Zaraisk

**Zaraisk** () om Venäman lidn Moskvan agjan suvipäivnouzmas. Se om municipaližen Zaraisk-ümbrikon (edel 2025. vot lidnümbrikon, edel vn 2017 vilukud — Zaraiskan rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kahtes aigkirjas vl 1146 kuti *Osötr*-lidn, sid' vl 1225 kuti *Krasnii*. Oli muretud mongoližil sodavägil vl 1237. Mainitase möst 14. voz'sadal kuti *Novgorodok Osötral*, se kändihe Moskvan valdkundan palaks vl 1521. Kivine Kreml' om saudud vll 1528−1531 Vasilii III-carin käskön mödhe kaičemha valdkundad suvespäi kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Zaraisk sai makundan lidnan statusad vl 1778. Üks'jäine nügüdläine lidnan nimituz om olmas 19. voz'sadaspäi. Raudte tuli lidnha vl 1870. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli alištunu bombardiruindale nacistižen Germanijan sodavägil vn 1941 lopus.

Zaraisk šingotase kengiden fabrikal i höunehtegesiden fabrikal, metallurgižel kompanijal, avtokohendusen edheotandoil, sömtegimištol (leibänkombinat, jomad).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase municipaližen ümbrikon keskuzpalas, Osötr-jogen alajoksmusen oiktal randal läz täuzin ( 228 km pitte, Okan oiged ližajogi), 150..170 m ü.m.t. korktusil.

Matkad Räzanin agjhasai om vižtoštkümne kilometrad suvhe orhal. Matkad Moskvhasai om 145 km lodeheze. Lähembaižed lidnad oma Ozöri 24 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 33 km avtotedme i Luhovici 22 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai kaikil teil.

*Zaraisk*-raudtestancii radab lidnas kaks'kümnekilometrižen sarakon lopus *Luhovici*-stancijaspäi vaiše jüguiden täht, ei ole passažirühtenzoitust raudtedme vspäi 1969.

## Tobmuz
Zaraiskan lidnankund oli vhesai 2017. Sen pind oli 21,78 nellikkilometrad. Lidn oli sen üks'jäižeks eländpunktaks.

## Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 156 eläjad, vl 1959 — 20 789 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 645 ristutud, vn 2021 — 20 736 ristitud. Kaik 23 368 eläjad oli lidnas vl 2017. Otab pol't lidnümbrikon ristitištos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 26..27 tuhad eläjid vll 1979−1992 (27 205 rist. vl 1990).

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 95,7 %, ukrainalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 3,3 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks'toštkümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (nügüdläine variant om letud vspäi 1681), Joann-endustajan päjumalanpert' (saudihe vll 1901−1904), kuz' jumalanpertid i nell' časounäd.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kuz' nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 1, 9..13), augotižškol-päivkodi nomer 14, kaks' keskškolad (nomer 1 i 6), gimnazii nomer 2, lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol A. S. Golubkinan nimed, lapsiden da norišton sportškol.

Professionaližen opendusen aluzkundad oma Zaraiskan pedagogine kolledž i Luhovicin agrariž-tegimištoližen tehnikuman kaks' filialad.

## Galerei

Зарайский кремль коптер.jpg|Zaraiskan Kreml' (2017)
Зарайск.Кремль.Никольский собор.JPG|Ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert', vn 2014 nägu
Zaraysk Sovetskaya27 3171.jpg|Tobmuden pert' vl 2016 (ende Sijaližen suiman sauvuz)
Зарайское духовное училище.jpg|Zaraiskan Kremlin muzejan sauvuz vl 2016 (ende hengeline škol)
Zarayskvokzal.jpg|Avtostancii istorižiš torguindriviš vl 2015


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipaližen Zaraisk-ümbrikon tobmuden sait (''zarrayon.ru''). 
* Municipaližen ümbrikon informacine sait (''зарайск.рф'').