Kozel'sk

**Kozel'sk** () om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan päivnouzmas. Se om Kozel'skan rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Vn 2009 tal'vkuspäi om «sodahoštusen lidn»-arvnimenke.

## Istorii
Eländpunkt mainitase nügüdläiženke nimitusenke ezmäižen kerdan vl 1146 Černigovan ruhtinazkundan mülündas. Vll 1201−1494 oli penen Kozel'skan ruhtinazkundan pälidnaks. Vspäi 1371 15. voz'sadan lophusai oli alištunu Suren Litvanman ruhtinazkundan tobmudele, sid' Moskvan tobmudele. Vspäi 1708 om makundan lidnan statusanke. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (8. reduku 1941 — 28. tal'vku 1941).

Kozel'sk šingotase mehanižel tegimel (jügušassid i specialižed avtod, londuseližen gazan kompressorstancijad), stöklantegimel, sömtegimištol (maidtegim, konservtegim), asfal'tan koumel tegimel, turizmal. Kodirandantedištandan i mecan muzejad, Londusen pert'. Raketdivizii sijadase lidnanno.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Žizdr-jogen hural randal päpaloin ( 223 km pitte, Okan hurapol'ne bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Kalughasai om kuz'kümne üks' kilometrad pohjoižpäivnouzmha-pohjoižhe orhal, 70 km avtotel vai 134 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Suhiniči 29 km päivlaskmha orhal, 31 km avtotedme vai raudtedme, i Sosenskii kaks'toštkümnes kilometras päivnouzmha orhal vai avtotedme. *Kozel'sk*-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas vspäi 1899 «Suhiniči — Tul»-keskustal, mugažo *Tupik*-raudtestancii jogen vastrandal.

## Tobmuz
Kozel'sk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 14,95 km².

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Duman ezimez'. Edeline Duman ezimez' om Aleksandr Tihonov (reduku 2015 — tal'vku 2022). Lidnan Administracijan pämez' Irina Kuz'mina vn 2023 kezakuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Nina Kozlova (kül'mku 2015 — semendku 2023).

## Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 8 182 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 245 ristitud, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 — 16 759 ristitud. Kaik 16 370 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vll 1979−2007 (20 800 rist. vll 1998−2001).

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 94,4 %, ukrainalaižed — 2,6 %, toižed rahvahad — 3,0 %.

Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Blagoveššenjan kafedraline jumalanpert' (1810), Emäganpäivän päjumalanpert' (1777), kuz' jumalanpertid i časoun'. Ende kaks' mez'jumalankodid i üks' naižjumalankodi oliba avaitud.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 1..4), kaks' aluzškolad (nomer 2 i 4), kaks' keskškolad (nomer 1 i 3), ehtal'ne škol, Kozel'skan škol-internat, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, rajonan «Favorit»-sportškol.

Professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš lähembaižiš lidnoiš. Ende Kozel'skan kolledž (Dubnan universitetan filial) radoi.

## Galerei

ARH 8703.jpg|Gaidukov-torgovanan traktiran sauvuz (2018)
Kozelsk khram zabor.jpg|Blagoveššenjan jumalanpert', vn 2008 nägu
Вокзал станции Козельск.jpg|*Kozel'sk *-päraudtestancii vl 2016


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden sait (''kozelskgp-adm.ru''). 
* Lidnan informacine portal (''kozelsk.ru''). 
* Lidnan enciklopedii (''kozelskcyclopedia.ru'').