Dorogobuž

**Dorogobuž** () om Venäman lidn da lidnankund Smolenskan agjan keskuzpalas. Se om Dorogobužan rajonan administrativine keskuz i kahtenz' surtte eländpunkt.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 13. voz'sadan augotišes Venän arhijerejan «О погородии»-kirjeižes («Lidnoiden mödhe»). Sen aluz om pandud kuti lidn kaičemha Smolenskan ruhtinazkundan päivnouzmad londoišpäi. Nimituz libub amuižvenän kelen *дороги бужать*-sanoišpäi «sildatada teid», *буж* znamoiči «mägi» mugažo.

Vll 1404−1503 lidn oli Suren Litvanman ruhtinazkundan palaks. Sid' lidn oli makundan keskuseks Venäs, puine lidnuz oli saudud siš. Vl 1530 järedan Boldinon mez'jumalankodin aluz om pandud 13 kilometras päivnouzmha lidnaspäi, lidnusenke. Lidnan territorii oli sodaridan objektaks Pol'šanman i Venäman keskes 17. voz'sadan ühtendel polel. Dorogobuž eli läbi lujiš lämoipaloiš vll 1763 i 1812. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud (5. reduku 1941 — 15. uhoku 1942, 7. kezaku 1942 — 1. sügüz'ku 1943) i muretud läz täuzin, Boldinon jumalankodi oli pandud mantazole.

Dorogobuž šingotase himižel tegimel (mineraližed heretused i niiden substancijad) kudes kilometras päivnouzmha lidnaspäi i avtodromal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Dnepr-jogen üläjoksmusen molembil randoil, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Smolenskhasai om kahesakümne kilometrad päivlaskmha orhal vai 87 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Jel'n' (raudtestancii) 38 km suvhe orhal vai 41 km avtotedme, Jarcevo (raudtestancii) 42 km lodeheze orhal vai 63 km avtotedme, i Safonovo (lähembaine passažirraudtestancii) 22 km pohjoižhe orhal vai 24 km avtotedme.

Kaik kaks' avtotesildad om saudud Dnepras päliči lidnan röunoiš. Raudtesarak tuleb lidnha Safonovo-lidnaspäi, se radab vaiše jüguiden täht. Rajonan znamasine lidnanvuitte Verhnedneprovskii-žilo om kümnes kilometras pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha.

## Tobmuz
Dorogobuž om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 13,84 km².

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline nevondkundan ezimez' om Irina Bahmat (reduku 2015 — reduku 2020). Vll 2005−2015 lidnankundan Administracii oli olmas, nügüd' rajonan administracii tegeb sen velgusidme.

## Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 8 522 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 100 ristitud, rajonan kaks' videndest, vn 2021 — 9 528 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 9 966 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 13 tuhad eläjid vll 1913, 1992−2000 (13 600 rist. vl 1996).

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 96,1 %, ukrainalaižed — 1,4 %, toižed rahvahad — 2,5 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid, koume časounäd i ph. Dimitrijan Solunalaižen naižjumalankodi oma kaičenus i saudud lidnas, niiden kesken phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' i puine Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert'.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume nimitadud päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), lapsiden sädamižen pert'.

Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund om Verhnedneprovskijan tehnologine tehnikum.

## Galerei

Карла Маркса, 21.jpg|ZAGS:an sauvuz (2016)
Церковь Петра и Павла, г. Дорогобуж.JPG|Phh. Petran da Pavlan jumalanpert', vn 2010 nägu
Кутузова 5. Женское училище, гимназия. Ок. 1861 г. С 1945 года - средняя общеобразовательная школа № 1.jpg|Keskškol nomer 1 (2016, ende naižgimnazii)
Dorogobuzh View of Dnieper.jpg|Dnepran nägu lidnas vl 2013


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan lehtpoled rajonan tobmuden aluzkundoiden oficialižel ''dorogobyzh.admin-smolensk.ru''-saital.