open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Akulov Eduard Aleksandrovič

**Eduard Aleksandrovič Akulov** (, sünd. 11. reduku 1938 Petroskoihe, Karjalan ANST, NSTÜ — kol. 26. keväz'ku 2000, Karjalan Tazovaldkund, Venäma) — oli nevondkundaline i venämalaine skul'ptor, monumentaližen da monumentaliž-dekorativižen čomamahton pirdai, Karjalan Tazovaldkundan čomamahton arvostadud radnik (1998).

## Elonstarin
Mez' oli sündnu Änižen traktortegimen radnikan kanzha, tat koli Suren Tatanman sodan vozil. Školvozil priha kävui skul'ptursebrha, kudamb radoi Petroskoin pionerkodiš.

Vl 1961 Eduard lopi skul'pturan palakundad Leningradan ülembaižes čomamahtoliž-tegimištoližes školas V. Muhinan nimed i sid' radoi Petroskoiš.

Vl 1968 ottihe mest NSTÜ:n čomamahton pirdajiden sebrha. Vl 1973 hän sai Karjalan ANST:n valdkundališt pauklahjad siš, miše tegi  «Velleskaum i Tundmatoman Saldatan kaum Igähižen lämoinke»-muštpachištod Leninan päirdal Petroskoiš raten Lüdvig Davidän-skul'ptoranke i Eduard F'odorovič Andrejev-arhitektoranke ühtes.

Vlpäi 1963 Eduardan töd ühtniba Venäman da rahvahidenkeskeižihe čomamahton ozutelendoihe.

## Literatur
;venän kelel
* Скульпторы. Театральные художники Карелии: каталог (Skul'ptorad. Karjalan teatran pirdajad: katalog). — Petroskoi, 1979.
* Художники Карелии (Karjalan pirdajad). — Petroskoi, 1987.
* *Kalinin Je. S.* Художники Карелии (Karjalan pirdajad). — Petroskoi, 2000.

## Purtked
* Eduard Akulovan biografii (1938−2000) ''old.gov.karelia.ru''-saital (vn 2002 uzištused). 
* Ozutelend Eduard Akulov-skul'ptoran muštoks ''old.gov.karelia.ru''-saital (vn 2002 uzištused).
Päivnouzmaine laud

**Päivnouzmaine laud** (pol'š: *Tarcza Wschód*) om rahvahaline kaičendalgatuz, kudamban Pol'šanman ohjastuz pästi eloho vahvištamha ičeze päivnouzmaižid röunoid Vaugedvenämanke i Venäman Kaliningradan eksklavanke. Programm om üks' kaikiš znamasižembiš investicijoišpäi valdkundan varuitomudehe da röunoiden kaičendha Pol'šanman sodanjäl'ghižes istorijas.

## Programm
Pol'šanman ohjastuz tedoti «Päivnouzmaine laud»-programas vn 2024 18. päiväl semendkud. Programm om oigetud Pol'šanman sodavalmidusen ližadusele i röunoiden varuitomudele nügüd'aigaižiden kaclendsistemiden, fizižiden zaborkoiden i infrastrukturan šingotesen kompleksižen ühtenzoitusen kal't.

Program pid'oitelese znamasižel investicijal enamba mi 10 mlrd Pol'šanman zlotid (läz 2,55 mlrd US$), ned anttas jäl'ghižen nellän voden aigan. Nece rahoituz pid'oiteleb severziden-se kaičendobjektoiden sauvondad da otandad kävutamižhe pidust' röunad.

### Fizižed zaborkad
Päivnouzmaine laud mülütab fizižiden zaborkoiden sauvondad, ned oma oigetud telustamha i kontroliruimha sirdandad röunan taga. Nened zaborkad oma kut ahtištai faktor, muga potencialižiden vägitungendan vitkostusen abutuz.

### Radioelektronižed torasistemad
Programman päine eriližuz om nügüd'aigaižiden kaclendsistemiden otand kävutamižhe, niišpäi erased ratas ratud intellektan alusel. Ned sistemad kattas voimusiden rivid, sidä kesken vizualine tedišteluz (IMINT), signaline tedišteluz (SIGINT) i akustine monitoring. Röun linneb varutadud bazstancijoiden rivil da mastoil, kus linneb pandud aigaližen varutusen da jäl'gitamižen sistemad. Nened objektad mugažo abutaškandeba šifriruidud sidole, radioelektronižele torale i toradamha dronoid vaste.

Sätas andmusiden analizan keskusid ühtenzoitmaha keratud kaclendsistemil informacijad. Nened keskused kävutaškandeba AI:d ümbriradamha andmusid i avtomatižikš ühtenzoitmaha azegišton sistemihe.

## Registriruindlaud
Pol'šanma ozuti tahtod tehta ühthižtöd PAKO:n da Evropan Ühtištusen partnöridenke «Päivnouzmaine laud»-programan mödhe. Kaceltas iniciativad kut päprojektad, mitte vajehtab regionan varuitomuden dinamikad, eriližešti PAKO:n päivnouzmaižen polen kollektivižen kaičendan tagut. Deklaracii ”Päivnouzmaižes laudas” oli vasttud tugel erazvuiččiš sebroišpäi, sidä kesken Baltian maišpäi, miččed jagaba pojavid varuitomuden problemoid. Program kaclese kut endustuzmär vahvištamha regionališt stabiližust i pidätamha potenciališt agressijad.

## Homaičendad
Kirovskii zavod (metrostancii)

**«Kirovskii zavod»** () om Piterin metropolitenan stancii. Sijadase Kirovan—Viborgan linijal «Avtovo»- i «Narvskaja»-stancijoiden keskes.

Stancii om avaitud vn 1955 15. päiväl kül'mkud metron ezmäižes «Avtovo — Ploščad' Vosstanija»-jonos. Pavil'jon sijadase Stačkoiden prospektal, 70.

Vn 2011 15. päiväl tal'vkud Kul'turjäl'gusen kaičendan Nevondkund pani stancijad regionaliženke znamoičendanke kul'turjäl'gusen objektoiden ühthižhe valdkundaližhe nimikirjuteshe.

## Arhitektur
«Kirovskii zavod» — kolonnine stancii süväs (süvüz — 44 m). Manalaine zal om tehtud A.K. Andrejev-arhitektoran da O.V. Ivanov-inženeran projektan mödhe. Ezmäižen kerdan stancijan konstrukcijas tonnelin sauvondan täht pandas kolonnoid terasižiden sarakoiden sijas, ned oma pandud korenvuiččiš kaugedraudasižiš tübingoišpäi.

Stancijan formitandan tem om socialistižen tegimišton šingotez.


Metro SPB Line1 Kirovsky Zavod (img4).jpg|Leninan büst
Metro SPB Line1 Kirovsky Zavod (img3).jpg|Stancijan platform 2. tel
Metro SPB Line1 Kirovsky Zavod (img2).jpg|Tesein
Metro SPB Line1 Kirovsky Zavod (img5).jpg|Dekorativine uks'


## Kohenduz
Vll 2003−2005 vajehtihe ezimramorad sarakoil stancijal. Tehtes radoid avaitud kolonnoiš nägui vedenveimen sistem. Vl 2008 tehtihe stancijan teiden kohendust «špalitoman» tehnologijan abul.

## Šingotesen perspektivad
Vn 2023 kahtendes poles zavottihe sauda sirdandad sauvomas olevaha «Putilovskaja»-stancijha «Krasnosel'sko-Kalininskaja»-jonol, sirdand linneb stancijan suvipäivlaskmaižes čogas. Sigä seižui Leninan büst sirttas kuz' metrad lähemba eskalatortunnelihe. Sirdandsol'men avaiduz planiruiše vl 2025. Päličmänendsija oli stancijan vn 1955 projektan pirdatusiš.

## Homaičendad
Linii 1 (Piterin metropoliten)

Piterin metropolitenan jono 1, mugažo Kirovo-Viborgskai-jono vai Rusked jono, om kaikiš amuižemb kiruhtransitjono Piteriš, om avaitud vl 1955, se ühtenzoitab lidnan Kirovan i Viipurin rajonid. Originaližed stancijad oma lujas čomad da tarkašti čomitadud, eriližešti Avtovo da Narvskai. Linii ühtenzoitab Piterin nell' päraudtestancijad videspäi. Vl 1995 sur'vezi tegihe tonneliš Lesnai- i Rohktusen torgu-stancijoiden keskes, i ühesa vot jono jagase kahteks ripmatomaks segmentaks (keskust om ühtenzoittud maršrutavtobusad-maršrutal). Mugažo jono om üks' kahtes jonospäi verkos, siš om madaliden veziden stancijoid, toine om «Nevsk — Vasileostrovskii»-jono.

Linii läbitab Piterin keskust värtmudel pohjoižpäivnouzmha-suvipäivlaskmha. Suvipoles sen tazostuz mäneb Suomen lahten randan taga. Pohjoižes se lähteb lidnan röunaspäi Leningradan agjaha (se om üks'jäine jono, kudamb levigandeb lidnan irdpolel). Kirovsko-Viborgskai-jono om mujutadud rusttaks metropolitenan kartoil tobjimalaz, i ližatihe necen mujun znamad passažiroiden orientacijan täht sen stancijoil; Jubileinnii-vagonoiden uden pol'ven jonused 2010-nziš vozišpäi oma irdnägul mugažo, se sättub jonon mujule.

## Homaičendad
Budö

**Budö** ( [ˈbûːdøː], lulesaameks: *Bådåddjo*) om Norvegijan lidn da kund Nurlann-fül'kes, sen administrativine keskuz.

## Ühthižed andmused
### Nimi
Kommun om nimitadud vanhan *Bodøgård*-ferman mödhe (vanh norv. *Boðvin*), lidn sündui sen territorijal. Nimitusen ezmäine pala, voib olda, oli *boði*-sana, kudamb znamoičeb vedenalaižid kall'oid vai šherid, nimen toine pala om *vin*-sana, znamoičeb «nit» vai «omaluine».

### Lidnanznam
Kommunan nügüdläine znam om vahvištadud vn 1959 24. päiväl heinkud. Sil kaks'toštkümnesädegine pakuine päiväine kuvadase rusttal tagamal, se simvolizuruib polärišt päiväd. Budö sai ezmäižen lidnan statusad valdkundan pohjoižes, ka sätihe mugošt znamad sen tagut.

## Istorii
Budö sai lidnan statusad ičeohjastusenke vl 1816 i nügüd'aigan se om Nurlann-fül'ken administrativižeks keskuseks. Budö-lidn sai kundan (kommunan) statusad vn 1838 1. päiväl vilukud. Mülütihe Budön kommunad Budö-lidnha vn 1968 1. päiväl vilukud, Skjerstad-kommunad — vn 2005 1. päiväl vilukud. Budö om kaikiš suremb Nurlannan lidn pohjoižpolehe i kahtenz' surtte Pohjoižnorvegijas.

Budön tobj pala oli muretud Lüftvaffen londan aigan vn 1940 27. päiväl semendkud. Kaik kudes tuhaspäi, kudambad eliba lidnas, sen londan aigan 15 ristitud pölištuiba: kaks' britaništ saldatad i 13 norvegijalašt. Eländkodin teravan vajaguden tagut Ročinman ohjastuz abuti sauda 107 faterad vn 1941 tal'vkus. Nened pertid oma saudud kompaktižikš ani lidnan röunan taga. Pen' territorii, nügüd' Budön keskuzpalas, nimitase *svenskebyen* (Ročin lidn) tähäsai. Sodan jäl'ghe udessaudihe lidnad. Lidnan udessündutamine tuli lophu täuzin vl 1959 lidnan uden ratušan sauvondanke.

Budö-lendimport oli AÜV:oiden *Lockheed U-2*-špionlendimen tulendan sijaks Frensis Pauers:an ohjandusen al, amptihe NSTÜ:n päl vn 1960 1. päiväl semendkud, matkan Pakistanaspäi Budöhö aigan.

## Galerei

Bodø Town Hall, South view 20150608 1.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2015)
Bodø-Panorama-08-2019-gje.jpg|Lidnan nägu (2019)
Høgskolen i Bodø.jpg|Nurlannan universitet (2006)
Nordlandssykehuset Bodø sentrum.jpg|Nurlann-agjan keskuzline läžundkodi (2007)
Norsk Luftfartsmuseum.jpg|Norvegijan aviacijan muzei (2006)
F-5A RNoAF Bodo 1982.jpeg|F-5-lendim Budös, keväz'ku 1982


## Homaičendad
Škap

**Škap** — meblin i kaluišton pala (päazjan uksidenke, liphaižidenke vai niita) erazvuiččiden funkcionaližiden kaluiden kaičendan täht.

## Istorii
Edel industrialižen dizainan tulendad škapan tegijad oliba otnus miččen taht meblin koncepcijha i tehmižhe. 18. voz'sadan kahtendes poles škapan sauvojad — Tomas Šeraton, Tomas Čippendale, Šeiver- i Uormli-velliden kabinetoiden konstruktorad, i Džordž Heppluit — pästiba mugažo meblin formiden kirjoid. Nene kirjad oliba heiden projektoiden kogomused da toižiden sauvojiden töd. Kaikiš tetabamb punümbriradai edel industrialižen dizainan tulendad om Andre-Šarl' Bul' (11. kül'mku 1642 — 29. uhoku 1732), i hänen jäl'guz om tetab kuti «Bulän tö», i Parižan kuvadamižčomamahton i dekorativiž-sättutoitud čomamahton *École Boulle*-kolledž todištab hänen čomamahtos nügüd'.

Industrialiženke revolücijanke i puruenergijan kävutandanke instrumentoihe tehmaha škapad, massižen tehmižen mahtused kävutihe hilläšti läz kaikihe škapan tehmižen polihe, i veroline lauk ei olend meblin päižeks purtkeks, kodi- vai kommertižeks. Paralleližikš necenke evolücijanke küzund kazvab kazvajal keskklassalpäi tegimišton valdkundoiden enambuses henos mebeliš. Se ližazi veroližiden sauvojiden ühthišt lugumärad lopuks.

Edel 1650. vot čoma mebel' oli harv Päivlaskmaižes Evropas i Pohjoižamerikas. Tobjimalaz ristituile ei olend sidä tarbiž i enambal ei sand antta ičtaze. Hö tegiba kebnoid, no radon täht sättujid predmetoid.

Čomamahton da radonmahtoiden likund zavodihe Sures Britanijas 19. voz'sadan keskes, se libuti veroližen škapan i toižiden käzitöiden tehmižen torgust. Leviganzi teravas AÜV:oihe i Britanižen imperijan kaikihe maihe. Se likund kändihe reakcijan ozuteseks viktorianižen aigan eklektižhe istorizmha i «hengatomaha» mašintehmižhe, kudamb leviganzi avaros. Sen aigan Suren Britanijan ristitišton läz nelländest tundišti, miše magistran rad om üks' kaikiš ülevambiš i ihastusen arvokahambiš mahtoišpäi, i 31 % uskojišpäi tahtoi, miše heiden lapsed openužihe mastaruden čomamahtho.

Toižen mail'man sodan jäl'ghe mecan ümbriradmine kändihe populärižeks navettüd joudaks keskklassan keskes. Tozižembad da kvalificiruidud navedijad neciš avarudes nügüd' tehtas kaluištod, kudambad rideltas professionaližiden škapoiden radonke. Kogonaz heiden rad otab vaiše pen't procentad meblin tehmižes miččes taht industrialižes valdkundas, no niiden lugu om znamasižeks enamba mi heiden kollegoil 18. voz'sadal da sen aigemba.

## Homaičendad
Kalmikan kel'

**Kalmikan kel**' (ičeze nimituz: *hal'mg keln, xaľmg keln*, [xaljˈməɡ keˈlən]) om kalmikalaižed-rahvahan kel', kudambad elädas Venäman evropižen palan suves (Kalmikijan Tazovaldkund), mongoližen kel'kundan pala.

Kelentedomehiden tobj pala lugeb erižeks keleks Päivlaskmaižen Kitain (Sin'czän-Uiguran avtonomine rajon, Cinhai) i Päivlaskmaižen Mongolijan (Hovd- i Uvs-aimakad) oiratan kelespäi. Venän kelen rindal türkižed, ugrilaižed da tungusižed elementad valatoitiba kalmikan kel't röunatud märal, ned mülüiba kalmikalaižiden rahvahaze šingotesen erasel-se pordhal.

Pit'k literatur om sätud kalmikan kelel: pästtas «Хальмг үнн»-lehtest, literaturišt periodišt «Теегин герл»-aiglehtest, norišton i lapsiden «Байр»-, «Байрта»-aiglehtesid.

Pagižijoiden lugu ližadui vodele 2021 vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen rindataden. Nored lidnoiš kävutoitaba bazižid sanoid hot' kodiš, külätahondas situacii om paremb, lapsed mahttas pagišta kelel aigvoččiden sugupol'ven kartte, no ei ole kaik. Školiš jatktas opeta kalmikan kel't i erašti voib vastata südäiolendad kalmikan kelen opendamižes, kudamb om tarbhaine. Valdkund holdub kelen kaičendas.

## Homaičendad
Q

Qq
**Q (q)** om bazižen latinan kirjamišton 17. kirjam. Virktas «ku».

Ei ole kirjant vepsän kirjamištos.

Libui lähtnuden kävutandaspäi grekan koppa-kirjamespäi (Ϙ).

## Irdkosketused
Y

Yy
**Y (y)** om bazižen latinan kirjamišton 25. kirjam. Virktas [yːpˈsiːlon] vai ['iː ˈɡrae̯ka].

Ei ole kirjant vepsän kirjamištos.

Libui grekan ipsilon-kirjamespäi (Υ, υ), tuli latinan kirjamištho 1. voz'sadal EME i kävutihe ottud velgha grekan kelen sanoišpäi vaiše eziauguižin.

Kirjam kävutase kut vajehtui i koordinatvärtmuden znamoičend matematikas.

## Irdkosketused
W

Ww
**W (w)** om bazižen latinan kirjamišton 23. kirjam. Virktas «u dupleks».

Ei ole kirjant vepsän kirjamištos.

Ei olend kirjant latinan amuižes kirjkeles. Libui Evropas Keskaigan, 11. voz'sadal, V-kirjamen dupliciruindal tarbhaičendan tagut germanižiš keliš.

## Irdkosketused
X

Xx
**X (x)** om bazižen latinan kirjamišton 24. kirjam. Virktas «ekse».

Ei ole kirjant vepsän kirjamištos. 

Libui grekan ksi-kirjamespäi (Ξ, ξ). Znamoičeb 10-lugud rimalaižes lugendsistemas.

Znamoitas X-kirjamel tundmatont vajehtujad vai objektad matematikas, literaturas, suližes paginas.

## Irdkosketused
Leninan prospekt (Petroskoi)

**Leninan** **prospekt** (, ) om Petroskoin päird. Se sijadase Petroskoin Keskuzrajonas. Ird om 1,8 km pitte.

## Nimed

* ???? — 1912: Pühäniemen ird (, );
* 1912 — 23.10.1918: Borodinon ird (, );
* 23.10.1918 — 1941: Leninan prospekt;
* 1941 — 1944: Karjalan ird (, , );
* Jäl'ges 1944. vot: Leninan prospekt.

## Sauvused

* Sain pert' (om saudud vll 1947−1953);
* Petroskoin valdkundaline universitet (1954−1956);
* *Pobeda*-kinoteatr («Vägestuz», 1950);
* *Severnaja*-adivpert' («Pohjoine», 1939);
* Raudtevagzal (1950);

## Transport

Nened avtobusan maršrutad mülütadas prospektad: №№ 3, 4, 5, 8, 12, 14, 17, 18, 19, 21, 22, 25, 26, 27, 28, 30, 31, 32, 33.

Trolleibusan maršrutad: №№ 1, 4, 5, 7, 8.

## Homaičendad
Redukun prospekt (Petroskoi)

**Redukun prospekt** (, ) om Petroskoin ird. Se sijadase lidnan ühtennimižes rajonas. Ird om 2,6 km pitte. 

## Nimed
* Vll 1949−1961: Leved ird ()
* Vll 1961−1967: Patris Lumumban ird ()
* Jäl'ges 1967. vot: Redukun prospekt.

## Sauvused

Prospektal om kaks'-, viž- da ühesažiruižid eländpertid. Laukad, keskškolad i muzikškol ratas sil. 

Anna Lisicinan monument om seižutadud prospektan da Lisicinan irdan risttel.

## Transport

Nened avtobusan maršrutad mülütadas prospektad: №№ 4, 8, 14, 19, 21, 22, 25, 28, 31, 33. Maršrutoiden №№ 19 i 33 «Petrozavodskmaš»-lopseižutez sijadase prospektan i Krasnodoncev-irdan risttel.

Trolleibuspark № 1 om saudud prospektanno.

## Homaičendad
Gagarinan torg (Petroskoi)

**Gagarinan torg** (, , ) om torg Petroskoiš. Se sijadase lidnan Keskuzrajonas, Leninan prospektan, Šotmanan i Rusttan armijan irdoiden risttel.

## Nimed
* Vll 1953−1955: Uden vagzalan torg ().
* Vll 1955−1961: Vagzalan torg ().
* Jäl'ges 1961. vot: Gagarinan torg, udesnimitihe ezmäižen Jurii Gagarin-kosmonavtan oiktastuseks.

## Sauvused
* raudtevagzal (päraudtestancii, sauvondan vaumičendan voz' om 1950);
* *Park Inn Radisson Petrozavodsk*-adivpert' (2013);
* «Jäškap»-sauvuz (1937−2010);
* eländpertid;
* raudten biletkassad.

## Transport

Nened avtobusan maršrutad mülütadas torgud: №№ 2, 3, 4, 5, 10, 12, 14, 16, 17, 21, 22, 26, 27, 28, 30, 31, 32, 33.

Trolleibusan maršrutad: №№ 1, 5, 7, 8.

## Homaičendad
Matematine analiz

**Matematine analiz** om lopmätomikš peniden suruziden matematine tedoiduz, kut geometrii om geometrižiden formiden tedoiduz. Sen erineden algebr om arifmetikan operacijoiden ümbriradmižiden tedoiduz. 

Eziauguižešti nimitadud *lopmätomikš peniden suruziden lugustuseks*, siš om kaht järedad sarakod: differencialine lugustuz i integraline lugustuz. Ezmäine kosketab piguziden i koveroiden kon'akusiden kurovajehtusid, toine — suruziden i pindoiden kogodust koveroiden al vai niiden keskes. Nened kaks' sarakod oma sidodud keskneze matematižen analizan fundamentaližen teoreman abul. Hö ottas kävutamižhe lopmätomiden järgendusiden i lopmätomiden rividen ühthejoksmusen märhapandud hüvin röunannoks fundamentaližid el'gendusid. Se om «matematine aluz» tegendoiden pätandan täht, kudambiš vajehtujad vajehtadas aigan mändes vai toižen, aluzvajehtujan mödhe.

Evropižed Isaak Njuton- i Gotfrid Vil'hel'm Leibnic-tedomehed formuliruiba lopmätomikš peniden suruziden lugustust erigoittud disciplinaks 17. voz'sadan lopus. Möhembaižed tedotöd, niiden kesken märhapandud röunoiden idejan kodifikacii, paniba necen sarakon tedošingotest varmdambale konceptualižele pohjale. Löutud matematižen analizan koncepcijad da metodad oma erazvuiččid kävutandoid tedos, inženerijas da matematikan toižiš sferoiš.
EuroBasket

**EuroBasket**, mugažo nimitadas **Evropan basketbolčempionataks**, om kaikiš järedamb rahvahidenkeskeine basketbolkonkurs eziauguižešti Evropan valdkundoiden vanhembiden mužikoiden täht. Se mäneb kerdan nelläs vodes i om FIBA Evropan zonaks, Rahvahidenkeskeižen basketbolan federacijan organizacijan.

Konkurs mäni ezmäižen kerdan vl 1935. Kuldaižiden mötaliden rekord om enččes Nevondkundaližes Ühtištuses, niid om 14. Turnir mäneb kluboiden järedoiden konkursoiden sezonoiden lopindan jäl'ghe. Nügüdläine čempion om Saksanma, se sai vn 2025 arvod. 

## Irdkosketused
* ''EuroBasket''-čempionatan lehtpol' ''eurobasket.com''-saital. *(Evropan äjil kelil)*
* FIBA Evropan oficialine sait (''fibaeurope.com'').
Limerik (runoišt)

**Limerik** () om vižvokaine irdpoem, kudamban ezmäine virz' lopiše paksus sijaliženke nimitusenke i kudamban jäl'gmäine virz' mülütab čudokahan, paksus kaks'meližen kärzundan. Kaks'mel'žusen vai oikti ridoiden ližaks, limerikas voib olda anarhišt jumorad, ironijad, satirad da parodijad.

Limerikas ezmäine, kahtenz' da jäl'gmäine sädused tegesoiš koumespäi anapest-runokirjištospäi (lühü-lühü-pit'k), koumanz' i nellänz' kahtespäi. Jäl'gmäižed oma formas A-A-B-B-A, kus:

* ühtenz' A ozutab runoiden personad da starinoičeb hänen sündund- vai eländsijan lidnas;
* kahtenz' A ozutab kenen-se subjektha sidodud predikatad;
* ühtenz' B ozutab predikatha sidodud predikatad subjektha sidotud predikatad;
* kahtenz' B tarkazoitab edelišt;
* koumanz' A lopiše epigrammatiženke čudotesenke paksus.

Lugetas, miše runoiden form sai ičeze nimen erases-se täuz'kaznudes limerikaspäi, kus ezmäižen värsan sijaližeks nimeks oli irlandine Limerik-lidn. Toižen sel'gitusen mödhe, britanižed saldatad toiba runoiden formad Limerikha pörtten sodamatkaspäi Francijannoks.

Kaikiš amuižembad tetabad limerikad oma tetabad 17. voz'sadaspäi, no limerikanvuiččed vižsauvuižed runod oliba sätud 13. voz'sadal. Anglijalaine Edvard Lir-čomitai da runokirjutai kirjuti runoiden formad ičeze vn 1846 *Book of Nonsense*-kirjas («Tühjan kirj»). Hänen jäl'ghe äjad toižed-ki tetabad kirjutajad oma tehnuded limerikoid, mugomad kut Al'fred Tennizon, Redjard Kipling, Robert Lui Stivenson i Mark Tven.

## Purtked
* *Hämäläinen, Heikki Morgan.* Riimileikkiä. Limerikkirunoja Suomesta. Joutsa: Haihatus, 2009.  ISBN 978-952-99278-4-5.
* *Armin Stimulator, Usko Kamari, Tenho N. Pikari.* Patinoidut runot. Hämeenlinna: Desibelius, 2001.  ISBN 952-91-3707-9.
* *Kanto, Anneli.* Älytön äyriäinen ja muita eläinriimejä. Hämeenlinna: Karisto, 2014.  ISBN 978-951-23-5543-3 
* *Kurttila, Sannimaria (red.).* Sipsiä nutturasta — Suomen parhaat limerikit. Kolari: Tammikuu, 2020.  ISBN 978-952-69349-4-5 
* *Lear, Edward.* Hölynpölykirja. (A Book of Nonsense, 1846.) Suomentanut Ville-Juhani Sutinen. Turku: Savukeidas, 2016.  ISBN 978-952-268-161-4 

## Edesine lugemine
* Limerik (''Limerick'') Britanižen enciklopedijan *britannica.com*-saital.
In Flames

**«In Flames»** («Leskusiš» anglijan kelespäi) om ročilaine anglijankel'ne muzikgrupp. Vodele 2011 se möi enamba mi 2,5 mln ičeze änetusiden kopijoid kaiked mail'madme. Ezmässai gruppan stil' oli melodine dedmetal, no nügüd' se edestab muzikad al'ternativine metal-stiliš. 

## Istorii
Grupp om tehnus Ročinman Göteborg-lidnas vl 1990. Sen alusenpanii om Jesper Strömblad. 

Vl 1994 grupp leviti ezmäšt studijanal'bomad. Sen nimi om «Lunar Strain». 

Vl 1996 grupp leviti «The Jester Race»-al'bomad, se om melodižen dedmetalan klassikaks.

Jäl'ges «Clayman»-al'bomad grupp vändab muzikad al'ternativine metal-stiliš.

## Mülükund
### Nügüdläine mülükund
* Anders Friden — än' (1995 — meiden päiväd)
* Bjorn Gelotte — bangsoitod (1995−1998), sologitar (1998 — meiden päiväd)
* Liam Uilson — basgitar (2023 — meiden päiväd)
* Kris Broderik — gitar (2022 (de facto 2019) — meiden päiväd)
* Džon Rais — bangsoitod (2025 — meiden päiväd)

### Enččed ühtnijad
* Mikael' Stanne — än' (1994)
* Henke Forss — än' (1994−1995)
* Glenn Üngström — gitar (1993−1997)
* Johan Larsson — basgitar (1993−1997)
* Jesper Strömblad — gitar, koskimsoitod (1993−2010), bangsoitod (1993−1995)
* Daniel' Svensson — bangsoitod (1998−2015)
* Peter Ivers — bangsoitod (1997−2016)
* Džo Rikard — bangsoitod (2016−2018)
* Brais Pol — bangsoitod (2017−2023)
* Niklas Engelin — gitar (1997−1998, 2006, 2009, 2011−2022 (de facto 2018))
* Tanner Uein — bangsoitod (2018−2025)

## Diskografii
### Studijanal'bomad
* 1994 — *[[Lunar Strain]]* (Kudmaižen vedandvägi)
* 1996 — *[[The Jester Race]]* (Pal'patajiden voibuižed)
* 1997 — *[[Whoracle]]* (Neičeine-endustai)
* 1999 — *[[Colony]]* (Kolonii)
* 2000 — *[[Clayman]]* (Savesine mez')
* 2002 — *[[Reroute to Remain]]* (Udessaudas miše jäda)
* 2004 — *[[Soundtrack to Your Escape]]* (Kulundtehut sinun pagole)
* 2006 — *[[Come Clarity]]* (Tule, sel'ktuz)
* 2008 — *[[A Sense of Purpose]]* (Oigenduz metho)
* 2011 — *[[Sounds of a Playground Fading]]* (Lapsiden lavuden kulundad kadodas)
* 2014 — *[[Siren Charms]]* (Sirenan noiduz)
* 2016 — *[[Battles]]* (Torad)
* 2019 — *[[I, the Mask]]* (Minä, mask)
* 2023 — *[[Foregone]]* (Tutab edelpäi)

### EP:id

* 1995 — *[[Subterranean]]*
* 1997 — *[[Black-Ash Inheritance]]*
* 2003 — *[[Trigger]]*
* 2011 — ''8 Songs'' (Kahesa pajod)
* 2017 — *[[Down, Wicked & No Good]]*
* 2020 — *[[Clayman 2020]]* (Savesine mez' 2020)

## Homaičendad
Mask Ilon

**Ilon Riv Mask** ( [ˈiːlɒn 'mʌsk], sünd. 28. kezaku 1971 Pretorii-lidnha, Suviafrikan Tazovaldkund) om amerikaine biznesmez', inžener, melestegii da rahapanii suviafrikan augotižlibundan.

Melestegii om SpaceX-kompanijan alusenpanijan, pämehen da tehnologijan pämehen, Tesla, Inc.-kompanijan pämehen da produktan arhitektoran, SolarCity-edheotandan ezimehen, kommertižetoman OpenAI-organizacijan ühtnijan.

## Biografii
Mask sirdi Kanadha seičemetoštkümnevoččes igäs. Sirdi Kalifornii-štatha vl 1995 openumha Stenfordan universitetas, no zavodi biznesad iceze Kimbal-vellenke. Molembad ühtniba Zip2-kompanijha, kudamb oli vll 1995−1999 i oli otnus programholitusen sädandha Internet-verkon täht.

Vl 2025 vilukun 20. päiväspäi semendkun 30. päivhäsai Mask radoi amerikaižen Donal'd Tramp-prezidentan administracijan nevojaks. 

## Elokahuz
Vn 2018 heinkus biznesmehen varad oliba arvostadud 22,5 mlrd AÜV:oiden dollaroid, senke hän oli 39. kaikiš elokahambaks AÜV:oiš ristituks. Vn 2020 kül'mkus Maskan varad oliba arvostadud 160 mlrd dollaroid, kudambidenke hän oli kahtendeks kaikiš elokahambaks meheks mail'mas Džef Bezosan jäl'ghe. Vn 2021 heinkus Tesla-kompanijan akcii libui kudhe procentha, se libuti Maskan nettoarvod 191 milliardhasai dollaroid i kändi händast kaikiš elokahambaks meheks mail'mas. Vn 2025 redukus Maskan elo ületi US$500 mlrd, ezmäižen kerdan mail'mas ühtel ristitul oficialižiden andmusiden mödhe.

## Homaičendad


## Irdpol'žed kosketused
* Ilon Maskan kontakt X-verkos (''x.com'').
Korpiklaani

**«Korpiklaani»** («Kor'ben klan» suomen kelespäi) om suomalaine suomen- da anglijankel'ne muzikgrupp. Se edestab muzikad folkmetal-stiliš. Ezmässai gruppan nimed oliba «Shamaani Duo» (1993−1997) i «Shaman» (1997−2003).

## Istorii
Grupp om tehnus Suomenman Laht-lidnas vl 1993. Sen alusenpanjad oma Jonne Järvelä i Maaren Aikio. Hö vändiba saamenkelišt muzikad *Hullu poro*-restoranas.

Vl 1996 grupp leviti ezmäšt studijanal'bomad. Sen nimi om «Hunka lunka». Nece al'bom oli lahjoitud Venäman ezmäižele Boris Jel'cin-prezidentale Hel'sinkin sammital vl 1997.

Vl 1997 Maaren Aikio-vokalist läksi gruppaspäi.

Vl 1999 muzikgrupp leviti ezmäšt «Idja»-al'bomad «Shaman»-nimen al.

Vl 2003 grupp tegi ut «Korpiklaani»-nimed da leviti «Spirit of the Forest»-al'bomad. Se om gruppan ezmäižen anglijankel'žen al'boman.

Vll 2005−2024 grupp leviti üks'toštkümne studijanal'bomad.

## Mülükund
### Nügüdläine mülükund
* Jonne Järvelä — än', gitar (1993 — meiden päiväd)
* Kalle Savijärvi — gitar (2003 — meiden päiväd)
* Jarkko Aaltonen — basgitar (2005 — meiden päiväd)
* Sami Pertulla — akkordeon (2013 — meiden päiväd)
* Samuli Mikkonen — bangsoitod (2020 — meiden päiväd)
* Olli Vänskä — violine (2022 — meiden päiväd)

### Enččed ühtnijad
* Maaren Aikio — än' (1993−1997)
* Juke Eräkangas — koskimsoitod (1999)
* Ilkka Kilpeläinen — basgitar (1999)
* Tero Piirainen — gitar, koskimsoitod (1999)
* Samu Ruotsalainen — koskimsoitod (2002−2003)
* Janne G`thaur — basgitar (2002)
* Hosse Latvala — perkussii, koskimsoitod (2002)
* Veera Muhli — koskimsoitod (2002)
* Toni Näykki — gitar (2002)
* Henri Sorvali — koskimsoitod (2002)
* Toni  Honkanen — gitar (2003−2005)
* Ali Määttä — perkussii (2003−2005)
* Arto Tissari — basgitar (2003−2005)
* Jaakko Lemmettü — violine (2003−2011) 
* Juho Kauppinen — akkordeon (2004−2013)
* Matti Johansson — bangsoitod (2003−2019)
* Teemu Eerola — violine (2011−2012)
* Tuomas Rounakari — violine (2012−2022) 

## Diskografii
### Studijanal'bomad
* 1996 — *[[Hunka lunka]]*
* 1999 — *[[Idja]]* (Ö)
* 2002 — *[[Shamániac]]* (Šamanak)
* 2003 — *[[Spirit of the Forest]]* (Mecan heng)
* 2005 — *[[Voice of Wilderness]]* (Londusen än')
* 2006 — *[[Tales Along This Road]]* (Sanutesed pidust' sidä ted)
* 2007 — *[[Tervaskanto]]* (Tervakaz kand)
* 2008 — *[[Korven Kuningas]]* (Kor'ben kunigaz)
* 2009 — *[[Karkelo]]* (Praznikeht)
* 2011 — *[[Ukon Wacka]]* (Ukkon festivalin meletomuz)
* 2012 — *[[Manala]]* (Manalaine (Surmanjäl'ghine) mail'm)
* 2015 — *[[Noita]]* (Noid)
* 2018 — *[[Kulkija]]* (Kalaidai)
* 2021 — *[[Jylhä]]* (Valdakaz)
* 2024 — *[[Rankarumpu]]* (Rebitadud baraban)

## Homaičendad
Dark Tranquillity

**«Dark Tranquillity»** («Pimed Tünüz'» anglijan kelespäi) om ročine anglijankel'ne muzikgrupp. Se edestab melodine ded- i gotikmetal-stiliš, leviti koumetoštkümne studijanal'bomad.

## Istorii
Grupp om tehnus Ročinman Göteborg-lidnas vl 1989. Sen alusenpanijad oma Mikael' Stanne, Niklas Sundin, Martin Henrikson, Anders Jivarp i Anders Friden. Ezmäine gruppan nimi oli «**Septic Broiler»** (Tartutadud broiler), no vajehtihe nügüdläižikš «Enfeebled Earth»-demon pästandan jäl'ghe (Väll'dünu Ma).

Vll 1993 se leviti ezmäižen studijanal'boman, sen nimi om «Skydancer». Sen al'boman jäl'ges Anders Friden mäni gruppaspäi.

Vll 1995 grupp leviti kahtent «The Gallery»-al'bomad, se om melodižen dedmetalan klassikaks.

Vll 1996 gruppan ühtnijad tegiba ezmäšt klipad.

Vll 1999 grupp leviti nellänt «Projector»-al'bomad, siš oli äi koskimsoitoin ližadusid.

## Mülükund
### Nügüdläine mülükund
* Mikael' Stanne — gitar (1989−1994), än' (1994 — meiden päiväd), 
* Johan Reinhol'ds — gitar (2017 — meiden päiväd),
* Kristofer Emott — gitar (2017 — meiden päiväd),
* Martin Brendström — koskimsoitod (1999 — meiden päiväd),
* Kristian Jansson — basgitar (2021 — meiden päiväd),
* Joakim Strandberg Nil'sson — bangsoitod (2021 — meiden päiväd).

### Enččed ühtnijad
* Anders Friden — än' (1989−1994),
* Martin Henriksson — gitar (1999−2016), basgitar (1989−1999, 2013−2015),
* Fredrik Johansson — gitar (1994−1999),
* Mikael' Niklasson — basgitar (1999−2008),
* Daniel' Antonsson — basgitar (2008−2013),
* Niklas Sundin — gitar (1989−2020),
* Anders Jivarp — bangsoitod (1989−2021),
* Anders Ivers — basgitar (2015−2021).

## Diskografii
### Studijanal'bomad
* 1993 — *[[Skydancer]]* (Taivhaline kargnik)
* 1995 — *[[The Gallery]]* (Galerei)
* 1997 — *[[The Mind's I]]* (Hama om minä)
* 1999 — *[[Projector]]* (Prožektor)
* 2000 — *[[Haven]]* (Taivaz)
* 2002 — *[[Damage Done]]* (Todud viga)
* 2005 — *[[Character]]* (Taba)
* 2007 — *[[Fiction]]* (Meletadud)
* 2010 — *[[We Are the Void]]* (Mö olem tühjuz')
* 2013 — *[[Construct]]* (Sauvo)
* 2016 — *[[Atoma]]* (Atom)
* 2020 — *[[Moment]]* (Kuro)
* 2024 — *[[Endtime Signals]]* (Signalad lopindan aigas)

## Homaičendad
The Jester Race

**«The Jester Race»** («Pal'patajiden voibuižed» anglijan kelespäi) om ročižen «In Flames»-gruppan kahtenz' studijanal'bom. Se om änetadud vn 1995 kül'mkus Ročinmas i om pästtud vn 1996 20. päiväl uhokud. Al'boman hätkeližuz om nell'kümne minutad i nell'toštkümne sekundad.

## Al'boman polhe
Se om Anders Friden-vokalistan i Bjorn Gelotte-barabananvändajan debütižeks al'bomaks. Muzikan sädai om Jesper Strömblad.

Al'bom om melodižen dedmetalan klassikaks, *[[The Gallery]]*- i ''Slaughter of the Soul''-al'bomoiden ühtes. 

## Pajoiden nimikirjutez
# *Moonshield* (5:04, Kudmaižen rindhankatuz)
# *The Jester's Dance* (2:11, Pal'patajiden karg)
# *Artifacts of the Black Rain* (3:17, Mustan vihman artefaktad)
# *Graveland* (2:48, Kaumišt)
# *Lord Hypnos* (4:03, Ižand Gipnos)
# *Dead Eternity* (5:03, Kolnu igäaig)
# *The Jester Race* (4:53, Pal'patajiden voibuižed)
# *December Flower* (4:12, Tal'vkun änik)
# *Wayfaerer* (4:42, Kalaidai)
# *Dead God in Me* (4:19, Kolnu jumal minus)

## Änetusen ühtnijad
### In Flames
* Anders Friden — än'
* Jesper Strömblad — gitar
* Glenn Üngström — gitar
* Ühan Larsson — basgitar
* Bjorn Gelotte — bangsoitod

### Kuctud ühtnijad
* Fredrik Nordström — koskimsoitod 
* Oskar Dronäk — än' *Dead Eternity*-pajos
* Kasper Dahlkvist — koskimsoitod *Wayfaerer*-pajos
* Fredrik Johansson — gitaran solo *December Flower*-pajos
* Anders Jivarp — bangsoitod *Artifacts of the Black Rain-* i *Lord Hypnos*-pajoiš

## Homaičendad
Lunar Strain

**«Lunar Strain»** («Kudmaižen vedandvägi» anglijan kelespäi) om ročižen «In Flames»-gruppan debütine studijanal'bom. Se om änetadud vn 1993 Ročinmas Göteborg-lidnas i om pästtud vn 1994 1. päiväl sulakud. Al'boman hätkeližuz om koumekümne kuz' minutad i nell'kümne koume sekundad.

## Al'boman polhe
Muzikan sädajad oma Jesper Strömblad i Glenn Üngström. Tekstan sädai om Mikael' Stanne. *Hårgalåten*-pajo om ročilaine rahvahaline pajo.

## Pajoiden nimikirjutez
# *Behind Space* (4:55, Kosmosan taga)
# *Lunar Strain* (4:05, Kudmaižen vedandvägi)
# *Starforsaken* (3:10, Okaidud paštoimel)
# *Dreamscape* (3:45, Sarnaline peizaž)
# *Everlost (Part I)* (4:17, Kadonu mail'm, 1. pala)
# *Everlost (Part II)* (2:57, Kadonu mail'm, 2. pala)
# *Hårgalåten* (2:26, Harga-rahvahanpajo)
# *In Flames* (5:33, Leskusiš)
# *Upon an Oaken Throne* (2:49, Tammesižel valdištmel)
# *Clad in Shadows* (2:49, Kattud kuvahaižil)

## Änetusen ühtnijad
### In Flames
* Mikael' Stanne — än';
* Jesper Strömblad — gitar, bangsoitod, koskimsoitod;
* Glenn Üngström — gitar;
* Karl Neslund — gitar;
* Johan Larsson — basgitar.

### Kuctud ühtnijad
* Jennika Johansson — än' *Everlost (Part II)*-pajos;
* Ilva Vahlstedt — violine, viol.

## Homaičendad
Ü

Üü
**Ü (ü)** om levitadud latinan kirjamišton kirjam.

Om 26. kirjameks vepsän kirjamištos. Om saksan, estin i turkan keliden kirjamištoiš mugažo.

## Irdkosketused
Ä

Ää
**Ä (ä)** om levitadud latinan kirjamišton kirjam.

Om 27. kirjameks vepsän kirjamištos. Om saksan i ročin keliden kirjamištoiš mugažo.

## Irdkosketused
Ö (kirjam)

Öö

**Ö (ö)** om ližatud latinan kirjamišton kirjam.

Om 28. kirjameks vepsän kirjamištos. Ozutesikš, se kirjam om mad'jaran, suomen, estin, saksan, turkan, turkmenan, azerbaidžanan i ročin keliden kirjamištoiš mugažo.

## Irdkosketused
Essoil

**Essoil** (, ) om žilo Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvahaližes rajonas, «Petroskoi — Sojärv»- i «Essoil — Nuožjärv»-avtotekeskustoiden risttel. Žilo mülüb Essoilan küläkundha, om sen administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Essoil mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1582. Siloi kaks' küläd oliba: Essoil i Ugmoil nügüdläižen žilon sijas.

Vl 1896 škol-internat avaiži uksid Ugmoilas. 

Vll 1927−1930 žilo oli Karjalan Sämjärven rajonan administrativižeks keskuseks.

Suren sodan aigan Suomenman armii anasti žilod vl 1941. Vl 1944 Rusked Armii anasti Essoilad tagaze. Toran aigan žilo paloi.

Essoil-žilon ižandusen sarakod oma mecan varhapanend i pumaterialan ümbriradmine, sömän pästand, turizm, maižanduz.

## Geografijan andmused

Žilo sijadase rajonan lodehes, küläkundan keskuzpalan suves, Sämjärven suvižel randal. Matkad rajonan administrativižhe Präž-keskushesai om kaks'kümne viž kilometrad suvipäivnouzmha orhal vai 57 km avtoteidme.

Kaik om seičemetoštkümne nimitadud irdad žilos.

## Eläjad
Vl 1873 žilon eläjiden lugu oli 299 ristitud, heišpäi kaik kirjutihe karjalaižikš. Vl 1926 Essoilan eläjiden lugu oli 225 ristitud, heišpäi 182 kirjutihe karjalaižikš i kümned kirjutihe venälaižikš. Vl 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 2 009 ristitud. Vl 2008 žilon eläjiden lugu oli 2 151 ristitud. Vl 2009 žilon eläjiden lugu oli 2 204 ristitud. Vodele 2013 ristitišt poleni i oli 1 742 eläjad.

Eländpunktas oma *Teremok*-päivkodi, Essoilan keskškol, počt, karjalan kelen i kul'turan *Livvin keskus*-aluzkund, kul'turan *Kielen kirju*-keskuz, om laukoid.  

## Transport
Žilos ühtennimine ''Essoil''-stancii radab Oktäbrin raudten «Petroskoi — Sojärv»-jonol.

## Tetabad sündnuded
* Aleksandr Volkov (1928−2020) — Karjalan kirjutai, runokirjutai, kändai da mecančapai.

## Homaičendad
Loimol

**Loimol** (, , ) om Venäman külähine žilo () Karjalan Tazovaldkundan Sojärven rajonas. Mülüb Loimolan küläkundha, om sen administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Vl 1812 Loimol kuti Viipurin gubernijan pala oli mülünu Suomenman surhe ruhtinazkundha, vspäi 1917 — Suomenmaha. Vn 1920 15. päiväl tal'vkud raudte tuli lidnha, se tegihe «Matkasel'g — Naistenjärv»-raudtekeskustan palaks. 

Eländpunkt om Karjalan palaks Tal'vsodan jäl'ghe, vspäi 1940. Suren sodan aigan Suomenman armii anasti žilod vl 1941. Vl 1944 Rusked Armii anasti Loimolad tagaze. Žilo šingotihe mecan varhapanendal, Uz' Loimol-mecžilo oli ende.

Žilo šingotase valdkundaližil holitišil, šebnän tegimel sijaližen Loimolan rapakkiven karjeran torhudel.

## Geografijan andmused

Žilo sijadase rajonan suves, küläkundan keskuzpalan suvipäivnouzmas, Loimoljärven suvirandal, Loimol-jogen niškal (Ladogan bassein). Jogi sai populärižust vezituristoil.

Kaik kaks'kümne üks' nimitadud ird om žilos. Niiden ližaks Sojärven mante läbitab sidä.

## Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 1 002 ristitud. Vodele 2009 ristitišt poleni i oli 791 eläjad. Vl 2010 (rahvahanlugemine) žilon eläjiden lugu oli 673 ristitud. Vodele 2013 ristitišt poleni i oli 642 eläjad.

Eländpunktas oma üks'jäine lauk, administracii, Loimolan aluzškol (edel vn 2025 heinkud keskškol), läžundkodi, ümbrikon kul'turan da joudan keskusen palakund (klub, edel 2023. vot erigoittud socialiž-kul'turine *Dosug*-keskuz «Joud»). Ende lüteranine kirh radoi žilos, pühäpert' ei ole kaičenus.

## Transport
«Pit'krand — Sojärv»-avtotekeskust läbitab Loimolad päivlaskmaspäi päivnouzmha, žilo seižub läz pol'tel.

Žilon keskuses ühtennimine ''Loimol''-stancii om Oktäbrin raudten «Sortaval — Sojärv»-jonol. Kaks' regulärišt passažirmaršrutad läbitadas stancijad: jonused «Moskv — Petroskoi» i «Piter — Kostamukš».

## Tetabad sündnuded
* Aleksandr Kolesov (1922−1978) — tedištelii, NSTÜ:n vägimez'.

## Galerei

Суоярвский р-н, Лоймола, администрация.jpg|Administracijan sauvuz (sügüz'ku 2021)
Loimola lutheran church.jpg|Kadotadud lüteranine jumalanpert', 1930-nziden voziden nägu
Лоймола.jpg|Söndtavaroiden lauk vn 2019 tal'vkus
Суоярвский р-н, Лоймола, клуб.jpg|Kul'turkeskuz (klub, vn 2021 sügüz'kun olend)
Суоярвский р-н, Лоймола, больница.jpg|Läžundkodi (sügüz'ku 2021)
Ст. Лоймола 1.jpg|*Loimol*-stancijan sauvuz, vn 2019 semendku


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Loimolan küläkundan lehtpoled Sojärven municipaližen ümbrikon ''suojarvi.ru''-saital.
Vegarus

**Vegarus** (, , ) om žilo Karjalan Tazovaldkundan Sojärven rajonas Aittojogen randal. Mülüb Loimolan küläkundha.

## Istorii
Vl 1812 Vegarus kuti Viipurin gubernijan pala oli mülünu Suomenman surhe ruhtinazkundha, vspäi 1917 — Suomenmaha.

Eländpunkt om Karjalan palaks Tal'vsodan jäl'ghe, vspäi 1940. Suren sodan aigan Suomenman armii anasti žilod vl 1941. Vl 1944 Rusked Armii anasti Vegarusad tagaze.

## Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan keskuzpalas, 141 m ü.m.t. korktusel.

Kaik om kahesa nimitadud irdad žilos.

## Eläjad
Vl 1939 žilon eläjiden lugu oli 640 ristitud. Žilon eläjad pagižiba karjalaks, äjad teziba venän-ki kel't. Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 280 ristitud. Vodele 2009 ristitišt poleni i oli 154 eläjad. Vl 2010 žilon eläjiden lugu oli 86 ristitud. Vl 2013 Vegarusan ristitišt oli 70 eläjad.

Žilos om kaht istorijan muštnikad: velleskaum i Idrisov-leitnantan kaum.

## Transport
Avtobusan «Sojärv — Vegarus»-maršrutan № 2 lopseižutez sijadase žilos. 

## Galerei

Вегарус 1.jpg|Tulend Vegarusha (heinku 2020)
Вегарус 3.jpg|Torg vn 2020 heinkus
Вегарус 4.jpg|Eländpertid (vn 2020 heinkun olend)


## Homaičendad
Kudam

**Kudam**  (, ) om žilo Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvaližen rajonas. Se mülüb Essoilan küläkundha.

## Istorii
Nügüdläižen žilon aluz om pandud karjalan severziden-se futoriden da küliden ühtištusel Suren sodan lopindan jäl'ghe ani.

Žilo šingotase ühtennimižen *Kudama*-turbazan holitišil (ujund venehil, kalatez, mectuz, regiden voibištelendad vall'astadud koiril).

## Geografijan andmused
Kudam-žilo sijadase rajonan pohjoižpalan lodehes, küläkundan pohjoižes, Sämjärven pohjoižel randal. 

Matkad küläkundan Essoil-keskushesai (aluzškol, päivkodi) om 42 km suvhe avtotedme, kudamb ümbärdab Sämjärved päivnouzmaspäi.

Kaik kaks'kümne kaks' nimitadud irdad om žilos.

## Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 224 ristitud. Vodele 2008 ristitišt poleni i oli 210 eläjad. Vl 2009 Kudaman eläjiden lugu oli 207 ristitud. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 147 ristitud. Vl 2013 ristitišt oli 153 eläjad.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pujumalanpertid oma saudud žilos da läz sidä: ph. Mikulai-čudonsädajan (2015) i Jumalanmaman «Ihastuz da tüništuz»-jumalaižen (2018).

## Transport
Avtobusan «Petroskoi — Kudam»-maršrutan № 607a lopseižutez sijadase žilos.

## Homaičendad
Enäjärvi-Haavio El'sa

**El'sa Elina Enäjärvi-Haavio** **(Eklund)** (; 14. reduku 1901, Vihti — 24. viluku 1951, Hel'sinki, Suomenma) — suomen fol'kloristine da ... tegii. Hän oli ezmäine naine Suomenmas, kudamb sai fol'kloristikan doktoran arvod. Hänen lühüdan elon aigas naine oti aigan ičeze mamaks, tedomezhe-... da ... tegijaks.

## Biografii
El'sa Elina Eklund oli sündnu ... kanzha vodel 1901 14. redukud Vihtin kundas. Vodel 1919, ... ..., El'sa zavodi openuda Hel'sinkin universitetas matematikad, fizikad i himijad, no edesižes läksi istorijan da filologijan fakul'tetha. Sigä hän ... suomen kirjamištod, suomen kel't, Suomenman da Skandinavijan istorijad. Vodel 1920 hän ... Martti Haavio-runokirjutajanke, kudamb ... hänen fol'kloran opendamižes. 

Hänen ičeze sanoin, 1920-nzil vozil hän oli tedonaine ... aigal, ... ..., «väll' feministine subjekt».

Hänen ... Eklund-kanzannimed hän toižeti vodel 1922 Enäjärvi:kš, i vodel 1929, konz hän läksi mehele, — Enäjärvi-Haavio:ks.

Vodel 1932 hän tegihe ezmäižeks naižeks Suomenmas, kudamb kaiči tedodoktoran ... fol'kloristikas. Hän tegi Suomen da verazmaižiden rahvahan .... ... rahvahan pajoid da rahvahan runod, tegimid da ezitusid, mugažo ... da uskondoid, kudambad oma sidodud vodelžihe praznikohe — Raštvoihe da Maidnedalihe.

Hän ezini painuziš literaturan da teatran arvostelijan, tedoti kaikil aiglehtesil. Hän sädi äi tedokirjoid, ezini i andoi äjid inter'vjuid «naine tedos»-temaha. Enäjärvi lugi, miše ezmäižen pol'ven tedonaižiden aig, kudambad oliba lujas harvas mužikod i lapsid, mäneb jo maha. Uden pol'ven naižed, hänen melen mödhe, voidas jo ühtenzoitta lujas hüvin ičeze «naižen süd» korktanke intellektualiženke radonke. Päiči tetabambiš kuti näguz ühtištusid, hän ozuti ičeze kanzan, kudambas viž last kazvoi, da ak da mužik oliba ei ole ... ... i vanhembad, no ... ühtejiččed tedomehed-partnörad. Hän kändi ročin kel'späi suomen kel'he i vaumišti ... Emma Oström-... muštkirjan, kudamb om pästtud vodel 1933. Oström oli ezmäine naine Suomenmas, kudamb sai diplomad üläopendusen lopindas vodel 1882.

Hän oli valitud deputataks Hel'sinkin lidnan nevondkundha. Prezidentan valičendoiden aigan hän oli valičijoiden kollegijan ühtnijaks. Hän oli ... aktivine ühtnii Suomen rahvahaližes ... da oiktusiden kaičendas «Rahvahan associacii»-organizacijas.

## Kanz
Vodel 1929 hän läksi mehele, Martti Henrikki Haaviokse-runokirjutajale da fol'kloristale. Hän oli tetab tedomez', ... professoran sijannoks. Heil oli viž last.

## Homaičendad
Alökk

**Alökk** (, ) om külä Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvaližen rajonas. Se mülüb Essoilan küläkundha.

## Geografijan andmused
Alökk-külä sijadase rajonan pohjoižpalas, küläkundan keskusen suvipäivnouzmas, Sämjärven suvirandal.

Matkad küläkundan Essoil-keskushesai om koume kilometrad suvipäivlaskmha orhal vai nell' kilometrad avtotedme.

Kaik kaks' nimitadud irdad om küläs.

## Eläjad
Vl 1873 Alökkan eläjiden lugu oli 37 ristitud, heišpäi kaik kirjutihe karjalaižikš. Vl 1905 külän ristitišt oli 54 eläjad. Vl 1926 Alökkan ristitišt oli 56 eläjad. Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 29 ristitud. Vodele 2008 ristitišt poleni i oli 19 eläjad. Vl 2009 Alökkan eläjiden lugu oli 18 ristitud. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 13 ristitud. Vl 2013 ristitišt oli 12 eläjad.

## Transport
Avtobusan «Petroskoi — Sojärv»-maršrutan seižutez sijadase küläs.

## Homaičendad
Čalnan küläkund

**Čalnan küläkund** (, ) om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Präžan rahvahaližes rajonas. Administrativine keskuz om Čaln-žilo.

Küläkundan pämez' om Toivo Savolainen.

## Geografijan andmused
Küläkund otab rajonan pohjoižpäivnouzmad. «Petroskoi — Sojärv»-raudte läbitab küläkundan suvipalad.

## Eländpunktad
Kaik ühesa eländpunktad mülüdas küläkundha: koume žilod, koume küläd i koume stancijad.

## Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläkundan eläjiden lugu oli 3 075 ristitud, vn 2021 — 3 132 ristitud. Vl 2023 kundan ristitišt oli 3 147 eläjad. Vspäi 2009 kaikiš suremb küläkundan ristitišt oli 3 303 eläjad vl 2020.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Eländpunktoiden oficialižiden nimiden nimikirjutez venän kelel da sijaližed nimed karjalan, vepsän da suomen kelil) — ''resources.krc.karelia.ru''-saital.
Uded Letked

**Uded Letked** (, ) om žilo Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvaližen rajonas. Se mülüb Essoilan küläkundha.

## Geografijan andmused
Uded Letked-žilo sijadase rajonan lodehes, küläkundan suvipäivlaskmas, Šotjärven pohjoižel randal.

Matkad küläkundan Essoil-keskushesai om 13 km päivnouzmha orhal, 16 km avtoteidme vai raudtedme.

Kaik viž nimitadud irdad om žilos.

## Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 292 ristitud. Vodele 2008 ristitišt poleni i oli 279 eläjad. Vl 2009 Uziden Letkiden eläjiden lugu oli 277 ristitud. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 196 ristitud. Vl 2013 ristitišt oli 185 eläjad.

Žilos om kaht pühäpertid: lüteranižen tulendan jumalanpert' i ortodoksižen hristanuskondan ph. Varvara-moknikan puine časoun'(om vaumitud vl 2013).

## Transport
Ühtennimine ''Uded Letked''-stancii om saudud žilon pohjoižpäivnouzmas Oktäbrin raudten «Petroskoi — Sojärv»-jonol.

## Homaičendad
Essoilan küläkund

**Essoilan küläkund** (, ) om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Präžan rahvahaližes rajonas. Administrativine keskuz om Essoil-žilo.

Küläkundan pämez' om Andrei Orehanov.

## Geografijan andmused
Küläkund sijadase rajonan pohjoižes. «Petroskoi — Sojärv»-raudte läbitab küläkundan suvipalad.

## Eländpunktad
Kaik kaks'kümne viž eländpunktad mülüdas küläkundha: seičeme žilod i kahesatoštkümne küläd.

## Eläjad
Vl 2008 küläkundan eläjiden lugu oli 4 570 ristitud. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläkundan eläjiden lugu oli 3 715 ristitud, vn 2021 — 3 175 ristitud. Vodele 2023 kundan ristitišt poleni i oli 3 123 eläjad. Vspäi 2008 kaikiš suremb küläkundan ristitišt oli 4 613 eläjad vl 2009.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Eländpunktoiden oficialižiden nimiden nimikirjutez venän kelel da sijaližed nimed karjalan, vepsän da suomen kelil) — ''resources.krc.karelia.ru''-saital.
Angenlaht

**Angenlaht** (, ) om külä kaikenaigaižeta ristitištota Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvahaližes rajonas. Se mülüb Essoilan küläkundha.

## Geografijan andmused
Angenlaht-külä sijadase rajonan lodehes, küläkundan keskuzpalan suves, Sämjärven suvirandal.

Matkad küläkundan Essoil-keskushesai om viž kilometrad suvipäivnouzmha orhal (järvedme) vai 12 km avtoteidme.

## Eläjad
Vl 1905 külän ristitišt oli 104 eläjad. Vl 1926 külän eläjiden lugu oli 130 ristitud, heišpäi kaik kirjutihe karjalaižikš. Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli nell' ristitud. Vodele 2008 Angenlahten eläjiden lugu poleni i oli üks'jäine eläi. Vspäi 2010 ei ole kaikenaigaižid eläjid küläs.

## Homaičendad
Ivanist

**Ivanist** (, ) om külä Karjalan Tazovaldkundan Präžän rahvahaližes rajonas. Se mülüb Essoilan küläkundha.

## Geografijan andmused
Ivanist-külä sijadase rajonan lodehes, küläkundan keskuzpalan suves, Kungojärven päivlaskmaižel randal.

Matkad küläkundan Essoil-keskushesai om ühesa kilometrad päivnouzmha orhal i raudtedme, vai üks'toštkümne kilometrad avtol.

## Eläjad
Vl 1926 külän eläjiden lugu oli 75 ristitud, heišpäi kaik kirjutihe karjalaižikš. Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 12 ristitud. Vodele 2008 ristitišt poleni i oli 11 eläjad. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli ühesa ristitud. Vl 2013 kaikenaigaine ristitišt oli kahesa eläjad.

## Transport
Avtobusan seižutez sijadase küläs.

## Homaičendad
Kos'kut

**Kos'kut** (, lüdikelel: *Koskenkylä*) om külä Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Se mülüb Garnizonan küläkundha. 

## Istorii
Kos'kut mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1563.

Suren sodan aigan Suomenman armii okkupirui küläd vl 1941. Vl 1944 Rusked Armii anasti Kos'kut tagaze.

## Geografijan andmused
Kos'kut-külä sijadase rajonan lodehes, küläkundan pohjoižes, Karjalaine-järven suvižel randal. 

## Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli nell' ristitud. Vodele 2009 ristitišt poleni i oli koume eläjad. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli kaks' ristitud. Vl 2013 üks'jäine ristit oli registriruidud küläs kaikenaigašti.

## Transport
Avtobusan «Petroskoi — Kos'kut»-maršrutan № 136 lopseižutez sijadase küläs.

## Homaičendad
Karielan Šana

«**Karielan Šana»** («Karjalan sana») om Venäman Tverin agjan kundaliž-politine lehtez karjalan kelen tverin paginal. Mugažo se publikoičeb materialoid venän i suomen kelel. 

## Istorii
Ezmäine lehtesen painuz lähti vl 1996, sügüz'kus. Alusenpanii om tverin karjalaižiden rahvahaline kul'turavtonomii.

## Nügüdläine olend
Lehtez publikoičeb materialoid karjalaižen istorijas da kul'turas, karjalankel'žid literaturid. Se om jogavoččen *Oma Randa*-literaturkonkursan sädai. 

Nügüd' lehtez lähtleb kerdan kuiš. Tiraž — 500 egzemplärhasai. 

## Päredaktorad

* Antonina Zaiceva (vspäi 1996 vhesai 1997)
* Lüdmila Gromova (vspäi 1997)

## Kacu mugažo

* Vienan Karjala
* Oma Mua

## Homaičendad