open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahtubinsk

**Ahtubinsk** () om Venäman lidn da lidnankund Astrahanin agjan lodehes. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Ahtubinskan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1959 koumen žilon ühtištusel — Vladimirovk-slabad' (, mainitase vspäi 1793), Petropavlovk-žilo () i Ahtubanžilo. Panihe niiden žiloiden alust kormadamha keitandsolad Baskunčak-järvespäi Volgan laivoihe. Ezmäine raudtesild Ahtubas päliči oli saudud vl 1912, raudtestancii nimitase *Vladimirovk:aks*.

Venäman kaikiš suremb kaičendministrusen lendimiden kodvindkeskuz sijadase lidnanno, kosmonavtikan tehnologine park radab. Ahtubinsk šingotase laivoiden sauvondan da kohendusen tegimel, turizmal (15 adivpertid), mugažo sömtegimišton edheotandad ratas (lihakombinat, leibänpaštandsijad, «Russol'»-kompanijan transportkeskuz).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan hijamiden (Ahtub, Vladimirovk, Kalmink) hural randal, üks' metr valdmeren tazopindan päl keskmäižel korktusel.

Matkad Astrahanihesai om 305 km suvipäivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn om Znamensk 50 km lodeheze kaikil teil.

## Tobmuz
Kaik viž pen't eländpunktad (kaks' oli kaikenaigaižeta ristitištota vl 2010) mülüdas lidnankundha Ahtubinskan ližaks. Lidnankundan pind — 1055,4 km².

Lidnan Nevondkundan ezimez' om Jevgenii Trefilov vn 2019 redukuspäi. Edeline ezimez' om Ivan Semenov, radoi edel vn 2019 redukud. Edeline lidnan Administracijan pämez' om Amanga Naruzbaev (reduku 2009 — eloku 2019).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 41 853 ristitud, lidnankundan — 41 923 ristitud, rajonan koume videndest. Vl 2017 kaik 37 883 eläjad oli lidnas i 37 906 eläjad kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 53 tuhad eläjid vl 1987.

Rahvahad (2010): venälaižed — 86,5 %, kazahlaižed — 6 %, ukrainalaižed — 2,2 %, toižed rahvahad — 5,3 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma letud lidnas: 18. voz'sadan Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen pühäpert' (om udessaudud kafedraližeks päjumalanpertikš vll 2002−2010), koume jumalanpertid i kaks' časounäd.

Astrahanin avtotekolledžan filial, Astrahanin bazižen medkolledžan filial i Moskvan aviacine institut-tedoiduzuniversitetan «Vzlöt»-filial (*Lendahtamine*) oma Ahtubinskan profopendusen aluzkundoikš.

## Galerei

ПаркАхтубинск.jpg|Kul'turan da lebun keskuzpuišt (2005)
ХрамАхтубинск.JPG|Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen kafedraline päjumalanpert', vn 2009 nägu
Государственный лётно-испытательный центр МО РФ.jpg|Venäman kaičendministrusen lenduzkodvkeskuz vl 2015
Дом офицеров Ахтубинск.jpg|Oficeriden kul'turkeskuz (2014)
ЖДСтанцияВладимировка.JPG|*Vladimirovk*-päraudtestancijan sauvuz vl 2005


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''adm-ahtubinsk.ru'').
Znamensk (Astrahanin agj)

**Znamensk** () om Venäman sauptud lidn Astrahanin agjan lodehes. Se om lidnümbrikon-ki statusanke alištamha agjan tobmudele.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1948 kuti *Kapustin Jar-1-žilo* — «Kapustin Jar»-poligonan personalan elämižkeskuz. Žilo sai lidnan statusad vl 1962 nügüdläiženke nimenke, Kapustin Jar-1-nimi jäi kirjeižidenvajehtusen täht. Nimitadas Znamenskaks oficialižikš vspäi 1993.

Znamensk šingotase mašiništonsauvomižen «Atlant»-tegimel.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Ahtuban Podstepk-hijaman hural randal (Volgan alangišt), 3..6 m korktusil valdmeren pindan päl. Matkad Volgogradan agjhasai om viž kilometrad lodeheze, Astrahanihesai — 350 km suvipäivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn om Leninsk (Volgogradan agj) 45 km päivlaskmha kaikil teil. Kapustin Jar-žilo (5724 rist. vl 2010) seižub ani lidnan päivnouzmaižen röunan taga, mülüb Ahtubinskan rajonha.

Znamensk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 27 208 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 36 700 eläjad vl 2001.

Ortodoksižen hristanuskondan ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' om saudud vll 2001−2006.

Astrahanin valdkundaližen universitetan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

Edeline lidnümbrikon pämez' om Väčeslav Dubrovčenko (keväz'ku 2005 — tal'vku 2019).

## Galerei

High-altitude atmospheric probe on display outside Kapustin Yar museum (Znamensk, Russia - 2011).jpg|Atmosferine zond «Kapustin Jar»-poligonan muzejas (2011)
Ленин (Знаменск, Астрахань).jpg|Vladimir Leninan muštnik, vn 2013 nägu
1-пуску-посвящается 1S.jpg|R-1-raketan model' muštnikaks lidnas vl 2012
Дом Офицеров (Знаменск, Астрахань).jpg|Oficeriden kul'turkeskuz (2006)
Badge Знаменск.jpg|Nevondkundaline znam rindhan päle


## Homaičendad


## Irdkosketused
* «Znamensk»-SATÜ:n sijaližen ičeohjastusen aluzkundoiden oficialine sait (''zato-znamensk.ru'').
Sol'vičegodsk

**Sol'vičegodsk** () om Venäman lidn da kurort Arhangel'skan agjan suvipäivnouzmas, Kotlasan rajonas. Se oli municipaližen «Sol'vičegodskoje»-ühtnikan (lidnankundan) administrativižeks keskuseks vll 2004−2022.

## Istorii
Eländpunktan eläjad mainitasoiš ezmäižen kerdan Sinodan aigkirjas kuti *mehed Usol'jespäi* vl 1492. Möhemba nimitihe *Usol'sk* i *Vičegdan Sol* (). Vl 1796 sai makundan lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.

Sol'vičegodskan ižandusen päsarak om turizm (istorine lidn i vezikurort), mugažo turbhan briketiruindan tegim om saudud.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Vičegd-jogen oiktal randal, 70 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Kotlashasai om 17 km suvipäivlaskmha orhal vai 35 km avtotedme, Arhangel'skhasai — 480 km lodeheze orhal vai 635 km avtotedme. Lähembaine lidn om Koräžm 12 km päivnouzmha.

*Sol'vičegodsk*-raudtestancii sijadase lidnanvuiččes Vičegodskii-žilos 12 km suvhe orhal.

## Tobmuz
Kaik 93 eländpunktad mülüiba enččehe lidnankundha Sol'vičegodskan ližaks: kahesa žilod i 85 küläd. Znamasine om Haritonovo-žilo (1419 rist. vl 2012). Lidnankundan pind oli 2190,73 nellikkilometrad. Se om kätud ümbrikon territorialižeks palakundaks vn 2022 sulakuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 460 ristitud, rajonan ristitišton kümnendez, lidnankundan — 5 064 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 2 098 eläjad, lidnankundan 4 269 eläjad. Kaik 1 952 eläjad oli lidnas vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe. Vspäi 1856 kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz nelläd tuhad eläjid vozil 1970−2001 (4 094 rist. vl 1979).

Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan päjumalanpert', Pühän Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe päjumalanpert', kaks' jumalanpertid, koume časounäd, niiden keskes Stroganovad-torgovanoiden. Kaik ühesa jumalanpertid oma kadonuded.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma keskškol, muzikškol, rahvahankäzitöiden škol-radhonuz. Kotlasan transportan tehnikum om lähembaine profopendusen aluzkund, radab Vičegodskii-žilos. Vll 1927−1956 pedagogine tehnikum oli Sol'vičegodskas.

## Galerei

Башня над источником (г. Сольвычегодск).jpg|Čuhunduz solpurtken päl (2015)
Комплекс Благовещенского собора в г. Сольвычегодске.jpg|Blagoveššenjan päjumalanpert', vn 2015 nägu
АЦ-40 (ЗИЛ-130) ПЧ 34, г Сольвычегодск.JPG|Lämoipalonvastaine avto (2012)
Сольвычегодск Ленина 17.jpg|Sodamehiden olendan pert' (2021)
Причал в Сольвычегодске.JPG|Jogivaldmad vl 2009


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan muzejan-kel'dtahon sait (''solimus.ru'').
Kamizäk

**Kamizäk** (,  «rogoheinän žomad») om Venäman lidn da lidnankund Astrahanin agjan suves. Se om Kamizäkan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1925).

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1560 kuti kalatezport, ristitišt püdi kalad. Ühtištuihe žilod lähižidenke penidenke žiloidenke da anttihe lidnan statusad vn 1973 2. päiväl uhokud.

Kamizäk šingotase sömtegimišton edheotandoil (ristegim, konservtegim, lindferm), mugažo Kaspijanrandaližen aridižen manradandan tedoinstitutan filial (edel 2018. vot erine Venäman kastlijan maploduidenkazvatusen da arbuzlinmavodindan tedoinstitut) radab lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan suhišton Kamizäk-hijaman randal, −24 m keskmäižel korktusel, alemba mail'man valdmeren tazopindad. Matkad lähembaižhe Astrahan'-lidnhasai om 35 km pohjoižhe avtotedme.

Kamizäk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 16 314 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 16 tuhad eläjid vll 2000−2017 (16 314 rist. vl 2010). Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 16 077 ristitud.

Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Smolenskan jumalaižen jumalanpert' om olmas lidnas, udessündutihe vodele 2008.

Kamizäkan maižanduzkolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

Edeline lidnan pämez' (Nevondkundan ezimez') om Dmitrii Vasil'jev (tal'vku 2013 — keväz'ku 2020).

## Galerei

Камызяк. Вид города.jpg|Kontor (2010)
Church Kamysjak.jpg|Jumalanmaman Smolenskan jumalaižen jumalanpert', vn 2010 nägu
Здание Пенсионного фонда (2). Камызяк.jpg|Venäman Penziifondan palakundan sauvuz (2010)
Памятник Воинской Славы. На этом месте раньше стоял храм, а теперь должен гореть вечный огонь edorig.jpg|Suren sodan hoštusen muštnik (2010)
Камызяк. Указатель.jpg|Znam lidnan röunal vl 2010


## Tetabad sündnuded
* Azamat Musagalijev (sünd. 1984) — mez'-kazahlaine, Venäman akt'or da TV-vedai.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipaližen «Kamizäk-lidn»-ühtnikan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''камызяк.com'').
Narimanov (lidn)

**Narimanov** () om Venäman lidn da lidnankund Astrahanin agjan suvipalas. Se om Narimanovan rajonan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1963 21. päiväl sulakud kuti *Vododelitel' *-žilo otmaha kävutamižhe Volgan suhišton oiktad randpol't. Vn 1973 sügüz'kul vezijagajan padoseinän sauvond tuli lophu i laivoiden likund zavodihe sen kal't. Saudihe šlüzad vodele 1975. Udesnimitihe *Nižnevolžskii*-žilod nügüdläižikš Venäman kirjutajan da Azerbaidžanan NST:n Nariman Narimanov-pämehen (1870−1925) oiktastuseks da anttihe lidnan statusad vn 1984 19. päiväl redukud.

Narimanov šingotase laivansauvomižen «Lotos»-tegimel, geotekstilin «Geksa-Lotos» kompanijal, kalankazvatusen da melioracijan edheotandoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Volg-jogen korktal oiktal randal, valdmeren tazopindan (0 m) keskmäižel korktusel.

Matkad Astrahanihesai om 45 km suvhe «Kaspii»-avtotedme (M6), ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi. Kivivoinvalamižport om saudud lidnas.

## Tobmuz
Narimanov om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Edeline Nevondkundan ezimez' om Aleksandr Nikitin (reduku 2016 — sügüz'ku 2019).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu om 11 521 ristitud, rajonan nelländez, vn 2021 — 11 104 ristitud. Kaik 11 118 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 300 eläjad vl 1998.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 69,1 %, kazahlaižed — 11,4 %, turkad-meshetilaižed — 3,2 %, totarlaižed — 2,0 %, turkad — 1,2 %, azerbaidžanlaižed — 0,9 %, kalmikalaižed — 0,8 %, čečenalaižed — 0,6 %, ukrainalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,5 %, rahvahuden ozutandata — 7,9 %.

Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Blagoveščenjan jumalanpert' om saudud vozil 2001−2012.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškol (om ühtištadud severziš-se aluzkundoišpäi), rajonan lapsiden sädamižen pert', lidnan čomamahtoiden škol, rajonan lapsiden da norišton sportškol. Astrahanin proftehnologijoiden valdkundaližen kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Здание в Нариманове.jpg|Kontor (2012)
Строящийся храм в городе Нариманов.jpg|Pühän Jumalanmaman Blagoveščenjan jumalanpert' sauvomižes, vn 2009 nägu
Город Нариманов (2).jpg|Äižiruižes pertištos (2009)
Нариманов. Указатель.jpg|Znam lidnan röunal vl 2009


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan tobmuden sait (''adm-narimanov.ru'').
Valuikad

**Valuikad** () om Venäman lidn da raudtesol'm Belgorodan agjan suvipäivnouzmas. Se om Valuikan lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1593 kuti röunlidnuz, nimitihe Valui-jogen mödhe. Udessaudihe sidä koume kerdad, jäl'gmäine tatarlaižiden lond suvespäi oli vl 1713. Valuikad sai lidnan statusad vl 1797.

Valuikad oma maižanduzrajonan keskuseks, šingotasoiš raudten (sortiruindstancii) i sömtegimišton (saharan tegim, pühävoitegim, maidtegim, konservtegim, lihakombinat) edheotandoil, mugažo savičun tegim radab.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalan päivnouzmas, Oskol-jogen (, Severskii Doncan ližajogi) hural randpolel da sen huran Valui-ližajogen randoil, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Ukrainan röunhasai om kümne kilometrad suvipäivnouzmha orhal (Luganskan agj) vai 30 km suvipäivlaskmha kaikil teil (Har'kovan agj), Belgorodhasai om 115 km lodeheze orhal vai 148 km avtotedme Šebekinon kal't. Lähembaine lidn om Aleksejevk 60 km pohjoižpäivnouzmha raudtedme, Ukrainan lidn — Kupänsk (Har'kovan agj) 70 km suvipäivlaskmha.

## Tobmuz
Uz' Simonovk- i Agoševk-žilod da Kuznecovk-futor mülüiba lidnankundha Valuikan ližaks. Lidnankundan pind oli 42,94 km².

Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2019 kül'mkule. Sergei Kolpakov radoi sen jäl'gmäižen pämehen (heinku 2016 — reduku 2018).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 35 322 ristitud, lidnankundan — 35 799 ristitud, rajonan pol'. Vl 2017 kaik 34 679 ristitud elihe lidnas i 35 112 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 35,8..35,9 tuhad eläjid vll 2000 i 2003−2008.

Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma avaitud: ph. Mikulai-čudonsädajan kafedraline päjumalanpert' (1840), Joann Kuldansun i Gennadii Car'lidnalaižen jumalanpertid, Valuikan Jumalanmaman Emäganpäivän mez'jumalankodi ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpertinke (letihe vll 1906−1913) i kahtenke jumalanpertinke. Lidn om Valuikan eparhijan keskuz.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Valuikan industrialine tehnikum i kolledž (pedagogine i medicinine palakundad) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Galerei

Валуйский историко-художественный музей 2012.jpg|Valuikan istoriž-čomamahtoine muzei (2012)
Свято-Николаевский собор Валуйского монастыря.jpg|Ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (1906−1913) mez'jumalankodiš, vn 2012 nägu
Валуйский маслозавод 05.jpg|Pühävointegim vl 2020
Дом культуры Соцгородка (Валуйки) 1.jpg|Kul'turkeskuz Soclidnut-rajonas (2019)
Фасад пассажирского вокзала.jpg|*Valuikad*-päraudtestancijan sauvuz vl 2019


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Valuikad-lidnan da sen municipaližen ümbrikon tobmuden sait (''valujskij-r31.gosweb.gosuslugi.ru''). 
* Valuikan istoriž-čomamahtoižen muzejan sait (''valmuseum.ru'').
Aleksejevk

**Aleksejevk** () om Venäman lidn Belgorodan agjan päivnouzmas. Se om Aleksejevkan ümbrikon (edel vn 2024 redukud lidnümbrikon, edel vn 2018 sulakud rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1685 kuti kozakoiden *Aleksejevskai-slabad* () kaičemha Venäman röunad. Ühtennimine stancii om saudud vl 1895 «Har'kov — Balašov»-keskustal. Vspäi 1918 oli makundan keskuseks. Kätihe slabadad radnikžiloks vl 1939. Suren sodan aigan žilo oli okkupiruidud (5. heinku 1942 — 19. viluku 1943), sen jäl'ghe Aleksejevkan ukrainine ristitišt poleni lujas. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1954 19. päiväl elokud.

Aleksejevk šingotase sömtegimišton edheotandoil (pühävoin, argvoin da razvoiden järed «EFKO»-tegim, maidkonservtegim, leibtegim, kombisötken tegim), himižel tegimel i katilmašiništon tegimel. Ende ladimensauvomižem «Deviz»-tegim, magaduzsijiden tegim, sahartegim i lihakombinat radoiba mugažo.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon lodehes, Tün' Sosn-jogen randoil ( 161 km pitte, Donan oiged ližajogi), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Belgorodhasai om 148 km päivlaskmha orhal vai 172 km avtol. Lähembaižed lidnad avtoteidme oma Birüč kaks'kümne kilometrad päivlaskmha i Ostrogožsk (Voronežan agj) 50 km pohjoižpäivnouzmha.

## Tobmuz
Aleksejevk oli lidnankundaks vll 2004−2019, sen üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind oli 124,52 km².

Lidnankundan jäl'gmäine pämez' oli Pavel Hvorostän vn 2017 keväz'kuspäi vn 2019 elokuhusai.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 39 026 ristitud, rajonan koume videndest, vn 2021 — 36 578 ristitud. Kaik 38 447 eläjad oli lidnas vl 2017. Vll 1996−2019 lidnan ristitišton lugu oli kaikiš suremb, 38..39 tuhad eläjid (39 400 rist. vl 2008).

Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma kaičenus i saudud lidnas: ph. Aleksandr Nevalaižen, ph. Dimitrii Rostovalaižen, Eläban Eziauguižen Stroican, ph. Jurgii-vägestusenkandajan.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, seičeme keskškolad (nomer 1..7), specialine (korrekcine) škol-internat, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Aleksejevkan kolledž (ende pedagogine i maižandusen kolledžad eriži) i agrotehnine tehnikum oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Galerei

Купеческий клуб семьи Бокаревых.jpg|Enččen lidnankundan administracijan sauvuz (2012)
Свято-Троицкий храм (Holy Trinity Cathedral) - Алексеевка (Alekseevka).jpg|Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert', vn 2014 nägu
ЭФКО УК Алексеевка.jpg|«EFKO»-voitegimen ohjanduzkompanijan sauvuz vl 2014
Музей (бывший купеческий особняк Любивых) (1).jpg|Kodirandantedištandmuzei (2011, ende Lübivijad-torgovanoiden erižpert')
Дом крупного торговца Мирошникова( сейчас Военкомат), построен в 1865 году. Улица Ст. Большевиков д.6 (2).JPG|Sodakomissariat (2013, ende Mirošnikov-torgovanan pert')


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen ümbrikon tobmuden sait (''alekseevskij-r31.gosweb.gosuslugi.ru'').
Koroč

**Koroč** () om Venäman lidn da lidnankund Belgorodan agjan keskuzpalas. Se om Koročan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1637 kuti röunlidnuz i *Čoma lidn Koročal* (), aigan mändes nimituz lüheni. Koroč sai makundan lidnan statusad vl 1708. Suren sodan aigan lidn oli okkupiruidud (1. heinku 1942 — 7. uhoku 1943).

Koroč om maižanduzrajonan keskuseks, šingotase sömtegimišton edheotandoil («Miratorg»-kompanijan järed sigalihakombinat, maidtegim, sömänkombinat pästab olut i mineralvet).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, ühtennimižen jogen (91 km pitte, Severskii Doncan bassein) oiktal kukhikahal randal, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Belgorodan röunhasai om nell'kümne viž kilometrad suvipäivlaskmha avtotedme, keskuzpalhasai — 54 km. Lähembaižed lidnad oma Uz' Oskol 52 km päivnouzmha avtol, Šebekino 63 km suvhe avtotedme, Belgorod i Gubkin 68 km pohjoižhe avtotedme.

## Tobmuz
Puškarnoje- (528 rist. vl 2010) i Belogor'je- (159 rist. vl 2010) žilod mülüdas lidnankundha Koročan ližaks. Lidnankundan pind — 7,93 km². Koroč-lidn röunatab küläeländpunktoidenke: Pogorelovk-žilo (, 2218 rist. vl 2010) i Behteevk-žilo (*Бехтеевка*, hural randal, 3290 rist. vl 2010).

Lidnankundan tobmuden pämez' om Lidnan Suiman ezimez'. Edeline Suiman ezimez' om Vladimir Konoplänii (sügüz'ku 2018 — reduku 2023). Lidnankundan Administracijan pämez' om Mihail Serih (*Михаил Серых*) vn 2021 tal'vkuspäi. Administracijan edeližed pämehed oma Aleksandr Korotkih (heinku 2019 — tal'vku 2021) i Vasilii Kurganskii (tal'vku 2015 — heinku 2019).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 877 ristitud, lidnankundan — 6 564 ristitud, rajonan kudendez. Vl 2017 kaik 5 888 ristitud elihe lidnas, 6 621 ristitud — lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 200 eläjad vl 1931, sid' poleni kollektivizacijan, näl'gen i Suren sodan tagut.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 90,6 %, ukrainalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 0,6 %, rahvahuden ozutandata — 8,3 %.

Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma kaičenus lidnas, niišpäi vaiše Jumalanmaman Raštvoiden jumalanpert' om avaitud, letihe sen nügüdläšt versijad vll 1873−1883.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma *Skazka*-päivkodi nomer 1 («Sarn»), keskškol D.K. Kromskijan nimed, škol-internat, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol. Koročan maižanduztehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Coat of Arms of Korocha 1780.svg|Vn 1780 lidnanznam
Короча храм Рождества Пресвятой Богородицы.JPG|Jumalanmaman Raštvoiden jumalanpert', vn 2011 nägu
Пищевой комбинат Короча.jpg|Sömänkombinat vl 2010
Корочанский Дом культуры.JPG|Kul'turkeskuz (2011)
Кинотеатр Короча.JPG|Kinoteatr vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* «Koroč-lidn»-lidnankundan tobmuden sait (''korocha-r31.gosweb.gosuslugi.ru''). 
* Koročan rajonan istorijan kodirandantedištandmuzejan sait (''kormuseum.ru'').
Belgorodan agjan lidnad

Kaik om üks'toštkümne lidnad () i 18 lidnanvuittušt žilod (ven. *посёлок городского типа*) **[[Belgorodan agj]]as**.

## Lidnad

 lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.

## Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad, nügüd' žilod:
* Bogatii (1779−1926)
* Hotmižsk (1640−1928)
* Livensk (1779−1862)

## Homaičendad
Portugalijan kel'

**Portugalijan kel**' (ičeze nimituz: *português*, *língua portuguesa*) om üks' ibero-romanižiš, indoevropižiš kelišpäi. 

Reguliruindorganzacijad oma Rahvahidenkeskeine portugalijan kelen institut (*Instituto Internacional da Língua Portuguesa, IILP*, Prai, Kabo Verde, vspäi 2002), Lissabonan Tedoakademii i Brazilijan literaturan akademii (Rio-de-Žaneiro).

## Leviganduz
Kel' om Portugalijan, Brazilijan, Angolan, Mozambikan, Kabo Verden, San Tome da Prinsipin i Päivnouzmaižen Timoran valdkundkel', mugažo EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.

Pagižijoiden lugu om 223 millionad ristituid kuti kodikel' (2016), heišpäi nell' videndest elädas Brazilijas, i 20 mln ristituid toižeks keleks. Lähembaine heimkel' om ispanijan kel'.

## Ümbrikirjutand
Portugalijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kirjamišt mülütab kaik 23 kirjant, i kirjamid diakritikanke (Á, Â, Ã, À, Ç, É, Ê, Í, Ó, Ô, Õ, Ú), diakritižed znamad ei antkoi kirjamele erilišt statusad. K-, W- i Y-kirjamed oma sanoiš verazmaiženke augotižlibundanke vaiše.

Sanoiden järgenduz om SVO, harvemba SOV (konz objekt om personaline pronomin). Substantivoil ei ole kändlust, kaks' sugud (mužik- i naižsugu) artiklinke ozutajaks, kaks' lugud (üks'lugu, äilugu). Rippui adjektiv panese substantivan jäl'ghe tobjimalaz. Adjektival koume rindatuzmärad: komparativ, superlativ, i form ladun korktanke märanke, se kändase «lujas»-sananke: *grande* «sur'», *máximo* «lujas sur'».

Kaikiš amuižembad löutud tekstad portugalijan kelen sanoidenke datiruišoiš 9.-12. voz'sadoil. Vanhan portugaližen kirjankelen norm paneškanzihe 14.-16. voz'sadoil kirjoiden painandan levitandanke.

## Lugusanad
* **um** — üks' 
* **dois** — kaks' 
* **tres** — koume 
* **quatro** — nell' 
* **cinco** — viž 
* **seis** — kuz' 
* **sete** — seičeme 
* **oito** — kahesa 
* **nove** — ühesa 
* **dez** — kümne
* **vinte** — kaks'kümne
* **trinta** — koumekümne
* **cem** — sada
* **mil** — tuha

## Frazad
* Ola! — Tervhen!
* Qual é o seu nome? — Kut sindai kuctas?
* De onde voce é? — Kugalaine oled?
* Onde voce mora? — Kus sinä eläd?
* Tchau! — Nägemižhesai!
* Obrigada. — Kitän.

## Homaičendad
Stroitel' (lidn)

**Stroitel**' () om Venäman lidn Belgorodan agjan päivlaskmas. Se om Jakovlevon ümbrikon (rajonan vll 1965−2018) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud žilho kukuruzpöudol vl 1958 otmaha kävutamižhe raudkivendon Jakovlevo-löudmižsijad. Žilo sai lidnan statusad Belgorodan agjan Duman pätandan mödhe vn 2000 15. tal'vkud.

Stroitel' šingotase Jakovlevo-kaivuden radol, sauvondmaterialiden edheotandoil (raudbetontegesed, montažezitegesed), mugažo lihanümbriradai tegim radab. Lidnalaižiden znamasine pala radab Belgorodas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalan suves, Vorskl-jogen hural randpolel (Dnepran bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Belgorodan röunhasai om kümne kilometrad suvhe avtotedme, keskuzpalhasai — 21 km. Raudten lopstancii radab ajamha jüguid vaiše.

## Tobmuz
Vll 2004−2018 Stroitelin lidnankund oli olmas. Kaik koume pen't futorad mülüiba lidnankundha Stroitelin ližaks. Lidnankundan pind oli 34,7 km².

Vasilii Nesterov radoi enččen lidnankundan tobmuden pämehen (2003−2004, 2007−2010, vn 2016 semendkuspäi).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 933 ristitud, lidnankundan — 24 304 ristitud, rajonan kaks' videndest, vn 2021 lidnan — 23 780 ristitud. Kaik 24 526 eläjad oli lidnas vl 2017, se ristitišt oli kaikiš suremb kaikes aigas. Sil-žo vodel kaik 24 914 ristitud elihe lidnankundas.

Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud lidnas: Sündun Sretenjan jumalanpert' (1993), Belgorodan uziden moknikoiden da hengenavaidusen kundlijoiden jumalanpert' (saudihe vll 2003−2011) i ph. Jurgii-vägestusenkandajan časoun' (2002). Nellänz' pühäpert' ph. Mikulai-čudonsädajan oiktastuseks om sauvomižes udel kaumžomal vspäi 2025. Protestantizman koume pühäpertid oma letud: baptizman, seičemenden päivän adventistoiden, evangelijan ripmatoman jumalankodikundan *Blagodat' *-pühäpert'.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičeme nimitadud päivkodid, koume keskškolad (nomer 1..3), lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, olimpižen varan sportškol.

Professionaližen opendusen aluzkundad oma Jakovlevon politehnine tehnikum i Jakovlevon pedagogine kolledž.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da Jakovlevon ümbrikon tobmuden sait (''yakovgo.gosuslugi.ru'').
Šebekino

**Šebekino** () om Venäman valdkundröunanverine lidn Belgorodan agjas. Se om Šebekinon lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativine keskuz da üks'jäine lidn.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1713 kuti *Šebeko-alapolknikan manmehiden külä*. Vspäi 1928 oli Šebekinon rajonan keskuseks. Vn 1938 16. päiväl tal'vkud radnikžilo sai lidnan statusad. Vozil 1942 (14. kezaku) — 1943 (9. uhoku) lidn oli nacistižen Germanijan okkupacijan al. Mülütihe rajonha vl 2006. Vll 2004−2018 Šebekino oli lidnankundaks.

Šebekinon ižandusen päsarakod oma himine (ezmäine kodihimijan tegim NSTÜ:s), mašinansauvomine (mašiništ sömtegimišton täht), sauvondmaterialiden tehmine (niiden kombinat, melan, asfal'tan, raudbetonan i čomitandmaterialoiden tegimed), sömtegimišt (voitegim, konservtegim, makaroniž-konditerine edheotand), om sötken tegimid. Edel Redukun revolücijad mugažo järed saharantegim, nahktegim, etilspirtan tegim, savičuntegim i hebonvodindan ferm radoiba Šebekinos da läz sidä.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmas, Nežegol'-jogen randoil ( 75 km pitte, Severskii Doncan hura ližajogi), Severskii Doncan randpolel, 110 m korktusel valdmeren pindan päl.

Matkad Belgorodhasai om koumekümne kilometrad lodeheze, Ukrainan valdkundröun om viž kilometrad suvhe. Lähembaine lidn om Har'kovan agjan Volčansk () 10 km suvhe.

## Tobmuz
Lidnankundan jäl'gmäine pämez' om Dmitrii Pisklov (tal'vku 2017 — reduku 2019). Vn 2019 redukus lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan da lidnankundan eläjiden lugu oli 44 279 ristitud, rajonan pol', vn 2021 lidnan — 39 680 ristitud. Kaik 42 465 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 45 tuhad eläjid vozil 1989−2009.

Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma letud lidnas: Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen (2004−2006), Phh. Kosma da Damian Rimalaižiden (1991−1996), Mikulai-čudonsädajan (1991−2000 enččes privatižes pertiš), Jumalanmaman Tihvinan jumalaižen Titovkas (2004−2010).

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Šebekinon tegimišton i transportan tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Шебекино Сентябрь 2015 01.JPG|Ujundbassein (ezimal) i Kul'turšingotesen keskuz (tagamal, 2015)
Церковь иконы Божией Матери Всех скорбящих Радость в Шебекино 01.jpg|Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen jumalanpert', vn 2008 nägu
Шебекинский музей 06.JPG|Šebekinon muzei vl 2015
Гробница Ребиндеров на фоне Реального училища.jpg|Šebekinon tehnikuman üks' sauvusišpäi (tagamal) i Rebinderoiden kaumuz (ezimal, 2012)
Айсберг Ледовая арена Шебекино 02.jpg|«Aisberg»-jäaren (2013)
Автовокзал Шебекино.jpg|Avtobusstancii vl 2015


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen ümbrikon tobmuden sait (''shebekinskoe-r31.gosweb.gosuslugi.ru'')  i sen edeline, no radai sait (''admsheb.ru'').
* Šebekinon istoriž-čomamahtoižen muzejan sait (''museum-shebekino.bel.muzkult.ru'').
Angolan kvanz

**Angolan kvanz** () om Angolan valdkundvalüt. Se om väges vspäi 1977, vajehti Angolan eskudod 1:1 rindatuses. Eli läbi röunatud vajehtuses vl 1990 (1:1 rindatusenke) i kahtes denominacijas (vl 1995 — 1:1000, vl 1999 — 1:1 mln).

Valüt om nimitadud Angolan znamasižen Kvanz-jogen mödhe. 1 kvanz = 100 sentimod (*céntimo*). Valütkod om *AOA*. Simvolad: Kz, kz. Valütan regulätor om Angolan Nacionaline bank.

Giperinfläcii jätktase valdkundas (sulaku 2020). Rahuded pörundas: 10 i 50 sentimod, 1, 5, 10, 20 kvanzad. Banknotad oma 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 kvanzad nominalanke. Edel 1999. vot lvejad oliba henoikš rahoikš (Lvei om Kvanzan ližajogi). Paindas banknotoid Venäman Goznak-fabrikal.

Valütkurs om vajehtui (ujui). Rahoiden kuvad oma kel'tud päiči vižkümnevoččiš da sen amuižemb.

## Homaičendad
Fokino

**Fokino** () voib znamoita eländpunktoid:

## Lidnad
* Fokino — om Venäman lidn da lidnümbrik Merenrandaližen randan suves.
* Fokino — om Venäman lidn da lidnümbrik Bränskan agjan pohjoižpäivnouzmas.

## Küläd
;Venäman Vologdan agj
* Fokino — külä Belozerskan rajonan päivnouzmas.
* Fokino — külä Sokolan rajonan päivlaskmas, sen Arhangel'skojen küläkundas.
* Fokino — külä Sokolan rajonan suvipäivlaskmas, sen Lidnanläheližes küläkundas.
* Fokino — külä Čerepovecan rajonan suvipäivnouzmas.
Bränskan agjan lidnad

Kaik om kuz'toštkümne lidnad () i 23 lidnanvuittušt žilod (ven. *посёлок городского типа*) **[[Bränskan agj]]as**.

## Lidnad

 lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.

## Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad:
* Vščiž (oli lidnaks 11. voz'sada — 1238), om olmas žiloks 16. voz'sadaspäi.
* Pogar (Radošč eziauguižešti, 1155−1925), nügüd' lidnanvuitte žilo.
* Uz' Sija (, 1781−1925), nügüd' žilo.

Mülütihe toižihe lidnoihe:
* Bežic () — Bränskan pala, erine lidn vll 1925−1956.

## Homaičendad
Dät'kovo

**Dät'kovo** () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Dät'kovon rajonan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1626 kuti *Dät'kovo*-külä, vspäi 1810 oli žiloks. Vl 1924 kätihe lidnanvuiččeks žiloks. Vspäi 1938 om lidnan statusanke. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil, oli päzutadud partizanoil vl 1942 (14. uhoku — 6. kezaku), lopuks Rusttal Armijal vn 1943 15. sügüz'kud. Okkupacijan aigan lidnan pertišton kaks' koumandest oli pandud mantazole, ristitišt poleni 17 tuhaspäi severzihe-se ristituihesai, se oli sirtud radmaha Saksanmas.

Dät'kovo šingotase hrustalin da meblin tehmižel, sauvondmaterialiden (raudbetonkonstrukcijad, keradajad puižed pertid) i sömtegimišton edheotandad ratas, mugažo releiden tegim om saudud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan suvipäivnouzmas, penen Olešn'-jogen randoil (), se lankteb lidnan taga vides kilometras Bolv-jogehe oiktalpäi ( 213 km pitte, Desnan hura ližajogi), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Kalugan agjan röunhasai om kuz' kilometrad päivnouzmha orhal, Bränskhasai om 25 km suvhe teidme. *Dät'kovo*-raudtestancii om olmas vspäi 1927 lidnan pohjoižes.

## Tobmuz
Kaik nell' küläd da Vereščovk-raudtestancii ( kaikenaigaižeta ristitištota) mülüdas lidnankundha Dät'kovon ližaks. Lidnankundan pind — 190,26 km².

Lidnankundan pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Municipaližen «Dät'kovo»-ühtnikan administracii om likvidiruidud vn 2015 vilukule, likvidator oli Sergei Morozkin vn 2014 sügüz'kuspäi. Rajonan administracii tegeb sen velgusidme.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 29 439 ristitud, lidnankundan — 29 588 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 25 255 eläjad. Vl 2017 kaik 27 028 ristitud elihe lidnas i 27 283 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 34..35 tuhad vozil 1989−2001 (35 000 rist. vl 1992).

Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: koume jumalanpertid i časoun'. Baptizman «Nadežda»-loičendpert' («toiv») om avaitud.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, nell' keskškolad (nomer 1, 2, 3, 5), gimnazii, kadetškol, olimpižen varan sportškol, muzikškol, čomamahtoine škol, lapsiden sädamižen keskuz. Bränskan energomašiništonsauvomižen da radioelektronikan tehnikuman filial (edel 2016. vot — Dät'kovon industrialine tehnikum) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Сrystalhouse.jpg|Hrustalin tegimen specialistoiden istorine eländpert' (2017)
Kupina Dyatkovo.JPG|«Palamatoi penzaz»-jumalaižen jumalanpert', vn 2013 nägu
RZD Dyadkovo station IMG 20190511 111027.jpg|*Dät'kovo*-päraudtestancijan sauvuz vl 2019


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan lehtpoled Dät'kovon rajonan tobmuden aluzkundoiden oficialižel saital (''admindtk.ru''). 
* Lidnan informacine sait (''gorod-dyatkovo.ru'').
Fokino (Bränskan agj)

**Fokino** () om Venäman lidn da lidnümbrik Bränskan agjan pohjoižpäivnouzmas.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1899 kuti žilo Borovk-külänno sauvomha da holitamha cementtegint. Vl 1929 nimitihe žilod *Cementnii Zavod*-radnikžiloks (), möhemba muite *Cementnii*. Radnikžilo da Borovk-külä kändisoiš lidnaks vl 1964 udenke *Fokino*-nimenke, Ignat Fokin-revolücioneran kanzannimen mödhe. Vl 1969 *Šibenec*-žilo mülüi lidnha, ristitišton tobj pala eläb sen mikrorajonas üks' kilometr suvipäivlaskmha lidnan vanhas palaspäi jogen oiktal randal.

Vhesai 2002 lidn mülüi Dät'kovon rajonha.

Fokino šingotase sauvondmaterialiden pästandan edheotandoil: Mal'covan cementantegim (mülüb Evrocement-gruppha), šiferantegim, raudbetontegesiden edheotand, azbestcementtegesiden kombinat, keramižiden torviden tegim ratas lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Bolv-jogen muugotil randoil ( 213 km pitte, Desnan hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Dät'kovon i Bränskan rajoniden röunal.

Matkad Kalugan agjhasai om kümne kilometrad päivnouzmha, Bränskan röunhasai — kümne kilometrad suvhe avtotedme, keskushesai — 25 km. Toižed lähižed lidnad oma Sel'co 20 km suvipäivlaskmha orhal i Dät'kovo 15 km pohjoižhe kaikil teil. *Fokino*-raudtestancii radaškanzi vl 1927, se om jüguiden täht, lähembaižed oma *207. km*- i *214. km*-raudteplatformad.

## Tobmuz
Fokino om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnümbrikon pämez' om sen Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ezimez'. Lidnan Administracijan pämez' om Viktor Stepin vn 2022 elokuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Nadežda Grišina (viluku 2016 — eloku 2022).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 876 ristitud, vn 2021 — 12 538 ristitud. Kaik 13 065 elajad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 15 tuhad eläjid vll 1989−2008 (15 600 rist. vozil 1996 i 2000).

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 91,8 %, toižed rahvahad — 2,2 %, rahvahuden ozutandata — 6,0 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Sündundan i Katken.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, koume keskškolad (nomer 1, 2, 3), lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, *Triumf*-sportškol. Bränskan energomašinansauvomižen i radioelektronikan tehnikum, sen Fokinon filial (ende Fokinon industrialine tehnikum) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Badge Фокино.jpg|Rindazznam lidnan 85-voččele jubilejale
Coat of Arms of Fokino (Bryansk oblast) (1984).gif|Nevondkundaline lidnanznam
Shibenets (Bryansk Oblast).JPG|Šibenec-lidnanlapt vn 2011 redukus
ТЭМ2У-8722, Россия, Брянская область, Фокино, ОАО "Мальцовский портландцемент" (Trainpix 138506).jpg|Torhuden samine Mal'covan cementantegimel vl 2015
ТЭМ2-5408, Россия, Брянская область, станция Фокино (Trainpix 138623).jpg|*Fokino*-raudtestancijal vl 2015


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''fokino32.gosuslugi.ru'').
Uz' Oskol

**Uz' Oskol** () om Venäman lidn Belgorodan agjan päivnouzmas. Se om Uden Oskolan lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1637 kuti röunanverine lidnuz. Vl 1647 kändihe lidnaks *Caröv-Alekseev*-nimenke Aleksei Vaikneine-carin-alusenpanijan oiktastuseks. Udesnimitihe nügüdläižikš vl 1655 jogen mödhe, Vanh Oskol-lidnan rindataden 60 km pohjoižhe. Uz' Oskol sai makundan lidnan statusad vl 1779. Suren sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (3. heinku 1942 — 28. viluku 1943).

Uz' Oskol šingotase elektrodtegimel, mebel'fabrikal, mugažo sömtegimišton edheotandoil (leibänkombinat, kombisötken tegim, kanaferm).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Oskol-jogen ( 472 km pitte, Severskii Doncan hura ližajogi) keskjoksmusen zavodindan hural randal, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Belgorodhasai om 110 km päivlaskmha avtotel. Lähembaižed lidnad oma Birüč koumekümne viž kilometrad päivnouzmha avtotedme i Koroč 52 km päivlaskmha avtol. «Vahn Oskol — Valuikad»-raudtejono läbitab lidnad.

## Tobmuz
Rudnii-žilo (407 rist. vl 2016) mülüi lidnankundha Uden Oskolan ližaks. Lidnankundan pind oli 23,63 nellikkilometrad.

Anatolii Kuprijanov radoi enččen lidnankundan pämehen vn 2017 semendkuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 350 ristitud, lidnankundan — 19 959 ristitud, rajonan pol', vn 2021 lidnan — 18 359 ristitud. Kaik 18 856 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad eläjid vll 1989−2009 (20 900 rist. vl 2003).

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 87,1 %, ukrainalaižed — 0,6 %, toižed rahvahad — 1,7 %, rahvahuden ozutandata — 10,6 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (1803) i Il'ja-endustajan pühäpert'-časoun' (letihe vll 2016−2018). Niiden ližaks Sündun Jumalannägundan jumalanpert' (1859−1963) ei ole kaičenus, rušihe renoviruimha territorijad.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž nomeruidud päivkodid (nomer 2, 3, 6, 9, 10), nell' keskškolad (nomer 1..4), lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol N.I. Platonovan nimed, lapsiden da norišton sportškol A. Je. Ščerbakan nimed. Maižanduzkolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen municipaližen ümbrikon tobmuden sait (''novyjoskol-r31.gosweb.gosuslugi.ru'').
Počep

**Počep** () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan keskuzpalas. Se om Počepan rajonan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1447. Oli lidnuseks 16.-17. voz'sadal, sen mapudotesed oma kaičenus lidnanno tähäsai. Vl 1897 evrejalaižed otiba koumandest Počepan ristitištos, vl 1910 nell' judaizman pühäpertid radoiba i privatine evrejan škol mehiden täht, no nevondkundaližen aigan evrejan ristitišton lugu poleneškanzi. Žilo sai lidnan statusad vl 1925. Vozil 1941 (22. eloku) — 1943 (21. sügüz'ku) se oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil, tehtihe sijaližiden evrejalaižiden rikondad — 1800 ristitud, heiden velleskaum om znamoitud muštnikal. Ei ole himižen azegišton varoid lidnan ümbrištos (ende Venäman kudendez oli), likvidiruihe niid täuzin.

Počepan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (pästtas leibäd, maidod, void, kanaproduktoid) i mecan ümbriradmine, mugažo omblendfabrik om saudud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Sudost'-jogen randoil ( 208 km pitte, Desnan oiged ližajogi), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Bränskhasai om kahesakümne nell' kilometrad pohjoižpäivnouzmha avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad (avtotedme) oma Trubčevsk 51 km suvipäivnouzmha, Uneč 64 km päivlaskmha i Mglin 48 km lodeheze.

## Tobmuz
Počep om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2015 vilukus, Pavel Gricuk oli sen likvidacižen laudkundan ohjandajan vn 2014 elokuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 161 ristitud, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 — 14 991 ristitud. Kaik 16 663 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18 200 eläjad vozil 1998−2001.

Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma saudud lidnas: Sündun Eläbzdusen päjumalanpert' (letihe vll 1765−1771), nell' jumalanpertid i kaks' časounäd. Niiden ližaks koume jumalanpertid ei ole kaičenus.

Kaik om koume keskškolad i gimnazii, čomamahtoiden škol i sportškol lapsiden täht. Počepan mehaniž-agrarine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Transport
«Bränsk — Gomel'»-mante läbitab lidnan suvipalad.

*Počep*-raudtestancii radab lidnas vspäi 1887 «Bränsk — Gomel'»-jonol.

## Galerei

Pochep Postoffice.jpeg|Počtan sauvuz (2017)
159.Октябрьская площадь.Почеп 2012.JPG|Sündun Eläbzdusen päjumalanpert', vn 2012 nägu
204.Дорога Почеп-Жирятино.Почеп 2013.JPG|Illä-endustajan jumalanpert', vn 2013 nägu
136.Дворец Кирилы Разумовского.Почеп 2013.JPG|Lapsiden kirjišt (2013, ende Kirila Razumovskijan pert'kulu)
Train Station Pochep.jpg|*Počep*-raudtestancii vl 2005


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Počep-lidnan da sen rajonan tobmuden sait (''admpochep.ru''). 
* Počepan kodirandantedištandmuzei Branskan valdkundaližen kodirandantedištandmuzejan ''bgkm.ru''-saital.
Sel'co

**Sel'co** () om Venäman lidn da lidnümbrik Bränskan agjan pohjoižes.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1876 kuti *Sel'co*-raudtestancii da sen žilo «Rig — Orel»-jonol, mugažo šingotihe mecpilindan edheotandoil. Kätihe radnikžiloks vl 1938, šlibakoiden tegim radoi kahtes kilometras. Vn 1943 sügüz'kul nacistižen Saksanman sodaväged poltiba žilod lähtten, udessündutamine zavodihe sil-žo vodel. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1990 6. päiväl elokud.

Järedad Bränskan himine tegim (sauvondhimijan produktad) i punümbriradai edheotand (pordhiden i meblin tehmine) ratas Sel'cos, mugažo leibäntegim, «Tamoš»-lihakombinat i mineralveden edheotand. Edel 2004. vot punümbriradai kombinat radoi, tuli bankrotnendannoks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Desn-jogen hural randal, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mecoil.

Matkad Bränskan röunhasai om seičeme kilometrad suvipäivnouzmha raudtedme, keskushesai — 33 km. Ühtennimine *Sel'co*-raudtestancii radab «Bränsk — Smolensk»-jonol.

## Tobmuz
Sel'co om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnümbrikon pämez' om Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Jelena Gašičeva (reduku 2014 — kül'mku 2019). Lidnan Administracijan pämez' om Igor' Vasükov vn 2019 kül'mkuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvhanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 934 ristitud, vn 2021 — 15 906 ristitud. Kaik 16 664 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad eläjid vozil 1979−1992 (20 762 rist. vl 1989).

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 87,0 %, toižed rahvahad — 1,5 %, rahvahuden ozutandata — 11,5 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (saudihe vll 1994−2005) i časoun'.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, viž keskškolad (nomer 1..5), norišton keskuz, čomamahtoiden škol, lidnan sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähižes Bränskas. Ende Bränskan professionaliž-pedagogižen kolledžan filial oli lidnas.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Sel'co-lidnan ümbrikon tobmuden sait (''selco-r15.gosweb.gosuslugi.ru'').
Suraž

**Suraž** () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan lodehes. Se om Suražan rajonan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti *Suražiči*-külä () 17. voz'sadan augotišes. Se sai makundan lidnan statusad eziauguiženke *Suraž Iputil*-nimenke () vl 1781. Om olmas nügüdläiženke nimenke vspäi 1797. Vozil 1803−1919 lidn oli mülünu Černigovan gubernijha, sid' Gomelin gubernijha, vspäi 1926 mülütihe Bränskan gubernijha.

Suražan ižandusen päsarakod oma kartonan tehmine (kartonfabrik) i sömtegimišt (maidedheotand da leibtegimen filial), mugažo omblendfabrik om saudud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan suvipalas, Iput'-jogen oiktal randal tobjimalaz (Dnepran bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Bränskhasai om 134 km päivnouzmha orhal vai 170 km avtotedme, Vaugedvenäman röunhasai — vižtoštkümne kilometrad lodeheze avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Klincad 32 km suvhe avtotedme da Uneč 27 km suvipäivnouzmha avtotedme. *Suraž*-raudtestancii radab «Uneč — Orš»-keskustal.

## Tobmuz

Suraž om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 15,67 km².

Lidnankundan pämez' om Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Inna Špakova (uhoku 2017 — reduku 2019). Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2017 vilukus, Aleksei Kravčenko radoi likvidacižen laudkundan ezimehen vn 2014 redukuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 640 ristitud, rajonan ristitišton pol', vn 2021 — 11 176 ristitud. Kaik 10 979 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 13 tuhad eläjid vl 1996.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 85,7 %, vaugedvenälaižed — 0,8 %, ukrainalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahuden ozutandata — 11,1 %.

Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert' (om udessündutadud vozil 1993−2005), ph. Anastasija-sol'midenpätajan jumalanpert' kolonijan territorijal (letihe vll 2016−2023) i Iskrickijad-bajariden časoun'-kaumuz (1907). Niiden ližaks Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert' (1889) ei ole kaičenus.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, koume keskškolad (nomer 1, 2, 3), čomamahtoiden škol, *Triumf*-sportškol. Suražan pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Памятник Ленину в г. Сураж.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz i Vladimir Leninan muštnik (2018)
Kirche der Verkuendung.jpg|Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert', vn 2010 nägu
Badge Сураж.jpg|Suražan nevondkundaline rindazznam lidnan sädandan kaks'sadaižen voz'päivän oiktastuseks


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan lehtpoled Suražan rajonan tobmuden saital (''admsur.ru''). 
* Lidnan informacine sait (''surazh.ru'').