open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karjalan sild (Piter)

**Karjalan sild** () om teraraudbetonine üks'keskustaine avtotesild Piterin Merenrandaižes rajonas. Se om letud Mustjoges päliči. Saudihe vozil 2010−2012, nimitihe Karjalan kujon mödhe.

Sild om 33 m pitte i 13 m levette. Se sijadase Karjalan kujon ladvas da Železnäk-merimehen irdan zavodindas, om saudud ühtenzoitmaha niid kuti Kolomäžskii-teveimen pala (letihe vspäi 2007). Sildan projekt om sätud «Lenpromtransprojekt»-organizacijal i sen A.A. Holomjov-inženeral. «Lenmostostroi»-trestan SU-2-palakund sauvoi sildad Je.S. Simonov-inženeran ohjandusen al.

Sauvuz kogoneb 12 päižes balkaspäi, ned oma ühtištudud keskneze i avtotepalan monolitižel raudbetonižel apakol. Keskust om 20,4 m pitte. Alused oma tehtud monolitižes raubetonaspäi vajil. Kaks' ted oma avtolikundan täht. Trotuarad jaugnikoiden täht oma erigoittud avtoteišpäi metalližel šoudul. Metalline aid koveritomanke kuvanke röunatab sildad, sanktad pachad ozrikkivespäi sijadasoiš aidoiden agjoiš alusiden päl.

## Irdkosketused
* Karjalan sild Piterin Mostotrestan saital (''mostotrest-spb.ru'').
Leipäsuo

**Leipäsuo** (mugažo suomen kelel — «leibso», ) om Venäman žilo (külä) Leningradan agjan Viipurin rajonan keskuzpalan suvipäivnouzmas. Mülüb Krasnosel'skojen küläkundha.

## Istorii
Žilon nimituz om sijaližen son kazmusihe sidodud, ottihe niid sömäks näl'gen aigan. Toižen versijan mödhe, se om sidodud raudten sauvondha jügedan ekonomižen olendan aigan, se andoi paukoid radajiden sadoile.

Viipurin čuradusen ühtennimine *Leipäsuo*-raudtestancii sijadase kesked žilod, sen kaks' platformad ratas žilon i lähižiden kezaküläpertiden eläjiden täht.

## Eläjad
Vl 2007 žilon kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 59 ristitud. Üks'jäine ird om Raudtenird (*Železnodorožnaja*).

Mel'heižtahod oma muretud padosein i seičeme dotad: vn 1920 Le1..Le5, vn 1937 Le6 i Le7.

## Homaičendad
Sologub Födor

**Födor Sologub** (), todesine nimi — **Födor Kuz'mič Teternikov** (; sünd. 1. keväz'ku 1863, Piter, Venäman imperii — kol. 5. tal'vku 1927, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine runokirjutai, prozan kirjutai, dramaturg da publicist, kändai. Venäman simvolizman i dekadentižen čuradusen znamasine ezitai.

## Biografii
Födor Teternikov oli sündnu Piterihe Kuz'ma Teternikov-pošohonan kanzha (Poltavan gubernijan enččen manmehen). Hänen mam oli Tat'jana Piterin gubernijan manmehišpäi. Kahtes vodes kirjutajan Ol'ga-sizar oli sündnu. Kanz eli golläs, olend jügenzoitihe Födoran tatan surmanke vl 1867. Mam pördui erazvuiččiden radoiden kazakoikš piterilaižiden Agapovad-bajariden kanzha. Agapovoiden pert' sijazihe Matätinan kujos, tuleban aigan kirjutajan laps'aig i norišton voded mäniba siš.

Zavodijan olda runokirjutajan ezmäižed tetabad meile loptüd runod datiruišoiš vl 1877. Voden aigemba Födor Teternikov openuškanzi Vladimiran lidnškolas, vodes päliči läksi openumha Raštvoiden lidnškolha. Vl 1879 zavodi opendust Piterin opendajiden institutas, openui i eli siš täudel pansional (holitesel) nell' vot. Lopi opendust institutas vn 1882 kezakus, kerdalaz ajeli mamanke i sizarenke imperijan pohjoižihe gubernijoihe — ezmäi Krestci-lidnha (nüg. žilo Uz'lidnan agjas), sid' Velikije Lukihe (vl 1885) i Vitegrha (vl 1889), muga radoi opendajan kümne vot.

## Valitud sädused
;Romanad
(ezmäižen publikoičendan voden mödhe)
* 1895−1896 — Jügedad uned (*Тяжёлые сны*)
* 1905 — Pen' bes (*Мелкий бес*)
* 1907−1914 — Sädnus legend (*Творимая легенда*)
* 1912 — Morint magedamb (*Слаще яда*)
* 1921 — Küiden valdoičiinaine (*Заклинательница змей*)

;Starinad
* 1923 — Lizoi-bajarinnaine (*Барышня Лиза*)

;Sanutesed
(erigoittud pästandad)
* 1896 — Kuvahaižed (*Тени*)
* 1904 — Surman ogah (*Жало Смерти*)
* 1905 — Sarnoiden kirj (*Книга сказок*)
* 1906 — Politižed sarnuded (*Политические сказочки*)
* 1907 — Kadojad modod (*Истлевающие личины*)
* 1908 — Erigoičendoiden ühthiželospäi kirj (*Книга разлук: Рассказы*)
* 1909 — Noidustoitandoiden kirj: Novellad i legendad (*Книга очарований: [Новеллы и легенды]*)
* 1916 — Äred voz' (*Ярый год: Рассказы*)
* 1918 — Soged lipkaine (*Слепая бабочка*)
* 1918 — Muštad, ed linne unohtanu (*«Помнишь, не забудешь» и другие рассказы*)
* 1921 — Lugetud päiväd (*Сочтённые дни*)

## Homaičendad
Karjalan sild

**Karjalan sild** om sildoiden rivi Venäman lidnoiš:
* Karjalan sild — Piterin sild Mustjoges päliči.
* Karjalan sild — Karjalan Tazovaldkundan sild Sortaval-lidnas Vakkolahtes päliči.
Makeba Miriam

**(Zenzile) Miriam Makeba** (mug. oli tet. kut **Mama Afrika**; sünd. 4. keväz'ku 1932, Johannesburg, Suviafrikan Tazovaldkund — kol. 10. kül'mku 2008, Kastel' Vol'turno, Italii) oli suviafrikalaine anglijankel'ne pajatai naine da civiližiden oiktusiden kaičii. Vn 1966 «Gremmi»-premijan laureat.

## Diskografii
### Studižed al'bomad
* 1960 — Miriam Makeba
* 1960 — The Many Voices Of Miriam Makeba (*Miriam Makeban äjad äned*)
* 1963 — The World Of Miriam Makeba (*Miriam Makeban mail'm*)
* 1964 — Makeba
* 1965 — Makeba Sings (*Makeba pajatab*)
* 1965 — An Evening With Belafonte/Makeba (*Eht [[Garri Belafonte|Belafontenke]]/Makeba*)
* 1965 — The Magic of Makeba (*Makeban noiduz*)
* 1966 — The Magnificient Miriam Makeba (*Noidustai Miriam Makeba*)
* 1966 — All About Miriam (*Kaik Miriaman polhe*)
* 1967 — Miriam Makeba In Concert! (*Miriam Makeba adivajelusiš!*)
* 1967 — Pata Pata
* 1968 — Makeba!
* 1968 — Live in Tokyo (*Eläbalaz Tokios*)
* 1970 — Keep Me In Mind (*Pida mindai meles*)
* 1974 — A Promise (*Toivotuz*)
* 1974 — Live In Conakry — Appel A L’Afriqu (*Eläbalaz Konakriš*)
* 1975 — Miriam Makeba & Bongi
* 1977 — Live in Paris (*Eläbalaz Parižas*)
* 1978 — Country Girl (*Külähine neižne*)
* 1979 — Comme Une Symphonie d’Amour (*Armastusen simfonii*)
* 1988 — Sangoma
* 1989 — Welela
* 1991 — Eyes On Tomorrow (*Homnennägud*)
* 1993 — Sing Me A Song (*Pajata minei pajod*)
* 2000 — Homeland (*Tatanma*)
* 2003 — Live at Berns Salonger, Stockholm, Sweden, 1966
* 2004 — Reflecting (*Tehten kuvahaižid*)
* 2006 — Makeba Forever (*Makeba kaikeks igäks*)

## Homaičendad
Štil'mark Robert

**Robert Aleksandrovič Štil'mark** (; sünd. 3. sulaku 1909, Moskv, Venäman imperii — kol. 30. kül'mku 1985, sigä-žo, NSTÜ) oli nevondkundaline kirjutai da lehtezmez'.

Kaikiš tetabamb kirj om «Jälgestai Kal'kuttaspäi», kudamb om kirjutadud vll 1950−1951 i om pästtud ezmäižen kerdan 1958-ndes vodes.
Supra (kompanii)

**«Supra»** (täuz' nimi ) om japonine kompanii da torguindmark, elektrotehnikan tegii da satai. Tegeb Tokios vspäi 1974. Produkcijan toižendad: kodiš kävutadud elektrotehnik, elektronik avtoiden täht, digitaline tehnik, astjad.

Päeriližuz — täizöižikš madal arv toižiden japonižiden brendoiden produkcijan kohtha. Torguindmark om populärine Venämas lujas.

Nügüd'aigan (vl 2020) korporacijan tegimed pästtas enamba kümned tuhad produkcijan toižendoid.

## Irdkosketused
* Kompanijan oficialine resurs venämalaižiden kulutajiden täht (''supra.ru'').
Metz

**«Metz»** om saksalaine kompanii, radio- i TV-tehnikan tegii da satai, enččel fotoapparatoiden tegii. Tegeb vspäi 1938 Cirndorfas, Bavarii-federacijanmas.

Vl 2014 oli elänu bankrotnendan proceduras läbi, löutihe investicijoid. Vn 2015 keväz'kuspäi jagatihe kompanijad kahteks palaks:
* *Metz Consumer Electronics GmbH* pästab televizorid, se om kitajižen «Skyworth»-kompanijan pala;
* *Metz mecatech GmbH* pästab plastiktegesid da süttuzladimid fotoapparatoiden täht (oz., Pentax), se om saksalaižen «Daum Group»-kompanijan pala.

Kompanii oli tetab kut premium-klassan tehnikan tegii, jagandan-ki jäl'ghe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* «Metz»-kompanijan oficialine sait (''metz.de'').
Alpatov Mihail

**Mihail Antonovič Alpatov** (; sünd. 20. kül'mku 1903, Sibilöv-futor (nüg. Rostovan agjas), Donan sodavägiden agj, Venäman imperii — kol. 17. tal'vku 1980, Moskv, NSTÜ) oli nevondkundaline kirjutai da istorik, istorižiden tedoiden doktor.

## Biografii
Alpatov openui Rostovan Donan pedagogižes školas komsomolan oigendusen mödhe vll 1923−1927, sid' radoi opendajan školas, oli školan direktoran. Vspäi 1930 ühtni kompartijha. Vspäi 1932 mez' openui Filosofijan, literaturan i istorijan institutas (Moskv), oli pästtud sišpäi i tuli aspiranturha. Suren sodan aigan radoi kompartijan instruktoran.

Sodan jäl'ghe Mihail jätkustui aspiranturad Moskvan valdkundaližes universitetas i Kundaližiden tedoiden akademijas kompartijan keskuzkomitetanno. Vl 1947 mez' vahvišti kandidatan dissertacijad, zavodi tedoradmišt kut istoriograf kerdalaz, medievist — E. A. Kosminskii- (1886−1959) i R. J. Vipper- (1859−1954) tedomehiden openik. Radoi NSTÜ:n Tedoakademijan Istorijan institutas 1950-nziš vozišpäi ičeze surmhasai. Tedomehen pätem oli «Venälaine istorine mel' i Päivlaskmaine Evrop» (), sen mödhe Alpatov vahvišti tedodoktoran dissertacijad vl 1966 i vaumiči fundamentališt ühtennimišt tedotöd, kudamb om publikoitud «Nauka»-pästandkodiš vll 1973−1985 (koume tomad, istorijan pordoidme). Tedoiži donan kozakišton istorijad mugažo.

Mez' kirjuti istorižid romanoid, tobjimalaz donan kozakišton da postimperialistižen pordon polhe.

## Homaičendad
Serbin (Tehas)

**Serbin** (mugažo anglijan, ülälužucen i alalužicen kelil) om AÜV:oiden külä Tehas-štatas.

Serbinan eläjiden lugu om 90 ristitud (2000). Sijaližed eläjad oma lužicelaižed, mi om väčkuine ičevuiččešti (heiden istorine kodima om Saksanman päivnouzmas). Enamba tuhad immigrantoid-lužicelaižid sirdiba Tehasha kävutaden Serbinad tügiküläks.

Erased eläjad pagištas ičeze kelil tähäsai — ülälužicen da alalužicen keled. Tehasan lužicelaižiden kul'turjäl'gusen muzei radab ph. Pauloin jumalanpertin territorijal.

## Homaičendad
Čaves Ugo

**Ugo Čaves**, täuz' nimi om **Ugo Rafael' Čaves Frias** (; sünd. 28. heinku 1954, Sabanet, Venesuel — kol. 5. keväz'ku 2013, Karakas, Venesuel) oli Venesuelan revolücioner, valdkundmez' da sodamez', valdkundan 47. prezident (2. uhoku 1999 — 12. sulaku 2002 i 14. sulaku 2002 — 5. keväz'ku 2013). Jäl'ghetulii prezident om nügüdläine Nikolas Maduro.

Politikanmez' oli Venesuelan sodaakademijan pästnik. Čaves oli «Likund Videndes tazovaldkundas»-partijan ezimehen (1997−2007), sid' se partii mülüi Venesuelan Ühthižhe socialistižhe partijha, hän oli sen ezimeheks mugažo (2007−2013).

## Homaičendad
Dram mectusen aigan

**«Dram mectusen aigan»** () om üks' Antonan Čehovan aigaližiš starinoišpäi. Säduz om kirjutadud vn 1884 keskele harvas Čehovan täht detektiv-žanras. Starinoičend vedase ogernikan personaspäi, se om harvuz mugažo.

Starin om publikoitud ezmäižen kerdan Moskvan «Novosti dnä»-lugendlehteses (*Päivän uzištused*) vn 1884 elokus — vn 1885 sulakus «A. Čehonte»-psevdonimanke. Kaks' alapälkirjutest om sädusel: «Todhine aigtego» () i «Käskuzkundan radnikan kirjeižišpäi» (päpala, *«Из записок судебного следователя»*).

«Dram» om ekraniziruidud Venämas vl 1918, sen ližaks kuz' fil'mad om sätud NSTÜ:s, AÜV:oiš i Evropan maiš vspäi 1944.

## Homaičendad
Dahno Vladimir

**Vladimir Avksent'jevič Dahno** (, ; sünd. 7. keväz'ku 1932, Zaporož'je, Ukrainan NST, NSTÜ — kol. 28. heinku 2006, Kijev, Ukrain) oli tetab nevondkundaline da ukrainine mul'tiplikator, kinorežissör da scenarist. Sädi mul'tfil'mid (enamb 20), sidä kesken tetaban «Kozakad»-mul'tserialan tegii. Ukrainan rahvahan artist (1996).

## Biografii
Školan jäl'ghe priha tuli openumha Kijevan medicinižes institutas, no läz kerdalaz tegi sirdmižen i zavodi opendust Kijevan inženeriž-sauvondan institutas. Pästnus sišpäi vl 1955 i radoi Kijevas arhitektoraks. Dahnon dissertacijan originaline projekt vedi tetabiden M.A. Draicun- i D.J. Čerkasskii-mul'tiplikatoriden tarkust, i hö taričiba hänele paukradod mul'tlikacijan fil'miden udes «Kijevnaučfil'm»-sädamižühtelmases.

Vl 1960 V. Dahno debütirui pirdajaks-mul'tiplikatoraks «Percan ozaitelemine»-mul'tfil'manke, se-žo kändihe sädamižühtelmasen ezmäižeks radoks. 

## Homaičendad
Rahvahidenkeskeine naižiden päiv

**Rahvahidenkeskeine naižiden päiv** om praznik i ÜRO:n rahvahidenkeskeine päiv, kudambad oigetas joga voden keväz'kun 8. päiväl.

Praznik sündui istorijas naižiden ühtmuden päiväks samha ühtejiččid oiktusid mužikoidenke. Ezmäine praznik oli oigetud AÜV:oiden kaikel rahvahal vn 1909 28. päiväl uhokud Amerikan Socialistižen partijan taričendan mödhe. Praznuihe Venäman imperijas ezmäižen kerdan vn 1914 8. päiväl keväz'kud kuti todesižikš rahvahidenkeskeine päiv (oigetihe 7 maiš völ: Alamad, Avstrii, AÜV, Danii, Saksanma, Sur' Britanii, Šveicarii), edel sidä oli vaiše mitingoid. Oigendase ÜRO:s vspäi 1975.

## Kacu mugažo
* Rahvahidenkeskeine mehiden päiv
Idiot (roman)

**«Idiot»** () om Födor Dostojevskijan roman. Säduz om kirjutadud vll 1867−1869. Ezmäine publikoičend om «Russkii vestnik»-aiglehteses vl 1868. Romanan käzikirjutesed kadoiba, no koume lehtikod romanan vaumičendmaterialoidenke om kaičenus, i publikoitihe niid ezmäižen kerdan vl 1931. 

Roman oli kirjutajan kaikiš enamba navettüd. Se ozutab Dostojevskijan moraliž-filosofišt pozicijad enamba kaiked. Ezimeletused i sädusen zavodind om tehtud Saksanmas i Šveicarijas, romanan agj om kirjutadud italižes Florencijas.

## Irdkosketused
* [Romanan tekst ru-Vikitekas.](http://ru.wikisource.org/wiki/Идиот_(Достоевский))
Kirjeižed Kolnudes kodišpäi

**«Kirjeižed Kolnudes kodišpäi»** () om Födor Dostojevskii-kirjutajan säduz, kogoneb ühtennimižes starinaspäi i sanutesišpäi.

Säduz om kirjutadud vozil 1860−1861. Starin om dokumentaline, sanub türmatud mehiden elos Omskan ostrogas vll 1850−1854.

## Irdkosketused
* [Romanan tekst venäkel'žes VikiKirjištos](http://ru.wikisource.org/wiki/Записки_из_мёртвого_дома_(Достоевский)).
Solženicin Aleksandr

**Aleksandr Isajevič Solženicin** (; sünd. 11. tal'vku 1918, Kislovodsk, Terekan agj, Venäman NFST — kol. 3. eloku 2008, Moskv, Venäma) oli venämalaine prozan kirjutai, dissident da antikommunist. Toižen mail'man sodan ühtnii. Literaturižen Nobelän premijan laureat (1970). Venäman Tedoakademijan ühtnii Istoriž-filologižiden tedoiden palakundas (1997).

Kirjutai sai tetabut čomamahtoližen literaturan sädusil, kosketi teravid kundaliž-politižid küzundoid niiš. Solženicin tegi čomamahtoliž-publicistižid sädusid mugažo 19.-20. voz'sadoiden Venäman istorijas.

## Valitud sädused
;Istorijan tedoidused
* «GULAG-sarišt» (1973−1978, )
;Romanad
* «Ezmäižes kehkrudes» (1955−1958, 1964, 1968, *В круге первом*)
* «Rusked kezr» (om pästtud paloil vll 1971, 1985, 1989 i 1991, *Красное колесо*)
;Starinad da sanutesed
* «Ivan Denisovičun üks' päiv» (1959, ezmäine pästand 1962, *Один день Ивана Денисовича*)
* «Matrönan ezitanh» (1963, *Матрёнин двор*)
* «Rakkorpus» (1963−1966, roman faktižikš, *Раковый корпус*)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Kul'turportal Solženicinan polhe (''solzhenitsyn.ru'').
Panin Andrei

**Andrei Vladimirovič Panin** (; sünd. 28. semendku 1962, Novosibirsk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 6. keväz'ku 2013, Moskv, Venäma) oli Venäman teatran da kinon akt'or. Oli pästtud Kemerovon kul'turan institutaspäi (nügüd' Kemerovon kul'turan da čomamahton valdkundaline universitet). Oli elänu «Venälaižen Federacijan arvostadud artist»-arvonke vspäi 1999.

## Homaičendad
Adams Duglas

**Duglas Noel' Adams** (; sünd. 11. keväz'ku 1952, Kembridž, Anglii, Sur' Britanii — kol. 11. semendku 2001, Santa Barbar (Kalifornii), AÜV) oli britanine (anglijalaine) kirjutai, dramaturg da scenarist, jumoristižiden i fantastižiden romanoiden tegii. Sirdi AÜV:oihe vl 1999.

## Biografii
Duglas oli sündnu Duglas Adams-vanhemb i Džanet (neiččel Donovan) kanzha. Vagahaižel sirdi Ist-Londonha. Vl 1957 kazvatajad erigoičiba naimiželospäi, ka Duglas-noremb sizarenke i mamanke sirdiba Londonan päivnouzmaižhe Brentvud-ezilidnha, mam radoi i eli lapsidenke hospisas živatoiden täht.

Priha vaumiči opendust Brentvudan školas. Jätksi opeta Kembridžan universitetan Pühän Joannan kolledžas, sai siš bakalavran arvod vl 1974 i magistran arvod möhemba anglijalaine literatur-specializacijanke.

Vn 1978 keväz'kus Adamsan nell'seriine *The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy*-radiolavastuz (anglijan kelespäi «Galaktikan tenavaidaikirj matkadajiden avtostopal täht») BBC-radiol toi hänele tetabut, mez' sai nenid arvlahjoid: «Imperial Tobacco Award» (1978), «Sony Award» (1979), «Best Programme for Young People» (1980). Sen jäl'ghe Duglas Adams pästi ühtennimišt kirjad, se tegihe satusekahan lujas i sai ezmäšt sijad vn 1984 Anglijan bestselleroiden keskes. Adams kändihe kaikiš norembaks kirjutajaks *Golden Pen*-arvlahjanke («Kuldaine pöro»), se andase millionas mödud kirjas.

## Sädused
Adamsan «Avtostopal galaktikadme»-kirjserii (1979−1992, viž kirjad) om ühteks kaikiš tetabambišpäi (radiolavastused, TV-serial, fil'm, kompjutervändod).

Kirjutai sädi kirjserijan Dirk Džentliš mugažo (koume romanad: 1987, 1988, 2002) i severz'-se dokumentaližen žanran kirjoid istorijas da biologijas.

## Mušt
* (25924) Duglasadams — nimitadud kirjutajan muštoks asteroid.
* (18610) Arturdent-asteroid om nimitadud Duglasan kirjoiden Artur Dent-pähengen mödhe.
* Käzipaikan päiv znamoičese Duglas Adamsan kumardelijoil joga vodel semendkun 25. päiväl.
* «Adamsan geomagnitine päličmänendaigtego» om nimitadud kirjutajan kanzannimel. Se om Man magnitkendan äikerdaižen vällendusen pord, Lašampan ekskursan edelkävui, konz planetan magnitižed nabad vajehtiba toine tošt. Jäl'mäine mugoi ekskurs tegihe läz 42 tuhad vozid tagaz, i 42-lugu mainitase Adamsan kirjoiš kut tarbhaine elon täht.

## Homaičendad
Bad Boys Blue

**«Bad Boys Blue»** («hubad prihad sinine päl» anglijan kelespäi) om tetab saksalaine sintipopgrupp Köl'naspäi, vodespäi 1984. Kaikiš tetabižiš kollektivan pajod — «You're a Woman», «Pretty Young Girl», «I Wanna Hear Your Heartbeat (Sunday Girl)» da «Come Back and Stay».

Muzikgrupp om sätud änetusiden Coconut Records-leiblan Toni Hendrik- i Karin Haartmen-ohjandajil, hö eciba muzikantoid-edestajid uden singlan täht. Kollektiv tegihe satusekahaks, pästi enamba mi koumekümned hit-singlad ičeze istorijas. Pajod putuiba äjiden maiden čartoihe, sidä kesken AÜV:oiš. Sil aigalpäi gruppan mülükund oli lujas toižetui; üks'jäine nügüdläine ühtnii om *Džon Makinerni*.

## Diskografii

## Irdkosketused
* «Bad Boys Blue»-muzikgruppan oficialine sait (''badboysblue.eu''). , mugažo
Ročine viri (sanutez)

**«Ročine viri»** () om Venäman imperijan Anton Čehov-kirjutajan sanutez. Se om sätud vl 1884, publikoitud sil-žo vodel, ekraniziruihe severz'-se kerdoid.
Dark Adrenaline

**«Dark Adrenaline»** (*Muza adrenalin*) om italižen Lacuna Coil-muzikgruppan kudenz' studijanal'bom. Se om pästtud vn 2012 23. päiväl vilukud.

## Pajoiden nimikirjutez
# *[[Trip the Darkness]]* (3:12, Pimedusen läbi)
# *Against You* (3:51, Sindai vaste)
# *Kill the Light* (3:35, Riko vauktust)
# *Give Me Something More* (3:56, Anda minei enamba)
# *Upsidedown* (3:04, Ülähäks-alahaks)
# *[[End of Time]]* (3:53, Aigan lop)
# *I Don't Believe in Tomorrow* (4:12, En usko homenha)
# *Intoxicated* (3:48)
# *The Army Inside* (3:12, Armii südäimes)
# *[[Losing My Religion]] ([[R.E.M.]] cover)* (3:42, Kadotaden minun religijad)
# *[[Fire]]* (2:55, Lämoi)
# *My Spirit* (5:50, Minun heng)
# *Soul Inmate (bonus)* (3:22)
# *Dark Adrenaline (bonus)* (3:19)

## Homaičendad
Domostroi

**«Domostroi»**, täuz' nimituz — **Kirj, kudambad kuctas «Domostrojaks»** (, *Книга, называемая «Домострой»*) om 16. voz'sadan venälaižen literaturan muštnik — käskusiden, nevondoiden da opendusiden kogoduz ristitun i kanzan kaikiš elon čuradusiš. Se mülütab kundaližid, kanzaližid, ižandaližid da religiozižid küzundoid. «Domostrojan» kaiked tetabamb redakcii om tehtud 16. voz'sadan keskes jumalankodin slavižel kelel, sen naceine tegii — Sil'vestr-protopop. Kirj om kirjutadud eläbal kelel, siš om äi muštatišid.

## Struktur
Sil'vestran versijan «Domostroi» kogoneb ezisanoišpäi, 63 palaspäi i "Sanoišpäi da käskusišpäi tataspäi poigale", kudambad oma gruppiruidud mugomiden päčuradusiden mödhe:
* Hengižen järgendusen polhe (Kut uskta)
* Miruižen järgendusen polhe (Kut arvostoitta carid)
* Kanzan organizacijan polhe (Kut eläda akoidenke, lapsidenke i kodihižidenke)
* Kanzaližen ižandusen ohjandusen polhe (Kodin järgendusen polhe)
* Kulinarine grupp
* Sanad da käskused tataspäi poigale (Sil'vestran sanad ičeze Anfim-poigale).
Voin i kožmuz

**«Voin i kožmuz»** () om venämalaižen Lev Tolstoi-kirjutajan roman-epopei. Se om kirjutadud vozil 1863−1869, om publikoitud ezmäižen kerdan vll 1865−1869. Kogoneb nelläs tomaspäi i lopsanoišpäi äiluguižidenke sel'genzoitusidenke.

Roman ümbrikirjutab Venäman imperijan ristitkundad sodoiden Napoleonad vaste aigan vll 1805−1812. Lopsanad vedadas starinoičendad 1820. vodhesai.

## Irdkosketused
* [Romanan tekst Vikitekas](http://ru.wikisource.org/wiki/Война_и_мир_(Толстой)) originalan kelel.
Vändai (roman)

**«Vändai»** (ven. *«Игрок»*) om Födoran Dostojevskijan roman, kirjutadud vl 1866.

## Irdkosketused
* [Romanan tekst Vikitekas](http://ru.wikisource.org/wiki/Игрок_(Достоевский))
Ižand Proharčin

**«Ižand Proharčin»** () om Födor Dostojevskii-kirjutajan sanutez. Om sätud vl 1846. Publikoitihe sil-žo vodel cenzuran äiluguižidenke vajehtusidenke (valdkundmez'-sana kadoi), sanutesen käzikirjutusid ei kaičenus.

## Süžet
Proharčin-valdkundmez' eläb kortomdud fateras i maksab sen emändale viž rubläd kus, toižed eläjad anttas kümne. Nored eläjad ei navet'koi naimatont ažlakod tünäd valdkundmest, nimitadas händast pertin emändan favoritaks. Iloiteldas Proharčinad, sanudas uziš reformiš valdkundmehiden täht, tehtas melel niid.

Valdkundmez' oigendab kirješt pämehele protestanke, no korged pämez' ei kulund reformiš. Proharčin kadob radospäi i fateraspäi, putub pahaze kompanijha, läz šaukahtab meles, kändihe läžujaks da koleb fateras lopuks. Susedad löutas znamasižid personaližrahoid magaduzsijas.

## Irdkosketused
* [Sanutesen tekst ru-Vikitekas](http://ru.wikisource.org/wiki/Господин_Прохарчин_(Достоевский)).
Kaks'nik (starin)

**«Kaks'nik»** () om Födor Dostojevskii-kirjutajan aigaline starin. Se om sätud vozil 1845−1846.

Starin läbiti cenzurad satusekahas i om publikoitud ezmäižen kerdan vn 1846 uhokus, Venäman imperijan «Otečestvennije zapiski»-aiglehtesen (*Tatanmaižed kirjeižed*) kahtendes nomeras «Golädkin-ižandan ozaitelemižed»-alapälkirjutesenke.

Säduz om ekraniziruidud Sures Britanijas vl 2013, fil'man nimituz () toštab starinan nimed.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* [Starinan tekst Vikitekas](http://ru.wikisource.org/wiki/Двойник_(Достоевский)) originalan kelel.
Vasil'jev Boris

**Boris L'vovič Vasil'jev** (; sünd. 21. semendku 1924, Smolensk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 11. keväz'ku 2013, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine prozan kirjutai, teatran lavastusiden i fil'miden scenarist. NSTÜ:n Valdkundaližen premijan laureat (1975), sai Venälaižen Federacijan Prezidentan premijad (2000).

Kirjutajan nevondkundaližen sädamižen pätem om Sur' tatanmaine soda i ristituiden ozahuded siš da sen jäl'ghe, ned äjad romanad i starinad oma ekraniziruidud. Sädusiden ezmäine pästand tegihe «Junost'»-aiglehteses päpaloin. Romanoiden kaks' serijad Venän istorijas oma kirjutadud da pästtud ripmatoman Venäman aigan.

## Literaturan sädused
*Saubkiš ezmäižen pästandan voz' om ozutadud.*
;Romanad
* Algat ambugoi vauktoid joucnid (1973, *Не стреляйте белых лебедей*)
* Tervhutesid teile Lera-babalpäi (1988, *Вам привет от бабы Леры*)
* Edahaine tahond (2001, *Глухомань*)
* «Romanad Amuižes Venäs»-serii (1996−2010, kahesa romanad)
* «Oleksin-rodun istorii»-serii (1980−2000, seičeme romanad)

;Starinad
* A zor'ad oma tüned täs (1969, *А зори здесь тихие*)
* Ivanan kater (1970, *Иванов катер*)
* Kaikiš jäl'gmäižemb päiv… (1970, *Самый последний день…*)
* Nimikirjutesiš ei olend znamoitud (1974, *В списках не значился*)
* Vastal'ne tora (1979, *Встречный бой*)
* Nägub, tuldas minunke tedištelendha (1980, *Кажется, со мной пойдут в разведку*)
* Minun hebod letas… Starin ičeze aigas (1982, *Летят мои кони… Повесть о своём времени*)
* Käskuzkund da azj… (1983, *Суд да дело…*)
* Homen soda oli (1984, *Завтра была война*)
* Jumalnaižiden pölištuz (1986, *Гибель богинь*)
* Ecmižid jätkata (1986, *Розыск продолжать*)
* Eli-oli Klavaine (1987, *Жила-была Клавочка*)
* Karnaval (1991, *Карнавал*)
* Tipp tilkun jäl'ghe (1991, *Капля за каплей*)
* Rusttad hel'med (*Красные жемчуга*)
* Lühüd rokirovk (*Короткая рокировка*)
* Otnuded vägestust (*Победители*)
* Roslik kadoi (*Рослик пропал*)

;Sanutesed

## Homaičendad
Ročine viri

**Ročine viri** voib znamoita:
* Ročine viri — viri rusttan fosforan alusel.
* Ročine viri — Venäman imperijan Anton Čehov-kirjutajan sanutez.
* Ročine viri — ühtennimižen sanutesen vn 1922 Ukrainan ekranizacii.
* Ročine viri — ühtennimižen sanutesen vn 1954 nevondkundaline ekranizacii.
Hüväsuguižiden neiččiden Smol'nii institut

**Hüväsuguižiden neiččiden Smol'nii institut** () Piteriš oli ezmäine naižiden openduzaluzkund Venäman imperijas. Se pani naižiden opendusen alusen valdkundas i oli valdkundaline (bajarišton lapsed maksoiba openduses). Ezmäine imperijan mugoižiš aluzkundoišpäi (kaik niid oli koumekümne) i kaikiš prestižižemb.

Institutan eziauguine nimi oli «Imperatorine hüväsuguižiden neiččiden kazvatandsebr» (). Sen aluz oli pandud Jekaterina II-imperatornaižen käsköl vn 1764 5 (16). semendkud hänen Ivan Beckoi-sekretarin iniciativan mödhe. Käskös om kirjutadud, miše sebr sädase «andamha valdkundale hüvin opetud naižid, hüvid mamoid, kanzan i ristitkundan ližakahid ühtnijoid».

Aluzkund sijazihe Džakomo Kvarengi-arhitektoran sauvuses (om letud vll 1806−1808) vn 1917 redukuhusai, sid' Novočerkasskas, i vll 1919−1932 emigracijas — Serbijan territorijal. Smol'nii-nimi libui Smol'nii-tanhaspäi, mitte oli saudud vl 1725 Petr I-imperatoran käskön mödhe läz Smol'nai-küläd dögtintegimenke. Vn 1917 redukun revolücijan jäl'ghe sauvuz kävutase Piterin tobmuden ohjandusen päsijaduseks rattemata, vspäi 1996 se om Piterin gubernatoran oficialine rezidencii.
Buraka Som Sistema

**«Buraka Som Sistema»** om portugalijalaiž-angolalaine kuduru-/hiphopgrupp Burakaspäi, 2006. vlspäi. Om üks' populärižiš Portugalijan hiphopgruppoišpäi, MTV Europe Music Awards-muzikarvlahjan laureat (2008. vodes, kut «Parahim portugalijalaine grupp»). 

Mülükund om *DJ Riot*, *Li'l John*, *Conductor* i *Kalaf*.

Üks' gruppan pajoišpäi, «Kalemba (Wegue Wegue)», om mülütadud «Need for Speed Shift»- da «FIFA 10»-kompjutervändoiden saundtrekoihe; mugažo oli ezmäižes sijas Ispanijan da Portugalijan čartoiš.

## Diskografii
### Al'bomad
* *[[From Buraka to the World]]* (2006, Burakaspäi mail'male)
* *[[Black Diamond]]* (2008, Must diamant)
* *[[Komba]]* (2011, Komba)
* *[[Buraka]]* (2014, Burak)

### Singlad
* *Yah!* (2007, Aha!)
* *Wawaba* (2007, Hän jagoi)
* *Sound of Kuduro* (2008, Kuduron kulund) (feat. DJ Znobia, M.I.A.)
* *Kalemba (Wegue Wegue)* (2008, Kalemba)
* *Aqui Para Vocês* (2009, Täs teiden täht) (feat. Deize Tigrona)
* *Hangover (BaBaBa)* (2011, Jäl'guz (Tat))
* *(We Stay) Up All Night* (2011, (Jäm) Kaiken ön)

## Homaičendad
Jälgestai Kal'kuttaspäi

**«Jälgestai Kal'kuttaspäi»** () om nevondkundaližen Robert Štil'mark-kirjutajan kaikiš tetabamb kirj. Se om istorine roman ozaitelemižidenke.

Säduz om kirjutadud lagerin arvoimižiš vll 1950−1951, «Salehard — Igark»-raudten sauvomižel. Štil'markan pämez' napri anastada avtorust hänelpäi, sada Stalinan premijad i päzutandad, no vl 1959 Robert todesti käskuzkundas ičeze üks'jäšt avtorust. Kirj om pästtud ezmäižen kerdan NSTÜ:hü vl 1958 i kändihe bestselleraks.

Romanan severz'-se toštmižpästandoid om tehtud 1980-nziden voziden lopus, sil aigal voimuz ozutihe starinoita sädusen sündundan todesižes istorijas, i kundan mel'hetartuz libui sen tagut. Štil'mark kirjuti romanan sädandan istorijas avtobiografižes «Vauktusen kahmal»-romanas.

Romanan tegend šingotase 18. voz'sadal, Suriden geografižiden avaidusiden aigan lopus, Industrialižen revolücijan Anglijas aigan, konz Britanijan imperii zavodiše formirundad.
Vernadskii Vladimir

**Vladimir Ivanovič Vernadskii** (, ; sünd. 28. uhoku 1863, Piter, Venäman imperii — kol. 6. viluku 1945, Moskv, NSTÜ) oli nevondkundaline (venälaiž-ukrainalaine) filosof, tedomez' da kundanšingotai. Ukrainan tedoakademijan üks' alusenpanijoišpäi, Piterin tedoakademijan akademik. Stalinan premijan laureat (1. mär).

Om tetab kut noosferan, biogeohimijan teoretik. Geologižed tedod, filosofii i tedon istorii mülüiba hänen tedomel'hetartusen renghaze.

## Biografii
Tuleban aigan tedomez' oli sündnu valdkundmehen kanzha Piteriš. Ivan-tat oli kozakoiden augotižlibundal i radnikoiči südäiazjoiden ministruses, mugažo radoi ekonomikan opendajan. Anna Konstantinovič-mam libui venän bajarišton perehespäi. Vladimir Vernadskii oli Venäman Vladimir Korolenko-kirjutajan trojurodnii vell'.

Vll 1868−1876 Vernadskijoiden kanz eli Har'kovas Piterin sättumatoman klimatan tagut. Vozil 1881−1885 Vladimir vaumiči Imperatorižen Piterin universitetan fiziž-matematišt fakul'tetad, londuseližiden tedoiden palakund. Openui röunan taga severz'-se vozid, sirdi Moskvha i vll 1890−1898 radoi sen Imperatorižen universitetan kristallografijan i mineralogijan kafedran privatdocentaks, sid' professoraks vhesai 1911. Tedoradoiden da openduzkirjoiden tegii kristallografijas i mineralogijas, vaumiči openikoiden-mineralogoiden kaks' kümenikad.

## Homaičendad
Ph. Patrikan päiv

**Pühän Patrikan päiv** (, ) om Irlandijan valdkundaline i hristanuskondan praznik (pühänik) ph. Patrikan oiktastuseks (eli vll 385–461). Oigetas keväz'kun 17. päiväl — pühämehen surman päiv; praznuitihe ezmäižel kerdal vl 1737. Valdkundoiden Irlandijan rahvahanke ližaks, praznik om populärine kaiked mail'madme, sidä kesken Venämas. Om valdkundaližen praznikan mugažo Suren Britanijan Pohjoižirlandijas i Kanadan Njufaundlend i Labrador-provincijas.

Praznikan sanad:
*«Everyone's Irish on March 17th» — Kaikutte om irlandijalaine keväz'kun 17. päiväl*

## Praznikan simvolad

Kilbennan St. Benin's Church Window St. Patrick Detail 2010 09 16.jpg|Pühä Patrik
Sergines-89-carnaval-2015-D03.jpg|Leprekonad — völhod, täuttas tahtoid
Día de San Patricio Buenos Aires 2.jpg|Sobdäs vihandad sobad, kävutadas vihandad ližapidatust, parad Buenos Airesas (Argentin)
Traditional-irish-stipatricksidayibadges.jpg|Praznikan veroližed emblemad 20. voz'sadan augotišes
Irish clover.jpg|Imičaižen lehtez, ph. Patrik sel'geti Stroicas sen abul Irlandijan paganičile


## Homaičendad
C. C. Catch

**C. C. Catch**, virktas «Si Si Ketč», todesine nimi — **Karolina Gertruda Katarina Müller** (alam. i ; sünd. 31. heinku 1964, Oss, Alamad), om tutab alamalaiž-saksalaine anglijankel'ne pajatai naine disko- i evropop-žanroiš.

Om «Diskon kunigaznaižen» oficialitoi titul. Hänen populärižusen pä oli 1980-nziš voziš. Mugažo tetas händast «Captain Hollywood Project»-kollektivan vokalistaks.

## Diskografii
### Studijanal'bomad
* *[[Catch the Catch]]* (1986, Püda Catch:ad)
* *[[Welcome to the Heartbreak Hotel]]* (1986, Tulgat tervhin muretud südäikeroiden adivpert'he)
* *[[Like a Hurricane]]* (1987, Aniku uragan)
* *[[Big Fun]]* (1988, Sur' mel'hüvüz)
* *[[Hear What I Say]]* (1989, Kundle, midä sanun)

### Singlad
* *[[I Can Lose My Heart Tonight]]* (1985)
* *[['Cause You Are Young]]* (1985)
* *[[Strangers by Night]]* (1985)
* *[[Heartbreak Hotel]]* (1986)
* *[[Heaven and Hell]]* (1986)
* *[[Are You Man Enough]]* (1987)
* *[[Soul Survivor]]* (1987)
* *[[House of Mystic Lights]]* (1988)
* *[[Backseat of Your Cadillac]]* (1988)
* *[[Summer Kisses]]* (1988)
* *[[Nothing But a Heartache]]* (1989)
* *[[Baby I Need Your Love]]* (1989)
* *[[Good Guys Only Win in Movies]]* (1989)
* *[[Big Time]]* (1989)
* *[[Midnight Hour]]* (1989)
* *[[C. C. Catch Megamix '98]]* (1998)
* *[[Soul Survivor '98]]* (1998)
* *[[I Can Lose My Heart Tonight '99]]* (1999)
* *[[Shake Your Head 2003]]* (2003)
* *[[Silence]] (feat. Leela)* (2004)
* *[[Unborn Love]]* (2010)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* C. C. Catch-pajatajan oficialine sait (''cccatch.de'').
Vil'jen (Ispanii)

**Vil'jen** (isp. i ) om Ispanijan lidn da municipalitet, Valensijan ezilidn. Mülüb Alikanten agjaha.

Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 34 894 ristitud.

Vil'jenan pämez' om Pači Eskembre ().

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da municipalitetan tobmuden oficialine sait (''villena.es'').
Merežkovskii Dmitrii

**Dmitrii Sergejevič Merežkovskii** (; sünd. 14. eloku 1866, Piter, Venäman imperii — kol. 9. tal'vku 1941, Pariž, Francii) — venämalaine kirjutai, runokirjutai, literaturan arvostelii, kändmižtegii, istorijan tedoidai, religijan filosof, radnik ristitkundan hüvüdeks. Zinaida Gippius-runokirjutajan mužik. Hobedaigan päsädajišpäi.

Kirjutai jäi istorijas venän simvolizman ühteks alusenpanijoišpäi, zavodi ut venälaižen literaturan täht istoriosofine roman-žanrad. Ezmäižiden kesken mez' kävuti religijan filosofijad literaturan analizas.

Merežkovskii oli nominiruidud samha Nobelän premijad literaturas kümne kerdad vspäi 1914. Hänen filosofijan idejad i radikaližed politižed kaceged kucuiba lujas erazvuittušt reakcijad, no eskai opponentad tundištiba Merežkovskijad kut hüväd kirjutajad, originališt melevad mest, žanroiden novatoraks.

## Homaičendad
Izoliruidud keliden nimikirjutez

Se om täuz' (vai läz täuz') **[[Izoliruidud keled|izoliruidud keliden]] nimikirjutez**.

## Eläbad keled

### [[Afrik]]

### [[Azii]]

### [[Avstralii (kontinent)|Avstralii]] da [[Valdmerimad]]

### [[Evrop]]

### [[Pohjoižamerik]]

### [[Suviamerik]]

## Kolnuded keled
Zencov Roman

**Roman Pavlovič Zencov** (; sünd. 10. kül'mku 1973, Bränsk, Venäman NFST, NSTÜ) om venälaine sambist da kikbokser. M-1-borciundfederacijan eksčempion. Närituznimi — **«The Russian Hammer»** (*Venälaine pall' *). Hän sirdi Piterihe vl 1992 openumha lidnan Ühtendes medicinižes universitetas, eläb Piteriš tähäsai.

Nacionalist; «Soprotivlenije»-organizacijan i politižen «Järgenduz»-partijan lider.

## Homaičendad
Gor'a melespäi

**«Gor'a melespäi»** () om venälaižen Aleksandr Gribojedov-kirjutajan komedii runoiš, hänen kaikiš tetabamb säduz. P'jes om kirjutadud vll 1822−1824, om pästtud ezmäižen kerdan vl 1825, cenzurata — vl 1862. Aforistine stil' abuti levitada sädust citatoikš.

Komedii ühtenzoitab klassicizman elementoid uzidenke romantizm- i realizm-žanroidenke, ezmäine venäkel'ne realistine komedii. Se ümbrikirjutab maorjusen aigan sur'ilmad, ozutab voziden 1808−1824 elod Venäman imperijas. Sädusen tegend mäneb vl 1822. «Gor'a melespäi»-komedii om satir Moskvan aristokratižen kundan polhe 19. voz'sadan ezmäižen polen.

Vll 1827−1863 komedijan lavastuz lasketihe vaiše Moskvas i Piteriš, cenzuran röunadusidenke. Kaks' süžetjonod om säduses: Čackijan armastuz, Čackii-bajarin i Moskvan suril'man vasthaolend.

## Homaičendad
Venäman hristanuskondaliž-demokratine partii

**Venäman hristanuskondaliž-demokratine partii** (**VHDP**; ) oli Venäman politine partii. Tegi vspäi 1990. Lider oli Aleksandr Čujev, vl 2007 valitihe händast «Ühthižen Venäman» nimikirjutesespäi Valdkundduman deputataks.

Partii oli kosketusiš Evropan toižidenke pojavidenke partijoidenke. Om kel'tud 2002-ndes vodes kut religiozine partii, hot' toižiš valdkundoiš analogižed partijad oma olmas.
Thomas

**«Thomas»** om saksalaine kompanii, koditehnikan tegii da satai. Tegeb vspäi 1900 Noinkirhenas (Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanma). Nece om nelländen sugupol'ven kanzbiznes.

Kaikiš tetabamb produkcii oma pölünimuričad da centrifugad sobiden puzerdusen täht. Tegimed ratas vaiše Saksanman territorijal.

Tütärkompanii — «Thomas Magnete», tegeb vodelpäi 1962.

## Irdkosketused
* «Thomas»-kompanijan oficialine sait (''robert-thomas.de'').
Järgenduz (partii)

**«Järgenduz»** () om Venäman politine partii. Ideologii — venälaine nacionalizm, nacionalsocializm. Partii om registiruidud 2012-ndes vodes, kül'mkun 13. päiväl. Lider om kaksinborcuindoiden Roman Zencov-sportnik.

Faktižikš, nece om ezmäine registiruidud oficialižikš «ul'traoiged» partii Venälaižes Federacijas.
Pohlöbkin Vil'jam

**Vil'jam Vasil'jevič Pohlöbkin** (, täuz' nimi om *Вильям-Август*; sünd. 20. eloku 1923, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 30. keväz'ku 2000, Podol'sk, Moskvan agj, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine istorik, skandinavist, specialist rahvahidenkeskeižiš sidoiš i geral'dikas. 

Pohlöbkin openui Moskvan valdkundaližes universitetas vspäi 1945, oli pästtud sen Rahvahidenkeskeižiden kosketusiden fakul'tetaspäi (nüg. MGIMO). Vahvištihe dissertacijad vl 1952, hän kändihe istorižiden tedoiden kandidataks. Radoi NSTÜ:n Tedoakademijan Istorijan institutas vll 1952−1963.

Mez' oli kaikiš tetabamb kuti kulinarijan tedoidai da populärizator. Tedoiži gastronomijan istorijas, keitandan semiotikas i kulinarijan antropologijas. Pästtihe tošti hänen kirjoid kulinarijas lugujoiden pakičendoiden mödhe.

## Homaičendad
Lindemann Till'

**Till' Lindemann** (; sünd. 4. viluku 1963, Läipcig, GDT) om germanijalaine muzikant, Rammstein-gruppan vokalist i tekstoiden kirjutai, "Messer"-runoiden kogodusen tegii. Ühtni Apocalyptica- i Puhdys-gruppiden erasiden pajoiden änetamižhe. Vändi 8 fil'mas.

## Biografii
Till' om sündnu Läipcig-lidnha. Hänen tat oli kirjutai, runoid-ki kirjuti. Till' sportazi lapsessai, vl 1978 hän oli GDT:n ühthižjoukun ühtnijaks Evropan ujundčempionatas junioriden keskes.

Tilläl om kaks' tütärt: Nele (sünd. 1985) i Marija-Luiza (sünd. 1993). Vl 2007 vanhemb Nele-tütär' om sündutanu Fric Fidel'-tütrenpoigad.

## Homaičendad
Antresol'

**Antresol**' (; tobjimalaz sana kävutase äilugus — **antresolid**) om ülähäine pol'žir erasiš kodiš. Om madalanke lagenke, pandas penetud iknoid.

Mugažo antresol' om korktan pertimpolen ülähäine pala, ku pert' jagase kahteks žiruks.

Nevondkundaližiš pertiš antresolid oma kaikenaigaižen seinškapan üläpala vai pen' škap uksen päl.

## Kacu mugažo
* Mezonin
Veraz mask

**«Veraz mask»** () om venämalaižen Aleksandra Marinina-kirjutajan säduz, detektivine roman policijalaižiden ühtnendanke, kirjserijaspäi Anastasija Kamenskajan polhe. Säduz om kirjutadud i pästtud ezmäižen kerdan vl 1996.

Roman kosketab avtoroiktusiden temad kommertižihe bestselleroihe, se oli aktualine romanan sädandan aigan. «Veraz mask» om ekraniziruidud Jurii Moroz-režissöral «Kamenskaja»-TV-serialan ezmäižes sezonas.
Isaakijan päjumalanpert'

**Isaakijan päjumalanpert**' (oficialine nimituz — **[[Isaakii Dalmacijaspäi|Pühän Isaakijan Dalmacijaspäi]] päjumalanpert**') (, *Собор преподобного Исаакия Далматского*) om Piterin kaikiš suremb hristanuskondan ortodoksine pühäpert'. Sijadase Isaakijan torgul.

Pühäpert' om saudud vll 1818−1858, oli alištunu restavracijale vozil 1947−1951 i 1954−1963. Isaakii Dalmacijalaine oli kaikiš arvostadud Petr I-imperatoral pühämehen. Ende koume pühäpertid Isaakijan oiktastuseks oli saudud i rušitüd Piteriš, koumanz' oli päjumalanpert' nügüdläižel sijal. Piterin eparhijan kafedraline päjumalanpert' vll 1858−1929 (nügüd' kafedraline om Kazanin päjumalanpert'). Vspäi 1929 se om muzeikompleksan. Tehtas jumalanradnikoičendoid päjumalanpertiš joga päiväl vspäi 1991.

## Irdkosketused
* Valdkundaližen «Isaakijan päjumalanpert'»-muzejan-muštnikan sait (''cathedral.ru'').
Klüjev Nikolai

**Nikolai Aleksejevič Klüjev** (; oli sündnu 22 (10). reduku 1884 Anusan gubernijan Koštugi-külähä, Venäman imperii — om surmitud valdkundan amblusel vl 1937, redukun päividen 23 da 25 keskes Tomskas, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine da nevondkundaline runokirjutai. Hän om XX voz'sadan muga nimitadud uziden külärunokirjutajiden ezitajaks venälaižes runoištos.

## Sädused
### Runokogodused
* 1912&nbsp;— «Pedajiden bangutez» (ven. *Сосен перезвон*)
* 1912&nbsp;— «Velliden pajod» (ven. *Братские песни*)
* 1913&nbsp;— «Mecolendad» (ven. *Лесные были*)
* 1916&nbsp;— «Sur'il'man meled» (ven. *Мирские думы*)
* 1919&nbsp;— «Pajovajehnik» (ven. *Песнослов*)
* 1919&nbsp;— «Vas'kne kit» (ven. *Медный кит*)
* 1922&nbsp;— «Levan leib» (ven. *Львиный хлеб*)
* 1928&nbsp;— «Pert' da pöud» (ven. *Изба и поле*)
* 1934&nbsp;— «Ruinad» (ven. *Разруха*)&nbsp;— runoiden jättud kesken cikl.

### Poemad
* 1922&nbsp;— «Nellänz' Rim» (ven. *Четвертый Рим*)
* 1922&nbsp;— «Sobat-emäg» (ven. *Мать Суббота*)
* 1926&nbsp;— «Voik Sergei Jeseninas» (ven. *Плач о Сергее Есенине*)
* 1926&nbsp;— «Külä» (ven. *Деревня*)
* 1926&nbsp;— «Järventaguine» (ven. *Заозерье*)
* 1928&nbsp;— «Satatadud lämoipalol» (ven. *Погорельщина*)
* 1929&nbsp;— «Kain» (ven. *Каин*)&nbsp;— jättud kesken poem.
* 1934&nbsp;— «Pajo Sures Emägas» (ven. *Песнь о Великой Матери*)
* 1934–1937&nbsp;— «Kreml'» (ven. *Кремль*)

## Homaičendad
Vosstanija-ird (Piter)

**Vosstanija-ird** (), nimitihe *Znamenskaja-irdaks* vhesai 1923, om ird Piterin Keskuzrajonas.

Ühtenzoitab Nevan prospektad Kiročnaja-irdanke. Ird om 1410 metrad pitte. Pertiden numeracii zavodiše Nevan prospektaspäi.

## Istorii
Ende te ühtenzoiti irdan sijas läibgvardijan Preobraženskii- i Semönovskii-polkiden slabadoid 18. voz'sadan keskespäi. Vl 1759 Pühän Znaman jumalanpert' oli saudud Jelizaveta Petrovna-imperatornaižen käsköl sijha, kus «Ploššad' Vosstanija»-metrostancijan vestibül' om olmas nügüd'. Nimitihe irdad eziauguižešti pühäpertin mödhe. Saudihe pertištod 19. voz'sadan kahtendel polel i 20. voz'sadan augotišes, oliba saližpertid, erižpertid i kundaližed sauvused. Ird sai nügüdläšt nimitust vn 1917 uhokun buržuazižen revolücijan mödhe.

## Homaičendad
Kiročnaja-ird (Piter)

**Kiročnaja-ird** () om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-prospektaspäi Rusttan Tekstil'ššikan irdhasai. Ird om 2,4 km pitte.

Sauvoškanzihe 18. voz'sadan ühtendel polel. Nügüdläine nimituz om olmas vspäi 1780, lüteranižen Annenkirhe-pühäpertin mödhe. Vll 1932−1998 nimitihe irdad Mihail Saltikov-Ščedrin-kirjutajan mödhe.

Lähembaine metrostancii om Černiševskaja.
Liteinii-prospekt

**Liteinii-prospekt** (, vll 1918−1943 prospekt Volodarskijan nimed) om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-sildaspäi Nevan prospekthasai, edemba Vladimirskii-prospekt zavodiše.

Liteinii-nimituz om vahvištadud oficialižešti vl 1738. Nimi om sidodud valamiž-juraižimtegimen () sauvondha Nevan hural randal vspäi 1711. Liteinai-ird ühtenzoiti tegint i Liteinai- da Puškarskai-slabadoid senno Surenke perspektivanke (nüg. Nevan prospekt) mecan kal't.

Prospekt om 1,9 kilometrad pitte, sil om enamba 60 pertid. Kaks' metrostancijad lähttas prospektale: Černiševskaja i Majakovskaja.

## Homaičendad
Kričevan kujo

**Kričevan kujo** () om kujo Piterin Keskuzrajonas. Ühtenzoitab Špalernaja-irdad Kutuzovan randirdanke.

Tetihe vspäi 1892 kut *Samburgskii*-kujo. Se oli nimitadud enččen Samburgskai-torgun mödhe, saudihe pertištod torgun sijas vn 1851 jäl'ghe. Kujo sai nügüdläšt nimitust vn 1952 15. päiväl tal'vkud päzutadud Toižen mail'man sodan aigan Kričev-lidnan mödhe (Mogilövan agj, Vaugedvenäma), muga udesnimitihe erasid-se toižid-ki kujoid.
Špalernaja-ird

**Špalernaja-ird** () om ird Piterin Keskuzrajonas.

## Nimitusen istorii
Sauvoškanzihe pertid irdal 18. voz'sadan zavodindas, i vhesai 1727 sen nimi oli Ezmäine linii (), sid' Ühtenz' randird (*Первая Береговая улица*), 18. voz'sadan lopuspäi — Voskresenskai-ird (randird).

Ird sai nügüdläižen nimen vl 1857 Piterin gobelenan manufakturan () sauvusiden mödhe, se radoi pertin nomer 29 sijas vspäi 1730. Ližatihe Jekaterininskai-irdad sihe vl 1887. Vozil 1918−1991 se oli *Voinovan irdaks* () bol'ševikan kanzannimen mödhe.

## Sijaduz
Ühtenzoitab Gagarinskai-irdad Rastrellin torgunke. Läz 60 pertid, niiden numeracii zavodiše Gagarinskai-irdalpäi.

Lähembaine metrostancii om Černiševskaja.

## Homaičendad
Fontank-jogen randird

**[[Fontank]]-jogen randird** () om randird Piterin keskuzpalas.

Randird om ozrikkivine, vedase vezivalun kaikel pidusel (6,7 kilometrad). Se om saudud molembil randoil Jekaterina II-imperatornaižen carindan aigan. Randirdan hura pala zavodiše edemba mi oiged. Avtotelikund tegese ühthe čuradushe kaikuččel randal. Velotehut om erigoittud vn 2017 redukus. Kaik 15 sildad ühtenzoittas randoid.

Enamba 200 pertid om saudud randirdal, järghine istorine pertišt, sidä kesken Venäman imperijan erižpertid da toižed muštnikad. Kaik om viden metrostancijan lähtendad randirdale: Tehnologine institut (kahtes jonospäi), Puškinskaja, Vladimirskaja, Spasskaja, Zvenigorodskaja.
Voskresenskai-randird

**Voskresenskai-randird** (), vll 1923−2014 **Robesp'jeran randird** (), om Nevan hura randird Vodoprovodnii-kujospäi mödvedhe Liteinii-sildhasai. Vedase läz 1 km Keskuzrajonas. Pertiden numeracii mäneb mödvedhe.

Randirdan eziauguine i nügüdläine nimituz om jumalanpertihe sidodud, mitte oli Černiševskijan prospektan (ende Voskresenskii) i Špalernaja-irdan sauman sijas 18. voz'sadan augotišes.

Voskresenskai-randirdan sauvond mäni tarhoil aigan mändes. Ezmäine ozrikkivine pala 288 m pitte oli saudud vl 1852, jätksihe sidä vll 1925−1926. Hätken aigan ottihe kävutandha randirdad varmitadud lavudeks varhapanemha tulnuzid lidnha vetme sauvondmaterialid da mecad. Rekonstruiruihe saudud sijid vll 1967−1971 i 1977−1978, letihe lopuližen palan vl 1980.

## Homaičendad
Pevčeskii-sild

**Pevčeskii-sild** () om üks'keskustaine kaugedraudasine avtotesild Piterin Keskuzrajonas. Se om saudud Moikas päliči, kudenz' sild vižtoštkümnespäi mödvedhe.

Sild jätktab Pert'kulun torgud. Ühtenzoitab Kazanskii-sar't Kahtenz' Admiralteiskii-sarenke. Sur' Konüšennii sild om saudud ülezjogen, Vihand sild sijadase mödvedhe.

## Istorii
Ezmäine sild oli saudud vl 1834 puspäi. Nimitihe kapellan mödhe, kudamban pertid seištas sildanno, kapell om niiš pertiš vspäi 1810. Ende toine *Pakuine sild*-nimituz oli mugažo.

Vl 1840 sild om vajehtadud nügüdläižeks kaugedraudaspäi kivižil alusil da puižil vajil Jegor Adam-inženeran projektan mödhe. Se kogoneb kingitadud boltoil pandud bembleks 329 kaugedraudantübingaspäi, om 30 m pitte (keskust 24 m) i 72 m levette (Piterin nellänz' sild levedusen mödhe), kävutase avtoil da jaugnikoil. Käzipud oma sätud kaugedraudaspäi sijaližel Aleksandrovskii-tegimel (nüg. Proletarskii) čomamahtoižen valamižen mahtusel.

Kaičendsarüt om sätud sildan keskuzpalas. Ezmäine sur' kohenduz oli vozil 2003 (kül'mku) — 2004 (eloku), varmitihe raudbetonal sildan keskustad. Kaičendsarüden pind (läz 400 nellikmetrad) om pandud kvarcit-čurukivespäi, se om sadud Änižen randpolel. Objekt mülüb Venäman kul'turižen jäl'gusen nimikirjuteshe federaliženke znamoičendanke.

## Ümbrišt
Edel Oktäbrin revolücijad Venäman imperijan Röunantagaižiden azjoiden ministrusen päkontor (vspäi 1828) oli sildanno i sen nimituz oli ministrusen toižeks nimeks verhiš maiš.

Aleksandr Puškinan muzei-fater sijadase Moikan randirdal läz sildad.

## Irdkosketused
* Pevčeskii-sild Piterin Mostotrestan saital (''mostotrest-spb.ru'').
Riz Keisi

**Keisi Edvin Barker Riz** (, lüh. *Casey Reas* i *C.E.B. Reas*; sünd. 1972 Troi-lidnha, Ogajo, AÜV), om amerikaine pirdai-kuvatai da kompjuterine dizainer. Sädi programiruindan Processing-kel't Ben Frain ühtes vl 2001.

Sen paloin, Riz radoi Uitnin amerikaižen čomamahton muzejan, Ars Electronica-, ZKM-sauvusiden nägutesel. «Transmediale»-festivalin üks' ühtnijoišpäi.

## Kirjad
* Casey Reas and Benjamin Fry, *Processing: A Programming Handbook for Visual Designers and Artists* (Processing: programiruindan ičtazopenduzkirj vizualižiden dizaineroiden da artistoiden täht), MIT Press, 2007. 
* Casey Reas, *Process compendium 2004−2010*, REAS Studio, 2010.  ISBN 978-1-4507-2713-6

## Homaičendad
Vienan Karjala

**«Vienan Karjala»** («Vauktan meren Karjal») oli lehtez karjalan kelen ičenaižkarjalan paginal vll 1999−2014.

Lähtli kaks' kerdad kus, päofis sijazihe Petroskoiš. Tiraž oli 700 ekzemplärad.

Se oli kundaliž-politine lehtez, ezmäine nomer läksi vn 1999 17. päiväl kül'mkud. Lugendlehtez publikoiči materialoid karjalaižiden istorijas i kul'turas, starinoiči tazovaldkundan socialiž-ižanduseližes i kul'turižes elos, leti küzundoid karjalan kelen i rahvahan veroiden kaičendas da udištamižes. Ottihe kävutamižhe openduzabutuseks Karjalan školiš i üläopendusen aluzkundoiš.

Lehtesen alusenpanijad oliba Karjalan Tazovaldkundan tobmuden organad, kundaline «Karjalan rahvahan ühtnend»-organizacii, «Periodika»-pästandkodi.

Radoiba lehtesen päredaktoroikš Raisa Remšujeva, Galina Lettijeva, Ol'ga Melentjeva.

## Homaičendad
Beats Electronics

**«Beats Electronics»** (sen brend om **«Beats by Dr. Dre»**) om amerikalaine kundlimiden da komedpagižimiden tegii i satai. Päfater sijadase Kalver-Sitiš, Kalifornii. Kompanijal kaks' alusenpanijad om: brendan tegii om tetab Dr. Dre-reppajatai da hiphopprodüser, toine om *Interscope Geffen A&M Records*-kompanijan enzne Džimmi Aiovin-ezimez'.

Kompanii zavodi tehmižen Santa Monikas vl 2006. Severz'-se vozid sen pala oli osttud HTC-kompanijal. Vn 2014 lopuspäi «Beats Electronics» mülüb Apple-korporacijan strukturha, se osti kompanijad alusenpanijoil 3 mlrd US$ summas. Nügüd'aigan firm pästab mugažo saudud südäimehe audiosistemid avtoiden täht i kompjuterprogramad onlainmuzikan täht.

Kompanijan produkcii lähtleb reklamas, fil'miš, muzikklipoiš da SMIš.

## Irdkosketused
* Kompanijan sait (''beatsbydre.com'').