Tar (lidn)

**Tar** () om Venäman lidn da lidnankund Omskan agjan pohjoižes. Se om Taran rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Ende totarlaižiden *Jalom*-lidnut oli olmas Taran sijas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud sen sijha kozakištol erindas vl 1594 kuti Emäganpäivän jumalanpert' da rahvahidenkeskeine torguindkeskuz. Se seižui «Tobol'sk — Tomsk»-tel, ezmäine Venäman eländpunkt nügüdläižen Omskan agjan territorijal, alištui Tobol'skan tobmudele. Aigan alusenpanendaspäi i 20. voz'sadahasai Tar oli oigetud küksushe mehiden sijaks. Paloi lujas vozil 1669 i 1709. Om kaičenus läz sadad endevanhid kivižid i pardesižid kaks'žiruižid pertid. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1782. Sen sibirin totaran nimituz om *Тары*.

Tar-lidn šingotase sömtegimišton edheotandoil, mugažo sadas kivivoid da cirkonijad ümbrištos. Vspäi 2004 avtotesild Irtišan kal't om avaitud, «Tobol'sk — Tomsk»-avtote om sauvomas kuti «Tümen' — Novosibirsk»-raudtejonon pohjoine parallel'.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan suves, Irtiš-jogen hural randal, 70 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Omskhasai om 220 km suvhe orhal vai 300 km avtotedme. Lähembaine lidn om Tükalinsk 176 km suvipäivlaskmha orhal vai 204 km avtotedme.

Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +1,0 C°, kezakun-elokun +15,6..+18,8 C°, tal'vkun-uhokun −15,2..−17,4 C°. Ekstremumad oma −50,1 C° (tal'vku) i +37,7 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −3,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +5,1 C° (uhoku). Voib panda halad miččel taht kul (heinkun minimum om 0 C°), no i voib tulda sulasäd tal'vel miččel taht kul. Paneb sadegid 444 mm vodes, enamba kezakus-elokus (59..61 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (15..24 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 58 procentaspäi semendkus 81 procenthasai kül'mkus.

## Tobmuz
Kaik kaks' pen't žilod mülüdas lidnankundha Taran ližaks: Aeroport (50 rist. vl 2010) i Taran Ezilidnan Mectarh (, 40 rist. vl 2010). Lidnankundan pind — 118,64 km², sidä kesken lidnfartalad ottas 13,83 nellikkilometrad, mec (ištutadud-ki) — 600 ga.

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Sergei Martinov (*Сергей Мартынов*, tal'vku 2018 — tal'vku 2023) i Jevgenii Jeroševič (tal'vku 2015 — sügüz'ku 2018). Lidnan Nevondkundan ezimez' om Pavel Kolupajev vn 2020 redukuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 27 318 ristitud, lidnankundan — 27 408 ristitud, rajonan koume videndest. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe 26 878 eläjad oli lidnas. Vl 2017 kaik 28 116 ristitud elihe lidnas i 28 210 ristitud kaikes lidnankundas. Vspäi 1989 lidnan ristitišt vajehtase 26..28 tuhad röunoiš, kaikiš suremb oli 28 241 eläjad vl 2020.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Spasan Londuseližen Mel'kuvan kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 1753−1783) i Sündun Voznesenjan jumalanpert' (letihe vll 1985−1986). Niiden ližaks ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (oli vll 1771−1938), nell' jumalanpertid i časoun' ei ole kaičenus. Islaman pühäpert' om avaitud.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma ühesa nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 1, 3, 6, 8, 9, 11..13 i *Neftänik* «Kivivoiradnik»), Taran augotižškol, aluzškol nomer 12, nell' keskškolad (nomer 2..5), gimnazii nomer 1, ehtal'ne škol, škol-internat (adaptivine), specialine (korrekcine) škol-internat 8. toižendan, lapsiden da norišton sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, sportškol, noriden tehnikanradajiden, londusentedajiden i turistoiden stancijad üksin.

Professionaližen opendusen aluzkundad: Taran industrialiž-pedagogine kolledž, Omskan agjan medicinižen kolledžan filial, Omskan valdkundaližiden pedagogižen i agrarižen universitetoiden filialad.

## Galerei

Orlov House Tara.jpg|Lidnan kodirandantedištandmuzei (2011, ende Orlovan pert')
Tara Spassky Church.jpg|Spasan Londuseližen Mel'kuvan kafedraline päjumalanpert', vn 2011 nägu
Derev tara.jpg|Puine kaks'žiruine pertišt Karbiševan irdal (2005)
Khomyakov House Tara.jpg|Taran čomamahtoine muzei (2011, ende Homäkov-torgovanan pert')
Sams most tara.jpg|Samsonovskii-avtotesild Irtišas päliči vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Taran lidnankundan tobmuden sait (''tarskoe.gosuslugi.ru''). 
* Lidnan da Taran rajonan sait (''tarsky.gosuslugi.ru'') i sen vanh versii Omskan agjan gubernatoran da Ohjastusen oficialižel ''tarsk.omskportal.ru''-portalal (om täuttud vn 2023 sulakuhusai). 
* Lidnan informacine sait (''taragorod.ru'')