open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taurage

**Taurage** (, , , jidiš: *טאווריק*/*Tovrig*,  vai *Таурогген*) om lidn Litvanman päivlaskmas.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1507 kut usadib, žilo senno i vaiše vaumitud puine katoline kostöl školanke. Nimituz sel'genzoitase litvan kelen kahtes sanaspäi: *tauras* «tur (mechärg)» i *ragas* «sar'v» tegesiden torhuden mödhe.

Žilo oli Litvanman lüteranine keskuz, lüteranine pühäpert' oli saudud vl 1567. Sil-žo vodel muit radaškanzi, žilo seižui röunmal. Vll 1691−1793 mülüi Prussijha, sid' oli Venäman imperijan palaks. Kändihe ripmatoman Litvanman žiloks vl 1920, sai lidnan statusad vl 1924.

Taurage šingotase tegimišton parkal (3 km², sidä kesken keramine tegim sijaližel savel), avtoiden torgusel, turizmal (Tauragen lidnuz, bobuštuzpark).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Jurajogen hural randal (litv. *Jūra*, Nämunasan oiged ližajogi), 36 m korktusel valdmeren pindal päl. Matkad Vil'nüshasai om 201 km suvipäivnouzmha. Ühtenzoitase Šäuläinke raudtedme, matkad sihesai om 102 km pohjoižpäivnouzmha.

Vn 2011 Litvanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 389 ristitud, heišpäi 98% oma litvalaižed. Kaikiš suremb ristitišt oli 30 119 eläjad vl 1989.

## Sport
* FK Tauras (Taurage)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen agjan oficialine sait (''taurage.lt'').
Manil

**Manil** ( [majˈnilaʔ], angl. i ) om Filippinoiden pälidn da kahtenz' surtte lidn. Mülüb Pälidnan statistižhe regionha ühteks sen kudestoštkümnes lidnaspäi.

## Istorii
Nügüdläižen lidnan aluz om pandud vl 1571 ispanijalaižil lidnuseks, hö anastiba änikoičijad musul'maništ Manilad da küksiba islamanuskojid Suleiman-radžanke. Vl 1611 Azijan ezmäižen ph. Homoi Akvinalaižen universitetan aluz om pandud Manilha, se om privatine, kaikiš järedamb Azijan universitet i katoline opendusen aluzkund mail'mas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Kitain Suvimeren Manilan lahten randal da Pasig-jogensun molembil randoil, 0..108 m korkusil, seičeme metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab nenidenke lidnoidenke (častomaraižen mödhe): Navotas i Kalookan (koumanz' surtte valdkundas) pohjoižes, Keson Siti pohjoižpäivnouzmas (kaikiš suremb valdkundas), San Huan i Mandalujong päivnouzmas, Makati suvipäivnouzmas, Pasai suves.

Klimat om subekvatorialine räk, vai tropine mussonine tropižen savannan pirdoidenke, pil'vekaz päpaloin (om äi päivänvauktad keväz'kus-semendkus). Kun keskmäine lämuz om +26,9..+30,3 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +14,5 C° (viluku) i +38,8 C° (sulaku, semendku). Paneb sadegid 2243 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (396..476 mm kus), vaiše 85 mm kuivan sezonan aigan (viluku-sulaku). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 66..72 % röunoiš vilukus-semendkus, 75..82 % kezakus-tal'vkus.

## Administrativine jagand
Manil jagase kudeks käskusenandajaks ümbrikoks. Ümbrikod alajagasoiš 897 *barangai:kš* ičeze nevondkundoidenke. Mugažo ümbrikod alajagasoiš geografižikš 16 rajonaks, ned — sadaks zonaks.

Edeline lidnan pämez' () om Isko Moreno (*Francisco Moreno Domagoso*, heinku 2019 — kezaku 2022).

## Eläjad
Vn 2010 Filippinoiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 652 171 ristitud. Kaik 1 780 148 eläjad oli lidnas vl 2015. Manil om mail'man kaikiš tihedašti elänzoittud järed lidn mail'mas.

Kaik 22 710 000 ristitud elädas lidnaglomeracijas (Sur' Manil, 2013) 1474,82 km² pindal.

## Transport
Avtobusad, lidnelektrojonused (kaks' jonod), ehtatimed, džipni-taksid (läz 50 tuhad) i mototaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. *Tutuban*-päraudtestancii radab vspäi 1887. Manilan meriport sijadase lidnan päivlaskmas, se om kaikiš suremb valdkundas. Tüpäd avtoteil oma paksud.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Manil*-lendimport Ninoi Akino-politikanmehen nimed (*MNL / RPLL*, 45,3 mln passažiroid i 485 tuh. tonnoid jüguid vl 2023) sijadase seičemes kilometras suvhe Manilaspäi, Pasai- i Paranak-lidnoiden röunal. Tehtas reisid Azijan suvipäivnouzman i päivnouzman äjihe surihe lidnoihe, Arabijan pol'sarehe, Addis-Abebha, Stambulha, Sidneihe, mugažo kaikidme Filippinoidme.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine portal (''manila.gov.ph'').
Konakri

**Konakri** (francijan i anglijan kelil: *Conakry*, francijan virkand [kɔnakʁi], anglijan [ˈkɒnəkri], sus.: *Kɔnakiri*) om Gvinejan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Lidn om valdkundan ižandusen päkeskuseks da kaikiš järedambaks portaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1887 francijalaižil.

Vl 1891 Konakri kändihe Francižen Gvinejan pälidnaks.

Konakri šingotase jomiden tegimil (Coca-Cola, mineralveded), sauvondmaterialiden edheotandoil (cement, mujud), plastiktegesiden pästandal, telekommunikacijoiden kompanijoil i bankoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtenzoittud dambal kontinentha Tombo (Tolebo)-sarel da Kalum-nemakol. Kaid nem' andase Atlantižele valdmerele edahaks, se om 36 km pitte. Kaik korktused oma 100 metrad penembad.

Klimat om subekvatorialine mussonine räk. Kun päiväline keskmäine lämuz vajehtase +25..+27 C° röunoiš voden aigan. Paneb sadegid 3780 mm, sidä kesken kuivan sezonan aigan (kül'mku−sulaku) — 105 mm vaiše. Kuival sezonal *harmattan*-tullei puhub Saharaspäi.

## Tobmuz
Konakri om tazostadud Gvinejan agjaha, jagase videks kommunaks (lidnankundaks). Kommunad alajagasoiš 97 fartalaks.

Lidnan tobmuden pämez' om gubernator (). Edeližed lidnan-agjan pämehed om Matüren Bangora (*Mathurin Bangoura*, 2016 — sügüz'ku 2021), oli Soriba Sorel Kamara (2014−2016, koli).

## Eläjad
Vl 1958 lidnan eläjiden lugu oli 58 tuhad ristituid. Vn 2014 rahvahanlugemižen mödhe pälidnan eläjiden lugu oli 1,667,864 ristitud, valdkundan seičemendez.

Vl 2014 pälidnan 85,7 % 15-voččid da sen vanhemb el'genziba i pagižiba francijan kelel, 42,1 % mahtoiba kirjutada i lugeda sil kelel.

## Transport
Taksid oma kundaližeks transportaks. Raudted ühtenzoittas pälidnad valdkundan maidenke, vedadas jüguid rahvahidenkeskeižen torguindan täht Konakrin meriportan kal't.

Rahvahidenkeskeine civiline *Konakri (Gbessii)*-lendimport (, *CKY / GUCY*, vspäi 1945, 527 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase koumetoštkümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskuzpalapäi (Tombo-sarespäi), Kalum-nemakon suvirandal. Se tegeb reisid Afrikan päivlaskman da Evropan verhiže maihe.

## Galerei

Grande Mosquée Fayçal de Conakry 2.jpg|Lidnan Sur' mečet' (*Grande Mosquée Fayçal de Conakry*), vn 2025 vilukun nägu
Mosquée de Gassamayah Kipé Dadya.jpg|Mečet' Ratom-kundas (subprefekturas, *Mosquée de Gassamayah Kipé Dadya*), vn 2025 nägu
Sheraton Grand Conakry.jpg|*Radisson Blu Hotel Conakry* Ratom-kundas vl 2018 (sai mugošt nimed vl 2024, vll 2015−2021 nimi oli *Sheraton Grand Conakry*)
Hôtel de Conakry.jpg|*Hôtel de Conakry* vn 2020 tal'vkus
Université Kofi Annan de Guinée en 2024 06.jpg|Gvinejan universitet Kofi Annanan nimed (kezaku 2024)
Hôpital sinoguinee.jpg|Kitajiž-gvinejižen sebrusen läžundkodi (2018, om avaitud vl 2010)
Aéroport international de Conakry Gbessia vu d'un avion.jpg|Konakrin rahvahidenkeskeine lendimport vl 2021
Piroguier a Dixinn.jpg|Jüguiden privatine vend Diksinn-ezilidnas (2020)


## Sebruzlidnad
*  Klivlend, Ogajo, AÜV

## Homaičendad
Bahr Dar

**Bahr Dar** ( *Baḥər Dar* «mererand») om lidn Efiopijan lodehes. Se om valdkundan seičemenz' surtte lidn, Amharan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
19. voz'sadal se oli *Bahir Gijorgis*-žiloks jumalankodinno 1..2 tuhad ristitištonke, sijaline torguindan keskuz. Kändihe lidnaks valdkundan italižen okkupacijan jäl'ghe vl 1936. Vl 1941 pördihe ripmatomut, i Efiopijan ohjastuz kändi lidnad regionan administrativižeks keskuseks. Bahr Dar sai erištadud municipalitetan statusad vl 1945.

Bahr Dar šingotase sömtegimišton, käziradajiden i tekstiližil edheotandoil, gidroelektrostancijal, turizmal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmaižes palas, Tan-järven randal, Abbain lähtendanno sišpäi, 1800 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jaugnikoiden te ühtenzoitab lidnan keskust Sinivauvhan Nilan (Abbain) purtkenke.

Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +18..+21 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +5 C° i +38 C°. Il'man lämuz voib poleta päiväl +10 Cel'sijan gradushasai voden mitte taht aigan. Paneb sadegid 1416 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (205..396 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-sulakus (62 mm pordos).

## Eläjad
Vn 2007 Efiopijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 221 991 ristitud 28 km² pindal. Amharalaižed ottihe 96 % ristitištos.

Ühesa uskojad kümnespäi oma Efiopijan ortodoksižen hristanuskondan polenpidajad.

Bahr Daran universitet (vspäi 2001, alusenpanend 1954 kut politehnine kolledž, 54 tuh. üläopenikoid vl 2018) i medicinine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Transport
Avtoted ühtenzoittas valdkundan järedoidenke lidnoidenke.

Tatanmaižiden reisiden civiline Bahr Dar-lendimport (BJR / HABD) radab lidnas, sijadase kahesas kilometras päivlaskmha lidnan keskusespäi.

## Homaičendad
Aleksandrii

**Aleksandrii** ( *al'-'Iskandarijja* [al.ʔiskanˈdarijja], sijaline egiptan pagin: *Eskenderijja* [eskendeˈɾejjæ],  *Aleksándreia*, koptan kel': ⲁⲗⲉⲝⲁⲛⲇⲣⲓⲁ *Alezandria* vai ⲣⲁⲕⲟϯ *Rakodi*) om Egiptan lidn-millioner da meriport. Se om valdkundan kahtenz' surtte lidn, Aleksandrijan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Aleksandr Makedonijalaižel vl 331 EME i om nimitadud hänen nimel. Lidnas ei olend polisan organizacijad, saudihe sidä Deinokrat-arhitektoran regulärižen planan mödhe. Aleksandrii oli Ptolemejiden Egiptan pälidnaks. Torguindlidn tuli lanktusennoks 4.-5. voz'sadoil meiden erad i arabižen anastusen jäl'ghe vl 641. Lidnan torguindznamoičend poleni voz'sadoiš irdpol'židen süiden tagut, vaiše severz'-se tuhid eläjid jäiba 17. voz'sadale. Erased vanhad lidnfartalad upsihe merhe manrehkaidusiden taguiči.

Aleksandrijan udessündutand zavodihe Muhammed Ali-pašan ohjandusen al 19. voz'sadan augus, hän käski sauda ut kanalad Nilan pävagonnoks i sauvoi rezidencijad. Ezmäine Afrikas raudte ühtenzoiti lidnad Kairanke vl 1854.

Aleksandrii om ižandusen äisarakoline keskuz. Kaikenvuitte tegimišt (metallurgii, kivivoihimii, farmaceftine, elektrotehnine) i fondbirž ratas lidnas. Valdkundan kaikiš järedamb port, Egiptan eksportan-importan jüguiden koume nelländest läbitadas sidä. Turizm om šingotadud.

## Geografijan andmused

Lidn vedase nell'kümne kilometrad pidust' Keskmeren randad, sijadase viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ratud vodele 1820 Mahmudii-kanal ühtenzoitab lidnad Nilan suhištonke.

Klimat om letetazangišton vai stepin räk kuiv. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +20,9 C°. Ekstremumad oma 0 C° (viluku) i +45,0 C° (semendku). Paneb sadegid 212 mm vodes.

Vl 2009 lidnan ristitišt oli 4,317,398 eläjad, vl 2016 — 4,984,387 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Tetabad sündnuded
* Šarif Omar (1932−2015) — egiptalaine akt'or.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine portal (''alexandria.gov.eg'').
Tel'šäi

**Tel'šäi** (, ,  vai *Telschi*, , *Тельши* vai *Тяльшяй*, jidiš: *טעלז*) om lidn Litvanman lodehes. Nimi om litvan kelen äilugus.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1398. Ezmäine katoline jumalanpert' oli saudud vl 1536. Tel'šäi sai lidnan oiktusid 17. voz'sadal. Se om etnografižen Žemaitii-regionan istorine pälidn.

Tel'šäin ižandusen päedheotandad oma «Žemaitijos pienas» (söndtavarad), «Eliuda» (mebel'), «Telšių gelžbetonis» (sauvondmaterialad).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Mastis-järven pohjoižel randal, 128 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vil'nüshasai om 201 km suvipäivnouzmha, Šäuläihesai — 69 km päivnouzmha.

Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +5,9 C°. Ekstremumad oma −36 C° i +32 C°. Paneb sadegid 788 mm vodes, vähemba uhokus-semendkus (34..46 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 25 540 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 33 351 eläjad vl 1989 i 31 460 eläjad vl 2001.

Rahvahad (enamba 0,2% vl 2021): litvalaižed — 97,1 %, venänikad — 1,4 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 1,1 %.

Kaik koume üläopendusen aluzkundad da filialad ratas lidnas, niiden kesken Tel'šäin seminarii.

## Sport
* Džügas (futbolklub)
* FK Mastis

## Irdkosketused
* Tel'šäi-lidnan da agjan oficialine sait (''telsiai.lt'').
Elankur

**Elankur** ( [elɑ̃kuʁ]) om Francijan lidn da kund (kommun) Il'-de-Frans-regionas, sen Ivelin-departamentas. Mülüb Parižan lidnaglomeracijha.

## Etimologii
Ezmäine *Elan*-element sel'gitase saksan Agilenus-antroponiman (fr. Aglin) suližel toižetamižel, voib jäl'gestada sidä dokumentoiš 11. voz'sadaspäi. Lopuline -*court* () znamoiči «tanaz», «aidoitud ižanduz», «küläusadib».

Kogonaine nimituz kändase «Aglinan aidoitud futor», «Aglinan maižanduz». Fermeruz oli Elankuran eläjiden radmižen 20. voz'sadahasai.

## Istorii
Voz'sadoiš Elankur oli küläks i žiloks vähemb mi tuha eläjiden lugunke. Privatižed sauvondkompanijad zavodiba leta pertid 1970-nzil vozil Parižan «uden lidnan» koncepcijan ramuziš, i ristitišt ližadui kümenikoid kerdoid. Ei jänd erigoittud külid lidnankundas.

Lidnan znamasine Klef-de-Sen-Pjer-tegimištzon mülütab 5400 radinsijid 30 kontoras i tehmižlavudes. Dominirui industrii om aeronaftik i korktoiden tehnologijoiden, sidä kesken nened kompanijad: Airbus, Thales, Fenwick.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, 100..175 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Parižan keskushesai om 30 km päivnouzmha, Versalihesai om 16 km päivnouzmha.

Elankur-kukkaz om Il'-de-Frans-regionan kaikiš korktemb čokkoim, 231 m ü.m.t.. Tehtas voibištelendoid sen pautkil: mägivelosiped, paraplanerizm, planeroiden radiomodelid.

Kaks' raudtestancijad oma läz lidnad lähižiš kundoiš.

## Eläjad
Vn 2011 Francijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 26 389 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 27 577 eläjad vl 2006.

Opendusen aluzkundad oma kaks' keskškolad i koume kolledžad.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ville-elancourt.fr'').
Zvolle

**Zvolle** ( [ˈzʋɔlə]) om lidn Alamaiden keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Overeissel-agjan administrativine keskuz, agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan vl 1040, sen aluz om pandud korktembal tahondal soiden keskes. Mugoman tahon alaman nimituz om «soule», i se kändihe lidnan nimeks aigan mändes. Žilo sai lidnan oiktusid vl 1230. Oli Ganzan ühtnendan palaks 15. voz'sadaspäi.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Zvarte Vater-jogen randal ( «must vezi» 19 km pitte, Eisselmer-järven bassein) sen Fehte-ližajogenke (alam. *Overijsselse Vecht* 182 km pitte) i Eissel-jogen (alam. *Ĳssel* 123 km pitte, Reinan oiged hijam, Eisselmer-järven bassein) randal, 4 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Joged ühtenzoitasoiš kahtel kanalal, niišpäi üks' om laivkanal.

Municipalitetan kuivman pind om 111,38 km², saum vezid — 7,98 km².

## Eläjad da transport
Vl 2015 eläjiden lugu oli 124 032 ristitud, kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik om 54 388 kodiižandust (2017). Läz 180 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke.

Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Valdkundan kahtenz' surtte raudtesol'm om saudud Zvolles.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''zwolle.nl'').
Londonderri (Nju Gempšir)

**Londonderri** () om AÜV:oiden lidn (angl. *town*) Nju Gempšir-štatan suves. Mülüb Rokingem-ümbrikho.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1718. Se sai oficialižen statusan vl 1722, sirdanuded evropalaižed nimitihe pohjoižirlandižen lidnan mödhe.

Londonderri šingotase Coca-Cola-joman tegimel i jablokpuiden saduil. Om Suren Bostonan ühteks «magaduzsijišpäi».

## Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon päivlaskmaižes čogas, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab kuden lidnan territorijoidenke, niiden kesken Derri-lidn om päivnouzmas.

Nened joged ristikoitas lidnan territorijad: Biver Bruk päivnouzmas ( 49 km pitte), Litl Koas Bruk i Nesenkig Bruk päivlaskmas. Kaik ned oma Merrimak-jogen (*Merrimack* 188 km pitte) ližajogikš. Namber Eit-kukkaz (*Number Eight Hill* 163 m ü.m.t.) om lidnan kaikiš korktemb čokkoim, nimitihe enččen školan mödhe, sijadase pohjoižhe keskuzpalaspäi.

Klimat ven kontinentaline neps. Nell' voz'aigad ozutasoiš sel'ktas.

## Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 24 129 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Regionaline *Mančester-Boston*-lendimport (*MHT / KMHT*, 1,6 mln passažiroid vl 2017) radab lidnan pohjoižröunal. Tehtas reisid AÜV:oiden lähižihe i Atlantižen randišton järedoihe lidnoihe.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''londonderrynh.org'').
Müluz

**Müluz** ( [myˈluːz], sijaline pagin: *Milhüsa* vai *Milhüse* [mɪlˈyːzə],  [myːlˈhaʊzn̩] «mellic pertiden keskes») om lidn da kommun Francijan päivnouzmas, sen Ülärein-departamentas. Mülüb Grand Est-regionha. Departmentan kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš 12. voz'sadaspäi. Se sai lidnan statusad vl 1275. Vll 1515−1798 oli Šveicarijan palaks. Lidn oli tekstil'tegimišton (puvill) i raudtevedimiden pästandan keskuseks 19. voz'sadal.

Müluz šingotase järedal himižtegimištol sijaližel potašan loudmižsijal 20. voz'sadaspäi, avtosauvomižel. Avtoiden i raudten sured muzejad oma avaitud lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase regionan suvipäivnouzmas, 232..338 m korktusil, 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saksanman röunhasai om 14 km päivnouzmha, Šveicarijan röunhasai — 30 km suvhe.

Klimat om ven valdmeren valatoitandanke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,1 C°, kezakun-elokun +18,4..+20,3 C°, tal'vkun-uhokun +2,3..+3,4 C°. Ekstremumad oma −21,5 C° (uhoku) i +39,1 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +0,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,7 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 748 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus-elokus (63..78 mm kus), redukus (70 mm) i tal'vkus (75 mm), vähemba uhokus-sulakus (49..50 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..76 % röunoiš keväz'kus-elokus, 84..85 % redukus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2011 Francijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 110 351 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 117 013 eläjad vl 1975. Läz 250 tuhad ristituid om lidnaglomeracijas 239 nellikkilometrad pindal (2017).

Edeline lidnan pämez' om Žan Rottner (2014−2020, *Jean Rottner*).

## Transport
Avtobusad i tramvaid (vspäi 2006, nell' jonod) oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Jonused ühtenzoittas lidnad Francijan i Šveicarijan suridenke lidnoidenke, Frankfurtanke (Saksanma).

Rahvahidenkeskeine civiline *Bazel' — Müluz — Fraiburg*-lendimport (vai *Evroaeroport*, *MLH, BSL, EAP / LFSB*, 9 mln passažiroid vl 2019, 100 tuh. tonnoid jüguid vl 2022) sijadase 25 km suvhe lidnaspäi läz Francijan, Saksanman i Šveicarijan röunoiden ühthišt čokkoint. Tehtas reisid Evropan, Pohjoižafrikan i Turkanman surihe lidnoihe, om sezonreisid Monrealihe, jügureisid Seulha, Dohaze, Torontoho.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''mulhouse.fr'').
Vardö

**Vardö** (,  vai *Vuorea*, ) om lidn, kund da merikalaport Norvegijan pohjoižes. Mülüb Finnmark-agjaha.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vn 1838 vilukus. Šingotihe kalanpüdandal i kalan importal Venäman imperijaspäi.

Kaikiš pohjoižemb mail'mas keskaigaine Vardöhüs-lidnuz () sijadase lidnas. Norvegijan Hakon V-kunigaz pani lidnusen alust vl 1306. Nügüdläine lidnuz om letud vll 1734−1738, nügüd'aigan viž ristitud radnikoitas siš. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli alištunu bombardiruindale i om saudud tošti faktižikš.

«Globus II»-radar (AN/FPS-129 «Have Stare») radab Vardös vspäi 1998 kaclemha kosmižen rujon paloid, uz' «Globus III»-radar om sauvomas vspäi 2017, linneb vaumitud vl 2022.

## Geografijan andmused

Kund sijadase agjan päivnouzmas, Varanger-pol'saren päivnouzmaižel nemel i kaidal Vardö-sarel (kundan keskuz) kuz' kilometrad pitte, Varanger-fjordan pohjoižrandal, Venäman röunanno. Avtotunnel' ühtenzoitab sart kontinentanke. Lendimport om saudud kontinentaližes palas. Lähembaine järed lidn om Murmansk (Venäma) 170 km suvipäivnouzmha orhal.

Kundan pind om 600,61 km², sidä kesken kuivma 585,58 km², vezi otab 15,03 nellikkilometrad.

## Eläjad
Vl 2013 kundan eläjiden lugu oli 2 128 ristitud 600 km² pindal, norvegijalaižed päpaloin. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 3,5 tuhad eläjid vll 1930−1960, se poleni meren peniden kalavaroiden tagut i lähižen Kirkenesan šingotesen taguiči.

## Irdkosketused
* Lidnankundan tobmuden sait (''vardo.kommune.no'').
Portlend (Men)

**Portlend** () om AÜV:oiden lidn pohjoižpäivnouzmaižes Men-štatas. Se om štatan kaikiš suremb lidn, Kamberlend-ümbrikon administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1633. Se sai lidnan oiktusid vl 1786. Vll 1820−1832 lidn oli Men-štatan pälidnaks. *Resurgam*-deviz lidnan pečatil znamoičeb «eläbzdun tošti» latinan kelel, Portlend eli nelläs sures lämoipalos läbi. Vl 1899 ühtištuihe Diring-lidnanke lodehes.

Portlend šingotase järedal meriportal, sidä kesken kalanpüdajiden laivoiden i kivivoitankeroiden. Kivivoinveim Monrealihesai zavodiše lidnas. Štatan äjad finansižed operacijad tegesoiš täs. Sömtegimišton edheotandad.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan suves, Atlantižen valdmeren randal, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Portlend jagase 30 neiborhudaks (susedkundaks) i röunatab nenidenke lidnoidenke: Saut Portlend, Uestbruk i Falmut.

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 66 194 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 77 634 eläjad vl 1950. Läz 500 tuhad eläjid om ezilidnoidenke, štatan koumandez.

Kahten universitetan kampusad sijadasoiš lidnas, niiden päfaterad i toižid alajagused oma ezilidnoiš: Suvimenan universitet (8 tuhad üläopenikoid vl 2020, alusenpanend 1878, Portlendan universitet oli olmas vspäi 1921) i Uden Anglijan universitet (vll 1831−1996 Uestbruk-kolledž).

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''portlandmaine.gov'').
Portlend

**Portlend** ( [ˈpɔːrtlənd]) om toponim anglijankel'žiš maiš i laivoiden nimituz. Se voib znamoita:

## Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad
* Portlend — kaikiš suremb lidn Men-štatas.
* **[[Portlend (Oregon)|Portlend]]** — järed lidn, kaikiš suremb Oregon-štatas.

## Avstralii
* Portlend — lidn Viktorii-štatan suvipäivlaskmas.
* Portlend — pen' lidn Uz' Suviuel's-štatas.

## Sur' Britanii
* Portlend — sar' Anglijan randištonno La Manš-sal'mes, portlandcement om nimitadud sen mödhe.
Morris

**Morris** (mugažo anglijan kelel) om levitadud kanzannimi anglijankel'žiš maiš, mugažo toponim Kanadas i AÜV:oiš. Se voib znamoita:

## Toponim
;AÜV
* Morris — lidn Illinois-štatas, Čikagon suvipäivlaskmaine ezilidn.
* Morris — lidn Minnesot-štatas.
* Morris — ümbrik Kanzas-štatan keskuzpalan päivnouzmas.

## Toine
* Morris — rahvahaližen anglijalaižen kargun toižend.
Slupsk

**Slupsk** ( [swupsk], edel 1945. vot oficialine nimi oli **Štol'p **, ) om lidn Pol'šanman pohjoižes, mülüb Pomorjen sodaveikundha.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižel kerdal 10. voz'sadal. Se om lidnan oiktusidenke vozišpäi 1265 da 1310, konz sirtihe lidnad udhe sijha. Amerikaižen raketanvastaižen kompleksan sauvomine tuli lophu vodele 2018 viden kilometras päivnouzmha Slupskaspäi Redzikovo-žilos.

Slupsk šingotase Scania-avtobusoiden tehmižel, sobiden da kengiden pästandal, turizmal (14.-15. voz'sadoiden sauvused).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase sodaveikundan lodehes, Slup'-jogen randoil (), kahesatoštkümnes kilometras Baltijan meren randaspäi, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Läz 20 vezištod lidnan territorijal oma Slupin johtad. Slupskan avanport om pen' Ustk-lidn (pol'š. *Ustka*). Lähembaižed sured lidnad da järedad meriportad oma Gdan'sk (sodaveikundan keskuz) i Gdin', molembad oma sadas kilometras päivnouzmha.

Klimat om ven meren. Voden keskmäine lämuz om +7 C°. Paneb sadegid 660 mm vodes.

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 93 706 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 102 832 eläjad vl 1994. Vn 1939 eläjiden lugu (50 373 rist.) ületi vodele 1960.

Üläopendusen nell' aluzkundad ratas lidnas. Pomorjen universitet Slupskas (edel vn 2023 kezakud Pomorjen akademii, 3,5 tuh. üläopenikoid vn 2023 lopus) baziruiše lidnas, sen alusenpanend tegihe vl 1969 kut pedagogine tehnikum vn 1957 pedkolkedžaspäi, oli akademijaks vspäi 2000. Toižed aluzkundad oma Ganzan administracijan üläškol, Ižandusen inženerijan üläškol, Varšavan Tehnikan da ekonomikan üläškolan informatikan da keliden keskuz.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''slupsk.pl'').  *(+avtomatine känduz anglijan i ukrainan kelihe)*
Emden

**Emden** (mugažo saksan kelel, virktas [ɛmdn̩], sijaline *Emder*, päivn.-friz.: *Oamde*) om lidn Saksanman da sen Alasaksonii-federacijanman lodehes, Alaman röunanno.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 8. voz'sadan aigemba. Se sai lidnan oiktusid Maksimilian I-imperatoraspäi vl 1495. Alamaiden alištuz Ispanijan tobmudele kucui protestantoiden-pagenikoiden aldod lidnha 16. voz'sadan lopus, i 17. voz'sadan aigan Emden oli elokahaks lidnaks-valdkundaks. 19. voz'sadan lopus saudihe Dortmund−Ems-kanalad (269 km pitte), i Emden kändihe Rur-regionan päižeks meriportaks.

Emden om laivansauvomižen keskuz, tehtas VA-laivoid, jügulaivoid da specialižid astjoid. Järed Volkswagen-koncernan avtotegim radab Emdenas (10 tuhad radajid). Pohjoižmeren randküliden turizman keskuz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Avtoiden eksportan-importan meriport om olmas lidnas Pohjoižmeren i Ems-jogensun randal.

## Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 49 790 ristitud. Saksalaižed ottas 96 % ristitištos (2011). Kaikiš suremb ristitišt oli 53 509 eläjad vl 1975.

Religijan mödhe (2011): protestantad ― 62 %, katolikad ― 8 %, toižed uskojad i religijatomad ― 30 %.

Sättutoitud tedoiden universitet radab vspäi 1973 (läz 4 tuhad üläopenikoid).

Edeline lidnan pämez' om Bernd Bornemann (2011−2019).

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''emden.de'').
Ašdod

**Ašdod** ( *Ašdod*,  vai إسدود *Isdud*) om Izrailin lidn da kaikiš järedamb port, Keskmeren päivnouzmaižel randal. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Suviümbrikho kaikiš surembaks lidnaks.

## Istorii
Ezmäižed eländpunktad-varmitesed mainitasoiš niil tahoil 17. voz'sadaspäi EME. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1956 letkesižil kukhil läz vanhad lidnad sauvomha da kävutamha järedad elektrostancijad. Žilo sai lidnan statusad vl 1968.

Ašdod šingotase importan portal, elektrostancijal i reskveden tegimel, kivivoinpuhtastandan tegimel, sauvondmaterialiden i zelliden edheotandoil, sömtegimištol (voi sojaspäi), mugažo radioelektrokaičendan ladimišton sädamižen keskuz radab.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Keskmeren i Lahiš-jogen (70 km pitte, ) randoil, 24 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tel' Avivhasai om 30 km pohjoižhe.

## Eläjad
Vl 1990 lidnan eläjiden lugu oli 83 900 ristitud, vl 2000 — 174 224 ristitud. Lidn vastsi äi immigrantoid enččen NSTÜ:n maišpäi.

Edeline lidnan pämez' oli Cvi Cil'ker (1969–1983, 1989–2008).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ashdod.muni.il'').
Noibrandenburg

**Noibrandenburg** ( [nɔʏˈbʁandn̩bʊʁk] «Uz' Brandenburg») om lidn Saksanman pohjoižpäivnouzmas, Meklenburg da Ezine Pomeranii-federacijanman suvipäivnouzmas.

## Istorii
Brandenburgan Johann Ezmäine-graf pani eländpunktan alust vn 1248 4. päiväl vilukud. Noibrandenburg om tetab ičeze äiluguižil sauvusil Keskaigan savičgotikan stiliš.

Noibrandenburg šingotase avtosauvomižen kompanijoil (kirhuližen abun Fahrtec-avtod, avtonomižiden Webasto-lämbitimiden kompanijan palakund), mašinansauvomižel (Weber Maschinenbau — mašinad lihan ümbriradmižen täht, Spheros:an tegim — il'man kondicionersistemad, lämbituz i vezipompad, Spezialmaschinen und Werkzeugbau-kompanii), koll-keskusil, Deutsche Post-edheotandan logistižel keskusel (koume tuhad radnikoid), IT-edheotandoil (Computron GbR, Netik, Webbyte Systems, managementminds GmbH, GTA Geoinformatik GmbH).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase läz Tollense-järved (), 18 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Berlinhasai om 120 km suvhe avto- i raudtedme, Ščecinhasai (Pol'šanma) om 85 km päivnouzmha orhal. Noibrandenburg jagase kümneks lidnrajonaks.

Vl 2013 eläjiden lugu oli 63 437 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 90 471 eläjad vl 1988.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''neubrandenburg.de'').
Bor

**Bor** voib znamoita: 
* Bor — himine element.
* Bor — lidn Alalidnan agjan keskuzpalas, Alauz'lidnan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn.
* Bor — žilo Leningradan agjas.
Vagaršapat

**Vagaršapat** ( [vɑʁɑɾʃɑˈpɑt] *Vagaršapat*) om lidn Armenijan päivlaskmas. Mülüb Armaviran agjaha, Jerevanan kaikiš suremb ezilidn, valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 2. voz'sadal EME *Vardkesavan*-nimitusenke. Suren Armenijan Vagarš I-carin aigan (140-nded voded) ümbärtihe lidnad seinäl, i se oli valdkundan pälidnaks 2.-4. voz'sadoil. Vll 1945−1992 lidnan oficialine nimi oli *Ečmiadzin* ( [ɛt͡ʃʰmjɑˈt͡sin]), se kävutase avaros tähäsai.

Vagaršapat šingotase ladimensauvondan tegimel, sauvondmaterialiden pästandal i sömtegimištol (vinankombinat, konservtegim). Nevondkundaližen aigan niiden ližaks pästtihe suveniroid, plastmassoid, metalližid koditegesid.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivnouzmaiženno röunanno, Araratan tazangištol, 853 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Jerevanhasai om kaks'kümne kilometrad päivnouzmha.

Klimat om ven kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +12,1 C°, heinkun-elokun +25,0..+25,4 C°, tal'vkun-uhokun −2,9..+0,6 C°. Paneb sadegid 301 mm vodes, enamba semendkus (51 mm), vähemba heinkus-sügüz'kus (12..16 mm kus).

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 46 540 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 60 tuhad eläjid vl 1990.

Üläopendusen aluzkundad oma «Grigor Lusavorič»-universitet medkolledžanke (radab vspäi 1995) i Hengeline Gevorgän-seminarii (vai ph. Jurgijan, 1874−1917, 1945—).

## Galerei

Central Vaghasrhapat post office.jpg|Počtamt vl 2012
Էջմիածնի Մայր Տաճար.jpg|Kafedraline päjumalanpert', vn 2010 nägu
Մշակույթի տուն, Վաղարշապատ (1).jpg|Lidnan kul'turkeskuz (vn 2015 olend)
Raffi kojian-172315997.jpg|Lidnan ühthine nägu vn 2022 elokus


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ejmiatsin.am'').
La-Rošel'

**La-Rošel**' ( [la ʁɔʃɛl],  [la ruˈtʃɛlɔ]) om lidn da kommun Francijan päivlaskmas. Mülüb Uz' Akvitanii-regionha, sen Mererandaline Šarant-departamentan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 10. voz'sadal. Tamplieroiden orden sauvoi järedan meriportan 12.-13. voz'sadoil, torguihe vinad da keitandsolad. Äi keskaigaližid sauvusid om kaičenus lidnas. Se oli znamasine port kolonializman voz'sadoiden aigan. Suren sodan aigan se oli Francijan jäl'gmäine päzutadud nacistoišpäi lidn (8. semendku 1945). Istorine lidnuz i nacistoiden VA-laivoiden bunker oma kaičenus.

La-Rošel' šingotase kommertižel meriportal (kala i kivivoi, 6 mln tonnoid vodes), laivansauvomižel, kalanümbriradmižel, himižel sarakol, turizmal, ümbrišton üläopendusen i torguindan keskuseks.

## Geografijan andmused
Lidn da port sijadase agjan lodehes, Biskaižen lahten randal, 0..28 m korktusil, 4 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Parižhasai om 480 km pohjoižpäivnouzmha.

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 74 880 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 79 757 eläjad vl 1975.

La-Rošelin universitet radab vspäi 1993 (*La Rochelle Université*, 9 tuhad üläopenikoid vl 2021). Biznesškol om avaitud vl 1998.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ville-larochelle.fr'').
Dulut

**Dulut** () voib znamoita:
* Dulut — AÜV:oiden Minnesot-štatan nellänz' surtte lidn.
* Dulut — AÜV:oiden Džordžii-štatan Atlant-pälidnan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn.
* Dulut — AÜV:oiden municipaližetoi territorii Kanzas-štatan pohjoižpäivnouzmas.
* Dulut — AÜV:oiden municipaližetoi territorii Nebrask-štatan päivlaskmaižes palas, ende lidn oli sen sijas.
* Dulut — amerikaižen Gor Vidal-kirjutajan roman (1983).
Beinbridž

**Beinbridž** () voib znamoita: 
* Beinbridž (Džordžii) — AÜV:oiden lidn Džordžii-štatas.
* Beinbridž (Indian) — AÜV:oiden lidn Indian-štatas.
* USS Bainbridge — AÜV:oiden sodamerivägiden viden laivan nimituz erazvuiččiš voziš.
Pomon

**Pomon** om toponim, libub rimalaižiden frukt- da pähkimpuiden Pomona-jumalnaižen nimespäi. Se voib znamoita:

## Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad
* Pomon () — lidn Kalifornii-štatan suves, Los Andželesan ezilidn.
* Pomon () — külä Nju Jork-štatan suvipäivnouzmas, mülüb Nju Jorkan aglomeracijha.

## Toine
* Pomon () — maja-civilizacijan amuine lidn Meksikan päivnouzmaižes palas.
Dulut (Minnesot)

**Dulut** ( [dəˈluːθ]) om AÜV:oiden lidn da port Minnesot-štatan päivnouzmas. Se om štatan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Sent Luis-ümbrikon administrativine keskuz da pala.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1857, nimitihe sen tahondad francižen Daniel' Greisolon Ser du Lut-matkadajan (1639−1710) mödhe.

Dulut šingotase jüguiden transportiruindal portan kal't, penil edheotandoil (meblin tehmine, oludenkeitand, kalud lapsiden täht) i turizmal. Vezibiologijan tedoiduzkeskuz om avaitud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Üläjärven kaikiš päivlaskmaižen čokkoimen randal, 214 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Viskonsin-štatanke. Matkad Minnesotan administrativižhe Sent Pol-keskushesai om 215 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 240 km avtotedme.

Klimat om ven kontinentaline, Üläjärven penenke valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz om +4,8 C°, heinkun-elokun +18..+20 C°, tal'vkun-uhokun −8..−12 C°. Ekstremumad oma −41 C° i +41 C°. Paneb sadegid 792 mm vodes, vähemba vilukus-uhokus (24..26 mm kus), enamba semendkus-sügüz'kus (86..112 mm kus).

Lidnan ühthine pind om 207,6 km², sidä kesken kuiv ma 185,6 km², vezi otab 22 nellikkilometrad.

## Tobmuz

Dulut jagase kaks'kümneks ühesaks nimitadud neiborhudaks.

Lidnan tobmuden pämez' om mer (). Edeline mer om Emili Larson (*Emily Larson*, viluku 2016 — viluku 2024).

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 86 265 ristitud, vn 2020 — 86 697 ristitud, se om läz kaikenaigaine 1990-nziš vozišpäi. Eläjiden koumandez oma Skandinavijan maiden sirdnikoiden jäl'gnikad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 107 312 eläjad vl 1960. Kaik 281 603 eläjad om ezilidnoidenke 21 790 km² pindal (2020).

Augotižlibundan mödhe (2020): evropalaižed — 84,18 % (ispanijalaižita), afroamerikalaižed — 3,46 %, indejalaižed — 2,40 %, latinamerikalaižed i ispanijalaižed — 2,37 %, azijalaižed — 1,59 %, valdmerimalaižed — 0,04 %, segoitadud augotižlibundanke — 5,62 %, toižen augotižlibundan — 0,34 %.

## Galerei

St. Louis County Courthouse Duluth City Hall - Minnesota - Winter (31597727550).jpg|Sent Luis-ümbrikon Käskuzkund (huralpäi) i lidnan tobmuden sauvuz (pojav madalamb oiktalpäi, *Duluth City Hall*, 2016)
Cathedral of Our Lady of the Rosary - Duluth 04.jpg|Jumalanmaman Rozarijan kafedraline päjumalanpert', vn 2017 nägu (riman katoline, om saudud vodele 1957)
Downtown Duluth MN, Aug 2023 3.jpg|Lidnan azjaline keskuz vl 2023
2009-0617-UMD-Darland.jpg|Minnesotan universitet Dulutas, administrativine sauvuz (2009)
Duluth Drone.jpg|Laivkanal sildanke-libutimenke i lidnan keskuzpala vl 2021


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''duluthmn.gov'').
Pul (lidn, Horvatii)

**Pul** ( [pǔːla], , , ) om Horvatijan lidn valdkundan päivlaskmas. Se om Istrijan ümbrikon (županijan) kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, sen ohjastusen olendsija.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud amuižil grekalaižil vl 177 EME. Mülüi Rimalaižhe imperijha -nimenke. Vll 1150−1797 oli Venecijan Tazovaldkundan palaks, sid' avstrine lidn. Vl 1920−1943 oli Italijan palaks.

Pul šingotase turizmal (äi rimalaižid sauvusid om kaičenus), laivansauvomižel i kalanpüdandal amussai, sauvondan kompanijoil, cementan i stöklan tehmižel, sömtegimištol (vinan pästandan vero).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suves, Adriatižen meren merikaranno 38 metrad süvütte, Istrii-pol'saren randal, läz pol'saren nügut, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subtropine Keskmeren, Al'pad kaitas pohjoižtulleid vaste. Voden keskmäine lämuz om +14 C°, heinkun-elokun +23 C°, tal'vkun-uhokun +6..+7 C°. Paneb sadegid 871 mm vodes, kuidme läz tazomäras, vähemba semendkus-heinkus (48..56 mm kus). Meriveden lämuz om +20..+25 C° kezakus-redukus.

## Tobmuz
Lidnan municipalitetan suim kogoneb 22 ühtnijaspäi.

Municipalitetan tobmuden pämez' om mer (), valičese kaikil eläjil nelläks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Filip Zoričič (*Filip Zoričić*, kezaku 2021 — kezaku 2025), Boris Miletič (*Boris Miletić*, kezaku 2006 — kezaku 2021).

## Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 57 460 ristitud, ümbrikon nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62 378 eläjad vl 1991 i 59 498 eläjad vl 1910.

Rahvahad (2011): horvatijalaižed — 70,1 %, serbalaižed — 6,0 %, sijaližed italijalaižed — 4,4 %, bošnäklaižed — 3,5 %, slovenijalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 15,0 %.

## Galerei

Croatia Pula Town Hall BW 2014-10-11 12-00-09.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2014)
Catedral de Pula, Pula, Croacia, 2017-04-16, DD 53.jpg|Pulan päjumalanpert' (riman katoline), vn 2017 nägu
Anfiteatro de Pula, Croacia, 2017-04-16, DD 13.jpg|Pulan amfiteatran südäin (vn 2017 olend)
Teatro Politeama Ciscutti.jpg|Istrijan rahvahanteatr (2022)
Pula Airport.JPG|Rahvahidenkeskeižen *Pul*-lendimportan terminal vn 2007 semendkus


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''pula.hr'').
Parm (lidn, Italii)

**Parm** ( [ˈparma], sijaline pagin: *Pärma* [ˈpɛːʁmɐ]) om lidn da kommun Italijan pohjoižes. Mülüb Emilija-Romanj-agjaha, sen kahtenz' surtte lidn agjan Bolonj-keskusen jäl'ghe, om Parman provincijan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Galline Parm-lidn kändihe Riman kolonijaks vl 183 EME i oli torguindan znamasine keskuz. Mark Antonijan sodaväged mureniba lidnad vl 44 EME, se om udessündutadud Oktavian Avgust-imperatoran aigal uden nimen sandanke (). Päivlaskmaižen Rimalaižen imperijan lopindan jäl'ghe nimitihe lidnad *Hrisopolis:aks* ( «kuldan lidn»), sid' *Parm:aks* möst. Vll 1545−1801 oli Parman gercogkundan pälidnaks.

Parm šingotase sömtegimištol (Barilla- i Parmalat-kompanijoiden aluz om pandud sihe), zell'industrijal, maižanduztehnikan pästandal i turizmal. Lidn om tetab saguden parmezan-sortul i ahavoittud sigalihal ().

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalan lodehes, Parm-jogen randoil ( 92 km pitte, Pojogen oiged ližajogi), 55 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Bolonj-keskushesai om 90 km suvipäivnouzmha raudtedme.

Klimat om subtropine nell'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +14,9 C°, kezakun-elokun +23,5..+25,9 C°, tal'vkun-uhokun +3,9..+6,0 C°. Paneb sadegid 777 mm vodes, enamba sulakus-semendkus (73..76 mm kus) i redukus-tal'vkus (73..96 mm kus), vähemba heinkus-elokus (37..48 mm kus).

## Tobmuz

Lidn jagase 13 nimitadud fartalaks.

Edeline lidnan pämez' om Federiko Piccarotti (*Federico Pizzarotti*, semendku 2012 — kezaku 2022).

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 190 184 ristitud, kesked 2018. vot — 197 130 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 179 019 eläjad vl 1981 i om nügüd'.

Znamasine üläopendusen aluzkund om Parman universitet (, 26 tuh. üläopenikoid vl 2016). Sen aluz om pandud vl 1601. Kaik om ühesa departamentad universitetas vspäi 2016, tedoiduzlaboratorijad ratas.

## Transport
Avtobusad, trolleibusad (nell' maršrutad vspäi 1953, vajehtiba tramvain jonoid) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. *Parm*-päraudtestancii radab Milan — Bolonj-keskustal vspäi 1859.

Rahvahidenkeskeine civiline *Parm*-lendimport (*PMF / LIMP*, 116 tuh. passažiroid vl 2022) sijadase kahtes kilometras lodeheze lidnaspäi. Tehtas sezonreisid Korsikan, Sardinijan i Sicilijan lendimportoihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Parman lidnankundan oficialine sait (''comune.parma.it'').
Larnak

**Larnak** ( [ˈlarnaka],  vai *İskele*,  *Larnaka*) om lidn Kipran suvipäivnouzmaižel randal. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn, om Larnak-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Ezmäižel voz'tuhal EME eländpunkt oli tetab kuti *Kition*-polis. Nügüdläine nimituz libub grekan kelen *larnakes*-sanaspäi «sarkofag» amuižiden kaumusiden suren lugumäran tagut lidnanno (enamba koumed tuhad).

Larnak šingotase meriportal i turizmal, rahvahidenkeskeine lendimport radab. Meri- i lendimportad oliba ližasaudud vn 1975 jäl'ghe,
konz Famagustan meriport ozaižihe Pohjoižen Kipran kontrolin al i Nikosijan lendimport oli sauptud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, Keskmeren randal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Nikosii-pälidnhasai om koumekümne nell' kilometrad lodeheze.

Klimat om Keskmeren pol'kuiv, päivoikaz, kezal eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +20,1 C°, kezakun-sügüz'kun +25,3..+28,2 C°, tal'vkun-keväz'kun +12,4..+14,5 C°. Ekstremumad oma −1,3 C° (viluku-keväz'ku) i +41,5 C° (semendku-eloku). Voib panda halad vilukus-keväz'kus. Paneb sadegid 350 mm vodes, niiden pol't tal'vkus-vilukus (83..95 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-sügüz'kus (ühesa millimetrad pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 61..72 % röunoiš. Meriveden lämuz om +20..+26 C° semendkus-kül'mkus.

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 51 468 ristitud, vl 2016 — 59 200 ristitud. Kaik 144 200 ristitud elädas ezilidnoidenke (2015).

Lidnas om hristanuskondan pühäpertid (ortodoksine hristanuskond, armenine jumalankodikund, riman katoline), islaman pühäpert' (kaikiš amuižemb sarel), vspäi 2005 judaizman pühäpert' om avaitud.

## Transport
Avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas ezilidnoidenke. Valdkundan kahtenz' surtte meriport radab.

Kaikiš znamasižemb sarel rahvahidenkeskeine civiline *Larnak*-lendimport (*LCA / LCLK*, 9,9 mln passažiroid i 35 tuh. tonnoid jüguid vl 2025) sijadase nelläs kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Evropan i Lähižen Päivnouzmman äjihe surihe lidnoihe, om äi sezonižid i čarterreisid Evropan lidnoihe da Keskmeren sarihe, om jügureisid AÜV:oihe mugažo.

## Galerei

Larnaca City hall offices in downtown Larnaca Foinikoudes avenue.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2011)
Agios Lazaros, Larnaca (3).jpg|Pühän Lazarin jumalanpert' (ortodoksine hristanuskond, alusenpanend 898), vn 2021 nägu
Larnaca 01-2017 img30 Salt Lake.jpg|Znamasine islaman mail'mas *Hala Sultan Tekke*-mečet' Solavan järven randal, vn 2017 vilukun nägu
Dhekelia Power Station.jpg|*Dhekelia*-LEK vl 2013
A@a larnaca general hospital 1 cy - panoramio.jpg|Larnakan päine läžundkodi (vn 2011 olend)
Aerial view of the Larnaca International Airport in 2022.jpg|Rahvahidenkeskeižen *Larnak*-lendimportan terminal vn 2022 sügüz'kus
Larnaca 01-2017 img26 Larnaca Marina.jpg|Larnakan meriport vl 2017


## Irdkosketused
* Municipalitetan oficialine sait (''larnaka.org.cy'').
Veinan'

**Veinan' ** (, pin'jin': *Wèinán* «Vei-jogespäi suvipolehe») om Kitain lidn da lidnümbrik valdkundan keskuzpalas. Mülüb Šen'si-agjaha, sen kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 668 EME. Vn 1556 vilukus manrehkaiduz 7,9..8 magnitudanke tegihe, ristitišton koume videndest pölištui, lidn oli muretud läz kogonaz i sen reljef vajehtui. Ezmäine raudtestancii radab vspäi 1934. Vspäi 1995 istorine lidn nimitase Linvei-rajonaks (临渭区).

Vl 2011 lidnümbrikon kogosüdäiprodukt oli CNY 1119 mlrd (US$177,6 mlrd).

## Geografijan andmused
Nügüd'aigan lidnan tobj pala sijadase Vei-jogen pohjoižel randal (Huanhen oiged ližajogi). Matkad agjan Sian'-pälidnan keskushesai om 60 km päivlaskmha, röunatab sen lidnümbrikonke. Huanhe om lidnümbrikon päivnouzmaižeks röunaks.

Lidnümbrik kogoneb 11 ühtnikaspäi: 2 lidnrajonad (Linvei i Huačžou), 2 lidnmakundad, 8 külämakundad. Kaik om 141 eländpunktad (lidnad i küläd) vai 215 volostid Veinanin lidnümbrikos.

## Eläjad da transport
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 5 286 077 ristitud, se lugu poleni 108 729 eläjaks vodhe 2000 rindataden.

Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Veinan' om mülütadud kiruhraudten sistemha. Lähembaine lendimport sijadase Sian'-lidnas, sijaline lendimport om sauvomas Huačžou-rajonas, se linneb turizman täht tobjimalaz.

## Irdkosketused
* Lidnümbrikon oficialine sait (''weinan.gov.cn'').
Toledo

**Toledo** (mugažo ispanijan kelel, virktas [toˈleðo]) om lidnoiden i municipalitetoiden riven nimituz, mugažo kanzannimi ispanijankel'žiš maiš i erased toižed tärtused. Se voib znamoita:

## Eländpunktad i municipalitetad
* **[[Toledo (Ispanii)|Toledo]]** — lidn Ispanijan keskuzpalas, ühtennimižen agjan i avtonomižen Kastilii — La Manč-ühthižkundan adminisrativine keskuz.
* Toledo — pen' lidn Urugvain suves, Montevideon pohjoine ezilidn.
* **[[Tolido (Ogajo)|Tolido]]** () — AÜV:oiden lidn Ogajo-štatan pohjoižes.
Subotic

**Subotic** ( [sǔbotitsa],  [ˈsɒbɒtkɒ]) om lidn Serbijan pohjoižes, Mad'jaranman röunanno. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, kaikiš pohjoižemb lidn. Vojevodinan kahtenz' surtte lidn, om sen Pohjoižbačkan ümbrikon administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1391 kuti *Zabatka* mad'jaran ohjandusen aigan. Transil'vanijan Janoš Pongrac-gercog Dengelegaspäi sauvoi lidnust vl 1470 (kadoi). Oli alištunu Osmanan imperijan tobmudele vll 1542−1686.

Lidn om valdkundröunanno i nügüdläiženke oficialiženke nimitusenke vspäi 1918, sijaližed serbalaižed kävutiba sidä 17. voz'sadaspäi.

Subotic šingotase mašinansauvomižel (vagonad, tulleigeneratorad), himižiden heretusiden tegimel, sömtegimištol (konditerine fabrik, maidtegim, alkogoližiden jomiden tegim), turizmal (enamba 17 festivalid vodes).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Keskdunain alangištos, 109 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Järv lähižes Palič-lidnudes andab alust lebuturizman täht.

Matkad Mad'jaranman röunhasai om kümne kilometrad pohjoižhe, agjan Novi Sad-keskushesai om 95 km suvhe orhal vai 104 km avtotedme.

## Tobmuz

Kaik kahesatoštkümne žilod mülüdas kundha lidnan ližaks.

Lidnan tobmuden pämez' om , valičese radnikusele nelläks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Bogdan Laban (*Богдан Лабан*, kezaku 2016 — eloku 2020), Jeno Maglai (*Јено Маглај*, kül'mku 2013 — kezaku 2016).

## Eläjad
Vn 2011 Serbijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 97 910 ristitud, ümbrikon kaks' koumandest, vn 2022 — 88 752 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 99 tuhad eläjid vll 1981−2002 (99 840 rist. vl 1981). Ümbrikon pind — 1007,47 km², sen ristitišt oli 123 952 eläjad vl 2022.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2011): mad'jaralaižed — 32,7 %, serbalaižed — 29,9 %, horvatijalaižed — 9,2 %, bunevcad — 8,7 %, jugoslavijalaižed — 2,6 %, čiganalaižed — 2,5 %, montenegrolaižed — 1,1 %, makedonijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 12,9 %.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''subotica.rs'').
Sekueni

**Sekueni** ( [səkuˈjenʲ], , , ) om lidn da municipalitet Romanijan lodehes. Mülüb Bihor-ümbrikho.

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1217 dokumentas.

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, läz Mad'jaranman röunad. Matkad agjan Oradä-keskushesai om 42 km suvipäivlaskmha.

Vl 2011 municipalitetan eläjiden lugu oli 11 526 ristitud. Viž küläd alištudas lidnan tobmudele.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''sacueni.ro'').
Parm

**Parm** voib znamoita:

## Biologii
* Parm — gaved' (latin. *Gasterophilinae*).
* Must parm — čopjäine-gaved' (latin. *Tabanidae*).

## Geografii
* Parm (lidn) — znamoičendoiden lehtpol'.

## Toižed
* parm AG — Šveicarijan programholitusen i konsaltingan kompanii.
Parm (lidn)

**Parm-lidn** voib znamoita:
* Parm ( [ˈparma]) — Italijan lidn.

## Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad
* Parm () — pen' lidn Aidaho-štatan päivlaskmas.
* Parm () — lidn Nju Jork-štatan lodehes.
* Parm () — AÜV:oiden lidn Ogajo-štatas pohjoižpäivnouzmas, Klivlendan suvine ezilidn.