Kizilürt

**Kizilürt** vai **Kiziljurt** ( [кизилъю́рт], , , sana-sanhal'ne känduz — «rusked žilo») om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan keskuzpalas. Se om Kizilürtan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.

## Istorii
Vl 1831 Venäman imperijan sodaväged šturmuiba Čir'jurt-varmitest. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud venämalaižil vl 1894 kuti *Čir'jurt*-raudtestancii «Beslan — Petrovsk»-jonol. 1930-zil vozil nimitihe žilod da raudtestancijad nügüdläižikš. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1963 uhokus.

Kizilürt šingotase sauvondmaterialiden edheotandoil (cement, savič, keramzit, šebin', metalližed konstrukcijad) i elektrotehnižen kaičendan tegimel, gidroenergetikal (Sulakan GES:oiden kaskad) i sömtegimišton edheotandoil (leibtegim, jähižen fabrik).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbärdajan rajonan suvipäivlaskmas, Sulak-jogen randal, 45..115 m korktusil valdmeren pindan päl.

Matkad Mahačkalhasai om vižkümne koume kilometrad suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Hasavürt 25 km päivlaskmha orhal, raudtel vai avtol.

## Tobmuz
Kaik kaks' lidnanvuittušt žilod da muite žilo mülüdas lidnümbrikho Kizilürtan ližaks.

Vn 2021 sulakuspäi municipaližen ühtnikan pämez' om sen Administracijan pämez', edel sidä aigad Deputatoiden suiman ezimez' oli municipaližen ühtnikan pämehen. Deputatoiden suiman ezimez' om Nasrula Gasanbegov vn 2021 kezakuspäi, edeline om Magomed Ucumiev (kezaku 2007 — kezaku 2021). Lidnümbrikon Administracijan edeližed pämehed oma Malik Patahov (uhoku 2019 — sulaku 2021), Almaz Bekov (kül'mku 2013 — viluku 2019), Ustarhan Alükov (2008−2013), Magomed Ucumiev (semendku 1998 — kezaku 2007).

## Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 32 988 ristitud, lidnümbrikon — 43 421 ristitud. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 38 335 eläjad, kaiken lidnümbrikon — 49 412 eläjad. Vl 2017 kaik 36 570 ristitud elihe lidnas i 47 425 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd'.

Rahvahad (enamba 0,8 % vl 2010): avarad — 70,9 %, kumikalaižed — 11,9%, lakalaižed — 5,3 %, venälaižed — 3,8 %, lezgilaižed — 2,9 %, darginalaižed — 2,5 %, čečenalaižed — 0,9 %, toižed rahvahad — 1,6 %, rahvahuden ozutandata — 0,2 %.

Enamba mi kümne islaman pühäpertid oma avaitud lidnas da sen ümbrištos, niiden kesken Keskuzline mečet'.

## Openduz
Kaik om kümne päivkodid i kahesa školad lidnas. Anttas ližaopendust (lähižidenke žiloidenke) kaks' sädamižen keskust, openduztehmižkombinat, muzikškol lapsiden täht, kaks' čomamahtoiden školad, čomamahtoine škol, koume sportškolad (nomer 1 seičemenke palakundanke, nomer 2 ühesanke palakundanke i olimpižen varan dzüdos), noriden tehnikanradajiden stancii.

Profopendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Kizilürt om tetab borcuindan toižendoiden mastaril.

## Galerei

Дагестан Кизилюртовский район.png|Kizilürtan rajonan sijaduz Dagestanas (vn 2022 kart)
Чирюртская ГЭС-1.jpg|Čirürtan gidroelektrostancii vl 2017
ТЭП70-0303, Russia, Dagestan, Kizilyurt station (Trainpix 211857).jpg|Lämuzvedim *Kizilürt*-stancijal vl 2011


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipaližen «Kizilürt-lidn»-ühtnikan tobmuden sait (''mo-kizilurt.ru''). 
* Kizilürt-lidn Dagestanan Tazovaldkundan municipaližiden ühtnikoiden ''dagmup.ru''-saital.