open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Port Harkort

**Port Harkort** ( [pɔːt ˈhɑːkɔːt], igb.: *Ugwu Ọcha*) om lidn Nigerijan suves. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe. Om Rivers-štatan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud britanijalaižil vl 1912 eksportiruimha kivihil't. Nimitihe Ljuis Vernon Harkort-vikontan mödhe, hän radoi valdkundaližen sekretarin kolonijoiden azjoiš.

Port Harkort šingotase kahtel meriportal, sijaližen kivivoin ümbriradmižen kahtel tegimel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase štatan keskuzpalan päivnouzmas, Nigeran del'tan Bonni-hijamal (), 18 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om tropine mussonine. Järgeline päivän lämuz vajehtase +21..+32 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 2310 mm vodes, lühüd kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-vilukus (22..26 mm kus).

## Eläjad
Vn 2006 Nigerijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1,005,904 ristitud. Läz 3,6 millionad eläjid om ezilidnoidenke 1900 km² pindal (vn 2024 andmused), vl 2015 lidnaglomeracijan eläjiden lugu oli 2,344,000 ristituid (ÜRO:n andmused). Kaikiš suremb lidnan (ezilidnoidenke-ki) ristitišt om nügüd'.

Lidnalaižed oma hristanuskondan erazvuiččiden jumalankodikundoiden polenpidajad, tobj pala om katolikad, toižed oma protestantad. Islamanuskojad oma vähembuses.

Port Harkortan universitet () om avaitud lidnas vspäi 1977, 45..55 tuhad üläopenikoid. Britanine «Times Higher Education»-aiglehtez lugi sidä parahimaks Nigerijas vl 2015. Toine om Rivers-štatan universitet (*Rivers State University*, universitet vspäi 1980).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Port Harkortan sijaližen ičeohjandusen sait (''phlg.com.ng'').
Benin Siti

**Benin Siti** (, ) om lidn Nigerijan suves. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Edo-štatan administrativine keskuz.

## Istorii
Lidn oli tetab kuti Il'-Ibinu («opalahusen peitsija» joruban kelespäi) vll 1180−1897, Beninan kunigahusen (ičeze nimituz *Edo*) pälidn 15.-17. voz'sadal.

Benin Siti šingotase kivivoin samižel i räzinan tehmižel, toižel himižel tegimištol, punümbriradmižel, pal'mvoin veroližel tehmižel. Punleiktand i lunleiktand oma znamasižed pramozlad.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad järedha Lagos-lidnhasai om 320 km päivlaskmha. Sur'vezi oleskeleb lidnas regulärižikš.

Klimat om tropine mussonine, pil'vekaz, heinkus-sügüz'kus eriližešti. Kun keskmäine lämuz om +26,3..+29,5 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +11 C° (tal'vku) i +48 C° (sulaku). Il'man lämuz ei voi olda madalamb mi +18 C° keväz'kus-kezakus i sügüz'kus-redukus, voib ületada +39 C° vilukus-kezakus. Paneb sadegid 2317 mm vodes, enamba semendkus-redukus (239..352 mm kus), vähemba tal'vkus-vilukus (19..24 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 80..92 % röunoiš voden aigan.

## Eläjad
Vl 2006 lidnan eläjiden lugu oli 1,147,188 ristitud 1204 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Kaik nell' valdkundališt universitetad ratas lidnas:
* Beninan universitet (Nigerii) (, alusenpanend 1970, 77 tuhad üläopenikoid),
* Universitet Ambroze Allin nimed (*Ambrose Alli University*),
* Universitet Benson Aidahozan nimed (*Benson Idahosa University*),
* Igbinedion Universitet (*Igbinedion University*).

## Transport
Tatanmaine civiline *Benin*-lendimport (*BNI / DNBE*, 323 tuh. passažiroid vl 2011) sijadase lidnan keskuzpalas. Tehtas reisid nenihe Nigerijan lidnoihe: Abudž, Lagos, Port Harkort.

## Homaičendad
Molepolole

**Molepolole** (mugažo anglijan kelel) om žilo Botsvanan suves. Se om valdkundan kaikiš suremb žilo, koumanz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe, Kveneng-ümbrikon administrativine keskuz.

## Geografijan andmused
Žilo sijadase ümbrikon suvipäivnouzmas, Metsimotlhabe-jogen randal (Limpopon bassein), 1189 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Gaborone-pälidnhasai om 50 km päivnouzmha.

Klimat om pol'kuiv tropine. Voden keskmäine lämuz om +19,5 C°. Paneb sadegid 504 mm vodes, kuivsezon oleskeleb kezakus-elokus (9 mm pordos).

## Eläjad
Vn 2001 Botsvanan rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 54 561 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Professionaližen opendusen aluzkundad oma Molepololen opendusen kolledž, Molepololen tervhuztedoiden institutan Babičijoiden kolledž i Tehnine Nampol-kolledž.

## Homaičendad
Mogoditšane

**Mogoditšane** (tsvan. i ) om lidn Botsvanan suves, mülüb Kveneng-ümbrikho. Se om valdkundan nellänz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe.

Lidnan paginnimed: *Mogadišu*, *Sgadišu*, *Sgababa*.

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivnouzmaižes čogas, 1022 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om Gaborone-pälidnan aglomeracijan palaks, pälidn om saudud ani päivnouzmha.

Vn 2001 Botsvanan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 32 843 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 1981 kaik 3125 eläjad oli žilos, ristitišt ližadui pälidnan šingotesen tagut.

## Homaičendad
Abomei Kalavi

**Abomei Kalavi** () om lidn da kommun Beninan suvirandanno. Se om valdkundan kantenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Atlantižhe agjaha.

Lidn sijadase Nokoue-järven randal, 54 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad valdkundan ižandusen Kotonu-pälidnhasai om 5 km suvhe.

Vl 2002 Abomei Kalavin eläjiden lugu oli 307 745 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kommunan pind om 650 km².

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''mairie-abomey-calavi.bj'').
Džugu

**Džugu** () om lidn da kommun Beninan lodehes. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Dong-agjan administrativine keskuz.

## Ižanduz
Džugun regionan kunigahiden nimikirjutez vedase vodespäi 1800.

Džugu šingotase kommunan torguindlidnaks da avtoteiden ristaks, nahkan ümbriradmižel, kanghiden tehmižel, päiväiželektrostancijoil, pästtas konorüzid diamantoiden täht. Sijaližed sarakoližed torguindassociacijad baziruišoiš lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Atakor-massivan ezimägištol, 421 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud maižanduzrajonal. Matkad valdkundan ekonomižhe Kotonu-pälidnhasai om 380 km suvhe.

Äiluguižed ezilidnad ümbärtas Džugud.

## Eläjad
Vn 2013 Beninan rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 94 773 eläjad. Vl 2009 kundan eläjiden lugu oli 237 040 ristitud 3966 km² pindal. Ristitišt om nor', ližadub teravas.

Eläjiden tobj pala om islamanuskojad (72 % vl 2013). Om äi katolikoid (8..10 %, päjumalanpert', konvent, seminarii, katoližed keskškolad). Toižed eläjad oma protestantizman uskojad (3 %) i sijaližiden uskondoiden polenpidajad (7 %).

Kaks' kundališt tervhuden keskust i privatine läžundkodi ratas lidnas.
Paraku

**Paraku** () om lidn da kommun Beninan keskuzpalan päivnouzmas. Se om valdkundan videnz' surtte lidn, Borgu-agjan (departamentan) administrativine keskuz.

Lidn sijadase 324 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Raudtejono ühtenzoitab Parakud Kotonu-ižanduzpälidnanke.

Vl 2012 lidnan eläjiden lugu om 206 667 ristitud.
Kotonu

**Kotonu** () om Beninan kaikiš suremb lidn, ižandusen pälidn da port, valdkundan ohjastusen olendsija. Lidn om Litoral'-agjan (departamentan) administrativine keskuz, sen pind om lidnan pindha tazostadud.

## Istorii
Pen' kalanpüdajiden külä oli lidnan sijas 19. voz'sadan augotišes. Dagomejan Gezo-kunigaz pani eländpunktan alust oficialižeks vl 1830. Francii tegi kožundkirjutest Gezonke vl 1851, hän laski francijalaižile avaita torguindan postad Kotonus. Francijan olemine jäi valdkundan ripmatomuden tedotandhasai.

Vl 1908 saudihe merivaldmoid, i lidn šingotaškanzihe teravamb, no vl 1960 sen ristitišt oli vaiše 70 tuhad eläjid.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, 51 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Atlantižen valdmeren i Nokue-järven keskes. Matkad Porto Novo-pälidnhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal.

Klimat om tropine neps lühüdanke kuivsezonanke. Kun keskmäine lämuz om +25..+29 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +17 i +39 C°. Paneb sadegid 1308 mm vodes, enamba kezakus (356 mm), kuiv sezon harmattan-tulleinke oleskeleb tal'vkus-vilukus (29 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 779 314 ristitud. Vl 2021 kaik 2,55 mln eläjid om lidnan aglomeracijas.

Riman katoližed i protestantizman pühäpertid dominiruidas. Om islaman pühäpertid.

## Ižanduz
Nenid tavaroid tehtas Kotonus: pal'mvoi, olud, tekstil', cement. Mecanpilindan kompanijad, motorlikkuimiden i velosipedoiden ühthekeradamižen edheotandad ratas lidnas. Kivivoin samine tegese mererandaližiš platformišpäi.

Eksportan päproduktad oma kivivoi, boksitad, raudkivend. Tekstilin i Evropan avtoiden torgused oma olmas lidnas.

## Homaičendad
Ties

**Ties** (, ) om lidn da raudtesol'm Senegalan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Tiesan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1864 kuti francine fort. Vspäi 1885 om raudtestancijaks «Dakar — Sen Lui»-keskustal. Tiesan kund (kommun) om sätud vl 1904.

Ties šingotase avtobusoiden i traktoriden ühthekeradamižen «Senbus Industries»-edheotandal (vspäi 2001), akkumulätoriden pästandal, kouroiden tehmižel, sömtegimištol (lihan ümbriradmine), elektromehanižel inžiniringal, alüminijan fosfatan samižel ezilidnas eksportan täht (Taib- i Pallo-kaivuded), torguindal. Om maižanduzrajonan keskuseks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 63 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dakar-pälidnhasai om 60 km päivlaskmha.

Klimat om räk pol'kuiv. Voden keskmäine lämuz om +25,7 C°. Paneb sadegid 503 mm vodes.

## Eläjad
Vl 2002 lidnan eläjiden lugu oli 237 849 ristitud, vl 2013 — 286 283 ristitud. Vl 2019 kaik 765 213 eläjad oli ezilidnoidenke, agjan koumandez.

Islaman läz nell'kümned mečetid oma avaitud lidnas. Katoližen jumalankodikundan seičeme tulendad ratas Tiesas, ph. Annan päjumalanpertinke.

Tiesan universitet () radab vspäi 2007.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan informacine sait (''thiesinfo.com'').
Ziginšor

**Ziginšor** (, ) om Senegalan lidn suvipäivlaskmaiženno röunanno. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Ziginšoran agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud portugalijalaižil vl 1645.

Ziginšor om maižanduzrajonan keskuz (ris, tropižed fruktad i maplodud). Pähkimvoin fabrik radab lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Kazamans-jogen hural suvižel randal (, lankteb Atlantižhe valdmerhe), 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogen 80 kilometrad 320:späi voib kävutada laivjogeks, jüguport radab lidnas 70 kilometras jogensuspäi, ehtatim om olmas joges päliči. Matkad Dakarhasai om 454 km orhal pohjoižhe-lodeheze sijaližen lendimportan kal't.

Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +24..+28 C° vodes läbi, ekstremumad oma +11 C° i +41 C°. Paneb sadegid 1558 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (20 mm pordos), läz kaik vihmad tegesoiš heinkus-sügüz'kus (350..550 mm kus).

## Eläjad
Vn 2013 Senegalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 205 294 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 300 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.

Lidnan universitet () om sätud vl 2007, sijadase lidnan suvipäivlaskmas.

Edeline lidnan pämez' om Abdulaje Bal'de (2009−2019, *Abdoulaye Baldé*).

## Homaičendad
Mbur

**Mbur** ( vai *Mbour*, ) om lidn da meriport Senegalan päivlaskmas, mülüb Tiesan agjaha. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 19. voz'sadal, sen kund (kommun) om sätud vl 1927.

Mbur šingotase meriportal, turizmal, kalanpüdandal i pähkmiden ümbriradmižel, titanan samižel. Afrikan matematižen institutan Senegalan palakund om avaitud lidnas. Žestkelen sijaline toižend om olmas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves. Lidnan keskuz om Atlantižen valdmeren randal, 0 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dakar-pälidnhasai om 55 km lodeheze orhal vai 80 km avtotedme.

Vl 2002 kaik 153 503 ristitud elihe lidnas 17,25 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Sen Lui (lidn, Senegal)

**Sen Lui** (, ) om lidn Senegalan lodehes. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Sen Luin agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Francijan torgovanoil vl 1659 jogen rahvahatomal sarel, francijalaižiden ezmäine žilo Senegalas. Nimitihe Francijan Lui IX-kunigahan-pühämehen mödhe. Lidn oli Francijan Senegal-kolonijan pälidnaks vll 1673−1902 i Francižen Päivlaskmaižen Afrikan pälidnaks vll 1895−1902, sirtihe sidä Dakarha. Vll 1920−1957 Sen Lui oli lähižen Mavritanii-kolonijan pälidnaks.

Sen Lui šingotase turizmal i sömtegimištol (saharedheotandad, kalanpüdand, arahisan ümbriradmine).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren i Senegal-jogen randoil, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Hoik 10-kilometrine čirak erigoitab valdmert jogespäi, Senegal lankteb valdmerhe ani suvhe lidnaspäi. Sen Lui-lidnan keskuz om saudud jogen Ndar-sarel, se mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gushe. Matkad Mavritanijan röunhasai om 2 km pohjoižhe, Dakar-pälidnhasai om 264 km suvipäivlaskmha orhal vai 320 km avtotedme.

## Eläjad
Vn 2013 Senegalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 209 752 ristitud, agjan läz nelländest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Sodaakademii Čarl'z Nčorere nimed radab vspäi 1922, universitet Gaston Bergeran nimed om olmas vspäi 1990.

## Sebruzlidnad
*  Bolonj, Italii (vspäi 1991)
*  Fes, Marok (tal'vku 1979)
*  Fortalez, Sear, Brazilii (2006)
*  Lill', Francii (1978)
*  L'jež, Vallonii, Bel'gii (1980)
*  Sent Luis, Missuri, AÜV (1994)

## Irdkosketused
* Lidnan turizman sait (''saintlouisdusenegal.com'').   *(+ äikel'ne avtomatine känduz)*
Sen Lui

**Sen Lui** ( ​[sɛ̃ lwi] «pühä Lui») om toponim francijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:
* Sen Lui — lidn Senegalan lodehes.
* Sen Lui — pen' Francijan lidn Ülärein-departamentas.

## Kacu mugažo
* Sent Luis
Mundu

**Mundu** () om lidn Čadan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' surtte lidn, Päivlaskmaine Logon-agjan administrativine keskuz.

Lidn sijadase Logon-jogen randal, 413 m ü.m.t. korktusel. Vei-järv levitase lidnan suvipäivlaskmaižel röunal. Matkad Ndžamen-pälidnhasai om 480 km pohjoižhe.

Vl 2008 eläjiden lugu oli 142 462 ristitud, agjan videndez.

Mundu om Čadan tegimištoline keskuz. Kivivoiindustrii, puvillkanghiden tehmine i oludenkeitand oma šingotadud lidnas. Lendimport radab (*MQQ / FTTD*) asfal'tiruidud lendahtamižsarganke.

## Sebruzlidnad
*  Puatje, Francii

## Homaičendad
Sarh

**Sarh** (mugažo francijan kelel) om lidn da transporttesol'm Čadan suves. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn, Keskmäine Šari-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil kuti raudten sauvojiden *Fort-Aršambo*-žilo. Nügüdläine nimituz om anttud vl 1972 sijaližen etnižen sara-gruppan mödhe.

Sarh šingotase puvillan ümbriradmižen tegimištol. Mel'heižtahod: lidnan rahvahaline muzei, lendimport.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Šari-jogen randal, 353 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ndžamen-pälidnhasai om 550 km lodeheze orhal.

Vl 2008 eläjiden lugu oli 108 061 ristitud.

## Homaičendad
Keren

**Keren** (mugažo anglijan kelel; tigrinjaks: *ከረን*) om lidn Eritrejan lodehes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Anseb-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Lidn formiruihe Eritrejan raudten sauvondan aigan (1887−1932, 1920-nziden voziden raudtestancii) italižen tobmuden al. Nügüd'aigan raudten pala Asmaraspäi valdkundan päivlaskmha om muretud, rekonstrukcii om planoiš. Toižen mail'man sodan aigan (vn 1941 uhoku-keväz'ku) Suren Britanijan i Italijan sodavägiden pätora mäni lidnanno, molembiden armijoiden kaumžomad oma kaičenus. Toižed mel'heižtahod oma 19. voz'sadan egiptine Tigu-lidnuz, pühäpertid, mavzolejad, pertišt ar-deko-stiliš (Asmaras-ki).

Keren šingotase sijaližil torgusil da radhonusil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, 1590 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Valdkundan Asmar-pälidn om suvipäivnouzmha.

Erased lidnanlaptad: Elabered, Halhal, Hazag, Melbaso.

Vl 2012 eläjiden lugu oli 82 200 ristitud.

## Homaičendad
Tesenei

**Tesenei** (, ) om lidn Eritrejan päivlaskmas. Mülüb Gaš-Bark-agjaha.

Lidn sijadase Mereb (Gaš)-jogen randal (440 km pitte, kadob letkihe ojandehes Nilannoks), 45 kilometras Sudanan röunaspäi, 919 m ü.m.t. korktusel. Se om muretud lujas Eritrejan sodan ripmatomudes aigan (1961−1991), päzutihe vl 1988. Raudtesarakon Sudanan Kassal-lidnaspäi lopstancii, sodabaz. Šingotase torguindal Sudanan röunanno.

Vl 2010 eläjiden lugu oli 4 650 ristitud. Läz 65 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2012).

## Homaičendad
Mendefer

**Mendefer** (, , ende **Adi Ugri**) om lidn Eritrejan keskuzpalan päivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Debub-agjan administrativine keskuz.

Eländpunktan aluz om pandud 5. voz'sadal EME. Tehtihe kaivandusid vspäi 1959, no äjad tahod varastadas tedoidusid tähäsai. Kolonijanvastaine likund baziruihe lidnas 20. voz'sadal.

Lidn sijadase agjan keskuzpalan lodehes, 1972 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nimitihe nügüdläižikš korktan kukhan mödhe keskuses.

Vl 2012 eläjiden lugu oli 25 332 ristitud, ezilidnoidenke — 64 tuhad ristituid.
Mujing

**Mujing** (rundi i ) om lidn Burundin pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Mujingan agjan administrativine keskuz.

Lidn sijadase läz Tanzanijan röunad, päivlaskmha Ruvuvu-jogespäi, 1731 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Vl 2008 eläjiden lugu oli 138 227 ristitud.

## Homaičendad
Tub (lidn, Senegal)

**Tub** (, ) om lidn Senegalan päivlaskmas, mülüb Diurbelin agjaha. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunkt om olmas vspäi 1887 sijal, kus sufizman Müridija-ordenan alusenpanii, Amadu Bamba Mbake-šeih (1853−1927), nägui taivhališt vauktust. Hän om Senegalan islaman hengeline lider. Lidnan nimituz libub araban kelen *ţûbâ*-sanaspäi «oza», «magituz».

Tub oli peneks hätken aigan, no kändihe valdkundan kul'turan keskuseks šeihan mahapanendan jäl'ghe, sur' islaman pühäpert' om vaumitud vodele 1963 lidnan keskuses. Kut islaman toižiš pühälidnoiš, siš policii radab šariatan ohjandimiden alusel.

Tub šingotase sijaližeks torguseks, produkcijan torguindal ümbärdajan maižanduzrajonan plantacijoišpäi. Äi lidnalaižid oma torgovanoikš, hö tehtas matkoid islaman mail'man lidnoidme joga vodel i todas Tuban religiiohjandusele sal'hen palad.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, 35 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om avtotesol'meks. Matkad Dakarhasai om 184 km päivlaskmha.

Klimat om tropine Saharan valatoitandanke, kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +24..+27 C° vodes läbi. Paneb sadegid 481 mm (48 m ü.m.t.) .. 1021 mm (21 m ü.m.t.) vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (4..5 mm pordos). Läz kaikid sadegid paneb heinkus-sügüz'kus.

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 753 313 ristitud, agjan pol'. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', läz 1 mln eläjid om lidnaglomeracijas (2018).

Islaman universitet radab lidnas.

## Homaičendad
Kaolak

**Kaolak** (,  *Kaolak*, ) om lidn Senegalan päivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kaolakan agjan administrativine keskuz. Islaman znamasine openduzkeskuz.

## Istorii
*Kagone*-eländpunkt oli tetab 16. voz'sadaspäi, se oli Salum-kunigahusen (1494–1969) pälidn da torguindkeskuz. Vspäi 1911 raudtejono ühtenzoiti Dakarad Francine Sudan-kolonijan (nüg. Mali) Kajes-lidnanke, sid' sen kolonijan Bamako-pälidnanke Niger-jogen randal, i Kaolakan ristitišt ližadui lujas. Kagone om Kaolakan päivnouzmaižeks palaks nügüd'.

Kaolak šingotase 19. voz'sadaspäi sijaližen arahisan ümbriradmižel i voin samižel sišpäi, järedal torgusel znamasižiden avtoteiden ristikoičendanno. Keitandsolan samine tegese pidust' joged lidnanno.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Salum-jogen (, lankteb valdmerhe) oiktal pohjoižel randal, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogi kändase laivjogeks lidnas, torguindjogiport radab.

Kaks'kümnekilometrine raudtesarak ühtenzoitab lidnad «Dakar — Bamako»-raudtenke. Matkad Dakar-pälidnhasai om 150 km lodeheze mantedme.

Klimat om tropine räk kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +28,6 C°, kuidme +26..+31 C°. Paneb sadegid 611 mm vodes, läz kaikid niid paneb heinkus-sügüz'kus (135..220 mm kus), kuivan sezonan hätkeližuz om seičeme kud (kül'mku-semendku, 9 mm pordos).

## Eläjad
Vn 1988 Senegalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 150 961 ristitud. Vl 2002 lidnan ristitišt oli 172 305 ristitud, agjan nelländez.

## Homaičendad
Rujigi

**Rujigi** () om lidn Burundin päivnouzmas. Se om Rujigin agjan administrativine keskuz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, suvhe Sanzu-jogespäi (Ruvuvu-jogen bassein), 1842 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekonomižhe Bužumbur-pälidnhasai om 96 km päivlaskmha.

## Eläjad
Vl 2008 lidnan eläjiden lugu oli 7 139 ristitud, kommunan — läz 40 tuh. ristituid.

Lidn om Rujigin katoližen eparhijan keskuz.

## Ižanduz
Rujigi šingotase kofen i kabjživatišton torguindal. Savičun i apakuden tehmine.

Lendimport gruntlendahtamižsarganke om saudud 1,5 km päivlaskmha lidnaspäi, toine lähembaine lendimport om Giteg-pälidnas.

## Homaičendad
Santa Krus de la Sjerr

**Santa Krus de la Sjerr** ( [ˈsanta ˈkɾuz ðe la ˈsjera]) om lidn Bolivijan keskuzpalas. Se om valdkundan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, Santa Krusan departamentan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1561, nügüdläižel sijal — vl 1595, 220 km päivlaskmha enččes sijadusespäi indejalaižiden londoiden tagut. Šingotaškanzihe 1950-nzil vozil kivivoin da londuseližen gazan löudmižsijidenno.

Santa Krus de la Sjerran tegimišton päsarakod oma kivivoinhimii, sömtegimišt sijaližel torhudel, mecan ümbriradmine, sauvond, turizm.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase departamentan päivlaskmas, Pirai-jogen randal (Amazonasan bassein), 416 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Sukre-pälidnhasai om 250 km suvipäivlaskmha orhal vai 480 km avtotedme.

Klimat om tropižen savannan. Tal'ven (kezaku-heinku) lämuz om +20..+22 C°, redukun-keväz'kun keskmäine lämuz om +26..+27 C°. Paneb sadegid 1321 mm vodes, vähemba heinkus-sügüz'kus (37..61 mm kus). Tal'veližed suvitulleid todas vilud säd teravas. Paneb halad tal'vel lujas harvoin.

## Eläjad da transport
Vl 1992 eläjiden lugu oli 1 030 000 ristituid. Läz 2,1 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (2012, kahtenz' surtte lidnaglomeracii).

Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.

## Sebruzlidnad
*  Kuritib, Paran, Brazilii (vspäi 1989)
*  La Plat, Buenos Airesan agj, Argentin (1994)

## Homaičendad
El' Al'to (Bolivii)

**El' Al'to** ( «korged») om lidn Bolivijan päivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb La Pasan departamentha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1903 sauvomha raudted La Pasaspäi Čilin Arik-lidnhasai. Mülüi La Pasha pit'kan aigan. Om erižeks lidnaks vn 1985 keväz'kun 6. päiväspäi.

El' Al'to šingotase sauvondal, omblendtegmištol, meblin tehmižel, sömtegimištol (leibproduktad), metalltegesiden edheotandoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Andiden mägitazangištol, 4090 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab La Pas-lidnanke päivnouzmas.

Vspäi 2002 El' Al'to jagoihe 9 administrativižeks rajonaks, nügüd' niid om 14.

## Eläjad
Vl 2001 eläjiden lugu oli 647 350 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''elalto.gov.bo'').
Kočabamb

**Kočabamb** (, ,  «sokaz tahond») om lidn Bolivijan keskuzpalas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Kočabamban departamentan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1571 kuti *Oropes* () ispanižen Fransisko de Toledo-kunigahan kanzannimen mödhe. Vl 1786 udesnimitihe lidnan nügüdläižikš.

Kočabambas tehtas kebnavtoiden paloid («Mopar»), sauvondmaterialid (cement), ühthekeratas traktorid. Himine sarak i sömtegimišt oma šingotadud, pästtas kodihimijad («Unilever») i kompjuterprogramid, mugažo nenid produktoid: keramik, tekstil' i mebel'. Kočabamban departamentan kogosüdäiprodukt oli US$5,2 mlrd vl 2016. Lidn om järedan maižanduzrajonan keskuz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase kazvateližes alangištos, 2558 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud Andiden mägisel'gil. Roč-jogi da Alalai-järv oma lidnan territorijal. Matkad surhe La Pas-lidnhasai om 220 km lodeheze. Voib olda lujid manrehkaidusid (6,8 ballad Rihteran pordhišton mödhe vl 1998).

Klimat om subtropine korktoiden mägiden kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +17,2 C°, tal'ven (semendku-eloku) +13,4..+15,3 C°, toižiš kuiš +17,2..+19,8 C°. Ekstremumad oma −7,0 C° (kezaku) i +35,5 C° (kül'mku). Il'man lämuz voib ülitada +30 C° miččel taht kul. Paneb halad tal'vel harvoin, ei voi panda niid redukus-keväz'kus. Paneb sadegid 470 mm vodes, vihmsezon oleskeleb tal'vkus-uhokus (88..118 mm kus), läz ei olele sadegid semendkus-sügüz'kus (20 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 48..52 % röunoiš semendkus-kül'mkus, 57..65 % toižiš kuiš.

## Eläjad
Vn 2012 Bolivijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 630 587 ristitud. Läz 1,3 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.

Sodainženerine škol i San Simonan päuniversitet oma üläopendusen aluzkundoikš. Bolivijan privatižed universitetad ratas mugažo: medicinan, biznesan i katolicizman.

## Transport
Avtobusad, minibusad, funikulörad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kebn metro om sauvomas vll 2017−2020.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Horhe Vilstermann*-lendimport (, *CBB / SLCB*, 1,3 mln passažiroid vl 2013) sijadase nelläs kilometras suvipäivlaskmha keskuzfartaloišpäi. Tehtas reisid Madridha, Majamihe i Buenos Airesha, mugažo Bolivijadme.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''cochabamba.bo'').
Nzerekore

**Nzerekore** () om lidn Gvinejan suvipäivnouzmas. Valdkundan kahtenz' surtte lidn, om ühtennimižen agjan i sen Nzerekoren prefekturan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Lidnan territorii oli alištadud Francijan sodavägile 1890-nzil vozil. Lidn oli francijanvastaižen likundan keskuseks vl 1911. Katoline missii oli alusenpandud lidnas vn 1913 lopus, eparhijan keskuz vspäi 1959. Nzerekore ližadui suruzid i kändihe administrativižeks keskuseks Toižen mail'man sodan jäl'ghe. Mecpilindan edheotandad i fanertegim abutiba šingotesele.

Nzerekore šingotase penil edheotandoil (lihan ümbriradmine, paštandsijad, omblend, mehanik), torguindan keskuseks (koume torgust) i hobedan samižel. Raudkivendon löudmižsijan radatoitand läz lidnad om sen naceine tuleb aig.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, Gvinejan mecregionas, 560 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Reljef om koverikaz, koume mäged seištas lidnas: Götö (450 m kortte), Hononje () i Kveleje (*Kwéléyé*, 350 m). Tile-jogi (*Tilé*) om lidnas. Matkad Konakri-pälidnhasai om 570 km lodeheze.

Klimat om tropižen savannan, subekvatorialine vö. Kun keskmäine lämuz om +23..+26 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1754 mm vodes, enamba elokus-sügüz'kus (298..324 mm kus), vähemba kül'mkus-uhokus (10..73 mm kus). Relätivine nepsuz om penemb mi 70 % vaiše vilukus-uhokus.

## Eläjad
Vl 2008 eläjiden lugu oli 224 791 ristitud, pagenikoidenke lähižiš valdkundoišpäi (Kot d'Ivuar, Liberii, Sjerra Leone) rahvahanikoiden sodoiden tagut 21. voz'sadan augotišes. Se oli kaikiš suremb ristitišt, ližadui lujas vspäi 1996 (107 329 eläjad).

Ristitišt kogoneb severziš-se sijaližiš rahvahišpäi: gerze i manonad (igähižed rahvahad), koniakad, peulad, toma, kissi, sussu. Om rahvahiden lähižiš valdkundoišpäi kundoid, politižid pagenijoid.

## Transport
Lidn ühtezoitase avtotel Kankan-lidnanke pohjoižes.

Nzerekoren civiline lendimport (*NZE / GUNZ*) radab 12 km pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi.

## Homaičendad
Ezmäine kanal

**Ezmäine kanal** () om Venäman valdkundaline federaline venäkel'ne TV-kanal. Oigendase Moskvaspäi päiveses läbi. Rahvahidenkeskeine versii om olmas.

Akcijoiden pidajad: Venäma-valdkund (51%: «Rosimuššestvo» — 38,9%, TASS-agentuz — 9,1%, Ostankino-telekeskuz — 3%), Nacionaline Media-jouk — 29%, VTB Kapital — 20% (vn 2019 keväz'kuspäi). Edeline pidai om Roman Abramovič (24% vhesai 2019).

## Istorii
Kanalan aluz om pandud vl 1951 Keskuztelevizijan «Ezmäižeks programaks».

NSTÜ:n čihodamižen jäl'ghe, vozil 1991−1995 telekanal nimitihe «Ostankino»-televizijaks. Vozil 1995−2002 kanalan nimi oli «Venäman kundaline televizii», vspäi 2013 Venäman toine kanal sai mugoižen nimen.

Konstantin Ernst radab telekanalan direktoran vspäi 1999.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Ezmäižen kanalan oficialine sait (''1tv.ru'').
Sekondi-Takoradi

**Sekondi-Takoradi** (mugažo anglijan kelel) om järed lidn da transporttesol'm Ganan suves, valdkundan koumanz' surtte lidn. Se om Päivlaskmaižen agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt sai lidnan statusad vl 1946, sätihe kahten lidnan ühtištusel: Sekondi i Takoradi. Nimed oma prussijan torgovanoiden vajehtadud kanzannimed.

Sekondi šingotaškanzihe raudten sauvomižel, Takoradiš saudihe merivaldmoid vodele 1928. Tegimišton päsarakod oma merikalan, kakaon i mecan ümbriradmine sijaližel torhudel, laivansauvomine, kivivoin samine.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten randal, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +24..+27 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1322 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (250..346 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (31..35 mm kus).

## Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 445 205 ristitud, ristitišt ližadub rahvahanikoil kaikes valdkundaspäi kivivoin samižen tagut.

Religijan mödhe: vižkümnenden päivän jumalankodikundan polenpidajad i harizmatikad — 35 %, toižed protestantad — 26 %, katolikad — 14 %, toižed hristanuskojad — 12 %, islamanuskojad — 9 %, religijatomad — 3,5 %, Afrikan veroližiden religijoiden uskojad — 0,2 %.

Takoradin tehnine universitet (, alusenpanend 1954 kut Valdkundaline tehnine institut, universitet vspäi 2016) radab lidnas.

## Sebruzlidnad
*  Boston, Massačusets, AÜV

## Homaičendad
Hančžou

**Hančžou** (, pin'jin': *Hángzhōu*, standartine virkand: [xǎŋ.ʈʂóu], sijaline virkand: [ɦɑ̃.tse]) om lidn da lidnümbrik Kitain päivnouzmas. Se om Čžeczän-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 589 Kitain Suren kanalan lopus. Lidnan sein oli saudud kahtes vodes sen jäl'ghe. Vspäi 1895 Hančžou oli joudjaks meriportaks, kus sab verazmalaižile torguida. Vll 1938−1945 lidn oli okkupiruidud Japonižen imperijan sodavägil.

Hančžou šingotase mašinoiden ühthekeradamižel (mašiništ, vilugoitimed) i istorižel südäiturizmal. Neniden järedoiden kompanijoiden päfaterad oma lidnas: Alibaba Group (elektronine torguind), Geely Automobile, Wahaha Group (jomad).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižes, lidnümbrikon pohjoižpäivnouzmas, Fučun'czän-jogen randal, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Šanhaihesai om 180 km pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om subtropine neps. Voden keskmäine lämuz om +17,5 C°. Ekstremumad oma −9,6 C° (uhoku) i +41,9 C° (heinku, eloku). Ei voi panda halad sulakus-redukus. Paneb sadegid 1492 mm vodes, enamba kezakus (258 mm).

## Tobmuz

Hančžoun lidnümbrik jagase koumetoštkümneks rajonaks: kümne lidnrajonad 8 292,31 km² ühthižel pindal, kaks' ezilidnrajonad i Czän'de-lidn.

## Eläjad
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 8,700,373 ristitud, vn 2020 — 11,936,010 ristitud. Kaik 9,468,000 eläjad oli lidnümbrikos vl 2017. Kaikiš suremb lidnümbrikon ristitišt om nügüd'.

## Galerei

Hangzhou pic 10.jpg|Leifeng-pühäpert', vn 2008 nägu
Hangzhou CBD (Cropped).jpg|Hančžoun keskuzline azjaline rajon vl 2016
Alibaba group Headquarters.jpg|«Alibaba group»-torguindkompanijan päfater (2012)
202001 Domestic Terminal of Hangzhou Xiaoshan International Airport.jpg|*Hančžou Säošan' *-lendimportan tatanmaine terminal vn 2020 vilukus
20151226杭州东站西广场全景.jpg|*Hančžou Päivnouzmaine*-päraudtestancijan sauvuz vl 2015


## Sebruzlidnad
*  Boston, Massačusets, AÜV (vspäi 1982)

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''hangzhou.gov.cn'').
Padui

**Padui** ( [ˈpaːdova], ) om lidn da kommun Italijan pohjoižpäivnouzmas, mülüb Venecijan agjaha.

## Istorii
Ezmäižed eländpunktad oliba olmas lidnan territorijal 11.-10. voz'sadaspäi edel meiden erad. Vspäi 226 EME Padui oli ühtnenu Riman tobmudehe. Vl 1405 Padui mülüi Venecijan Tazovaldkundha i kändihe sen openduzkeskuseks. 16. voz'sadan lidnuz om kaičenus hüvin, Rimalaižen imperijan amfiteatran seiniden jändused oma kaičenus.

Padui šingotase tegimištzonal kümne nellikkilometrad pindal, se om varatoittud portal i kahtel raudtestancijal, Evropan järed logistine keskuz. Sädas mugažo keramižid tegesid, kaluid porcellanaspäi i čomamahttekstilišpäi, muziksoitoid, juvelirižid tegesid.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan suves, Bakkil'jone-jogen ( 118 km pitte) i kanaliden randoil, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Brent-jogi (174 km, ital. *Brenta*) om lidnan pohjoižröunaks.

Matkad Venecijan lahthesai da Venecijhasai om kaks'kümne kilometrad päivnouzmha.

## Tobmuz

Lidn jagase kudeks nomeruidud rajonaks (1..6).

Lidnan tobmuden pämez' om , kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Massimo Bitonči (*Massimo Bitonci*, kezaku 2014 — kül'mku 2016), Flavio Dzanonato (*Flavio Zanonato*, kezaku 1993 — kezaku 1999, kezaku 2004 — kezaku 2013).

## Eläjad
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 211 208 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 234 678 eläjad vl 1981.

Vl 2006 90,7 % eläjid oliba italijalaižed, uskojiden enambuz — riman katolikad. Vodele 2016 kommunan toižiden rahvahiden pala oli 15,9 %, sündnundan ma (enamba 2,5 tuhad rist.): Romanii — 8,8 tuh., Moldov — 4,7 tuh., Nigerii — 2,6 tuh., Kitai — 2,5 tuhad.

## Transport
Kundaline transport om avtobusad (40 maršrutad), tramvaid šinal (1 jono, 10 km), privatižed taksid. Elektroraudtejonod ühtenzoittas Venecijan aglomeracijan toižidenke lidnoidenke.

## Sebruzlidnad
*  Boston, Massačusets, AÜV (vspäi 1983)
*  Koimbr, Portugalii (1998)
*  Nansi, Francii (1964)

## Irdkosketused
* Kommunan oficialine sait (''padovanet.it'').
Čarlstaun (Sent Kits da Nevis)

**Čarlstaun** (angl.: *Charlestown*) om lidn Sent Kitsas da Nevisas. Se sijadase Nevis-sarel.

Eläjiden lugu om 1538 ristitud.
Sent Pol Kapister

**Sent Pol Kapister** (angl.: *Saint Paul Capisterre*) om lidn Sent Kitsas da Nevisas.

Vl 2010 eläjiden lugu om 1 339 ristitud.
Sendi Point Taun

**Sendi Point Taun** () om lidn Sent Kitsas da Nevisas. Se om valdkundan kahtenz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe, enamba koumed tuhad eläjid.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1620-nzil vozil. Lidn oli tabaktorguindan keskuseks 17. voz'sadal, sid' ižandusen päine aktivižuz sirdihe Baster-pälidnha saren suvipäivnouzmas.

Sendi Point šingotase kaluišton pästandal lendimiden täht i turizmal. Saharrogon plantacijad ümbärtas lidnad. Meriport oli sauptud vn 1984 torokan jäl'ghe.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Sent Kits-saren lodehes, Pamp-merikaran randal. Liamuig-mägi (1156 m ü.m.t.) om koumes kilometras päivnouzmha. Severz'-se hristanuskondan kundoid om olmas lidnas.

## Homaičendad
Blagojevgrad

**Blagojevgrad** ( [bɫɐˈɡɔɛvˌɡrat]) om lidn Bolgarijan suvipäivlaskmas. Se om Blagojevgradan agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Frakijalaižed elänzoittiba tahondad mineralveden purtkidenke. Amuižed grekalaižed nimitihe lidnad *Skaptopar:aks* (). Osmanan imperijan aigan lidn oli tetab *Gorna Džumai*-nimitusenke (*Горна Джумая*). Nimitihe nügüdläižikš vl 1950 Bolgarijan kompartijan Dimitr Blagojev-alusenpanijan da lideran kanzannimen mödhe.

Blagojevgrad šingotase tabakfabrikal i oludentegimel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan lodehen pohjoižröunanno, mägitahondas, 410 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Levitase Strum-jogen alangištos (), sen hura Bistric-ližajogi (*Бистрица* 41 km pitte) läbitab lidnad.

Matkad Sofii-pälidnhasai om sada kilometrad pohjoižhe. Pohjoižmakedonijan röun om koumekümnes kilometras.

## Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 70 881 ristitud, vn 2021 — 62 534 ristitud. Kaik 69 610 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 71 476 eläjad vl 1992.

Rahvahad (2011): bolgarijalaižed — 95,6 %, čiganalaižed — 2,7 %,
toižed rahvahad — 1,3 %, rahvahuden ozutandata — 0,4 %.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.

Professionaližen opendusen aluzkundad oma Suvipäivlaskmaine universitet Neofit Ril'skijan nimed (alusenpanend 1983, 11,5 tuh. üläopenikoid ühesal fakul'tetal), privatine Amerikaine universitet Bolgarijas (vspäi 1991, 1200 üläopenikoid), turistine kolledž, üks'toštkümne profškolad i ühesa profgimnazijad.

## Galerei

Благоевград - panoramio (8).jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2011)
The Presentation of Virgin Mary.jpg|Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe jumalanpert' (ortodoksine hristanuskond), vn 2007 nägu
Благоевград - panoramio (28).jpg|Amerikaine universitet Bolgarijas i Suvipäivlaskmaine universitet Neofit Ril'skijan nimed (oiktusen da istorijan fakul'tet, sügüz'ku 2011)
Драматичен театър „Н. Й. Вапцаров“.jpg|Dramteatr Nikola Vapcarov-runokirjutajan nimed (2025)


## Sebruzlidnad
*  Leče, Italii (vspäi 2014)
*  Solun, Grekanma (2003)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan informacine portal (''blagoevgrad.info'').
Birminhem (Alabam)

**Birminhem** ( [ˈbɜːrmɪŋhæm]) om AÜV:oiden lidn Alabam-štatan keskuzpalan pohjoižes. Se om štatan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe (Hantsvillan jäl'ghe), medicinižen i juridižen opendusen järed keskuz, Džefferson-ümbrikon (2910 km²) administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1871, ani Rahvahanikoiden sodan lopun jäl'ghe. Nimitihe britanižen Börmingem-lidnan mödhe. Ende oli tetab raudan metallurgijan keskuseks sauvomha raudteid.

Nügüd'aigaine Birminhem šingotase bankingan keskuseks (10. sija AÜV:oiš, järed «Regions Bank»), šebnän da leten järedal «Vulcan Materials»-kompanijal i sauvondedheotandoil («EBSCO Industries»-konglomeratan päfater i 1,5 tuhad radnikoid, «Brasfield & Gorrie»).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase 182 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sen aglomeracii seižub Kahab-jogen oiktal randpolel (, 312 km pitte, Mobil-jogen bassein). Kaikiš znamasižemb Guver-ezilidn sijadase ani suvhe lidnaspäi. Matkad štatan administrativižhe Montgomeri-keskushesai om 148 km suvhe.

Klimat om subtropine neps. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +17,7 C°, kezakun-sügüz'kun +24,2..+27,5 C°, tal'vkun-uhokun +7,1..+9,3 C°. Lämuden absolütine minimum oleskeli −23,3 C° (uhoku), maksimum +42 C° (heinku). Paneb sadegid 1438 mm vodes, kuidme läz tazomäras, vähemb redukus (85 mm). Paneb lunt nell' santimetrad tal'ves. Manrehkaidusen kaikiš lujemb registriruidud magnitud oli 5,1 vl 1916. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 64..66 % röunoiš uhokus-sulakus, 70..75 % toižiš kuiš.

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 212 237 ristitud, vn 2020 — 200 733 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 340 887 eläjad vl 1960. Kaik 210,710 elihe lidnas (sen aigan štatan kaikiš suremb) i 1,15 mln ristituid elihe lidnaglomeracijas vl 2017 (49. sija valdkundas).

## Sebruzlidnad
*  Pl'zen', Čehanma (vspäi 2005)
*  Sekešfehervar, Mad'jaranma (2001)
*  Vinneb, Gan (2009)

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''birminghamal.gov''). 
* Lidnan aglomeracijan turizman portal (''inbirmingham.com'').
Ajud

**Ajud** ( [aˈjud],  [ˈnɒɟɛɲɛd], ) om Romanijan lidn valdkundan keskuzpalan lodehes. Mülüb Alban ümbrikho, sen kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Rimalaine Brukl-eländpunkt () oli olmas lidnan territorijal. Nügüdläine eländpunkt mainitase vspäi 1293 kuti saksan lidn. Lidnuz-jumalanpert' om saudud 13. voz'sadal, lidnusen seinäd — 16.-17. voz'sadoil. Lidnan da jogen nimi libub ph. Egidijan latinižes nimespäi (*Aegidius*), saudihe ezmäšt jumalanpertid hänen oiktastuseks.

Ajud šingotase turizman keskuseks: lidnan kul'turan sauvused, agroturizm, kalatez da mectuz ezilidnan kukhikahiš tahondoiš vodes läbi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, ühtennimižen Ajud-jogen randal (27 km pitte, Dunain hurapol'ne bassein), 260 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Buharest — Budapešt»-avtotekeskust läbitab lidnad.

Kaik nell' žilod i kuz' küläd mülüdas lidnan municipalitetha Ajudan ližaks.

## Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 495 ristitud. Kaik 26 296 eläjad oli lidnas vl 2016. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 31 894 eläjad vl 1992.

Rahvahad (lidnan eläjad, ozutadud rahvahudenke — 93 % vl 2011): romanijalaižed — 79,7 %, mad'jaralaižed — 15,8 %, čiganalaižed — 4,4 %, saksalaižed — 0,1 %.

Uskondan mödhe (2021): ortodoksižed hristanuskojad — 68,3 %, reformatad — 11,3 %, grekan katolikad — 2,47 %, baptistad — 1,81 %, riman katolikad — 1,23 %, toižed uskojad — 3,06 %, uskondan ozutandata — 11,84 %.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, koume aluzškolad (nomer 1..3).

Professionaližen opendusen nell' aluzkundad ratas lidnas, kaik om läz 2,5 tuhad openikoid niiš.

## Galerei

RO AB Cetatea Aiudului (3).jpg|Ajudan zamk lidnuses (2008) i istorijan muzei
RO AB Catedrala ortodoxa din Aiud (2).jpg|Lidnan päjumalanpert' Koumen Pühän Ijerarhan oiktastuseks (om saudud vspäi 1927, ortodoksine hristanuskond), vn 2008 kül'mkun nägu
Technical College of Aiud.JPG|Ajudan tehnine kolledž (kezaku 2007)
Gara Aiud.jpg|*Ajud*-päraudtestancijan sauvuz vl 2014


## Sebruzlidnad
*  Čerepovec, Vologdan agj, Venälaine Federacii (semendku 2002)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnmunicipalitetan oficialine sait (''aiud.ro'').
Gorna Orähovic

**Gorna Orähovic** ( [ˈɡornɐ oˈrʲaxovit͡sɐ]) om lidn Bolgarijan keskuzpalan pohjoižes. Mülüb Veliko Tirnovon agjaha.

## Istorii
Rahovec-lidnuz oli saudud keskaigan nell' kilometrad lodeheze nügüdläižes lidnaspäi varjoičemha cariden Tarnovgrad-pälidnad. Lidnuz om pandud mantazole Ottomanan imperijan aigan.

Tahondan ekonomine šingotez zavodihe sijaližel torguindal 19. voz'sadal. Gorna Orähovic sai lidnan statusad vl 1870, sil aigal eländpunktas eli 4700 ristitud, oli 1200 pertid da viž jumalanpertid. Vl 1899 saudihe ühtennimišt raudtestancijad lidnas. Nügüd'aigan se om järed raudtesol'm, sijadase lidnan lodehes.

Gorna Orähovic šingotase saharantegimil i mašiništon pästandal (elektro-, varažomtehnik i libutimed, transformerad). Sportivižed voibištelendad i viž..kuz' festivalid oleskeldas lidnas kezaaigan joga vodel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, Jantr-jogen oiktal randal (, Dunain oiged ližajogi), 218 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Veliko Tirnovo-keskushesai om kahesa kilometrad suvipäivlaskmha.

Rahvahidenkeskeine civiline Gorna Orähovic-lendimport (*GOZ / LBGO*) sijadase koumes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi, kävutase jügureisiden täht, passažirreisad Sofijhasai oliba sauptud 2010-nziden voziden lopus.

## Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 32 436 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 40 890 eläjad vl 1985.

Eläjiden viž kudendest oma hristanuskojad. Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma avaitud lidnas.

## Galerei

Gorna Oryahovitsa town centre.jpg|Lidnankundan ohjastusen pert' (2006)
Church Saint Joan Rilski,Kaltinets,Gorna Oryahovitsa.jpg|Ph. Joan Rilalaižen jumalanpert' Kalinecas, vn 2017 nägu
Vasil Levski`s school in Gorna Otyachofitsa.JPG|Professionaline tehnine škol «Vasil Levski» vl 2016
Culture centrer Gorna Oryahovitsa.jpg|Norišton keskuz (2010)
Airport Gorna Oryahovitsa.jpg|*Gorna Orähovic*-lendimportan sauvused vl 2017


## Sebruzlidnad
*  Čerepovec, Vologdan agj, Venälaine Federacii (vspäi 1998)

## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''g-oryahovica.org'').
Pokhar

**Pokhar** ( [ˈpokʰʌɾa]) *Pokhara*) om Nepalan koumanz' surtte lidn. Se om Gandaki Pradeš-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Ezmäižen eländpunktan aluz om pandud alangištho 14. voz'sadan keskes.

Nepalan rahvahad elädas lidnas. Pagenijad Tibetan rajonaspäi tuliba Pokharan alangištho vspäi 1959. Hippi-kul'turan polenpidajad avaitihe lidnad 1960-nzil vozil, hö panihe äiluguižid eländpunktoid alangištos. Vl 1962 lidnan municipalitet om sätud. Valdkundaline politik sirdi hippid valdkundaspäi, no religiozine i mägiturizm šingotaškanzi.

Pokharan ižandusen päsarakod oma turizm i holitišiden sfer. Koume gidroelektrostancijad ratas lidnanno.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, alangišton lodehližes čogas, 822 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, reskveden Phev-järven randal ( *Pheva Tal* 4,4 km², kahtenz' surtte Nepalas). Gimalajiden koume kahesatuhašt mägenpäd oma 30..60 kilometras lidnaspäi, sen tagut vihmub lujas paksus. Matkad Katmandu-pälidnhasai om 198 km päivnouzmha.

Klimat om subtropine mussonine. Voden keskmäine lämuz om +21,1 C°. Ekstremumad oma +0,5 C° i +38,5 C°. Paneb sadegid 3901 mm vodes, vihmsezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (359..940 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Nepalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 414 141 ristitud, agjan kudendez.

Civiline Pokhar-lendimport (*PKR / VNPK*, 700 tuh. passažiroid vl 2019) radab lidnan keskuzpalas. Tehtas reisid Nepaladme penil lendimil. Uz' rahvahidenkeskeine lendimport om saudud i vl 2022 radaškandeb koumes kilometras päivnouzmha olijaspäi, lindäs otta surembid lendimid i leta Indijan lendimportoihe. Pokharan lendimport om Katmandu-pälidnan reisiden varalendimport.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''pokharamun.gov.np'').
Biratnagar

**Biratnagar** ( «sur'kulu lidn») om lidn Nepalan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Koši Pradeš-agjan (edel vn 2023 keväz'kud Agj nomer 1) administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase 7. voz'sadaspäi, edeline nimituz oli *Gograha Bazaar*. Nügüd'aigaine nimituz om anttud vl 1919 endevanhan pert'kulun suriden ruinoiden olendan tagut.

Biratnagar om valdkundan kahtenz' tegimištoline keskuz. Džutan fabrikad, biznesinkubatoran kompanii. Jüguiden järed logistine keskuz (üks' mugoižes kahtespäi Nepalas) radab lidnas Indijan raudtesarakon Džogbani-lopstancijanno valdkundröunal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Indijan röunhasai om kuz' kilometrad suvhe, Katmandu-pälidnhasai om 400 km päivlaskmha orhal vai 544 km avtotedme.

Klimat om tropine räk kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +24,6 C°, sulakus-sügüz'kus +27..+29 C°, tal'vkun-uhokun +16..+19 C°. Ekstremumad oma −1 C° i +43 C°. Paneb sadegid 1891 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (299..530 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-keväz'kus (6..13 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Nepalan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 242 548 ristitud, agjan läz vit procentad.  Kaikiš enamba levitadud keled (ezmäine kel', 2011) oma nepali (39 %) i maithili (38 %).

Religijan mödhe (2011): induizman polenpidajad — 89 %, islamanuskojad — 8 %, toižed uskojad — 3 %.

## Irdkosketused
* Lidnan municipalitetan sait (''biratnagarmun.gov.np'').
Derri

**Derri** () om AÜV:oiden lidn Nju Gempšir-štatan suvipäivnouzmas, sen Rokingem-ümbrikos. Ümbrikon kaikiš suremb lidn, štatan nellänz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe. Mülüb Sur' Boston-lidnaglomeracijha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud šotlandižil i irlandižil sirdnikoil vl 1719. Ezmäine AÜV:oiden kartohkan kazvatandan taho oli neciš lidnas sil-žo vodel. Lidn om nimitadud Pohjoižirlandijan Derri-lidnan mödhe, irlandijan *Doire*-sana znamoičeb «tammine mec». Lugetihe lähižen Londonderri-lidnan palaks hätken aigan, se lidn sijadase ani päivlaskmha.

Derri šingotase keskopendusen aluzkundoil (sidä kesken privatine *Pinkerton Academy* 9.-12. klassan 3,6 tuhanke openikoid), medicinižeks keskuseks, torguindverkoil, sauvusiden mašiništon edheotandal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 86 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš korktemb čokkoim om Uorner-kukkaz 184 m ü.m.t.. Matkad štatan kaikiš surembha Mančester-lidnhasai om 19 km lodeheze.

Klimat om ven kontinentaline. Nell' voz'aigad ozutasoiš sel'ktati.

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 109 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 34 021 eläjad vl 2000 i om nügüd'. Vl 1960 ristitišt oli 6 987 eläjad, sid' vhesai 1990 ližadui teravas.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''derrynh.org'').