Mahačkal

**Mahačkal** (, , , ,  vai *МяхIячкъала*, , *Магьачкъала*,  vai *Анжи*, , *Анжи*, , ) om Venäman lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Dagestanan Tazovaldkundan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, om Mahačkalan lidnümbrikon administrativižeks keskuseks da päpalaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1844 kuti *Petrovskoje*-lidnuz. Eländpunkt sai lidnan statusad vl 1857 *Petrovsk-Port* nimenke, vhesai 1921 oficialine nimi oli *Petrovsk* (). Vl 1870 ratud laht da meriport oma saudud.

Vspäi 1921 lidn om nügüdläiženke nimenke Magomed-Ali Dahadaev-bol'ševikan «Mahač»-psevdoniman mödhe, sil-žo vodel kätihe Dagestanan avtonomijan pälidnaks. Toine sijaline lidnan *Anži-Kala*-nimituz sündui tahondan nimespäi (kukhikaz Anži-Ark-mägišt), se om tetab keskaigaspäi, znamoičeb «hel'mesine lidnuz» turkaks.

Mahačkal šingotase kivivoin i londuseližen gazan ümbriradmižel, mašinansauvomižel (separatoriden tegim; tegim Gadžijevan nimed pästab torviden armaturad, pompid i laivoiden rulid), elektrotehnižel sarakol (dozimetrad, stökolkuid), sauvondmaterialiden edheotandoil (sauvondstökol, kuivad segoitused), turizmal, om tazovaldkundan opendusen i transportan keskuseks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase tazovaldkundan keskuzpalan päivnouzmas, 10 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, Kaspijan meren päivlaskmaižel randal, sen kendäk om 27 metrad valdmeren pindan alemb korktusel. Koume pen't järved sijadasoiš lidnas: Ak-Göl', Vuzovskoje, Gräzevoje. Vezikanal Redukun revolücijan nimed ristikoičeb lidnad.

Matkad Moskvhasai om 1825 kilometrad avtotedme. Kumtorkalin i Karabudahkentan rajonad oma röunoiš lidnümbrikonke.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om räk, tal'v om pehmed. Voden keskmäine lämuz om +12,6 C°, kezakun-elokun +22,0..+24,9 C°, tal'vkun-uhokun +1,0..+2,9 C°. Ekstremumad oma −26,8 C° (tal'vku, uhoku) i +40,2 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +5,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,9 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,7 C°). Paneb sadegid 392 mm vodes, kuidme läz tazomäras, enamba sügüz'kus (51 mm) i kül'mkus (46 mm).

## Tobmuz

Mahačkal jagase koumeks administrativižeks rajonaks: Kirovan, Leninan, Nevondkundaline. Kaik kahesa lidnanvuittušt žilod da kuz' muite žilod mülüdas lidnümbrikho Mahačkalan ližaks. Lidnümbrikon pind — 468,13 km², se mülütab edahaižid Sulak-žilod i Kaspijan meren Čečen'-sart lähiženke tahondanke.

## Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman ravahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 572 076 ristitud, lidnümbrikon — 696 885 ristitud, tazovaldkundan nelländez. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd', vozile 2002 i 2010 ühtištadihe äi lähižid eländpunktoid lidnanke. Vl 2018 kaik 592 976 ristitud elihe lidnas i 726 654 ristitud kaikes lidnümbrikos.

Läz üht millionad ristituid eläb ezilidnoidenke. Mahačkalan suvipäivnouzmaine kaimdailidn om Kaspiisk ani Mahačkalan röunan taga.

Rahvahad (lidnümbrik, enamba 1 % vl 2010): avarad — 26,7 %, kumikalaižed — 19,2 %, darginalaižed — 15,3 %, lezginalaižed — 12,7 %, lakalaižed — 12,4 %, venälaižed — 5,4 %, tabasaranalaižed — 2,0 %, rutulalaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 4,4 %, rahvahuden ozutandata — 0,7 %.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.

Üläopendusen kuz' aluzkundad baziruišoiš lidnas.

## Transport
Avtobusan da trolleibusan maršrutad ratas kundaližeks transportaks, mugažo maršruttaksid da taksid.

Rahvahidenkeskeine civiline *Mahačkal (Uitaš)*-lendimport (*MCX / МХЛ / URML*) sijadase kuz'toštkümnes kilometras suvipäivnouzmha lidnan röunaspäi Kaspiiskan taga. Sišpäi tehtas reisid Venäman südäimes, Päivlaskmaižen da Keskuzližen Azijan verhiže maihe.

## Galerei

Мэрия махачкалы.png|Lidnümbrikon Administracijan (merijan) sauvuz Leninan torgul (2013. voz' vai sen aigemba)
Makhachkala lighthouse.jpg|Mahačkalan majak (2013)
ЖумгІа мажгит, МахІачхъала.jpg|Keskuzline Džuma-mečet', vn 2016 nägu
Свято-Успенский собор Махачкалы.png|Jumalanmaman Emäganpäivän kafedraline päjumalanpert', vn 2014 nägu
Dncran.jpg|Venäman Tedoakademijan Dagestanan tedokeskuz vl 2016
Makhachkala 20180922 114250.jpg|«Leningrad»-adivpert' vl 2018
ДГУ.png|Dagestanan valdkundaline universitet (2016. voz' vai sen aigemba)
Театр кукол в Махачкале.png|Dagestanan valdkundaline tätüižteatr (2016)
Dagestan market.jpg|Torgusen sauvuz (2007)
Makhacklala airport1.jpg|*Mahačkal (Uitaš)*-lendimportan terminal vl 2016 vai sen aigemba
Вокзал Махачкалы.jpg|*Mahačkal*-päraudtestancijan sauvuz vl 2012


## Tetabad elänuded
* Abdulla Ališaev (kol. 2008) — oli Venäman lehtezmez'.
* Rasul Gamzatov (1923−2003) — oli avarlaine mez', Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman runokirjutai, kirjutai, politikanmez'.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Mahačkal-lidnan Suiman oficialine sait (''gs.mkala.ru''). 
* Mahačkal-lidnan ohjastusen oficialine portal (''mkala.ru'').