open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lao-czi

**Lao-czi** (, pin'jin': *Lǎo Zǐ*; sünd. 604. voz' EME, Čžou-valdkund — kol. 5. voz'sada EME, sigä-žo) oli Amuižen Kitain filosof. Daosizman klassine filosofine «Dao De Czin»-traktat om sätud hänel, ezimeletaden. Traktat om kirjutadud Čžou-valdkundan pälidnas i starinoičeb kaluiden da azjoiden ten polhe amuižkitajan kelel äiznamaižil sanoil.

Mez' radoi Čžou-dinastijan imperatoran tanhan arhivariusal i kirjištmeheks elon tobmad palad. Märičese tedoliteraturas kut daosizman alusenpanii, hot' nügüd'aigaine istorine tedo paneb heilündan alle filosofan istorižut. Lao-czi i Konfucii vastsihe vl 517 EME legendan mödhe. Daosizman školoiden päpala kumardelese Lao-czile, lugeb händast ühteks Koumes Pühäspäi, toižin sanoin jumalaks. Filosofan jumaloičend zavodihe koumandel voz'sadal EME. Tan-dinastijan imperatorad (618−907) lugihe Lao-czid ičeze ezitataks, letihe pühäpertid hänen oiktastuseks i andoihe korktoid arvoid.

Lao-czin filosofijan keskuzmel' om kahten augun meletuz — Dao i De, agnosticizman elementoidenke. Mirun šingotez tegese ezikuviden i principiden mödhe, ei sa märhapanda niid sel'ktas, no voib nimitada, ozutesikš, «Dao:ks». Daon oletusen parahim mahtuz om tahtotoman, spontanižen aktivižusen princip («u-vei»). De om universaline vägi, Mail'man garmonijan käskuz.

## Todusen polhe
* «Sanutud kulheze toduz heitab olda mugoman, sikš miše kadoti eziaugušt sidod todesižusen kuronke».
* «Tedai ei pagiže, pagižii ei teda».

Lao-czin melen mödhe, ristit sab todusen el'gendust ičeze joudutamižen kal't kaikes kelastusespäi, i mistine maht lopib realižusen ecindoid. Filosof oli mistikan polenpidajan nügüdläižes el'genduses.

## Homaičendad
Kurikk

**Kurikk** (suom. i ) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan kahtenz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Jumalanpertin tulend mainitase vspäi 1672. Municipalitetan aluz om pandud vl 1868. Kurikk-eländpunkt kändihe lidnanvuiččeks () vl 1966, sai lidnan statusad (*kaupunki*) vl 1977. Vspäi 2009 enzne Jurv-municipalitet (suom. *Jurva*) mülüb lidnha, vspäi 2016 — Jalasjärvi-kund.

Kurikk šingotase mašinansauvomižel («Fortaco Oy», ende «Velsa», — avtokabinad, «Relicomp Oy» — palad krepindanke lehtezterasespäi) i meblin edheotandal («Pohjanmaan Kaluste Oy»). Lidnan municipalitet valdoičeb «Neste»-kompanijan i «Fortum»-koncernan akcijoiden palal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas. Kürönjogi (,  127 km pitte) läbitab kundan keskust, sädase Jalasjogen i Kauhajogen ühthejoksmusel lidnan suves 45 m ü.m.t.. Kundan kaikiš korktemb čokkoim om Lehtivuori päivlaskmha lidnaspäi, se om 196 m ü.m.t. kortte.

Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 29 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 34 km avtotedme, Hel'sinkihesai om 304 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 345 km avtol vai raudtel. Toine lähembaine lidn (avtol) om Kauhajogi 24 km suvipäivlaskmha.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnan ühthine pind om 1 743,91 km², sidä kesken kuivma — 1 724,63 km², vezi i sokaz ma ottas 19,28 nellikkilometrad (kaik om 34 järved).

## Tobmuz
Kurikkan municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Paavo Türväinen () radoi lidnan edeližeks pämeheks (2009−2015). Jalasjärvi-kundan Juha Luukko-pämez' radoi Kurikkan lidnanpämehen velgusentäutajaks vspäi 2016 pordon aigad.

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 27 208 ristitud, vl 2000 — 24 406 ristitud, vl 2010 — 22 811 ristitud, vl 2020 — 20 656 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 27 312 eläjad vl 1985.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,2 %, ročin kel' — 0,3 %, toižed keled — 1,5 %.

## Galerei

Kurikka library 20190630.jpg|Lidnan kirjišt (2019)
Kurikka Church 2017.jpg|Kurikkan jumalanpert', vn 2017 nägu
Timber Halli Kurikka 2017.jpg|«Timber Halli»-jäpert'kulu (2017)
Kurikka railway station 20180925.jpg|Kurikkan raudtestancijan sauvuz vl 2018


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kurikka.fi'').
Pietarsaari

**Pietarsaari** (mugažo suomen kelel, virktas [ˈpie̯tɑrˌsɑːri],  [ˈjɑːkopˌstɑːd], paginkeles ühthine nimituz om *Jeppis*) om Suomenman lidn valdkundan päivlaskmas, Botnižen lahten randal. Se om Pohjanma-agjan kahtenz' lidnankund kudespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud *Pedersöre*-tulendha vl 1652 lidnan statusanke. Ročinman Jakob Pontusson Delagardi-sodamehen (1583−1652) Ebba Brahe-leskiak (1596−1674) pani lidnad vanhan merikaran randal i nimiti ičeze mužikan muštoks. Jumalanpertin tulend om olmas 1520-nziš vozišpäi, «Pedran sar'» ročikš, nimituz om kaičenus suomen keles. Nügüd'aigan lidn röunatab Pedersöre-küläkundanke.

Vl 1714 Venäman sodaväged poltiba lidnad, mugažo Jakobstad paloi vl 1835. Torguindport laivoidenke oliba muretud Kriman sodan aigan 19. voz'sadan keskes.

Pietarsaari šingotase UPM-kompanijan cellülozbumagaižel tegimel, purehvenehiden tehmižen edheotandal («Nautor Oy Ab»), jahtansauvomižen kompanijal («Baltic Yachts»), kalibruindan elektroladimiden pästandal («Beamex Oy Ab») i meriportal. Tabakfabrik om sauptud vl 1998. «Rusk»-muzikfestival' oleskeleb joga vodel kül'mkun lopus.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase mererandal, agjan pohjoižpäivnouzmaižes čogas.

Matkad agjan Vas-lidnhasai om 84 km suvipäivlaskmha orhal, 98 km avtol vai raudtel, Hel'sinkihesai om 407 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 475 km avtotedme vai raudtel. Lähembaižed lidnad avtotedme oma Kokkol (Keskpohjanma) 27 km pohjoižpäivnouzmha i Uusikaarlepüü kaks'kümne kilometrad suvipäivlaskmha-suvhe.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 396,35 km², sidä kesken kuivma — 88,45 km², vezi i sokaz tahond ottas 3,43 km², meri om 304,47 km².

## Tobmuz
Pietarsaarin municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Kristina Stenman (uhoku 2016 — 2020), Mikael' Jakobsson (2006–2015).

## Eläjad
Vl 1980 kundan eläjiden lugu oli 20 700 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1880), vl 2000 — 19 636 ristitud, vl 2010 — 19 656 ristitud, vl 2020 — 19 212 ristitud.

Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' om mamankeleks 35,8 % täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 56,1 %, toižed keled — 8,1 %.

## Galerei

Jakobstad town office 20180705.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2018)
Kyrkan Jakobstad 3.jpg|Pietarsaarin jumalanpert' (1731), vn 2016 nägu
Jakobstad paper factory.jpg|Cellülozbumagaine tegim vl 2005
Jakobstad Musikhuset.jpg|Muzikan pert' (2006)
Pietarsaari railway station 20180705.jpg|Pietarsaarin päraudtestancijan i avtostancijan sauvuz vl 2018


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''jakobstad.fi'').
Orimattil

**Orimattil** (suom. i , suomen virkand: [ˈoriˌmɑtːilɑ]) om Suomenman lidn valdkundan suves. Mülüb Päijät-Häme-agjaha, sen kaikiš penemb lidn koumespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Orimattilan tulend om olmas vspäi 1636. Šingotihe tekstil'tegimištol 19. voz'sadaspäi, mujutihe villad. Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Se sai lidnan statusad vl 1992. Artjärvi-küläkund om mülütadud lidnankundha vl 2011.

Orimattil šingotase metallurgijan «Orima»-kompanijal, kaivuzmašiništon kompanijal (Allu Group) i plastiktegesiden pästandal sauvondan täht (Kera Group). Villfabrik radoi vhesai 2012.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suviröunanno, kundan keskuzpalan päivlaskmas, Palojogen randoil ().

Matkad agjan Laht-keskushesai (se-žo lähembaine lidn) om kaks'kümne kilometrad pohjoižhe kaikil teil, Hel'sinkin keskuzpalahasai om 83 km suvipäivlaskmha orhal, 93 km avtotedme vai raudtel.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 814,01 km², sidä kesken kuiv ma — 785,26 nellikkilometrad, vezi da sokaz tahond ottas 3,5 procentad (28,75 km²).

## Tobmuz

Orimattilan municipaline suim kogoneb 33 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Osmo Pieski (2011 — uhoku 2022), Martti Heinonen (radoi vn 2010 elokuhusai).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 15 184 ristitud, vl 2000 — 15 629 ristitud, vl 2010 — 16 309 ristitud, vl 2020 — 16 005 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 16 326 eläjad vl 2015. Lidnankundan ristituiden koume videndest elädas territorijan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,0 %, ročin kel' — 0,6 %, toižed keled — 2,4 %.

## Galerei

Orimattilan yhteiskoulu - Koulutie 17 - Orimattila - 2.jpg|Lidnan škol (eloku 2020)
Church.20060510 PM.orimattila of finland.ojp.jpg|Orimattilan lüteranine jumalanpert', vn 2006 nägu (om saudud vll 1862−1866)
Virke1.jpg|Enččen *Virke Oy*-kompanijan villfabrik (*Finnkarelia Virke*, 2011)
Villa roosa.jpg|«Villa roosa»-kuvagalerei (vn 2013 olend)
Hennan rautatieasema pohjoiseen 2017-12-10.jpg|Hennan raudtestancii vn 2017 tal'vkus


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''orimattila.fi'').
Kauhav

**Kauhav** (suom. i ) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan koumanz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Ezmäižed küläd nügüdläižen lidnankundan territorijal mainitasoiš 16. voz'sadaspäi. Municipalitetan aluz om pandud vl 1867, nimitihe jogen mödhe ezimeletaden. Kund sai lidnan statusad vl 1986. Vspäi 2009 enččed Alahärmä, Ülihärmä i Kortesjärvi-municipalitetad mülüdas lidnankundha.

Kauhav šingotase mašinansauvomižel («MSK Group», «Lillbacka Powerco Oy» da toižed), sauvondmaterialiden pästandal (iknad, uksed — «Skaala IFN Oy»), meblin edheotandal («Unico Finland Oy») i *puukko*-veičiden fabrikal («Iisakki Järvenpää Oy» vspäi 1879, ende oli viž edheotandad). «Powerpark»-bobuštuzkeskuz kartingan trassanke ratas lidnas. Veičiden jogavozne rahvahidenkeskeine festival' mäneb kezakus. Lihaživatvodind i hernhen kazvatand oma lidnankundas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Kauhavanjogen randoil ( 40 km pitte, Lapuanjogen oiged ližajogi).

Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 37 km suvhe avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 340 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 396 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Lapua 17 km suvhe avtol vai jonusel.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 1 328,38 km², sidä kesken kuivma — 1 313,85 km², vezi i sokaz tahond ottas 14,53 nellikkilometrad.

## Tobmuz
Kauhavan municipaline suim kogoneb 43 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Markku Lumio (radoi vn 2015 vilukuspäi), Harri Mattila (2009−2014).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 19 924 ristitud, vl 2000 — 18 967 ristitud, vl 2010 — 17 308 ristitud, vl 2020 — 15 716 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 20 359 eläjad vl 1985. Ristituiden kaks' videndest eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,7 %, ročin kel' — 0,6 %, toižed keled — 2,7 %.

## Galerei

Kauhavan kaupungintalo 2017.jpg|Lidnankundan ohjastusen pert' (2017)
Kauhava Church 2017.jpg|Kauhavan jumalanpert', vn 2017 nägu
POP Areena Kauhava 20180319.jpg|Äifunkcionaline «POP Areena» (2018)
Kauhava rautatieasema 2017.jpg|Kauhavan raudtestancijan sauvuz vl 2017


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''kauhava.fi'').
Lapua

**Lapua** (mugažo suomen kelel, , suomen virkand: [ˈlɑpuɑ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan nellänz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Ezmäine eländpunkt lidnan sijas oli 14. voz'sadan augotišespäi. Ročilaižed nimitihe tahondad i joged sijaližiden saamalaižiden mödhe (). Tora mäni Lapuanno Venälaiž-Ročin sodan aigan (1808−1809) heinkun 2. (14.) päiväl, ročilaižed otiba vägestust.

Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Mülütihe Lappajärvi-municipalitetad küläkundha vl 1938. Antikommunistine likund oli olmas žilos. Lapuan fabrik tegi sobid Suomenman armijan täht Tal'vsodan aigan. Kätihe kundad lidnanvuiččeks () vl 1964. Järed poukahtuz tegihe sodaamunicijan fabrikal vn 1976 13. sulakud, 40 ristitud pölištuiba, naižed päpaloin. Se om kaikiš suremb onetomuz Suomenman nügüd'aigaižes istorijas, mugoman jäl'ghe sirtihe fabrikad videndele kilometrale lidnan keskuzpalaspäi. Kund sai lidnan statusad (*kaupunki*) vl 1977.

Lapua šingotase mašinansauvomižel («MSK Group»), mašiništon pästandal geotermaližen energijan samižen täht («Suomen Lämpöpumpputekniikka Oy»), mectuz- i sodaamunicijan fabrikal (pul'kad da niiden kartridžad, sobad — «Nammo Lapua»), äisarakoižen «Metso»-kompanijan «Metso Power Oy»-edheotandal, mugažo ümbrišton openduzkeskuseks. Nened muzikfestivalid oleskeldas lidnas: *Vanhan Paukun Festivaali*, *Ritafest*, *Lapuan Urkufestivaali*.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Lapuanjogen randoil ( 150 km pitte, lankteb Botnižhe lahthe).

Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 27 km suvhe-suvipäivlaskmha avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 328 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 384 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Kauhav 17 km pohjoižhe avtol vai jonusel.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnan ühthine pind om 750,78 km², sidä kesken kuivma — 737,16 km², vezi i sokaz tahond ottas 13,62 nellikkilometrad.

## Tobmuz
Lapuan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Arto Lepistö radoi edeližeks lidnan pämeheks (2012−2017).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 14 567 ristitud, vl 2000 — 14 055 ristitud, vl 2010 — 14 428 ristitud, vl 2020 — 14 280 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 14 644 eläjad vl 1985 i 14 609 eläjad vl 2015. Ristituiden koume nelländest eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,4 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 2,5 %.

## Galerei

Lapuan kaupungintalo 2017.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2017)
Lapuan tuomiokirkko 2017.jpg|Lapuan päjumalanpert', vn 2017 nägu (om saudud vl 1827)
Lapua yläkoulu 20181123.jpg|Lapuan keskškol (2018)
Lapuan rautatieasema 2017.jpg|Lapuan päraudtestancijan sauvuz vl 2017


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''lapua.fi'').
Loviis

**Loviis** ( [ˈloʋiːsɑ],  [luˈvǐːsɑ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvirandal. Mülüb Udenma-agjaha, sen kümnenz' lidnankund koumetoštkümnespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti *Degerbü*-lidnuz () Venäman röunanno lidnan statusanke vl 1745, Rosen- i Ungern-čuhundused oma kaičenus. Ročinman Adol'f Frederik-kunigaz tuli lidnha i udesnimiti sidä nügüdläižikš vl 1752 ičeze Luiza Ul'rika Prussalaine-kunigaznaižen-akan ezmäižen nimen mödhe (, valdoiči vll 1751−1771). Lidn sai torguindan laskendad verhidenke maidenke i šingotihe muga. Vl 1855 läz kaik vanh lidn paloi lophu. Vl 2010 mülütihe Pernai- (), Lil'jendal- i Ruotsinpühtää-municipalitetoid lidnankundha.

Loviis šingotase *Valko*-torguindmeriportal (mec, pudotadud i pakuidud jügud) ani suvhe lidnaspäi, raudte ühtenzoitab Laht-lidnanke. Turizman kompanijad, pened torguindkeskused i mehanižed laukad oma olmas lidnas. Loviis-atomelektrostancii (Fortum-koncernan pala) radab vižtoštkümnes kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi Hästholmen-sarel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmaižes čogas, Baltijan meren randpolel, Suomen lahten Loviisan lahten randal.

Matkad agjan Hel'sinki-keskushesai om 77 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 87 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtotedme) oma Kotk (Kümenlakso) 40 km päivnouzmha i Porvoo 37 km päivlaskmha.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 1751,52 km², sidä kesken kuiv ma 819,81 km², vezi i sokaz tahond ottas 25,83 km², meri — 905,88 km².

## Tobmuz

Loviisan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Jan Didrik Oker-Blom (tal'vku 2017 — tal'vku 2023), Olavi Kaleva (radoi vll 2001−2017).

## Eläjad
Vl 1980 nügüdläižen lidnan territorijan eläjiden lugu oli 17 587 ristitud (se oli kaikiš suremb ristitišt), vl 2000 — 15 833 ristitud, vl 2010 — 15 595 ristitud, vl 2020 — 14 745 ristitud. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 54,9 %, ročin kel' — 41,3 %, toižed keled — 3,8 %.

## Galerei

Loviisan Esplanadi.jpg|Lidnan tobmuden pert' (2015)
Loviisa Kirche v S.JPG|Loviisan jumalanpert', vn 2007 nägu (om saudud vl 1865)
Loviisan voimalaitos ilmasta.png|Loviis-atomelektrostancii vl 2008
Loviisa Bus station.jpg|Loviisan avtostancii vl 2018


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''loviisa.fi'').
Kankaanpää

**Kankaanpää** (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Mülüb Sadakund-agjaha, sen nellänz' lidnankund seičemespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Kätihe sidä lidnanvuiččeks () vl 1967, anttihe lidnan statusad (*kaupunki*) vl 1972. Honkajogi-municipalitet om ühtištadud lidnankundanke vn 2021 vilukuspäi (sil aigal 1 598 eläjad 333,13 km² pindal).

Kankaanpää šingotase terazvanundtegimel («Ruukki», lehtesed polimerkrepindanke) i professionaližen opendusen keskuseks: torguindan škol, politehnine škol, artillerijan sodaškol. Sodamehiden sijaduz i harjoituzbaz oma lähižes Niinisalo-küläs.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas. Ruokojärvi (läz üht nellikkilometrad) om lidnan suves. Karvianjogi läbitab kundad ( 110 km pitte, lankteb Botnižhe lahthe).

Matkad agjan Pori-keskushesai om nell'kümne kahesa kilometrad suvipäivlaskmha orhal vai 52 km avtotedme, Hel'sinkihesai om 225 km suvipäivnouzmha orhal vai 271 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Parkano (Pirkanma) 42 km pohjoižpäivnouzmha i Ikaalinen (Pirkanma) 47 km päivnouzmha.

## Tobmuz
Vl 2025 lidnan ühthine pind — 1037,87 km² (vl 2020 oli 704,74 km²), sidä kesken kuivma 1021,24 km², vezi da sokaz tahond ottas 16,63 km².

Paavo Karttunen radoi lidnan edeližen pämehen (2003−2016).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 13 516 ristitud, vl 2010 — 12 135 ristitud, vl 2020 — 11 272 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 13 652 eläjad vl 1985. Ristituiden seičeme kümnendest elädas lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2024): suomen kel' — 92,9 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 7,0 %.

## Galerei

Kankaanpään kaupungintalo.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2020)
Kankaanpään kirkko, sankarihaudat kesällä.jpg|Kankaanpään jumalanpert' (om saudud vl 1839), vn 2012 nägu, sodamehiden kaumžomanke
PuralCoils.jpg|«Ruukki»-kompanijan tegimen varažom vl 2007
Kankaanpään kaupunginmuseo.jpg|Kodirandantedištandmuzei (vn 2016 olend)
Kankaanpään jäähalli.jpg|Kankaanpään jäpert'kulu (sügüz'ku 2025)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''kankaanpaa.fi'').
Basketbol

**Basketbol** (anglijan kelen *basket*- «puzu» i *ball*- «mäč» sanoišpäi) vai **Puzumäčvänd** om jouksportansugu, mäčvänd, konz tactas mäčud käzil vastustajan «puzuhu» (renghaze verkonke).

## Istorii
Amerikaižen kolledžan Džeims Neismit-opendai tegi melel vändod vn 1891 lopus vedatamha openikoiden tarkust mihe-se toižhe gimnastikan ližaks. Aigan mändes vänd leviganzi AÜV:oidme i sai kaikiš surembad šingotest siš. Regulärižed Evropan basketbolčempionatad oleldas vspäi 1935; klubiden voibuižed oma Evroühtnend, Evrokupk i FIBA:n kucundan kupk. Sportansugu mülüb Olimpižihe vändoihe vspäi 1936. Mail'man basketbolčempionat vedase mehiden keskes vspäi 1950, naižiden keskes — vspäi 1953. Tarbhaižed sportkalud oma basketbollavut i basketbolmäč.

Mail'man basketbolan päorganizacii om Rahvahidenkeskeine basketbolfederacii () päfateranke Ženevas, om olmas vspäi 1932. Se ühtenzoitab kaikid nacionaližid basketbolfederacijoid, märičeb vändon šingotesen päčuradusid. Professionaližen basketbolan kaikiš znamasižemb organizacii om Nacionaline basketbolassociacii (), se om Pohjoižamerikan mez'basketbolühtnend i om sätud vl 1946, päfater sijadase Nju Jorkas.

## Ohjandimed
Kaks' joukud vätas, kaikutte kogoneb kümnes ühtnijaspäi, heišpäi viž vätas lavudel i viž išttas varas, voib vajehtada vändajid lavudel röunatusita. Vänd zavodiše «ridasižes mäčuspäi» lavuden keskuses. Joga joukun met om tacta mäčud vastustajan renghaze verkonke («puzuhu») i telustada toižele joukule otta mäčud da tacta sidä ičeze puzuhu. Renghan korktuz om 3,05 metrad lavudespäi (kümne futad). Standartine basketbollavut om 28 x 15 m surtte, zalan korktuz pidab olba seičeme metrad vai sen enamba. Vändon hätkeližuz om nell' kümneminutašt pordod (12 minutad NBA:s), aig lugese vaiše konz mäč om vändos. Rat'kaigad pordoiden keskes oma kaks', sid' vižtoštkümne, i lopuks kaks' minutad. Joukud vajehtadas puzuid suren rat'kaigan jäl'ghe. Ku vändon päpala lopihe tazolugunke, ka overtaim panese, viden minutan hätkte tobjimalaz, voib olda severt-se kerdoid, sihesai, kuni mitte-se jouk sab vägestust.

Mäčun järgeline tacind ozaidusenke renghaze lugese kahteks punktaks. Ku oiged tacind om tehtud edahaižen jonon tagapäi 6 m 75 sm keskustal (7,24 m NBA:s), ka koumeks punktaks (FIBA mülüti koumepunktašt tacindad ohjandimihe vl 1984). Puttud puzhu štraftacind om üks' punkt.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* FIBA:n oficialine sait (''fiba.basketball''). 
* NBA:n oficialine sait (''nba.com'').
Kalajogi (lidn)

**Kalajogi** (suom. i , suomen virkand: [ˈkɑlɑˌjoki]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan päivlaskmas. Mülüb Pohjoižpohjanma-agjaha, sen videnz' lidnankund 11:späi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Vl 1973 Rautio-kund om ühtištadud senke. Kund sai lidnan statusad vl 2002. Mülütihe Himank-kundad () lidnha vn 2010 vilukus.

Kalajogi šingotase jügumeriportal, metalližkonstrukcijoiden sauvondal, mecpilindan edheotandal sijaližel torhudel, tarbhaižiden kaivatusiden tedištelendkompanijal, tulleielektropuištol («TuuliWatti Oy»). Lidn om ümbärtud maižanduzfermoil, ned kazvatadas produkcijad lidnantorgusen täht, mugažo villäd (nižu i rugiž).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, kundan pohjoižen keskuzpalas, ühtennimižen jogen ( 130 km pitte) lanktendanno Botnižhe lahthe.

Matkad agjan Oulu-pälidnhasai om 111 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 132 km avtotedme, Hel'sinkihesai om 445 km suvhe orhal vai 550 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtol) oma Raahe kuz'kümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha, Oulainen 46 km päivnouzmha, Üliviesk 40 km suvipäivnouzmha, Kannus (Keskpohjanma) 51 km suvhe i Kokkol (Keskpohjanma) 68 km suvipäivlaskmha.

Vl 2025 lidnankundan pind — 2 391,24 km², sidä kesken kuivma 924,06 km², vezi da sokaz tahond ottas 6,92 nellikkilometrad, meri — 1 460,26 km².

## Tobmuz

Kaik 35 ezitajad ratas lidnankundan suimas.

Ühtheverzin 28 küläd alištudas lidnan tobmudele.

## Eläjad
Vl 1980 kundan eläjiden lugu oli 11 984 ristitud, vl 2010 — 12 562 ristitud, vn 2020 augus — 12 358 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 12 814 eläjad vl 1995. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2024): suomen kel' — 95,5 %, ročin kel' — 0,4 %, toižed keled — 4,0 %.

Religijan mödhe (2023): lüteranad — 81,6 %, toižed uskojad — 1,5 % (oz., vižkümnenden päivän kund), religijatomad — 16,9 %.

## Galerei

Kalajoki kaupungintalo.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2009)
Kalajoki Church 20180527.jpg|Kalajogen jumalanpert', vn 2018 nägu
Jukupark Kalajoki.jpg|Jukupark-bobuštuzkeskuz (2018)
Angermanland in Port of Kalajoki.jpg|Jügulaiv Kalajogen portas vl 2016


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''kalajoki.fi'').
Lieks

**Lieks** (suom. i , suomen virkand: [ˈlie̯ksɑ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivnouzmas. Se om Pohjoižkarjal-agjan kahtenz' lidn videspäi eläjiden lugun mödhe i kaikiš suremb lidnankund pindan mödhe.

## Istorii
Brage-lidn () oli olmas Lieksan territorijal vll 1653−1685, om pandud mantazole Ročinman tobmuden pätandan mödhe. Municipalitetan aluz om pandud vl 1900. Nimituz libub jogen nimespäi, a se saamen kelen *leakša*-sanaspäi «sokaz alangišt». Šingotihe mecan samižel da möndal. Vl 1934 vanh lidn oli muretud lämoipalol. Kätihe kundad lidnanvuiččeks () vl 1936. Kund sai lidnan statusad vl 1973, sil-žo aigal ližatihe Pielisjärvi-kundad Lieksan lidnankundha.

Lieks šingotase kartonbumagaižel kombinatal («Pankaboard Oy»), mecanümbriradajal tegimel («Binderholz Nordic»), mecpilindan edheotandal («Anaika Wood»), pakuitezmaterialiden tehmižel sömtegimišton täht («Amcor Flexibles»), kompozitmaterialiden tehmižel («Joptec Composites») i räzintegesiden tegimel («Suomen Kumitehdas Oy»). Vas'ksoitoiden jogavozne *Vaskiviikko*-muzikfestival' oleskeleb lidnas vspäi 1980.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Pielinen-järven päivnouzmaižel randal (894 km², 93 m ü.m.t., Neva-jogen bassein), Lieksanjogen () lanktendanno sihe. Kaks' rahvahališt puištod oma lidnankundan territorijal: Koli i Patvinsuo.

Matkad Venäman röunhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Matkad agjan Jogensu-keskushesai om 85 km suvhe orhal, 95 km avtotel vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai om 440 km suvipäivlaskmha orhal, 528 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Nurmes 46 km lodeheze orhal, 55 km avtotedme vai raudtedme.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan pind om 4 067,70 km², sidä kesken kuiv ma — 3 417,86 km², vezi i sokaz tahond ottas kudendest (649,84 km²).

## Tobmuz
Lieksan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeline lidnan pämez' om Jarkko Määttänen (2015 — kül'mku 2023).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 19 157 ristitud, vl 2000 — 15 208 ristitud, vl 2010 — 12 687 ristitud, vl 2020 — 10 719 ristitud. Vspäi 1975 kaikiš suremb kundan ristitišt oli 19 474 eläjad vl 1975. Eläjiden kaks' koumandest koncentriruidas lidnankundan keskuses.

Mamankel' (2016): suomen kel' — 96,0 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 3,9 %.

Lidnankund om professionaližen opendusen keskuseks: Hristianine kolledž, muzikkolledž, Rahvahaline profškol, «Riverii»-kolledžan filial oma avaitud.

## Galerei

Bridge over Lieksanjoki.jpg|Sild Lieksanjoges päliči (2010)
Lieksa Church.jpg|Lieksan lüteranine jumalanpert' (1982), vn 2011 nägu
Pielinen Museum 32.jpg|Pielinen-muzei (2018)
Lieksa Areena.webp|Lieksan jäpert'kulu (2019)
Lieksan rautatieasema.JPG|Lieksan raudtestancijan sauvuz vl 2012


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''lieksa.fi'').
Veliko Tirnovo

**Veliko Tirnovo** ( [vɛˈliko ˈtɤrnovo] «Sur' Tirnovo») om Bolgarijan lidn keskuzpalan pohjoižes. Se om ühtennimižen kundan i Veliko Tirnovon agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Tirnovon aluz om pandud vl 1185, se oli Kahtenden Bolgarijan car'kundan pälidnaks vll 1186−1393. Vl 1393 turkad anastiba lidnad i poltiba sidä. Vl 1878 Tirnovo kändihe joudutadud Bolgarijan pordaigaližeks pälidnaks, oli mugoman vhesai 1879. Lidn eli läbi znamasižes manrehkaiduses vn 1913 1. päiväl kezakud.

Vspäi 1965 *Veliko*-prefiks ližadui lidnan oficialižhe nimitushe.

Veliko Tirnovo šingotase elektromehanižil tegimil (ende elektrolikutimed, reduktorad, radio- i TV-apparatad, nügüd' elektrolibutimed, fiskaližed printerad i kassapparatad), tekstil'tegimištol (kanghad da sobad), polietilenpakuitesen i kudotomiden materialiden edheotandal, sömtegimištol (järed paštandsija, konditerine fabrik, lihan i maidon ümbriradmine, uksusan, liköroiden i oluden tehmine), sodameritegimel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmaiženno röunanno, Jantr-jogen randal ( ['jantrɐ] 285 km pitte, Dunain oiged ližajogi), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš korktemb čokkoim om Garga Bair-kukkaz (373 m ü.m.t.).

Matkad Plovdivhasai om 127 km suvipäivlaskmha orhal vai 219 km avtoteidme, Sofii-pälidnhasai om 195 km päivlaskmha orhal vai 225 km avtol. Lähembaine znamasine lidn om Gorna Orähovic kahesas kilometras pohjoižpäivnouzmha, sädab aglomeracijad senke.

## Eläjad
Veliko Tirnovo om valdkundan üks' nelläs sures lidnaspäi, kudamban ristitišt ližadui vai jäi kaikenaigaižeks hätken aigan vspäi 1985, znamasižen sündutamižmäran tagut 2000-nzil vozil. Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 68 883 ristitud, vn 2021 — 58 507 ristitud. Kaik 68 686 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 69 605 eläjad vl 1985.

Religijan mödhe ühesa lidnalašt kümnespäi oma ortodoksižen hristanuskondan polenpidajad, viž procentad oma islamanuskojad, toižed eläjad oma hristanuskondan toižiden jumalankodikundoiden uskojad (katoline i metodistine sebrad).

## Galerei

Town Hall Veliko Tarnovo 3.jpg|Lidnankundan ohjastusen pert' (2011)
Veliko Tarnovo Cathedral 4.jpg|Jumalanmaman sündundan päjumalanpert', vn 2011 nägu
South industrial zone,Veliko Tarnovo,Bulgaria.jpg|Suvižen tegimištzonan pala vl 2014: LEK, radiotegim, konditerine fabrik
Veliko-Turnovo-Musical-theatre.jpg|Muzikaline dramateatr (vn 2010 olend)
Rail Station,Veliko Tarnovo.jpg|*Veliko-Tirnovo*-raudtestancii vl 2016


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''veliko-tarnovo.bg'').
Bobanvuiččed

**Bobanvuiččed** () om Kaksidülehtesižed-klassan kazmusiden sugukund. Kaik 19400 erikod mülüdas 730 heimho.

Elonform oleskeleb hein, lian, penzaz i pu (oz., sar'vutpu, akacii).

## Leviganduz
Sugukundan ezmäižed kazmused sünduiba 65 mln vozid tagaz kaivandusiden andmusiden mödhe. Se om koumanz' sugukund erikoiden lugun mödhe Orhidejiden i Puzuänikoižiden jäl'ghe, otab 7 procentad änikkazmusiden keskes. Ristitun evolücii om sidodud Bobanvuiččiden kävutandha lujas.

Erikoiden järgeline leviganduz om tropižed vihmmecad mail'madme, Amerikan i Afrikan kuivad mecad.

## Ümbrikirjutand
Lehtesed čereduišoiš, ned oma palakahad ezilehtesenke tobjimalaz.

Änikuz om toppaz, harvemb ripsud. Änikod oma kaks'suguižed kaks'pol'ženke simmetrijanke, gavedid pölüstoittas niid. Viž äniklehtest, kümne pölükäd. Bobanvuiččiden plod om bob tedos i paug jogapäiväližes elos, semned endospermata järedoidenke idülehtesidenke. Plod om kuiv äisemnikaz, avaidase kebnas, no oleleb ühtenke semnenke i om jüged avaita mugošt.

## Kävutand
Kazvatadas erasiden kazmusiden ploduid, ottas paugun semnid sömäks (järgeline herneh, soi, fasol', arahis).

Semetas heinformid sideratoikš mahusen rekul'tivacijan täht. Erased erikod oma söteheinäd: vik, imičaine, lücern, verblüdankarang. Voib löuta dekorativižid erikoid kaikuččes sures alasugukundas.

## Alasugukundad
Vspäi 1985 Rahvahidenkeskeine program Bobanvuiččiden andmuzbazan i inforadnikoičendan sädandha näht radab (), baziruiše Reding-lidnas, Sur' Britanii.

Kaik om kuz' alasugukundad:

* Cezal'pinijanvuiččed (*Caesalpinioideae*) — 4400 erikod 148 heimos, sidä kesken enzne Mimozanvuiččed-sugukund (*Mimosoideae*).
* *[[Cercidoideae]]* — 335 erikod 12 heimos.
* *[[Detarioideae]]* — 760 erikod 84 heimos.
* *[[Duparquetioideae]]* — üks'jäine erik, Afrikan keskuzpala i päivlaskm.
* *[[Dialioideae]]* — 85 erikod 17 heimos.
* *[[Faboideae]]* — 14 tuhad erikoid 503 heimos.

## Homaičendad
Kitee

**Kitee** (mugažo suomen kelel, virkand: [ˈkitɛː], ) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Pohjoižkarjal-agjan koumanz' lidnankund videspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Kitee-eländpunkt mainitase Uz'lidnan Vodin pätinan aigkirjas vspäi 1500 *Kit'jag*- () i möhemba *Kitehes*-nimitusidenke. Municipalitetan aluz om pandud vl 1631. Kund sai lidnan statusad vl 1992. Mülütihe Kesälahti-kundad sihe vl 2013.

Kitee šingotase sauvondmaterialiden pästandal: mecpilindan i poltuzgranuloiden fabrik («Stora Enso»), krepindad («Surfactor Finland Oy»), klejanfabrik («Momentive Specialty Chemicals Oy»), kividen rouhim («Kivisampo»). Toižiden sarakoiden edheotandad oma «Veekmas»-avtogreideriden kompanii, magaduzmeblin koivuspäi tegim («Kiteen Huonekalutehdas Oy»), dizainerkaluiden «Marimekko»-kompanijan omblendfabrik, maidtegim («Kiteen Meijeri Oy»). Kiteen raudtestancii om kahtenz' surtte valdkundas mecjüguiden tranzitan mödhe, radab kahesas kilometras lidnan keskusespäi. Ende lidn oli tetab illegaližen alkogolin pästandal. «Nightwish»-muzikgrupp om lidnan rezidentaks i järed valdkundmaksoidenandai.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvižes čogas, ühtennimižen järven (, läz 25 km²) päivlaskmaižel randal. Kaik om 13 järved municipalitetas.

Matkad Venäman röunhasai om kaks'kümne kilometrad suvipäivnouzmha. Matkad agjan Jogensu-keskushesai om 59 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 67 km avtotel vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai om 355 km suvipäivlaskmha orhal, 400 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad (avtol) om Sortaval (Venäma) 101 km suvipäivnouzmha i Savonlidn (Suvisavo) 84 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha. «Kouvol — Jogensu»-raudtekeskust läbitab Kiteed.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan pind om 1 724,38 km², sidä kesken kuiv ma — 1 253,82 km², vezi i sokaz tahond ottas nelländest (470,56 km²).

## Tobmuz
Kiteen municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Eeva-Liisa Auvinen (sügüz'ku 2013 — keväz'ku 2021), Kirsi Hämäläinen (2003 — sügüz'ku 2013).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 14 546 ristitud, vl 2000 — 13 283 ristitud, vl 2010 — 11 666 ristitud, vl 2020 — 10 129 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 14 653 eläjad vl 1985. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 95,3 %, toižed keled — 4,7 %.

## Galerei

Церковь в Китеэ.jpg|Kiteen lüteranine jumalanpert' (om saudud vl 1886), vn 2020 nägu)
Veekmas S-2428.jpg|Greideran «Veekmas S-2428»-model' vl 2016
Kiteen eläinpuiston sisäänkäynti - panoramio.jpg|Lidnan zoopark (2014)
Kitee Rautatieasema.jpg|Kiteen raudtestancijan sauvuz vl 2008


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''kitee.fi'').
Nurmes

**Nurmes** (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Pohjoižkarjal-agjan nellänz' lidnankund videspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1810. Nimitihe Nurmesjärven mödhe, sen nimi libub karjalan *nurma*-sanaspäi «normik». Mülütihe Nurmesan küläkundad sihe vl 1973, i ühtištadud kund sai lidnan statusad vl 1974. Valtimo-kund om lidnankundan palaks vspäi 2020.

Nurmes šingotase mecan pilindal i ümbriradmižel, sömtegimištol (glütenatoi leib, kala- i lihaproduktad), metalltegesiden inžiniringal, mugažo mägisuksiden Jurttivaar-keskusel (). Himižiden produktoiden tehmine biotorhudel (pumaterial) projektiruiše. Muzikfestivalid oleskeldas Raštvoiden kanman, i Nurmes om tetab Evropas kuti «Raštvoiden pajoiden lidn».

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Pielinen-järven pohjoižrandal (894 km², 93 m ü.m.t., Neva-jogen bassein). Kaik om 409 järved municipalitetas.

Matkad Venäman röunhasai om 45..50 km päivnouzmha orhal. Matkad agjan Jogensu-keskushesai om 127 km suvhe avtotel vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai om 435 km suvipäivlaskmha orhal, 508 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Lieks 46 km suvipäivnouzmha orhal, 55 km avtotedme vai raudtedme, i Kuhmo (Kainu-agj) 68 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal, 80 km avtotedme vai raudtedme. «Jogensu — Kajani»-raudtekeskust läbitab Nurmesad vspäi 1911.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan pind om 2 692,84 km², sidä kesken kuiv ma — 2 401,37 km², vezi i sokaz tahond ottas ühesandest (291,47 km²).

## Tobmuz

Nurmesan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Asko Saatsi (keväz'ku 2012 — 2022), Pertti Vainionpää (radoi vll 1974–2012, kaikiš hätkemb strok Suomenmas meran radnikusel).

## Eläjad
Vl 1980 nügüdläižen lidnankundan territorijan eläjiden lugu oli 15 569 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2000 — 12 783 ristitud, vl 2010 — 10 966 ristitud, vl 2020 — 9 501 ristitud. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,3 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 1,6 %.

## Galerei

Nurmes, Rukoushuone 02.jpg|Hristanuskondan loičendpert', vn 2019 nägu
Nurmes Church 1.jpg|Nurmesan lüteranine jumalanpert' (1896), vn 2006 nägu
Bomba (huvila).JPG|«Break Sokos Hotel Bomba»-adivpert' vl 2014
Nurmes railway station.jpg|*Nurmes*-raudtestancijan sauvuz vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''nurmes.fi'').
Kauhajogi (lidn)

**Kauhajogi** (suom. i , suomen virkand: [ˈkɑu̯ɦɑˌjo̞ki]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan videnz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunkt mainitase 16. voz'sadaspäi, časoun' om olmas vspäi 1584. Municipalitetan aluz om pandud vl 1868. Suomenman parlament sijazihe kundas pordaigaližešti Tal'vsodan aigan, tegi 34 ištundad koumes kus. Kund sai lidnan statusad () vl 2001.

Kauhajogi šingotase laudoiden pästandal tehmižsauvondan täht («CLT Plant Oy»), torguindal (severz'-se järedoid torguindkeskusid) i plastmasstegesiden pästandal («Serres Oy»: imimed läžundkodin operaciihonusiden täht, fansisteman fitingad), mugažo «Suupohjan Osuuspankki»-bankan päfater radab lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, ühtennimižen jogen randoil ( 73 km pitte, Kürönjogen bassein).

Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 52 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 58 km avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 290 km suvipäivnouzmha orhal, 345 km avtol vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kurikk 24 km pohjoižpäivnouzmha avtol vai jonusel, Närpes i Kaskinen (Pohjanma) 50 km päivlaskmha avtotedme.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 1315,54 km², sidä kesken kuivma — 1298,99 km², vezi i sokaz tahond ottas 16,55 nellikkilometrad.

## Tobmuz
Kauhajogin municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeližed lidnan pämehed oma Linda Leinonen (uhoku 2018 — 2021), Keijo Kuja-Lipasti (2009−2017).

## Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 14 946 ristitud, vl 2000 — 14 831 ristitud, vl 2010 — 14 269 ristitud, vl 2020 — 13 187 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 19 027 eläjad vl 1950 i 15 643 eläjad vl 1990. Ristituiden kaks' koumandest elädas lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,5 %, ročin kel' — 0,3 %, toižed keled — 2,2 %.

## Galerei

Kauhajoen kaupungintalo.JPG|Lidnan ohjastusen pert' (2009)
Kauhajoki Church 2017.jpg|Kauhajogen jumalanpert', vn 2017 nägu
Kauhajoen kaupunginkirjasto.JPG|Lidnan kirjišt (2009)
Virkku.JPG|«Virkku»-ujundsportkeskuz vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''kauhajoki.fi'').
Paimio

**Paimio** (mugažo suomen kelel, suomen virkand: [ˈpɑimio], ) om Suomenman lidn da lidnankund Suvipäivlaskmaine Suomenma-agjas. Se om agjan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe üks'toštkümnespäi.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1325. Paimio-kund sai lidnan statusad vl 1997.

Paimio šingotase asfal'tsegoitajiden «Amomatic»-mašinoiden tehmižel, turizmal (nell' muzejad).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalas, Paimionjogen molembil randoil (110 km pitte, , ), sen lanktendanno Baltijan merhe.

Matkad agjan Turku-keskushesai om kaks'kümne seičeme kilometrad päivlaskmha kaikil teil. Matkad Hel'sinki-pälidnhasai om 128 km suvipäivnouzmha orhal, 142 km avtotedme vai raudtedme. «Turku — Hel'sinki»-mante i raudte läbitadas lidnad. Toižed lähembaižed lidnad (orhal i kaikil teil) oma Kaarin kaks'kümne kilometrad päivlaskmha i Salo 28 km päivnouzmha.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 242,27 km², sidä kesken kuivma — 238,51 km², vezi da sokaz tahond ottas 1,53 nellikkilometrad, meri — 2,23 km².

## Tobmuz
Paimion municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen ohjandai (). Edeližed lidnan pämehed oma Jari Jussinmäki (2005 — semendku 2025), Paavo Türväinen (*Paavo Tyrväinen*, 2002−2004).

## Eläjad
Vl 1980 kundan eläjiden lugu oli 8 366 ristitud, vl 2000 — 9 815 ristitud, vl 2010 — 10 402 ristitud, vl 2020 — 10 848 ristitud. Kaikiš suremb lidnankundan ristitišt om nügüd'. Ristituiden koume nelländest elädas lidnankundan keskuses, sen toine nimituz om Vist ().

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,0 %, ročin kel' — 1,0 %, toižed keled — 2,0 %.

## Galerei

Paimion virastotalo1.jpg|Lidnan ofispert' (2012)
Paimion kirkko1.jpg|Paimion Ph. Mikoin jumalanpert' (1698), vn 2012 nägu
Paimio Sanatorium3.jpg|Sanatorii vl 2011 (Alvar Aalto-arhitektor projektirui vl 1933), Turkun universitetan läžundkodin pala
Paimion rautatieasema 1 AB.jpg|Paimion raudtestancijan sauvuz vl 2008


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''paimio.fi'').
Mänttä-Vilppul

**Mänttä-Vilppul** (, ) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipalan keskusen päivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan kahesanz' lidnankund kaks'toštkümnespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vspäi 2009 lidnan statusanke, ühtištadihe Mänttä-lidnad Vilppul-küläkundanke. Kundan keskuzpalan ristitišt ližadui ühtištusen jäl'ghe, toižel territorijal se poleni lujas. Kävutadas enččen Vilppul-municipalitetan znamad.

Mänttä-Vilppul šingotase «Metsä Tissue»-kompanijan cellülozbumagaižel tegimel (läz 400 radnikad vl 2019).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmaiženno röunanno. Kaik om 136 järved kundas, znamasižembad järved oma Ruovesi, Kuorevesi i Keurusselkä.

Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 75 km suvipäivlaskmha orhal vai 90 km avtol, Hel'sinkihesai — 210 km suvhe orhal vai 263 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtol) oma Keuruu (Kesksuomenma) 33 km pohjoižhe, Jämsä (Kesksuomenma) 40 km suvipäivnouzmha i Orivezi 48 km suvhe-suvipäivlaskmha. Kahesakilometrine raudtesarak tuleb Mänttähä Vilppulaspäi.

## Tobmuz
Lidnan ühthine pind — 657,09 km² (vn 2022 andmused), sidä kesken kuivma 534,84 km², vezi i sokaz tahond ottas 122,25 nellikkilometrad.

Edeližed lidnan pämehed oma Markus Auvinen (viluku 2018—), Esa Sirviö (radoi vll 2012−2017).

## Eläjad
Vl 1980 lidnan nügüdläižen territorijan eläjiden lugu oli 15 147 ristitud (kaikiš suremb ristitišt siš vodespäi), vl 2000 — 12 738 ristitud, vl 2010 — 11 413 ristitud, vl 2020 — 9 850 ristitud. Seičeme ristitud ühesaspäi elädas kundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,4 %, ročin kel' — 0,2 %, toižed keled — 2,4 %.

## Galerei

Mänttä-Vilppula city hall.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2014)
Mänttä Church on 13th December 2015 1.jpg|Mänttän jumalanpert' (1928), vn 2015 nägu
Mänttä factory.jpg|«Metsä Tissue»-kompanijan cellülozbumagaine tegim vl 2018
Vilppula railway station 20190806.jpg|Vilppulan raudtestancijan sauvuz vl 2019


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''manttavilppula.fi'').
Nival

**Nival** (suom. i ) om Suomenman lidn valdkundan keskuzpalan päivlaskmas, Pohjoižpohjanma-agjas. Se om agjan kudenz' lidn 11:späi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1867. Vspäi 1942 nikelin da vas'ken samine oli läz Nivalad. Kätihe lidnaks () vl 1992. Jäl'gmäine kaivuz tuli bankrotnendale vl 2017 ekologijan tarbhaičendoiden tagut.

Nival šingotase elektrotehnižel tegimel («Nordic Aluminium», alüminijasižed komponentad elektronikan täht), opendusen da tedon keskusil, turizmal.

## Geografijan andmused
Lidnankund sijadase agjan suves, Kalajogen randoil ( 130 km pitte, lankteb Baltijan merhe). Kaikiš znamasižemb järv om Pidisjärvi (se-žo kundan istorine nimituz) ani suvhe municipalitetan keskusespäi, Kalajogi läbitab sidä. Kaks' tošt järved oma Suojärvi suvižes čogas i Erkkisjärvi päivnouzmas. Malisjogi (suom. Malisjoki) läbitab Nivalan keskust i lankteb Pidisjärvhe.

Matkad agjan Oulu-pälidnhasai om 150 km pohjoižhe avtotel vai raudtel, Hel'sinkihesai om 418 km suvhe orhal, 482 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Haapajärvi 27 km suvipäivnouzmha, Haapavezi 37 km pohjoižpäivnouzmha i Üliviesk 28 km lodeheze. Nivalan raudtestancii radab «Iisalmi — Üliviesk»-keskustal.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan ühthine pind om 536,24 km², sidä kesken kuivma — 527,18 km², vezi da sokaz tahond ottas 9,06 nellikkilometrad.

## Tobmuz
Nivalan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Edeline lidnan pämez' om Kari Valtanen (2008−2015).

## Eläjad
Vl 1980 kundan eläjiden lugu oli 10 515 ristitud, vl 2000 — 11 079 ristitud, vl 2010 — 11 025 ristitud, vl 2020 — 10 643 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 11 379 eläjad vl 1995. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 99,2 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 0,7 %.

## Galerei

Nivala stadshus.JPG|Lidnan tobmuden pert' (2014)
Nivala Church 20190703.jpg|Nivalan jumalanpert' (1803), vn 2019 nägu
Nivalan teollisuuskylä.JPG|Lidnan tehnologine keskuz vl 2013
Nivalan rautatieasema.JPG|Nivalan päraudtestancijan sauvuz vl 2008


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''nivala.fi'').  *(+ tedod matknikoiden täht ročin, anglijan, saksan i venän kelil)*
Närpes

**Närpes** (mugažo ročin kelel, sijaline ročin virkand: [ˈnærpːes],  [ˈnærpiø]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas, Botnižen lahten randpolel. Se om Pohjanma-agjan koumanz' lidnankund kudespäi eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1867. Mülütihe kaht küläkundad Närpesha vl 1973: Ülimarkku i Pirttikülä (paloin). Kund sai lidnan statusad () vn 1993 1. päiväl vilukud.

Närpes šingotase avtoližavedamiden tehmižel jüguavtoiden täht (rujonvedimed, «Ab Närpes Trä & Metall – Oy Närpiön Puu ja Metalli») i kazmuzhonusiden järedal ižandusel: 77 ga i 1200 radnikad anttas Suomenman tomatoiden koume videndest i kurkuiden koumandest. Fortum-koncernan tulleielektrostancii om sauvomas vll 2019−2021.

## Geografijan andmused
Lidnankundan keskuz sijadase ühtennimižen jogen randoil (, ) kümnes kilometras sen lanktendaspäi merhe, agjan suvipäivlaskmas.

Matkad agjan Vas-keskushesai om 70 km pohjoižhe orhal vai 82 km avtol, Hel'sinki-pälidnhasai om 320 km suvipäivnouzmha orhal, 362 km avtotedme vai raudtel. Lähembaižed lidnad avtotedme oma Kaskinen (mererandal) vižtoštkümnes kilometras suvhe-suvipäivlaskmha i Kristiinankaupunki (mererandal) 25 km suvhe. «Kaskinen — Kurikk»-raudtekeskust läbitab kundad.

Vn 2022 andmusiden mödhe lidnankundan pind om 2334,14 km², sidä kesken kuivma — 977,82 km², vezi i sokaz tahond ottas 7,66 km², meri om 1348,66 km².

## Tobmuz
Närpesan municipaline suim kogoneb 35 ezitajaspäi.

Hans-Erik Lindkvist (*Hans-Erik Lindqvist*, 2007 — uhoku 2020).

## Eläjad
Vl 1980 Närpesan kundan eläjiden lugu oli 10 816 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), lidnankundan: vl 2000 — 9 769 ristitud, vl 2010 — 9 435 ristitud, vl 2020 — 9 479 ristitud. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.

Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' om mamankeleks 5,4 % täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 81,4 %, toižed keled — 13,2 %. Edel 2016. vot kundan oficialine kel' oli üks'jäine — ročin kel', jäl'gmäine mugoine kund kontinentaližes Suomenmas.

## Galerei

Närpes town hall.jpg|Lidnan tobmuden pert' (2006)
Närpiö Church 20190705.jpg|Närpesan lüteranine jumalanpert' (16.-18. voz'sadad), vn 2019 nägu
Folksam Närpes.jpg|Ročinman «Folksam»-varmituzkompanijan ofis Närpesas vl 2016
SOFF school in Narpio.JPG|Enččen ročinkel'žen Pohjanman rahvahaližakademijan sauvused (2007)
Välkommen till Närpes.jpg|Znam lidnan röunal vl 2016


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''narpes.fi'').