Vezi

**Vezi** (vezinikan oksid vai vezinikan gidrohapanduz) om himine substancii sel'ktan nozoluden nägunke.

## Ühthine ümbrikirjutand

Vezi om mujutoi (penes lugumäras), hajutoi da magutoi. Himine formul om H2O vai HOH. Veden molekulas om kaks' vezinikan atomad da üks' hapanikan atom. Voib olda 135 veden toižendad izotopoiden mödhe.

Substancii oleskeleb kovas olendas lumen vai jän, gazanvuiččes — veden purun. Läz 70,8 procentad Man pindad om kattud vedel — Manvaldmeri (valdmered i mered), järved, joged, jä, gruntvezi, puru da pil'ved.

Vezi om hüvä segoitai. Om gazid da solid (tipižid segoitadud substancijoid) vedes londuseližidenke arvoimižidenke. Vedel om päznamoičend elon sündundas da olendas Mal, eläbiden organizmiden himižes sauvuses, klimatan da sän formiruindas.

Veden ninevuz om 0,9982 g/sm³, suladandlämuz om 0 C°, kehundtemperatur om läz 100 C° (rippub atmosferižes painudespäi).

## Himižed ičendad

Vezi om vezinikan palamižen (muigotandan) produktaks reakcijas hapanikanke, no voib olda toižiden-ki himižiden reakcijoiden lopuližeks rezul'tataks, mugomiden kut hil'vezinikoiden i toižiden organižiden substancijoiden palamine.

Voib sada vet:
* neniden reakcijoiden satuseks —
: \mathsf{2H_2O_2 \rightarrow 2H_2O + O_2\uparrow}
: \mathsf{NaHCO_3 + CH_3COOH \rightarrow CH_3COONa + H_2O + CO_2\uparrow}
: \mathsf{2CH_3COOH + CaCO_3 \rightarrow Ca(CH_3COO)_2 + H_2O + CO_2 \uparrow}

* neitralizacijan reakcijoiš —
: \mathsf{H_2SO_4 + 2KOH \rightarrow K_2SO_4 + 2H_2O}
: \mathsf{HNO_3 + NH_4OH \rightarrow NH_4NO_3 + H_2O}
: \mathsf{2CH_3COOH + Ba(OH)_2 \rightarrow Ba(CH_3COO)_2 + 2H_2O}

* metalloiden hapandusiden endištandas vezinikal —
: \mathsf{CuO + H_2 \rightarrow Cu + H_2O}.

Vezi čihodase joudjaks hapanikaks i molekulärižeks vezinikaks neniš arvoimižiš: lujas korktad lämuded, vai elektroliz (elektrojoksusen paineg), vai ionizirui sädegoičend:
: \mathsf{2H_2O \rightarrow 2H_2\uparrow + O_2\uparrow}.

Vezi reagiruib honuzlämudel:
* aktivižidenke metalloidenke (natrii, kalii, kal'cii, barii da tž.)
: \mathsf{2H_2O + 2Na \rightarrow 2NaOH + H_2\uparrow}

* ftoranke i galogenkeskeižidenke ühtnendoidenke:
: \mathsf{2H_2O + 2F_2 \rightarrow 4HF + O_2}
: \mathsf{H_2O + F_2 \rightarrow HF + HOF} (madalil lämuzil)
: \mathsf{3H_2O + 2IF_5 \rightarrow 5HF + HIO_3}
: \mathsf{9H_2O + 5BrF_3 \rightarrow 15HF + Br_2 + 3HBrO_3}.

## Erased veden toižendad vepsäks
* *Kezavezi* — vezi honusen temperaturanke.
* *Ristvezi* — vezi londuses Vederistmiden aigan.
* *Rougvezi* — kostunu vezi kevädel.
* *Uhk, uhkvezi* — lumenalaine vezi.

## Vedhe sidodud vepsän muštatišed da ozoitesed
### Muštatišed

* *Aig astub, kuti vezi jokseb.*
* *Enzne vezi jo meres om.* (männu azj)
* *Heinäd alemb, vet ülemb.*
* *Ištujan kiven alle vezi ei jokse.*
* *Kadoi kuti kala vedhe.*
* *Kala vedeta ei elä.*
* *Konz vezi persken alle tuleb, siloi i ujumaha.*
* *Leib da vezi — saldatan söm.*
* *Minus jo ei midä otta: ni jauhod, ni vet.* (olen ravaz)
* *Märg ei varaida vet.*
* *Palanu lämoid ei varaida, a upnu — vet.*
* *Pästa kivi vedehe, jüged om sigäpäi vedada.*
* *Süväs kaivos vezi ei lopte.*
* *Toižes kodiš i vet toižin kandištas.*
* *Tünäs vedes sured kalad kudodas.*
* *Vanh ak vinad job, laho pu vet vedab.*
* *Veden mödhe i vedehine löudase.*
* *Veden taga mäned vet ecmähä.*
* *Vedes-se vezi.* (kaik om järgenduses; kaik om ičeze sijil)
* *Vezi karaižen löudab.*


### Ozoitez

* Must härgaine om lujas joll'akaz, hot' äjak vet anda, ka kaiken job. (küuduk)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Vsevolod Arabadži: Veden ozoitesed ''n-t.ru''-saital. 
* Vezi ''n-t.ru''-saital. 
* Veden fazdiagrammad ''lsbu.ac.uk''-saital.