open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karjalaižed

**Karjalaižed** (, , lüd.: *kard'alaižed*, ) om üks' suomalaiž-ugrilaižiš rahvahišpäi, Pohjoižen igähine rahvaz, kändihe vähäluguižeks Venämas vn 2021 rahvahanlugemižen jäl'ghe. Karjalaižed elädas Karjalan Tazovaldkundas (Venäma) i Suomenman suvipäivnouzmas tobjimalaz.

Karjalaižed pagištas karjalan kelel, siš om koume dialektad. Tämbei kaik karjalaižed oma jo kaks'kel'žed i pagištas völ venäkelel-ki (Venäma) vai suomen kelel (Suomenma).

## Rahvahan lugumär
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugu om 60 815 ristitud, heišpäi koume nelländest elädas Karjalan Tazovaldkundas, toižiden enambuz om neniš regioniš: Tverin agj, Piter, Murmanskan agj, Leningradan agj. Kaikiš suremb Venäman karjalaižiden lugu oli 252 716 ristitud vn 1939 rahvahanlugemižen mödhe, se poleni lujas Toižen mail'man sodan jäl'ghe i NSTÜ:n čihodamižen tagut.

Lugetas karjalaižid suomalaižikš Suomenmas, ka om jüged löuta tarkoiktad rahvahan lugud siš, no el'getas karjalaks tähäsai läz 25 tuhad Suomenman eläjid.

Karjalaižiden pen' lugumär eläb toižiš-ki valdkundoiš: Ukrain, Kazahstan, Estinma.

## Homaičendad
Halifa ibn Zaid al'-Nahajan

**Halifa ibn Zaid al'-Nahajan**-šeih (, ; sünd. 25. viluku 1948, El' Ain, Abu Dabi — kol. 13. semendku 2022, Abu Dabi, AÜE) oli Araban Ühtenzoittud Emiratoiden kahtenz' prezident i 18nz' Abu Dabin emir vn 2004 kül'mkun 3. päiväspäi elon hätkte.

## Homaičendad
Vepsän flag

**[[Vepsän rahvahaline volost'|Vepsän rahvahaližen volostin]] flag** (ven.: *Флаг Вепсской национальной волости*) vai **Vepsän flag** (ven.: *Флаг вепсов*) lugedas vepsläižiden rahvahaližeks flagaks. Flagan proporcii om *2:3*. Avtor om V. Dobrinin.
 
Nece flag om vahvištadud 2000-nden voden uhokul kut Vepsän rahvahaližen volostin flag.

## Simvolik
Flagan kuvatusen aluses om Skandinavijan rist.
* **Vihand muju** znamoičeb kazvand, ved' volostin päkal'huz — mecad, nitud.
* **Sinine muju** znamoičeb järviden da jogiden čomuz.
* **Pakuine muju** znamoičeb puhu eloho.

## Toižed flagan variantad
Piterin Vepsän Sebr kävutab mugažo toižen koumemujuižen flagan (koume lapakoiktas sijatud jonod: vauged, must da muzavihand).
Fernandes de Kiršner Kristina

**Kristina Elizabet Fernandes de Kiršner** (; sünd. 19. uhoku 1953, La Plat, Argentin) om Argentinan varaprezident. Enzne, 55. Argentinan pämez' (prezident, 10.12.2007−10.12.2015), sil radsijal vajehti ičeze Nestor Kiršner-mužikad.

## Biografii
Fernandes om La Platan rahvahaližen universitetan pästnikan, openui sen psihologijan fakul'tetas vspäi 1973, no sädi tundmust universitetas ičeze mužikanke, i vll 1974−1976 lopi opendust juridižel fakul'tetal hänen kartte. Pordon aigad par oli otnus juridižhe praktikha toižes provincijas mužikan huraradikaližiden kacegiden tagut. Edel prezidentan strokud naine oli valitud valdkundan parlamentha severz'-se kerdoid. Prezidentan radsijal Kristina jätksi Nestor Kiršneran satusekast ekonomišt politikad voziden 2001−2002 valdkundvelgan krizisan jäl'ghe.

Vl 2017 Kristina Fernandes de Kiršner om valitud parlamentan senatha möst i radab sen ezimehen vn 2019 tal'vkun 10. päiväspäi, se radnikuz nimitase Argentinan varaprezidentaks valdkundan Konstitucijan mödhe.

## Homaičendad
Argentinan peso

**Argentinan peso** () om Argentinan valdkundvalüt vspäi 1992, vajehti australid 1 peso = 10 tuhad australid kursan mödhe. Rahad pojavanke nimitusenke () oliba kävutamas Argentinas vll 1826−1985, stabiližed pordoidme, no joga toižend oli vajehtadud giperinfläcijan tagut lopuks.

1 peso = 100 sentavod (*centavo*). Valütkod om *ARS*. Simvol: $. Valütan regulätor om Argentinan Tazovaldkundan Keskuzbank.

Rahuded pörundas oma 1 (ei ole kävutandas), 5, 10, 25, 50 sentavod i 1, 2, 5, 10 pesod arvonke, banknotad oma 10, 20, 50, 100, 200, 500 и 1000 pesod nominalanke.

Valütkurs om vajehtui (ujui).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Argentinan peso ''bis-ans-ende-der-welt.net''-saital
Argentinan valdkundznam

**Argentinan valdkundznam** () om vahvištadud 1944-ndel vodel vn 1810 Manuel' Bel'grano-jenaralan znaman versii, sen ezikuvad oliba 18. voz'sadal völ.

## Ümbrikirjutand
Laudan mujud oma azur'ne i hobed (vauged), ned-žo mujud kuvadasoiš Argentinan flagal i libudas francižen Burbonan dinastijan mujuišpäi. Rusked kukkel' batogan päl om keskuses, palik pidase kahtel kädel kaziiškendas hobedakahal tagamal.

Lavran barbad ümbärtas laudad, ned oma ühtenzoittud hobedal lental alahan. Kuldaine päiväine ( «semendkun päivoi») nouzeb laudan ülähäspäi.

## Simvoliden znamoičend
Frigijan kukkel' batogan päl i kuldaine päiväine oma borcuindan joudjudhe näht tetabad znamad. Päiväine om inkiden jumalan amuine simvol mugažo. Kaziiškend simvolizuruib kožundad Argentinan Federacijan subjektoiden keskes. Lavran barbad znamoitas Argentinan vägestust sodan ripmatomudes aigan.

## Homaičendad
Horvatan kel'

**Horvatan (horvatijan) kel**' (iceze nimituz: *hrvatski jezik*) om Horvatijan oficialine kel' i üks' koumes oficialižes kelespäi Bosnijas da Gercegovinas. Regionaline oficialine kel' kuden kesken Serbijan Vojevodin-agjas i EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.

Horvatan kel' om indoevropine, slavine kel'. Se om latinan kirjamišton pohjal. Pagižijoiden lugu om 7 millionad ristituid, sidä kesken 5,6 mln kuti kodikel' (2006). Koume paginoiden joukud: štokavan (57% pagižijoid, kirjankelen aluz), kaikavan (31%), čakavan (12%).

Reguliruindorganzacii om olmas vspäi 1948, nügüd' se om Horvatijan kelen da kelentedon institut (*Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje*, Zagreb). Edel 1991 vot — Jugoslavijan Tedoakademijan Kelen institutan tedokundad.

## Kirjamišt

## Lugusanad
* **jedan** — üks' 
* **dva** — kaks' 
* **tri** — koume 
* **četiri** — nell' 
* **pet** — viž 
* **šest** — kuz' 
* **sedam** — seičeme 
* **osam** — kahesa 
* **devet** — ühesa 
* **deset** — kümne
* **dvadeset** — kaks'kümne
* **trideset** — koumekümne
* **sto** — sada
* **tisuća** — tuha

## Frazad
* Dobro došli! — Tervhen!
* Kako se zoveš? — Kut sindai kuctas?
* Odakle si? — Kugalaine oled?
* Gdje živiš? — Kus sinä eläd?
* Zbogom! — Nägemižhesai!
* Hvala ti. — Kitän.

## Homaičendad
Argentinan flag

**Argentinan flag** () om Argentin-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine flag om vahvištadud 1812-nden voden 27. päiväl uhokud. Flagan proporcii om *9:14*.

Argentinine Manuel' Bel'grano-jenaral tariči flagan pirdatest vl 1812. Mujud oma azur'ne i hobed (vauged). Flagan mujud i päiväine oma ozutadud Argentinan valdkundznamal mugažo. Azur'ne muju simvolizuruib La Plat-joged. Hobed muju kuvadab Argentin-nimitusen znamoičendad ( «hobed»). Flagan mujud libudas francižen Burbon-kanzan mujuišpäi. Päiväine om inkiden jumalan amuine simvol, om ližatud flagha vl 1818.

Flagan praznikversii () ei mülüta päiväižen kuvad. Edel vn 1985 käskust personoile oli lasktud kävutada mugošt flagad vaiše. Argentinan flagan päiv oigendase joga vodel kezakun 20. päiväl.
Makri Maurisio

**Maurisio Makri** ( [mau'ɾisjo 'makɾi]; sünd. 8. uhoku 1959, Tandil', Argentin) om Argentinan edeline pämez', 56nz' prezident vs 2015 tal'vkun 10. päiväspäi vn 2019 tal'vkun 10. päivhäsai. Jäl'ghetulii — Al'berto Fernandes.

Mez' oli ičeze valdkundan Buenos Aires-pälidnan pämehen (24.06.2007—10.12.2015) mugažo, edel sidä — Argentinan parlamentan alakodin ezitajan. Buenos Airesan «Boka Huniors»-futbolkluban prezident vll 1995−2007.

## Homaičendad
Buenos Airesan lidnanznam

**Buenos Airesan lidnanznam** () om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 2012-nden voden 29. päiväl kül'mkud. Ezmäine versii oli olmas 16. voz'sadan lopuspäi völ, se jäi surita vajehtusita.

## Ümbrikirjutand
Lidnanznaman üläpalan dizain (päiväižen sädeged) om Argentinan flagan pojav, sikš miše Buenos Aires om sen pälidnaks. Orl om ottud Gabsburgad-dinastijan znamaspäi, se om lidnan alusenpanendan ispanijalaižil simvolaks. Ujund meredme i kalanpüdand oma znamasižed lidnan täht, ka kaks' purehlaivad merilainhil kuvadasoiš lidnanznaman ezimal.

## Edeližed lidnanznamad

Arms of Buenos Aires (Flag).svg|La Trinidad-lidnan da sen Buen Air-portan Huan De Garai-ohjandajan painandznam, Buenos Airesan faktine lidnanznam sen toštmižalusenpanendan jäl'ghe vl 1580.
Escudo de la Ciudad de Buenos Aires.png|Ezmäine todesine Buenos Airesan lidnanznam, om sätud vl 1649 i vahvištadud oficialižešti vl 1923.
Seal of the Buenos Aires City (2003 - 2006).svg|Lidnanznam vll 2003−2006.


## Kacu mugažo
* Buenos Airesan flag
.ar

**.ar** om Argentinan Internet-domen. Se om avaitud 1987-nden voden 23. päiväl sügüz'kud. Vn 2017 kezakus domennimiden lugu oli enamba mi pol'millionad.

Domennimen registracii om lasktud koumandel tazopindal kahtenden tazopindan domenal, kaikuččel voib olda ičeze röunadusid. Realine kontaktine adres Argentinas om tarbhaine, hot' personale sab olda verazmalaižen. Vn 2008 kül'mkuspäi domennimi voib mülütada nenid kirjamid: ñ, á, é, í, ó, ú, ä, ë, ï, ö, ü.

Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
* **.com.ar** — mitte taht kävutand
* **.coop.ar** — kooperativad 
* **.edu.ar** — opendusen aluzkundad
* **.gob.ar** (omonim **.gov.ar**) — valdkundaližed organad
* **.int.ar** — rahvahidenkeskeižed organizacijad
* **.mil.ar** — sodaaluzkundad
* **.net.ar** — Internet-verkon sijaližed provaiderad
* **.org.ar** — kommertižetomad organizacijad
* **.tur.ar** — turizman oficialižed agentused, regioniden i municipalitetoiden turizman saitad
* **.musica.ar** — Argentinan muzikantad i muzikkollektivad
* **.bet.ar** — licenziruidud ohjastusel onlainvändoiden operatorad.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait — NIC Argentina (''nic.ar'', ''Dirección Nacional del Registro de Dominios de Internet''). ;  (registracijanke)
* IANA-informacii (''iana.org'').
Buenos Airesan flag

**Buenos Airesan flag** () om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *9:14*.

Nügüdläine flag om vahvištadud 1995-nden voden 24. päiväl redukud.

Gabsburgad-dinastijan rindhankatuz kuvadase vauktal tagamal. Sen dinastijan Karl V-imperator oli Ispanijan kunigahaks vl 1536, eländpunktan alusenpanendan aigan. Kotk poigaižidenke om laudal.

## Kacu mugažo
* Buenos Airesan lidnanznam
Margarän Taron

**Taron Margarän** (; sünd. 17. sulaku 1978, Jerevan, Armenijan NST, NSTÜ) om 11. da nügüdläine Jerevanan pämez' (vn 2011 kül'mkun 15. päiväspäi), om valitud lidnan nevondkundal.

## Homaičendad
Armenijan kel'

**Armenijan kel**' (ičeze nimituz: *հայերէն* [hɑjɛɾɛˈn]) om üks' indoevropižiš kelišpäi.

Se om Armenijan valdkundkel', mugažo Azerbaidžanan Arcah-agjan i Iranan Kurdistanan regionaližeks keleks. Pagižijoiden lugu om läz 6 millionad ristituid.

Kel' om olmas 2. voz'sadaspäi EME, libub Armenijan mägišton heimoišpäi. Armenijan kirjkel' om eriližen armenijan kirjamišton pohjal, Mesrop Maštoc-tedomez' sädi sidä vll 405−406. Reguliruindorganizacii om Armenijan Tazovaldkundan Rahvahaline Tedoakademii (Jerevan).

Koume pordod kirjkelen šingoteses: klassine (amuižarmenijan, 5.-11. voz'sadad), keskarmenijan (11.-17. voz'sadad), nügüd'aigaine armenijan kel' (17. voz'sadaspäi). Kaks' paginoiden gruppad: päivnouzmaine (Armenii, enččen NSTÜ:n valdkundad, Iran, Indii) i päivlaskmaine (Evrop, Amerik, Lähine Päivnouzmma). Sanoiden järgenduz om SOV tobjimalaz.

## Lugusanad
* **մեկ** *mek* — üks'
* **երկու** *jerku* — kaks'
* **երեք** *jerek' * — koume
* **չորս** *č'vors* — nell'
* **հինգ** *hing* — viž
* **վեց** *vets' * — kuz'
* **յոթ** *jot' * — seičeme
* **ութ** *ut' * — kahesa
* **ինը** *inj* — ühesa
* **տաս** *tas* — kümne
* **քսան** *k'san* — kaks'kümne
* **երեսուն** *jeresun* — koumekümne
* **քառասուն** *k'arrasun* — nell'kümne
* **հարյուր** *harjur* — sada
* **հազար** *hazar* — tuha

## Frazad
* Բարեւ Ձեզ! (*Barev dzez!*) — Tervhen!
* Ինչ է քո անունը? (*Inč e k'vo anunj?*) — Kut sindai kuctas?
* Որտեղից ես? (*Vorteghits' jes?*) — Kugalaine oled?
* Որտեղ ես ապրում? (*Vortegh jes aprum?*) — Kus sinä eläd?
* Կտեսնվենք! (*Ktesnvenk'!*) — Nägemižhesai!
* Շնորհիվ. (*Šnorhiv*). — Kitän.

## Homaičendad
.am

**.am** om Armenijan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 26. päiväl elokud.

Registracii om lasktud kahtendel tazopindal. Mitte taht ristit mail'mas voib registriruida domennimed .am-zonas, no registrator kodvib ezipakitoitust koume päiväd i sille sab kel'ta registracijad süiden ümbrikirjutandata. Maksmine tehnižes pid'oitelendas tose kahteks vodeks.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait — Armenia Network Information Centre by Internet Society of Armenia, Non-governmental organization (Armenijan verkoiden informacine keskuz, ''amnic.net'', ohjandab civiline «Armenijan Internet-kund»-organizacii). 
* IANA-informacii (''iana.org'').
Sargsän Serž

**Serž Azati Sargsän** (; sünd. 30. kezaku 1954, Stepanakert, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om Armenijan politikanmez' da sodamez', valdkundan šingotai. Armenijan koumanz' prezident, radoi necil sijal kaks' strokud jäl'geten, vn 2008 sulakun 9. päiväspäi vn 2018 sulakun 9. päivhäsai. Oti Armenijan päministran radnikust (4. sulaku 2007 — 9. sulaku 2008, 17.-23. sulaku 2018), jäl'gmäižel statjal läksi erindha protestoiden tagut, no jäi vedajan parlamentan partijan lideran.

## Biografii
Tuleban aigan valdkundmez' om sündnu Stepanakertha vl 1954. Azat Avetisi Sargsän (1929–2013) oli hänen tat, mam Nora Sargsän. Tatan kanz libui Armenijan Teh-žilospäi Azerbaidžanan röunanno. Panihe Seržan dedad arestan alle vl 1937, sen jäl'ghe kanz sirdi Stepanakertha.

Vll 1971−1979 mez' openui Jerevanan valdkundaližes universitetas, sen filologižes fakul'tetas. Vll 1972−1974 služi nevondkundaližes armijas, vll 1975−1979 radoi Jerevanan tegimel. Pästandan universitetaspäi jäl'ghe Sargsän oti partijan radnikusid Stepanakertas vhesai 1988. 

Politikanmez' om naižiš, kazvatihe kaht tütärt naimiželos. Mahtab pagišta nelläl kelel kodimaižen armenijan kelen ližaks: venän, anglijan, azerbaidžanan i turkan keled.

## Homaičendad
Armenijan dram

**Armenijan dram** ( *Haikakan dram*) om Armenijan valdkundvalüt vn 1993 kül'mkun 22. päiväspäi, Draman päiv oigendase sil datal. Vajehtihe 200 nevondkundališt rubläd ühteks dramaks. Venäma vajehti valütan Venäman rubläks, i Armenii päti lähtta rublän zonaspäi. Draman kävutandan ezmäine pord oli vll 1199−1375.

1 dram = 100 lumad (*լումա*). Lumad läz eile kävutandas enččen infläcijan tagut. Valütkod om *AMD*. Simvolad: ֏, դր. Valütan regulätor om Armenijan Keskuzbank.

Nened rahuded oma pörundas: 10, 20 i 50 lumad, 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 dramad. Banknotad oma nominalanke 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 i 100 000 dramoid.

Valütkurs om vajehtui («ujui»).

## Irdkosketused
* Armenijan dram ''bis-ans-ende-der-welt.net''-saital.
Jerevanan lidnanznam

**Jerevanan lidnanznam** ( *Jerevani zinanšan*) om Armenijan Tazovaldkundan Jerevan-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud vl 1995. Sädi Al'bert Sohikän.

## Ümbrikirjutand
Lidnanznaman geral'dine ruskedpakuine laud om franciženke formanke, sen röun da kuvad oma sinivauvhad. Lev venc päl sijadase znaman keskuses. Levan oiged käbäl piidab skipetrad, Ararat-mägi kuvadase rindhal. Lidnan nimituz armenijan kelel om znaman alapalas.

## Kacu mugažo
* Jerevanan flag
Jerevanan flag

**Jerevanan flag** ( *Jerevani droš*) om Armenijan Tazovaldkundan Jerevan-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *1:2*.

Nügüdläine flag om vahvištadud 2004-ndel vodel, 27. päiväl sügüz'kud. Sädajad oma Karapet Abramän (*Կարապետ Աբրահամյան*) i Karapet Pašän (*Կարապետ Փաշյան*).

## Ümbrikirjutand
Jerevanan lidnanznam kuvadase vauktan flagan keskuses. Znam om ümbärtud 12 rusttal oigedsaumnikal, ned simvolizuruidas Armenijan 12 istorišt pälidnad. Armenijan flag kävutab niid-žo ližamujuid. Vauged muju ozutab puhthut i täut mel'kuvad.

## Homaičendad
Armenijan flag

**Armenijan flag** ( *Hajastani Hanrapetutän droš*), mugažo **Armenijan trikolor** (armen. Եռագույն *Eragúin*), om Armenijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *1:2*.

Nügüdläine flag oli väges vll 1918−1920 i om vahvištadud 1990-nden voden 24. päiväl elokud. Tariči Stepan Malhasänc-kelentedomez' (1857−1947).

## Ümbrikirjutand
Koume lapakoiktad tazostadud šoidud: rusked ülähän, sinine keskuses, ruskedpakuine alahan.

Mujuiden znamoičend andase valdkundan Konstitucijan mödhe. Rusked muju simvolizuruib Armenijan mägištod, armenijalaižiden borcuindad päzutamha elegiš, hristanuskondad, Armenijan joudjut da ripmatomut. Sinine muju ozutab rahvahan valdad eläda kožmuseližen taivhan al. Ruskedpakuine muju znamoičeb Armenijan rahvahan lahjakahut i tömahtoid.

## Kacu mugažo
* Armenijan valdkundznam

## Homaičendad
Armenijan valdkundznam

**Armenijan valdkundznam** ( *Hajastani zinanšan*) om Armenijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1992-nden voden 19. päiväl sulakud, ümbrikirjutand om ližatud käskusel vs 2006 kezakun 15. päiväspäi.

Ezmäižen Armenijan Tazovaldkundan (1918−1920) znam om ottud nügüdläižen valdkundznaman aluseks. Aleksandr Tamanän-arhitektor i Akop Kodžojan-pirdai sätihe sidä znamad.

## Ümbrikirjutand
Somuzlaud kuvadase valdkundznaman keskuses, sil om Ararat-mägi — armenijalaižed-rahvahan simvol. Noin laiv om mägenpäl, sikš miše sur'veden jäl'ghe laiv 
seižuti arni necil mägel Biblijan veroližen traktuindan mödhe. Somuzlaud om jagadud nelläks tazostadud sekcijaks, miččed oma nellän ripmatoman armenižen car'kundan simvolikš Armenijan istorijas:
* ülähän huralpäi — Bagratidoiden,
* ülähän oiktalpäi — Aršakidoiden,
* alahan huralpäi — Artašesidoiden,
* alahan oiktalpäi — Rubenidoiden.

Lev i Orl pid'oiteldas somuzlaudan polišpäi, hö oma živatišton carikš, melevuden, ülenpäižusen, tirpandan da hüvän rodun znamad. Ned živatad oliba cariden roduiden simvolikš äjiš voz'sadoiš.

Valdkundznaman mujud tošttas Armenijan flagan mujuid.

## Homaičendad
Kropotkin

**Kropotkin** om venälaine kanzannimi i Venäman tahod. Se voib znamoita:

## Eländpunktad
* Kropotkin — lidn Krasnodaran randan päivnouzmas.
* Kropotkin — pen' lidnanvuitte žilo Irkutskan agjan Bodaibon rajonas.

## Personalijad
* **[[Kropotkin Petr Aleksejevič]]** (1842−1921) — anarhizman teoretik, istorik, geograf, filosof, literator.
* Kropotkin Andrei Ivanovič (16. voz'sada) — sodanvei, radnikoiči Moskvan Vasilii III-ruhtinasel i Ivan Grazii-caril.
Karasun

**Karasun** () om järviden čep' Krasnodar-lidnan pohjal.

Aigemba Karasun oli jogeks. Se kändi Kubanin palaks paloin, järvikš paloin. 1870-nzil vozil kozakad sauvoškanziba dambid joges miše ehtatadas toižele randale. Manaluižed purtked jokstas järvihe.

1960−1970-nziš vozišpäi järviden znamasine pala om kuivatud i pudotadud gruntal, letihe eländfartalid niiden sijas. Kaik om kaičenus 15 järved. Ühthine Karasunan piduz om 45 kilometrad.

## Homaičendad
Jevlanov Vladimir

**Vladimir Lazarevič Jevlanov** (; sünd. 3. eloku 1948, Kuibišev-lidn, NSTÜ) om edeline Krasnodaran pämez' (vs 2005 sügüz'kun 18. päiväspäi — 27. sügüz'ku 2016).

Vn 2016 sügüz'kuspäi Jevlanov radoi 7. kucundan Valdkundaližen Duman deputataks, mülüi «Ühthine Venäma»-partijan frakcijha, oli komitetan ühtnijan ekonomižes politikas, tegimištos, innovacižes šingoteses i edheotaikundas.

## Biografii
Vll 1972−1984 Vladimir oti kompartijan radnikusid Korsakov-lidnan ispolkomas, lopi Habarovskan üläpartškolad vl 1979.

Vl 1984 valdkundmez' kanzanke sirdi Krasnodarha i oli ranu sen eländkodikommunaližen ižandusen pämehiden radnikusil vhesai 1994. Vl 1991 Jevlanov sai kahtent üläopendust Kubanin valdkundaližen universitetan ekonomikan fakul'tetas. Vll 1994−2000 mez' radoi Krasnodar-lidnan administracijas, oli sen varapämehen vspäi 1996. Vll 2001−2004 oli otnus Krasnodaran randan ohjandushe, sen eländkodikommunaližen ižandusen komitetan ezimez'. Vn 2004 5. redukud Jevlanov oli pandud Krasnodar-lidnan Administracijan ezmäižen varapämehen, erasen aigan tegi Administracijan pämehen velgusidme i oli pandud sihe radnikushe vl 2005.

## Homaičendad
Krasnodaran flag

**Krasnodaran flag** () om Krasnodar-lidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *2:3*.

Nügüdläine flag om vahvištadud lidnan Dumal 2006-nden voden 13. päiväl heinkud. Flagan tegijad oma Igor' Kolomiicev i Aleksandr Burmagin, kompjuterine dizain — Dmitrii Čepurnenko.

## Ümbrikirjutand
Flag kogoneb kahtes lapakoiktas tazostadud šoiduspäi, pakuine om alahan, vauged kuvadase ülähän. Rusked Jekaterinodaran lidnuz kahtenke čuhundusenke om flagan keskuses. Somuzlaud sijadase lidnusen ocseinäl, Jekaterina II-imperatornaižen vencaidud pakuine venzel' om siš.

Must kaks'päine orl ištub lidnusen seinäl. Koume imperatoran vencad oma orlan päl. Rusked somuzlaud om kuvatud lindun rindhal. Laudal raccastai hebol rikob keihasel kärautud mustad suugikast küd.

## Kacu mugažo
* Krasnodaran lidnanznam

## Homaičendad
Azerbaidžanan kel'

**Azerbaidžanan kel**' (ičeze nimituz: *Azərbaycan dili*) om üks' türkižiš kelišpäi.

Se om Azerbaidžanan valdkundkel' (10 mln eläjid). Pagižijoiden ühthine lugu om 25..30 millionad ristituid. Üks' regionaližiš kelišpäi Dagestanas (Venäma). Äi azerbaidžanlaižid elädas Iranan i Gruzijan lähižiš agjoiš, Turcijan i Venäman järedoiš lidnoiš.

Kelen reguliruindorganzacii om Azerbaidžanan Rahvahaline Tedoakademii, sen Kelentedon institut Nasimin nimed (Baku). Nügüdläine kirjankel' sündui Bakun i Šemahin paginoiden alusel.

## Ümbrikirjutand
Azerbaidžanan kirjkelen päversii om latinan kirjamišton pohjal. Ottas kävutamižhe kirillicad Venäman Dagestanas i arabišt kirjkel't Iranan territorijal.

Azerbaidžanan kel' om agglütinativine sintetine. Kuz' vai seičeme kändod. Vaihištos om äi velgsanoid iranižiš kelišpäi i arabizmid, jäl'gmäižed ličiba kirjankel'he keskaigan.

## Lugusanad
* **bir** — üks' 
* **iki** — kaks' 
* **üç** — koume 
* **dörd** — nell' 
* **beş** — viž 
* **altı** — kuz' 
* **yeddi** — seičeme 
* **səkkiz** — kahesa 
* **doqquz** — ühesa 
* **on** — kümne
* **iyirmi** — kaks'kümne
* **otuz** — koumekümne
* **qırx** — nell'kümne
* **əlli** — vižkümne
* **yüz** — sada
* **min** — tuha

## Frazad
* Salam! – Tervhen!
* Sənin adın nədir? – Kut sindai kuctas?
* Haradansan. – Kugalaine oled?
* Harada yaşayırsan? – Kus sinä eläd?
* Sağol! / Görüşərik! – Nägemižhesai! / Nägemoiš!
* Çox sağ ol! / Sağ olun. – Sur' spasib! / Kitän.

## Homaičendad
.az

**.az** om Azerbaidžanan Internet-domen. Se om avaitud 1993-nden voden 28. päiväl elokud. Vn 2021 redukus kaik oli läz 38 tuhad saitoid .az-zonas.

Registracii om lasktud kahtendel tazopindal, Azerbaidžanan rezidentoile vaiše. Domennimen arv om 20 manatad, mugoi-žo maksmine om sen tehnižen pid'oitelendan vodes. Domenan eraz-se leviganduz om amerikaižes Arizon-štatas mugažo.

Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
* **.gov.az** — valdkundaližed organad
* **.com.az** — kommertižed aluzkundad, korporacijad
* **.edu.az** — tedon i opendusen aluzkundad
* **.org.az** — kommertižetomad organizacijad
* **.info.az** — informacižed saitad
* **.net.az** — verkoiden provaiderad i organizacijad
* **.int.az** — rahvahidenkeskeižed organizacijad.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait (''nic.az'', ohjandai om «IntraNS»).   
* IANA-informacii (''iana.org'').
Kubanin kozakišton hor

**«Kubanin kozakišton hor»** () om muzikaline rahvahankollektiv Krasnodaraspäi. Hor edestab pajoid ukrainan da venän kelil. Se om avaitud 1811. vodel, kozakišton kaikiš suremb da vanhemb hor mail'mas.

Mülükund:
* Hor — 62 mest;
* Balet — 37 mest;
* Orkestr — 18 mest;
* Administrativine personal — 16 mest;
* Tehnine personal — 24 mest.

Ohjandaikund:
* Čomamahtoine ohjandai — *Viktor Zaharčenko*
* Horan direktor — *Anatolii Arefjev*
* Pähormeister — *Ivan Albanov*
* Päbaletmeister — *Valerii Aničin*

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Kubanin kozakišton horan oficialine sait (''kkx.ru'').
Azerbaidžanan valdkundznam

**Azerbaidžanan valdkundznam** () om Azerbaidžanan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Sen mujukaz i monohromine versijad oma vahvištadud Konstitucijal 1993-nden voden 19. päiväl vilukud. «Käskuz Azerbaidžanan Tazovaldkundan valdkundznamas» om allekirjutadud Azerbaidžanan Abul'faz El'čibei-prezidental sen-žo voden 23. uhokud.

## Ümbrikirjutand
Kahesaagjaine vauged tähtaz kuvadase Päivnouzmman kehkran laudan keskuses i simvolizuruib päiväšt. Agjad oma kahesa türkišt rahvast. Vauged muju ozutab tünüt da kožundad. Leskuz om «Lämoiden man» znam — tahond kivivoin da sen gazan löudmižsijidenke. Azerbaidžanan flagan mujud ümbärtas tähtast. Kirb' alahan kogoneb nižun tähkišpäi (elokahuz, kazvateližuz) i tamman oksišpäi (vägi, vahvuz).

## Homaičendad
Azerbaidžanan flag

**Azerbaidžanan flag** () om Azerbaidžanan valdkundflag. Flagan proporcii om *1:2*.

Nügüdläine koumemujuine flag om vahvištadud 1991-nden voden uhokul. Valdkundaližen flagan päiv oigendase Azerbaidžanas 9. päiväl kül'mkud vspäi 2010. Flagan torg i muzei oma olmas Bakus.

## Ümbrikirjutand
Lapakoiktad šoidud oma sinivauvhan, rusttan i vihandan mujun. Kahesaagjaine tähtaz i pol'ku sijadasoiš rusttal šoidul flagan keskuses, molembad kuvad oma vauktad.

Sinivauvaz muju znamoičeb türkankel'žut, rusked muju simvoliziruib kursad ristitkundan modernizacijha i demokratijan šingoteshe, vihandan muju ozutab islamanuskondad. Tähthan kahesa agjad oma kirjamiden lugu Azerbaidžan-sanas araban kelel vai türkankel'židen heimrahvahiden lugu.

## Kacu mugažo
* Azerbaidžanan valdkundznam

## Homaičendad
Onlain-vajehnik

**Onlain-vajehnik** — elektronine vajehnik, kudamb om sijatud Internetas. Onlain-vajehnikad tegesoiš populärižikš teravas. Äjad ecmižportalad (yandex.ru, rambler.ru, mail.ru) sijatas niid ičelaze.

Venämas om 3 onlain-vajehnikoiden variantad: avtorižed vajehnikad, kudambad sättudas ičeze bumagvariantoile kogonaz, piratan vajehnikad, kudambad oma sadud avtorižiden bumagvajehnikoiden skaniruindan turbiš i publikoitud avtoroiktusid pidmata, i segoitadud versijad, konz aluses venudas kut avtorižed, muga piratan-ki vajehnikad.

## Ozutesed
* VikiVajehnik — Vikimedijan fondan äikel'ne projekt. Sinnä oma grammatine, etimologine da sel'gitezvajehnikad, tezaurus enamb mi 150 kelen täht.
* Lingvo — Lingvo-vajehnik om «Русский язык-Медиа», «РУССО», «ABBYY Press» — pästandkodiden bumagvajehnikoiden tarkoiged kopii. Se om maksutoi i sättui internetas ''lingvo.abbyyonline.com''-adresadme. Andab sanoiden i stabiližiden virkehiden kändust anglijan, germanijan, francijan, italijan, ispanijan, ukrainan, latinan kelišpäi venäkel'he i tagaze. Päiči ühthižes vajehnikas, oma avaitud medicinan, tehnikan, marketingan i toižiden jagusiden temoiden tematižed vajehnikad.
* «Мультитран» — sistem kändajiden täht, kudambad kätas venän, anglijan, germanijan, francijan, italijan, ispanijan, alaman, latvijan, estin da japonijan kelišpäi. Mülüb läz vit millionad terminoid i andab voimust morfologižen i frazižen ecmižen täht. Mugažo voib ectä kirjamišton mödhe. 

## Homaičendad
Elektronine vajehnik

**Elektronine vajehnik** om vajehnik kompjuteras vai toižes elektronižes ladimes.

Se andab voimusen löuta teravas tarbhaine sana, paksus eskai morfologijanke i virkehiden ecmižen voimudenke. Erašti elektronižes vajehnikas voib löuta mugažo sanuiden kävutamižen ozutesed i vajehtada kändmižen čuraduz (ozutesikš, anglan kelespäi venäkel'he vai venäkelepäi anglan kel'he).

## Populärižed elektronižed vajehnikad

### Vajehnikad
* Free On-line Dictionary of Computing
* FreeDict
* Jargon file
* WordNet

### Programmad
* AtomicDic
* GoldenDict
* StarDict

### Programmad, saitad i m.e.
* ABBYY Lingvo
* DICT — verkprotokol
* Мультитран
* Polyglossum
* МультиЛекс — venä-anglijalažed, saksanlaižed, francijalaižed, ispanijalaižed, italijalaižed, portugalijalaižed i äikeližed vajehnikad. Mülüdas sel'gitezvajehnikad i tematižed sanoiden bazad specialižen vaihišton kändmižen täht.

## Kacu mugažo
* Onlain-vajehnik
Piterin TV-čuhunduz

**Piterin TV-čuhunduz** () om terazčuhunduz Piteriš, kudamb om saudud vozil 1956−1962 TV- da radiooigendamižen täht. Sijadase Aptekan sarel, Arhitektor — V.S. Vasil'kovskii. Metalližed konstrukcijad oma tehtud Dnepropetrovskas. Kaik konstrukcijad oma ühthekeittud, boltatomad.

Čuhunduz om 326 m kortte. Oigendamižen radius — 70..100 km (erazvuiččiš purtkišpäi). Vhesai 2017 necen sauvusen pä oli kaikiš korktemb čokkoim lidnas. Üläžirun korktuz om 195 m.

Vladimir Vasil'kovskii-arhitektor projektirui čuhundust «UkrNIIproektstal'konstrukcija»-institutaspäi (Kijev, Ukrain).

## Irdkosketused
* Fotokuvad TV-čuhunduselpäi ''alexmfoto.narod.ru''-saital.
Alijev Il'ham

**Il'ham Geidar ogli Alijev** (; sünd. 24. tal'vku 1961, Baku, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om 4. da nügüdläine Azerbaidžanan prezident (vs 2003 redukun 31. päiväspäi).

Mez' radoi 7. Azerbaidžanan päministran vn 2003 keskustas (4. eloku — 4. kül'mku), pordaigaližešti.
 
## Biografii
Il'ham om sündnu Baku-lidnha, edeližen Geidar Alijev-prezidentan i oftal'mologijan Zarifa Alijeva-tedoradnikan kanzha.

Vspäi 1983 om nainu, Mehriban om hänen ak. Heil om kaks' tütärt da üks' poig: Leila-tütär (om sündnu vl 1985), Arzu-tütär (om sündnu vl 1989) da Geidar-poig (om sündnu vl 1997).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Azerbaidžanan prezidentan oficialine sait (''president.az'')
Azerbaidžanan manat

**Azerbaidžanan manat** () om Azerbaidžanan valdkundvalüt vn 1992 elokuspäi, üks'jäine vspäi 1994. Vajehti pörundas NSTÜ:n i Venäman rublid.

1 manat = 100 gäpikad (*qəpik*). Valütkod om *AZN*. Simvolad: ₼, man., ман., erasti kirjutadas muite «m». Valütan pästandan regulätor om Azerbaidžanan Tazovaldkundan Keskuzbank.

Manat eli läbi denominacijas 5000:1 rindatusenke vn 2006 1. päiväl vilukud. Rahuded pörundas oma 1, 3, 5, 10, 20, 50 gäpikad (pästandan vodeta, oma pästtud vl 2006). Banknotad oma 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 manatad nominalanke.

## Valütkurs
* Edel vn 2015 uhokud: $1 = 0,78 AZN.
* Vn 2015 uhoku — tal'vku: $1 = 1,05 AZN.
* Vn 2015 tal'vku — vn 2017 sulaku: vajehtui valütkurs.
* Vn 2017 semendkuspäi nügüd'hesai: $1 = 1,7 AZN (fiksiruidud valütkurs).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Azerbaidžanan manat ''bis-ans-ende-der-welt.net''-saital.
Kon'jak

**Kon'jak** () om väghine alkogoline jom, brendin toižend.

Jom om nimitadud eziaugužen tehmižen lidnan mödhe. Voib nimitada jomad rahvahidenkeskeižel torgusel kon'jakaks vaiše eziauguižen tehmižen Francijan Šarant-departamentaspäi, toižen pojavan nimi om brendi.

Venäman kon'jak om vinantehmižen produkt etilspirtan palanke enamba kaht videndest. Se om sadud vaiše *Vitis vinifera*-vinmarjan distilläcijal da kanttud tamman pumaterialas hätkemba mi koume vot.

Tehmižen i nimitusen kovad standartad, sidä kesken kon'jakan igän kontrolirui sistem, oma pandud Nacionaližel kon'jakan professijoidenkeskeižel bürol (), organizacii om sätud vl 1946.

## Homaičendad
Vodk

**Vodk** vai **hoik** (**hoikaine**, ) om väghine alkogoline jom.

Joman tehmine mainitase ezmäižen kerdan Venäman dokumentoiš 15. voz'sadal. Vodkan jomine om levitadud AÜV:oiš, prevaliruib Päivnouzmaižen i Pohjoižen Evropan neniš maiš («vodkanvö»): Baltijan mad, Grenland, Islandii, Pol'šanma, Skandinavijan mad (päiči Danijas), Ukrain, Vaugedvenäma, Venäma, Mad'jaranman i Slovakijan pala. Päivlaskmmas vodk om levitadud aluzjom vaumičemha erazvuiččid alkogoližid kokteilid, sen tagut ahtištab niiden maiden veroližid alkogoližid jomid 1950-nziš vozišpäi.

Vodk om vaumitud fil'truidud mujutoi segoituz pehmdan veden i etilspirtan sömtorhudespäi harakteriženke magunke da spirtan hajunke. Villäd i kartohk ottas päižeks torhudeks etilspirtan-rektifikatan täht. Etilspirtan mülü voib olda 40-45, 50 i 56 procentad Venäman tegimišpäi, 37,5% EÜ:n maiš.

Venäman vodkan klassad oma ekonom, standart, premium, üläpremium.

Vodkan istorijan i tehmižen tetabad muzejad oma neniš lidnoiš: Moskv (kaks'), Piter, Tümen', Smolensk, Uglič, Amsterdam, mugažo Ukrainan Har'kovan agjan Malinovk-žilos.

## Homaičendad
Bakun lidnanznam

**Bakun lidnandznam** () om Azerbaidžanan Baku-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Ezmäine versii oli vahvištadud vl 1840, nügüdläine om väges vspäi 2001.

## Ümbrikirjutand
Francižen geral'dižen laudan tagama om sinivauvaz, se om kožundan i sel'ktan taivhan simvol. Koume kuldašt fakelad simvolizuruidas Lämoiden mad. Laudan alahan oma: must šoid ozutab kivivoin löudmižsijid, koume laineht ozimman mujun kuvastadas Kaspijan meren vezid. Hoik kuldaine kontur ümbärdab laudad.

## Kacu mugažo
* Bakun flag
Alkogoližed jomad

**Alkogoližed jomad** vai **spirtjomad** oma nozoluded, kudambad elätas etilspirt (se-žo etanol, alkogol') mülükundas. Om äi toižendoid, tehtas niid kävundal tobjimalaz.

Ottas kävutamižhe alkogoližid jomid vaumičemha kokteilid i sömän slokostindan aigan, ližatas blödihe: marinadad, ragu, fruktdesert, kan'fetad.

Mainitadas «alkogoližed tegesed (spirttegesed)»-tärtust käskusištos i tavarantedos.

Om regionaližid pirdoid alkogolin kävutandas: väghižed jomad Pohjoižmaiš, vin (jomad vinmarjaspäi) Suvievropas, olud Saksanmas. Mail'man religijad kactas alkogolin otandha südäimehe erazvuiččin, oz., judaizm i sintoizm lugedas üläkävutandad hüväks, no islam kel'dab spirtjomid täuzin.

Alkogoližiden jomiden kaikenaigaine ülämär om äjiden läžundoiden sü, ristitkundan problemoiden purde. Etilspirt om psihoaktivine substancii i kucub depressijoid, voib veda fizižennoks rippundannoks.

## Alkogoližihe jomihe sidodud vepsän muštatišed

* *Humalahne kuti nat'.*
* *Kut ei sättugoi länged sigale, muga ei sättu vin akale.*
* *Pahad päd vinal ed ladi.*


## Homaičendad
Šotlandijan kel'

**Šotlandijan kel**' voib znamoita:
* Šotlandijan kel' (Skots vai Angližšotlandijan kel') — mülüb germanižihe kelihe.
* Šotlandijan kel' (Gelan kel') — mülüb kel'tižihe kelihe.

## Kacu mugažo
* Anglijan kelen šotlandijan variant ()
Etilspirt

**Etilspirt** vai **etanol** om üks'atomine spirt. Formul — C2H5OH.

Häiktui, palab da ireg nozoluz harakteriženke magunke i hajunke. Jalos varuline elon täht, toksine vähäižin kävutaden irdpolespäi, depressant. Kävutadas medicinas irdpol'žeks abutuseks. Alkogoližiden jomiden tegimišton aluz. Ottas kävutamižhe poltuseks (AÜV i Brazilii tegiba mail'man nelläd videndest vl 2019), segoitajaks, lämänmäričimiden täutmeks mugažo.

Sadas kahtel tel päazjan: mikrobiologine i sintetine (etilenan gidratacii). Ottas torhudeks villäd sömtegimištos, kävutadas poltusen samižen täht kukruzan seikhid i risan ol'ged, mectegimišton jändusid.

## Ičendad
* Lämuded: sulamine −114,3 C°, kehund +78,4 C°, süttutez +13 C°, ičtazsüttund +363 C°;
* Poukahtuzmahtusen röunad il'mas: 3,28..18,95 %.

## Homaičendad
Abutalibov Gadžibala

**Gadžibala Ibragim ogli Abutalibov** (; sünd. 13. semendku 1944, Turkmenbaši, Turkmenijan NST, NSTÜ) om nügüdläine Bakun pämez', vn 2001 vilukun 30. päiväspäi.

## Homaičendad
Gallaher Keti

**Keti Gallaher** (; sünd. 17. keväz'ku 1970, Kanber, Avstralii) om Kanberan da Avstraližen pälidnan territorijan 7. pämez' (päministr, 16.05.2011-11.12.2014), sen nügüdläine senator (vn 2015 keväz'kun 25. päiväspäi).

## Homaičendad
Avstralijan dollar

**Avstralijan dollar** () om Avstralijan valdkundvalüt. Vajehti avstralijan funtad vn 1966 uhokus.

1 dollar = 100 centad. Valütkod om *AUD*. Simvolad: $, A$, mugažo $A, AU$, $AU. Valütan regulätor om Avstralijan Varoiden bank. Kävutadas mugažo Kiribatiš, Naurus i Tuvalus.

Rahuded kävundas oma 5, 10, 20, 50 centad, 1 i 2 dollarad. Banknotad oma 5, 10, 20, 50, 100 dollarad nominalanke. Vspäi 1988 tehtas banknotoid vaiše plastikaspäi.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Avstralijan dollar ''bis-ans-ende-der-welt.net''-saital.
Avstralijan valdkundznam

**Avstralijan valdkundznam** () om Avstralijan Ühtištuz-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om lahjoitud britanižel Georg V-kunigahal vn 1912 19. päiväl sügüz'kud.

Štatoiden da territorijoiden znamoiden päpalad oma somuzlaudal. Endemižed sur' rusked kenguru i emu-straus pid'oiteldas sidä. Avstralijan Federacijan (valdkundan eziauguine nimituz vl 1901) seičemeagjaine tähtaz kuvadase ülähäs. Tähthan agjad simvoliziruidas štatoid da territorijoid. Valdkundan nimituz kuvadase znaman alahas.

Aluz, deviz i änikoičii akacii tagamal ei mülügoi valdkundznamha oficialižešti.

## Edeline versii

Edeline, ezmäine Avstralijan valdkundznam oli vahvištadud Vil'son Dobsan pirdatesen mödhe vl 1908 i oli oficialine vhesai 1912, hot' znaman kävutand jätksihe vhesai 1966 erasti, oz., rahuzil.

## Kacu mugažo
* Avstralijan flag

## Homaičendad
Avstralijan flag

**Avstralijan flag** () om Avstralijan Ühtištuz-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *1:2*.

Valdkundan flag om kävutamas vn 1901 sügüz'kun 3. päiväspäi nacionaližen konkursan rezul'tatan mödhe. Om vahvištadud vn 1903 11. päiväl uhokud. Nügüdläine versii om vahvištadud vn 1908 8. päiväl tal'vkud. Flag sai täut oficiališt statusad ümbrikirjutandanke vn 1954 uhokus, vn 1953 «Flagas»-käskusen vahvištusen jäl'ghe (). Flagan vajehtusen voimuz om rahvahaližen referenduman satusiden mödhe vaiše.

Rahvahaližen flagan päiv oigendase joga voden 3. sügüz'kud vspäi 1996.

## Ümbrikirjutand
Suren Britanijan flag otab Avstralijan flagan nelländest hural üläčogal. Ühtištusen vauged tähtaz kuvadase alahan sišpäi, Suvirist-tähthišton stilizuidud kuva videnke vauktanke tähthaiženke sijadase oiktalpäi, molembad oma sinižel tagamal. Kaik tähthad oma seičemeagjaižed päiči kaikiš penembas. Suren tähthan seičeme agjad simvoliziruidas kuz' štatad i rippujid territorijoid. Flagan mujud tošttas Suren Britanijan flagan mujuid.

Valdkundan sodamerivägiden flag om vauktanke tagamanke (tähthad oma sinižen mujun), torguindlaivišton flagan tagama om rusked, il'mvägiden toižend om taivazmanke tagamanke kengurun stilizuidud kuvanke flagan oiktas alahaižes čogas.

## Kacu mugažo
* Avstralijan valdkundznam
.at

**.at** om Avstrijan Internet-domen. Se om avaitud voden 1988 20. päiväl vilukud. Vn 2021 tal'vkus enamba 1,4 mln domennimid oli registriruidud .at-zonas.

Registracii om lasktud kahtendel tazopindal röunadusita. Voib registriruida domennimed koumandel-ki tazopindal, no .gv.at- i .ac.at-aladomenoiš om röunadusid. Verazmaižile kävutajile om mel'he domennimid .at-lopunke, anglijan keles om äi sanoid -at-lopunke (oz., *form.at*), at-prefiksan kävutand om populärine mugažo (oz., *arrive.at*).

Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
* **.gv.at** — valdkundaližed organad
* **.ac.at** — tedon i opendusen aluzkundad
* **.co.at** — kompanijad (joudjaline registracii)
* **.or.at** — organizacijad (joudjaline registracii)
* **.priv.at** — Avstrijan personad.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait — «nic.at GmbH» (''nic.at'').  
* IANA-informacii (''iana.org'').
Avstrijan valdkundznam

**Avstrijan valdkundznam** () om Avstrijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine kompozicii om vahvištadud vl 1919. Vll 1934−1945 valdkundznaman toižed versijad oliba väges.

## Ümbrikirjutand
Must üks'päine orl venc päl pidab sirpad i pall'ad käpšuiš. Laud Avstrijan flagan mujuidenke sijadase rindhal. Rebitadud čepid kuvadasoiš orlan käpšuil valdkundan päzutandan jäl'ghe nacizmaspäi vl 1945.
Avstrijan flag

**Avstrijan flag** () om Avstrijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi.

Nügüdläine flag om vahvištadud 1919-nden voden 21. päiväl redukud. Ei olend väges germanižen okkupacijan aigan (keväz'ku 1938 — sulaku 1945). Flagan proporcii ei ole pandud oficialižikš, no ottas *2:3* päpaloin.

## Ümbrikirjutand
Flag kogoneb koumes lapakoiktas tazostadud šoiduspäi: rusttad oma ülähän i alahan, vauged šoid kuvadase keskuses.

Rusked muju kuvadab kodimannavedijoiden jokstud maha vered toriš Tazovaldkundan joudjudhe i ripmatomudhe näht. Vauged muju simvolizuruib Dunai-joged, se läbitab Avstrijad päivlaskmaspäi päivnouzmha, mugažo rahvahan sadud joudjut monarhijan kiltan tagapäi.

Flagan versii valdkundznamanke keskuses kävutase Avstrijan tobmuden organoil.

## Homaičendad
Ezmäine radio

**Ezmäine radio** () om radiostancii, baziruiše Venäman Krasnodar-lidnas. Radioverk katab läz 95% Krasnodaran randan territorijad.
.au

**.au** om Avstralijan Internet-domen. Se om avaitud 1986-nden voden 5. päiväl keväz'kud.

Ende kävutihe .oz-domenad Avstralijan saitoiden täht (nüg. .oz.au). Kaik om äi saitoid .au-lopunke. Registracii om lasktud olijiden Avstralijas organizacijoiden i personoiden täht vaiše. Nügüd'aigan saitan registracii om kel'tud ezmäižen tazopindan .au-domenas, voib registriruidas kahtenden, koumanden i nelländen tazopindan domenoiš.

Koumen tazopindan domenad Avstralijan regioniden täht:
* Kvinslend — **.qld**
* Pohjoine territorii — **.nt**
* Päivlaskmaine Avstralii — **.wa**
* Suviavstralii — **.sa**
* Tasmanii — **.tas**
* Uz' Suviuel's — **.nsw**
* Viktorii — **.vic**
* Avstralijan pälidnan territorii — **.act**.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan administracijan sait — «.au Domain Administration (auDA)» (''auda.org.au''). 
* IANA-informacii (''iana.org'').
Fišer Hainc

**Hainc Fišer** (; sünd. 9. reduku 1938, Grac, Avstrii, Germanijan imperii) om edeline, 11. Avstrijan prezident (08.07.2004 — 08.07.2016), jäl'ghetulii om Aleksandr Van der Bellen.

## Biografii
Fišer om Venan universitetan juridižen fakul'tetan pästnik. Mez' oli valitud parlamentan ühtnijaks ezmäižen kerdan vl 1971. Vll 1983−1987 radoi Avstrijan tedon ministran. Vl 1993 kändihe Insbrukan universitetan politologijan professoraks.

Vozil 1990−2002 politikanmez' radoi Avstrijan Rahvahaližen Nevondkundan ezimehen. Om Avstrijan Socialistiž-Demokratižen partijan ühtnijan.

Arvostelijad znamoitas, miše Fišer ümbärdab konfliktoid kaiken. Hän om naižiš, kaks' täuz'kaznut last. Om otnus al'pinizmha.

## Homaičendad
Hoipl' Mihael'

**Mihael' Hoipl' ** (; sünd. 14. sügüz'ku 1949, Al'tlengbah, Alaavstrii, Avstrii) om edeline Venan pämez', radoi vs 1994 kül'mkun 7. päiväspäi vodhe 2018 uhokun 1. päivhäsai. Om pästtud Venan universitetaspäi, Avstrijan Socialistiž-Demokratižen partijan ühtnii.

## Homaičendad
Venan lidnanznam

**Venan lidnanznam** () om Avstrijan Ven-pälidnan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Kompozicii om olmas 14. voz'sadaspäi. Nügüdläine variant om vahvištadud vn 1998 12. päiväl uhokud.

## Ümbrikirjutand
Must üks'päine orl kuldaižidenke käpšuidenke i n'okunke. Pen' lidnanznam sijadase hänen rindhal, se om rusked anglijalaine somuzlaud hobedaiženke ristanke.

Lidnanznaman pen' variant kogoneb somuzlaudaspäi vaiše. Ünäine variant ottas kävutamižhe tobmuden organoil.

## Kacu mugažo
* Venan flag
Venan flag

**Venan flag** () om Avstrijan Ven-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi.

Nügüdläine flag om vahvištadud 1946-ndel vodel. Se om kaks'šoiduine: rusked šoid om ülähän, vauged pol' om alahan.

## Kacu mugažo
* Venan lidnanznam
Sing Out Loud

**«Sing Out Loud»** (*Pajata necidä komedas*) om Soluna Samai-pajatajan debütine al'bom. Se om pästtud voden 2011 23. päiväl sügüz'kud. Al'boman prodüserad oma Džesper Meilvang i Mihael' Friis.

## Pajoiden nimikirjutez
# *Two Seconds Ago* (3:37, Kaks' sekundad tagaz); ühtennimiženke singlanke
# *Insanity* (4:09, Meletomuz)
# *My Own Medicine* (2:27, Minun personaline medicin)
# *Everything You Do* (3:43, Kaik midä teged)
# *Pipe Dream* (3:58, Torvenvuitte uni)
# *World In Colours* (3:44, Mujukaz mail'm)
# *Mama* (4:09, Mam)
# *Like A Rose* (5:21, Rozan kartte)
# *Sing Out Loud* (4:01, Pajata necidä komedas)
# *Number 24* (3:35, Nomer kaks'kümne nell')
# *Do You Understand Me Now* (3:22, El'gendad-ik mindai nügüd')
# *All This Time* (3:41, Kaik nece aig)
# *Winter Song* (3:59, Tal'veline pajo)
# *See You In June* (4:20, Nägemoiš kezakus)

## Homaičendad
.bs

**.bs** om Bagaman Sariden Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 3. päiväl sügüz'kud.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait (''register.bs'') , ohjandai om *«The Bahamas Network Information Centre» (BSNIC)*
* IANA-informacii (''iana.org'').
Kroikoi

**Kroikoi** () om Kroikoinvuiččiden sugukundan levitadud lind, eläb Pohjoižes mapoliškos. Erištadas läz kümned alaerikod.

Se om Pasklindunvuiččed-heimkundan kaikiš järedamb lind. Hibj oleleb 60..70 sm pitte, 0,8..1,6 kg vedutte, suugiden maihutuzkeskust sase 120..150 santimetrhasai. N'ok om terav, korged da massivine. Kurkunno om pit'kid suugid (muga nimitadud «bard»). Kroikoi tegeb severzid-se hüpkid edel lendahtandad. Lendai kroikoi maihutab harvemba mi heimon toižed lindud, hänen suugad oma pidemb da kaidamb, händ om tilgunvuitte. Ei voi erištada sugud mujuhu kacten, no ižačud oma järedambad mi emäčud.

Varukaz lind, mahtab varastada severzid-se minutoid. Socializacijan mär om madal, kroikoid elädas paroil, voidas ühtneda joukhu edel ödumišt sügüzel i tal'vel. Kroikoi söb kaik: habukan söm, reptilijad, kazmused, ristitun sömjändused. Äikerdoičese elon kahtendel-koumandel vodel. Monogamine elon hätkte, om kahtenden ižačun tulendan pezha statjoid ühtenden olmatomuden aigan. Toine peza toižespäi sijadase üks'-viž kilometrad keskustal da sen enamba. Lind eläb 10..15 vot londuses, 75 vodhesai ristitun eländtahoiš.

## Homaičendad
NGC 905

**NGC 905** (vai *NPM1G -08.0091*; *PGC 9038*) om linzanvuitte galaktik aktiviženke südäitukunke Kitan tähthištos. Amerikaine Frenk Livenvort-astronom avaiži objektad vl 1886.

Matkad galaktikaspäi Maidtehesai om 644 mln vauktuzvozid. Galaktikan diametr om 85 tuhad vauktuzvozid. Nägui Maspäi tähtazmär om 15,1.
Bagaman Sariden flag

**Bagaman Sariden flag** () om Bagaman Sariden Ühtnendan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om *1:2*.

Nügüdläine flag om vahvištadud 1973-nden voden 10. päiväl heinkud. Sädi Harvis Bein (*Dr. Hervis Bain*).

## Ümbrikirjutand
Must oigedsaumnik tazostadud polidenke huralpäi simvolizuruib bagamalaižiden ühtmut da rohktust. Koume lapakoiktad šoidud oma tazostadud levedusenke, ned ozutadas sariden londuseližid arvoimižid: kuldaine šoid keskuzpalas om kuivma, kaks' akvamariništ šoidud ülähän i alahan — ümbärdai meri.

## Meriflagad

Naval Ensign of the Bahamas.svg|Sodameriflag
Government Ensign of the Bahamas.svg|Sodamerivägiden abuastjoiden flag
Civil Ensign of the Bahamas.svg|Civiližiden astjoiden flag
Civil Jack of the Bahamas.svg|Civiližiden astjoiden güis


## Kacu mugažo
* Bagaman Sariden valdkundznam
Bahreinan dinar

**Bahreinan dinar** ( *Dīnār Baḥrainī*) om Bahreinan valdkundvalüt. Vajehti Persijan lahten rupijad vn 1965 redukus, sen aigan anttihe kümne rupijad dinaras. Bahreinan dinar oli Abu Dabin kunigahusen valütaks mugažo vhesai 1973.

1 dinar = 1000 filsad (فلس). Valütkod om *BHD*. Simvolad: .د.ب , BD. Valütan regulätor om Bahreinan Keskuzbank.

Bahreinan dinar om AÜV:oiden dollarha sidodud: 1 dinar = 2,6596 dollarad.

Nened personaližrahoiden nominalad oma pörundas: rahuded — 5, 10, 25, 50, 100 i 500 filsad, banknotad oma ½, 1, 5, 10, 20 dinarad.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Bahreinan dinar ''bis-ans-ende-der-welt.net''-saital.
.bh

**.bh** om Bahreinan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 1. päiväl uhokud. Komplimentarine .البحرين-domen om sadud arabankel'židen domennimiden täht vl 2019, ei ole registracijad siš tähäsai (2020).

Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti i koumandel tazopindal kahtenden tazopindan aladomenoil. Domennimen registracii tegese Bahreinan oficialižiden kompanijoiden täht (kommertižed kompanijad i kundaližed organizacijad, valdkundaližed aluzkundad), verazmaižiden kompanijoiden Bahreinan palakundoiden täht. Sen ližaks, pidab ozutada telefonan nomerad sidon maksmižen täht. Valdkundan üks'jäine registrator om Batelco-kompanii.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan sait (''inet.com.bh''), vl 2014 ohjandai om «Telecommunications Regulatory Authority» *(tra.org.bh, Telekommunikacijoiden reguliruindan ohjanduz)* Manam-lidnas.  
* IANA-informacii (''iana.org'').