Varšav

**Varšav**, pagin. **Aršav** ( [varˈʂava], jidiš: וואַרשע / *Varše* , , ), täuz' nimituz om **Varšav-pälidn** (pol'š. *Miasto stołeczne Warszawa*), om Pol'šanman pälidn (vspäi 1596) da kaikiš suremb lidn. Mugažo se om Mazovijan sodaveikundan administrativižeks keskuseks, mülüb sihe.

## Istorii
Eländpunkt om lidnan statusanke vspäi 1323. Toižen mail'man sodan aigan (1939−1945) Krakov oli pälidnaks, Varšavan viž kudendest oli pandud mantazole, sidä kesken istorine keskuz. Keskusen vaiše pen' pala om udessaudud i vaiše irdpolel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan päivnouzmas, sodaveikundan keskuzpalas, Visl-jogen randoil, 78..116 m ü.m.t. korktusil.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,0 C°, kezakun-elokun +17,7..+19,7 C°, tal'vkun-uhokun −0,1..−1,5 C°. Ekstremumad oma −30,7 C° (viluku) i +37,0 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +1,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,9 C° (viluku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 550 mm vodes, enamba kezakus-elokus (61..82 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (29..31 mm kus). Lumi venub 68 päiväd tal'ves, lumikatken keskmäine korktuz ei ületa seičemed santimetrad. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..72 % röunoiš sulakus-elokus, 84..88 % redukus-uhokus.

## Tobmuz

Varšav jagase kahesatoštkümneks nimitadud lidnrajonaks (äilugu ) vspäi 2002.

Lidnan käskusenandajan tobmuden pä om Varšavan nevondkund (), lidnalaižed valitas sen 60 ühtnijad videks vodeks. Jäl'ghižed valičendad tegišoiš sihe vn 2024 sulakus. Lidnan tobmuden pämez' om mer (prezident, , lüh. *Prezydent m.st. Warszawy*). Kaik lidnan eläjad valitas händast radnikusele videks vodeks. Edeline mer om Hanna Gronkevič-Val'c (*Hanna Gronkiewicz-Waltz*, tal'vku 2006 — kül'mku 2018).

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 1,729,119 ristitud, vl 2016 — 1,748,916 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1,860,281 eläjad vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe i om nügüd'. Enamba 3,1 mln elädas kaikes lidnaglomeracijas 6 100,43 km² pindal (2016. voz').


ImageSize = width:420 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2000000
ScaleMajor = unit:year increment:500000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1500 from:0 till:6500  
  bar:1624 from:0 till:48000 
  bar:1800 from:0 till:63400  
  bar:1939 from:0 till:1289000 
  bar:1945 from:0 till:422000 
  bar:1960 from:0 till:1139189
  bar:2000 from:0 till:1610471 
  bar:2014 from:0 till:1732707 
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1500 at: 6500 text: 6500 shift:(0)
  bar:1624 at: 48000 text: 48000 shift:(0)
  bar:1800 at: 63400 text: 63400 shift:(0)
  bar:1939 at: 1289000 text: 1289000  shift:(0)
  bar:1945 at: 422000 text: 422000 shift:(0)
  bar:1960 at: 1139189 text: 1139189 shift:(0)
  bar:2000 at: 1610471 text: 1610471 shift:(0)
  bar:2014 at: 1732707 text: 1732707 shift:(0)
  

Rahvahad (lidnan eläjad vaiše vl 2021): pol'šanmalaižed — 98,78 %, ukrainalaižed — 0,46 %, vaugedvenälaižed — 0,31 %, evrejalaižed — 0,21 %, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 0,24 %.

## Transport
Avtobusad, tramvaid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Vspäi 1995 metro radab lidnas (vspäi 2022 om 39 stancijad kahtel jonol, 41,3 km raudted). Kaks' päraudtestancijad om saudud lidnas.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Varšavan lendimport Frederik Šopenan nimed (*WAW / EPWA*, 18,8 mln passažiroid vl 2019) sijadase kahesas kilometras keskuzpalaspäi lidnan südäimes, sen suvipäivlaskmaiženno röunanno. Sišpäi tehtas reisid mail'madme, Evropan äjihe pälidnoihe da järedoihe lidnoihe, čarterreisid Keskmeren, Kariban meren da Indižen valdmeren lebutahoiže, jügureisid, mugažo Pol'šanmadme. Toine rahvahidenkeskeine civiline *Varšav/Modlin*-lendimport (*WMI / EPMO*, 3,1 mln passažiroid vll 2019 i 2022) sijadase 49 km pohjoižhe Varšavan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan järedoihe lidnoihe.

## Galerei

Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu w Warszawie 2018.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2018)
Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie 2020.jpg|Ph. Joann-valatajan arhikafedraline bazilikjumalanpert', vn 2020 nägu (katoline, alusenpanend 1390)
Aleja Niepdleglosci Warsaw 2022 aerial (cropped).jpg|Azjaline keskuz Sredmestje-rajonas vl 2022
Kazimierz Palace.JPG|Varšavan universitetan rektorat (Kazimiran pert'kulu, 2013)
Lotnisko Chopina w Warszawie 2018b.jpg|Rahvahidenkeskeižen lendimportan Frederik Šopenan nimed terminal Okenče-rajonas vl 2018


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Pälidnan ohjastusen oficialine portal (''um.warszawa.pl'').