open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
D'jor-Mošon-Šopron

**D'jor-Mošon-Šopron** ( [ˈɟøːr ˈmoʃon ˈʃopron ˈmɛɟɛ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om D'jor.

## Geografijan andmused
Agj levitase valdkundan lodehes. Röunatab Avstrijanke päivlaskmas (Burgenland-federacijanma) i Slovakijanke pohjoižes, mugažo koumenke agjanke: Komarom-Estergomanke päivnouzmas, Vesprem-agj i Vaš levigatas suves.

Pind om 4 208,05 km².

## Administrativine jagand

D'jor-Mošon-Šopron-agj jagase seičemeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad seičeme kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kaks'toštkümne lidnad:
* Beled (*Beled*)
* Čorn (*Csorna*)
* Fertöd (*Fertőd*)
* Fertösentmikloš (*Fertőszentmiklós*)
* D'jor (*Győr*) — administrativine keskuz
* Janoššomorj (*Janossomorja*)
* Kapuvar (*Kapuvár*)
* Leben' (*Lébény*)
* Mošonmad'jarovar (*Mosonmagyaróvár*)
* Pannonhal'm (*Pannonhalma*)
* Šopron (*Sopron*, agjan toine järed lidn)
* Tet (*Tét*)

Lidnoihe ližaks, agjas om 171 žilod, niiden kesken nell' oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 447 985 eläjad, vl 2015 — 452 638 eläjad. Vl 2018 agjan eläjaiden lugu oli 461 618 ristitud, se lugu oli kaikiš suremb kaikes aigas. Nügüd'aigan se om üks'jäine valdkundan agj ližadujanke ristitištonke.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 54,3 %, lüteranižusen polenpidajad — 4,7 %, kal'vinistad — 3,3 %, grekan katolikad — 0,2 %, toižed uskojad — 1,0 %, religijatomad — 9,2 %, ateistad — 1,0 %, märhapanendata — 26,3 %.

## Irdkosketused
* D'jor-Mošon-Šopron-agjan oficialine sait (''gymsmo.hu'').
Vesprem (agj)

**Vesprem** ( [ˈvɛspreːm ˈmɛɟɛ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Vesprem.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan päivlaskmas. Bakon'-mäged ottas agjan keskuzlišt da suvišt palad. Balaton-järv om agjan suviröunaks.

Vesprem-agj röunatab kudenke agjanke: Vaš om päivlaskmas, D'jor-Mošon-Šopron om pohjoižes, Komarom-Estergom sijadase pohjoižpäivnouzmas, Fejer päivnouzmas, Šomod' suves, Zal levigandeb suvipäivlaskmas.

Pind om 4 463,65 nellikkilometrad.

## Administrativine jagand

Vesprem-agj jagase kümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om vižtoštkümne lidnad:
* Aik (*Ajka*)
* Badačon'tomai (*Badacsonytomaj*)
* Balatonal'madi (*Balatonalmádi*)
* Balatonfüred (*Balatonfüred*)
* Balatonfüzfö (*Balatonfűzfő*)
* Balatonkeneše (*Balatonkenese*)
* Berhid (*Berhida*)
* Devečer (*Devecser*)
* Herend (*Herend*)
* Pap (*Pápa*)
* Sümeg (*Sümeg*)
* Tapol'c (*Tapolca*)
* Varpalot (*Várpalota*)
* Vesprem (*Veszprém*) — agjan administrativine keskuz
* Zirc (*Zirc*)

Lidnoihe ližaks, om olmas 202 žilod Vespremas, niiden kesken kaks' žilod oma sured.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 353 068 eläjad, vl 2015 — 346 647 eläjad. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 377 746 ristitud vl 1980.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 47,2 %, kal'vinistad — 8,6 %, lüteranižusen polenpidajad — 3,6 %, grekan katolikad — 0,2 %, toižed uskojad — 1,3 %, religijatomad — 12,2 %, ateistad — 1,1 %, märhapanendata — 25,8 %.

## Irdkosketused
* Vesprem-agjan oficialine sait (''vpmegye.hu'').
Čongrad-Čanad

**Čongrad-Čanad** ( [ˈt͡ʃoŋɡraːd ˈt͡ʃɒnaːd]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Edel 2020. vot agjan nimituz oli *Čongrad* muite. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Seged.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan suves, Dunain Tis-jogen molembil randpolil. Röunatab koumenke agjanke: Bač-Kiškunanke päivlaskmas, Jas-Nad'kun-Sol'nok om pohjoižes, Bekeš levigandeb päivnouzmas, mugažo Romanijanke i Serbijanke suves.

Pind om 4 262,71 km².

## Administrativine jagand

Čongrad-Čanad-agj jagase seičemeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad seičeme kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas. Severziden-se rajoniden pindad oliba vajehtadud vähän reforman aigan.

### Lidnad
Neciš agjas om kümne lidnad:
* Čanadpalot (*Csanadpalota*)
* Čongrad (*Csongrád*)
* Hodmezövašarhel' (*Hódmezővasarhely*, agjan toine järed lidn)
* Kišber (*Kisber*)
* Mako (*Makó*)
* Mindsent (*Mindszent*)
* Morahalom (*Mórahalom*)
* Šandorfal'v (*Sándorfalva*)
* Seged (*Szeged*)
* Senteš (*Szentes*)

Lidnoihe ližaks, om olmas 50 žilod agjas, niišpäi seičeme oma sured žilod.

## Eläjad
Vl 2011 agjan ristitišt oli 417 456 eläjad, vl 2015 — 406 205 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 456 300 eläjad vl 1980. Viž ristitud seičemespäi elädas lidnoiš.

Rahvahad (2011, kahtenvuiččidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 85,2 %, čiganalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 1,7 % (romanijalaižed, saksalaižed i serbalaižed päpaloin), rahvahuden ozutandata — 14,1 %.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 39,3 %, kal'vinistad — 7,0 %, lüteranižusen polenpidajad — 0,8 %, grekan katolikad — 0,4 %, toižed uskojad — 2,0 %, religijatomad — 21,8 %, ateistad — 1,6 %, märhapanendata — 27,0 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''csongrad-megye.hu'').
Baran'j (agj)

**Baran'j** ( [ˈbɒrɒɲɒ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Peč.

## Geografijan andmused
Agj levitase valdkundan suvipäivlaskmas. Läz kaik Mad'jaranman hilen löudmižsijad oma keskitadud Baranj-agjas. Pohjoižes om kattud mecoil mägid, tazangištod oma suves i päivnouzmas.

Röunatab koumenke agjanke: Šomod'-agjanke päivlaskmas i lodehes, Tol'n levigandeb pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas, Bač-Kiškun om päivnouzmas, mugažo om valdkundröunad Horvatijanke suves Dunain oigedme Drav-ližajogedme. Dunai om agjan päivnouzmaižeks röunaks.

Klimat om päivoikaz Keskmeren. Termaližiden purtkiden sur' lugumär om olmas agjas.

Pind om 4 429,59 km².

## Administrativine jagand

Baran'j-agj jagase kümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om nell'toštkümne lidnad:
* Boi (*Bóly*)
* Harkan' (*Harkány*)
* Komlo (*Komló*)
* Kozarmišlen' (*Kozármisleny*)
* Magoč (*Mágocs*)
* Mohač (*Mohács*)
* Peč (*Pécs*)
* Pečvarad (*Pécsvárad*)
* Šašd (*Sásd*)
* Šell'je (*Sellye*)
* Šikloš (*Siklós*)
* Sentlörinc (*Szentlőrinc*)
* Sigetvar (*Szigetvár*)
* Villan' (*Villány*)

Baran'jas om 301 žilod lidnoihe ližaks.

## Eläjad
Vl 2001 agjan ristitišt oli 407 448 eläjad, vl 2015 — 371 110 eläjad. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 432 617 ristitud vl 1980.

Rahvahad (2001, kaks'jaižidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 92,2 %, saksalaižed — 5,6 %, čiganalaižed — 2,6 %, horvatijalaižed — 1,8 % i toižed rahvahad. Baran'j om agj rahvahanvähembusiden kaikiš surembanke lugunke, kaks' kerdad enamba mi keskmäras valdkundadme, heiden keskes Mad'jaranman saksalaižiden 34 % i suvislavilaižiden 32 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''baranya.hu''). .
Vaš

**Vaš** ( [ˈvɒʃ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Sombathel'.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan päivlaskmas. Päivlaskmas om Köseg-mägid, tazangištod levitasoiš päivnouzmas. Rab-jogi (Dunain oiged ližajogi) ristikoičeb kaiked agjad i jokseb suvipäivlaskmaspäi pohjoižhe. Severz'-se lebutahoid ratas termaližil vezil.

Vaš-agj röunatab koumenke agjanke: D'jor-Mošon-Šopronanke pohjoižes, Vesprem-agj levigandeb päivnouzmas, Zal-agj om suves. Mugažo röunatab Slovenijanke i Avstrijanke (Burgenland-federacijanma) päivlaskmas.

Pind om 3336,14 km².

## Administrativine jagand

Vaš-agj jagase seičemeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om koumetoštkümne lidnad:
* Bük (*Bük*)
* Cell'dömöl'k (*Celldömölk*)
* Čepreg (*Csepreg*)
* Janošhaz (*Jánosháza*)
* Körmend (*Körmend*)
* Köseg (*Kőszeg*)
* Örisentpeter (*Őriszentpéter*)
* Repcelak (*Répcelak*)
* Šarvar (*Sárvár*)
* Sentgotthard (*Szentgotthárd*)
* Sombathei (*Szombathely*) — agjan administrativine keskuz
* Vašvar (*Vasvár*)
* Vep (*Vép*)

Vašas om 203 žilod lidnoihe ližaks, ei ole surid žiloid.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 256 629 eläjad, vl 2015 — 253 997 eläjad, lidnalaižed ottas nell' seičemendest. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 283 070 ristitud vl 1949 i 285 498 ristitud vl 1980.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 58,7 %, lüteranižusen polenpidajad — 5,9 %, kal'vinistad — 2,8 %, grekan katolikad — 0,1 %, toižed uskojad — 0,8 %, religijatomad — 5,3 %, ateistad — 0,7 %, märhapanendata — 25,7 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''vasmegye.hu'').
Zal (agj)

**Zal** ( [ˈzɒlɒ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Zalaegerseg.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan suvipäivlaskmas. Om nimitadud Zalanjogen mödhe. Balaton-järven päivlaskmaine čoga om agjan päivnouzmas.

Zal röunatab koumenke agjanke: Vašanke lodehes i pohjoižes, Vesprem-agj levigandeb pohjoižpäivnouzmas, Šomod'-agj om päivnouzmas i suvipäivnouzmas. Mugažo agj om röunoiš Horvatijanke i Slovenijanke suvipäivlaskmas.

Pind om 3 783,89 km².

Vspäi 1937 agj šingotase kivivoin da londuseližen gazan samižel i ümbriradmižel. Sadas termaližid vezid pal'hiš kivivoin mareiguišpäi da kävutadas niid lebutahoil.

## Administrativine jagand

Zal-agj jagase kudeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kümne lidnad:
* Heviz (*Hévíz*)
* Kesthei (*Keszthely*)
* Lenti (*Lenti*)
* Leten'je (*Letenye*)
* Nad'kaniž (*Nagykanizsa*, agjan kahtenz' järed lidn)
* Pač (*Pacsa*)
* Zalaegerseg (*Zalaegerszeg*) — agjan administrativine keskuz
* Zalakaroš (*Zalakaros*)
* Zalalövö (*Zalalövő*)
* Zalasentgrot (*Zalaszentgrót*)

Lidnoihe ližaks, Zalas om 248 žilod, niišpäi kaks' oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 282 179 eläjad, vl 2015 — 277 290 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 317 145 eläjad vl 1960 i 317 298 eläjad vl 1980.

Rahvahad (2011, kahtenvuiččidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 85,5 %, čiganalaižed — 2,5 %, horvatijalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 1,2 % (saksalaižed päpaloin), rahvahuden ozutandata — 13,5 %.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 62,7 %, kal'vinistad — 2,5 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,4 %, grekan katolikad — 0,1 %, toižed uskojad — 0,8 %, religijatomad — 8,2 %, ateistad — 0,8 %, märhapanendata — 23,5 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''zala.hu'').
Tol'n (agj)

**Tol'n** ( [ˈtolnɒ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Seksard.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan suvipäivlaskmas, Dunain oiktal (päivlaskmaižel) randpolel. Röunatab nellänke agjanke: Baran'janke suves, Šomod' om päivlaskmas, Fejer levigandeb pohjoižes, Bač-Kiškun om päivnouzmas.

Pind om 3 703,16 km². Reljef om alangoikaz päivnouzmas, om kukhid keskuzpalas. Mad'jaranman üks'jäine atomelektrostancii radab agjas, sen jändusiden varažom sijadase täs-žo.

## Administrativine jagand

Tol'n-agj jagase kudeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad viž kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om üks'toštkümne lidnad:
* Batasek (*Bátaszék*)
* Bon'had (*Bonyhád*)
* Dombovar (*Dombóvár*)
* Dunaföl'dvar (*Dunaföldvár*)
* D'jonk (*Gyönk*)
* Nad'man'jok (*Nagymányok*)
* Pakš (*Paks*)
* Šimontorn'j (*Simontornya*)
* Seksard (*Szekszárd*) — agjan administrativine keskuz
* Tamaši (*Tamási*)
* Tol'n (*Tolna*)

Lidnoihe ližaks, om olmas 98 žilod Tol'nas, niiden kesken viž oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 230 361 eläjad, vl 2015 — 225 936 eläjad. Vl 1949 agjan eläjiden lugu oli 275 644 ristitud, siš aigaspäi ristitišt poleneb (päiči vn 1980 rahvahanlugemišt, konz se ližadui i oli 266 273 ristitud).

Rahvahad (2011, kahtenvuiččidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 84,5 %, saksalaižed — 4,4 %, čiganalaižed — 3,8 %, toižed rahvahad — 0,6 %, rahvahuden ozutandata — 13,9 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''tolnamegye.hu'').
Uoker Pol

**Pol Uil'jam Uoker IV** (; sünd. 12. sügüz'ku 1973, Glendeil (Kalifornii), AÜV — kol. 30. kül'mku 2013, Santa Klarit, Kalifornii, AÜV) oli tetab amerikalaine akt'or da model'.

## Biografii
Oli sündnu vl 1973 Kalifornijha, irlandijalaiž-amerikalaižhe kanzha. Openzihe Hristanuskondaližes školas San Velliš, i edelespäi — Kalifornijan kolledžas (meribiologaks), no jäi opendusen kinočomamahtha tartten melel. 

Ezmäine rol' «sures kinos» oli Bennettan-"professoran" rol' «Monstr škapaspäi»-fil'mas (1986). Hänen kaikiš tetabamb kinomel'kuva — **[[Brajan O'Konnor|O'Konnoran Brajanan]]** rol' Forsaž-fil'mfranšizas, kudamban täht hän om fil'mdanus vozil 2000 — 2013.

Vl 2013 kül'mkun 30. päiväl Pol pölištui avtokatastrofas, sebranikan avtos. Hänelpäi jäi tütär Midou Rein.

## Fil'mografii (serialoid da massižid scenoid lugemata)
* *«[[Monstr škapaspäi]]»* (1986) — Bennett-professor
* *«[[Programiruitud kačustamha]]»* (1987) — Džeison
* *«[[Tammi da dinozavr]]»* (1994) — Maikl
* *«[[Vastagat Didlad]]»* (1998)
* *«[[Plezantvill' (fil'm)|Plezantvill']]»* (1998)
* *«[[Üläopenikoiden jouk]]»* (1998)
* *«[[Se om kaiken hän]]»* (1998)
* *«[[Pämall'ad]]»* (2000)
* *«[[Forsaž 1]]»* (2001) — Brajan O'Konnor
* *«[[Džoi-raid]]»* (2001)
* *«[[Om-ik elonhama, ku oled tetab]]»* (2002)
* *«[[Virita turbokompressor]]»* (2003) 
* *«[[Forsaž 2]]»* (2003) — Braian O'Konnor
* *«[[Aigan ridaižes]]»* (2003) — Kris Džonsson
* *«[[Noel' (fil'm)|Noel']]»* (2004) — Maik Raili
* *«[[Tulgat tervhin raihu!]]»* (2005) — Džared
* *«[[Jokse murči-märči]]»* (2005) — Džoui Gazell
* *«[[Vauged plen]]»* (2006) — Džerri Šepard
* *«[[Meiden tatoiden flagad]]»* (2006) — Henk Henson
* *«[[Podstav]]»* (2006) — Tim Kirni
* *«[[Amerikan istorijad]]»* (2007) — Maiki
* *«[[Rajun projekt]]»* (2008) — Ben Garvi
* *«[[Forsaž 4]]»* (2009) — Braian O'Konnor
* *«[[Unešlägad]]»* (2010) — Džon Rouvei
* *«[[Forsaž 5]]»* (2011) — Braian O'Konnor
* *«[[Lugetud časud]]»* (2013) — Holan
* *«[[19. tačk]]»* (2013) — Maikl Vuds
* *«[[Forsaž 6]]»* (2013) — Braian O'Konnor
* *«[[Lombardan hronikad]]»* (2013) — Rou Dog
* *«[[Savičerižpertid]]»* (2014)
* *«[[Forsaž 7]]»* (2015) — Braian O'Konnor

## Mel'hetartujad faktad
* Uokeral oli braziližen džiudžicun purpurvö.
* Hänel jäi kaks' velled (Kaleb i Kodi) da kaks' sizared (Ešli i Emi). Kaleb- da Kodi-velled vajehtiba kolnut vellid «Forsaž 7»-fil'man fil'mdandan aigan severziš scenoiš. Se linni heiden debüt kinos.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Seged

**Seged** ( ['sɛɡɛd], , , ) om lidn Mad'jaranman suves, Čongrad-Čanad-agjan pälidn. Se om valdkundan koumanz' surtte eländpunkt.

## Istorii
Mad'jarankel'ne eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Bela III-kunigahan dokumentas vl 1183 nügüdläiženke nimenke. Seged oli muretud täuzin mongoliž-totarižil sodavägil 13. voz'sadas, no oli saudud udes. Se sai lidnan oiktusid vl 1498. Vl 1879 katastrofine sur'vezi pani mantazole kaiked lidnad Tis-jogen tagut, siš aigaspäi se om udessündutadud möst.

Seged šingotase sömtegimišton keskuseks ezikät, om tetab «paprik»-perčiden kazvatusel i «salämi»-kolbasan tehmižel. Järed lämuzelektrostancii i hulad purtked ratas lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase tazangištol, valdkundan röunanno Serbijanke kümnes kilometras suvhe da Romanijanke 20 km suvipäivnouzmha. Se seižub 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Tis-jogen () molembil randoil. Matkad Budapešthasai om 160 km lodeheze. Lähembaižed järedad lidnad oma Kečkemet 86 km lodeheze da Subotic (Serbii) 40 km suvipäivlaskmha.

Klimat om subtropižen i venon kontinentaližen röunal. Om äi päipaštokahid päivid kezal, no om vähä niid lujas tal'vel. Voden keskmäine lämuz om +11,5 C°, kezakun-elokun +20,6..+22,4 C°, tal'vkun-uhokun −0,1..+1,6 C°. Ekstremumad oma −25,1 C° (viluku, tal'vku) i +39,6 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +3,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,5 C° (uhoku). Paneb sadegid 535 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (61..75 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (27..30 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 65..70 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 84..88 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 168 048 ristitud, heišpäi mad'jaralaižed ottihe 93,5 %, vn 2011 — 168 048 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 169 930 eläjad vl 1990.

Eläjiden enambuz om katoližen jumalankodikundan polenpidajad (36,4 % vl 2011) i ateistad (23,4 %), uskondan ozutandata — 31,4 %.

Professionaližen opendusen znamasine aluzkund om Segedan universitet, ühtištadihe senke severt-se toižid opendusen aluzkundoid vl 2000.

Nügüdläine lidnan pämez' om Laslo Botka, hän om valitud möst vozil 2006, 2010, 2014 da 2019.

## Transport
Avtobusad, tramvaid da trolleibusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Päraudtestancii radab. «Budapešt — Belgrad»-avtote läbitab lidnad.

Lendimport radab peniden privatižiden lendimiden täht.

## Galerei

Szeged-varoshaza.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2005)
Cathedral, 2006 Szeged016.jpg|Ph. Marijan päjumalanpert' (riman katoline, 1930), vn 2006 nägu
Epam szeged.jpg|Amerikaižen *EPAM Systems*-kompanijan palakund (om vaumitud vn 2017 sügüz'kus, programholituz i konsaling), vn 2018 olend
Szegedi Tudományegyetem.jpg|Segedan universitetan rektorat (2019)
Szeged002.jpg|Rahvahaline teatr Segedas (2005. voz' vai sen aigemba)
Szeged pályaudvar.JPG|*Seged*-päraudtestancijan sauvuz vl 2012


## Sebruzlidnad
Seged om kožundkosketusiš seičemetoštkümnenke lidnanke:

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''szeged.hu'').
Nograd (agj)

**Nograd** ( [ˈnoːɡraːd]) om agj Mad'jaranman pohjoižes. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Šal'gotarjan.

## Geografijan andmused
Agjan territorii om mägikaz, massivad oma Matr, Böržön', Čerhat. Znamasine om Ipel'-jogi ( 232 km pitte, Dunain hura ližajogi), jokseb Slovakijan röunmadme 140 kilometrad.

Röunatab Slovakijanke pohjoižes i valdkundan nenidenke agjoidenke: Boršod-Abaui-Zemplen sijadase pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Heveš levigandeb suvipäivnouzmas, Pešt om suvipäivlaskmas.

Pind om 2 545,48 km².

## Administrativine jagand

Nograd-agj jagase kudeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kuz' kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas. Severziden-se rajoniden pindad oliba vajehtadud vähän reforman aigan.

### Lidnad
Neciš agjas om kuz' lidnad:
* Balaššad'jarmat (*Balassagyarmat*)
* Baton'teren'je (*Bátonyterenye*)
* Pasto (*Pásztó*)
* Retšag (*Rétság*)
* Šal'gotarjan (*Salgótarján*) — agjan administrativine keskuz
* Sečen' (*Szécsény*)

Agjas om 125 žilod lidnoiden ližaks, ei ole surid žiloid.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 202 427 eläjad, vl 2015 — 195 923 eläjad. Agjan kaikiš suremb ristitišt oli 235 675 eläjad vl 1960 i 240 251 eläjad vl 1980

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 55,4 %, lüteranižusen polenpidajad — 3,9 %, kal'vinistad — 2,1 %, grekan katolikad — 0,2 %, toižed uskojad — 1,8 %, religijatomad — 12,2 %, ateistad — 0,9 %, märhapanendata — 23,5 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''nograd.hu'').
Šomod' (agj)

**Šomod**' ( [ˈʃomoɟ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Kapošvar.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan suvipäivlaskmas. Balaton-järv om agjan pohjoižröunaks.

Šomod'-agj röunatab Horvatijanke suvipäivlaskmas i videnke agjanke: Zal-agjanke lodehes, Vesprem-agj sijadase pohjoižes, Fejer om pohjoižpäivnouzmas, Tol'n-agj levigandeb päivnouzmas, Baran'j-agj om suvipäivnouzmas.

Pind om 6 065,07 km².

## Administrativine jagand

Šomod'-agj jagase kahesaks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad üks'toštkümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kuz'toštkümne lidnad:
* Balatonboglar (*Balatonboglár*)
* Balatonföl'dvar (*Balatonföldvár*)
* Balatonlelle (*Balatonlelle*)
* Barč (*Barcs*)
* Čurgo (*Csurgó*)
* Fon'jod (*Fonyód*)
* Igal' (*Igal*)
* Kadarkut (*Kadarkút*)
* Kapošvar (*Kaposvár*) — agjan administrativine keskuz
* Lend'jel'toti (*Lengyeltóti*)
* Marcali (*Marcali*)
* Nad'jatad (*Nagyatád*)
* Nad'bajom (*Nagybajom*)
* Šiofok (*Siófok*)
* Tab (*Tab*)
* Zamardi (*Zamárdi*)

Šomod'as om 229 žilod lidnoihe ližaks, niišpäi kaks' oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 316 137 eläjad, vl 2015 — 312 084 eläjad. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 368 183 ristitud vl 1960.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 53,1 %, kal'vinistad — 6,7 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,8 %, grekan katolikad — 0,2 %, toižed uskojad — 1,2 %, religijatomad — 11,2 %, ateistad — 1,0 %, märhapanendata — 24,8 %.

## Irdkosketused
* Šomod'-agjan oficialine sait (''som-omkorm.hu'').
Peč (lidn, Mad'jaranma)

**Peč** ( [ˈpeːtʃ], , , ) om lidn Mad'jaranman suvipäivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Baran'j-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Kel'tan eländpunkt oli Pečan sijas 4. voz'tuhaspäi EME. Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 871 Zal'cburgan dokumentoiš kuti *Kvinke-Eklezie* () «viž jumalanpertid», nimitihe *pet*-sanal («viž») slavižiš kelišpäi.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 153 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Budapešthasai om 200 km pohjoižpäivnouzmha raudtel vai E73-avtotel, Horvatijan röunhasai — koumekümne kilometrad suvhe.

Klimat om subtropine. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,5 C°, kezakun-elokun +20,2..+22,0 C°, tal'vkun-uhokun +0,4..+2,1 C°. Ekstremumad oma −27,0 C° (viluku) i +41,3 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +0,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,9 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,4 C°). Paneb sadegid 671 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (64..83 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (31..37 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..67 % röunoiš keväz'kus-uhokus, 82..85 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 156 049 ristitud, vn 2022 — 139 330 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 170 039 eläjad vl 1990.

Religijan mödhe (2022): riman katolikad — 29,4 %, kal'vinistad — 4,4 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,2 %, grekan katolikad — 0,3 %, toižed uskojad — 3,5 %, religijatomad — 17,3 %, jätiba vastuseta — 43,9 %.

Edeline lidnan pämez' om Žol't Pava (*Páva Zsolt*, 1994−1998, semendku 2009 — reduku 2019).

## Galerei

Hungary Pecs 2005 June 038.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2005)
Hungary pecs - szekesegyhaz1.jpg|Lidnan päjumalanpert' (riman katoline), vn 2005 nägu
Hungary Pecs 2005 June 067.jpg|Madjaran rahvahaline teatr Pečas (2005)
Railway station, Hungary Pecs 2005 June 091.jpg|*Peč*-päraudtestancijan sauvuz vl 2005


## Sebruzlidnad
*  Arad, Romanii (vspäi 2009)
*  Dižon, Francii (1966)
*  Fell'bah, Saksanma (1986)
*  Grac, Avstrii (1989)
*  Grenobl', Francii (1992)
*  Kluž Napok, Romanii (1990)
*  Krakov, Pol'šanma (1998)
*  Laht, Suomenma (1956)
*  Novi Sad, Serbii (2009)
*  Osijek, Horvatii (1973)
*  Sietl, Vašington, AÜV (1991)

;Partnörlidnad
*  Lion, Francii (1998)
*  Pul, Horvatii

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine portal (''pecs.hu'').
Sekešfehervar

**Sekešfehervar** ( ['se:kɛʃfɛ'he:rva:r] «valdištmen vauged lidn», ,  [ʃtuːlˈvaɪsn̩bʊʁk], ) om lidn Mad'jaranman päivlaskmas. Se om Fejer-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 972. Se sai lidnan oiktusid 11. voz'sadal. Vll 1038−1526 37 Mad'jaranman kunigahad vencastihe täs. Vn 1242 mongoliž-tatarine vägitungend ümbärzi lidnad, Sekešfehervar oli sur'vedes sil aigal. Vozil 1543−1688 lidn oli alištunu Osmanan imperijan sodavägile.

Toižen mail'man sodan aigan pol'lidnad oli muretud, om udessündutadud. Sekešfehervar šingotase äiprofil'žen tegimišton i turizman keskuseks. Ende Ikarus-avtobusoiden tegim radoi lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivlaskmas, 118 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, 65 km suvipäivlaskmha Budapeštaspäi, pol'tel pälidnan i Balaton-järven keskes.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 106 346 ristitud, vn 2011 — 100 570 ristitud, vn 2022 — 95 045 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 108 958 eläjad vl 1990.

Rahvahad (vl 2001): mad'jaralaižed — 95,7 %, saksalaižed — 0,8 %, čiganalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 0,6 %, rahvahuden ozutandata — 2,4 %.

Religijan mödhe (2011): katolikad — 35,3 %, kal'vinistad — 8,2 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,4 %, grekan katolikad — 0,3 %, toižed uskojad — 1,1 %, religijatomad — 22,0 %, jätiba vastuseta — 31,7 %.

## Galerei

Polgármesteri Hivatal Székesfehérvár - panoramio (1).jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2014)
Szent István székesegyház, Székesfehérvár, civertan légi2.jpg|Ph. Stefanan kafedraline bazilikjumalanpert' (katoline, 18. voz'sada), vn 2011 nägu
VIDEOTON industrial zone.jpg|Elektrotehnižen *Videoton*-kompanijan tegimištoline park vl 2021
Károly János Straße 32, 2022 Székesfehérvár.jpg|Tehnine i keskškol (2022)
Csók István Képtár és Vörösmarty Mihály Megyei Könyvtár 1.JPG|Galerei da kirjišt (2013)
Szekesfehervar dworzec kolejowy 1.jpg|*Sekešfehervar*-päraudtestancijan sauvuz vn 2022 elokus


## Sebruzlidnad

;Lidnad-partnörad
*  Eger, Mad'jaranma (vspäi 2016)
*  Erdenet, Mongolii (2008)
*  Izmit, Turkanma (2008)

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine portal (''szekesfehervar.hu'').
N'jired'haz

**N'jired'jhaz** ( ['ɲi:rɛcha:zɒ],  [ˈɲiːrɛɟɦaːza], ) om Mad'jaranman seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Sabol'č-Satmar-Bereg-agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1209 kuti *N'jir* ( «koiv»). Vl 1236 jumalankodi () oli jo lidnas, sišpäi lidnan nimituz om sündnu. 16. voz'sadal Osmanan imperijan turkad murenziba lidnad, i se om elänzoittud tošti 17. voz'sadan keskespäi. 19. voz'sadal lidn eli industralizacijas läbi. Vl 1858 raudte tuli lidnha.

2000-nziden voziden krizisan jäl'ghe kaikiš järedambad radonandajad oma Lego- i Mišlen-kompanijad.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivlaskmas, Tis-jogen hural randpolel (Dunain hura ližajogi), 116 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Budapešthasai om 270 km suvipäivlaskmha. Lähembaižed järedad lidnad oma Debrecen 50 km suvhe i Miškol'c 70 km päivlaskmha. Om Mad'jaranman lähembaižeks järedaks lidnaks Ukrainan röunannoks (50 km pohjoižpäivnouzmha), Slovakijan i Romanijan röunad oma mugažo 50 kilometras lidnaspäi.

Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +10,7 C°, kezakun-elokun +19,8..+21,4 C°, tal'vkun-uhokun −1,2..+0,7 C°. Ekstremumad oma −19,2 C° (tal'vku-uhoku) i +39,3 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +6,8 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +18,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,9 C°). Paneb sadegid 546 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (59..68 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (26..31 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 61..68 % röunoiš keväz'kus-elokus, 83..88 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 118 795 ristitud, vn 2011 — 119 746 ristitud (se ristitišt oli kaikiš suremb), vn 2021 — 116 252 ristitud.

Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe 98,5 % eläjiden keskes oliba mad'jaralaižed, 1,0 % — čiganalaižed, 0,5 % — toižed rahvahad.

## Galerei

NyiregyhazaVaroshazaFotoThalerTamas.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz Košutan torgul (2018)
MagyarokNagyasszonyaNyiregyhazaFotoThalerTamas1.jpg|Mad'jaranman Pühän Jumalanmaman-kaičijan päjumalanpert' (riman katoline, om vaumitud vl 1904), vn 2018 nägu
Móricz Zsigmond Színház - Nyíregyháza 2013 (18).JPG|Teatr Žigmond Moric-kirjutajan nimed (vn 2013 olend)
Nyíregyháza vasútállomás, felvételi épület, 2017 Nyíregyháza.jpg|*N'jired'haz*-päraudtestancijan sauvuz vl 2017


## Sebruzlidnad

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''nyiregyhaza.hu'').
Sombathei

**Sombathei** vai **Sombathel' ** ( ['sombɒt.hɛj], ,  [ˌʃtaɪnaˈmaŋɐ], ) om lidn Mad'jaranman päivlaskmas. Se om valdkundan kümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Vaš-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rimalaižil vl 45 EME kuti *Savarii* (*Savaria*), Pannonii-provincijan pälidn, sen jändused oma kaičenus paloin. Vn 458 manrehkaiduz pani lidnad mantazole. Mad'jaran nimituz libui sobatan jarmankoišpäi: *szombat* «sobat» i *hely* «sija».

Toižen mail'man sodan jäl'ghe mašinansauvomižen, tekstiližen i sömtegimišton edheotandad oliba saudud da radoiba Sombatheliš.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivlaskmas, 216 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pened Perint i Djondjoš-joged jokstas lidnadme.

Matkad Avstrijan röunhasai om kümne kilometrad päivlaskmha, Budapešthasai om 220 km päivnouzmha. Budapešt — Grac raudtekeskust läbitab lidnad.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 78 884 ristitud, vn 2022 — 78 522 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 85 617 eläjad vl 1990.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2011): mad'jaralaižed — 83,0 %, saksalaižed — 2,0 %, čiganalaižed — 0,8 %, horvatijalaižed — 0,6 %, toižed rahvahad — 1,2 %, rahvahuden ozutandata — 12,4 %.

Edeline mer om Tivadar Puškaš (*Puskás Tivadar*, reduku 2010 — reduku 2019).

## Galerei

Szombathely, Hungary - panoramio (28).jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2012)
Szombathely katedrála 3.jpg|Pühän Maria-neiččen Tulendan päjumalanpert' (1791−1814, katoline), vn 2019 nägu
Színház Szombathely.JPG|Teatr Šandor Veorešan nimed (vn 2011 olend)
Szombathely, Railway Station 1. - panoramio.jpg|*Sombathei*-päraudtestancijan sauvuz, 2008. voz' vai sen aigemba


## Sebruzlidnad
*  Ferrar, Italii (vspäi 1997)
*  Joškar-Ol, Marii Elan Tazovaldkund, Venäma (vspäi 1971)
*  Kaufboiren, Bavarii, Saksanma (1992)
*  Kol'ding, Danii (1991)
*  Lapenrand, Suomenma (1983)
*  Sisak, Horvatii (2003)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''szombathely.hu'').
Bekeš'čab

**Bekeš'čab** ( [ˈbeːkeːʃt͡ʃɒbɒ], , , ) om lidn Mad'jaranman suvipäivnouzmas. Se om Bekeš-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Čab-külä () mainitase vl 1330. Nügüdläine nimituz om turkan augotižlibundanke.

Bekeš'čab šingotase tömašinoiden tegimel, tekstiližel, omblend- i sömtegimištol.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalas, Köröš-jogen ližajogen randal (Tisan bassein), 89 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Romanijan röunhasai om vižtoštkümne kilometrad päivnouzmha, Budapešthasai om 180 km lodeheze. Raudtestancii radab «Timišoar — Budapešt»-keskustal.

Klimat om ven kontinentaline subtropižen klimatan röunal. Keza om hätkeline räk. Voden keskmäine lämuz om +11,2 C°, kezakun-elokun +20,4..+22,1 C°, tal'vkun-uhokun −0,5..+1,3 C°. Ekstremumad oma −24,6 C° (tal'vku-uhoku) i +41,7 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +4,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,6 C°). Paneb sadegid 574 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (59..68 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (32..35 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 66..72 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 84..89 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 62 050 ristitud, vn 2022 — 55 164 ristitud. Vll 1980−2001 lidnan ristitišt oli kaikiš suremb, 67..68 tuhad eläjid (68 044 eläjad vl 1980, 67 968 rist. vl 2001). Edel 1930-nzid vozid slovakalaižed oliba enambuses lidnas.

Religijan mödhe (2022): riman katolikad — 13,6 %, lüteranižusen polenpidajad — 10,2 %, kal'vinistad — 6,5 %, grekan katolikad — 0,3 %, toižed uskojad — 2,0 %, religijatomad — 27,9 %, jätiba vastuseta — 39,5 %.

## Galerei

Békéscsaba városháza.JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (2013)
Evangélikus templomok Békéscsabán.jpg|Sur' i pen' lüteranižed jumalanpertid, vn 2012 nägu
Békéscsaba kat templom.JPG|Ph. Antonii Padujalaižen päjumalanpert' (riman katoline, 2010), vn 2013 nägu
Békéscsaba Jókai színház.JPG|Teatr Mor Jokai-romanistan nimed (vn 2013 olend)
Békéscsaba vasútállomás.JPG|*Bekeš'čab*-päraudtestancijan sauvuz, vn 2013 nägu


## Sebruzlidnad
*  Bejuš, Romanii
*  Lüterštadt Vittenberg, Saksonii-Anhal't-federacijanma, Saksanma
*  Mikoi, Suomenma
*  Odorheju Sekujesk, Romanii
*  Salont, Romanii
*  Tarnovske Guri, Pol'šanma
*  Trenčin, Slovakii
*  Užgorod, Ukrain
*  Zrenänin, Serbii

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''bekescsaba.hu'').
Sol'nok

**Sol'nok** ( [ˈsolnok]) om lidn Mad'jaranman keskuzpalas. Se om Jas-Nad'kun-Sol'nok-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1075 kuti ühtennimižen komitatan pälidn. Oli peneks küläks mongoližen vägitungendan jäl'ghe. Kätihe lidnuseks edel turkoiden londad, no hö otiba lidnad i valdoičiba siš vll 1552−1685.

Lidnan tobj pala oli muretud vl 1685 i 1944. Vspäi 1847 raudte ühtenzoitab Sol'nokad Budapeštanke.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivlaskmaiženno röunanno, ühesakümnes kilometras suvipäivnouzmha Budapeštaspäi, Tis-jogen molembil randoil, 68 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ven kontinentaline valdmeren valatoitusenke, subtropižen klimatan röunal. Keza om hätkeline räk päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,4 C°, kezakun-elokun +20,7..+22,6 C°, tal'vkun-uhokun −0,5..+1,5 C°. Ekstremumad oma −24,8 C° (viluku) i +40,4 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +4,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,2 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (semendkun minimum om +0,8 C°). Paneb sadegid 532 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (65..69 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (25..30 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..69 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 84..86 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 77 631 ristitud, vn 2011 — 72 953 ristitud, vn 2022 — 66 061 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 78 328 eläjad vl 1990.

Rahvahad (2001): mad'jaralaižed — 98 %, čiganalaižed — 1 %, toižed rahvahad — 1 %.

Edeline lidnan pämez' om Ferenc Salai (*Szalay Ferenc*, 1998−2002, reduku 2006 — sügüz'ku 2024).

## Galerei

Kutyás fiú (Kligl Sándor) és a Városháza, Kossuth tér, 2017 Szolnok.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2017)
Ferences templom (Szentháromság) (6059. számú műemlék) 67.jpg|Pühän Stroican jumalanpert' (katoline), vn 2011 nägu
Szolnoki református templom.jpg|Kal'vinizman (Reformatine) jumalanpert', vn 2011 nägu
Szigligeti Theater - Szolnok.jpg|Teatr Ede Sigligeti-dramaturgan nimed (vn 2016 olend)
Hungary Szolnok railway station and Jubilee Square Nr02.jpg|*Sol'nok *-päraudtestancii Jubilejan torgul vl 2010


## Sebruzlidnad
*  Baja Mare, Romanii (vspäi 1990)
*  Bel'sko-Bäl, Pol'šanma (1995)
*  Forli, Italii (1998)
*  Istvud, Anglii, Sur' Britanii (2006)
*  Judz, Japonii (2004)
*  Rakvere, Estinma (2008)
*  Regimägi, Suomenma (1969)
*  Roitlingen, Baden-Vürtemberg, Saksanma (1990)
*  Šoham, Izrail' (2001)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''info.szolnok.hu'').
Seksard

**Seksard** ( [sɛksaːrd]) om Mad'jaranman lidn valdkundan suves. Se om Tol'n-agjan administrativižeks keskuseks da palaks, kaikiš penemb mugoine valdkundas.

## Istorii
Ende kel'tine Alisk-eländpunkt (*Aliska*) oli lidnan sijas. Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1015. Benediktižen jumalankodin sauvomine zavodihe vl 1061 Bela I-kunigahan käskön mödhe. Edel i jäl'ghe Osmanan imperijad Seksard oli znamasine lidn, ümbrišton jarmankkeskuz. Kätihe makundan keskuseks vl 1779.

Seksard šingotase turizmal, kabel'tegimel, matkliphiden i matkaksessuaroiden fabrikal. Lidn om vinan tehmižen rajonan keskuseks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmas, Šio-kanalan randal ( 120 km pitte, ühtenzoitab Balaton-järved Dunainke), Dunain oiktal randpolel (keskuz — vižtoštkümnes kilometras jogespäi), kukhikahas tahondas, 100..180 m ü.m.t. korktusil.

Matkad Budapešt-pälidnhasai om 130 km pohjoižhe orhal vai 148 km avtoteidme.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 34 296 ristitud, agjan kudendez, vn 2022 — 29 889 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 36 840 eläjad vl 1990.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2011): mad'jaralaižed — 84,7 %, saksalaižed — 4,6 %, čiganalaižed — 2,0 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 8,3 %.

Religijan mödhe (2011): katolikad — 36,8 %, kal'vinistad — 7,0 %, lüteranižusen polenpidajad — 2,4 %, toižed uskojad — 1,3 %, religijatomad — 23,6 %, jätiba vastuseta — 28,9 %.  

## Galerei

Városháza (Tormay Károly, Huber Henrik, 1846). 2016 Szekszárd 003.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2016)
Belvárosi templom, Béla király tér, 2016.jpg|Keskuzline jumalanpert' Bela I-kunigahan torgul (katoline), vn 2016 nägu
Samsonite Hungaria factory, Keselyusi Road, 2016 Szekszard.jpg|*Samsonite Hungaria*-kompanijan tegim vl 2016 (matkliphad da sumcad)
HU-TO-Szekszárd007.JPG|Pečan universitetan palakund (2013)
Busbahnhof, Credo (LKN-773), 2024 Szekszárd.jpg|Lidnan avtobusstancii i *Seksard*-päraudtestancijan sauvuz vl 2016


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''szekszard.hu'').
Vesprem (lidn)

**Vesprem** (, , , ) om lidn Mad'jaranman päivlaskmas. Se om ühtennimižen agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud zamkaks kall'on (kukhan) päl, frankalaižil ezimeletaden Karl I Sur'-kunigahan aigan (8.-9. voz'sadad) Bela III-ruhtinasen aigkirjan mödhe. Mad'jaralaižed tuliba regionha i sauvoiba lidnust Ištvan I Pühä-kunigahan aigan (10. i 11. voz'sadan röun). Vesprem kändihe ühteks ezmäižiš Mad'jaranman lidnoišpäi episkopkafedranke vl 1009. Lidnan episkopad vencaiba valdkundan kunigahiden akoid kunigaznaižikš. Avstrijan sodamehed mureniba lidnusen seinid vl 1706.

Vesprem šingotase mašinansauvomižen äjil edheotandoil (avtopalad, instrumentad), elektroladimišton pästandal medicinan täht, logistikan keskusil.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivnouzmas, seičemel nimitadud kukhal, Šed-jogen randoil ( 70 km pitte), vižtoštkümnes kilometras lodeheze Balaton-järven randišton pohjoižagjaspäi.

Matkad Budapešthasai om 110 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme vai kaks' časud jonusel.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 61 721 ristitud, agjan kudendez, vn 2022 — 55 910 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 63 867 eläjad vl 1990.

Rahvahad (2011): mad'jaralaižed — 83,9 %, saksalaižed — 2,4 %, čiganalaižed — 0,7 %, toižed rahvahad — 13 %.

Religijan mödhe (vn 2011 rahvahanlugemine) lidnalaižiden 38,9 % oliba riman katolikad, 0,3 % — grekan katolikad, 7 % — kal'vinistad, 2,1 % — lüteranad, 20,6 % — religijatomad, 31,1 % — toižed uskojad vai vastuseta.

Lidnan tobmuden pämez' om burgomistr (). Edeližed lidnan pämehed oma Janoš Debrečeni (*Debreczenyi János*, 2006 — reduku 2010), Laslo Dioši (*Dióssy László*, 1990−2006).

## Galerei

Veszprém castle.jpg|Vespreman zamk lidnan vanhas palas (2014)
Veszprem Varoshaza1.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2005)
Szent Mihály-székesegyház (Veszprém)2.jpg|Ph. Mikoi-arhangelan päjumalanpert' (katoline, 18. voz'sada) ph. Stroican torgul, vn 2023 nägu
Eötvös Károly Megyei Könyvtár, Veszprém, Vesz3.jpg|Vespreman agjan kirjišt (vn 2004 olend)


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''veszprem.hu'').  *(+    matknikoiden täht)*
Zalaegerseg

**Zalaegerseg** ( [ˈzɒlɒɛɡɛrsɛɡ], ) om lidn Mad'jaranman päivlaskmas. Se om Zal-agjan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1247 kuti *Egerskug* (). Vozil 1266−1848 Vespreman arhijerejad oliba lidnan pämehikš. Lidnuz om saudud voden 1526 jäl'ghe i se ei olend anastadud turkoil 1570-nzil vozil i vl 1616. Oli andnus turkoile vaiše vl 1664, no avstrižed sodaväged päzutiba kaik Mad'jaranmad 17. voz'sadan lopus.

Vl 1890 raudte tuli lidnha, i se abuti Zalaegersegale jäda ümbrišton keskuseks. Toižen mail'man sodan jäl'ghe šingotihe teravas, mülüti äi žiloid, saudihe tekstil'fabrikad i kivivoinümbriradajad edheotandad.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižes, Zalanjogen randoil (lankteb Balaton-järvhe, Dunain bassein), 166 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

«Vašvar — Nad'kaniž»-avtote (E65) läbitab lidnad. Matkad Budapešthasai om 200 km pohjoižpäivnouzmha, Avstrijan i Slovenijan valdkundröunoihesai om nell'kümne kilometrad päivlaskmha.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 59 499 ristitud, vn 2022 — 54 428 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62 214 eläjad vl 1990.

Rahvahad (2011): mad'jaralaižed — 95,9 %, čiganalaižed — 1,6 %, saksalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 1,5 %.

Religijan mödhe (2011): riman katolikad — 52,5 %, kal'vinistad — 2,9 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,0 %, grekan katolikad — 0,2 %, toižed uskojad — 1,6 %, religijatomad — 14,3 %, jätiba vastuseta — 27,9 %.

## Galerei

17–19 Kossuth Street, 2020 Zalaegerszeg.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2020)
R. k. plébániatemplom (11066. számú műemlék) 5.jpg|Lidnan kaičijan Ph. Maria Magdalinan jumalanpert' (katoline, 18. voz'sadan), vn 2011 nägu
Hevesi Sándor Színház.jpg|Teatr Šandor Heveši-režissöran nimed (vn 2008 olend)
Ice Hockey Arena, 2020 Zalaegerszeg.jpg|Jähokkein aren (2020)
Zalaegerszeg vasútállomás27.jpg|Lidnan avtobusstancii i *Zalaegerseg*-päraudtestancijan sauvuz vl 2020


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''zalaegerszeg.hu'').
Vägimehen pördumine

**«Vägimehen pördumine»** (; , sana-sanaližes känduses znamoičeb «*jäl'gmäine tora*») om voden 2013 AÜV:oiden torafil'm.

Režissör  — suvikorejalaine Kim Čži Un, se oli hänen debüt Gollivudan kinos. Päroliš — Arnol'd Švarcenegger da Forest Uitaker. Ezmäine ozutez AÜV:oiš oli vl 2013 vulikun 18. päivän, Venämas — uhokun 21. päivän sil-žo vodel.

## Kinotarin

Rei Ouens (Arnol'd Švarcenegger) radnikoičeb šerifaks tünes Sommerton Džankšen-lidnas AÜV:oiden da Meksikan röunanno. Äi vozid tagaz hän läksi Los Andželesan policijan palakundaspäi operacijan jäl'ghe, konz salihe surt narkotikan jügud ika hänen seičeme radsebranikad pölištuiba. Kortes Gabriel (Eduardo Nor'jega), tetab narkobaron da kartelin pämez' koumandes pol'ves, joudutab ičtaze kaičendaspäi, päzub surmičendad da ohjastades avtod (Chevrolet Corvette ZR1) oigendase Sommerton Džankšen-lidnha, kus šerif ičeze abunikoiden kerdalaz vaumičeb jäl'gmäišt torad, miše ei antta ogernikoile ülitada valdkundröun. Äjak-se azektudud hüvin toračuiden joukud tehtas ted bossan avton täht. Üks' heišpäi atakuib Sommerton Džankšen-lidnad, da torapöud levitase neciš lidnas. Šerifan käzitora narkobaronanke toračul ratud kanjonsildas tegese voibištelendan hüvuden da pahuden keskes ladvaks.

## Rolid
* *Rei Ouens-šerif* — Arnol'd Švarcenegger
* *Džon Bannister-agent* — Forest Uitaker
* *Sara Torrans* — Džeimi Aleksandr
* *Berrell* — Peter Stormare
* *Frenk Martines* — Rodrigo Santoro
* *L'juis Dinkam* — Džonni Noksvill
* *Maik Figerola* — Luis Gusman
* *Džerri Beili* — Zak Gilford
* *Ellen Ričards-agentnaine* — Genezis Rodrigez
* *Gabriel' Kortes* — Eduardo Nor'jega
* *Kožumatoi Parsons-fermer* — Garri Din Stenton
* *Fil Haies* — Deniel Henni

## Fil'man kuvadamine
Kuvadamišt zavodihe vn 2011 17. päiväl redukud. Tegihe sidä AÜV:oiden Nju Meksiko- da Nevad-štatoiš.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Fil'man polhe *[[Feisbuk|facebook.com]]*-saital.
Kleimor

**Kleimor** () om kaks'käzižen (harvemb — üks'käzižen) mekan eriline toižend. Kävutihe sidä Šotlandijas 15.-17. voz'sadoil. Nimituz tuleb gelan kelespäi: *claidheamh mòr* — «sur' mek».

Teran keskmäine piduz om 107 sm, varden — 33 sm, ühthine piduz om 140 sm, veduz 2,5 kg. Kaikiš suremb *Fuilteach Mhuirt*-kleimor («verev rikond») om 224 sm pitte i 10 kg vedutte. Kävutihe avaros rattematomiš klansodoiš i Anglijan röunmavägid vaste.
Šal'gotarjan

**Šal'gotarjan** ( [ˈʃɒlɡoːtɒrjaːn], ) om lidn Mad'jaranman pohjoižes. Se om Nograd-agjan administrativižeks keskuseks (vspäi 1950) da palaks.

## Istorii
Šal'gon zamk i jumalanpert' oliba saudud 13. voz'sadal. Zamkan ruinad oma kaičenus läz lidnad. Nügüdläine eländpunkt šingotaškanzihe kivihilen samižel 19. voz'sadan keskes. Se sai lidnan statusad vl 1922. Samine kivihilen kaivuzišpäi om sauptud nügüd', kebnad varad tuliba lophu.

Šal'gotarjan šingotase metallurgižel tegimel (ratas viluvanundan i nagloiden cehad vaiše), turizmal, tehnopark om saudud vodele 2000. Ende stökoltegim i lämuzizoläcijan tegim radoiba mugažo.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, Karanč-Medveš-mägimassivanno, 299 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om mecoid korktoil kukhil lidnas ümbri.

Matkad Budapešthasai om 120 km suvipäivlaskmha, Miškol'chasai om seičemekümne kilometrad päivnouzmha.

Klimat om ven kontinentaline Atlantižen valdmeren i Keskmeren valatoitusenke, pil'vekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +10,0 C°, ühten..kahten gradusad alemba mi valdkundan keskmäras, kezakun-elokun +18,5..+19,1 C°, tal'vkun-uhokun −2,0..+0,6 C°. Paneb sadegid 609 mm vodes, enamba semendkus-elokus (61..80 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (32..40 mm kus) i redukus (37 mm).

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 528 ristitud, vn 2011 — 37 166 ristitud 100,84 km² pindal, vn 2022 — 31 312 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 46 763 eläjad vl 1980 i 45 351 eläjad vl 1990. *Somoskőújfalu*-žilo (2,2 tuh. rist. vl 2015) läksi lidnaspäi vl 2006 lidnan jügedan ekonomižen situacijan tagut.

Religijan mödhe (2022): riman katolikad — 28,5 %, kal'vinistad — 1,7 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,0 %, grekan katolikad — 0,3 %, toižed uskojad — 3,2 %, religijatomad — 20,8 %, jätiba vastuseta — 44,5 %.

## Galerei

Town Hall, Salgótarján.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz i muzei (2016)
Zagyvarona church.jpg|Ph. Ondrijan jumalanpert' Zad'varonas barokon stiliš (19. voz'sadan, katoline), vn 2006 nägu
Salgótarján, conferential centre.jpg|Kul'turan i konferencijoiden keskuz Jožef Atillan nimed (2007)


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''salgotarjan.hu'').
Tataban'j

**Tataban'j** ( [ˈtɒtɒbaːɲɒ], ) om lidn Mad'jaranman lodehes. Se om Komarom-Estergom-agjan administrativine keskuz (vspäi 1950).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud radnikžiloks 19. voz'sadal samha kivihil't. Se sai lidnan statusad vl 1947. Ende oli metallurgijan i jüžmakon mašinansauvomižen keskuseks.

Tataban'j šingotase elektropaloiden tehmižel, pakuitesen pästandal, alüminijan ümbriradmižel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalas, alangištos Gereče- i Verteš-mägisel'giden keskes, 167 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, «Budapešt — Ven»-raudtekeskustal.

Matkad Budapešthasai om vižkümne viž kilometrad suvipäivnouzmha.

## Tobmuz
Tataban'j-lidn jagase kahesaks ümbrikoks.

Edeline lidnan pämez' om Čaba Šmidt (*Csaba Schmidt*, reduku 2010 — reduku 2019).

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 67 753 ristitud, agjan videndez, vn 2022 — 65 830 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 75 971 eläjad vl 1980.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2011): mad'jaralaižed — 82,8 %, saksalaižed — 2,6 %, čiganalaižed — 1,8 %, slovakijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 12,0 %.

Religijan mödhe (2011): katolikad — 26 %, kal'vinistad — 6 %, lüteranižusen polenpidajad — 1 %, toižed uskojad — 1,2 %, religijatomad — 34,5 %, jätiba vastuseta — 31,3 %.

## Galerei

Polgármesteri Hivatal, 2017 Tatabánya.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2017)
Saint Michael church, 2017 Tatabánya.jpg|Ph. Mikoi-arhangelan jumalanpert' Banhidas (1885, katoline), vn 2017 nägu
Modern Üzleti Tudományok Főiskolája, Stúdium tér 1, 2008 Tatabánya.jpg|*Edutus*-universitet, A-sauvuz vl 2008
A tatabányai Jászai Mari Színház légi fotója.jpg|Teatr Mari Jasai-aktrisan nimed (ende Rahvahapert', vn 2014 olend)
Bus station, Vértes shopping center, train station, 2017 Tatabánya.jpg|*Vértes*-torguindkeskuz, avtobusstancii i *Tataban'j*-päraudtestancii vl 2017


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''tatabanya.hu'').