open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kirun

**Kirun** ( [ˈkǐːrʉna],  [ˈkiron],  [ˈkiːrunɑ]) om Ročinman lidn Norrbotten-agjan pohjoižes. Se om valdkundan kaikiš pohjoižemb lidn i ühtennimine kund.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1900 samha raudkivendod. Nimituz libub saamen *giron*-sanaspäi («vauged lind», «meckana»). Lind i raudan alhimine znam ozutadas lidnanznamal. Kirun om lidnan statusanke vspäi 1948. Vspäi 2007 vedadas radoid sirdmaha lidnad koumeks kilometraks, sikš miše raudan elokaz loudmižsija venub ani nügüdläižen lidnan al.

Kirun šingotase raudkivendon samižel, kosmosan tedoidusil i lumiturizmal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase 145 km pohjoižhe polärižes pirdaspäi, 550 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Raudkivendon löudmižsija (magnetit) om nellän kilometrad pitte, 80 m levette, i kaks' kilometrad vai sen enamba süvütte. Kirun ühtenzoitase raudtel Luleonke (kaivuztegimišton kompanijan päfater) i Norvegijan Narvik-portanke vedamha kivendod.

Klimat om subarktine Atlantižen valdmeren valatoitusenke, pud voidas kazda. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pimed. Voden keskmäine lämuz (vll 2002−2021) om −0,1 C°, kezakun-elokun +10,3..+13,8 C°, tal'vkun-uhokun −9,3..−12,4 C°. Ekstremumad (vspäi 1901) oma −42,3 C° (uhoku) i +31,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −5,0 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +8,7 C° (tal'vku, uhoku). Voib panda lunt voden miččen taht aigan, heinkun minimum om −1,8 C°. Paneb sadegid 494 mm vodes, enamba kezaaigan (93 mm heinkus), vähemba kül'mkus-sulakus (15..31 mm kus). Polärine päiv oleskeleb 50 päivest (28. semendkud — 16. heinkud), vauktad öd oleldas semendkun zavodindaspäi elokun augotišhesai. Polärižen ön hätkeližuz om 22 päivest (11. tal'vkud — 1. vilukud).

## Eläjad da transport
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 18 148 ristitud, kundan nell' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25 tuhad eläjid vl 1980, sidä kesken läz 900 saamalaižid.

Kirunan lendimport (, *KRN / ESNQ*, 277 tuh. passažiroid vl 2018) radab kümnes kilometras lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Štokhol'mha (tobjimalaz), Luleoho i Štuttgartha (Saksanma), om sezonreisid Suren Britanijan lidnoihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da kommunan oficialine sait (''kiruna.se'').
Jusdal'

**Jusdal' ** () om Ročinman lidn Evleborg-agjan pohjoižes.

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1314. Raudte läbiti sidä vl 1880, i Jusdal' šingotaškanzihe.

Lidn sijadase Jusnan-jogen randal.

Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 6 230 ristitud 5,29 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt oli 7 075 eläjad vl 1975 enččiš röunoiš.

Edel 2008. vot Mail'man hokkein mäčunke jogavozne kupk mäni sijaližel stadional, mülütab kuz' tuhad kacujid. Om lebutahoid vezituristoiden täht municipalitetan territorijal.

## Irdkosketused
* Lidnan da kommunan oficialine sait (''ljusdal.se'').
Nikolajev

**Nikolajev** om venälaine kanzannimi Nikolai-nimespäi (naižvariant om **Nikolajeva**), mugažo toponim (, ). Se voib znamoita:

## Eländpunktad
### Ukrain
* **[[Nikolajev (Nikolajevan agj, Ukrain)|Nikolajev]]** — Ukrainan lidn, Nikolajevan agjan keskuz.
* Nikolajev — Ukrainan lidn, L'vovan agjan Nikolajevan rajonan keskuz.

### Venäma
* Nikolajev — Venäman futor Rostovan agjan Morozovskan rajonas.

## Kacu mugažo
* Nikolajevsk
Džibuti (lidn)

**Džibuti** ( *Džībūtī*, , somal.: *Magaalada Jabuuti*, afar.: *Gabuuti*) om ühtennimižen valdkundan pälidn (vspäi 1977) da kaikiš suremb lidn.

Lidn om valdkundan administrativižeks ühtnikaks ühtes rives sen videnke agjanke, pälidnan territorii om.

## Istorii
Eländpunktan aluz oli pandud vl 1888. Mülütihe järedad päivlaskmašt Balbal-ezilidnad pälidnha vl 1987.

Äi sur'oigenduzkundoid, Afrikan rahvahidenkeskeižiden organizacijoiden päfateroid da ezitaikundoid sijadasoiš täs, ozutesikš, Valdkundoidenkeskeižen šingotesen ohjandusen (angl. *[[:en:Intergovernmental Authority on Development|IGAD]]*) päfater.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Indižen valdmeren Tadžur-lahten randal (Adenan lahten päivlaskmpolel), 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, 21 km Somalin röunhasai suvipäivnouzmpolehe. Strategine Bab-el'-Mandeb-sal'm sijadase pohjoižpoles lidnaspäi.

Klimat om letetazangišton tropine, kuiv da lujas räk, päivoikaz lujas vodes labi. Voden keskmäine lämuz om +29,9 C°, kezakun-sügüz'kun +33,1..+36,4 C°, tal'vkun-uhokun +25,1..+25,7 C°. Ekstremumad oma +16,0 C° (viluku, uhoku) i +45,9 C° (kezaku, heinku, eloku). Paneb 163 mm sadegid vodes, enamba sulakus (29 mm) i kül'mkus (22 mm), vähemba heinkus-sügüz'kus (15 mm pordos), kezakus ei olele ani niid. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 43..46 % heinkus-elokus, 70..75 % kül'mkus-semendkus. Meriveden lämuz om +26..+31 C° kuidme vodes läbi.

## Tobmuz
Džibuti-lidn jagase 35 ümbrikoks.

## Eläjad
Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 452 447 ristitud, valdkundan ristitišton pol', vl 2015 — 529 tuhad ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Eläjiden koumandez om sündnu verhiže lähiže maihe (2015): Somali, Efiopii, Jemen, Oman.

Pälidnan territorijan pind om 200 km², eläjiden lugu — 748 tuh. ristituid (2017).

## Transport
Vspäi 1981 Džibuti radab portaks valdkundmaksoita. Se om Efiopijan eksportan poliškon päverai, vedadas raudtedme tavaroid sišpäi da tagaze.

Rahvahidenkeskeine *Džibuti-Ambuli*-lendimport (*JIB*, 258 tuh. passažiroid vl 2009) sijadase kudes kilometrad suvipäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Se om sodaznamoičendanke civiližen ližaks. Džibuti-valdkundan, Francijan da AÜV:oiden il'mväged kävutadas aeroportad. Jügureisid ühtenzoittas Kitainke, Dubainke i Afrikan äjidenke pälidnoidenke.

## Homaičendad
Hüvinkä

**Hüvinkä** ( [ˈhyʋiŋkæː],  [²hyːˌvɪŋːɛ]) om Suomenman lidn valdkundan suves, sen Udenma-provincijan pohjoižröunanno. Mülüb Sur' Hel'sinki-aglomeracijha (1,62 mln eläjid), valdkundan 23nz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan oficialine aluz om pandud vl 1917, šingotihe raudtestancijal i villfabrikal. Se sai lidnan statusad vl 1960.

Kone-kompanijan portallibutimiden tegim radab lidnas, Isover-kompanii pästab lämuzizoläcijad, «Myllyn Paras»-brendan kaks' tegint om saudud (villän ümbriradmine, pudr, hel'pked). Lidnan sijaduz manteidenno i raudteidenno ezimeleti šingotest lebutahoks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Hel'sinkin keskuzpalhasai om vižkümne viž kilometrad suvhe avtotedme vai raudtel. Lähembaine lidn om Regimägi kümnes kilometras pohjoižhe.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnan kogonaine pind oli 336,77 km², sidä kesken kuiv ma — 322,69 nellikkilometrad, sokaz ma — 14,08 km².

## Tobmuz

Hüvinkän municipaline suim kogoneb 51 ezitajaspäi.

Edeline lidnan pämez' om Jurki Mattila (2013, viluku 2016 — 2021).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 37 297 ristitud, vl 2000 — 42 545 ristitud, vl 2010 — 45 489 ristitud, vl 2020 — 46 507 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 93,9 %, ročin kel' — 0,8 %, toižed keled — 5,3 %.

Mamankelen mödhe (2024): suomen kel' — 90,4 %, estin kel' — 1,2 %, venän kel' — 1,2 %, ročin kel' — 0,9 %, ukrainan kel' — 0,7 %, albanijan kel' — 0,6 %, araban kel' — 0,5 %, toižed keled — 4,5 %.

Religijan mödhe (2023): lüteranižen jumalankodikundan uskojad — 62,5 %, toižiden religijoiden uskojad — 2,3 %, religijatomad — 35,2 %.

## Galerei

Entrance of the City Hall in Hyvinkää.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2011, villfabrik enččes)
Aarno Ruusuvuori Hyvinkaan kirkko 1961.jpg|Lüteranine jumalanpert' (om saudud vodele 1961), vn 2015 nägu
Hyvinkää5.jpg|*Willa*-torguindkeskuz vl 2013
Hyvinkaankirjasto.jpg|Hüvinkän kirjišt (2013)
Hyvinkään taidemuseo2.jpg|Lidnan čomamahtoiden muzei vl 2013


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''hyvinkaa.fi'').
Svalöv

**Svalöv** (mugažo ročin kelel, virktas [ˈsvɑ̂ːlœv]) om lidn Ročinman suves. Se om ühtennimižen kundan (kommunan) keskuz, mülüb Skone-agjaha.

## Istorii
Savesine Felestads-jumalanpert' om saudud läz 1200. vot, sijadase lidnan suves.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1886 kuti raudtestancii da žilo senno. Sil-žo vodel kazmusiden selekcijan edheotand zavodihe radod. Nügüdläine municipalitet om sätud vl 1971. Administrativižen keskusen uded sauvused oma letud 1970-nzil vozil.

Svalöv šingotase sauvondan municipaližen edheotandal, kazmusiden kazvatandal (pud i villäd oma niiden keskes) da ümbriradmižel. Kundan openduzkeskuz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas. Matkad agjan Mal'mö-keskushesai om 35 km suvhe.

Svalövan kundan pind om 388,62 km².

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 3 633 ristitud 2,39 km² pindal. Kundan ristitišt om 14 450 eläjad (2022). Kundan i lidnan kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan da kundan tobmuden sait (''svalov.se'').
Uppsal

**Uppsal** ( [ɵpˈsɑːla] «Üläkodi») om Ročinman universitetine lidn valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Uppsalan agjan administrativine keskuz, Ročinman nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 5. voz'sadal meiden erad. Vanh Uppsal paloi vl 1245, i nimitihe *Estra-Aros*-eländpunktad Uppsalaks vides kilometras suvhe. Kaikiš amuižemb valdkundas Uppsalan universitet zavodi radod vl 1477.

Uppsal šingotase zelliden (*[[Pfizer]]*) i medicinižiden ladimiden (*Fresenius*) pästandal, kofen pakuitesel, medicinižil tedoidusil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Füris-jogen randoil, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Stokhol'mhasai om 70 km suvhe. Stokhol'm-Arland-lendimport om 35 km suvipäivnouzmha.

Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +7,1 C°, heinkun-elokun +17..+18 C°, tal'vkun-uhokun −1..−2 C°. Ekstremumad oma −39 C° i +37 C°. Voib panda halad kaiken kezan aigan. Paneb sadegid 565 mm vodes, enamba elokus (74 mm), vähemba vilukus-semendkus (29..39 mm kus).

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 140 454 ristitud 48,77 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', agjan kaks' koumandest. Äi eläjid ajeltas radmaha Stokhol'mas.

Lidn om lüteranižen Ročinman jumalankodikundan keskuseks. Lüteranine üläškol, katoline Njumen-institut, vižkümnenden päivän jumalankodikundan seminarii i «Elon sana»-universitet ratas lidnas. Üläopendusen kudenz' aluzkund om Ročinman maižanduzuniversitet (*SLU*).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen kommunan oficialine sait (''uppsala.se'').   *(+ erased lehtpoled toižil kelil)*
Tübingen

**Tübingen** (mugažo saksan kelel, virktas [ˈtyːbɪŋən]) om lidn Saksanman suves, Baden-Vürtemberg-federacijanman keskuzpalas.

## Istorii
Feodaline «Tübingen-lidnuz» mainitase ezmäižen kerdan vl 1078 kuti *Hohentübingen* ( i *Twingia*), konz Saksanman Henri IV-kunigaz oli ümbärtud i ištui täs. Tübingen-eländpunkt mainitase vspäi 1191. Vanh lidn om kaičenus tähäsai täuzin mail'man sodoiden jäl'ghe, siš ei olend järedad tegimištod.

Nügüd'aigan Tübingen šingotase turizman keskuseks. Lidnan struktur kožub jaugnikoidenke i velosipedistoidenke, om äi kovitadud tehuzid. Kaik 18 festivalid oleskeldas voden aigan fil'miden, sportan i sömän polhe, jarmankad. Om penid edheotandoid tekstilin, mašiništonsauvomižen, medicinižen tehnikan, rahvahanpramozloiden i biotehnologijoiden sarakoiš. Neniden kompanijoiden päfaterad sijadasoiš lidnas: «Walter AG» (frezad, pörkad), «Hugo Brennenstuhl» (kabel'mašiništ, detektorad, pidatimed, päiväižbatarejad) i «CHT-Gruppe» (himižed ližasubstancijad tekstiližen, sauvondan i ühthekeradamižen sarakoiš).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Nekkar-jogen da sen ližajogiden randoil, 307 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Švabijan Al'ban lodehližen ezimägišton 515 metrhasai. Lähembaine järed lidn om Štuttgart 30 km pohjoižhe.

Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +9 C°, heinkun i elokun +19 C°, tal'vkun..uhokun +1..+3 C°. Paneb sadegid 715 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (75..91 mm kus).

## Tobmuz

Tübingenan municipalitet jagase 23 nimitadud fartalaks (üks'lugu ), niiden kesken kümne oma lidnan irdpolel.

## Eläjad
Vn 2001 Saksanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 82 444 ristitud, vn 2011 — 89 011. Kaik 87 464 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Vl 2016 26,9 tuh. eläjid oliba üläopenikoikš. Eberhard-Karls-universitet (27,2 tuh. üläopenikoid 2019/20 openduzvodel) radab vspäi 1477, se om kaikiš amuižembiš valdkundas i om lidnan kaikiš järedambaks radonandajaks.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''tuebingen.de'').
Bonn

**Bonn** (mugažo saksan kelel, saksalaižed virktas [ˈbɔn]) om Saksanman lidn Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanman suviröunanno, Rurštadtan kaikiš suvemb pala. Vozil 1949−1990 oli Saksanman Federativižen Tazovaldkundan pälidnaks, i om «federaližeks lidnaks», erased federaližed radnikoičendad sijadasoiš lidnas tähäsai.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 11 edel m.e. rimalaižil kuti *Castra Bonnensia*-lidnuz. Vspäi 1288 ičeze lidnan nevondkund tegeb ištundoid lidnas. Vozil 1597−1794 Bonn oli Köl'nan arhiepiskopan rezidencijaks. Vspäi 1844 raudte ühtenzoitab lidnad Köl'nanke.

«Deutsche Telekom»- i «Deutsche Post»-kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Bonnas, mugažo ÜRO:n läz 20 aluzkundad ratas lidnas.

## Geografijan andmused
Bonn sijadase valdkundan päivlaskmas, seižub Rein-jogen molembil randoil, 60 m ü.m.t. korktusel. Lähembaine järed lidn om Köl'n 24 km pohjoižhe.

Klimat om ven valdmeren pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +10,3 C°, kezakun-elokun +16,7..+18,8 C°, tal'vkun-uhokun +2,4..+3,1 C°. Paneb sadegid 816 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (72..86 mm kus).

## Tobmuz

Bonn jagase nellăks lidnümbrikoks (), ned alajagasoiš 51 lidnrajonaks ().

Edeline lidnan pämez' om Ašok-Aleksander Sridharan (*Ashok-Alexander Sridharan*, reduku 2015 — reduku 2020).

## Eläjad
Vn 2013 lopus lidnan eläjiden lugu oli 311 287 ristitud, vl 2017 — 322 125 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 327 503 eläjad vn 2011 lopus i om nügüd'.

## Transport
Tramvaid, avtobusad da lidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks. Ezilidnelektrojonused da *U-bahn* ühtenzoittas lidnad Köl'nanke, kiruhjonused — Saksanman toižidenke järedoidenke lidnoidenke, *Siegburg/Bonn*-stancii om saudud «Köl'n — Frankfurt»-jonol. Jogiport radab Reinal, kävutase vemha ujuden jüguid, passažirlaivad ühtenzoittas Köl'nanke i Düssel'dorfanke.

Rahvahidenkeskeine civiline *Köl'n Bonn*-lendimport (*CGN / EDDK*, 12,3 mln passažiroid vl 2017) sijadase 15 km pohjoižpäivnouzmha Bonnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Evropan i Turkanman äjihe lidnoihe tobjimalaz, om čarterreisid Keskmeren lebutahoiže.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden sait (''bonn.de'').
Salonikid

**Salonikid** ( [θesaloˈnici] *Tesaloniki*, ) om Grekanman lidn da meriport valdkundan pohjoižes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Keskuzmakedonii-agjan (periferijan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Amuižen Makedonijan Kassandr-carin käskön mödhe vl 315 EME. Carin Fessalonika-ak oli Aleksandr Makedonijalaižen sizaren. Car' ühtenzoiti 26 žilod i nimiti lidnad ičeze akan nimen mödhe.

Sured Salonikid šingotasoiš ižandusen äisarakoižeks keskuseks. Kivivoihimižel, metallurgijan, cementan, laivansauvomižen, elektrotehnižen, tekstil'sarakon, sömtegimišton edheotandad ratas lidnas. Järed meriport radab.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalas, Egeižen meren Termaikos-merikaran randal, 0..250 m korktusil.

Klimat om Keskmeren, vai subtropine pol'kuiv, znamasine erind om lidnan rajonidme. Alemba andmused lidnan keskuzpalan täht oma kirjutadud. Voden keskmäine lämuz om +17,9 C°, kezakun-elokun +25,4..+28,0 C°, tal'vkun-uhokun +8,3..+10,1 C°. Ekstremumad oma −9,3 C° (viluku) i +40,8 C° (kezaku-eloku). Kezaaigan minimum om +14,3 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +24,7 C° (tal'vku). Ei voi panda halad sulakus-kül'mkus (kül'mkun minimum om +1,6 C°). Paneb sadegid 399 mm vodes, läz tazomäras kuidme, vähemba heinkus-elokus (21..22 mm kus), 27..43 mm toižiš kuiš.

## Tobmuz
Lidnan tobmuden pämez' om dimarh (). Kaik rahvaz valičeb dimarhad radnikusele videks vodeks, ühten toižen strokun voimuz om olmas. Edeližed lidnan pämehed oma Konstantinos Zervas (Κωνσταντίνος Ζέρβας, sügüz'ku 2019 — tal'vku 2023), Jannis Butaris (Γιάννης Μπουτάρης, viluku 2011 — eloku 2019).

## Eläjad
Vn 2001 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 363 987 ristitud, vn 2011 — 325 182 ristitud, vn 2021 — 319 045 ristitud. Kaik läz 1,1 mln ristituid om ezilidnoidenke 1285 km² pindal (vn 2021 andmused), se ühthine ristitišt om kaikiš suremb kaikes aigas.

## Sebruzlidnad
* Akhisar, Turkanma (vspäi 1988)
* Aleksandrii, Egipt (1993)
* Bratislav, Slovakii (1986)
* Konstanc, Romanii (1988)
* Köl'n, Pohjoine Rein da Vestfalii, Saksanma (1988)
* Limasol, Kipr (1984)
* Läipcig, Saksonii, Saksanma (1984)
* Mel'burn, Viktorii, Avstralii (1984)
* Nicc, Francii (1992)
* Plovdiv, Bolgarii (1984)
* San Francisko, Kalifornii, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (1990)
* Tel' Aviv, Izrail' (1994)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''thessaloniki.gr'').
Raahe

**Raahe** (mugažo suomen kelel, virktas [ˈrɑːhe],  [brɑːheˌstɑːd]) om Suomenman lidn valdkundan keskuzpalan päivlaskmas, Pohjoižpohjanma-agjas.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1649 ročilaižel Per Brage noremb-grafal, Suomenman jenaralgubernatoral. Lidn om nimitadud hänen oiktastuseks. Vl 1791 Brahestad sai štapel'oiktust sauvomha torguindvaražomid. Puine pertišt om saudud uden varuitoman projektan mödhe vn 1810 suren lämoipalon jäl'ghe.

Raahe šingotase meriportal kivivoiterminalanke i raudan metallurgijan kombinatal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivlaskmas, kundan lodehes, Botnižen lahten randal.

Matkad agjan Oulu-keskushesai om seičemekümne viž kilometrad pohjoižpäivnouzmha, Hel'sinki-pälidnhasai om 502 km suvhe orhal, 604 km avtotedme vai raudtel.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnan ühthine pind om 1 888,94 km², sidä kesken kuivma — 1 015,33 km², meri — 860,72 km², sokaz ma otab 12,89 nellikkilometrad.

## Tobmuz

Lidnankund jagase kaks'kümneks koumeks nimitadud rajonaks (üks'lugu ). Raahen municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Ari Nurkkala (keväz'ku 2017 — semendku 2022), Kari Karjalainen (2006−2016).

## Eläjad
Vl 1980 kundan eläjiden lugu oli 27 362 ristitud, vl 2000 — 26 766 ristitud, vl 2010 — 25 656 ristitud, vl 2020 — 24 679 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 28 431 eläjad vl 1985.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,5 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 2,4 %.

## Galerei

Raahe Town Hall 20140820.JPG|Lidnan ohjastusen pert' vl 2014
Raahe Church 20180528.jpg|Raahen lüteranine jumalanpert' vl 2018 (om saudud vll 1909−1912)
Softpolis Raahe - panoramio.jpg|Softpolis-ofisad vl 2006
Hospital Raahe 20130511 02.JPG|Lidnan läžundkodi (vn 2013 olend)
Museum of Raahe.JPG|Raahen muzei vl 2009


## Sebruzlidnad
*  Čerepovec, Vologdan agj, Venälaine Federacii (vspäi 1968)
*  Košice, Slovakii (1987)
*  Mu i Ran, Norvegii

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''raahe.fi'').
Kemi

**Kemi** (mugažo suomen i ročin kelil, suomen virkand [ˈkemi];  [ˈkie̯pma]) om lidn Suomenman lodehes, sen Laplandii-agjas. Agjan koumanz' lidnankund nelläspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1869 Aleksandr II-imperatoran käskön mödhe kaičemha lahten pindad i varatoitamha lähtendad sihe. Vll 1893−1919 ezmäine cellülozantegim oli sauvomas, toine vl 1930. Raudte tuli lidnha vl 1902.

Kemi šingotase bumagan (Stora Enso) da kartonan (Metsä Fibre) tehmižel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Botnižen lahten pohjoižrandal, nell' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Hel'sinkihesai om 620 km suvhe orhal, 710 km avtotedme vai raudtel, agjan Rovanem'-keskushesai om 100 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 120 km avtotel vai raudtedme.

Klimat om subarktine venon klimatan röunal. Voden keskmäine lämuz om +2,3 C°, kezakun-elokun +12,8..+16,0 C°, tal'vkun-keväz'kun −5,4..−9,7 C°. Ekstremumad oma −43,2 C° (uhoku) i +32,9 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −3,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +8,8 C° (viluku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum om +1,4 C°). Paneb sadegid 494 mm vodes, enamba elokus-redukus (58..63 mm kus), vähemba tal'vkus-semendkus (26..33 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..72 % röunoiš sulakus-heinkus, 87..92 % redukus-uhokus.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 747,16 km², sidä kesken man pind om kahesandez vaiše (95,32 km²), sokaz ma — 7,03 km², meri otab 644,81 km².

## Tobmuz
Kemin municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Tero Nissinen (keväz'ku 2012 — 2020), Ossi Repo (radoi vll 2006−2012).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 26 928 ristitud, sil aigalpäi ristitišt poleneb. Vl 2000 se oli 23 689 eläjad, vl 2010 — 22 537 eläjad, vl 2020 — 20 742 eläjad.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 95,1 %, ročin kel' — 0,2 %, toižed keled — 4,7 %.

## Sebruzlidnad
*  Sekešfehervar, Mad'jaranma (vspäi 1958)
*  Tromsö, Norvegii (vspäi 1940)
*  Volgograd, Venäma (1953)

## Galerei

Kemi City Hall 2018-05-07.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2018)
Kemin kirkko.jpg|Lüteranine jumalanpert' (om saudud vl 1902), vn 2016 nägu
Lapamk.JPG|Laplandijan sättutoitud tedoiden universitetan kampus vl 2015
Kkeskus4.jpg|Kul'turkeskuz, istorijan i čomamahton muzejad (2018)
Metsa Botnia Kemi Pulpmill 20090608.JPG|Cellülozan tehmine (Metsä Fibre) vl 2009


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''kemi.fi'').
Giz

**Giz** ( *al'-Džīzah* «tazangišt», egiptine virkand [el ˈgiːze]) om lidn Egiptan pohjoižes. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gizan agjan administrativine keskuz, mülüb Kairan megapolisha.

## Istorii
Amuižen Egiptan aigan nügüdläižen lidnan tahond oli sen Memfis-pälidnan (30 km suvhe) pohjoižeks kaumžomaks (Gizan piramidad). Eländpunktan aluz om pandud vl 642.

Giz šingotase mašinansauvomižel, himižel tegimištol, puvillan ümbriradmižel, fil'miden tehmižel, turizmal, oluden (Heineken-gruppan *Al-Ahram Beverage Company*) i tabakon edheotandoil.

## Geografijan andmused
Lidn zavodiše vides kilometras suvipäivlaskmha Kairan keskusespäi, Gizan lidnfartalad saihe Kairhasai 20. voz'sadan lopus. Giz sijadase Nil-jogen hural randal, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Giz-lidn om ühtenzoittud Kairanke metropolitenal vspäi 1999.

Klimat om räk kuiv letetazangišton. Voden keskmäine lämuz om +21,2 C°, kezakun-sügüz'kun +26..+27 C°, tal'vkun-uhokun +13..+15 C°. Ekstremumad oma +2 C° i +46 C°. Paneb sadegid 17 mm vodes, ei olele niid semendkus-redukus, toižen aigan 1..4 mm kus. Pölütorokad oleskeldas keväz'kus-sulakus.

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 3 122 041 ristitud, agjan koumandez. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 4 872 448 eläjad kaikidenke alištunuzidenke lidnan tobmudele rajonidenke, agjan pol'.

Kairan universitetan (alusenpanend 1908, 230 tuh. üläopenikoid) päine kampus sijadase lidnas vspäi 1929.

Verhiden maiden sur'oigenduzkundad oma saudud neciš lidnas.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''giza.gov.eg'').
Erdenet

**Erdenet** ( [ért(ɘ)nɘtʰ] «kalližarvoine») om lidn Mongolijan keskuzpalan pohjoižes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Orhonan agjan (844 km², vspäi 1994) i sen Bahan-Under-somonan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1972 otmaha kävutamižhe vas'kižmolibdenižen Erdenetijn-ovoo-löudmižsijan. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1975 11. päiväl tal'vkud. Järed küllästamižtegim radab vspäi 1978, saudihe nelläs vodes. Sen pästand ližadub, vl 2007 ümbriradoihe kivendon 25 mln tonnoid, vl 2021 — 32 mln tonnoid, voziden 2020−2022 rekonstrukcii i ližajono laskeb ümbrirata 38 mln tonnoid vodes. Edheotand pästab vas'ken sadad tuhad tonnoid i molibdenan tuhad tonnoid koncentratas. Pälöudmižsijan varoid täudub, miše rata vhesai 2060.

Erdenet šingotase mugažo kebnal tegimištol (kourad da toižed villtegesed) i sauvondmaterialiden tehmižel (sidä kesken mecan ümbriradmine).

## Geografijan andmused

Lidn otab agjan päivlaskmad, Selengan i Orhonan jogidenkeskeižes, 1280 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Bulganan agjan territorijal mugažo.

Matkad Ulanbatarhasai om 340 km suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Bulgan nell'kümnes kilometras suvipäivlaskmha. *Erdenet*-stancii radab sarakon *Salhit*-stancijaspäi lopus, se Salhit sijadase Transmongoližel raudtel.

Klimat om terav kontinentaline mägiden, tal'v om pit'k kuiv. Alemba kirjutadud andmused oma Bulgan-lidnan täht. Voden keskmäine lämuz om −0,4 C°, kezakun-elokun +15,2..+17,7 C°, tal'vkun-uhokun −16,9..−20,8 C°. Ekstremumad oma −41,6 C° (viluku) i +38,3 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −8,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +12,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum om 0 C°). Paneb sadegid 306 mm vodes, niišpäi 220 mm kezakus-elokus (57..97 mm kus), läz ei olele sadegid redukus-keväz'kus (24 mm pordos, 2..8 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 54..56 % röunoiš sulakus-semendkus, 63 % kezakus, 66 % keväz'kus, 69..76 % heinkus-uhokus.

## Tobmuz

Bahan-Under-somon (rajon) jagase kaks'kümneks kudeks nimitadud bag:aks (alarajonaks).

Mongolijan ohjastusen pätandan mödhe Erdenetan pämez' om Orhonan agjan pämeheks ühtenaigašti, radnikusen nimi om *šarhuu*.

## Eläjad
Vn 2000 Mongolijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 68 310 ristitud, vn 2011 — 92 tuhad ristituid, vn 2021 — 100 728 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Om äi radnikoid enččen NSTÜ:n maišpäi tähäsai.

Mongolijan tedon da tehnologijan universitetan (Ulanbatar) filial radab lidnas.

## Galerei

ErdenetParque.jpg|Lidnan bobuštuzpark (2011)
Gandahshaduvlin Temple.JPG|Tibetan budduzman Gandanšadüvlin-pühäpert', vn 2011 nägu
ErdenetFábrica.jpg|Vas'ken küllästamižtegim vl 2011
Erdenet Thermal Power Plant.jpg|Erdenetan LEK vl 2022
Erdenet 01 (1).jpg|Sportkompleks Hangar'd-stadionanke (2009)
Erdenet Market.jpg|Lidnan päine torguindkeskuz (torguz) vl 2009


## Sebruzlidn
*  Ulan Ude, Burätijan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (vspäi 2002)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''erdenet.mn'').
Split

**Split** (mugažo horvatan kelel, virktas [splît]) om lidn Horvatijan suvižel mererandal. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Splitan i Dalmacijan ümbrikon administrativine keskuz, mülüb ümbrikho.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti Amuižen Grekanman *Aspalatos*-kolonii () 3. voz'sadal EME.

Split šingotase kurortlidnaks, laivansauvomižel i sömtegimištol. Bumagan, betonan i himižsubstancijoiden edheotandad ratas lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren päivnouzmaižel randal, Mar'jan-pol'sarel. Om korktoid mägid ümbrištos.

Klimat om subtropine Keskmeren. Kezaku-eloku oma päivoikahad lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +16,8 C°, heinkun-elokun +26,8 C°, tal'vkun-uhokun +8,2..+9,4 C°. Ekstremumad oma −9,0 C° (viluku) i +38,6 C° (kezaku-eloku). Ei voi panda halad sulakus-redukus. Paneb sadegid 801 mm vodes, enamba kül'mkus (120 mm) i tal'vkus (99 mm), vähemba heinkus (25 mm) i elokus (32 mm). Paneb lunt pol'tošt päiväd tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 49..53 % röunoiš kezakus-elokus, 61..65 % redukus-vilukus, 56..59 % toižiš kuiš. Meriveden keskmäine lämuz om +19..+24 C° kezakus-redukus, madalamba vilukus-keväz'kus (+11..+12 C°).

## Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 178 102 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 200 459 eläjad vl 1991. Läz 342 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2021).

## Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ajeltas ezilidnoihe i Evropan erasihe-se pälidnoihesai. Raudte ühtenzoitab lidnad Kaštel-ezilidnanke i sen lendimportanke, Splitan raudte om kaikiš suvižemb valdkundas. Splitan meriport om koumanz' passažirine port Keskmeren randal (4 mln passažiroid vodes), ehtatimed lähttas Horvatijan lidnoihe i Italijha, port vasttab kruizlaivoid-ki.

Rahvahidenkeskeine civiline Split-lendimport (*SPU / LDSP*, , 3,3 mln passažiroid vl 2019) sijadase Kaštel-ezilidnas 19 km lodeheze lidnan keskusespäi. Se lendimport om kahtenz' surtte valdkundas, tehtas reisid Päivlaskmaižen i Pohjoižen Evropan äjihe lidnoihe.

## Sebruzlidnad
*  Los Andželes, AÜV
*  Tronheim, Norvegii (vspäi 1956)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''split.hr'').
Las Pal'mas

**Las Pal'mas** () om Ispanijan lidn da kurort Kanarižil saril. Se om valdkundan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, avtonomižen Kanarižed sared-ühthižkundan ühteks kahtes pälidnaspäi (nelläks vodeks, sid' sirdab).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1478 24. päiväl kezakud Kastilijan sodavägil, hö otiba vägestust guančiden päl. Las Pal'mas šingotaškanzihe teravas kuti kivihilen varažom da seižundtaho transatlantižiden laivoiden täht 19. voz'sadan lopus.

Las Pal'mas šingotase meriportal i turizman äisarakoižeks keskuseks (kül'bendrandad, muzejad, festivalid).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Gran Kanarii-saren pohjoižpäivnouzmas, Atlantižen valdmeren randal, 0..722 m korktusil, 6 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Afrikan randhasai (Marok i Päivlaskmaine Sahar) om 220..250 km päivnouzmha i suvipäivnouzmha, Madridhasai om 1930 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Lähembaine järed lidn om Kanariden Santa Krus de Tenerife 100 km päivlaskmha-lodeheze ehtatimel.

Klimat om tropine letetazangišton. Vilu Kanarine joksmuz poleneb räkad. Voden keskmäine lämuz om +21,2 C°, heinkun-redukun +23,1..+24,6 C°, tal'vkun-keväz'kun +18,1..+19,3 C°. Ekstremumad oma +9,4 C° (uhoku) i +44,2 C° (heinku). Paneb sadegid 151 mm vodes, läz ei olele niid keväz'kus-sügüz'kus (29 mm pordos). Il'man i meriveden keskmäine lämuz vajehtase +18..+23 C° röunoiš vodes läbi.

## Tobmuz

Lidn jagase videks nimitadud i nomeruidud rajonaks (nomer 1..5), ned alajagasoiš äiluguižikš nimitadud fartaloikš.

Edeline lidnan pämez' () om Augusto Idal'go (*Augusto Hidalgo*, kezaku 2015 — kezaku 2023).

## Eläjad
Vn 2011 Ispanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 383 343 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt, vn 2021 — 380 667 ristitud. Vspäi 2004 lidnan kaikenaigaižiden eläjiden lugu jäb läz vajehtusita.

Nell'kümnen valdkundan konsulused ratas lidnas.

## Sebruzlidnad
*  San Antonio, Tehas, AÜV (vn 1975 sügüz'kuspäi)
*  Nuadibu, Mavritanii (vn 1986 kül'mkuspäi)
*  Garačiko, Kanarižed sared, Ispanii (vn 1998 kül'mkuspäi)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''laspalmasgc.es'').
Leont'jev Valerii

**Valerii Jakovlevič Leont'jev** (; sünd. 19. keväz'ku 1949, Ust' Us, Komin Tazovaldkund, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman estradan tetab pajatai.

## Biografii
Valerii om sündnu Ust' Us-külähä, pedrankazvatajiden kanzha. Vl 1961 sirdi Jur'jevecha, sid' Vorkutha. Vl 1972 ühtni «Песня-1972»-konkursha. Radoi Komin Tazovaldkundan filarmonijan pajatajan. Vl 1981 Valerii ühtni «Ереван-81»-muzikfestivalihe. Vl 1983 hän pästi ičeze ezmäine studine «Муза»-al'bom. Vl 1989 gastrolirui ičeze koncertiženke «Дело вкуса»-programanke Nevondkundalištme Ühtištustme, mugažo Indijadme. Vl 1991 oli «Экстрасенс»-TV-fil'man kitajalaižen roliš. Vl 1994 Valerii Leont'jev tegihe ezmäižen artistan, ken tegi surt edestust (super-šoud) Venämas.

Nügüd'aigan (vl 2018) Valerii om üks kaikiš populärižiš Venäman pajatajišpäi, oleleb TV-oigendusiš. Eläb Majamiš paksus.

## Diskografii
### Stidižed al'bomad

 1983 — *Муза* (Muz)
 1984 — *Диалог* (Dialog)
 1984 — *Премьера* (Ezmäine ozutez)
 1986 — *Дискоклуб 16(Б)* (16(b)-diskoklub)
 1986 — *Бархатный сезон* (Barhatsezon)
 1988 — *Я — просто певец* (Olen pajatai muite)
 1990 — *Дело вкуса* (Magun azj)
 1990 — *Грешный путь* (Grähkhine te)
 1993 — *Ночь* (Ö)
 1993 — *Полнолуние* (Täuz'kudan')
 1994 — *У ворот Господних* (Jumalan verajanno)
 1995 — *По дороге в Голливуд* (Tel Gollivudhasai)
 1998 — *Санта-Барбара* (Santa Barbar)
 1999 — *Канатный плясун* (Kargaidai kanatal)
 1999 — *Каждый хочет любить* (Kaikutte tahtoib armastada)
 2001 — *Августин* (Avgustin)
 2003 — *Кленовый лист* (Vahkeran leht)
 2004 — *[[Nočnoi zvonok|Ночной звонок]]* (Öine kell)
 2005 — *[[Padaü v nebesa...|Падаю в небеса…]]* (Lankten taivhaze...)
 2009 — *[[Godi stranstvii|Годы странствий]]* (Kalaidusiden voded)
 2011 — *[[Hudožnik|Художник]]* (Pirdai)
 2014 — *[[Lübov'-kapkan|Любовь-капкан]]* (Armastuz-rida)
 2017 — *[[Eto lübov'|Это любовь]]* (Nece om armastuz)
 2019 — *Я вернусь* (Linnen pördnus)


### Kompiläcijanal'bomad
* 1993 — *Последний вечер* (Jäl'gmäine eht)
* 1994 — *Прикоснись* (Kosketagat)
* 2002 — *Птица в клетке* (Lind stajas)
* 2014 — *Виновник* (Värnik)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Valerii Leont'jevan oficialine sait (''leontiev.ru'').
Laht

**Laht** om süvenus kuivmaha valdmeren, meren, järven vai toižen vezišton pala, joudai vedenvajehtuz jäb vezištonke.

Lahten toižendad oma učulm (abai), merikar, estuarii, fjord, liman, lagun. Lugetas vulkanan upotadud päd i atollan lagunad lahteks mugažo.

Lahten gidrologižed i gidrohimižed arvoimižed oma ühtejiččed kaiken vezišton arvoimižidenke. Erasiš statjoiš klimatan sijaližed eriližused i vedhuz kontinentaspäi ližatas specifižid pirdoid lahten pindšoidun gidrologižile harakteristikoile.

Mail'man valdmeren järedad lahted: Aläskan, Bengalijan, Biskaine, Sur' Avstralijan i Gvinejan lahted. Nimitadas lahtikš erasid akvatorijoid, miččed oma mered gidrologižen režiman mödhe, oz., Meksikan, Gudzonan, Persijan i Kalifornijan lahted, muga tegihe istorižikš.

## Homaičendad
Regimägi

**Regimägi** (suom. i , suomen virkand: [riːhɪmækɪ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suves. Mülüb Kanta-Häme-agjaha.

## Istorii
Raudte tuli žilho vl 1870, järed raudtesol'm radab nügüd'. Kätihe eländpunktad lidnudeks vl 1922. Se sai lidnan statusad vl 1960.

Regimägi šingotase saksalaižen Würth-kompanijan logistižen keskusel (mašiništonsauvomine, himižed substancijad), Valio-kompanijan tegimel (sömtegimišt), toine järed radonandai om «Fortum Waste Solutions» (jändusiden ümbriradmine i mahusen rekul'tivacii).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmas. Korktusiden vajehtuz om 30..75 m, kundan kaikiš korktemb čokkoim om Hatlamminmägi (165 m ü.m.t.).

Matkad agjan Hämenlidn-keskushesai om koumekümne kilometrad lodeheze-pohjoižhe, Hel'sinkin keskuzpalhasai om 69 km suvhe. Lähembaine lidn om Hüvinkä kümnes kilometras suvhe.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan pind om 125,55 km², sidä kesken kuivma — 121,01 km², vezi da sokaz tahond ottas 4,54 km².

## Tobmuz
Regimägi jagase koumekümneks ühteks nimitadud rajonaks (üks'lugu ), mugažo 12 küläd mülüdas lidnankundha. Regimägin municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Jere Penttilä (keväz'ku 2021 — semendku 2022), Sami Sulkko (kül'mku 2016 — sügüz'ku 2020), Seppo Keskiruokanen (2000−2016), Esko Hanninen (1983−2000).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 23 971 ristitud, vl 2000 — 26 173 ristitud, vl 2010 — 28 803 ristitud, vl 2020 — 28 815 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 29 160 eläjad vl 2016.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 94,9 %, ročin kel' — 0,4 %, toižed keled — 4,7 %.

## Galerei

Riihimäen Poliisitalo in Riihimäki, Finland, 2022 January.jpg|Policijan i čomamahton muzejan sauvused (viluku 2022)
Riihimäki Keskuskirkko H4485 C.jpg|Regimägin keskuzline lüteranine jumalankodi, vn 2008 nägu
WM-data Riihimäki - panoramio - Aulo Aasmaa.jpg|Kontorsauvuz vl 2006
Riihimäki Lasimuseo.jpg|Suomenman stöklan muzei (2015)
Riihimäen matkakeskus.JPG|Regimägin avtobusstancii vl 2008
Riihimäen rautatieasema.JPG|Regimägin päraudtestancii vl 2007


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Regimägi-lidnan oficialine sait (''riihimaki.fi'').
Koupavogür

**Koupavogür** ( ​[ˈkʰouːpaˌvɔːɣʏr̥] «tüleninpoigaižen laht») om lidn Islandijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe, Reikjavikan suvine ezilidn, mülüb Pälidnan agjaha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1948 1. päiväl vilukud, maižanduzfermoiden i kezaküläpertiden sijas, elänzoitmaha sirdanuzid pälidnha külälaižid Toižen mail'man sodan aigan. Žilo sai lidnan statusad vl 1955.

Koupavogür šingotase lähižiden kundoiden «magaduzrajonaks», sömtegimištol, torguindal i avtoiden möndal, meblin pästandal i toižel kommertižel aktivižusel. Valdkundan kaikiš suremb *Smáralind*-torguindkeskuz i kaikiš korktemb *Smáratorg 3*-pert' (78 metrad, 20 žirud) oma täs. Äi eläjid lähižiš-ki kundoišpäi ajeltas radmaha lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase kahesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, mererand om päivlaskmaižes palas. Röunatab Reikjavikanke pohjoižes i Gardabair-lidnanke suvipäivlaskmas.

## Eläjad
Kaik 200 eläjad oli lidnan sijas 1940-nzil vozil. Vl 2010 eläjiden lugu oli 30 357 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Läz 550 openikoid om Koupavogüran konservatorijas ().

Edeline lidnan pämez' om Armann Olafsson (uhoku 2012 — kezaku 2022, *Ármann Kr. Ólafsson*).

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kopavogur.is'').
Habnarfjordür

**Habnarfjordür** ( [ˈhapnarˌfjœrðʏr̥] «merilahten fjord») om lidn da port Islandijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe, mülüb Pälidnan agjaha.

## Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe 14. voz'sadan lopuspäi saren *Landnámabók*-aigkirjas. Islandijan ezmäine gidroelektrostancii om vaumitud žilonno vl 1904. Kändihe lidnaks i anttihe municipaližen statusan vl 1908.

Habnarfjordür šingotase kalanpüdandan, eksportan i importan meriportal (vspäi 1912), alüminijantegimel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, kümnes kilometras suvhe Reikjavik-pälidnaspäi. Municipalitet kogoneb kahtes erigoittud palaspäi.

Klimat om subarktine valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +4,9 C°, kezakun-elokun +9..+11 C°, tal'vkun-keväz'kun +0,4..+1,2 C°. Ekstremumad oma −18 C° i +24,5 C°. Paneb sadegid 1362 mm vodes, enamba redukus (160 mm) i tal'vkus-vilukus (141..143 mm kus), vähemba sulakus-heinkus (72..77 mm kus).

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 25 913 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 29 971 eläjad vl 2020.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''hafnarfjordur.is'').
Aküreiri

**Aküreiri** ( [ˈaːkʏrˌeiːrɪ], sijaline virkand [ˈaːkʰʏrˌeiːrɪ]) om Islandijan lidn valdkundan pohjoižes. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe i kaikiš suremb pälidnan regionas päiči, Pohjoižpäivnouzmaižen agjan administrativine keskuz, mülüb sihe.

## Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1562 nügüdläiženke nimitusenke, kaikenaigaine vspäi 1778. Vl 1786 Danijan kunigaz andoi sile lidnan statusad.

Aküreiri šingotase kalanpüdandan jädumatomal meriportal i sömtegimištol (kala, olud). Lidnan tobj pala lämbitase geotermaližil purtkil 1980-nziš vozišpäi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase pit'kan fjordan lopun madalal randal, sadas kilometras suvhe Pohjoižen polärižes pirdaspäi. Glerau-jogi () jokseb lidnas. Om korktoid mägid lidnan taga. Mäged kaitas lidnad viluid tulleid vaste.

Matkad Reikjavikhasai om 387 km suvipäivlaskmha.

Klimat om subarktine pil'vekaz, läz ei ole päiväižen ozutandad viž kud vodes (reduku-uhoku). Voden keskmäine lämuz om +4,2 C°, heinkun i elokun +10,8..+11,2 C°, kül'mkun-keväz'kun −0,8..+0,6 C°. Ekstremumad oma −23,0 C° (keväz'ku) i +29,4 C° (kezaku). Kezaaigan minimum om −2,2 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +17,5 C° (viluku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum +1,3 C°). Paneb sadegid 574 mm vodes, enamba redukus-tal'vkus (68..74 mm kus), vähemba sulakus-kezakus (21..26 mm kus). Paneb lunt 95 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz om 73..74 % semendkus-kezakus, 75..81 % toižiš kuiš.

Meriveden kuine keskmäine lämuz om +2,1..+4,0 C° tal'vkus-semendkus, kaikiš korktemb oleleb heinkus-sügüz'kus (+8,2..+9,5 C°).

## Tobmuz
Lidnan municipalitetan oficialine nimi om *Akureyrarbær* [-ˌeiːrarˌpaiːr̥], «Aküreiri-lidn». Lidnan päpalan ližaks kaks' merisart mülüdas Aküreirin municipalitetha: vspäi 2004 Hrisei (*Hrísey* 7,67 km² pindanke, 153 rist. vl 2017) 35 kilometras pohjoižhe i vspäi 2009 Grimsei (*Grímsey* 5,3 km² üks'jäiženke Sandvik-külänke, 57 rist. vl 2021) sadas kilometras pohjoižhe Polärižel pirdal.

Edeline lidnan pämez' om Eirikur Bjorgvinson (*Eiríkur Björn Björgvinsson*, eloku 2010 — 2018).

## Eläjad
Vl 2009 lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 18 041 ristitud, vl 2017 — 18 488 ristitud sil-žo pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Aküreirin universitet (*Háskólinn á Akureyri*, vspäi 1987, 2,8 tuh. üläopenikoid koumel fakul'tetal vl 2024) i kaks' botaništ sadud oma avaitud lidnas. Lidn om valdkundan tal'veližiden sportansuguiden keskuz.

## Galerei

Akureyri-trip 130.JPG|Lüteranine jumalanpert', vn 2007 nägu
Akureyri.JPG|Lidnan keskuz vl 2003
Íslandsklukkan við Sólborg.jpeg|«Islandižed časud» i sauvond universitetas (2004), Solborg-rajon
AkureyriTheater.JPG|Aküreirin teatr vl 2007
Islanda- Akureyri- Hof Cultural and Conference Center.jpg|Kul'turan i ozutelendoiden keskuz (2016)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''akureyri.is'').
Darmštadt

**Darmštadt** ( [ˈdaʁmʃtat]) om lidn Saksanman suvipäivlaskmas, sen Gessen-federacijanmas.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 11. voz'sadal *Darmundestat*-nimenke. Se sai lidnan statusad vl 1330. Vspäi 1806 Gessenan gercogiden rezidencii sijazihe lidnas.

Toižen mail'man sodan jäl'ghe lidn putui amerikaižhe okkupacižhe zonha. AÜV:oiden armijan üks' (66nz') tedištelendjouk om tähäsai lidnan ümbrištos, sodabazad oma konservacijas, ei ole Saksanman ohjandusen al.

Biotehnologižed da farmaceftižed tegimed (Merck-kompanijan päfater), painmižsarakon edheotandad oma lidnan ižandusen päsarakoikš.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase federacijanman suves, Reinan oiktal randpolel, Üläreinan tazangištos, 144 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Reinan randhasai om vižtoštkümne kilometrad suvipäivlaskmha. Frankfurt Mainal sijadase koumekümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi, Visbaden- i Mainc-lidnad oma 30 kilometras lodeheze.

## Tobmuz

Darmštadt jagase ühesaks nimitadud lidnrajonaks ().

Edeline lidnan pämez' om Johen Parč (*Jochen Partsch*, kezaku 2011 — kezaku 2023).

## Eläjad
Vl 1970 lidnan eläjiden lugu oli 141 224 ristitud, vn 2011 Saksanman rahvahanlugemižen mödhe — 143 499 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 431 tuh. eläjid om ezilidnoidenke (2016).

Vspäi 1997 Darmštadt om tedolidnan statusanke (). Nened järedad aluzkundad oma avaitud lidnas: Tehnine universitet (33,5 tuh. üläopenikoid vl 2004) i sättutoitud tedoiden universitet, saksan kelen akademii, džazan da rahvahidenkeskeižen muzikan institutad, jüžmakioniden tedoiduzkeskuz, Evropan kosmižiden lendandoiden ohjanduzkeskuz.

## Sebruzlidnad

*  Burs, Turkanma (vspäi 1971)
*  D'jonk, Mad'jaranma (1990)
*  Grac, Štirii, Avstrii (1968)
*  Lepai, Latvii (1993)
*  Seged, Mad'jaranma (1990)
*  Tronheim, Norvegii (1968)
*  Užgorod, Ukrain (1992)


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''darmstadt.de'').
Keblavik

**Keblavik** ( [ˈcʰɛplaˌviːk] «hagoiden (kokoroiden) merikar») om lidn Islandijan suvipäivlaskmas. Se om Südürnes-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe 16. voz'sadaspäi. Toižen mail'man sodan jäl'ghe sen ristitišt ližadui lendimportan sauvomižen tagut, i Keblavik sai lidnan oiktusid vn 1949 22. päiväl keväz'kud. Vn 1994 kezakun 11. päiväspäi lidn mülüb Reikjanesbair-kundha i om sen administrativižeks keskuseks, ende sädi erigoittud kundad.

Valdkundan kaikiš suremb rahvahidenkeskeine *Keblavik*-lendimport (*KEF / BIKF*, 8,7 mln passažiroid vl 2017) om saudud koumes kilometras päivlaskmha lidnaspäi. Vll 1942−2006 AÜV:oiden armijan il'mbaz radoi täs, nügüd' Islandijan randkaičendvägiden sijaduz, üks'-se PAKO:n baz.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase kundan pohjoižes, agjan i Reikjanes-pol'saren lodehes, viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Merikar om lidnan randanno. Bazal'tpöudod harvoidenke änikkazmusidenke i samloidenke oma ümbrištos.

Matkad Reikjavik-pälidnhasai om koumekümne kilometrad päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 50 km avtotedme. Lähembaine lidn om Gardür kümnes kilometras pohjoižhe.

Klimat om subarktine neps valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +5,1 C°, heinkun-elokun +10,8..+11,2 C°, tal'vkun-keväz'kun +0,8..+1,3 C°. Ekstremumad oma −17,5 C° (viluku, uhoku) i +25,0 C° (eloku). Kezaaigan minimum om −0,3 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +12,4 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (elokun minimum om +0,4 C°). Paneb sadegid 1104 mm vodes, kuidme läz tazomäras, enamba sügüz'kus-uhokus (105..121 mm kus), vähemba semendkus-heinkus (53..67 mm kus). Paneb lunt tal'ven 37 päiväs keskmäras, ei voi panda lunt semendkus-sügüz'kus.

## Eläjad
Vl 2015 lidnan da lähižen Njardvik-lidnan eläjiden lugu oli 14 821 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Kundan ristitišt om 18 920 eläjad 145 km² pindal (vn 2019 andmused).

## Galerei

Church Of Keflavik (202520811).jpeg|Lidnan jumalanpert' (*Keflavíkurkirkja*), vn 2017 uhokun nägu
Park Inn hotel, Keflavík.jpg|*Park Inn*-adivpert' vn 2016 sügüz'kus
Keflavík International Airport (31664385142).jpg|Rahvahidenkeskeižen *Keblavik*-lendimportan terminal vn 2016 elokus


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da kundan oficialine sait (''reykjanesbaer.is'').  *(+ äikel'ne avtomatine känduz)*
Gardabair

**Gardabair** ( ['karðaˌpaiːr ̥]) om Islandijan lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Reikjavikan ezilidn, valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Pälidnan agjaha ().

## Istorii
Lidnan territorii om ottud kävutamižhe 9. voz'sadaspäi kahtel maižanduzfermal ( i *Skúlastaðir*). Eländpunktan aluz om pandud vl 1876 kuti *Gardahreppur* (). Se sai lidnan statusad vl 1976 nügüdläiženke nimenke.

Gardabair šingotase transnacionaližel Marel-kompanijal (vspäi 1977, om olmas 30 valdkundas), tegeb mašiništod i kompjuterprogrammid sömtegimišton täht ümbriradamha lihad da kalad. 380-telestudii om päbazaks *LazyTown*-teleoigendusiden lapsiden täht. IKEA:n üks'jäine islandine lauk radab lidnas.

## Geografijan andmused
Londuseližed kel'dtahod oma lidnan ümbrištos (mäged, jäžomad). Reikjavik-pälidn sijadase pohjoižhe Gardabairaspäi Koupavogür-lidnan kal't.

Islandijan prezidentan *Bessastadir*-rezidencii (, vspäi 1944) om saudud 18. voz'sadal, mülüb Gardabairan lidnankundha vspäi 2013 ühtes enččenke Aul'ftanes-lidnanke (, läz 2,4 tuh. eläjid).

## Eläjad da transport
Vl 2014 eläjiden lugu oli 14 180 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Seičeme keskškolad om lidnas.

Avtobusad ühtenzoittas lidnad Reikjavikanke.

## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''gardabaer.is'').