Tosno

**Tosno** (, ) om Venäman lidn Leningradan agjan keskuzpalan suvipäivlaskmas, Tosnon rajonan da lidnankundan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2006. Se om Piterin suvipäivnouzmaine ezilidn, rajonan kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti *Tosna Matujevo*-külä Uz'lidnan aigkirjas vl 1500. Vozil 1617−1700 külä sijazihe Ročinman territorijas.

Vn 1930 elokun 19. päiväspäi *Tosno*-žilo om ühtennimižen rajonan administrativižeks keskuseks. Vl 1935 Tosno kändihe radnikžiloks. Se oli okkupiruidud (29.08.1941 — 26.01.1944) Toižen mail'man sodan aigan. Okkupacijan aigan žilon pala oli muretud, ristitišt oli evakuiruidud Baltijan maihe. Enččel radnikžilo om udessündutadud sodan jäl'ghe. Vl 1949 kätihe sidä lidnanvuiččeks žiloks.

Vl 1963 Tosno sai lidnan statusad, i vhesai 2006 se oli alištunu agjan tobmudele oikti.

## Geografijan andmused

Tosno sijadase suvipäivnouzmha Piterišpäi, Tosnon rajonan i Tosnon lidnankundan pohjoižes-lodehes. Se seižub Tosn-jogen randoil (, Nevan hura ližajogi), 37 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Piterin röunhasai om kaks'kümne viž kilometrad lodeheze (Kolpinon rajon), Piterin keskuzpalhasai — 55 kilometrad lodeheze.

## Tobmuz

Lidnankund om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006. Sen pind om 512 km², eläjiden lugu — 44 228 rist. (vl 2016). Kaik 18 eländpunktad mülüdas lidnankundha Tosnon ližaks: koume žilod da 15 küläd.

Käskusenandai tobmuz om Deputatoiden nevondkund () 20 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad oliba sihe vn 2019 8. päiväl sügüz'kud, edeližed — vn 2014 14. päiväl sügüz'kud. Valerii Gončarov radoi sen edeližen ezimehen da lidnan pämehen vn 2014 sügüz'kun 29. päiväspäi vn 2017 tal'vkuhusai, vozil 2009−2014 hän radoi lidnan administracijan pämehen.

Vn 2014 sügüz'kuspäi rajonan administracii tegeb Tosno-lidnankundan-ki administracijan velgusidme. Andrei Klementjev radab Tosnon rajonan i Tosnon lidnankundan Administracijan pämehen vn 2019 kezakuspäi. Kahesa varapämest oma hänele abhu. Kahesa komitetad, kahesa palakundad, viž sektorad da laudkund alištudas administracijan pämehištole. Edeližed Administracijan pämehed oma Valerii Gončarov (tal'vku 2017 — kezaku 2019) i Vladimir Dernov (vn 2017 tal'vkuhusai).

## Eläjad
Vl 1939 10,1 tuh. ristituid eli radnikžilos. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 39 101 ristitud, vn 2021 — 34 066 ristitud. Vl 2017 kaik 37 875 ristitud elihe lidnas i 43 683 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 39 320 eläjad vl 2014.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas:
* Pühän Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert' (vspäi 1717; udessaudihe äi kerdoid);
* Pühän Jumalanmaman «Kaikiden opalaššiden ihastuz»-jumalaižen pühäpert' (vspäi 1952).

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kahesa päivkodid (nomer 1, 4..9, 36), kaks' keskškolad (nomer 1 i 3), gimnazii nomer 2, inženerine škol (ende škol nomer 4), rajonan lapsiden da norišton keskuz, büdžetine «Sfera tvorčestva»-aluzkund (Sädamižen sfer), informacižtehnologijoiden keskuz.

Tosnon politehnine tehnikum i Viipurin medicinižen kolledžan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Ižanduz
Tosnon ižandusen päsarakod oma:
* sauvondtegesiden da sauvondmaterialiden pästand (raudbetontegesed, metallkonstrukcijad, kleid (Henkel), mujud, sanitarine tehnik da fitingad);
* mašinoidensauvomine (Caterpillar-ekskavatorad — tarbhaižiden kaivatusiden samižen täht; avtod tepuhtastandan täht; lämuzmašiništ);
* himine (kodihimijan pästand — muil da pezendtuhk);
* sömtegimišt, kombisötken tegim;
* jüguavtoiden logistik.

## Transport
Tosno om raudtesol'meks vspäi 1892, *Tosno*-raudtestancii (raudtesarak Gatčinhasai) i *Tosno-II*-platform ratas lidnan territorijal.

«Venäma»-kiruhte (M10, E95, Piter — Moskv) ümbärdab lidnad suvipäivlaskmaspäi vspäi 2001.

## Galerei

5294. Administration of the Tosnensky District.jpg|Tosnon lidnankundan i rajonan administracijan pert' (2016)
041. Тосно. Церковь Всех скорбящих Радость.jpg|Ph. Jumalanmaman «Kaikiden opalaššiden ihastuz»-jumalaižen pühäpert' lidnan kaumžomas, vn 2016 nägu
Томез.jpg|Tosnon mehanine tegim (Tomez) vl 2015
Тосно, дом по ул. Станиславского 2 и школа №4 - panoramio.jpg|Škol nomer nell' (2010)
007. Тосно. Вокзал.jpg|*Tosno*-päraudtestancijan sauvuz vl 2016


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan i Tosnon rajonan tobmuden sait (''tosno.online''). 
* Lidnankundan Deputatoiden nevondkundan lehtpoled Tosnon rajonan vanhal saital (edel 2021. vot, ''tosno-online.com'').