open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Librevil'

**Librevil**' ( [libʁəvil] «joudai lidn») om Gabonan pälidn, kaikiš suremb lidn da transportsol'm, otab valdkundan ristitišton läz pol't. Se om Estuer-agjan administrativižeks keskuseks mugažo, mülüb agjaha.

## Istorii
Vl 1846 francine laivišt anasti brazilišt «L’Elizia»-laivad orjidenke, päzutihe heid. Joudutadud 52 ristitud paniba eländpunktan alust i nimitihe sidä Fritaunan analogijan mödhe. Lidn mainitase ezmäižen kerdan vl 1849. Vl 1886 tegihe francižen Gabon-kolonijan pälidnaks, vspäi 1960 — ripmatoman Gabonan pälidn.

Librevil' šingotase sömtegimištol (tabak), tekstilin i omblendan edheotandoil, metallan i pun ümbriradmižel, laivoiden verfil. Lämuzelektrostancii radab. Eksportiruihe nenid tavaroid: kaučuk, pal'mvoi, kakao, pumaterialan tropižed sortud.

## Geografijan andmused
Librevil' sijadase Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten randpolel, Komo-jogensunno, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subekvatorialine neps pil'vekaz. Il'man keskmäine päiväline lämuz vajehtub +24,3..+27,1 C° röunoiš kuidme vodes läbi. Paneb sadegid 2842 mm vodes, enamba keväz'kus-sulakus (339..363 mm kus) i redukus-kül'mkus (427..490 mm kus), kuivsezonan aigan (kezaku-eloku) paneb 75 mm sadegid vaiše. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 81..87 % röunoiš voden aigan.

## Tobmuz

Lidn jagase 39 fartalaks.

## Eläjad
Vl 2013 lidnan ristitišt oli 703 904 eläjad. Heiden kodikel' om francijan kel' tobjimalaz.

Universitet Omar Bongo-prezidentan nimed radab vspäi 1970 (34 tuh. üläopenikoid vl 2021). Severz'-se rahvahidenkeskeižid üläškoloid oma avaitud pälidnas.

## Transport
Avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Librevil' om Atlantižen valdmeren afrikanižen randišton ühteks kaikiš surembiš portoišpäi. Sen specializacii om pumaterialiden vend ujuden verhiže maihe.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport ezmäižen Leon Mba-prezidentan nimed (, *LBV / FOOL*, 721 tuh. passažiroid vl 2009) sijadase üks'toštkümnes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Afrikan äjihe maihe, Parižha i Stambulha, valdkundan lendimportoihe. Om jügureisid Abidžanha, Addis-Abebha, Kasablankha, Lüksemburgha. Francijan kaikenaigaine il'mvägiden sodabaz sijadase läz lendimportad. Uden lendimportan projektan mödhe sen sijaduz linneb pohjoižhe pälidnaspäi mugažo.

## Galerei

Libreville frond de mer.jpg|Librevilin merirandird (sulaku 2025)
Cathedral of Saint-Marie, Libreville.jpg|Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän kafedraline päjumalanpert', vn 2018 nägu (riman katoline, om saudud vl 1958)
Mosque, Libreville.jpg|Mečet' universitetan keskuzläžundkodiš lidnan keskuzpalas, vn 2018 nägu
Amphitéatre NGUEMBI MBINA de l'université Omar BONGO Libreville Gabon.JPG|Nguembi Mbina-lekciizal Universitetas Omar Bongon nimed (2014)
Portlbv.jpg|Librevilin portas vl 2012
Mon séjour au Gabon, 10.jpg|Rahvahidenkeskeižen lendimportan Leon Mban nimed terminal vl 2022


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Librevil'-lidnan ohjastusen oficialine sait (''libreville.ga'').
Mu i Ran

**Mu i Ran** ( [ˈmuː ɪ ˈrɑ̀ːnɑ] «Mu Ranas», paginoiš i edel 1999. vot oficialižešti muite *Mu*, suvisaameks: *Måefie*, ) om Norvegijan lidn Nurlann-agjan keskuzpalan suves. Se om Ran-kundan administrativine keskuz (vspäi 1964).

## Istorii
Puine jumalanpert' tegihe ezmäižeks sauvuseks nügüdläižen lidnan territorijal vspäi 1724. Vll 1923−1964 Mu-kund oli olmas. Vll 1946−1988 raudan metallurgine tegim radoi sijaližel torhudel. Municipalitet om lidnan statusanke vspäi 1997.

Mu i Ran šingotase mašinansauvomižen kompanijoil, torguindal, tedoidusil i informacižil tehnologijoil. Om gidroelektrostancijoid lidnan ümbrištos. *Arctic Circle Raceway*-voibištelendrengaz radab koumekümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Ranfjordan suhišton randal, seičemekümnes kilometras valdmeren pärandištospäi, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ranelv-jogi lankteb fjordha.

Matkad agjan Budö-keskushesai om 108 km pohjoižhe orhal vai 229 km avtoteidme. Raudte ühtenzoitab Trondheimanke i Budönke.

Klimat om subarktine neps venon röunal. Voden keskmäine lämuz om +3,7 C°, heinkun +14,8 C°, tal'vkun-keväz'kun −2,9..−5,9 C°. Ekstremumad oma −35,2 C° (viluku) i +33,0 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −2,2 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +9,2 C° (uhoku). Voib panda halad kezaaigan miččel taht kul (heinkun minimum om 0 C°). Paneb sadegid 1430 mm vodes, enamba redukus (186 mm), vähemba sulakus-kezakus (64..74 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..71 % semendkus-heinkus, 80..85 % sügüz'kus-uhokus, 74..76 % toižiš kuiš.

## Eläjad
Vl 1964 oli Mu-kundan ühtistusen voz' lähižidenke kundoidenke, i sil aigal kundan ristitišt oli 9 616 eläjad 12 km² pindal. Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 18 358 ristitud, Ran-kundan koume videndest.

Pohjoižen universitetan (Budö) Helgeland-kampus radab lidnas. Norvegijan rahvahaline kirjišt Nurlann-agjas kaičese Mu i Ranas.

## Galerei

Rana kommune sentraladministrasjon, rådhus (Rana municipality, town hall), Rådhusplassen, Mo i Rana, Norway 2017-10-09 cropped distorted panorama c.jpg|Ran-kundan tobmuden sauvuz (2017)
Mo church Rana 08.JPG|Lidnan jumalanpert' (lüteranine, om saudud vl 1724), vn 2007 nägu
Industriparken.jpg|Mu i Ranan industrialine park vl 2007
Ranamuseum02.JPG|Ran-kundan muzei lidnas (vn 2005 olend)


## Tetabad sündnuded
* Emili Kalkenberg — norvegine biatlonist.
* Elin Nil'sen — norvegine hihtai, Olimpižiden vändoiden i mail'man čempionatoiden äikerdaine vägestai.
* Tronn Sol'jed — norvegine futbolist da futboltrener.
* Kristin Stermer Steira — norvegine hihtai.
* Liza-Maria Utland — norvegine futbolist.

## Irdkosketused
* Lidnan da sen kommunan oficialine sait (''rana.kommune.no'').
Tromsö

**Tromsö** ( [ˈtrʊ̂msœ],  [ˈromːsa]) om lidn da municipalitet (kommun) Norvegijan pohjoižes. Se om Troms-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländsijad oliba lidnan territorijal raudaigan völ. Ezmäine jumalanpert' oli saudud Tromsöhö vl 1252. Mainitase keskaigaižiš aigkirjoiš kuti lidnuz kaičemhas pomoroišpäi, konz hö eliba nügüd'aigaižen Norvegijan pohjoižpäivnouzmas. Tromsö sai lidnan statusad vl 1794. Pertišton kaikiš amuižembad olijad puižed pertid datiruišoiš vodel 1789.

Lidnan znamoičend ližadui 19. voz'sadal, konz episkopan kafedr om pandud sihe (1834), pedagogine kolledž avaiži uksid (1848) i laivankohendusen verf' radaškanzi (1872). Toižen mail'man sodan aigan Norvegijan ohjastuz ištui lidnas pordaigaližešti. Vll 2020−2023 lidn oli ühtištadud Troms i Finnmark-agjan administrativižeks keskuseks.

Tromsö šingotase kalanpüdandan eksportan portal (valdkundan kalaeksportan tobj pala), energetižel sarakol, turizmal, sömtegimištol (meriproduktad, olud), Man pindan kuviden kaimdajišpäi kompanijal i Arktikan tedoidusil. Järed läžundkodi radab lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan lodehes-päivlaskmas, 400 km pohjoižhe polärižes pirdaspäi. Sen keskuz om saudud Tromsöi-sarel () 22 km² pindanke 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, kundan ristitišton pol' eläb siš.

Klimat om subarktine valdmeren, vilu da pehmed lähejoksijan Gol'fstriman tagut. Keza om päivoikaz keskmäras, tal'vel ei olele päivänvauktust läz täuzin polärižen ön tagut. Voden keskmäine lämuz om +3,4 C°, kezakun-elokun +9,4..+12,3 C°, tal'vkun-keväz'kun −1,7..−3,3 C°. Ekstremumad oma −18,4 C° (viluku, uhoku) i +30,2 C° (kezaku, heinku). Kezaaigan minimum om −2,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +9,7 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (heinkun minimum om +0,7 C°). Paneb sadegid 1091 mm vodes, enamba sügüz'kus-keväz'kus (94..127 mm kus), vähemba semendkus-kezakus (56..58 mm kus). Meriveden minimaline keskmäine lämuz oleskeleb uhokus-sulakus (+4,2..+4,6 C°), kaikiš korktemb heinkus-sügüz'kus (+10,1..+11,3 C°).

## Eläjad
Vl 2012 kundan eläjiden lugu oli 71 590 ristitud, vl 2019 — 76 974 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Tromsön universitet — Norvegijan Arktine universitet radab vspäi 1968 (16 tuhad üläopenikoid vl 2016).

Koumanz' Barencan regionan igähižiden rahvahiden kongress mäni Tromsö-lidnas 2015. voden uhokun augotišes. Kaik 15 ezitajad vepsläižišpäi ühtni sihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''tromso.kommune.no'').
Inčhon

**Inčhon** ( *Inch'ŏn*, vanh nimituz om **Čemul'po**) om lidn Korejan Tazovaldkundan lodehes. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Seulan avanport Pakuižen meren randal.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1883 kuti rahvahidenkeskeine meriport. Vspäi 2003 lidnan territorii om joudai ekonomine zon vedatamha verazmaižid investicijoid.

Suvikorejan kahtenz' surtte port (Pusanan jäl'ghe) i kaikiš suremb Inčhon-lendimport (nellänz' mail'mas jüguiden mödhe) ratas lidnas, se om valdkundan znamasine transporttesol'm. Lidnan metro om ühtenzoittud Seulan metropolitenanke.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Pakuižen meren Kanhvaman-lahten randal, Hangan-jogen lanktendan merhe sijas.

Inčhon jagase kahesaks ümbrikoks i kahteks rajonaks.

## Eläjad
Vl 2009 eläjiden lugu oli 2 758 431 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Läz kaks'kümned universitetad da kolledžad opetas lidnas. Edeline lidnan pämez' om Ju Čžon Bok (*Yoo Jeong-bok*).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Inčhon-lidnan ohjastusen informacine portal (''english.incheon.go.kr'').
Eilat

**Eilat** ( [eˈlat],  *Īlāt*) om lidn-kurort Izrailin suvičogas. Mülüb Suviümbrikho.

## Istorii
Amuine *Ecion Gever*-meriport oli olmas 1. voz'tuhal EME, sen jändused oma löutud kaivandusil. Amuižen Riman aigan nimitihe lidnad *Ail:aks* (, *Aelana*), sodagarnizon sijazihe täs. Vl 1949 arabine *Umm Rašraš*-sodapost oli anastadud Izrailil sodan ripmatomudes aigan. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1951, sai lidnan statusad vl 1959.

Eilat šingotase turizmal, meriportal (Umbemeren mineraloiden eksport), kivivoinveimen kävutamižel, šoll'oiden kazvatamižen tegim radab.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Rusttan meren Akab-lahten randal, 16 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Otab Izrailin 12-kilometrišt randad täuzin. Om korktoid mägid ani lodeheze lidnaspäi. Röunatab Jordanijanke päivnouzmas i Egiptanke päivlaskmas.

Klimat om räk kuiv letetazangišton, päivoikaz lujas vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +25,4 C°, kezakun-sügüz'kun keskmäine päivän lämuz om +31,3..+33,8 C°, tal'vkun-uhokun +15,8..+17,4 C°. Absolütine minimum oleskeli +0,9 C° (viluku, uhoku), maksimum +48,3 C° (heinku, eloku). Il'man lämuz voib ülitada +32 C° miččel taht kul, i voib olda alemba mi +10 C° redukus-sulakus. Paneb sadegid 24 mm vodes, vihmub 10 päiväd vodes. Ei olele sadegid ani kezakus-sügüz'kus, paneb 1..5 mm toižiš kuiš. Meriveden lämuz vajehtase +21 C° (uhoku-keväz'ku) .. +28 C° (heinku-sügüz'ku) röunoiš. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 15..19 % röunoiš sulakus-elokus, 27..33 % redukus-uhokus.

## Eläjad
Vl 2008 lidnan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 47 300 ristitud, vl 2017 — 50 724 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Evrejalaižed ottas lujad enambust lidnas, arabalaižed — 4 %. Läz kümned tuhad radnikoid tuldas lidnha lähižiš valdkundoišpäi kezaližen sezonan aigan.

Vspäi 2012 jäpert'kulu radab.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma kahesa päivholen keskust, 67 ezipäivkodid i päivkodid, kümne aluzškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad oma koume kuz'vottušt üläškolad, om specialižen opendusen školoid i religiiškoloid. Negevan universitetan Ben Gurionan nimed (Beer Šev) kampus radab Eilatas, läz 1100 üläopenikoid om siš, koume nelländest tuldas ezilidnoišpäi.

## Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Kaks' avtoted ühtenzoittas valdkundan keskuzpalanke: nomer 12 i nomer 90. Lähembaine raudtestancii sijadase Dimon-lidnudes 35 km suvipäivnouzmha Beer Šev-lidnaspäi. Eilatan port laskeb matkoid mertme. Kontrol'punktad röunmaidenno oma Ichak Rabinan nimed (arab. *Vadi Araba*) Jordanijan röunal i Tab (*Taba*) Egiptan röunal.

Uz' rahvahidenkeskeine civiline *Ramon*-lendimport Ilan i Asaf Ramonan nimed (*ETM / LLER*, 1,9 mln passažiroid vl 2019) om avaitud Timn-alangištos vn 2019 sulakus. Se om kahtenz' surtte valdkundas, vajehti vanhad *Eilat*-lendimportad lidnan keskuses, sijadase 18 km pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''eilat.muni.il''). 
* Lidnan turizman sait (''eilat.city'').
Makati

**Makati** (mugažo filippinoiden kelel, virktas [maˈkati]) om lidn Filippinoiden pälidnan agjas, Luson-sarel.

Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 529 039 ristitud 21,57 km² pindal.

## Barangeid

Lidn jagase 30 *barangei:aks*, ned oma municipaližikš ühtnikoikš sijaliženke ičeohjastusenke.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine portal (''makati.gov.ph'').
Lusak

**Lusak** ( [luːˈsɑːkə]) om Zambijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Lusakan agjan administrativižeks keskuseks da palaks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1905 kuti *Lusak*-raudtestancii da žilo senno vl 1913, nimitihe ledže-heimon lähižen külän vejan mödhe. Vspäi 1931 lidn oli britanižen Pohjoižrodezii-protektoratan administrativižeks keskuseks. Om ripmatoman valdkundan pälidnaks vspäi 1964.

Lusak om valdkundan politikan, kommercijan, torguindan, opendusen i kul'turan keskuz. Lusakan fondbirž om avaitud vl 1993.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, 1279 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sur'veded vihmsezonan aigan poletas ližakast geografišt sijadust.

Klimat om subekvatorialine kaks'sezonine, päivoikaz päiči vihmsezonas. Voden keskmäine lämuz om +21,5 C°, kezakun-heinkun +17,3..+18,3 C°, redukun-kül'mkun +24,4..+24,8 C°. Ekstremumad oma +3,0 C° (heinku) i +39,5 C° (kül'mku). Il'man lämuz voib ülitada +30 C° joga kul. Paneb sadegid 757 mm vodes, niiden tobj pala lankteb tal'vkus-uhokus (169..210 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (koume millimetrad kaikes pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 46..54 % röunoiš elokus-redukus, 60..69 % semendkus-heinkus i kül'mkus, 76..82 % tal'vkus-sulakus.

## Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 1 413 000 ristituid, vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe — 1 715 032 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 3,3 mln ristituid oli ezilidnoidenke vl 2019 (oli 2,2 mln vl 2010, valdkundan seičemendez).

Edeline lidnan pämez' () om Miles Sampa (heinku 2018 — 2021).

## Transport
Avtobusad, maršruttaksid i taksid (vahvištadud maršrutoil) oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad ühtenzoittas ezilidnoidenke.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport ezmäižen Kennet Kaunda-prezidentan nimed (*LUN / FLKK*, 1,35 mln passažiroid vl 2018) sijadase 27 kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi.

## Galerei

Lusaka Central Fire Station.JPG|Lusakan Keskuzline palonvastaine stancii (2008)
Anglican Cathedral of the Holy Cross, Lusaka.jpg|Pühän Ristan kafedraline päjumalanpert', vn 2008 nägu (anglikanine, vaumitihe vl 1962)
Lusaka City Transport.jpg|*Cairo*-moll ümbrištonke Kairan mantel (*Cairo Road*) vl 2020
University of Zambia School of Engineering.jpg|Zambijan universitetan inženerine fakul'tet (2017)
University Teaching Hospital.jpg|Universitetan openduzläžundkodi (2021)
Lusaka International Airport.jpg|Lusakan rahvahidenkeskeižen lendimportan päine terminal vl 2001
Kafue round about.jpg|Rengaz Kairan mantel vl 2020


## Sebruzlidnad
*  Dušanbe, Tadžikistan (vspäi 1966)
*  Iževsk, Udmurtijan Tazovaldkund, Venäma (1995)
*  Los Andželes, Kalifornii, AÜV (1968)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''lcc.gov.zm'').
Taibei

**Taibei** ( vai 台北市; pin'jin': *Táiběi Shì* «lidn Taivanin pohjoižes») om Kitain Tazovaldkundan pälidn. Lidnan municipalitet om saren nellänz' eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kitajalaižil vl 1709, hö oliba sirdnikoil Fuczän'-provincijaspäi tobjimalaz. Čajun da toižen eksportan Tamsui-port laski Taibeile kätas saren pohjoižen päižeks lidnaks 19. voz'sadan lopule. Vl 1886 Taibei om pandud Taivan'-provincijan pälidnaks (i om mugomaks tähäsai kontinentaližen Kitain käskusiden mödhe). Vll 1895−1945 Taivan' oli Japonijan kolonijaks, i sil pordol Taibei sai administrativižen keskusen äjid pirdoid (sauvusid), lidnan nimen oficialine japonine virkand oli *Taihoku* (mugažo *Taikoku*). Vn 1949 7. päiväl tal'vkud Gomin'danan ohjastuz Čan Kaišinke pämeheks tedoti Taibeid Kitain Tazovaldkundan pordaigaližeks pälidnaks, i Nankinad — kaikenaigaižeks pälidnaks. Ekonomikan šingotez vedi ristitišton äikerdaižennoks ližadusennoks Taibein rajonas.

Taibei om saren opendusen i massinformacijan sarakon keskuseks. Vl 2007 lidnan nominaline KSP oli 160 mlrd. US$, kaiken aglomeracijan — 260 mlrd. US$. Lidnalaižiden KSP ühtele hengele sil-žo aigal oli 48 400 US$ (kahtenz' surtte Azijas Tokion jäl'ghe, siš oli 65 453 US$ ekvivalentas), no ku otta ezilidnoidenke, ka se KSP oli vaiše 25 000 US$ ühtele hengele. Industrijan päižed sarakod oma elektronikan i sen komponentoiden tehmine, tarkoiktoiden ladimiden i mašiništon pästand, tekstilin i soban edheotandad, sömtegimišt. Toižed znamasižed sarakod oma torguind, transport, bankad.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Taivan'-saren pohjoižes katl'uses, 9 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mäged 1120 metrhasai ü.m.t. kortte ümbärtas lidnad.

Klimat om subtropine neps, pil'vekaz vodes läbi, tal'vaigan eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +23,5 C°, kezakun-sügüz'kun +27,8..+30,1 C°, tal'vkun-keväz'kun +16,6..+19,0 C°. Ekstremumad oma −0,2 C° (uhoku) i +39,7 C° (heinku). Voib panda halad harvoin lujas vilukus i uhokus. Il'man lämuz ei voi olda madalamb mi +19 C° heinkus-elokus. Paneb sadegid 2368 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (214..355 mm kus), vähemba kül'mkus-vilukus (89..97 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..72 % röunoiš heinkus-elokus, 74..78 % toižiš kuiš.

## Tobmuz

Taibei jagase kaks'toštkümneks nimitadud rajonaks.

Lidnan tobmuden pämez' om mer. Hän valičese kaikil lidnalaižil nelläks vodeks, ühten toižen strokun voimuz om olmas. Vll 1967−1994 ei olend valičendoid, keskuzline ohjastuz pani merad radnikusele. Edeline mer om Ko Ven'čže (柯文哲 *Kē Wénzhé*, tal'vku 2014 — tal'vku 2022).

## Eläjad
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 2 704 810 ristitud. Röunatab saren kaikiš surembanke Nju Taibei-lidnanke kaikiš polišpäi, Czilun-avanport sijadase läz ani päivnouzmha, kaik ned sätas lidnaglomeracijad ühesa millionad ristituidenke (2021) 1059 km² pindal.

Nell' lidnalašt ühesaspäi saiba üläopendust.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''english.gov.taipei'').
Portsmut (Anglii)

**Portsmut** ( [ˈpɔːrtsməθ]) om lidn da järed meriport Suren Britanijan suves. Se om Anglijan unitarine ühtnik, mülüb Hemp-grafkundha, no ičeohjastusenke.

## Istorii
Eländpunkt sai lidnan oiktusid vl 1194. Lidn om laivansauvomižen keskuz amussai. Alištui lujile bombardiruindoile Toižen mail'man sodan aigan.

Britanižen sodamerilaivišton baz i järed läžundkodi sijadasoiš täs. Kalanpüdandan laivišt baziruiše lidnas mugažo. IBM-korporacijan evropine päfater radab Portsmutas.

## Geografijan andmused

Lidnan tobj pala sijadase Portsi-sarel Te Solent-sal'mes (La Manšan pohjoižpala). Portsmut ühtenzoitase ehtatimel Uait-sarenke. Matkad Londonhasai om 110 km pohjoižpäivnouzmha. Järed Sautgempton-lidn om 31 kilometras lodeheze.

Klimat om ven valdmeren, paneb lunt tal'vel harvoin lujas. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden päiväline keskmäine lämuz om +11,3 C°, kezakun-sügüz'kun +15,5..+17,8 C°, tal'vkun-uhokun +5,6..+6,2 C°. Ekstremumad oma −9,2 C° (tal'vku, viluku) i +34,1 C° (kezaku, heinku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (kezakun minimum om +1,4 C°). Paneb sadegid 768 mm vodes, enamba redukus-vilukus (85..93 mm kus), vähemba keväz'kus-heinkus (43..50 mm kus). Meriveden lämuz vajehtase +9..+10 C° röunoiš vilukus-sulakus i ližadub +17 Cel'sijan gradushasai sügüz'kus.

## Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 205 400 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 233 545 eläjad vl 1951, vodele 1981 se poleni i oli 175 382 eläjad. Lidn mülüb Suvižen Hempširan konurbacijha pol'tošt millionad ristitištonke.

Portsmut om ühtennimižen futbolkluban päsijaduz.

## Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Ned i raudtejonused ühtenzoittas ezilidnoidenke. Kaik viž raudtestancijad jätktas radod Portlendas. Lidnan rahvahidenkeskeine meriport om kahtenz' surtte valdkundas ehtatimiden lugun mödhe. Vl 2022 meriport vastsi 6,9 mln passažiroid i ümbriradoi läz 1 mln tonnoid jüguid.

Lähembaine rahvahidenkeskeine civiline *Sautgempton*-lendimport sijadase koumekümnes kahtes kilometras lodeheze läz Sautgempton-lidnad, siš-žo aglomeracijas.

## Galerei

Solar Panels on Civic Centre Portsmouth.jpg|Lidnan tobmuden sauvused (*Portsmouth Civic Offices*, 2022)
PortsmouthRCCathedral.jpg|Ph. Ioann Evangelistan kafedraline päjumalanpert' (katoline, om saudud vll 1879−1882), vn 2007 nägu
University of Portsmouth Library, Ravelin Park - geograph.org.uk - 498244.jpg|Portsmutan universitetan kirjišt (vn 2007 olend)
Mary rose museum exterior.JPG|Istorižen «Meri Rouz»-meriastjan (1512−1545) muzei (uz' sauvuz, 2018)
A busy scene with ferries - geograph.org.uk - 1306443.jpg|Portsmutan merikar vl 2008
Portsmouth & Southsea Railway Station and Surrounding Area at Dusk.jpg|*Portsmut i Sautsi*-päraudtestancii vn 2021 tal'vkus


## Irdkosketused
* Portsmut-lidnan tobmuden sait (''portsmouth.gov.uk'').
Portsmut

**Portsmut** ( [ˈpɔːrtsməθ]) om toponim anglijankel'žiš valdkundoiš i laivoiden nimi. Se voib znamoita:
* **[[Portsmut (Anglii)|Portsmut]]** — Suren Britanijan lidn Anglijan suves.
* Portsmut — AÜV:oiden lidn Nju Gempšir-štatan suvipäivnouzmas.
* Portsmut — pen' lidn, Dominik-valdkundan kahtenz' surtte lidn.
Pleven

**Pleven** ( [ˈplɛvɛn]) om lidn Bolgarijan pohjoižes. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Plevenan agjan (vspäi 1999) i kundan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1270 kuti . Vl 1899 raudte läbiti lidnad.

Pleven šingotase mašinansauvomižel (pressad, turbinad, avtokabeläd, ventiläciž-klimatine mašiništ), sauvondmaterialiden pästandal (sendvičpanelid), sömtegimištol, sobiden tehmižel, stökolmülüiden tegimel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan suves, Dunain tazangištol, 116 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Dunaihesai om koumekümne viž kilometrad pohjoižhe (se-žo Romanijan röun), Sofii-pälidnhasai om 132 km suvipäivlaskmha orhal vai 165 km avtotedme.

## Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 106 954 ristitud, agjan kaks' videndest, vn 2021 — 91 119 ristitud. Kaik 109 875 eläjad oli lidnas vl 2016. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 132 tuhad eläjid vl 1987.

Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2011): bolgarijalaižed — 89,2 %, turkad — 1,4 %, čiganalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 8,0 %.

Medicinine universitet radab lidnas (, alusenpanend 1974, läz koumed tuhad üläopenikoid nelläl fakul'tetal i medkolledžas). Se om üks'jäine sijaline üläopendusen aluzkund.

## Galerei

Pleven Town Hall Todor Bozhinov.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (reduku 2009)
Pleven TodorBozhinov (63).jpg|Pühän Stroican jumalanpert' (ortodoksine hristanuskond), nägu vn 2006 tal'vkus
Плевен - март 2014 - panoramio (5).jpg|Bolgarijan rahvahanbank, Plevenan palakund vn 2014 keväz'kus
Medical University Pleven TB.jpg|Meduniversitet (2009)
Pleven-Panorama-outside.JPG|Plevenan panoram (sügüz'ku 2007)
Pleven`s Train Station.jpg|*Pleven*-päraudtestancijan sauvuz vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''pleven.bg'').
Sumad

**Sumad** ( [ˈsumɪ], ) om lidn Ukrainan pohjoižpäivnouzmas. Se om Suman agjan administrativine keskuz (vspäi 1939) da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1655 kuti *Sumin lidnuz*, nimitihe Sum- da Sumk-jogiden mödhe. Se sai lidnan statusad vl 1780.

Sumad šingotasoiš nenil sarakoil: mašinansauvomine (himižen sarakon, kivivoinveimiden pompandstancijoiden, sömtegimišton täht), himine (substancijad, sauvondmujud), sömtegimišt (saharfabrik, vintegim, maidtegim, leibänproduktoiden kombinat), mugažo porcellanantegim radab (astjad i astjištod). Elektronižmikroskopiden edheotand eile rados.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Pslanjogen randoil (, Dnepran hura ližajogi), 138 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Venäman röunhasai om läz vižkümned kilometrad pohjoižhe (Kurskan agj) i päivnouzmha (Belgorodan agj), Kijev-pälidnhasai om 303 km päivlaskmha orhal, 338 km avtotedme vai 350 km raudtel. Lähembaine järed lidn om Har'kov 135 km suvipäivnouzmha orhal.

## Tobmuz
Sumad jagasoiš kahteks rajonaks: Kovpakan () i Jogentagaine (*Зарічний*). Kaik kuz' žilod oma alištunuded lidnan tobmudele 2900 eläjad ühthiženke ristitištonke (2012, Piščanen küläkund pohjoižhe lidnaspäi), lidnan pind niidenke om 145 km².

Lidnan suim () kogoneb 42 deputataspäi. Valitas lidnan pämest nelläks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Oleksandr Lisenko (*Олександр Лисенко*, radoi vn 2014 semendkuspäi vn 2023 redukuhusai), Gennadii Minaev (*Геннадій Мінаєв*, keväz'ku 2006 — uhoku 2014).

## Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 269 177 ristitud, vl 2018 — 264 483 ristitud (23. sija valdkundas). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 307 tuh. eläjid vl 1993.

Rahvahad (enamba 1 % vl 2001): ukrainalaižed — 84,5 %, venänikad — 12,5 %, toižed rahvahad — 3,0 %.

## Transport
Avtobusad, trolleibusad i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i ezilidnelektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke i järedoidenke lidnoidenke.

Valdkundaline civiline *Sumad*-lendimport (*UMY / UKHS*) sijadase kudes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reguläritomid reisid. Kävutase avtoiden ozutelendoiden sijaduseks.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan Radan informacine portal (''smr.gov.ua'').
Portsmut (Nju Gempšir)

**Portsmut** () om AÜV:oiden lidn da valdmeriport Nju Gempšir-štatan suvipäivnouzmas. Mülüb Rokingem-ümbrikho, sen nellänz' surtte lidn i municipalitet, üks'jäine *siti*-statusanke.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1630, evropalaižiden ezmäine žilo štatan territorijal. Kirjutihe peneks lidnaks () vl 1653. Štat sai nimitust Anglijan Hemp-grafkundaspäi, i lidn om nimitadud sen järedan Portsmutan mödhe. Sai *siti*-statusad vl 1849. Kožundakt om allekirjutadud neciš lidnas Venäman i Japonijan keskes sodan lopindaks vl 1905.

Portsmut om laivansauvomižen taho lidnan alusenpanendaspäi. Štatan üks'jäine valdmeriport radab siš. AÜV:oiden armijan vedenalaižiden laivoiden sauvomine tegese lidnanno, sodabaz-ki oli Vilusodan aigaspäi. Lidn šingotase mugažo verhiden maiden dokumentoiden valdkundaližel keskusel, biotehnologižen «Lonza Biologics»-kompanijan palakundal, «Liberty Mutual»-varmituzkompanijan palakundal, kül'menzoittud jogurtan edheotandal, pakuitadud programholitusen «Bottomline Technologies»-kompanijal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan suvipäivnouzmaižes čogas, Atlantižen valdmeren randal, kuz' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad štatan Konkord-keskushesai om seičemekümne kaks' kilometrad päivlaskmha-lodeheze avtol.

Klimat om ven neps kontinentaližen klimatan pirdoidenke, keza om läm'. Voden keskmäine lämuz om +8,7 C°, kezakun-elokun +18,1..+21,3 C°, tal'vkun-uhokun −1,1..−4,2 C°. Ekstremumad oma −32 C° (viluku) i +40 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om 0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +24 C° (tal'vku, uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (elokun minimum om +1 C°). Paneb sadegid 1288 mm vodes, läz tazomäras kuidme (91..124 mm kus). Paneb lunt 165 sm tal'ven 25 päiväs, lumikatken keskmäine süvüz om 21..32 sm tal'vkus-keväz'kus.

## Tobmuz

Lidnan tobmuden pämez' om mer (). Edeližed merad oma Rik Beksted (*Rick Becksted*, 2020−2021), Džek Blelok (*Jack Blalock*, radoi vll 2016−2019).

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 233 ristitud, vn 2020 — 21 956 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 25..26 tuhad eläjid vll 1960−1990 (26 900 rist. vl 1960).

Profopendusen koumen aluzkundan kampusad ratas lidnas, niiden keskes Franklin Pirs-universitetan kampus (päfater om štatan Rindž-lidnudes) i kahten kolledžan.

## Galerei

Old City Hall Portsmouth 5.JPG|Lidnan tobmuden istorine sauvuz (2012)
The North Church viewed from the Congress Street in the historic Portsmouth downtown.jpg|Pohjoine jumalanpert' (nüg. 1854, protestantine Hristan Ühtenzoittud jumalankodikund) lidnan keskuzpalas, vn 2018 nägu
MusicHallPortsmouthNH.jpg|Muzikteatr (vn 2016 olend)
Portsmouth High School, Portsmouth NH.jpg|Lidnan korged škol (2017)


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''cityofportsmouth.com'').
Polokvane

**Polokvane** (sesoto i , anglijan virkand: [ˌpɒləˈkwɑːnɪ]) om lidn Suviafrikan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om Limpopon agjan i Polokvane-municipalitetan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1886 kuti *Pitersburg* (afrikaans i ). Vl 1992 se sai *city*-statusad *town:an* sijas. Udesnimitihe vn 2005 uhokus, nimituz znamoičeb «varuitoi sija» sesoto-kelel.

Polokvane šingotase bankingal, ekoturizmal, jomiden tehmižel (Coca-Cola, olud), radioladimiden pästandal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 1310 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühtenzoitase raudtel Johannesburganke da toižidenke järedoidenke lidnoidenke.

Klimat om subtropine pol'kuiv mägišton. Voden keskmäine lämuz om +17,7 C°, kül'mkun-keväz'kun +20..+22 C°, kezakun-heinkun +11..+12 C°. Ekstremumad oma −3 C° i +38 C°. Paneb sadegid 478 mm vodes, enamba kül'mkus-vilukus (81..85 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-elokus (14 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 130 028 ristitud. Kaik 629 tuhad eläjid om municipalitetas 3766 km² pindal (2011), lidn mülüb sihe.

Rahvahidenkeskeine civiline Polokvane-lendimport (*PTG / FAPP*, 58 tuh. passažiroid vl 2010, ende *Gateway*) radab ani lidnan pohjoižröunan taga. Tehtas reisid Johannesburgha.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''polokwane.gov.za'').
Pitermaricburg

**Pitermaricburg** (angl. i , angline virkand [ˌpiːtərˈmærɪtsbɜːrɡ], ) om lidn Suviafrikan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om Kvazulu-Natal-agjan pälidn sädandan aigaspäi vl 1994. Lidn mülüb Msunduzi-municipalitetha 634 km² pindanke, sen ristitišt om 618 536 eläjad vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1838, nimitihe riktud zululaižil buralaižiden lideriden muštho: Piter Retif i Gerhard Maric. Lidn oli buralaižiden Natal'-tazovaldkundan pälidnaks alusenpanendan aigaspäi, vll 1910−1994 — valdkundan Natal'-provincijan administrativižeks keskuseks.

Pitermaricburg ezilidnoidenke šingotase alüminijan tehmižel, kivivoin ümbriradmižel, taholižen mecan i citruskazmusiden ümbriradajil edheotandoil. Tekstiline tegimišt i kengiden pästand oliba šingotadud i dominiruiba 20. voz'sadan lophusai.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalan suvipäivlaskmas, 596 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subtropine. Ekstremumad oma −4 C° i +42 C°. Paneb sadegid 832 mm vodes, vähemba kezakus-elokus (23 mm pordos), enamba vilukus (155 mm).

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 223 448 ristitud.

Mamankel' (ezmäine kel', 2011): zulun kel' — 57,0 %, anglijan kel' — 28,9 %, afrikaans — 4,2 %, kosan kel' — 3,5 %, toižed keled — 6,4 %.

Durbanan tehnologižen universitetan (vspäi 2002) kaks' kampusad seičemespäi ratas lidnas. Kvazulu-Natalan universitet om sätud kahten universitetan ühtištusel vl 2004, sen üks' kampus videspäi om Pitermaricburgas.

## Irdkosketused
* Lidnan Msunduzi-municipalitetan oficialine sait (''msunduzi.gov.za'').
Iskj

**Iskj** () om lidn da kund (kommun) Italijan keskuzpalan suvipäivlaskmas. Mülüb Kampanii-agjan Metropolitenižhe Napol'-lidnha.

## Istorii
Kafedraline Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' om saudud vll 1751−1752 muretud endevanhan vn 1388 pühäpertin sijas. Sarel ühthine kund oli keskusenke Iskjas vll 1938−1945.

Iskj šingotase meriportal, lebuturizmal (öližed diskotekad, restoranad). Fil'miden festival' i istorižiden kostümoiden parad oleldas, rahvahidenkeskeine lehtezmehiden premii andase täs.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Tirrenižen meren Flegrin sariden vulkaniženke augotižlibundanke Iskj-saren randal, 2 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om Napolin ezilidnaks.

Vižtoštkümne eländpunktad mülüdas lidnankundha Iskjan ližaks.

## Eläjad
Vl 2011 kundan eläjiden lugu oli 18 688 ristitud, saren läz koumed kümnendest. Kaikiš suremb kundan ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''comuneischia.it'').
Kembridž

**Kembridž** ( [ˈkeɪmbrɪdʒ] «sild Kemas päliči») om Suren Britanijan lidn Anglijan päivnouzmas. Se om Kembridž-grafkundan administrativine keskuz, om sen erigoittud rajonaks «siti»-statusanke.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'sadal meiden erad. Se mainitase ezmäižen kerdan vl 730. Mail'man tetab Kembridžan universitet om olmas lidnas vspäi 1209.

Kembridž šingotase tedoidusil, inžiniringal, zell'edheotandoil i turizmal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase grafkundan suvipalas, Kem-jogen alangištos ( 70 km pitte, Greit-Uzan oiged ližajogi), 6..24 m ü.m.t. korktusil.

Matkad Londonhasai om seičemekümne kilometrad suvhe, Börmingemhasai — 153 km päivlaskmha. Lidn om ümbärtud grafkundan Saut-Kembridžšir-rajonal kaikiš polišpäi.

Klimat om ven valdmeren pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +10,8 C°, heinkun-elokun +17,7..+17,9 C°, tal'vkun-uhokun +4,8..+5,2 C°. Ekstremumad oma −17,2 C° (uhoku) i +39,9 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −0,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,8 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (heinkun minimum om +2,2 C°). Paneb sadegid 568 mm vodes, kuidme läz tazomäras, vähemba uhokus-sulakus (32..36 mm kus), toižiš kuiš 47..58 mm kus.

## Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 123 900 ristitud, sen ližaks läz 25 tuhad üläopenikoid, vn 2021 — 145 674 ristitud. Kaik 124 900 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Augotižlibundan mödhe (2021): evropalaižed — 74,6 % (britanijalaižed 53,0 %), azijalaižed — 14,9 %, afrikalaižed — 2,4 %, segoitadud augotižlibundan — 5,2 %, toižed rahvahad — 2,9 %.

Religijan mödhe (2021): religijatomad — 44,7 %, hristanuskojad — 35,2 %, islamanuskojad — 5,1 %, induistad — 2,3 %, buddistad — 1,1 %, judaizman uskojad — 0,7 %, sikhad — 0,2 %, toižed uskojad — 0,8 %, religijan ozutandata — 9,8 %.

## Transport
Ezmäine raudtestancii om avaitud lidnas vspäi 1845. Raudten severz'-se jonoid ühtenzoitiba lidnad valdkundan toižidenke paloidenke, saudihe 19. voz'sadal. *Kembridž Pohjoine*-raudtestancii om letud vll 2014−2017, stancii lidnan suves planiruiše vodele 2025.

Lähembaine rahvahidenkeskeine lendimport om Londonan Stansted.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''cambridge.gov.uk'').
Kotor

**Kotor** (mugažo mustmägin kelel, ) om lidn Mustmägin suvipäivlaskmas. Se om Kotoran kundan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 168 EME.

Kotor šingotase kalanümbriradmižel i turizmal (lidnuz, koume verajad, viž jumalanpertid, seičeme pert'kulud), vanh lidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gushe.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase kundan keskuzpalas, Adriatižen meren Kotoran lahten randal, 16 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Lovčen-mägisel'gan pohjanno.

Vn 2003 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 176 ristitud.

## Irdkosketused
* Lidnan da sen kundan oficialine sait (''kotor.me'').
Akkr

**Akkr** ( [əˈkrɑː]) om Ganan pälidn (vspäi 1957) da kaikiš suremb lidn. Se om mugažo Akkr-agjan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 15. voz'sadal. Danijan, Alamaiden i Suren Britanijan lidnused oma kaičenus. Vhesai 1807 Akkr oli orjantorguindan keskuseks, vll 1877−1957 — Britanijan Kuldrandan pälidnaks. Vspäi 1957 Akkr om ripmatoman valdkundan pälidnaks i ohjastusen sijaduseks.

Akkr šingotase valdkundaližil holitišil, sauvondal, kalanpüdandal, torguindal, penen biznesan edheotandoil, bankoiden keskuseks, finansižil i varmitezkompanijoil. Ganan fondbirž (*GSE*) radab lidnas vspäi 1989.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Gvinejan lahten suvirandal, kukhikahas tahondas, 61 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om savannan tropine mussonine. Kun lämuz vajehtase +25,6..+29,2 C° röunoiš vodes läbi. Ekstremumad oma +15 C° (viluku) i +38,7 C° (sulaku, kül'mku). Paneb sadegid 798 mm vodes, enamba sulakus-kezakus (430 mm pordos) i redukus (80 mm), vähemba tal'vkus-uhokus (12..27 mm kus) i elokus (21 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 77..85 % röunoiš voden aigan. Kaikiš päivoikahambad kud oma reduku i kül'mku.

## Tobmuz

Akkr jagase koumetoštkümneks alaümbrikoks, niiden formiruind tuli lophu vodele 2019: Akkr-lidnan metropolitenine ümbrik i koume submetropoliteništ ümbrikod, 12 nimitadud municipališt ümbrikod.

Suren Akkran regionan pämez' (mer) om ministr (). Arni Akkr-lidnan metropolitenižen ümbrikon mer om Mohammed Adžei Sovah (*Mohammed Adjei Sowah*) vn 2017 keväz'kuspäi.

## Eläjad
Vn 2012 rahvahanlugemižen mödhe lidnrajoniden eläjiden lugu oli 2 291 352 ristitud 225,67 nellikkilometrad pindal. Vl 2010 kaik 4 010 054 ristitud elihe lidnan aglomeracijas (Akkr-agjas, kahtenz' surtte agj valdkundas) 3245 km² pindal, vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe — 5 455 692 ristitud.

## Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Meriport radab. Raudte ühtenzoitab Tem-ezilidnanke.

Rahvahidenkeskeine *Kotok*-lendimport (, *ACC / DGAA*, 3,1 mln passažiroid vl 2023) sijadase kümnes kilometras päivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Sil soda- da civiline kävutand oma olmas. Tehtas reisid Afrikan i Evropan järedoihe lidnoihe, Nju Jorkha i Dubaihe.

## Galerei

Anglican Holy Trinity Cathedral Accra.jpg|Anglikanižen ühthižkundan kafedraline Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert', vn 2006 nägu
Acca.jpg|Azjaline keskuz vl 2018
High Street, Accra.jpg|Koume taksid Hai Strit-irdal vl 2013
Jan 2019 Kotoka Airport Terminal 3.jpg|*Kotok*-lendimportan rahvahidenkeskeine terminal vl 2019 


## Sebruzlidnad
*  Čikago, Illinois, AÜV (vspäi 1989)
*  Vašington, Kolumbijan federaline ümbrik, AÜV (2006)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Akkr-ümbrikon ohjastusen oficialine portal (''ama.ghanadistricts.gov.gh'').
Estinman konservativine rahvahaline partii

**Estinman konservativine rahvahaline partii**, **EKRP** (, *EKRE*) om Estinman oiged politine partii nacionastiženke ideologijanke. Päfater sijadase Tallidnas.

Ezmäine pämez' oli Mart Helme, hänen Martin Helme-poig vajehti radinsijas vn 2020 heinkus.

## Istorii
Partii om sätud 2012-nden voden keväz'kun 24. päiväl neniden organizacijoiden ühtištusel: Estinman Rahvahaline ühtištuz (agrarine, keskuz) i Estinman rahvahaline likund (oiged nacionalistine sebr). Ideologii om nacionalkonservatizm, socialine konservatizm, evroskepticizm.

Partijas om enamba mi 10 tuhad ühtnijoid (2021). Ühesatoštkümne partijan ühtnijad om valdkundan parlamentas vn 2019 valičendoišpäi, üks' ühtnii om Evroparlamentas. Estinman parlamentan nügüdläižes  mülükundas EKRP mülüi ohjastajha koalicijha vn 2021 vilukuhusai, sid' partii om oppozicijas.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Partijan oficialine sait (''ekre.ee'').
Kumasi

**Kumasi** (mugažo anglijan kelel) om lidn Ganan suvipalas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Ašanti-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadal. Kumasi oli Ašanti-valdkundan (1670−1902) pälidnaks, sen kunigahan rezidencii (Manhii-pert'kulu) sijadase lidnas tämbäi-ki.

Kumasi šingotase punümbriradmižel, kaivuztegimištol, erazvuiččil holitišil. Elektruz generiruiše päiväižpaneliden stancijoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Gvinejan lahthesai om 200 km suvhe, ekvatorhasai om 500 km suvhe. Vedhudetoi Bosumtvi-järv ( kahesa kilometrad diametral i 80 m süvütte) om populärižeks lebutahoks 30 km suvipäivnouzmha lidnaspäi.

Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +11 C° i +37 C°. Paneb sadegid 1402 mm vodes, enamba kezakus (214 mm), vähemba tal'vkus-vilukus (41 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu ezilidnoidenke oli 2 069 350 ristitud (valdkundan 6..7 %) 254 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Tedon da tehnologijan universitet Kvame Nkruman nimed radab lidnas (, alusenpanend 1952, läz 100 tuhad üläopenikoid vl 2020).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kma.gov.gh'').
Malabo

**Malabo** (mugažo ispanijan da francijan kelil, ispanine virkand: [maˈlaβo]; vozil 1846−1973 — **Santa Isabel**',  [ˈsantajsaˈβel]) om Ekvatorialižen Gvinejan pälidnaks. Se om mugažo Pohjoine Bioko-agjan da Malabo-ümbrikon keskuz. Malabo om kahtenz' lidn valdkundas ristitišton lugun mödhe (Batan jäl'ghe).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1827 anglijalaižil meribazaks. Sil aigal lidnan nimi oli Port Klerens ().

Malabo om tazovaldkundan rahaazjoiden da torguindan päižeks keskuseks, sur' port radab eksportan täht.

## Geografijan andmused
Lidn levigandeb upnuden vulkanan sunno (kal'deranno). Malabo sijadase man pohjoižes, Bioko-saren pohjoižel randal Gvinejan lahtes.

Klimat om ekvatorialine mussonine, pil'vekaz vodes läbi (kezakus-redukus eriližešti). Kun keskmäine päivänlämuz om +25,0..+27,7 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +15,0 C° (semendku, eloku) i +36,5 C° (sulaku). Paneb 1869 mm sadegid vodes, enamba semendkus-kezakus i sügüz'kus-redukus (227..261 mm kus), vähemba vilukus (29 mm) i tal'vkus (40 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 83..84 % röunoiš tal'vkus-sulakus, 87..91 % semendkus-kül'mkus.

## Eläjad da transport
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 187 302 ristitud.

Malabon (vai Santa Isabelin) rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (*SSG / FGSL*, 237 tuh. passažiroid vl 2020) sijadase ühesas kilometras päivlaskmpolehe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Afrikan maiden surihe lidnoihe, Evropha (Madrid, Pariž, Frankfurt) da man südäimehe kontinental.

## Galerei

ComplejoDeportivoDeMalabo3.jpg|Ujundbassein (2013)
Katedrala, Malabo08233.JPG|Ph. Jelizaveta Mad'jaralaižen (Santa Isabelin) kafedraline päjumalanpert', vn 2012 nägu (riman katoline)
Kathedrale Ela Nguema.jpg|Ph. Francis Ksavjeran tulendan päjumalanpert' Ela Nguem-rajonas, vn 2013 nägu (katoline)
Malabo (16486980296).jpg|Kivivoikompanijan ofissauvuz vl 2015
CCEI Bank GE HQ Malabo 2013.jpg|*Caisse Commune d'Epargne et d'Investissement Guinea Ecuatorial*-bankan päfater vl 2013 (*CCEI Bank GE*)
Hotel de Federaciones 01.jpg|*Hotel de Federaciones* läz ut stadionad (2014)
Aeropuerto de Malabo.jpg|Malabon rahvahidenkeskeižen lendimportan terminal vl 2007


## Sebruzlidnad
*  Gvadalahar, Meksik

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan administracijan oficialine sait (''ayuntamientodemalabo.com'').
Mekk

**Mekk** (, *Makka* [ˈmæk.kæ], mugažo مكة المكرّمة *Makka-al-Mukarrama* — «Ülev Mekk», *Bakka* om amuine nimi) om Saudan Arabijan lidn-millioner, ühtennimižen agjan pälidn. Se om koumanz' surtte Saudan Arabijan lidn. Läz kaht millionad elädas lidnan aglomeracijas kaikenaigašti 1200 km² pindal.

Lidn om Saudan Arabijan da kaiken islaman mail'man uskojiden päkeskuz.

## Istorii
Mekkan sijaduz — *[[Kaab]]an* olendsija — oli arabialaižiden kumardelendan sijaks paganusen aigan völ. Vl 630 islamanuskojad Muhammed-endustajanke ezinenas tuliba lidnha. Lidn alištui torata, kaik sen eläjad kändihe islamha.

Nügüd'aigan kaikuččel vodel läz 15 millionad islamanuskojid tuldas lidnha kaikes mail'maspäi hadžan säden (araban kelespäi «matk pühäsijile»). Heiden matkan lopindsija om *[[Al' Haram-mečet'|Masdžid Al' Haram]]* (araban kelespäi «Kel'dpühäpert'») — kaikiš suremb islaman pühäpert' mail'mas. Amussai i valdkundan Konstitucijan mödhe, tulend lidnha sab vaiše islamanuskojile.

## Geografijan andmused

Mekk sijadase läz 80 kilometras Rusttan meren randištolpäi päivnouzmpolehe, mägidenkeskeižes alangos, suvipäivlaskmha Rijad-pälidnaspäi. Lidnan keskmäine korktuz om 227 metrad ülemb meren tazopindad.

Klimat om letetazangišton tropine, räk da kuiv lujas, päivoikaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +31,2 C°, semendkun-redukun +32,5..+36,2 C°, tal'vkun-uhokun +24,3..+25,9 C°. Ekstremumad oma +10,0 C° (uhoku) i +51,8 C° (semendku-sügüz'ku). Il'man lämuz voib ülitada +38 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +20 C° semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 105 mm vodes, niiden pol' oleleb kül'mkus-vilukus (21..25 mm kus), läz ei olele semendkus-heinkus (nell' millimetrad pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 33..39 % röunoiš semendkus-elokus, 58..59 % kül'mkus-vilukus.

## Tobmuz

Saudan Arabijan ohjastuz paneb lidnan pämest () radsijha. Mekkan municipaližen nevondkundan ühtnijad oma lidnan pämez' da völ 14 valitud sijidme mest.

## Eläjad
Vl 2010 lidnan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 1 675 386 ristitud 760 km² pindal. Kaik 2 042 000 tuhad eläjid oli lidnas vl 2020. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Transport
Vspäi 2010 metron üks'jäine manpäline jono radab lidnas (18,5 km pitte, ühesa stancijad).

Vaiše pen' Päivlaskmaine aeroport om Mekkas, se ei ota surid lendimid. Rahvahidenkeskeine lendimport Abdulaziz-kunigahan nimed (*JED*) sijadase lähembaižes sures Džidd-lidnas, 100 kilometrad päivlaskmha Mekkan keskuzpalaspäi. Hadžan pühämatkajad kävutadas sidä.

## Sebruzlidnad
*  Karači, Pakistan
*  Mari, Turkmenistan
*  Medin, Saudan Arabii
*  Stambul, Turkanma

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Mekk-lidnan ohjastusen oficialine portal (''holymakkah.gov.sa'').
Asmar

**Asmar** ( *Asmera*,  *Asmaraa*, angl. i ) om Eritrejan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se sijadase Maekel'-agjas (Keskuzagjas) da om agjan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 12. voz'sadal. Ühtištuihe nell' küläd da sauvoškanzihe Italižen Eritrejan ut pälidnad 19. voz'sadan lopus. Vozil 1897−1941 Asmar oli pälidnaks edel Suren Britanijan londad, sil aigalpäi äi italižen stilin pertid jäihe lidnas. Vspäi 1991 om ripmatoman valdkundan pälidnaks.

Asmar šingotase tekstil'-, söm- (olud) i keramižen tegimišton edheotandoil. Vn 2017 heinkuspäi lidnan pertišt mülüb UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 2325 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ven mägiden, subtropižen pirdoidenke. Kun keskmäine päivänlämuz om +14..+17 C° vodes läbi, halad oleldas tal'vel öidme. Päivän da ön lämuded oma lujidenke vajehtusidenke päiveses läbi. Paneb 520 mm sadegid vodes, sidä kesken 330 mm lühüdan vihmsezonan aigan (heinku−eloku).

Asmar jagase 13 administrativižeks lidnümbrikoks (*Neous Zobas*), ned alajagasoiš eländrajonikš.

## Eläjad
Vl 2009 eläjiden lugu oli 649 000 ristitud, vl 2018 — 896 tuhad ristituid. Läz 1,25 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (2017), Maekel'-agjan pind — 1300 km².

1930-nzil vozil italijalaižed oliba ristitišton enambuseks. Vl 2012 sijaližed tigrajad i tigre rahvahad otihe 92% ristitištos.

Religijan mödhe (2012): Eritrejan ortodoksižed hristanuskojad — koume videndest, islamanuskojad — nelländez (sunnitad), katolikad — 15 %.

Lidnan edeline pämez' oli Semere Russom (2002 viluku — 2018 heinku).

## Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Raudte ühtenzoitab Massaua-avanportanke. Valdkundan ted oma udessauvomižes sodan lopindan jäl'ghe (kožundakt Efiopijanke 2018).

Asmaran rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (*ASM / HHAS*) tegeb reisid lähižihe pälidnoihe, Saudan Arabijha, Dubaihe, Stambulha. Sil om röunatusid kävutamižes mägireljefan (lühüd lendahtamižsarg) da suren korktusen tagut. Lendimport om civiline da sodavägiden täht. Toine rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport sijadase kolonijan enččes Massaua-pälidnas (*MSW / HHMS*) Rusttan meren randpolel, 65 km pohjoižpäivnouzmha orhal lendimel vai 113 km mägiavtotedme, tehtas reisid niihe-žo lidnoihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan informacine sait (''asmera.nl'').