Alauz'lidn

**Alauz'lidn** (, paginas muite *Нижний* paksus, vozil 1932−1990 — **Gor'kii**, ven. *Горький*) om millionerlidn Venäman päivlaskmas. Se om Alalidnan agjan administrativine keskuz, kaikiš suremb lidn da lidnümbrik, mugažo Volgaveren federaližen ümbrikon pälidn. Lidn om Alalidnan aglomeracijan keskuz (2,1 mln rist.).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1221 kuti *Alaman Uz'lidn* (). Vozil 1350−1392 se oli Alalidnan da Suzdalin ruhtinazkundan pälidnaks. 16. voz'sadaspäi Alalidnan kreml' om olmas kaks'kilometriženke seinänke da 13 čuhundusenke.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Volgan da Okanjogen ühthejoksmusen sijas, Volgan oiktal randal. Lidnan keskuzpala seižub 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Reljef om tazo. Lähembaižed ezilidnad oma Bor pohjoižpäivnouzmas Volgan vastrandal, Kstovo suvipäivnouzmas i Dzeržinsk päivlaskmas.

Klimat om ven kontinentaline. Tal'v om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +4,8 C°, kezakun-elokun +17,3..+19,7 C°, tal'vkun-uhokun −6,7..−8,6 C°. Ekstremumad oma −41,4 C° (tal'vku, viluku) i +38,2 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −1,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +8,5 C° (tal'vku). Paneb sadegid 648 mm vodes, enamba kezakus-elokus (68..78 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (35..36 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 60..64 % röunoiš sulakus-semendkus, 86..87 % kül'mkus-vilukus, 79..82 % uhokus i sügüz'kus-redukus, 69..74 % keväz'kus i kezakus-elokus.

Kaikiš pidemb päivänvauktusen hätkeližuz lidnas om 17 časud 44 minutad kezakus, kaikiš lühüdamb — 6 časud 52 minutad tal'vkus.

## Administrativine jagand

Alauz'lidn jagase kahesaks nimitadud administrativižeks rajonaks.

Kaik kahesa küläd, nell' žilod, Vihand Lidn-kurortžilo (, 2409 rist. vl 2017) i Podnovje-slabad (1208 rist. vl 2010) mülüdas lidnümbrikho Alauz'lidnan ližaks. Lidnümbrikon pind om 514,56 km².

Lidnan tobmuden pämez' om mer, valičese i panese radnikusele lidnan Duman ühtnijoil. Alauz'lidnan Dum kogoneb 35 deputataspäi, kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Edeline mer om Vladimir Panov (viluku 2018 — semendku 2020).

## Eläjad
Vl 1913 lidnan ristitišt oli 111,400 ristitud. Vodele 1962 lidnan ristitišt ületi millionad i oli 1,025,000 eläjid. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1,250,619 ristitud, lidnümbrikon — 1,259,738 ristitud, vn 2021 lidnan — 1,226,076 ristitud. Vl 2017 kaik 1,264,075 ristitud elihe lidnas i 1,270,241 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1,445,000 eläjad vl 1991. Ristitišton migracii tegese Moskvan regionha pälidnan lähembusen taguiči.

Rahvahad (2010): venälaižed — 94,3 %, totarlaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 4,7 %.

## Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1985 metro radab lidnas (vl 2019 om kaks' jonod, 15 stancijad, 21,6 km raudted), vspäi 2013 — lidnelektrojonused (vl 2019 om kaks' jonod, 18 stancijad, 65,9 km raudted).

Rahvahidenkeskeine sodavägiden da civiline *Čkalov*-lendimport (edel 2021. vot Strigino, , *GOJ / UWGG / НЖС*, 1,2 mln passažiroid vl 2022) sijadase kahesatoštkümnes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan i Keskuzazijan maihe, Venämadme tobjimalaz, mugažo lebutahoiže.

Vl 1862 raudte tuli lidnha. Nügüd' Alauz'lidn om järedaks raudtesol'meks. Vspäi 2010 Sapsan-jonused ühtenzoittas lidnad Piterinke Moskvan kal't.

## Galerei

Нижний Новгород-02935-2.jpg|Lidnan Duman i Administracijan sauvuz Alauz'lidnan Kremliš (2018)
Nizhniy Novgorod Dyatlov hills.JPG|Alauz'lidnan Kreml' (2008)
NN Saint Alexander Nevsky Cathedral 01-11-2021 07.jpg|Ph. Aleksandr Nevalaižen kafedraline päjumalanpert', vn 2021 nägu
NN Pechersky Monastery 08-2016.jpg|Voznesenjan Pečerskii mez'jumalankodi, vn 2016 nägu
Gorky Automobile Plant (main building).jpg|GAZ:an päine administrativine sauvuz vl 2011
Комплекс завода Красное Сормово.jpg|«Sormovo»-kompanijan pertišt vl 2015 (laivansauvomine)
NN-16-05-2022 45.jpg|Alauz'lidnan jarmankan päsauvuz vl 2022
Nizhny Novgorod. Ganza Mall on Rodionov Street.jpg|«Ganza»-moll (2018)
Nizhny Novgorod railway station asv2019-05.jpg|*Alauz'lidn-Moskovskii*-päraudtestancijan sauvuz vl 2019


## Sebruzlidnad
*  Essen, Pohjoine Rein da Vestfalii, Saksanma (vspäi 1991)  
*  Filadel'fii, Pensil'vanii, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (1994) 
*  Har'kov, Ukrain (2001) 
*  Tampereh, Suomenma (1995) 

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan Duman oficialine sait (''gordumannov.ru''). 
* Lidnan ohjastusen oficialine portal (''admgor.nnov.ru'', ''нижнийновгород.рф'').