open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Čusovoi

**Čusovoi** (, ) om Venäman lidn Permin randan päivnouzmas. Se om Čusovoin lidnümbrikon (edel 2019. vot — rajonan) administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1878 kuti raudan metallurgijan tegim da žilo senno, nimitihe jogen mödhe. Čusovoi-žilo sai lidnan statusad vn 1933 20. päiväl kezakud. 1940-nzil vozil Ponišan (, Čusovajan hura ližajogi 25 km pitte) radlagerin arestantad otiba tobjad palad lidnan da sen ümbrišton ristitištos. Pertišt Čusovai-jogen hural randal zavodiše avtotesildan vaumičendan jäl'ghe vl 1964.

Čusovoi šingotase teraraudan, kaugedraudan da ferroühthesuladusiden metallurgižel tehmižel, pästtas avtovanundad, kaikenvuiččid resoroid i vanadijan ühtnendoid, mugažo mecan ümbriradmižen (mebel') i sömtegimišton (leibkombinat, maidtegim) edheotandad ratas lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon päivnouzmaižen palan suviröunanno, Čusovajanjogen randoil süväs alangištos, 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, oiged randpol' om ümbärtud mägil. «Perm' — Alatagil»-avtote i raudte läbitadas Čusovoid. Vodele 2021 avtoümbärte om sätud.

Matkad Permihesai om ühesakümne seičeme kilometrad päivlaskmha orhal vai 135 km avtotedme. Lähembaine lidn om Lis'v 22 km suvhe orhal vai avtol.

Kaik om kaks' sildad avtoteil i koume raudtesildad lidnas.

## Tobmuz
Lidnanvuitte Lämino-žilo (4 471 rist. vl 2017), Koškovo-külä (13 rist. vl 2010) i Kazarm 120 km-žilo kaikenaigaižeta ristitištota mülüihe lidnankundha Čusovoin ližaks edel 2019. vot. Lidnankundan pind oli 135,64 km².

Lidnan jäl'gmäine pämez' oli Vadim Tacii vn 2016 elokuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 46 375 ristitud, lidnankundan — 51 346 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) seičeme kümnendest, vn 2021 lidnan — 45 471 ristitud. Vl 2017 kaik 45 291 ristitud elihe lidnas i 49 778 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 63 tuhad eläjid vll 1962−1967.

Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas, niišpäi nell' jumalanpertid ratas: ph. Mikulai-čudonsädajan, Pühän Jumalanmaman Sündundan, Jumalanmaman Katken, Spasan Toižetamižen. Mugažo kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd kaičesoiš Čusovai-jogen istorijan etnografižes puištos. Islaman pühäpert' om avaitud.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad, muzikškol, koume sportškolad: «Jermak», futbolan «Olimp» i olimpižen varan (regisport, fristail, mägisuksed). Professionaližen opendusen aluzkundad oma Čusovoin industrialine tehnikum i Uralan medicinižen kolledžan (Gubah) filial.

## Galerei

Chusovoi Cityhall.jpg|Lidnümbrikon administracijan sauvuz (2020)
Church of the Protection of the Theotokos (Chusovoi)-3.jpg|Jumalanmaman Katken pühäpert', nägu vn 2020 semendkus
Mosque in Chusovoi.jpg|Islaman pühäpert', vn 2020 nägu
Чусовой - panoramio (1).jpg|Čusovoin metallurgine tegim vl 2011
World War II memorial in Chusovoi-2.jpg|Kul'turkeskuz i sodamemorial (2020)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan i lidnümbrikon tobmuden aluzkundoiden sait (''chusokrug.ru''). 
* Lidnan informacine sait (''chusovoy-info.ru'').
Čormoz

**Čormoz** (, ) om Venäman lidn Permin randan keskuzpalas. Mülüb Il'jinskijan ümbrikho (edel 2025. vot — lidnümbrik, edel vn 2020 vilukud — rajon), sen üks'jäine lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1701 kuti raudantegim i žilo senno, nimitihe *Čormozan tegim* () jogen mödhe. Žilo sai lidnan statusad vl 1943.

Vozišpäi 1954−1956 lidnan pala om upotadud, sidä kesken metallurgine tegim, se om peittud Kaman GES:an veden al. Vhesai 1959 oli ühtennimižen rajonan administrativižeks keskuseks, likvidiruihe.

Čormoz šingotase Permin «Sinergija»-kompanijan kivivoinmašiništon tegimel, sadas kivivoid ani lidnanno (vspäi 1998).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižpäivnouzmas, Kaman vezivaradimen i sen Čormozan lahten oiktoil randoil, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad ümbrikon Il'jinskii-keskushesai om nell'kümne kilometrad suvipäivlaskmha orhal, vezivaradimedme vai 73 km avtotedme, Permihesai om 86 km suvhe orhal vai 165 km avtol vspäi 2007 Il'jinskii-radnikžilon kal't. Lähembaine lidn om Dobränk 38 km suvipäivnouzmha orhal, vezivaradimen hural randal, i 203 km avtotedme Permin kal't.

## Tobmuz
Kilasovo-žilo (, 183 rist. vl 2010) i 11 küläd mülüiba enččehe lidnankundha Čormozan ližaks. Lidnankundan pind oli 313,8 km².

Lidnankundan jäl'gmäine pämez' (Administracijan pämez') oli Fidail' Biktagirov (*Фидаиль Биктагиров*, kül'mku 2016 — viluku 2020). Lidnan Administracijan likvidacižen laudkundan ezimez' om Vlada Staroverova (viluku — tal'vku 2020). Lidnan Dum om likvidiruidud vn 2020 vilukuspäi mugažo.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 861 ristitud, lidnankundan — 4 258 ristitud, rajonan videndez, vn 2021 lidnan — 3 044 ristitud. Vl 2017 kaik 3 519 ristitud elihe lidnas i 3 877 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11 600 eläjad vl 1959.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Pühän Jumalanmaman Sündundpäivän päjumalanpert' (om saudud vll 1818−1829, udessündutase, nüg. jumalanpert') i Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän puine jumalanpert' (1955). Niiden ližaks ph. Aleksandr Nevalaižen kivine časoun' oli vspäi 1885, ei ole kaičenus.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodi, keskškol, korrekcine škol, čomamahtoiden škol. Dobränkan gumanitariž-tehnologižen tehnikuman filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Чермоз, милиция - panoramio.jpg|Policijan palakund (2012, milicii sil aigal)
Чермоз. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы - panoramio (1).jpg|Pühän Jumalanmaman Sündundpäivän jumalanpert', vn 2012 nägu
Чермоз, АЗС - panoramio.jpg|Avtotäutandstancii vl 2012
Чермоз. Детская школа искусств - panoramio.jpg|Lapsiden čomamahtoiden škol (2012)
Чермозский историко-краеведческий музей здание бывшего Главного правления Пермским имением Лазаревых. - panoramio.jpg|Kodirandantedištandmuzei vl 2012


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Il'jinskijan municipaližen ümbrikon tobmuden sait (''ilinsk.ru''). 
* Čormozan muzejan sait (''chermoz-museum.ru'').
Dobränk

**Dobränk** (, ) om Venäman lidn Permin randan keskuses. Se om Dobränkan ümbrikon (edel 2025. vot lidnümbrik, edel vn 2019 tal'vkud — rajon) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1623 kuti *Domränk*-külä (). Sauvoškanzihe vas'kentegint i žilod senno vl 1752. Pigai vajehtihe nimed nügüdläižikš i tegimen profiläd raudan samižhe sijaližen vas'kkivendon vähän lugun tagut. 18. voz'sadan lopuspäi vedihe jarmankoid i toihe lidnalašt kul'turad Permišpäi. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1943. Vll 1954−1956 täuttihe Kaman vezivaradint, i demontiruihe metallurgijan tegint.

Dobränk šingotase järedan Permin GRES:an radol (3,3 GVt, valdkundan nellänz' GRES vägevuden mödhe), mecan ümbriradmižen edheotandoil (mecpilind, mebel'), kivivoin samižen edheotandoil, elektromašiništon pästandal kivivoin da gazan tegimišton täht.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmas, Kaman vezivaradimen hural randal, penen Dobränk-jogensunno (jogi om 43 km pitte), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Permin röunhasai om vižkümne kilometrad suvhe avtol. Toine lähembaine lidn om Čormoz 38 km lodeheze orhal, vezivaradimen oiktal randal, i 203 km avtotedme Permin kal't. Lidnan *Dobränk*-raudtestancii radab jüguiden täht vaiše.

## Tobmuz
Kaik kahesa küläd mülüihe lidnankundha Dobränkan ližaks edel 2020. vot. Lidnankundan pind oli 498,24 km².

Lidnan jäl'gmäine pämez' om Dmitrii Antonov, radoi vn 2016 tal'vkuspäi.

## Eläjad
Vl 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 686 ristitud, lidnankundan — 34 198 ristitud, rajonan koume videndest, lidnan vl 2021 — 28 782 ristitud. Vl 2017 kaik 33 083 ristitud elihe lidnas i 33 513 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 38 400 eläjad vll 2000−2001.

Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid om avaitud lidnas: koume jumalanpertid (Jumalanmaman Sündundpäivän, ph. Mitrofan Voronežalaižen, Joann-jumalantedomehen) i ph. Aleksandr Nevalaižen časoun'-muštnik (om udessaudud).

Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' päivkodid, aluzškol (kadetine škol), koume keskškolad (nomer 2, 3, 5), čomamahtoiden škol, sportškol. Dobränkan gumanitariž-tehnologine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Добрянка, историко-краеведческий музей - panoramio.jpg|Kodirandantedištandmuzejan tulend (2012)
Добрянка - panoramio (3).jpg|Jumalanmaman Sündundpäivän jumalanpert', vn 2012 nägu (om saudud vll 1832−1852)
Добрянка, часовня - panoramio.jpg|Ph. Aleksandr Nevalaižen časoun'-muštnik, vn 2012 nägu (om saudud vl 2000)
Добрянка. Городской рынок - panoramio.jpg|Lidnan torgusel (2012)
Добрянка - panoramio (4).jpg|Personaline pertišt vl 2012


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan i sen ümbrikon tobmuden aluzkundoiden sait (''dobrraion.ru'').
Gornozavodsk (Permin rand)

**Gornozavodsk** (, ) om Venäman lidn Permin randan päivnouzmas. Se om Gornozavodskan ümbrikon (vhesai 2025 — lidnümbrikon, edel vn 2019 vilukud — rajonan) administrativine keskuz.

## Istorii
*Pašii*-raudtestancii () om eländpunktan aluseks vspäi 1876 «Perm' — Alatagil»-jonol. Sauvoškanzihe cementantegint sijaližen mouckiven löudmižsijanno da *Uz' Pašii*-žilod () vl 1947, tegim radab vspäi 1955. Vl 1950 kätihe žilod lidnanvuiččeks i nimitihe *Novopašiiskii* (ven. *Новопашийский*). Vn 1965 4. päiväl kül'mkud anttihe sile lidnan statusad, nimitihe nügüdläižikš i panihe uden rajonan administrativižeks keskuseks.

Gornozavodsk šingotase cementantegimel läz kaht millionad tonnoid jogavoččen tehmižen mülünke, se pästtab mugažo gipsankivid, sidondsubstancijoid i seinmaterialid. Leibänkombinat radab.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmaiženno röunanno, 280 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, vides kilometras suvhe Vižai-jogespäi ( 125 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein).

Matkad Permihesai om 128 km päivlaskmha orhal vai 170 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Čusovoi koumekümnes kilometras suvipäivlaskmha orhal vai 45 km avtotedme i Gremäčinsk 36 km lodeheze orhal vai 57 km avtol.

## Tobmuz
Koiv- () i Vižai-žilod raudtestancijanno mülüihe lidnankundha Gornozavodskan ližaks edel 2019. vot. Lidnankundan pind oli 17,09 km².

Lidnan jäl'gmäine pämez' oli Galina Semenova vn 2017 keväz'kuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 057 ristitud, lidnankundan — 12 566 ristitud, rajonan (nüg. ümbrik) pol', vn 2021 lidnan — 11 073 ristitud. Kaik 11 477 ristitud elihe lidnas i 11 909 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 800 eläjad vl 1996.

Rahvahad (2010): venälaižed — 84,0 %, totarlaižed — 5,6 %, toižed rahvahad — 5,2 %, rahvahuden ozutandata — 5,2 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud i avaitud lidnas: Jumalanmaman Počajevon jumalaižen (letihe vodele 2019) i Pühän Jumalanmaman Sündundpäivän (1993).

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, kaks' keskškolad, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, olimpižen varan sportškol. Gornozavodskan politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Администрация Горнозаводского городского поселения - panoramio.jpg|Gornozavodskan lidnankundan administracijan sauvuz vl 2012
Gornozavodsk 002.jpg|Pühän Jumalanmaman Sündundpäivän jumalanpert', vn 2007 nägu
Gornozavodsk-2.jpg|Mouckiven kar'jer lidnas vl 2020
Gornozavodsk 003.jpg|Kul'turkeskuz L.I. Beran nimed (2007)
Gornozavodsk-4.jpg|Pionerskai-ird vl 2020


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen ümbrikon tobmuden sait (''gornozavodskii.ru'').
Kizel

**Kizel** (, ) om Venäman lidn Permin randan päivnouzmas. Se om Kizelan ümbrikon (vhesai 2025 — lidnümbrikon, edel vn 2018. sulakud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1750 samha raudkivendod, vspäi 1797 — kivihil't-ki, nimitihe jogen mödhe. Vl 1789 pästtihe töhö Kizelan tegint. Vl 1879 «Čusovoi — Solikamsk»-raudte läbiti žilod, i sadaškanzihe kivihil't äjan tegimištonmahtusel. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1926 5. päiväl sulakud. Vl 1960 samižen maksimum oli, 12 mln tonnoid vodes. Vl 2000 kivihilen samine om loptüd.

Kizel šingotase kivivoičuhundusiden tegimel i raudten edheotandoil. Ende maidtegim radoi mugažo. Kätihe omblendfabrikad türmatud naižiden kolonijaks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon päivlaskmaižes čogas, Kizel-jogen hural randal päpaloin (24 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein), Keskuralan päivlaskmaižel ezimägištol, 330 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Karstkarad oma olmas lidnan territorijal.

Matkad Permihesai om 140 km suvipäivlaskmha orhal vai 240 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Gubah 25 km suvhe orhal vai avtol i Aleksandrovsk kaks'toštkümnes kilometras pohjoižhe.

## Tobmuz
Rasik-žilo raudtesaranno (6 rist. vl 2017) mülüi lidnankundha Kizelan ližaks edel vn 2018 sulakud. Lidnankundan pind oli 75,81 km².

Andrei Rodigin radoi lidnan jäl'gmäižeks pämeheks vn 2016 keväz'kuspäi, om valitud da radab Kizelan ümbrikon pämehen vspäi 2018.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 587 ristitud, lidnankundan — 19 599 ristitud, rajonan (nüg. ümbrik) koume nelländest, vn 2021 lidnan — 15 619 ristitud. Kaik 15 572 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 60 687 eläjad vl 1959, sidä kesken türmatud mehed otiba läz nelländest. Vl 1989 kaik 36 746 ristitud elihe lidnas. Ristitišt poleneb teravas kivihilen samižen lopindan tagut da pahan ekologijan samižen jäl'ghe taguiči.

Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om avaitud lidnas vl 1996 (ližasauvuz vl 2005). Sen ližaks Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' oli ende, saudihe sidä vll 1863−1867, poukahtihe vl 1932.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž päivkodid (nomer 6, 7, 9, 19, 44), kaks' aluzškolad (nomer 12 i Kospašan), kaks' keskškolad (nomer 1 i 11), lapsiden sädamižen keskuz, muzikškol, sportškol. Kizelan politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Kizel stella.JPG|Znam lidnan röunal (2015)
The thrown collieries in Kizel.JPG|Küllästamižfabrikan ei täuzin letud sauvused vl 2009, Kijevan mašinansauvomižen tegim oli evakuiruidud sihe Suren sodan aigan
Kizel (WR).tif|«Ural»-restoran (1997)
Очистные сооружения на шахте им. В.И.Ленина строят уже много лет - panoramio.jpg|Vedenpuhtastuzstancii kaivudel Leninan nimed om sauvomižes, vn 2011 nägu
Кизел ул. Ленина.JPG|Leninan ird (2015)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Kizelan ümbrikon tobmuden oficialine sait (''kizelraion.ru''). 
* Lidnan informacine sait (''gorod-kizel.ru'').
Krasnokamsk

**Krasnokamsk** (, ) om Venäman lidn Permin randan keskuzpalan suves. Se om Permin päivlaskmaine kaimdailidn da Krasnokamskan lidnümbrikon (edel 2018. vot — rajonan) administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1929 kuti *Bumstroi*-žilo () sauvomha kaikiš järedambad cellülozbumagašt kombinatad Evropas sil aigal. Kätihe žilod lidnanvuiččeks vl 1933 da nimitihe nügüdläižikš. Krasnokamsk sai lidnan statusad vl 1938.

Toižen mail'man sodan aigan Leningradan monettegim oli sirtud sihe, pästtihe ordenoid da mötalid. Ei ulotund tegimen vägevut, sen tagut sätihe mugošt tegint Moskvas-ki.

Krasnokamskan ižandusen päsarakod oma bumagan tehmine da kivivoin samine. Valdkundaližen «Goznak»-edheotandan Krasnokamskan fabrik tegeb bumagan eriližid toižendoid. Lidnan i Permin edheotandoiden sidod oma vahvad. Kävutadas valdmoid Kam-jogen randal vedamha jüguid.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suvipäivlaskmaiženno röunanno, Kam-jogen oiktal randal Permin röunan taga ani, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nened ližajoged lanktas Kamha lidnan territorijal: Pen' Las'v () 18 km pitte, Pal't (*Пальта*) 17 km pitte, mugažo Las'v (*Ласьва*) 78 km pitte lankteb Kamha lidnan i Permin keskes.

Matkad Permin keskuzpalhasai om koumekümne nell' kilometrad raudtel vai 35 km avtotel.

## Tobmuz
Krasnokamsk oli lidnankundan (2004−2018) üks'jäižeks eländpunktaks. Vl 2018 lidnankund om kätud ümbrikon territorialižeks palakundaks. Kaik 13 oficialižetont mikrorajonad lugetas lidnas.

Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Administracijan pämez'. Jäl'gmäine lidnan pämez' om Julija Potapova (sulaku 2016 — tal'vku 2018). Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2019 semendkus, Dum — sen-žo voden vilukus. Galina Ušakova radoi lidnan Duman jäl'gmäižen ezimehen vn 2018 sügüz'kuhusai.

## Eläjad
Vn 2010 Venämen rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 51 916 ristitud, rajonan koume nelländest, vn 2021 — 48 778 ristitud. Kaik 53 864 eläjad oli lidnas vl 2017. Vspäi 1959 lidnan ristitišt om 52..58 tuhad röunoiš, kaikiš suremb oli 58 tuhad eläjid vl 1987.

Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid ratas lidnas: ph. Jekaterina Aleksandrijalaine-moknikan jumalanpert' (om saudud vll 2000−2005), kodijumalanpert' i kaks' časounäd. Islaman pühäpert' om avaitud lidnas.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Krasnokamskan politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Городской краеведческий музей, Краснокамск, проспект Мира 9 - panoramio.jpg|Lidnan kodirandantedištandmuzei (2015)
Часовня Неупиваемая Чаша, Краснокамск - panoramio.jpg|Jumalanmaman «Lopmätoi Mall'»-jumalaižen časoun', vn 2015 nägu
Здание управления кцбк.jpg|Сellülozbumagaižen «Kama»-kombinatan kontor vl 2016
Гостиница "Кедровый дом", Краснокамск - panoramio.jpg|«Kedrovii dom»-adivpert' (2012, *Kedrasine pert*')
Permskiy r-n, Permskiy kray, Russia - panoramio (391).jpg|Kaman randird lidnas vl 2013


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnümbrikon oficialine sait (''krasnokamsk.ru'').
Lis'v

**Lis'v** (, ) om Venäman lidn Permin randan päivnouzmas. Se om Lis'van ümbrikon administrativine keskuz (vspäi 2011).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1785 sauvomha da holitamha kaugedraudvalamižtegint, nimitihe jogen mödhe. Vl 1902 raudte tuli tegimennoks i andoi torgusen edust. Žilo sai lidnan statusad vn 1926 5. päiväl sulakud.

Vl 2011 ühtištadihe lidnad da Lis'van rajonad lidnümbrikho. Kätihe lidnümbrikod municipaližeks ümbrikoks vn 2025 augotišespäi.

Lis'v šingotase raudan metallurgijan tegimel (terasine vanund, terazlehtesiden polimerkrepind, metalližed astjad, gaz- i elektrokeitimed), elektrižen mašiništon sauvomižen edheotandoil (turbinad, elektrolikutimed süvüdele, vedandelektrolikutimed raudteiden täht), mugažo raudbetonantegim i čulkoiden da sor'mikoiden fabrik (noskad) ratas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, Lis'v-jogen randoil alangištos (Kam-jogen hurapol'ne bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Permin röunhasai om kahesakümne kuz' kilometrad päivlaskmha orhal vai 155 km avtotedme. Lähembaine lidn om Čusovoi 22 km pohjoižhe orhal vai avtol. Ühtennimine *Lis'v*-raudtestancii seižub «Perm' — Alatagil»-jonol.

Kaik 59 küläd da žilod mülüdas lidnümbrikho Lis'van ližaks.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 65 918 ristitud, vn 2021 — 53 855 ristitud. Kaik 62 592 eläjad oli lidnas vl 2017. Vl 2009 ristitišt rajonanke (nüg. lidnümbrik) oli 82 303 ristitud, vl 2021 — 62 622 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 79 tuh. eläjid vl 1967 i 78 200 eläjad vl 1992.

Kaik nell' pühäpertid om avaitud lidnas: ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i vanhuskolaižiden jumalanpert', islaman mečet'.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, ühthižen opendusen 19 školad, sportškol, noriden tehnikanradajiden stancii, noriden naturalistoiden stancii.

Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad oma Lis'van politehnine kolledž, Uralan medicinižen kolledžan (Gubah, om sätud vl 2019) Lis'van filial, Permin politehnižen universitetan ühthižtehnine fakul'tet.

## Galerei

Лысьва. Площадь Цветов.jpg|Lidnan administracijan sauvuz (huras poles, 2017)
Лысьва, Свято-Троицкий храм01.jpg|Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert', vn 2017 nägu
Лысьва. Заводская контора (ул. Революции 5)01.jpg|Lis'van metallurgižen tegimen kontor vl 2017
Лысьва. Ремесленное училище (театр)08.jpg|Lis'van dramteatr (2017, om saudud vll 1903−1906 kut käziradajiden škol)
Лысьва. Народный длм (музей)01.jpg|Lidnan muzei (2017)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lis'van ümbrikon tobmuden sait (''adm-lysva.ru'').
Očor

**Očor** (, ) om Venäman lidn Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Očoran ümbrikon (vhesai 2025 lidnümbrikon, edel 2019. vot — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1759 kuti Stroganovad-torgovanoiden *Očoran raudtegim*, nimitihe jogen mödhe. Vspäi 1918 Očoran mašiništonsauvondtegim radab sen alusel, ende tegi bul'dozeroid, torvenpanijoid, pästab štangoid-pompid, mugažo valamiž-mehanine ceh om olmas. Žilo sai lidnan statusad vl 1950.

Lidnan toižed sarakod oma mecan ümbriradmine (pilindmaterialad, mebel') i sömtegimišt (maidtegim, leibkombinat, alkogolitomiden jomižiden tegim). Pen' Očoran GES radab (0,4 MVt vägevudenke).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon päivnouzman keskuzpalas, Očor-jogen keskjoksmusen randoil (82 km pitte, Kaman oiged ližajogi), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Permihesai om ühesakümne kaks' kilometrad päivnouzmha orhal vai 110 km avtotedme. Lähembaine lidn da raudtestancii om Vereščagino 21 km pohjoižhe orhal vai 25 km avtotedme.

Očor oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankund oli vll 2004−2019.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 238 ristitud, vn 2021 — 14 385 ristitud. Kaik 14 240 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16 400 eläjad vl 1989.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma kaičenus i avaitud lidnas: Mikoi-arhangelan (om saudud vll 1830−1835) i vanhuskolaižiden Jumalanmaman Emäganpäivän (om saudud vl 1911 vai sen möhemba) jumalanpertid.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Stroganovan kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Lenina Street, Ochyor.jpg|Rajonan administracijan üks' sauvusišpäi (kuvan keskuses, 2020)
Михайло-Архангельская церковь, Очер, Пермский край - panoramio.jpg|Mikoi-arhangelan jumalanpert', vn 2014 nägu
Old Believer Orthodox Church in Ochyor.jpg|Jumalanmaman Emäganpäivän jumalanpert' (Belokrinickii-sebr), vn 2020 nägu
3rd school in Ochyor.jpg|Očoran keskškol nomer 3 (2020)
Очерский краеведческий музей им. А.В. Нецветаева - panoramio (1).jpg|Očoran kodirandantedištandmuzei A. Necvetaevan nimed (2014)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan lehtpoled Očoran ümbrikon oficialižel ''ocherskiy.ru''-saital.
Nitv

**Nitv** (, ) om Venäman lidn Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Nitvan municipaližen ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon, edel vn 2019 semendkud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1756, nimitihe jogen mödhe. Nimituz znamoičeb «vihand vezi» komin kelel. Vl 1913 raudte tuli metallurgijan tegimennoks. *Nitvan tegim* sai radnikžilon statusad vl 1928. Kätihe lidnaks vl 1942.

Nitv šingotase tuhkmetallurgijan tegimel tähäsai, pästab keitimpolen astjoiden keradusid, mugažo lihakombinat i leibkombinat ratas lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan suvižes čogas, Nitv-jogen padoseinän al da sen randoil, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, jogen lanktendan sijas Votkinskan vezivaradimhe (Kaman oiged randpol').

Matkad Permin keskusespäi om vižkümne viž kilometrad päivlaskmha orhal vai 70 km avtotedme. Lähembaine lidn om Krasnokamsk 29 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 33 km avtol.

## Tobmuz
Kaik seičeme küläd i Vorobji-žilo mülüiba lidnankundha Nitvan ližaks. Lidnankundan pind oli 143,05 km².

Konstantin Parkačov radoi lidnankundan pämehen vn 2016 vilukuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 041 ristitud, lidnankundan — 19 874 ristitud, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 lidnan — 16 675 ristitud. Kaik 18 804 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 23 100 eläjad vll 1992 i 1998.

Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: koume jumalanpertid i časoun'.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume nomeruidud päivkodid (nomer 1 (kaks' adresad), 4 (kaks' adresad) i 16 (nell' adresad)), aluzškol nomer 2, keskškol nomer 3, gimnazii, specialine (korrekcine) škol lapsiden täht tervhuden röunatud voimusidenke, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, lidnan kaks' sportškolad (muite i «Lider»).

Nitvan äiprofil'ne tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Нытвенский историко-краеведческий музей - panoramio.jpg|Nitvan istoriž-kodirandantedištandmuzei (2012)
Нытва,Храм Святого Благоверного князя Александра Невского - panoramio.jpg|Ph. Aleksandr Nevalaine-ruhtinasen jumalanpert', vn 2012 nägu
Нытвенский металлургический завод, основан в 1756 г. - panoramio.jpg|Nitvan metallurgižen tegimen üks' kontorišpäi vl 2012
Нытва - panoramio (3).jpg|Laukad (2012)
Дом купца В. Мясникова.jpg|Istorine V. Mäsnikov-torgovanan pert' (2021)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Nitvan municipaližen ümbrikon tobmuden sait (''admnytva.ru'').
Solikamsk

**Solikamsk** (, ) om Venäman lidn da lidnümbrik Permin randan pohjoižes. Se om randan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo Solikamskan rajonan administrativine keskuz, ei mülü rajonha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud samha keitandsolad *Usolk*-jogen randal vologdalaižil Kalinikovad-torgovanoil vl 1430. Mainitase vn 1506 aigkirjas kuti *Usol'je Kam-jogel* (). Sai lidnan oiktusid vl 1573, 1600-nzil nimitihe *Kaman Sol* ().

18. voz'sadan augotišes lidn andoi imperijan keitandsolan pol't, nimitaškanzihe sidä nügüdläižikš. 20. voz'sadaspäi sadas kaliisolid lidnan ümbrištos.

Solikamsk šingotase kaivuzhimižel tegimištol (mineraližiden heretusiden pästand), magnijan samižel solišpäi i sen metallurgijal, kohenduzmehanižel tegimel, bumagan pästandal i mecan varhapanendan kombinatal, sauvondan edheotandoil, sömtegimištol. Ende erazvuitte toine tegimišt oli lidnas: pästtihe nahkad, savičud, vinad, baržid, kelloid da jumalaižiden alusid, saihe vas'ked da tegihe sömastjoid sišpäi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Kaman vezivaradimen hural randpolel, Uralan päivlaskmaiženno ezimägištonno, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Permihesai om 202 km avtotedme vai 368 km raudtedme (Čusovoi-lidnan kal't). Lähembaine lidn om Berezniki suvhe, 20 km röunoiden keskes.

## Tobmuz
Solikamsk om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.

Edeline lidnümbrikon pämez' om Aleksei Fedotov (uhoku 2016—).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 97 384 ristitud. Kaik 94 628 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 110 tuhad eläjid vozil 1989−1992.

Ortodoksižen hristanuskondan kuz'toštkümne pühäpertid oma saudud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican kafedraline päjumalanpert', Ristan Zdviženjan päjumalanpert', Eläban Eziauguižen Stroican mez'jumalankodi (kaks' jumalanpertid), Ioann-edelkävujan naižjumalankodi (jumalanpertinke), kümne jumalanpertid, phh. Petran da Pavlan časoun'.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Solikamskan tehnologine i socialiž-pedagogine kolledžad, kaivuzhimine tehnikum i Solikamskan valdkundaline pedagogine institut (Permin valdkundaližen nacionaližen tedoiduzuniversitetan filial) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.

## Galerei

SolikamskBorovsk FireStation 7392.JPG|Lämoipalonvastaine palakund (2015)
Solikamsk TwoChurches A12.jpg|Spasan Toižetamižen (huralpäi) i Mikoi-arhangelan jumalanpertid Solikamskan kremlin sijas (ortodoksine hristanuskond), vn 2015 nägu
Кафедральный храм Соликамской епархии Преображения Господня.jpg|Spasan Toižetamižen jumalankodin kafedraline päjumalanpert' (ortodoksine hristanuskond), vn 2016 nägu
Solikamsk DKUral 7396.JPG|«Ural»-tegimen kul'turkeskuz (2015)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Solikamsk-lidnan Duman oficialine sait (''duma.solkam.ru''). 
* Solikamsk-lidnan administracijan oficialine sait (''adm.solkam.ru'').
Os

**Os** (, ) om Venäman lidn Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Osan ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon, edel 2019. vot rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1591 kuti *Uz' Nikol'skai*-slabad () Venäman päivnouzmaižel röunal. 17. voz'sadal nimitaškanzihe *Osan slabad' * (). Slabad' sai lidnan statusad vn 1737 elokun 13. päiväl nügüdläiženke nimenke.

Os-lidn šingotase kivivoin samižel vspäi 1963 i sauvondmaterialiden pästandal (lämuzizoläcii bazal'tkuiduspäi, pumaterialad, strubad).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Kamanjogen Votkinskan vezivaradimen hural randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Permihesai om ühesakümne nell' kilometrad pohjoižpäivnouzmha orhal, 141 km avtotedme vai 193 km Kam-jogel. Lähembaine lidn om Ohansk 49 km pohjoižhe orhal vai 95 km avtotedme.

Svetlii-žilo (läz 300 eläjad) da nell' pen't küläd mülüiba lidnankundha mugažo. Lidnankundan pind oli 105,14 km².

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 188 ristitud, lidnankundan — 21 889 ristitud, rajonan koume nelländest, vn 2021 lidnan — 19 523 ristitud. Vl 2017 kaik 21 072 ristitud elihe lidnas i 21 732 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 26,5 tuhad eläjid vozil 1996−2001 (26 600 rist. vl 1996).

Ortodoksižen hristanuskondan Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (1902−1916, udessündutadas vspäi 2004) i Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert' (1882) oma letud lidnas. Islaman pühäpert' om kaičenus vspäi 1899, se om anttud kundale vl 2011.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma ühesa nimitadud päivkodid, nell' keskškolad (nomer 1..4), specialine (korrekcine) škol-internat, lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, vhesai 2023 sportškol radoi. Professionaližen opendusen aluzkundad: Osan opendusen da proftehnologijoiden kolledž, Čaikovskijan tegimištoliž-gumanitarižen kolledžan filial.

## Galerei

Osa' City Hall.jpg|Osan ümbrikon administracijan sauvused (2020)
Trinity Cathedral, Osa-2.jpg|Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert', vn 2020 nägu
Фото Осинский ППК.jpg|Osan kolledžan sauvuz, pedagogine palakund (2016, ende naižgimnazii)
Оса - исторический город - panoramio.jpg|*Neftänik*-kul'turkeskusen («Kivivoinradnik») tulend vn 2012 sulakus
Пермский край Оса ул. Свердлова 2 Успенский собор 02.jpg|Lidnan muzei (2021, Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpertin kaičenus pala)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen ümbrikon tobmuden sait (''adm-osa.ru'').
Vereščagino

**Vereščagino** (, ) om Venäman lidn Permin randan päivlaskmas. Se om Vereščaginon municipaližen ümbrikon (vhesai 2025 lidnümbrikon, vll 1924−2019 rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1898 *Očerskai*-raudtestancijaks, sid' *Voznesenskai*-raudtestancii () «Moskv — Vladivostok»-jonol. Vl 1904 Vasilii Vereščagin-pirdai-batalist seižutihe siš Venä-Japonižhe sodaha ajaden, hänen oiktastuseks udesnimitihe-ki stancijad vn 1915 30. päiväl sulakud da volostin keskusen mödhe. Vereščagino-žilo sai lidnan statusad vn 1942 19. päiväl kezakud.

Vereščagino šingotase transportan holitusen edheotandoil. Järedad edheotandad ratas: kalorifertegim (lähižes žilos), raudbetontegim, trikotažine fabrik i plastikpakuitesen tegim.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon suviröunanno, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Raudte läbitab lidnad suvespäi pohjoižhe. Matkad Permišpäi om ühesakümne kilometrad päivlaskmha orhal vai 130 km avtotedme. Lähembaine lidn om Očor 24 km suvhe orhal vai avtotedme.

## Tobmuz
Kaik kuz' küläd, üks' žilo da koume muite eländpunktad mülüiba lidnankundha Vereščaginon ližaks.

Sergei Čeremnih radoi lidnankundan tobmuden pämehen vn 2016 sügüz'kuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 156 ristitud, lidnankundan — 23 397 ristitud, rajonan koume videndest, vn 2021 lidnan — 22 239 ristitud. Vl 2017 kaik 22 194 ristitud elihe lidnas i 23 432 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 24..25 tuh. eläjad vll 1989−2001 (25 200 rist. vl 2001).

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid i ph. Lazarin naižjumalankodi oma avaitud, mugažo vanhuskolaižiden ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om saudud lidnas vll 1991−1993.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičeme nomeruidud päivkodid (nomer 2, 4..8, 82), koume keskškolad (nomer 1, 2 i 121), gimnazii, škol-internat lapsiden tervhuden röunatud voimusidenke, lapsiden sädamižen *Raduga*-keskuz («Jumalanbembel'»), čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol.

Vereščaginon äiprofil'ne tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Vereschagino-church.JPG|Ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert', vn 2012 nägu
Vereschagino-station.JPG|*Vereščagino*-päraudtestancijan sauvuz vl 2012


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Vereščaginon municipaližen ümbrikon tobmuden sait (''veradmgo.ru'').
OpenOffice.org

**OpenOffice.org** (lühenduz **OOo**, vozil 1985−1999 oli *StarOffice*), tetab kuti **OpenOffice**, om joudai ofisine paket, jäl'gmäine versii om pästtud vn 2011 sulakus. Kirjutihe C++ i Java kelil. Vspäi 2011 projektan maksutoi toižend šingotase kuti Apache OpenOffice.

## Mülükund
* *OpenOffice.org Writer* — tekstan processor
* *OpenOffice.org Calc* — tabluden processor
* *OpenOffice.org Impress* — prezentacijoiden redaktor
* *OpenOffice.org Base* — andmusiden bazoiden program
* *OpenOffice.org Draw* — vektorine grafine redaktor
* *OpenOffice.org Math* — formuloiden redaktor
Venäman millionerlidnad

Vspäi 2022 **[[Venäma]]s** om kuz'toštkümne (16) millionerlidnad:

Kaik millionerlidnad oma Federacijan subjektan i lidnaglomeracijan keskusikš da järedoikš sijaližikš torgusikš ičeksaz. Venäman ohjastuz lahjoičeb erilišt tarkust niiden transportsistemha. Mugoižiden lidnoiden pämehed oma znamasižed Federacijas.

Venäma otab koumant..nellänt sijad mail'mas (kut Brazilii-ki) lidnoiden-millionnikoiden lugun mödhe. Krasnodar tegihe valdkundan 16-ndeks millionnikaks vn 2021 Venäman rahvahanlugemižen satusiden mödhe, kaik toižed kaičiba ičeze statusad. Saratov i Tümen' oma submillionnikoikš. Volgaveren federaližes ümbrikos om kaikiš enamba lidnoid ülemb mi million eläjanke — viž. Vn 2021 rahvahanlugemižen andmusiden mödhe, valdkundan ristitišton nelländez i lidnalaižiden koumandez eläb niiš millionnikoiš da submillioneroiš (18 järedambad lidnad).

Istorižešti Piter kändihe millionnikaks ezmäižen vl 1890, no sen jäl'ghe eläjiden lugu oli vähemb mi million lühüdaks aigaks kaks' kerdad: rahvahanikoiden sodan aigan i Suren sodan blokadan jäl'ghe. Moskvan eläjiden lugu ületi millionad vn 1897 rahvahanlugemižen mödhe. Toižed millionnikad oma Venäman territorijal Suren sodan jäl'ghe: Novosibirsk i Alauz'lidn vspäi 1962, Jekaterinburg i Samar vspäi 1967, Čeläbinsk vspäi 1976, Omsk vspäi 1978, Kazan' i Perm' vspäi 1979, Uf vspäi 1980.
Gaček

**Gaček** ( «koukuine» *hák*-sanaspäi «kouk») om diakritine znam: *ˇ*.

Čehan Reformacijan rahvahaline Jan Hus-vei tariči znamad kelen kirjamištho 15. voz'sadan augus. Se znam om levitadud Päivnouzmaižen Evropan keliden kirjamištoiš latinan grafikanke.

Vepsän kirjamištos gaček om kävutamas koumel kirjamel: Č, Š da Ž, kudambad lugesoiš kut [tʃ] (ч), [ʃ] (ш) da [ʒ] (ж).

## Homaičendad
Ohansk

**Ohansk** (, ) om Venäman lidn Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Ohanskan lidnümbrikon (edel vn 2019 vilukud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks, sen üks'jäine lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Stroganovad-torgovanoiden pätandan mödhe vl 1547 kuti kalanpüdajiden *Ohan' *-slabad. Sen nimi sündui sijaližes -sanaspäi «harvsil'maine verk püdamha kalad». Om lidnan statusanke vspäi 1781. Vl 1923 Ohanskan rajon oli sätud, i Ohansk kändihe sen keskusen.

Lidnan tegimišton edheotandad oma omblendfabrik (paidad, nahkkurtad, naižhalatad), leibänkombinat, mecanümbriradai edheotand. Ohansk om maižanduzrajonan keskuseks. Permin universitetan biostancii sijadase lidnas tedoidamha vezivaradimen biologijad.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase ümbrikon pohjoižpäivnouzmaiženno röunanno, Kam-jogen Votkinskan vezivaradimen (vspäi 1964) oiktal randal, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, «Kazan' — Perm'»-avtotel.

Matkad Permihesai om kuz'kümne kilometrad pohjoižpäivnouzmha orhal, 72 km avtotedme vai 126 km Kam-jogel. Toižed lähembaižed lidnad oma Očor 44 km lodeheze orhal vai 68 km avtotedme i Nitv (lähembaine raudtestancii) 25 km pohjoižhe orhal vai 48 km avtol.

## Tobmuz
Ohansk oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnankundan Dum om likvidiruidud vn 2019 heinkus, Tat'jana Bel'tügova radoi likvidacižen laudkundan ohjandajan. Enččen lidnankundan pämez' oli Anatolii Zavjalov vn 2013 sügüz'kuspäi.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 250 ristitud, koume seičemendest rajonan ristitištos, vn 2021 — 6 430 ristitud. Kaik 7 072 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8800..9000 eläjad vozil 1992−2001 (9 tuh. rist. vll 2000 i 2001).

Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (letihe vll 1820−1830), ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' i časoun'.

Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume päivkodid, keskškol, specialine korrekcine škol lapsiden täht tervhuden röunatud voimusidenke, openduz- da muzeiradmižen keskuz, čomamahtoiden škol, «Meteorit»-sportškol. Stroganovan kolledžan (Očor-lidn) Ohanskan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Volkova9.jpg|Korrekcine škol (2015, ende naižgimnazii)
Uspenskaya church.jpg|Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert', vn 2015 nägu
Soviet street 29 in Okhansk.jpg|Sijaližen pressan pert' (2015, ende N. Vinokurov-torgovanan pert')
Soviet street 20 in Okhansk.jpg|Stroganovan kolledžan Ohanskan filial (2018, ende makundan ohjandusen sauvuz)
Red str 8.jpg|Pavel Šardakov-pirdajan kuvagalerei (2018, realižen školan istorine sauvuz)
Coat of Arms of Okhansk (Perm krai) (1980).png|Nevondkundaline lidnanznam (1980)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnümbrikon oficialine sait (''ohansk-adm.ru''). 
* Ohanskan Kompleksine čomamahtoine kodirandantedištandmuzei P.F. Šardakovan nimed ''museum.ru''-saital.
Evrovizii-2012

**Evrovizii-2012** (, , , ) oli 57-nz' Evrovizii-konkurs, kudamb oli oigetud Azerbaidžanan Baku-pälidnas 2012-ndel vodel.

Konkursan vägestai om ročilaine **[[Lorin]]**-pajatai.

## Valdkundad-ühtnijad

## Final

## Irdkosketused
* Evrovizijan-2012 oficialine sait (''eurovision.az'').
* Evrovizii-konkursan oficialine sait (''eurovision.tv''). 
* Oficialine venäkel'ne forum (''euroforum.com.ru'').
Oomph!

**«Oomph!»** (saksan virkand: [uːmf]) om germanine rokgrupp, kudamb edestab muzikad Neue Deutsche Härte-stiliš.

Gruppan aluz om pandud vl 1989 Vol'fsburgha, Alasaksonii, Saksanma. Pajatab anglijan i saksan kelil.

## Mülükund
* Dero Goi — vokalist i pämez'
* Andreas Krep (*Andreas Crap*)
* Robert Flüks (*Robert Flux*)

## Diskografii
### Al'bomad
* 1992 — *Oomph!*
* 1994 — *Sperm*
* 1995 — *Defekt* (Viga)
* 1996 — *[[Wunschkind]]* (Vauvhatadud laps')
* 1998 — *[[Unrein]]* (Mecamez')
* 1999 — *[[Plastik (Oomph!:an al'bom)|Plastik]]*
* 2001 — *[[Ego (Oomph!:an al'bom)|Ego]]*
* 2004 — *[[Wahrheit oder Pflicht]]* (Tozi vai velg)
* 2006 — *[[GlaubeLiebeTod]]* (UskArmastuzSurm)
* 2008 — *[[Monster (Oomph!:an al'bom)|Monster]]*
* 2010 — *[[Truth or Dare]]* (Tozi vai tegend)
* 2012 — *[[Des Wahnsinns Fette Beute]]* (Meletomuden razvakaz saliž)
* 2015 — *XXV*
* 2019 — *Ritual* (Verotego)

### Singlad
* 1991 — *Ich bin Du* (Olen sinuks)
* 1992 — *Der neue Gott* (Uz' jumal)
* 1993 — *Breathtaker* (Otai hengaidust)
* 1994 — *Sex*
* 1994 — *3+1*
* 1995 — *Ice-Coffin*
* 1998 — *Gekreuzigt* (Risthanagloitud)
* 1998 — *Unsere Rettung* (Meiden päzutand)
* 1999 — *Das weiße Licht* (Vauged lämoi)
* 1999 — *Fieber* (feat. Nina Hagen)
* 2001 — *Supernova* (Üläuz' tähtaz)
* 2001 — *Niemand*
* 2004 — *Augen Auf!*
* 2004 — *Brennende Liebe* (feat. L'Âme Immortelle)
* 2004 — *Sex hat keine Macht*
* 2006 — *Gott ist ein Popstar*
* 2006 — *Das letzte Streichholz*
* 2006 — *Die Schlinge*
* 2006 — *Gekreuzigt 2006/Power of love* (Armastusen vägi)
* 2007 — *Träumst du?* (feat. Marta Jandova)
* 2008 — *Wach Auf!*
* 2008 — *Labyrinth* (Labirint)
* 2009 — *Sandmann*
* 2012 — *Zwei Schritte Vor*
* 2015	— *Alles aus Liebe*
* 2018	— *Kein Liebeslied*
* 2018	— *Tausend Mann und ein Befehl* (Tuha mest i üks' käsk)

### Kogodused
* 1998 — *The Early Works (1991−1996)* (Aigaližed töd)
* 2006 — *Best of Virgin Years (1998−2001)*
* 2006 — *Delikatessen*

### DVD
* 2007 — *Rohstoff*

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Oomph!-muzikgruppan oficialine sait (''oomph.de'').  
* Venäman fan-sait (''deinfeuer.ru'').
Stravinskii Igor'

**Igor' Födorovič Stravinskii** (; sünd. 5. (17.) kezaku 1882, Oranijenbaum, Venäman imperii — kol. 6. sulaku 1971, Nju Jork, Nju Jork-štat, AÜV, om mahapandud Venecijha) oli suren muzikankirjutajan, dirižoran da fortepianonvändajan.

Stravinski eksperimentirui muzikankirjutajaks kaiken, vajehteli kirjutamižen stilid. Hänen muzikas voib löuta i neoklassicizmad i džazad, i seriališt tehnikad (dodekafonii), i modernizmad. Stravinskii oli valatoitajan figuran lujas 20. vsadan muzikankirjutamižes.

## Biografii
Muzikankirjutai oli sündnu Venämaha, Mariinskii-teatran Födor Stravinskii-operpajatajan i Anna Holodovskaja-pianonvändajan da pajatajan sämižkanzha. Födor oli Piterin konservatorijan pästnikan, ak abuti mužikale koncertoil.

Igor' oli Gurevičan gimnazijan pästnikan, ühtni Piterin universitetan juridižhe fakul'tetha. Openui muzikad fortepianon privatižil urokoil ühesavoččes igäspäi i ičeksaz. Venämas hän tegi ičeze ezmäižid znamasižid da tetabid sädusid, ozutesikš Lämoilind-balet. Nece balet om kirjutadud Dägilevan «venälaižiden sezonoiden» täht Parižas. Vn 1914 augotišes Stravinskii kanzanke ajoi elämaha Šveicarijha i ei ole pördund Venämaha jo.

Röunan taga Stravinskii kirjuti baletan sädusid: Petruška, Pühä Keväz' i Pul'činella. Päiči niiš hän kirjuti Lozannas toižid-ki muziksädusid. Sid' Stravinskii ajoi elämaha Parižha (1934), sen jäl'ghe AÜV:oihe (1945), sai Francijan i AÜV:oiden rahvahanikust.

## Pereh
Mez' oli nainu kaks' kerdad. Vspäi 1906 oli nainu ezmäižen kerdan, Jekaterina Nosenko-ak sünduti hänele tütärt da kaht poigad: Födor (1907, pirdai), Lüdmila (1908, läksi Jurii Mandel'štam-runokirjutajale) i Svätoslav (1910, muzikankirjutai-pianonvändai). Vspäi 1940 Igorin amuine Vera Sudeikina-sudarušk kändihe akaks oficialižikš.

## Mušt
Merkurijan krater i Lomonosov-lidnan torg oma nimitadud muzikankirjutajan muštoks.

## Homaičendad
Vagner Rihard

**Rihard Vagner** ( [ˈʁɪçaʁt ˈvaːɡnɐ]; sünd. 22. semendku 1813, Läipcig, Reinan Ühtnend — kol. 13. uhoku 1883, Venecii, Italijan kunigahuz) oli tutab kaikes mail'mas sur' saksalaine muzikankirjutai, dirižor, čomamahton teoretik, muzikan arvostelii da reformator.

Vagner om romantizman ezitai. Čomamahton šingotai valatoiti lujas Evropan da kaiken mail'man muzikkul'turad.

Mez' oli operoiden kirjutajan. Rihard Vagner sädi ičeze muzikaližen kelen i iče kirjuti librettod ičeze operoiden täht. Bavarijan Lüdvig II-kunigaz päzuti Vagnerad velgišpäi i andoi pid'oitelendad.

## Vagneran operad
*(nece nimikirjutez ei ole täuz')*
* «Rienci, jäl'gmäine tribun» (1838−1840, )
* «Lendai alamalaine» (1841, *Der Fliegende Holländer*)
* «Tannhöizer» (1843−1845, *Tannhäuser*)
* «Loengrin» (1845−1848, *Lohengrin*)
* «Reinan kuld» (1852−1854, *Das Rheingold*)
* «Val'kirii» (1852−1856, *Die Walküre*)
* «Tristan da Izol'da» (1857−1859, *Tristan und Isolde*)
* «Nürnbergan mastarpajatajad» (1868, *Die Meistersinger von Nürnberg*)
* «Zigfrid» (1871, *Siegfried*)
* «Jumaloiden pölištuz» (1871−1874, *Götterdämmerung*)
* «Parsifal'» (1882, *Parsifal*)

Nell' operad sädas «Nibelungiden Rengaz»-operciklad: «Reinan kuld», «Val'kirii», «Zigfrid» i «Jumaloiden Pölištuz».

## Homaičendad
Kukazoja

**Kukazoja** om Venäman jogut Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Mülüb Ojatin oigedpol'žhe basseinha.

Vezivalu jokseb Ohtojan sospäi Rugärvhe, sišpäi Pöudjärvhe. Joguden alajoksmuz Pöudjärvespäi Kukazjärvhesai kuctas Keskeižeks, i pala Kukazjärvespäi Šapšhasai — Alavodoškaks.
Evrovizii

**Evrovizii** (, , ) om Evropan muzikaline päkonkurs. Edestadas uzid estradan pajoid.

Konkurs vedase joga vodel vspäi 1956. Sen teletransläcijan auditorii om enamba mi 600 mln kacujid mail'madme. Kaks' paginkel't oma anglijan i francijan keled. Erine Evrovizii-konkurs om olmas lapsiden täht (noremb mi 16-voččed).

Pajo voib olda mitte taht kelel, sen hätkeližuz ei voi ületa koume minutad. Nened valdkundad sadas garantiruidud sijad finalas: valdkund-ižand (kenen pajo oti vägestust muloi), Francii, Ispanii, Italii, Saksanma, Sur' Britanii. Vägestai märičese teleänestusel i konkursan žürin ühtnijoil.

Vn 2020 pajokonkurs oli tühjitadud COVID-19-läžundan pandemijan tagut.

## Kacu mugažo
* Evrovizijan vägestajad
* Venäma Evrovizijas

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Konkursan oficialine sait (''eurovision.tv'').
Rugärv

**Rugärv** om Venäman pen' mecjärv Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Sihe da sišpäi jokseb Kukazoja.
Pöudjärv

**Pöudjärv** om Venäman järv Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Sihe jokseb Kukazoja, sišpäi — Keskeine. Mülüb Ojatin oigedpol'žhe basseinha.

Järven pohjoižrandal mecnikoiden baz om saudud.
Keskeine

**Keskeine** om Venäman lühüd jogi Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Se jokseb Pöudjärvespäi Kukazjärvhesai.
Kukazjärv

**Kukazjärv** om Venäman mecjärv Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Järvhe jokseb Keskeine-jogi, Alavodošk lähteb järvespäi.

Kukazjärv da Kukazoja oma kukhikahiš tahoiš, sikš kuctas niid muga.

«Sürj — Pečeinejärv»-mante mäneb läz järved.

## Homaičendad
Alavodošk

**Alavodošk** om Venäman jogi Leningradan agjan päivnouzmas, Pöudon rajonas. Se jokseb Kukazjärvespäi Šapšha.
Ülävodošk

**Ülävodošk** om jogi Venämas, Leningradan agjas, Pöudon rajonas. Se jokseb Šapšha. 

Ülävodoškan ližajoged oma Kivioja, Paloja da Sagarvoja.
Kivioja

**Kivioja** om oja Venämas, Leningradan agjas, Pöudon rajonas. Se om Ülävodoškan pohjoižližajogi.
Paloja

**Paloja** om oja Venäman Leningradan agjan pohjoižpäivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Oja jokseb Ülävodoškha, kudamb om Šapšan ližajogeks.
Sagarvoja

**Sagarvoja** om Venäman oja Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Oja om Ülävodošk-jogen ližavalu. 

Ojan nimituz anttihe sagarmoiden mödhe, kuctas niid *sagarvoikš* Kapšan alapaginoil.
Šidroja

**Šidroja** om oja Venämas, sen Leningradan agjas, Pöudon rajonas. Oja jokseb Šapšjogehe. Ojan sus seižub Šapšankülä.
Vehkoja (Pöudon rajon)

**Vehkoja** om Venäman oja Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Oja om Kärmojan ližajogi i jokseb Kuz'järvespäi.
Kuz'järv

**Kuz'järv** om Venäman järv Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonas. Järvespäi jokseb Vehkoja — Kärmojan ližajogi.
Beta

**Beta** (**Β**, **β**, virkand  *beta*, nüg. *vita*, ) om grekan kirjamišton kahtenz' kirjam.

Kirjam libui finikijan -kirjamespäi, kändase «pert'». Latinan B-kirjam i kirilližed Б- da В-kirjamed libudas grekan beta-kirjamespäi.

## Kävutand znamaks
Ottas kävutamižhe penid kirjamid päpaloin znamoičemha:
* saumad matematikas (α-kirjamen jäl'ghe);
* betahenegid, betasädegoičendad, betačihodamišt fizikas;
* ahtištuzmärad fizikas;
* tähthišton kahtent tähtast loštabusen mödhe astronomijas.

Sen ližaks β-versii om kompjuterprogram šingoteses.

## Homaičendad