Astan

**Astan** ( «pälidn», ) om Kazahstanan pälidn. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1830 kuti kozakoiden *Akmolan forpost* läz kazahlaižiden surt Akmol-žilod kaičemha Venälaižen imperijan ut ümbrikod kazahan toižiden hanoiden sodavägiden londoišpäi. Vn 1863 16. päiväl kezakud Akmolan varmitez da ühtenzoittud žilo senno saiba ümbrikon pälidnan statusad *Akmolinsk*-nimenke. Vll 1961−1992 nimitihe sidä *Celinograd:aks* (kaz. i ). Vll 1992−1998 nimi oli *Akmol* (, ), udesnimitihe čoman kulundan da hüvän associacijan täht *Astan:aks* (kaz. i ven. *Астана*). Vn 2019 20. päiväl kezakud parlament vahvišti pälidnan ut nimitust — *Nur-Sultan* (). Astan-nimi om pörtud vn 2022 sügüz'kus.

Kätihe Kazahstanan pälidnaks vn 1997 tal'vkun 10. päiväspäi.

Astan šingotase sauvondal, torguindal i transportkeskuseks varažomidenke. Tegimišton päsarakod oma sauvondmaterialiden pästand, mašinansauvomine (sidä kesken katl'ad i lämbituzladimed, libutimed), sömtegimišt.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, Išim-jogen molembil randoil (), 347 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pälidnan territorii om anklavaks Akmolan agjan suvipäivnouzmas.

Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +4 C°, kezakun-elokun +19,1..+20,6 C°, tal'vkun-uhokun −12..−14,5 C°. Ekstremumad oma −51,6 C° i +41,6 C°. Kezaaigan minimum om −2,2 C° (eloku), tal'vaigan maksimum om +8,2 C° (uhoku). Paneb sadegid 338 mm vodes, enamba kezakus (40 mm) i heinkus (56 mm), vähemba vilukus-sulakus i sügüz'kus (17..21 mm kus). Ei olele haloid heinkus. Mecankazvatusen sur' projekt tegese ümbri lidnas polenemha kuivaigad i stepin kovid tulleid.

## Tobmuz

Astan jagase kudeks administrativižeks rajonaks: Almati, Esil', Sariark (), Baikonur (vn 2018 keväz'kuspäi), Nur (*Нура*, vspäi 2023), Saraišik (, om erigoittud Almati-rajonan suvipalaspäi vn 2025 vilukun lopus).

Edeližed lidnan pämehed (akimad):
* Aset Isekešev (21. kezaku 2016 — 10. sügüz'ku 2018, *Әсет Исекешев*)
* Bahit Sultanov (11. sügüz'ku 2018 — 12. kezaku 2019, *Бақыт Сұлтанов*)
* Altai Kul'ginov (13. kezaku 2019 — 8. tal'vku 2022, *Алтай Көлгінов*)

## Eläjad
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 852,985 ristitud, vn 2017 kezakus lidnan ristitišt ületi millionad, i vl 2018 se oli 1,070,196 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2022 augus, ristitišt 1,239,744 eläjad): kazahlaižed — 81,1 %, venänikad — 11,3 %, ukrainalaižed — 1,2 %, totarlaižed — 1,0 %, uzbekad — 0,9 %, saksalaižed — 0,8 %, korejalaižed — 0,6 %, kirgizlaižed — 0,5 %, azerbaidžanlaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,2 %.

Üläopendusen vižtoštkümne aluzkundad i läz 17 kolledžad anttas professionališt opendust.

## Transport
Avtobusad i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas, kiruhtramvain jono om sauvomas vspäi 2017. Rengazavtote ümbri lidnas om avaitud täuzin vn 2019 lopus. Kezaline navigacii oleskeleb Išim-jogedme lidnan röunoiš.

Vl 2017 uz' «Nurli Žol»-päraudtestancii om avaitud lidnan suvipäivnouzmas.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Nursultan Nazarbajevan nimed (, *NQZ / UACC*, 5,1 mln passažiroid vl 2019) sijadase 16 kilometras suvipäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Tehtas reisid Azijan lähižiden maiden i Venäman surihe lidnoihe, Frankfurtha i Pekinha, mugažo Kazahstanan kaikihe surihe lidnoihe, om čarterreisid Keskmeren, Egiptan i Tailandan lebutahoiže.

## Sebruzlidnad

*  Amman, Jordanii (vspäi 2005)
*  Ankar, Turkanma (2001)
*  Bankok, Tailand (2004)
*  Biškek, Kirgizstan (2011)
*  Gdan'sk, Pol'šanma (1996)
*  Hanoi, Vjetnam (2009)
*  Kazan', Tatarstanan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (2004)
*  Manil, Filippinad (2004)
*  Nicc, Francii (2014)
*  Oulu, Suomenma (2013)
*  Pekin, Kitai (2006)
*  Piter, Venälaine Federacii (1996)
*  Rig, Latvii (1998)
*  Seul, Korejan Tazovaldkund (2004)
*  Tbilis, Gruzii (1996)
*  Uf, Baškortostanan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (2010)
*  Varšav, Pol'šanma (2002)
*  Zagreb, Horvatii (2014)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan administracijan (''Astanan Akimat:an'') oficialine portal (''astana.gov.kz'').