open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tuzl

**Tuzl** (bosn. i , bosnijan virkand: [tûzla], ) om Bosnijan da Gercegovinan koumanz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe. Se om Bosnii da Gercegovinan Federacijan Tuzlan kantonan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 950 *Soli*-nimitusenke («solad»). Nügüdläine nimituz om ottud turkan kelespäi, sen znamoičend om enzne.

Tuzl šingotase kivihilen samižel (kuz' kaivust kundas). Sijaline elektrostancii kävutab sidä i om kaikiš surembaks valdkundas. Himine, jüžmak i sömtegimišt oma kundan päsarakoikš. Turizm soljärvennoks, 350 tuhad matknikoid vodes.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas, 245 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ven valdmeren valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz om +11,5 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun +1..+2 C°. Ekstremumad oma −25 C° i +40 C°. Paneb sadegid 913 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (98..115 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (50..58 mm kus). Rekordine registriruidud lumikate oli 97 sm kortte vn 1984 uhokus.

## Eläjad
Vn 1991 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 83 770, lidnankundan — 131 618 ristitud. Rahvahanikoiden sodan aigan lidn vastsi äi pagenijoid, ristitišt ližadui (174 558 eläjad oli kundas vl 2006), no sid' poleni (131 640 eläjad vl 2009).

Edeline lidnan pämez' om Jasmin Imamovič (uhoku 2001 — kül'mku 2022, *Jasmin Imamović*).

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''grad.tuzla.ba'').
Osijek

**Osijek** (mugažo horvatan kelel, virktas [ôsijeːk]) om lidn Horvatijan päivnouzmas. Se om nellänz' surtte lidn valdkundas, Osijek-Baranjan ümbrikon (županijan) administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 131 kuti *Murs* () — Rimalaižen imperijan kolonijaks. Vspäi 1196 mainitase nügüdläiženke nimenke. Lidnan kaikiš amuižemb pala nimitase *Tvrda:ks*, se om saudud Mursan lidnusen jändusiden sijas. Osijekan lidnuz om saudud vl 1721.

Osijek šingotase neniden sarakoiden edheotandoil: mašinansauvomine, kebn tegimišt, sömtegimišt («Osječko»-olud), punümbriradmine («Drava»-virifabrik), himine «Saponia»-tegim.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon päivnouzmas, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Dravanjogen oiktal randal bradindsijanno siš päliči, 25 kilometras ülezjogen Dunaišpäi. Serbii om Dunain taga päivnouzmas.

Klimat om ven valdmeren valatoitusenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,0 C°, kezakun-elokun +19,7..+21,3 C°, tal'vkun-uhokun −0,2..+1,8 C°. Ekstremumad oma −27,1 C° (viluku) i +40,3 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +1,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +23,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 655 mm vodes, enamba kezakus (82 mm), vähemba vilukus-keväz'kus (35..41 mm kus). Paneb lunt 29 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..74 % röunoiš keväz'kus-elokus, 86..88 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 108 048 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 129 792 eläjad vl 1991.

Religijan mödhe (2001): riman katolikad — 84,3 %, ortodoksižed hristanuskojad — 7,5 %, islamanuskojad — 0,8 %, toižed uskojad i religijatomad — 7,4 %.

Osijekan universitet Josip Jurai Štrosmaijeran nimed (15 tuhad üläopenikoid vl 2018) om sätud vl 1975 erigoičendal Zagreban universitetaspäi.

## Galerei

Tvrđa, Osijek 02.jpg|Istorižes keskuzpalas (2020)
St. Michael's Church, Osijek.jpg|Ph. Mikoin jumalanpert', vn 2005 nägu
Opus Arena Osijek 2025.jpg|*Opus Arena*-futbolstadion Pampas-rajonas (2025)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden sait (''osijek.hr'').
Novi Sad

**Novi Sad** ( [nôʋiː sâːd]) om Serbijan lidn valdkundan pohjoižes, kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om avtonomižen Vojevodin-agjan administrativine keskuz, Serbijan ižandusen, opendusen da tedon znamasine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud serbižil torgovanoil Dunain vastrandal Petrovaradin-lidnusespäi vl 1694 kuti *Ratcen*-lidn i *Petrovaradin*-šanc (), sikš miše ei sand elänzoitta ortodoksižile hristanuskojile (serbalaižed) i katolikoile ühthe sijha. Mainitase nügüdläiženke nimenke vspäi 1748, konz Avstrijan da Mad'jaranman Marija Terezija-kunigaznaine nimiti lidnad *Neoplanta* latinan kelel, kätihe nimed.

Petrovaradinan ezmäine lidnuz oli pandud kel'talaižil 4. voz'sadal e.m.e., nimitihe *Cusum* Rimalaižen imperijan aigan. Mainitase Mad'jaranman *Pétervárad*-lidnaks dokumentoiš vspäi 1237. Nügüdläine form om Ottomanan imperijan aigaspäi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Dunai-jogen randoil, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Belgradhasai om kahesakümne kilometrad suvipäivnouzmha.

Klimat om subtropine venon kontinentaližen röunal. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,9 C°, semendkun-sügüz'kun +17,2..+22,5 C°, tal'vkun-uhokun +0,7..+2,3 C°. Ekstremumad oma −30,7 C° (viluku) i +41,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +0,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +22,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 676 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (68..92 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (36..39 mm kus). Paneb lunt 22 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 67..72 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 82..87 % kül'mkus-vilukus.

## Tobmuz

Novi Sad jagase kahteks municipaližeks ühtnikaks: Novi Sad i Petrovaradin.

Edeline lidnan pämez' om Miloš Vučevič (*Милош Вучевић / Miloš Vučević*, sügüz'ku 2012 — reduku 2022).

## Eläjad
Vn 2011 Serbijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 250 439 ristitud, ezilidnoidenke — 341 625 ristitud (368 967 ristitud vl 2022). Kaik 13 lidnad da žilod alištudas Novi Sadun tobmudele, pind ezilidnoidenke — 702,7 km².

Rahvahad (enamba 1 % vl 2011): serbalaižed — 78,7 %, mad'jaralaižed — 3,9 %, horvatijalaižed — 1,3 %, čiganalaižed — 1,3 %, montenegrolaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 4,8 %, rahvahuden ozutandata — 8,8 %.

Kaik nell' universitetad ratas lidnas, mugažo tedoinstitutad i äiluguižed kolledžad. Znamasine om Novi Sadun universitet (alusenpanend 1960, 48,8 tuh. üläopenikoid 2022/23 openduzvodel).

## Transport
Avtobusad (21 maršrut lidnadme i 35 ezilidnoihe) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ezilidnoiš. Avtostancii radab lidnan pohjoižes i sijadase läz *Novi Sad*-päraudtestancijad (radab vspäi 1964).

Kaik koume sildad ühtenzoittas Dunain randoid lidnan territorijal. Novi Sadun jogiport om kaikiš suremb valdkundas, ümbriradab üht millionad tonnoid jüguid vodes.

Lähembaine passažirine lendimport sijadase Belgradas, ajelendan ühtes časus lidnaspäi.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''novisad.rs'').
Arad (Romanii)

**Arad** (mugažo romanijan i mad'jaran kelil, rom. virkand [aˈrad]) om Romanijan lidn valdkundan päivlaskmaiženno röunanno Mad'jaranmanke. Se om valdkundan 12nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Aradan ümbrikon administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1078. Vll 1551−1699 mülüi Ottomanan imperijha.

Arad šingotase mašinansauvomižel, tekstil'tegimištol i sömän pästandal. Om kengiden, meblin, himikatoiden i sauvondmaterialiden edheotandoid.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmas, Maroš-jogen randal, 117 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Buharest-pälidnhasai om 422 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 550 km avtoteidme. Lähembaine sur' lidn om Timišoar nell'kümne kahesa kilometrad suvhe orhal vai 58 km avtol.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,3 C°, kezakun-elokun +20,5..+22,4 C°, tal'vkun-uhokun −0,3..+1,2 C°. Ekstremumad oma −27,2 C° (viluku) i +40,8 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +2,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +25,7 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 606 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (61..85 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (34..36 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 159 704 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 190 114 eläjad vl 1992.

Kaks' universitetad oma lidnas: kundaline Aradan universitet Aurel Vlaicun nimed (alusenpanend 1991, 7,3 tuh. üläopenikoid vl 2014) i privatine Aradan Päivlaskmaine universitet Vasile Goldišan nimed (alusenpanend 1990, 4,5 tuh. üläopenikoid vl 2020). Niiden ližaks severz'-se kolledžid oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Galerei

Arad (30130671351).jpg|Lidnan i ümbrikon tobmuden sauvuz (reduku 2016)
Arad Orthodoxe Kathedrale 4017.jpg|Pühän Stroican päjumalanpert' (ortodoksine hristanuskond), vn 2010 elokun nägu
Arad - Teatrul „Ioan Slavici” (2023) - img 01.jpg|Klassine teatr Joan Slavič-kirjutajan nimed (sulaku 2023)
Arad 2023 - Palatul Cultural din Arad - 04.jpg|Kul'turkeskuz (vn 2023 olend)
Arad Bahnhof 3929-33.jpg|*Arad*-päraudtestancijan sauvuz vl 2010


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''primariaarad.ro'').
Terračin

**Terračin** () om Italijan lidn, kommun da merikurort Lacio-agjan suves. Mülüb Latinan provincijha.

## Istorii
Eländpunkt oli Riman Tazovaldkundan palaks *Kolonia Anksurnas*-nimenke () 4. voz'sadaspäi EME. Lidn om elänzoittud amuižes aigaspäi rattemata. Istorine keskuz om saudud mägel. Antikaigan äiluguižed muštnikad oma kaičenus ruinoikš: imperatoriden lebupertiden jändused, forum, Jupiter Anksuralaižen pühäpertiden kompleks, letud severziš-se voz'sadoiš edel meiden erad lidnan seiniden jäl'ged.

Terračin šingotase kurortaks ezikät: istorine keskuz, antikaigan i keskaigan muštnikad, kül'bendrandad i adivpertid pidust' mererandad, spravitajad redud. Toine ižanduz om holitišed, kalanpüdand, maižanduz (bujvolvodind mocarellan tehmižen täht, maplodud, änikod).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Tirrenižen meren randal, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Riman keskushesai om 56 km lodeheze avtotel vai 76 km raudtel. Ehtatim ühtenzoitab meren Ponc-sarenke.

Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 44 233 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''comune.terracina.lt.it'').  *(+ äikel'ne avtomatine känduz)*
Grac

**Grac** ( [ˈɡʁaːt͡s], ) om Avstrijan lidn valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Avstrijan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Štirii-federacijanman administrativine keskuz. Lidn om opendusen järedaks keskuseks, nell' universitetad ratas 55 tuhanke üläopenikoid.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1128 kuti *Gradec*-lidn. Gracan istorine keskuz mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1999.

Gracan ižandusen päsarakod oma mašinansauvomine, himine, tekstiline i sömtegimišt (oluden tehmine). Mašinansauvomižen transnacionaline Andritz AG-koncern baziruiše lidnas (mašiništ segoitusiden erigoitmižen täht cellülozbumagaižes sarakos i GES:oiden elektromehanine mašiništ).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase federacijanman suvipäivnouzmas, Mur-jogen randoil ( 434 km pitte, Dunain oigedpol'ne bassein), 353 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Ven-pälidnhasai om 145 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 195 km kiruhavtoteil vai kaks' polenke časud jonusel.

Klimat om ven valdmeren valatoitandanke, territorijan kontinentaliženke klimatanke röunanno. Keza om päivoikaz, kül'mku-viluku oma pil'vekahad. Voden keskmäine lämuz om +11,1 C°, kezakun-elokun +19,4..+21,2 C°, +0,6..+2,7 C°. Ekstremumad oma −19,5 C° (viluku, uhoku) i +38,1 C° (heinku, eloku). Paneb sadegid 854 mm vodes, enamba keakus-elokus (121..129 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (20..29 mm kus). Paneb 45 sm lunt tal'ven 32 päiväs.

## Tobmuz

Lidn jagase seičemetoštkümneks nimitadud i nomeruidud rajonaks (, nomer 1..17).

Edeline lidnan pämez' om Zigfrid Nagl' (2003 — kül'mku 2021, *Siegfried Nagl*).

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 269 997 ristitud, vl 2021 — 291 134 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 650 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2018).

Kaik nell' kolledžad i nell' universitetad ratas lidnas. Olijad universitetad oma Gracan universitet Karlan i Francan nimed, tehnine, medicinine universitetad, muzikan i akt'orčomamahton universitet.

## Galerei

GrazerRathaus-edit.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (sulaku 2006)
Graz Dom mit Platz Hofgasse Bürgergasse-4186.jpg|Ph. Egidijan kafedraline päjumalanpert' (katoline), vn 2023 nägu
Graz - Universität, Hauptgebäude (a).JPG|Gracan universitetan päsauvuz vn 2021 sügüz'kus
Graz Kunsthaus vom Schlossberg 20061126.jpg|Nügüd'aigaižen čomamahton *Kunsthaus*-muzei i galerei (2006, om saudud vl 2003)
Graz Opera.jpg|Gracan operteatr (vn 2014 olend)
21 05 19 Graz RalfR DJI 0003.jpg|*Grac*-päraudtestancii i Evropan torg vl 2019


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''graz.at'').   *(+ äikel'ne känduz)*
Kütahj

**Kütahj** ( [cyˈtahja]) om lidn Turkanman päivlaskmas. Se om Kütahjan agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Vl 334 EME Aleksandr Makedonijalaine anasti lidnad i nimiti sidä *Koteon:aks* (). Turkad saiba lidnad vägel 12. voz'sadal. Amuine lidnuz mägenpäl i äiluguižed muštnikad vedadas turistoid lidnha.

Kütahj šingotase keramikan tehmižel amussai (astjad, dekorativine apakut), nahkoiden, sepiolitan i lignitan ümbriradmižel, nitratantegimel, sömtegimištol (sahar, fruktproduktad).

## Geografijan andmused

Lidn otab agjan pohjoižpäivnouzmad palad, sijadase 969 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Ankarhasai om 300 km päivnouzmha. Lähembaine järed lidn om Eskišehir seičemekümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om läm' kontinentaline Keskmeren klimatan röunanno. Keza om kuiv, läm' i päivoikaz lujas. Tal'vaig om pehmed, vihmoikaz i pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,2 C°, heinkun-elokun +21,6 C°, tal'vkun-uhokun +0,6..+2,4 C°. Ekstremumad oma −28,1 C° (tal'vku, uhoku) i +41,4 C° (eloku). Kezaaigan minimum om −0,2 C° (eloku), tal'vaigan maksimum om +24,2 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-heinkus. Paneb sadegid 551 mm vodes, enamba tal'vkus-semendkus (53..67 mm kus), vähemba heinkus-sügüz'kus (19..27 mm kus). Paneb lunt tal'ven 24 päiväs keskmäras.

## Eläjad
Vn 2011 Turkanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 237,804 ristitud i oti agjan pol't. Kaik 266,784 eläjad oli lidnas vl 2018, se ristitišt oli kaikiš suremb.

Vspäi 1992 Kütahjan Dumlupinaran universitet radab lähižes ezilidnas (, ende Anatolijan universitetan filial, alusenpanend 1974), läz 44 tuhad üläopenikoid (2018).

## Galerei

Kütahya hükûmet konağı.jpg|Lidnan ohjastusen sauvuz (viluku 2015)
Kütahya ulu cami.JPG|Sur' mečet' Kütahjas (15. voz'sadan zavodind), vn 2015 vilukun nägu
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörlük binası.jpg|Dumlupinar-universitetan rektorat da sauvused (kezaku 2010)
Zafer Airport.jpg|*Zafer*-lendimportan terminal vn 2013 vilukus


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kutahya.bel.tr'').
Dižon

**Dižon** ( [diʒɔ̃]) om lidn da kund (kommun) Francijan päivnouzmas. Se om Burgundii — Franš-Konte-regionan i Kot-d'Or-departamentan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt oli strategine Rimalaižen imperijan aigan völ. Avrelian-imperator (ohjasti vll 270−275) käski sauda seinid žilos ümbri. Dižon sai lidnan oiktusid vl 1183. Oli Burgundijan parlamentan sijaduseks Keskaigaspäi. Burgundijan universitet radab lidnas vspäi 1722 (27 tuhad üläopenikoid).

Dižon šingotase metallurgijan tegimel, farmaceftižil edheotandoil (Sanofi, Urgo, Groupe Fournier), optikan edheotandoil (Essilor, SAGEM, Nachet), kebnal tegimištol (vill- da puvillkanghad, nahkan ümbriradmine), sömtegimištol (Nestle-kompanijan šokoladfabrik, vinan pästandan edheotandad), tehtas mugažo bučid, špalerid, pakuitest (Tetra Pak-tegim) i avtopaloid. Saduiden da änikoiden kazvatuz kommunas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Burgundijan kanalan randal, 210..410 m korktusil, 245 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Parižhasai om 310 km lodeheze, Lionhasai om 190 km suvhe.

Klimat om ven valdmeren kontinentan valatoitusenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,4 C°, kezakun-elokun +18,5..+20,8 C°, tal'vkun-uhokun +2,7..+3,8 C°. Kaikiš lujemb pakaine oleli −22,0 C° (viluku, uhoku), kaikiš lujemb räk +39,5 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +0,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,1 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 743 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus (76 mm) i redukus-kül'mkus (74..78 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (43..48 mm kus). Paneb lunt 23 päiväd tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..74 % röunoiš sulakus-elokus, 85..89 % redukus-vilukus. Sumeg oleskeleb 67 päiväd vodes.

## Tobmuz

Lidn jagase ühesaks nimitadud i nomeruidud fartalaks (üks' lugu ). Vl 2013 niiden lugu oli 11.

## Eläjad
Vl 2010 lidnan-kommunan eläjiden lugu oli 151 212 ristitud. Kaik 245 895 ristitud eliba lidnaglomeracijas vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 151 705 eläjad vl 1975 i om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan da kommunan oficialine sait (''dijon.fr'').
Valensii (znamoičendad)

**Valensii** () om toponim ispanijankel'žiš valdkundoiš. Se voib znamoita:
* **[[Valensii]]** — lidn Ispanijan päivnouzmas, valdkundan koumanz' surtte lidn, ühtennimižiden ühthižkundan i provincijan administrativine keskuz.
* **[[Valensii (Venesuel)|Valensii]]** — lidn Venesuelan pohjoižes, valdkundan koumanz' surtte lidn, Karabobo-štatan administrativine keskuz.
* Valensii — lidn Kolumbijan lodehes.
Oksford

**Oksford** ( [ˈɒksfərd] «härgiden bradindsija») om Suren Britanijan lidn Anglijan keskuzpalan suves. Om Oksford-grafkundan administrativine keskuz, sen üks'jäine lidn *city*-statusanke.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Angližsaksan aigkirjas vl 912 kut jumalankodi. Kaikiš amuižemb anglijankel'žes mirus Oksfordan universitet om avaitud lidnas vspäi 1117.

Oksford šingotase universitetal, avtosauvomižel (nügüd' BMW Mini) Kauli-neiborhudas lidnan suvipäivnouzmas, tedoidusil i biznesedheotandoil niiden alusel (instrumentad, mašinad, informacižed tehnologijad), pästandkodil, turizmal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase grafkundan keskuzpalas, Temz-jogen randoil, jogen kümnemijläine pala nimitase *Aizis:aks* lidnas. Čaruell-jogi ( 64 km pitte) lankteb Temzha huralpäi lidnan territorijal.

Matkad Londonhasai om ühesakümne kilometrad suvipäivnouzmha, Börmingemhasai om 103 km lodeheze.

Klimat om ven valdmeren, pil'vekaz vodes läbi, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +11,1 C°, kezakun-elokun +15,9..+18,1 C°, sügüz'kun +15,0 C°, tal'vkun-uhokun +5,2..+5,5 C°. Ekstremumad oma −17,8 C° (tal'vku) i +38,1 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +0,2 C° (eloku), tal'vaigan maksimum om +18,8 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 682 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba redukus-tal'vkus (66..73 mm kus), vähemba keväz'kus (43 mm).

## Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 157,997 ristitud (grafkundan nelländez), heiden kesken läz 30 tuhad üläopenikoid.

## Galerei

Museum of Oxford (5652685943).jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (*Town Hall*, 2011) Oksfordan muzejanke pertin agjas
Christ Church Cathedral - geograph.org.uk - 4405256.jpg|Hristan kafedraline päjumalanpert' kolledžanke (anglikanine, 1160−1200), vn 2015 nägu
The Said Business School, University of Oxford - geograph.org.uk - 3491855.jpg|*Oksford*-päraudtestancii i Sajidan biznesškol (Oksfordan universitetan pala) lidnan keskuzpalas vl 2013
1 oxford aerial panorama 2016.jpg|Oksfordan universitetan ühthine nägu vn 2016 redukus


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''oxford.gov.uk'').
Džordžtaun (lidn, Suvikarolin)

**Džordžtaun** () om AÜV:oiden lidn da meriport Suvikarolin-štatan päivnouzmas. Se om Džordžtaunan ümbrikon administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt om registriruidud vl 1729, štatan koumanz' lidn alusenpanendan datan mödhe. Ende lidnan tahond šingotihe indigon i risan kazvatandal, mecan ümbriradmižel, sid' cellülozbumagaižel tegimel, himižel tegimel, metallurgijan tegimel (teraz).

Džordžtaun šingotase turizmal i meriportal (läz 1 mln tonnad materialoid vodes), se om štatan kahtenz' surtte Čarlstonan portan jäl'ghe.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Vakkamo-jogen ( 225 km pitte) estuarijan randal (Atlantižen valdmeren Vinjah-laht), viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan Čarlston-pälidnhasai om 97 km suvipäivlaskmha avtotedme.

Klimat om subtropine neps. Voden keskmäine lämuz om +18,4 C°, kezakun-elokun +26..+27 C°, tal'vkun-uhokun +3..+4 C°. Paneb sadegid 1408 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (165..180 mm kus), vähemba kül'mkus (79 mm) i vilukus-semendkus (85..90 mm kus).

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 163 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 12 261 eläjad vl 1960.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''georgetownsc.gov'').  *(+ äikel'ne avtomatine känduz)*
Džordžtaun (Tehas)

**Džordžtaun** () om AÜV:oiden lidn Tehas-štatan keskuzpalas. Se om Uil'jamson-ümbrikon administrativine keskuz. Om Ostinan pohjoižeks ezilidnaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1840-nzil vozil. Se om lidnan statusanke vspäi 1848. Nimitihe Džordž Vašington Glasskok-edheotajan nimel, hän andoi mad uden lidnan sauvomižen täht. Pumaterialan äjüz, puhtaz vezi, väghine mahuz i sättui nepsuz vedihe sirdnikoid AÜV:oiden toižiš štatoišpäi i Ročinmaspäi.

Džordžtaun šingotase valdkundaližil holitišil, sauvondal. Elektrotehnižen AirBorn Inc.-kompanijan päfater sijadase täs (süddikod, elektrusen märičimed).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase San Gabriel'-jogen randal (Brazos-jogen oigedpol'ne bassein), 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan administrativižen Ostin-keskusen keskuzpalhasai om nell'kümne kilometrad suvhe.

Klimat om subtropine. Voden keskmäine lämuz om +19,5 C°, kezakun-elokun +27..+29 C°, tal'vkun-uhokun +9..+11 C°. Ekstremumad oma −19 C° i +44 C°. Paneb sadegid 942 mm vodes (56..108 mm kuidme).

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 47 400 ristitud 124 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', se ližadui 50..90 % joga voz'kümnel vspäi 1970. Lidn mülüb Sur' Ostin-lidnaglomeracijha (2,1 mln rist. vl 2018). Vspäi 1995 San Siti Tehas-rajon penziimehiden-millioneroiden täht šingotase Džordžtaunas (vl 2010 kaik 11 tuhad ristituid eliba siš 21 km² pindal).

Privatine čomamahtoiden Suvipäivlaskmaine universitet (, 1,5 tuh. üläopenikoid vl 2013) radab siš vspäi 1873, se om sätud nelläs kolledžaspäi (alusenpanend 1840).

## Galerei

Williamson county courthouse 2008.jpg|Uil'jamson-ümbrikon Käskuzkund (2008)
FirstMethodistChurchGeorgetown.jpg|Ezmäine metodistine jumalanpert', vn 2012 nägu
Georgetown Light and Power Works.jpg|Lidnan policijan palakund vl 2019 (vspäi 1986, elektrostancii enččes)
Georgetown, Texas (2018) - 129.jpg|Suvipäivlaskmaine universitet, üks' sauvusišpäi (2018)
Georgetown, TX, Public Library IMG 7121.JPG|Džordžtaunan kundaline kirjišt (vn 2013 olend)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''georgetown.org'').
Dubai

**Dubai** ( *Dubajj* [dʊˈbajj], lahten arabine virkand: [dəˈbæj]) om Araban Ühtenzoittud Emiratoiden kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, ühtennimižen emiratan administrativine keskuz, valdkundan järed logistine keskuz (meriport da lendimport).

## Istorii
Nügüdläine eländpunkt mainitaškanzihe vl 1799 kuti kaitud Al Fahidi-lidnusel pen' žilo. 20. voz'sadan augotišes lidnut oli Persijan lahten znamasižembiš portoišpäi ičeze ližakahan geografižen sijadusen tagut. Dubai oli britanižen Kožundaktaine Oman-protektoratan palaks vspäi 1833 i sen administrativižeks keskuseks vll 1954−1971.

Vl 1966 löutihe kivivoid emiratas, no sen löudmižsijiden mülü om penemb äjan mi Abu Dabi-emiratas. Rahad torhen kivivoin möndoišpäi tuldas lidnha vspäi 1969. Emiratan ižandusen alused oma turizm, aviacii, likutamatomuz, finansižed holitišed. Sal'hiden pala kivivoišpäi om läz vit procentad vaiše.

Mail'man Expo-2020-ozutelend mäni Dubaiš vn 2021 redukus — vn 2022 keväz'kus.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas, Persijan lahten randal, viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab surenke Šardž-lidnanke pohjoižes-pohjoižpäivnouzmas.

Klimat om tropine räk kuiv letetazangišton, päivoikaz lujas, sulakus-sügüz'kus eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +28,1 C°, kezakun-sügüz'kun +33,3..+35,9 C°, tal'vkun-uhokun +19,1..+21,2 C°. Ekstremumad oma +7,4 C° (uhoku) i +49,0 C° (heinku, eloku). Il'man lämuz voib ülitada +30 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 79 mm vodes, tal'vkus-keväz'kus päpaloin (10..22 mm kus), läz ei olele sadegid sulakus-redukus (6 mm pordos).

## Eläjad
Lidnan ristitišt ületi millionad 2000-nziden voziden augus i oli 1 204 000 eläjid vl 2005. Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 2 106 177 ristitud, vl 2018 — 3 137 463 ristitud. Läz 5,9 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas 1994 km² pindal (2023, oli 5,6 mln vl 2018). Territorii 4 110 km² pindanke (edel man pudotesiden projektoid oli 3 885 km²) om alištunu lidnan tobmudele.

Läz koumekümne universitetad i niiden filialad oma avaitud lidnas, om akademijoid, institutoid, tedoiduzkeskusid, äi kolledžid da üläškolid. Äjad profopendusen aluzkundad sijadasoiš kahtes openduzzonas, niišpäi akademlidnut (vai Tedoiden puišt, enččes Tedoiden külä) šingotase vspäi 2007 12 km² pindal. Znamasine om valdkundaline Zajedan universitet (alusenpanend 1998, 7,7 tuh. üläopenikoid Abu Dabin kampusanke).

## Transport
Avtobusad, tramvain jono, monorel'san jono, metro i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Metropoliten radaškanzi vn 2009 sügüz'kus, siš om kaks' jonod 53 stancijanke, 89,6 km raudted, koumanz' jono om sauvomas.

Rahvahidenkeskeine civiline *Dubai*-lendimport (*DXB / OMDB*, 87 mln passažiroid i 1,81 mln tonnoid jüguid vl 2023) sijadase nelläs kilometras päivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Se om kahtenz' surtte mail'mas passažiroiden valun mödhe. Tehtas reisid Evropan i Azijad äjihe maihe, Avstralijan i Pohjoižamerikan surihe lidnoihe, Afrikan erasihe-se maihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan municipalitetan oficialine sait (''dm.gov.ae'').
Kolonija Tovar

**Kolonija Tovar** ( «tovarkolonii») om lidn Venesuelan mererandišton keskuzpalas. Se om Tovar-municipalitetan keskuz, mülüb Aragua-štatha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud sirdnikoil Saksanman Baden-gercogkundaspäi vl 1843. Saksan arhitekturan pertid oma kaičenus lidnas tähäsai i vedatadas turistoid.

Kolonija Tovar šingotase sömtegimištol (olud, lihategesed), turizmal i maižandusel. Kazvatadas erazvuiččid maploduid, persikid, sadmanzikašt, änikoid.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan pohjoižröunanno, 15 kilometras Kariban meren randaspäi, Andiden pautkil, 1850..2000 m ü.m.t. korktusil. Matkad štatan Marakai-keskushesai om 70 km suvipäivlaskmha avtotedme, Karakas-pälidnhasai om 44 km orhal vai 65 km avtotel. Municipalitet levitase meren randhasai.

Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 14 309 ristitud, ristitišt ližadui severt-se kerdoid vspäi 1990. Municipalitetan ristitišt oli 21 600 eläjid 225 km² pindal vl 2016.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''coloniatovar.net'') verkarhivas.
Užgorod

**Užgorod** ( [ˈuʒɦɔrɔd], ,  [ˈuŋɡvaːr], ) om Ukrainan lidn valdkundan päivlaskmas. Se om Karpatantagaižen agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud slavilaižiden ühtel heimoišpäi kuti lidnuz 9. voz'sadal. Sen-žo voz'sadan lopus mad'jaralaižed otiba lidnust vägel, i nimitihe lidnad *Ungvar:aks* («Ung-lidnuz») Ezmäižhe mail'man sodahasai, sid' nügüdläižikš. Raudte ühtenzoiti Čop-stancijanke vl 1872. Lidn om Ukrainan palaks vn 1945 kezakuspäi.

Užgorod šingotase torguindal i turizmal valdkundröunanno, elektroladimišton pästandal i mašinansauvomižel (avtoiden palad), meblin tehmižel i punümbriradmižel, omblendfabrikal, jomiden edheotandal, parfümerijan kompanijal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivlaskmas, Slovakijan röunanno, Už-jogen randoil ( 127 km pitte, Dunain bassein), 105..224 m korktusil, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Karpatoiden ezimägištol.

Matkad Kijevhasai om 785 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz lujas da pehmed. Voden keskmäine lämuz om +10,5 C°, kezakun-elokun +19,6..+21,1 C°, tal'vkun-uhokun −1,2..+0,6 C°. Ekstremumad oma −28,2 C° (viluku) i +38,6 C° (heinku, uhoku). Kezaaigan minimum om +1,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +19,2 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 731 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba heinkus (82 mm), vähemba keväz'kus-sulakus (41..45 mm kus). Paneb lunt tal'ven 49 päiväs, lumikatken korktuz sase seičemehe santimetrhasai vilukus-uhokus. Kun keskmäine relätivine nepsuz om 61 % sulakus, vajehtase 66..68 % röunoiš keväz'kus i semendkus-elokus, 77..84 % redukus-uhokus.

## Eläjad
Vn 2001 Ukrainan rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 117,317 eläjad, vn 2011 — 116,423 eläjad, vn 2022 — 115,449 eläjad. Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 115,5 tuhad ristituid. Vll 1989−2015 lidnan ristitišt vajehtihe 115..117 tuhad röunoiš (126,5 tuh. rist. vl 1998).

Rahvahad (2001): ukrainalaižed — 77,83 %, venänikad — 9,61 %, mad'jaralaižed — 6,90 %, slovakalaižed — 2,18 %, čiganalaižed — 1,48 %, vaugedvenälaižed — 0,39 %, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 1,61 %.

Kodikelen mödhe (2024, kahtenvuiččidenke vastusidenke): ukrainan kel' — 90 %, venän kel' — 26 %, mad'jaran kel' — 4 %.

Užgorodan nacionaline universitet radab lidnas (alusenpanend 1945, 14,4 tuh. üläopenikoid).

## Galerei

Uzhhorod City Hall.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2005)
Хрестовоздвиженський кафедральний собор в Ужгороді.jpg|Ristan Zdviženjan kafedraline päjumalanpert' (grekan katoline), vn 2013 nägu
Uzhnu 1.jpg|Užgorodan nacionaline universitet, inženeriž-tehnine universitet (2007)
Panoramio - V&A Dudush - Uzgorod.jpg|Kul'turan da sportan keskuz (2008. voz' vai sen aigemba)
Uzhhorod Airport 2010 2.jpg|*Užgorod*-lendimportan terminal vl 2010
Вокзал Ужгород,будівлю вокзалу.jpg|*Užgorod*-päraudtestancijan sauvuz vl 2016


## Irdkosketused
* Lidnan Radan oficialine sait (''rada-uzhgorod.gov.ua'').
Fijer

**Fijer** ( [ˈfiˈɛɾ], definitine form *Fieri*) om lidn Albanijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan seičemenz' surtte lidn, Fijerin agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1729 ümbrišton torguindan keskuseks. Se sai lidnan statusad vl 1864.

Fijer šingotase kivivoin samižel i himižel tegimištol, järedal LEK:al, tekstil'tegimištol, sömtegimištol (olivanvoi, sahar, leibän i živatproduktad), turizmal (antikaigan Apollonii-lidnan ruinad 12 kilometras lidnaspäi).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Gjanic-jogen randoil (, langenijan merhe Seman-jogen 85 km pitte hura ližajogi), 44 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Adriatižen meren randhasai om 16 km päivlaskmha, Tiran-pälidnhasai om 100 km pohjoižhe, raudte ei ole rados.

Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +15..+16 C°. Paneb sadegid 901 mm vodes, vähemba kezakus-elokus (27..36 mm kus), enamba redukus-tal'vkus (100..123 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Albanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 85 845 ristitud, ümbrikon — 120 655 ristitud 619,90 km² pindal. Vl 1982 lidnan ristitišt oli 35 tuhad eläjid. Vl 1990 ümbrikon ristitišt oli 251 115 eläjad, 1990-nzil vozil se poleni lujas migracijan tagut verhiže maihe i Tiran-pälidnha.

Amuižen Apollonii-lidnan kaikiš suremb ristitišt oli 50..60 tuhad eläjid.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''bashkiafier.gov.al'').
D'jonk

**D'jonk** ( [ˈɟøŋk],  vai *Jenk*) om lidn Mad'jaranman keskuzpalan suvipäivlaskmas. Sijadase Tol'n-agjan keskuses.

## Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1280. Raudtestancii «Budapešt — Peč»-keskustal, radab vspäi 1882. Vn 2009 heinkuspäi D'jonk om lidnan statusanke.

Nened mel'heižtahod oma lidnas: lüteranine jumalanpert' (saudihe vodele 1896), katoline jumalanpert' (1926), reformatorine jumalanpert' (1775−1777), Mad'jari-Kossan zamk (om saudud 1830-nzil vozil).

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 2 091 ristitud. Vl 1891 kaik 3 371 ristitud elihe D'jonkan territorijal.

Rahvahad (vn 2011 rahvahanlugemine): mad'jaralaižed — 78,6%, saksalaižed — 11,9%, čiganalaižed — 3,6%, rahvahuden ozutandata — 21%, voi ozutada enamba mi üks' vastuz.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''gyonk.hu'').
Darhan

**Darhan** ( «sep'») om  Mongolijan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Darhan-Uul-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1961 kuti sauvondmaterialiden pästandan keskuz i industrijan uz' sijaduz. Pol'šan radnikad abutiba sauda punümbriradajan, savičun i mouckiven tegimid. Darhanan LEK om saudud vl 1966 (48 MVt).

Darhan šingotase raudan metallurgijan tegimel (om saudud vodele 1990) sijaližel torhudel i sömtegimištol: lihakombinat, jauhfabrik, konditerine fabrik, alkogoližiden i alkogolitomiden jomiden kombinat. Lidn om ümbärtud maižanduzrajonal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, Transmongoližel raudtel, 665 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühtenzoitase raudtesarakol Šaringol-lidnan hilen kaivuzidenke. Matkad Ulanbatar-pälidnhasai om 188 km suvhe orhal vai 226 km avtotedme.

Klimat om ven kontinentaline kuiv. Voden keskmäine lämuz om −0,6 C° vilun tal'ven tagut, tal'vkun-uhokun kesklämuz om −21..−24 C°, kezakun-elokun +18..+20 C°. Paneb 284 mm sadegid vodes, enamba pol't kezakus-elokus (52..67 mm kus), kuivaig oleskeleb kül'mkus-sulakus (3..10 mm kus).

## Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 74 738 ristitud, agjan viž kudendest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Valdkundan kahtenz' znamoičendal openduzkeskuz, kümne professionaližen opendusen aluzkundad i maižandusen tedoinstitut ratas lidnas. Mongolijan tedon da tehnologijoiden universitetan (Ulanbatar) üks' kampusoišpäi om avaitud lidnas.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Darhan-Uul-agjan oficialine sait (''darkhan.gov.mn'').
Izmit

**Izmit** ( [ˈizmit]) om lidn Turkanman lodehes. Se om Kodžaelin agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Kaikenaigaižen eländpunktan ezmäižed todištused datiruišoiš 12. voz'sadal EME. Sil aigal territorii oli frigijalaižiden valdas. Möhemba sirdnikad grekižes Megar-lidnaspäi (*Megara*) sauvoiba Astakos-portlidnut, sijazihe nügüdläižes Bašiksele-rajonas. Frakijan Lisimah-car' mureni lidnut, i letihe *Nikomedii*-lidnad () sen sijas. Vll 91−94 EME oli alištunu Riman tobmudele, mülüi Rimalaižhe imperijha. Vl 284 Diokletian-imperator kändi Nikomedijad ühteks pälidnoišpäi (imperijan nellänz' surtte), se jäi znamoičendanke pälidnan sirdandan jäl'ghe Konstantinopolihe.

Vspäi 1337 lidn om turkine kaikenaigašti, nimitusen turkan toižendanke. Ižandusen i transportteiden znamasine keskuz.

Mecanümbriradmine i tekstil'tegimišt (pölvhankanghad, sobad armijan täht, kourad) oliba lidnan ižandusen päsarakoikš eziauguižešti. Nügüd'aigan Izmit šingotase meriportoil i verfil, avtosauvomižel (Ford, Hyundai, Honda, Isuzu) i avtopaloiden tehmižel (šinad), kivivoinümbriradmižel, cementan, alüminijan i bumagan pästandal, sömtegimištol.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan suves, Mramorižen meren Izmitan lahten päivnouzmaižel randal, kukhil 200 metrhasai kortte, nell' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om korktoid mägid läz lidnad. Lujad manrehkaidused oleldas, jäl'gmäine znamasine oli vn 1999 elokus.

Matkad Stambulhasai om kahesakümne viž kilometrad päivlaskmha, Ankar-pälidnhasai om 320 km päivnouzmha avtotedme.

## Eläjad
Vn 2012 Turkanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 327,435 ristitud. Kaik 360,409 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 1,2 mln eläjid om ezilidnoidenke (2022), agjan koume videndest.

Kodžaelin universitet (, 63 tuh. üläopenikoid vl 2024) radab lidnas vspäi 1992.

## Galerei

The Kocaeli Sign in İzmit City Center 01.06.2025 02.jpg|Fevzije-mečet' lidnan keskuzpalas, vn 2025 nägu
Atatürk ve Redif Müzesi.jpg|Atatürkan i Redifan muzei (viluku 2017)
İzmit railway station.jpg|*Izmit*-päraudtestancii vn 2020 elokus


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''izmit.bel.tr'').
Koprivnic

**Koprivnic** ( [kɔ̝̌priːv̞nit͡sa], ) om lidn Horvatijan pohjoižes. Se om Koprivnican da Križevcin ümbrikon administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1272. Se sai lidnan oiktusid vl 1356.

Koprivnic šingotase sömtegimištol (sen kaikiš järedamb valdkundas «Podravka»-kompanii, oludtegim), himižel tegimel i pun ümbriradmižel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase «Zagreb — Budapešt»-keskustan transportteil, 149 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Mad'jaranman röunhasai om 10 km pohjoižpäivnouzmha, Zagreb-pälidnhasai om 75 km suvipäivlaskmha.

Koprivnican municipalitet mülütab kahesa tošt eländpunktad lidnan ližaks, niišpäi kaikiš suremb om Starigrad (2248 rist. vl 2021).

## Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe municipalitetan eläjiden lugu oli 30 854 ristitud, sidä kesken lidnan 23 955 ristitud. Kaikiš suremb municipalitetan ristitišt oli 29..31 tuhad eläjid vll 1991−2011 (30 994 rist. vl 2001). Vl 2021 lidnan ristitišt oli 22 262 eläjad.

Pohjoine universitet (, 5,2 tuh. üläopenikoid vl 2021) radab Koprivnicas i Varaždin-lidnas vspäi 2015.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''koprivnica.hr'').
Glinde

**Glinde** (mugažo saksan kelel, virktas [ˈɡlɪndə], sijaline alasaksan pagin: *Glinn*) om Saksanman lidn valdkundan pohjoižes, sen Šlezvig-Gol'štein-federacijanman suviröunanno. Gamburgan päivnouzmaine ezilidn.

## Istorii
Eländpunktan nimituz mainitase 13. voz'sadaspäi, konz Glinde-külä oli lahjoitud jumalankodile. Külä šingotihe vezimellicoil i ümbriradmižen fabrikoil niiden alusel 17. voz'sadaspäi. Vl 1937 Krupp AG-kompanii sauvoi lendimiden pol'vikahiden valoiden tegint küläkundas. Žilo sai lidnan statusad vn 1979 24. päiväl kezakud ičeze 750-voččen jubilejan oiktastuseks.

Glinde šingotase mašiništonsauvomižen edheotandoil, sidä kesken tetabiden kompanijoiden: Alfa Laval, Honeywell Bremsbelag GmbH.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase läz Gamburgan päivnouzmašt röunad, Ostštainbek-küläkundan taga, 24 m korktusel valdmeren pindan päl. Vedase seičemeks kilometraks megapolisan röunaspäi suvespäi pohjoižhe. Tegimištzon levitase lidnan suvipäivnouzmas.

## Eläjad
Vl 1933 se oli pen' žilo 544 eläjanke. Toižen mail'man sodan jäl'ghe žilon ristitišt ližadui eläjil muretud Gamburgaspäi i pagenikoil Päivnouzmažes Germanijaspäi. Vl 2013 eläjiden lugu oli 17 922 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Religijan mödhe (2020): protestantad — 23,7%, katolikad — 8,5%, toižed uskojad i religijatomad — 67,8%.

## Sebruzlidnad
*  Kapošvar, Mad'jaranma (vspäi 1970)
*  Sen Sebast'jan sür Luar, Francii (1964)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen sait (''glinde.de'').
Ibadan

**Ibadan** (mugažo anglijan kelel, virktas [ɪˈbædən], amerikaine virkand: [ɪˈbɑːdən],  [ì.bà.dã̀]) om lidn Nigerijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Ojo-štatan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1829 kuti sodalager'. Jäi lidnaks-sodavaldkundaks 20. voz'sadahasai. Vspäi 1893 kändihe britanižen protektoratan palaks i torguindan keskuseks.

Ibadan šingotase sidotud maižandushe sarakoil (söndtorhuden torguind, tedoidused), tekstilin, nahkan i söndtavaroiden tehmižel, kosmetikan da tabaktegesiden pästandal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan suves, 150..275 m korktusil, 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Lagos-porthasai om 120 km suvipäivlaskmha, Abudž-pälidnhasai — 530 km pohjoižpäivnouzmha. Nell' päjoged jokstas lidnan territorijadme: Kudeti, Ogbere, Ogunp () i On (*Ona*).

Klimat om tropižen savannan neps lühüdanke kuivsezonanke tal'vkus-uhokus (45 mm sezonas), pil'vekaz, heinkus-sügüz'kus eriližešti. Il'man keskmäine kuine lämuz vajehtase +24,9..+29,6 C° röunoiš vodes läbi. Ekstremumad oma +10,0 C° (viluku) i +39,5 C° (uhoku, tal'vku). Il'man lämuz voib ületada +31 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 1449 mm vodes, enamba semendkus-heinkus, sügüz'kus-redukus (175..237 mm kus), vähemba kaiked tal'vkus-vilukus (5..11 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 88..90 % röunoiš sulakus-redukus, 73..78 % tal'vkus-uhokus.

Ibadan jagase üks'toštkümneks nimitadud administrativižeks rajonaks (): viž lidnas i kuz' ezilidnas. Kaikutte rajon om ičeze ohjastusenke.

## Eläjad
Vl 2006 kaikiden rajoniden eläjiden lugu oli 2,559,853 ristitud, vl 2011 — 3,2 mln ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 6 millionad ristituid om lidnaglomeracijas (2021).

Islam i hristanuskond (protestantoiden jumalankodikundad päpaloin) oma päreligijoikš eläjiden keskes.

Vspäi 1962 Ibadanan universitet radab lidnas (, 35 tuh. üläopenikoid vl 2018). Sen ližaks, lidnas om 13 tošt universitetad i kolledžad üläopendusen pordhiden andandanke.

## Transport
Avtobusad, taksid, skuterad (*Okadas*) i taksivenad (*Danfos*) oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i raudtejonod ühtenzoittas valdkundan toižidenke järedoidenke lidnoidenke. Ibadanan rengazavtoten ezmäine pala oli sauvomas vn 2023 sulakus.

*Ibadan*-lendimport (*IBA / DNIB*) ühtenzoitab Abudžanke i Lagosanke. Vspäi 2021 kiruhraudtejono radab Lagosannoks udessaudud stancijaspäi, jonuz mäneb penemb mi koume časud kahtišti päiväs.

## Homaičendad
Viktorii (järv)

**Viktorii** (, , , mugažo *Nam Lolve* i *Ukereve* toižil sijaližil kelil) om Afrikan kaikiš suremb järv da koumanz' surtte reskveden järv mail'mas pindan mödhe.

Britanine Džon Henning Spik-matkadai avaiži järved evropalaižile vl 1858 i nimiti Viktoria-kunigaznaižen mödhe.

## Ümbrikirjutand
Järv sündui antropogenan keskes, läz üht millionad vozid tagaz. Sijadase ekvatoran pirdal, Päivnouzmafrikan platforman tektonižes alangos, koumen valdkundan territorijal: Kenii (pen' pala), Tanzanii, Ugand. Om vezivaradimen režimas vspäi 1954, konz Ouen Fols-gidroelektrostancii (nüg. Nalubaale) radaškanzi Vauktan Nilan joginiškal.

Randanpird om koverikaz. Randad oma madalad sodunuded, suvipäivlaskmas korktad kall'oikahad. Znamasižed lahted: Vinam (Kavirondo), Spik, Smit-Saund.

Viktorii mülüb Nilan basseinha. Kaikiš znamasižemb langenii jogi om Kager (), Vauged Nil jokseb järvespäi.

## Kävutand
Kalanpüdand (enamba sadad kalan erikod, äjad oma endemikad) i laivoidenlikund oma šingotadud järvel.

Nened järedad portad ratas randoil: Mvanz, Bukob (Tanzanii), Entebbe (Kampalan ezilidn), Džindž (Ugand), Kisumu (Kenii).

## Ühthižed andmused
* Pind — 68 800 km²
* Suruded 320 x 275 km
* Vedenmülü — 2 750 km³
* Ližakaz mülü vezivaradimeks — 205 km³
* Kaikiš suremb süvüz — 83 m
* Keskmäine süvüz — 40 m
* Pindan korktuz meren tazopindan päl — 1 133 m
* Randanpird ülitab 7000 km

Kaik om 84 sart järves 6000 km² ühthiženke pindanke, kaikiš suremb om Ukereve-sar' järven suvipäivnouzmas.

## Homaičendad
Banžul

**Banžul** () om Gambijan pälidn da meriport.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1816 kuti britanine *Baterst*-torguindpost () da orjiden satandan keskuz, Gambijan kolonijan da protektoratan pälidn. Vl 1965 kätihe ripmatoman Gambijan pälidnaks. Vspäi 1973 lidn om nügüdläiženke nimenke, värenzoittud *bang džulo*-sanad znamoitas «kervačun kuid» sijaližen mandinka-rahvahan kelel.

Banžul šingotase arahis-mapähkmen ümbriradmižel i maižanduzprodukcijan vendan meriportal Atlantižen valdmeren randal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Gambii-jogensun hural randal, ph. Marijan (Banžul) sarel, 0 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Valdkundan kaikiš järedamb Serekund-lidn sijadase 13 km suvipäivlaskmha. Sildad ühtenzoittas sart kontinentanke suves, ehtatim sidob Barr-lidnanke Gambijan jogensun oiktal randal.

Klimat om tropine kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz vajehtase +23..+28 C° röunoiš. Paneb sadegid 977 mm vodes, kuivsezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (4 mm kaikes pordos).

## Eläjad da transport
Vn 2013 Gambijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 301 ristitud, ezilidnoidenke (93 km² pindal) — 413 397 ristitud.

Rahvahidenkeskeine civiline Banžul-Jundum-lendimport (*BJL*, läz 1 mln passažiroid vl 2004) sijadase 24 km suvhe lidnaspäi, Kombo-lidnanno. Tehtas reisid Päivlaskmaižen Afrikan i Päivlaskmaižen Evropan erasihe pälidnoihe, Stambulha i Moskvha.

## Homaičendad
Sent Džordžes

**Sent Džordžes** () om Grenadan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om ühtennimižen tulendan administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Francijan kolonistoil vl 1650. Nimitihe ph. Georgan jumalanpertin mödhe. Vll 1885−1958 oli britanižen kolonijan pälidnaks. Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1974.

Sent Džordžes šingotase eksportan meriportal (bananad), sömtegimištol (rom sijaližes saharaspäi) i turizmal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase vulkanižen Grenad-saren suvipäivlaskmas, Kariban meren lahten randal, 0..188 m korktusil, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Torokad oleldas heinkus-redukus.

Klimat om subekvatorialine, tropine passatine. Voden keskmäine lämuz om +27,5 C°, kuidme +26,5..+28,3 C°. Ekstremumad oma +19,4 C° (viluku) i +34 C° (sügüz'ku). Paneb sadegid 1152 mm vodes, enamba kezakus-kül'mkus (123..164 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (26..39 mm kus). Tropižed ciklonad kovan tulleinke oma paksud heinkus-redukus.

## Eläjad da transport
Vl 2006 eläjiden lugu oli 4 315 ristitud. Kaik 33 734 ristitud elihe ezilidnoidenke vl 2012 (tulend, 67 km²).

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport enččen Moris Bišop-päministran nimed (*GND*, edel 2009. vot Point Salines) sijadase kahesas kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Torontho, Londonha, AÜV:oiden i Antiloiden lidnoihe.

## Homaičendad
Bisau

**Bisau** ( [biˈsaw]) om Gvinei-Bisaun pälidn da kaikiš suremb lidn. Sadab valdkundan erigoittud regionad (*Sector Autónomo de Bissau*).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud portugalijalaižil vl 1687 kuti orjantorguindan keskuz kožujan merikaran randal. Vspäi 1973 om ripmatoman valdkundan pälidnaks.

Valdkundan tegimišton enamba pol't om keskitadud neciš lidnas. Bisau šingotase mugažo maižandusen produkcijan i pumaterialiden vendan meriportan kal't.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Geb-jogen ( 255 km pitte) estuarijan oiktal randal i Atlantižen valdmeren randištol, 39 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Laht om sauptud merisaril.

Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine, päivoikaz päiči vihmsezonas. Kun keskmäine lämuz om +24,4..+27,5 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +12,2 C° (viluku) i +41,1 C° (sulaku). Paneb sadegid 2022 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (435..682 mm kus), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-semendkus (22 mm kaikes pordos).

## Eläjad
Vn 2009 Gvinei-Bisaun rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 384 960 ristitud. Kaik 492 004 eläjad oli lidnas vl 2015.

Religijan mödhe vl 2009 40,2 % eläjid oliba hristanuskojad, 34,2 % islamanuskojad, 7,9 % animizman polenpidajad, 3,3 % ateistad i 14,4% ei antkoi vastust.

## Galerei

Tribunal regional, Bissau.jpg|Bisau-regionan käskuzkund (vn 2017 olend)
Kathedrale von Bissau.png|Ph. Marija-neiččen Kandelärijalaižen päjumalanpert' (riman katoline, om saudud vll 1935−1950), vn 1995 nägu
Mesquita em Bissau.jpg|Islaman pühäpert', vn 2017 nägu
Aéroport international Osvaldo Vieira.jpg|Bisaun rahvahidenkeskeižen lendimportan Osval'du Vieira-käsknikan nimed terminal vl 2023


## Sebruzlidnad
*  Lissabon, Portugalii
*  Prai, Kabo Verde
*  Taibei, Taivan', Kitai

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''cmbissau.com'').
Sen Sebast'jan sür Luar

**Sen Sebast'jan sür Luar** () om lidn da kommun Francijan lodehes. Se om Nantan suvipäivnouzmaine ezilidn, mülüb Luaran mad-regionha.

Lidn sijadase 2..33 m ü.m.t. korktusil.

Vn 2011 Francijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 25 293 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''saintsebastien.fr'').