open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalačinsk

**Kalačinsk** () om Venäman lidn da lidnankund Omskan agjan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe (ühtes rives Isil'kulinke), om Kalačinskan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1794 kuti *Kalačiki*-külä vai *Kalač*. Vl 1896 saudihe Transsiban stancijad kahtes kilometras suvhe žilospäi, ühtištadihe niid aigan mändes. Vozil 1920−1925 žilo sai makundan lidnan statusad i nimitihe nügüdläižikš, sid' oli žiloks möst. Vn 1943 24. vilukud kätihe Kalačinskad radnikžiloks, vn 1952 27. päiväl kül'mkud — lidnaks tošti. Vspäi 1955 raudten distancii radab elektrižel vedandal.

Kalačinsk šingotase mehanižel tegimel (maižanduzazeged, katl'ad) i keramižen savičun tegimel, mugažo maidtegim, leibänkombinat i raudtedepo ratas lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Om'-jogen (, Irtišan oiged ližajogi) alajoksmusen hural randal tobjimalaz, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Omskan röunhasai om kuz'kümne viž kilometrad päivlaskmha raudtedme vai avtol. Toine lähembaine lidn om Tatarsk (Novosibirskan agj) 90 km päivnouzmha Transsibal vai avtotedme.

## Tobmuz
Kalačinsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidnankundan pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Aleksei Basov (kül'mku 2020 — keväz'ku 2024). Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vl 2015, rajonan administracii tegeb sen velgusidme.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 556 ristitud, rajonan pol', vn 2021 — 21 378 ristitud. Kaik 22 781 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 26 tuhad eläjid vl 1998.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma saudud da avaitud lidnas: Sündun Eläbzdusen kafedraline päjumalanpert' (om sätud vll 2001−2008) i ühtennimine jumalanpert' (letihe vll 1990−1995).

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž päivkodid (nomer 1..4, 7), gimnazii (nomer 1), licei, kaks' keskškolad (nomer 2 i 4), adaptivine škol-internat, čomamahtoine škol, lapsiden tervehtamižen i opendusen fizkul'turižsportivine keskuz.

Kalačinskan agrariž-tehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Stella with a clock in Kalachinsk.jpg|Tobmuden pert' i stell časuidenke sen edes (2023)
Church in Kalachinsk.jpg|Sündun Eläbzdusen kafedraline päjumalanpert', vn 2023 nägu
Memorial wall kalachinsk.jpg|Memorialine sein Suren sodan pölištunuzile (2016)
Osminin's School 1.jpg|Lidnan kodirandantedištandmuzei (2016, ende škol, P.E. Osminin-vägimez' openui siš)
Станция Калачинская (вокзал).jpg|*Kalačinskai*-päraudtestancijan sauvuz vl 2021


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da Kalačinskan rajonan sait (''kalachinsk.gosuslugi.ru'') i sen vanh versii Omskan agjan gubernatoran da Ohjastusen oficialižel portalal (''kalach.omskportal.ru'', om täuttud vn 2023 keskhesai).
Nitmarin Vikipedii

**Nitmarin Vikipedii** (ičeze nimituz *Олык Марий Википедий*) om joudai enciklopedii nitmarin kelel, Vikipedijan nitmarinkel'ne jaguz. Se kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Se om avaitud vl 2009, heinkun 9. päiväl. Vozil 2006−2009 Nitmarin Vikipedii oli Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2008, sulaku — 500 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2009, kül'mku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2011, 7. uhoku — 1500 südäimištlehtpolid
* 2011, 13. sulaku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2012, 7. sulaku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2014, 9. semendku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2014, 26. heinku — 6000 südäimištlehtpolid
* 2016, 1. viluku — 8616 südäimištlehtpol't
* 2018, 29. semendku — 10 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Nitmarin Vikipedijan pälehtpol' (''Тӱҥ лаштык'').
Nazivajevsk

**Nazivajevsk** () om Venäman lidn da lidnankund Omskan agjan päivlaskmas. Se om Nazivajevskan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1910 kuti *Sibirin posad*-žilo () Transsiban *Nazivajevskai*-raudtestancijanno. Vll 1917−1933 nimitihe *Sibirskoje*-eländpunktaks. Vspäi 1933 — *Nazivajevk*-žilo (). Vl 1947 kätihe *Novonazivajevk*-radnikžiloks. Se sai lidnan statusad vl 1956 nügüdläiženke nimenke.

Nazivajevsk šingotase savičuntegimel i nahktegimel, mugažo maidtegim radab.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Išiman tazangištol, 90 kilometras jogespäi, kesked penid järvid i soid, 126 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nazivajevsk alištub sur'vezile gruntveden korktan tazopindan tagut.

Matkad Omskhasai om 140 km suvipäivnouzmha orhal (raudtedme) vai 205 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Isil'kul' 75 km suvhe avtotedme i Tükalinsk 75 km pohjoižpäivnouzmha avtol. «Tümen' — Omsk»-raudtejono jagab lidnad kaks'haze.

## Tobmuz

Nazivajevsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 68,7 km².

Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Administracijan pämez'. Lidnankundan Administracii om likvidacijan pordhal vn 2025 kezakuspäi. Viktor Lupinos radoi lidnan Administracijan pämehen hätken (keväz'ku 2010 — kezaku 2025). Lidnan Nevondkund om likvidacijan pordhal mugažo, vn 2025 uhokuspäi. Sen enččed ezimehed oma Nelä Špeht (reduku 2021 — uhoku 2025), Natal'ja Tarasova (semendku 2018 — reduku 2021), Tat'jana Ekojan (radoi vn 2018 semendkuhusai).

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 615 ristitud, rajonan pol', vn 2021 — 10 434 ristitud. Kaik 11 249 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16 494 eläjad vl 1959.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma saudud lidnas: phh. Borisan i Gleban jumalanpert' (letihe vll 2008−2011) i ph. Ol'gan časoun' (om 2000-nziš vozišpäi).

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' päivkodid (nomer 1..4), kaks' keskškolad (nomer 1 i 4), gimnazii (ende škol nomer 3), lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol.

Nazivajevskan agrariž-industrialine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Nazyvayevsk 2023-07 1688236533.tif|Vezičuhunduz (2023)
Nazyvayevsk 2023-07 1688235788.tif|Villänpurnud vl 2023
Trans Sibir.JPG|Passažirjonuz lidnan stancijal, 24. sulaku 2009
Nazyvayevsk Nazyvaevskaya station 2009-06 1246270980.JPG|*Nazivajevskai*-päraudtestancii vl 2009


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnankundan tobmuden sait (''nazyvaevsk-r52.gosweb.gosuslugi.ru'') i sen vanh versii (''naz.naz.omskportal.ru'', om täuttud vhesai 2023).
Gagarin (znamoičendad)

**Gagarin** om venälaine kanzannimi vai toponim. Se voib znamoita:
* Jurii Gagarin — nevondkundaline kosmonavt-lendai, ezmäine kosmonavt mail'mas.
* Gagarin — Venäman lidn Smolenskan agjas.
* Gagarin — Uzbekistanan lidn Džizakan agjas.
Virun Vikipedii

**Virun Vikipedii** (ičeze nimituz *Võrokeeline Vikipeediä*) om joudai enciklopedii virun kelel, Vikipedijan virunkel'ne jaguz.

Se om avaitud vn 2005 kezakun 25. päiväl.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2005, reduku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2007, viluku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2008, tal'vku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2009, keväz'ku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2009, tal'vku — 4000 südäimištlehtpolid
* 2012, sügüz'ku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2016, sulaku — 5500 südäimištlehtpol't

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Virun Vikipedijan pälehtpol' (''Pääleht'').
Gagarin (Smolenskan agj)

**Gagarin** (; edel vn 1968 23. sulakud *Gžatsk*) om Venäman lidn da lidnankund Smolenskan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Gagarinan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1703 kuti *Gžatin valdmad* () Suren Petran käskön mödhe. Vl 1776 Gžatin slabad' sai lidnan statusad Gžatsk-nimenke. Suren sodan aigan lidn oli okkupiruidud (9. reduku 1941 — 6. keväz'ku 1943). Udesnimitihe Jurii Gagarinan (1934−1968) kanzannimen mödhe, oli sündnu Gžatskan sündutamižkodihe.

Gagarin-lidn šingotase mašinansauvomižen tegimel (cisternad, fitingad surile metalltorvveimile, blokpertid), mašiništonsauvomižen toižil  edheotandoil (dizel'likutimed, pressad, patronad), sömtegimištol (lihafabrik, maidkonservad), mugažo šintegim pästab räzinan jändusišpäi, lämuztehnikan fabrik, mecan ümbriradmižen edheotand i omblendfabrik ratas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, Gžat'-jogen molembil randoil ( 67 km pitte, Volgan bassein), 194 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Moskvan agjhasai om kaks'kümne kilometrad päivnouzmha, Smolenskhasai om 205 km suvipäivlaskmha orhal vai 228 km «Belarus'»-avtotedme (M1) i 250 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Väz'm 58 km suvipäivlaskmha orhal, 66 km avtol vai raudtel, Sičovk 54 km lodeheze orhal, 89 km avtotedme vai 142 km raudtedme, i Možaisk (Moskvan agj) 66 km päivnouzmha orhal, 73 km avtotedme vai raudtedme.

## Tobmuz
Trufani-žilo (, ristitišt om tundmatoi) mülüb lidnankundha Gagarinan ližaks. Lidnankundan pind — 17,95 km².

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 721 ristitud, rajonan kaks' koumandest, vn 2021 — 26 500 ristitud. Kaik 29 285 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli vl 2010, mugažo 31 700 eläjad vozil 1996 i 2011.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 86,8 %, armenijalaižed — 1,9 %, ukrainalaižed — 0,6 %, tadžikalaižed — 0,6 %, vaugedvenälaižed — 0,5 %, čiganalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 2,1 %, rahvahuden ozutandata — 7,0 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan päjumalanpert' (1900), viž jumalanpertid i kaks' časounäd.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.

Gagarinan äiprofil'ne kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.

## Galerei

Гостиница "Восток" - panoramio.jpg|Vostok-adivpert' vl 2012
Gagarin town - Gzhat River 01.jpg|Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan päjumalanpert' i kaks' jumalanpertid Gžat'-jogen randal, vn 2010 nägu
Гагарин. Церковь Вознесения.jpg|Sündun Voznesenjan jumalanpert', vn 2019 nägu
Gagarin town - Gagarin Memorial Museum 02.jpg|Gagarinan muzeikompleksan Kosmonavtoiden pert' (2010)
Gagarin city station.jpg|*Gagarin*-päraudtestancijan sauvuz vl 2010


## Tetabad sündnuded
* Nikolai Noskov (sünd. 1956) — Venäman pajatai da muzikankirjutai.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''gagarinadmin.ru'').
Permin komin Vikipedii

**Permin komin Vikipedii** (ičeze nimituz *Перем коми Википедия*) om joudai enciklopedii permin komin kelel, Vikipedijan permin kominkel'ne jaguz.

Se om avaitud vn 2010 redukul. Edel sidä vn 2010 augotišespäi Permin komin Vikipedii oli Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2011, semendku — 1000 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2011, kezaku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2012, keväz'ku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2014, tal'vku — 3500 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Permin komin Vikipedijan pälehtpol' (''Пондӧтчан листбок'').
Erzän Vikipedii

**Erzän Vikipedii** (ičeze nimituz: *Эрзянь Википедия*) om joudai enciklopedii erzän kelel, Vikipedijan erzänkel'ne jaguz.

Se om avaitud vl 2008 semendkun 26. päiväl, ühten aigan Mokšan Vikipedijanke. Edel sidä vn 2006 kül'mkuspäi Erzän Vikipedii oli Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2007, reduku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2008, semendku — 500 südäimištlehtpol't
* 2009, heinku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2015, 16. semendku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2016, uhoku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2017, 11. reduku — 4000 südäimištlehtpolid
* 2020, 6. semendku — 6000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Erzän Vikipedijan pälehtpol' (''Прявтлопа'').
Baškiran Vikipedii

**Baškiran Vikipedii** (ičeze nimituz: *Башҡорт Википедияһы*) om joudai enciklopedii baškiran kelel, Vikipedijan baškirankel'ne jaguz.

Nece jaguz om avaitud vl 2002 kezakun 2. päiväl. 16. sulaku 2005 lugetas Baškiran Vikipedijan oficialižeks sündundpäiväks, necil päiväl Башҡортостан-kirjutusen ezmäine versii oli sätud, ka vl 2015 kümnevozne jubilei oli jo oigetud. Vspäi 2012 necen voden ezitegesed Baškortostanan kaikiš küliš, Venäman jogiš i Saksanman municipalitetoiš otiba jagusen pol't.

Paremboittas kirjutusid Baškortostanas tazovaldkundan 100-voččele jubilejale vl 2019.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2006, 26. sulaku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2009, 2. tal'vku — 500 südäimištlehtpol't
* 2010, 7. tal'vku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2011, 31. eloku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2011, 1. sügüz'ku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2011, 10. sügüz'ku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2012, 20. viluku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 20. viluku — 15 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 31. reduku — 20 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 20. tal'vku — 25 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 12. uhoku — 30 000 südäimištlehtpolid
* 2015, 21. eloku — 35 000 südäimištlehtpolid
* 2017, 5. reduku — 40 000 südäimištlehtpolid
* 2018, 31. reduku — 45 000 südäimištlehtpolid
* 2019, 31. reduku — 50 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Baškiran Vikipedijan (''ba.wikipedia.org'') pälehtpol' (''Баш бит'').
Čuvašan Vikipedii

**Čuvašan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Чăваш Википедийĕ*) om joudai enciklopedii čuvašan kelel, Vikipedijan čuvašankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz. Mülüb muga nimitadud «Čuvašan Internet:ha» (kacu kirjutuz ru-vikiš).

Nece jaguz om avaitud vl 2004 kül'mkun 22. päiväl, ka vl 2014 kümnevozne jubilei oli jo oigetud.

Vl 2009 Vikimedijan rahvahidenkeskeižen «Vikimanii»-konferencijan aigan Vikipedijan alusenpanii Džimmi Ueils starinoiči Vikipedijan projektoiden znamoičendas olijoiden hajendan röunal keliden täht otten čuvašan kel't ozuteseks.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2005, kezaku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2005, heinku — 500 südäimištlehtpol't
* 2005, reduku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2006, 9. keväz'ku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2006, 22. eloku — 4000 südäimištlehtpolid
* 2007, viluku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2007, 13. sügüz'ku — 6000 südäimištlehtpolid
* 2008, 14. viluku — 7000 südäimištlehtpolid
* 2008, 17. heinku — 8000 südäimištlehtpolid
* 2008, tal'vku — 9000 südäimištlehtpolid
* 2009, 6. sulaku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2013, keväz'ku — 15 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 10. kül'mku — 20 000 südäimištlehtpolid
* 2014, uhoku — 25 000 südäimištlehtpolid
* 2014, 1. eloku — 30 000 südäimištlehtpolid
* 2016, 29. viluku — 34 000 südäimištlehtpolid
* 2017, 20. sulaku — 40 000 südäimištlehtpolid
* 2022, 17. reduku — 50 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Čuvašan Vikipedijan pälehtpol' (''Тĕп страница'').
Jakutan Vikipedii

**Jakutan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Сахалыы Бикипиэдьийэ*) om joudai enciklopedii jakutan kelel, Vikipedijan jakutankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Nece jaguz om avaitud vl 2008 semendkun 18. päiväl. Edel sidä vs 2006 tal'vkun 21. päiväspäi Jakutan Vikipedii oli Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2007, kül'mku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2008, reduku — 500 südäimištlehtpol't
* 2009, 1. viluku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2009, uhoku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2009, keväz'ku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2009, 10. reduku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2010, eloku — 7000 südäimištlehtpolid
* 2013, keväz'ku — 9000 südäimištlehtpolid
* 2014, 5. viluku — 10 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Jakutan Vikipedijan pälehtpol' (''Сүрүн сирэй'').
Burätan Vikipedii

**Burätan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Буряад Википеэди*) om joudai enciklopedii burätan kelel, Vikipedijan burätankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Nece jaguz om avaitud vn 2006 keväz'kus.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2010, kül'mku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2012, kül'mku — 500 südäimištlehtpol't
* 2014, semendku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2015, sügüz'ku — 1500 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Burätan Vikipedijan pälehtpol' (''Нюур хуудаһан'').
Suomalaižed

**Suomalaižed** (, üks'lugu *suomalainen*) om suomalaiž-ugrilaine rahvaz.

## Ühthižed andmused
Ühthine lugu om läz 6,5 millionad. Suomalaižiden koume nelländest elädas Suomenmas (sen ristitišton ühesan kümnendest enamba), kümnendez augotižlibundan mödhe — AÜV:oiš, 7% — Ročinmas, mugažo om Kanadas, Brazilijas, Avstralijas, Venämas i Norvegijas.

Suomalaižed pagištas suomen kelel, se om üks' Baltijan meren suomalaižiš kelišpäi. Suomenman i Ročinman suomalaižed oma kaks'kel'žed, pagištas ročin kelel-ki.

Koume rahvahad — Suomenman karjalaižed (Suomenman suvipäivnouzm), inkeriläižed (Leningradan agj, Piter, Estinma) da kvenad (Norvegijan pohjoine) — lugetas suomalaižiden etnosikš.

## Augotižlibund
Rahvahan jured oma segoitadud augotižlibundanke, erazvuiččiden heimoiden kodimad sijadasoiš erazvuiččiš maiš: Baltijan meren päivnouzmaine rand da randpol' (Suomenman suvipäivlaskmpol'), Karjal, Sibirin päivlaskmpol', Keskuzevropan pohjoine. Nügüd'aigan vaiše Suomenman suvipäivlaskmpol' om suomalaižiden eländsija neniš territorijoišpäi.

## Religii
Religijan mödhe suomalaižiden enambuz oma lüteranižed hristanuskojad (Suomenman eläjad — 73%) i ateistad (Suomenman eläjad — 24,3% vl 2015). Hristanuskond leviganzi Suomenmadme Keskaigan i mülüti suomen paganusen pirdoid.

## Homaičendad
Ukrainan Vikipedii

**Ukrainan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Українська Вікіпедія*) om joudai enciklopedii ukrainan kelel, Vikipedijan ukrainankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Nece jaguz om avaitud vn 2004 26. päiväl vilukud. Oficialine aktivacii — vs 2004 sulakun 4. päiväspäi.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

Vikipedijan znamasižed vastustajad oma venäkel'ne i anglijankel'ne jagused. Ukrainan vikipedii om venäkel'žen vajehtimeks blokiruindan statjas. Vn 2014 ühtendel fartalal kohendusiden nell' videndest tuli Ukrainan territorijaspäi.

## Statistikad

* 2004, 4. sulaku — 1000 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2005, 17. viluku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2007, 16. viluku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2008, 28. keväz'ku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2010, 7. sulaku — 200 000 südäimištlehtpolid
* 2011, 7. heinku — 300 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 20. sügüz'ku — 400 000 südäimištlehtpolid
* 2014, 12. semendku — 500 000 südäimištlehtpolid
* 2015, 13. kül'mku — 600 000 südäimištlehtpolid
* 2017, 4. kezaku — 700 000 südäimištlehtpolid
* 2018, 11. heinku — 800 000 südäimištlehtpolid
* 2019, 19. sulaku — 900 000 südäimištlehtpolid
* 2020, 23. keväz'ku — 1 mln südäimištlehtpol't

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Ukrainan Vikipedijan pälehtpol' (''Головна сторінка'').
Kazahan Vikipedii

**Kazahan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Қазақша Уикипедия*) om joudai enciklopedii kazahan kelel, Vikipedijan kazahankel'ne jaguz. Se kirilližen kirjamišton pohjal. Sen ližaks, voib käta kaikuttušt lehtpol't latinan kirjamištoks i araban kirjamikš ühtel painimel lehtpolen ülähän. Muga om tehtud sen tagut, miše äi kazahlaižid eläb Päivnouzmman erazvuiččiš valdkundoiš, i ottihe veroks kävutada vaiše üks' kirjamišt kaikuččes niišpäi kazahlaižiden täht:
* Kazahstan, Venäma, Uzbekistan, Mongolii — kirilline kirjamišt;
* Turkanma — latinan kirjamišt;
* Kitai, Iran — araban kirjkel'.

Vl 2014 toižetusiden enambuz (95%) toihe Kazahstanan territorijaspäi.

Nece jaguz om avaitud vl 2002 kezakun 3. päiväl. Oficialine aktivacii — vs 2005 sulakuspäi.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2006, eloku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2007, keväz'ku — 500 südäimištlehtpol't
* 2007, reduku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2010, kezaku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2011, 7. sulaku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2011, 9. heinku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2011, 26. reduku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 6. eloku — 150 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 29. kül'mku — 200 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Kazahan Vikipedijan pälehtpol' (''Басты бет'').
Noskov Nikolai

**Nikolai Ivanovič Noskov** (; sünd. 12. viluku 1956, Gžatsk, Smolenskan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman eläi, venäkel'ne i anglijankel'ne rokpajatai da muzikankirjutai. Venäman arvostadud artist (2018).

## Biografii
Nikolai om sündnu Gžatsk-lidnha. Hän kazvatajidenke sirdi Čerepovecha kahesavoččes igäs.

Ezmäi Nikolai oli «Москва»-rokgruppan solistan, David Tuhmanov oli sen ohjandajan. Gruppan čihodamižen jäl'ghe pajatajan soline kar'jer vedihe severz' vozid, «Ночь»-pajon augotaden i «Остров погибших кораблей»-fil'man-müziklan kadrantagaižen änetoitandan lopten («Pölištunuziden laivoiden sar'»). Sid' vozil 1987−1990 Nikolai oli «Gorky Park»-gruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe «Gorky Park»-gruppaspäi hän kerazi ičeze gruppad i nimiti sidä ičtaze oiktastuseks — «Николай». Sen čihodamižen jäl'ghe Nikolai äneti ezmäine soline studine «Блажь»-al'bom vl 1998.

Vl 2000 sai «Kuldaine grammofon»-premijad «Это здорово»-pajos. Vl 2002 Noskov pani alusen hüvintegii «Дикий мёд»-fond pid'oitelemha etništ muzikad. Vl 2011 hän pajati Magomajevan «Мелодия»-pajod «Достояние Республики»-TV-programas da sai vägestuz sen kahtendes sezonas.

Nikolai om nainu, Marina om hänen ak. Vl 1991 Nikolai tegihe tataks, Katerina-tütär om sündnu. Vl 2015 Nikolai tegihe dedaks, Miroslava-tütrentütär om sündnu kül'mkun keskel, vl 2017 toine tütrentütär om sündnu.

Vl 2017 Nikolai andoi harvoid interv'juid, ozutihe TV-oigendusiš paksus i gastrolirui lopmäta. Voden 2017 28. päiväl keväz'kud Noskov putui läžundkodihe jügedas olendas veritüpän kaglas tagut.

## Diskografii
### Al'bomad
* 1998 — Блажь (toine nimi — Я тебя люблю) (*Blaž / Armastan sindai*)
* 1999 — Паранойя (toine nimi — Стёкла и бетон) (*Paranoi / Stöklad i beton*)
* 2000 — Дышу тишиной (*Hengaidan hillüdel*)
* 2006 — По пояс в небе (*Vöhösai taivhas*)
* 2011 — Оно того стоит (*Se maksab sidä*)
* 2012 — Без названия (toine nimi — Мёд) (*Nimituseta / Mezi*)
* 2019 — Живой (*Olii hengiš*)

## Mel'hetartujad faktad
* Noskov ei sö lihad vspäi 2006 satatesen tagut.
* Padoiden tehmine om hänen navedii rad.
* Om navedijaks pajatajaks David Tuhmanovan täht, Sergei Mazajevan da toižiden muzikantoiden täht.
* Om Ak Bars-hokkeikluban gimnan ezmäine pajatai.

## Homaičendad




## Irdkosketused
* Nikolai Noskovan oficialine sait (''nnoskov.ru''). 
* Nikolai Noskov olden Vladivostokas: «Thank you»-kirjutez varasti mindai Gimalajiden päs» / ''Vl.aif.ru''. 
* Nikolai Noskov — Instagram.
Mägimarin Vikipedii

**Mägimarin Vikipedii** (ičeze nimituz: *Кырык марла Википеди*) om joudai enciklopedii mägimarin kelel, Vikipedijan mägimarinkel'ne jaguz. Se kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Jaguz om avaitud vl 2010, redukun 17. päiväl. Vozil 2009−2010 Mägimarin Vikipedii šingotihe Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2009, kül'mku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2010, reduku — 500 südäimištlehtpol't
* 2011, uhoku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2011, eloku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2015, 4. heinku — 10 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Mägimarin Vikipedijan pälehtpol' (''Тӹнг ӹлӹштӓш'').
1956

**1956 (tuha ühesasadad vižkümne kudenz') voz**' — ližapäivvoz', kudamb augotihe pühäpäiväl grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded
* 3. viluku — Mel Gibson, avstralijalaine akt'or da kinorežissör.
* 12. viluku — Nikolai Noskov, Venäman eläi, venäkel'ne i anglijankel'ne rokpajatai da muzikankirjutai.
* 27. uhoku — Anne Veski, nevondkundaline da estinmalaine pajatai naine.
* 30. sulaku — Lars fon Trier, danijalaine režissör i kinotarinantegii.
Sol (znamoičendad)

**Sol** voib znamoita:
* Sol — substancii slokostimha.
* *[[Sol (tähtaz)|Sol]]* — Päiväižen latinan nimituz.
* Solad — himižiden substancijoiden klass.
* Sol — pen' lidn Vanuatu-valdkundas.
Kalmikan Vikipedii

**Kalmikan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Хальмг Бикипеди*) om joudai enciklopedii kalmikan kelel, Vikipedijan kalmikankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.

Nece jaguz om avaitud vl 2006 keväz'kus.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2009, kezaku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2010, sulaku — 500 südäimištlehtpol't
* 2010, semendku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2015, 8. semendku — 2000 südäimištlehtpolid

## Problemad
Kalmikan Vikipedijan päižed problemad oma: aktivižiden ühtnijoiden vajaguz; om vähä avtoritetižid kirjutadud purtkid kalmikan kelel; kelen kut vähäluguižen, kadondan grazindan al (UNESCO:n versijan mödhe) todesine problem.

### Udesnimitusiden soda
Znamoitihe «udesnimitusiden sodan» statjad Kalmikijan Vikipedijas vn 2009 kezakun 20. päiväl. Pagin mäni maiden da rahvahiden nimiš kalmikan kelel. Sen taguiči diskussii lükäitihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Kalmikan Vikipedijan pälehtpol' (''Нүр халх'').
Totaran Vikipedii

**Totaran Vikipedii** (ičeze nimituz: *Татар Википедиясе / Tatar Wikipediäse*, lühüdašti: *ТатВики* vai *tt.wiki*) om joudai enciklopedii totaran kelel, Vikipedijan totarankel'ne jaguz. Mülüb muga nimitadud «Totaran Internet:ha» (tot. *Татар Интернеты*, ven. *Татнет*, kacu kirjutuz ru-vikiš).

Nece jaguz om avaitud vl 2003 sügüz'kun 15. päiväl i oli ezmässai latinan kirjamištol. Nügüd' interfeis, kaik kategorijad i kirjutusiden tobj pala oma kirjutadud kirilližel kirjamištol, no voib kävutada latinan kirjamištod-ki oficialižikš. Vs 2013 redukun 24. päiväspäi om kel'tud säta kirjutusid-kaks'jaižid toižel kirjamištol. Vn 2013 keväz'kus ližadui äi ezitegesid Venäman jogiš i Čuvašijan kaikiš küliš. Vl 2013 kümnevozne jubilei oli jo oigetud.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2004, eloku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2004, kül'mku — 500 südäimištlehtpol't
* 2004, kül'mku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2005, keväz'ku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2009, 15. kezaku — 4000 südäimištlehtpolid
* 2009, 28. tal'vku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2011, 8. heinku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 25. sulaku — 15 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 27. uhoku — 20 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 30. keväz'ku — 40 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 28. heinku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2014, 25. semendku — 60 000 südäimištlehtpolid
Sid' vn 2014 kezakun aigan jagusen süvüz kaksitui (oli 8.4, tegihe 17.7).
* 2016, 24. tal'vku — 70 000 südäimištlehtpolid
* 2018, 3. heinku — 80 000 südäimištlehtpolid
* 2020, 10. kezaku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2020, 30. reduku — 200 000 südäimištlehtpolid
* 2021, 31. heinku — 300 000 südäimištlehtpolid
* 2022, 31. viluku — 400 000 südäimištlehtpolid
* 2023, 21. sulaku — 500 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Totaran Vikipedijan pälehtpol' (''Баш бит'').
Mokšan Vikipedii

**Mokšan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Мокшень Википедиесь*) om joudai enciklopedii mokšan kelel, Vikipedijan mokšankel'ne jaguz.

Se om avaitud vl 2008 semendkun 26. päiväl, ühten aigan Erzän Vikipedijanke. Edel sidä vn 2007 sügüz'kuspäi Mokšan Vikipedii oli Inkubatoras.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2008, sulaku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2010, reduku — 500 südäimištlehtpol't
* 2011, 30. heinku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2024, sulaku — 5000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Mokšan Vikipedijan pälehtpol' (''Пря лопа'').
Toine mail'man soda

**Toine mail'man soda** (1. sügüz'ku 1939 — 2. sügüz'ku 1945) oli soda kahten mail'man sodapolitižiden koalicijoiden keskes.

## Ühthižed andmused
Kuz'vozne soda linni kaikiš surembaks azekhaks konfliktaks ristitkundan istorijas. 62 valdkundad ühtniba sihe, sil pordol kaik oli 73 valdkundad mail'mas (Mašurun ristitišton nell' videndest). Sodategendad oliba koumen kontinentan territorijoil (Evrop, Azii i Afrik) da kaikiden valdmeriden veziš. Se om üks'jäine konflikt, kus atomazegišt oli kävutadud.

Kaks' koalicijad kogotihe: «värtmuden mad» (Saksanma, Italii, Japonii rippujiden valdkundoidenke) da niihe ühtnenuded i antigitlerine koalicii (päühtnijad — Sur' Britanii ičeze dominionidenke, NSTÜ, AÜV, Francii, Kitai).

## Sodan süd
Linniba sodan süikš:
* vn 1919 Versalin kožundaktan jügedad arvoimižed Saksanman täht;
* nacional-socialistižed meletused i A. Gitleran politik;
* Italijan i Japonijan politik;
* Versaliž-Vašingtonižen sisteman jäl'gused;
* mail'man ekonomine krizis.

## Valdkundoiden ühtnendan sodha datad

## Sodan kaikiš znamasižed aigtegod

Fail:Attack on Pearl Harbor Japanese planes view.jpg|Lond Pörl-Harborha
Fail:Streetfight Stralingrad01.jpg|Stalingradan tora
Fail:Bundesarchiv Bild 101III-Merz-023-22, Russland, nach 'Unternehmen Zitadelle'.jpg|Tankoiden tora Kurskan ümbrištos
Fail:Kanadische Truppen landen in der Normandie.jpg|Amerikaižiden, kanadižiden i britanižiden sodavägiden tulend Normandijan randha
Fail:Ruins of the Reichstag in Berlin, 3 June 1945. BU8573.jpg|Berlinan šturm
Fail:Nagasakibomb.jpg|Atombomban poukahtuz Nagasakin päl


## Jäl'gused
Sodan lopmižiden keskes:
* antigitlerižen koalicijan vägestuz i mail'man uz' jago;
* ÜRO:n alusenpanend Nacijoiden Ühtnendan sijas;
* fašizman i nacizman ideologijoiden kel'dand i hondostuz.

## Kacu mugažo
* Tal'vsoda
* Ezmäine mail'man soda

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Voinal polttud lapsteaig (''pala novellaspäi pohjoižvepsän paginal'') // Vepsän kelen korpus. — #696.

## Edesine lugemine
* Abramov N. *Kalliž praznik — Vägestusen päiv* //Kodima. — 2009. — # 5.
* Smolina L. *Eläbad muštlotesed voinan polhe* (Polina L'ovkinan polhe) //Kodima. — 2009. — # 5.
* Baburova G. *Ičeze hengen lahjoičeb ristituile* (Polina L'ovkinan polhe) //Kodima. — 2010. — # 4.
* Абрамов Н. *От Карелии до Берлина* (Efim Pavlovan polhe) //Kodima. — 2010. — # 5. 
* Пасюкова С. *Несостоявшееся детство* (Lidija Borisovan polhe) //Kodima. — 2010. — # 5. 
* Георгиевский О. *Танкист из бригады прорыва* (Irina Kondrašovan johtutesed) //Kodima. — 2012. — # 5. 
* Sotnikova I. ''Henges eläba johtutesed'' (Anna Gorbačovan polhe) //Kodima. — 2015. — # 4. — Lp. 5.
Kirkorov Filipp

**Filipp Bedrosovič Kirkorov** (, ; sünd. 30. sulaku 1967, Varn, Bolgarii) om venälaiž-bolgarijalaine estradpajatai, muzikankirjutai, akt'or da prodüser.

## Biografii
Filipp Kirkorov om sündnu Varn-lidnha, Bedros-pajatajan i Viktorija-artistan sämižkanzha. Vl 1971 Filipp kazvatajidenke sirdab Nevondkundaližhe Ühtištushe. Ezmäine ezinend oli vl 1986 televizijan «Šire krug»-oigenduses (sana sanha «Levitagha rengazkund»). Vl 1989 hän pästi ičeze ezmäine «Filipp»-al'bom. Vspäi 1994 Filipp oli nainu Alla Pugačova-pajatajal. Vl 2005 hö saiba joudobut naimiželospäi i toine toižespäi.

Vl 2011 Filipp kändihe tataks, Alla-Viktorija-tütär om sündnu. Seičemes kus sen jäl'ghe Martin-Kristo-poig om sündnu. Vozil 2011−2013 Fillip oli TV-vedajan «Faktor A»-TV-šouhu. Nügüd'aigan (vl 2019) Filipp gastroliruib rattemata koncertiženke «Ja»-programanke («Minä»).

## Diskografii
### Studižed al'bomad
* 1990 — Филипп (*Filipp*)
* 1990 — Синдбад-мореход (*Sindbad-merimatkadai*)
* 1991 — Ты, ты, ты (*Sinä oled, oled*)
* 1991 — Небо и земля (*Taivaz i ma*)
* 1992 — Такой-сякой (*Mugoi-ningoi*)
* 1994 — Я не Рафаэль (*En ole Rafael*')
* 1995 — Примадонна (*Primadonna*)
* 1995 — Скажи Солнцу: „Да!“ (*Sanu Päivoile: «Ka!»*)
* 1998 — С любовью к Единственной (*Armastusenke Üks'jäižennoks*)
* 1998 — Ой, мама, шика дам! (*Voi, mamoi, šikad andan!*)
* 2000 — ЧелоФилия (*ČeloFilii*)
* 2001 — Magico Amor (*Noidustai armastuz*)
* 2001 — Влюблённый и безумно одинокий (*Mel'dünu da üksnäin meletomašti*)
* 2003 — Незнакомка (*Tundmatoi naine*)
* 2004 — Дуэты (*Duetad*)
* 2007 — For You (*Sinun täht*)
* 2011 — ДруGOY (*Toine*)
* 2016 — Я (*Minä*)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Filipp Kirkorovan oficialine sait (''kirkorov.ru'').
1967

**1967 (tuha ühesasadad kuz'kümne seičemenz') voz**' — järgeline voz', kudamb augotihe pühäpäiväl grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded
* 18. uhoku — Benisio del' Toro, amerikaine kinoakt'or Puerto Rikon augotižlibundanke.
* 4. sulaku — Dmitrii Nagijev, Venäman akt'or, pajatai da TV-vedai.
* 27. sulaku — Villem-Aleksandr, Alamaiden nügüdläine kunigaz.
* 30. sulaku — Filipp Kirkorov, venälaiž-bolgarijalaine estradpajatai, muzikankirjutai, akt'or da prodüser.
* 1. heinku — Pamela Anderson, amerikaine aktris da model'.
* 16. heinku — Uill Ferrell, amerikaine komedijan akt'or.
* 18. heinku — Vin Dizel', amerikaine kinon akt'or, scenarist, prodüser.
* 4. reduku — Lev Šraiber, amerikaine kinon akt'or, prodüser.
* 7. kül'mku — Devid Getta, francine muzikant da muzikprodüser.
* 21. tal'vku — Mihail Saakašvili, Gruzijan i Ukrainan valdkundoiden šingotai, politikanmez'.

## Kolnuded
* 24. sulaku — Vladimir Komarov, nevondkundaline kosmonavt.
* 9. reduku — Ernesto Če Gevara, latinamerikaine revolücioner.
* 17. reduku — Pu I, Kitain jäl'gmäine imperator.
* 10. tal'vku — Otis Redding, amerikaine pajatai i pajoiden kirjutai.
1949

**1949 (tuha ühesasadad nell'kümne ühesanz') voz**' — järgeline voz', kudamb augotihe sobatal grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded
* 12. viluku — Haruki Murakami, japonine prozan kirjutai
* 19. keväz'ku — Valerii Leont'jev, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman estradan pajatai
* 15. sulaku — Alla Pugačova, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman estradan pajatai
* 9. semendku — Billi Džoel, amerikaine pianinon vändai, muzikankirjutai
* 18. kezaku — Leh Kačin'skii, oli Pol'šanman prezidentan (2005−2010)
* 22. kezaku — Meril Strip, amerikaine kinon i teatran aktris
* 31. eloku — Ričard Gir, amerikaine kinon akt'or
* 25. sügüz'ku — Pedro Al'modovar, ispanine kinorežissör
* 3. kül'mku — Aleksandr Gradskii, nevondkundaline i Venäman pajatai, muzikankirjutai
* 26. tal'vku — Mihail Bojarskii, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman kinon da teatran akt'or, pajatai

## Kolnuded
* 11. keväz'ku — Anri Žiro, francine sodapämez', jenaral (sünd. 1879)
* 19. keväz'ku — Džeims Somervill, britanine admiral (sünd. 1882)
* 6. semendku — Moris Meterlink, bel'gine runokirjutai, dramaturg i filosof (sünd. 1862)
Dobrič

**Dobrič** ( [ˈdɔbrit͡ʃ]) om lidn Bolgarijan pohjoižpäivnouzmas. Se om Dobričun agjan administrativižeks keskuseks da palaks, valdkundan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eziauguižen eländpunktan aluz oli Ezmäižen Bolgarijan car'kundan aigan (10. voz'sada), pečenegad paniba sidä mantazole 11. voz'sadal. Nügüdläine eländpunkt om olmas 16. voz'sadaspäi, ezmäi kuti *Kuruskelä*-külä, sid' turkan *Hadžioglu-Pazardžik*-lidn. Vl 1882 udesnimitihe *Dobrič:uks*. Vll 1916−1940 lidnan nimituz oli *Bazaržik* Romanijan palaks. Vll 1949−1990 nimitihe *Tolbuhin:aks*.

Dobrič šingotase erazvuiččel sömtegimištol, omblendal i kengiden tehmižel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan suves, 225 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Sofii-pälidnhasai om 380 km päivlaskmha orhal vai 480 km avtotedme. Sadas jondvet mareiguišpäi i lähižiš vezivaradimišpäi. Lähembaine järed lidn da meriport om Varn vižkümnes kilometras suvhe avtotedme.

Klimat om subtropine kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +13,2 C°, heinkun i elokun +24,2 C°, vilukun +1,2 C°. Paneb sadegid 537 mm vodes, läz tazomäras voz'aigoidme, 35..56 mm kus.

## Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 91 030 ristitud, vn 2021 — 73 895 ristitud. Kaik 86 292 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 116 066 eläjad vl 1991.

Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2011): bolgarijalaižed — 80,9 %, turkad — 7,5 %, čiganalaižed — 2,7 %, toižed rahvahad — 0,6 %, rahvahuden ozutandata — 8,3 %.

## Galerei

Dobrich-Municipality-building.jpg|Dobričun kundan tobmuden sauvuz (2013)
Dobicrh-chirch.jpg|Ph. Jurgii-vägestusenkandajan jumalanpert' kellčuhundusenke (ortodoksine hristanuskond, saudihe vll 1864−1889) lidnan keskuzpalas, vn 2009 nägu 
Dobrich Art Gallery.jpg|Čomamahtoine galerei (vn 2020 kül'mkun olend)
Dobrich-Yordan-Yovkov-Theatre.jpg|Dramteatr Jordan Jovkovan nimed (kezaku 2013)
28.10.18 Dobrich 10026 25 (43834799080).jpg|*Dobrič*-päraudtestancii vn 2018 redukus


## Tetabad sündnuded
* Adriana Budevskaja (1878−1955) — Bolgarijan rahvahan aktris.
* Dora Gabe (1886−1983) — bolgarine runokirjutai naine.
* Preslava (sünd. 1984) — Bolgarijan pajatai popfolk-stiliš.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Dobrič-kundan ohjastusen oficialine sait (''dobrich.bg'').
Aleksandr Maršal

**Aleksandr Maršal** (), todesine nimi om **Aleksandr Vital'evič Min'kov** (; sünd. 7. kezaku 1957, Korenovsk, Krasnodaran rand, Venäman NFST, NSTÜ), om Venäman eläi, venäkel'ne i anglijankel'ne rokpajatai da muzikankirjutai. Venäman arvostadud artist (2007).

## Biografii
Aleksandr om sündnu Korenovsk-lidnha. Hänen tat oli lendajan. Aleksandr pidi unikuvan lindä lendajan, tatan jäl'ghe. Kirjuti ezmäižen pajon školas opeten. Školan jäl'ghe ühtni sodaškolha, no sigä päti vajehtada professijad.

Ezmäi Aleksandr ühtni *«Цветы»*-gruppha («Änikod»), sid' *«Аракс»*-gruppha («Araks»). Vozil 1987−1990 Aleksandr oli *«[[Gorky Park]]»*-gruppan gitaristan, vl 1990 hän kändihe solistaks lähtnuden Nikolai Noskovan sijas. Vl 1998 Aleksandr pästi ičeze ezmäižen «Может быть»-studijanal'boman. Vl 2001 sai *«Золотой граммофон»*-premijad («Kuldaine grammofon») *«Белый пепел»*-pajos (kändase kut «Vauged tuhk»).

Mez' oli naižiš koumašti. Hänel kaks' lapsed oma olmas: Polina-tütär (kahtendes naindaspäi) da Artöm-poig (koumandes naindaspäi, sünd. 1997).

Aleksandr pajatab pajoid sodatemanke kaikenaigašti, hän om tatanmaižen šoubiznesan ühteks populärižiš pajatajišpäi kaiktä.

## Diskografii
### Al'bomad

 От берега до берега (*Randaspäi randhasai*)
 Может быть… (*Voib olda…*)
 Там, где я не был (*Kus minä ei olend*)
 Горец (*Mägiden eläi*)
 Особый (*Erinii*)
 Белый пепел (*Vauged tuhk*)
 Батя (*Bat' *)
 Отец Арсений (*Arsenii-pap' *)
 Летят журавли… (*Kur'ged letas…*)
 Или так (*Vai muga*)
 Жизнь взаймы (*Elo otten velgha*)
 Парусник (*Purehlaiv*)
 Где ночует солнце (*Kus päivoi ödub*)
 До свидания, полк (*Hüväd kaiked, polk*)
 До восхода ночной звезды (*Edel ötähthan nouzmad*)
 Обернись (*Kärauda päd tagaz*)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Aleksandr Maršalan oficialine sait (''alexander-marshal.ru'').
Preslava

**Preslava**, todesine nimi om **Petä Koleva Ivanova** (, *Петя Колева Иванова*; sünd. 26. kezaku 1984, Dobrič, Bolgarii) om bolgarijalaine popfolkpajatai.

## Biografii
Preslava om sündnu Dobrič-lidnha. Školvoziden aigan hän sädi klassan sebranikoidenke «Шанс»-muzikgruppad.

Vl 2004 Milko Kalaidžijev znamoiči händast statjaližikš da tariči hänele ühtneda gruppan gastroliš Mustmeren randadme. Sil-žo vodel hän pästi ičeze ezmäine studine «Преслава»-al'bom, nimiti sidä ičtaze päle.

Vl 2016 Preslava ühtni «Като две капки вода»-TV-šouhu (venämalaižen «Один в Один»-TV-šoun adaptacii). 

Nügüd'aigan (vl 2017) Preslava om üks' kaikiš populärižiš pajatajišpäi Bolgarijas.

Vl 2018 pajatai naine sünduti Paola, no peitab hänen tatan nimen.

## Studižed al'bomad
* 2004 — Преслава (*Preslava*)
* 2005 — Дяволско желание (*Mechine točib!*)
* 2006 — Интрига (*Intrig*)
* 2007 — Не съм ангел (*Minä ei ole angel*)
* 2009 — Пази се от приятелки (*Kaiče ičtaiž naižiš-sebranikoišpäi*)
* 2011 — Как ти стои (*Kut tö seižut*)
* 2019 — Да гори в любов (*Palada armastuses*)

## Mel'hetartujad faktad
* Preslava ei sö lihad vspäi 2013.
* Vl 2014 Preslava ezini Moskvas, TASHI SHOW-koncertas armenijalaižiden diasporan täht, pajati «Дишай»-pajon Andrea-pajatajanke naiženke ühtes.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Preslavan oficialine sait (''preslava-world.com'').
1984

**1984 (tuha ühesasadad kahesakümne nellänz') voz**' — ližapäivvoz', kudamb augotihe pühäpäiväl grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded
* 20. keväz'ku — Fernando Torres, ispanine futbolist
* 14. semendku — Mark Cukerberg, socialižen Feisbuk-verkon üks' alusenpanijoišpäi
* 17. semendku — Igor' Denisov, Venäman futbolist
* 15. sügüz'ku — Garri-princ, britanižen Elizavetan Toižen-kunigaznaižen poiganpoig
* 27. sügüz'ku — Avril Lavin, kanadine pajatai i pajoiden kirjutai, dizainer i kinoaktris
* 4. reduku — Jelena Katina, pajatai naine, enččen T.A.T.u.-gruppan ühtnii
* 10. reduku — Pavel Durov, kompjuterprogramiden tegii, socialižen Vkontakte-verkon üks' alusenpanijoišpäi
* 22. kül'mku — Skarlett Johansson, amerikaine aktris
* 22. tal'vku — Basshunter, pajatai, muzikprodüser da didžei

## Kolnuded
* 9. uhoku — Jurii Andropov, NSTÜ:n faktine ohjandai vozil 1982−1984, valdkundan i politikan šingotai
* 8. sulaku — Pötr Kapica, nevondkundaline fizikantedomez'
* 19. heinku — Faina Ranevskaja, nevondkundaline teatran da kinon aktris
* 17. sügüz'ku — Jurii Vizbor, nevondkundaline bard i pajoiden kirjutai, kinoakt'or da scenarist
* 31. reduku — Indira Gandi, Indijan politikan šingotai, Indijan päministr vozil 1966−1977 i 1980−1984
Nüša

**Nüša**, täuz' nimi om **Nüša Jur'jevna Šuročkina** (, *Нюша Юрьевна Шурочкина*; sünd. 15. eloku 1990, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman poppajatai, aktris da muzikankirjutai.

## Biografii
Nüša (*Anna-nimen vepsläine variant Vologdan agjas*) om sündnu Moskv-lidnha Anna-nimenke, muzikkanzha. Hänen kaks'voččes igäs kazvatajad eriganziba toine toižespäi, no tat tütrenke nägihe paksus. Hänel sizar da vell' oma olmas. Seičemetoštkümnevoččes igäs vajehti ičeze nimen, kändi Nüšaks.

Vl 2008 Nüša ühtni Jurmalan rahvahidenkeskeižhe *«Новая волна»*-konkursha (*«Uz' ald»*), sigä hän sai kudenden sijan. Vodes päliči Nüša pästi ičeze ezmäižen *«Вою на Луну»*-pajon (*«Ulaidan Kudmaižhe»*). Vl 2010 hän pästi ičeze ezmäine studine al'bom *«Выбирать чудо»* (*«Valita čudod»*). Vl 2012 pästihe *«Снежная королева»*-mul'tfil'mad (*«Lumikunigaznaine»*), siš Nüša änetoiti Gerda-pävägelašt. Sil-žo vodel hän pästi *«Это Новый Год»*-pajod (*«Nece om Uz' Voz'»*) videoklipanke. Vl 2015 hän pästi *«Где ты, там я»*-pajod (*«Kus sä, sigä mä-ki»*) azijalaižen temanke. Vl 2016 pästi *«Целуй»*-pajod (*«Čukoide»*) sintipop-žanras.

Vspäi 2017 om lähtnu mehele, Igor' Sivov om hänen mužik. Heil om üks' tütär: Simba-tütär (sünd. 2018).

## Diskografii
### Al'bomad
* *[[Vibirat' čudo|Выбирать чудо]]* (2010, Valita čudod)
* *[[Objedinenije|Объединение]]* (2014, Ühtenzoituz)
* *[[Solaris Es]]* (2020, Päiväižčomamaht)

### Singlad

* *Вою на Луну* (2009, Ulaidan Kudmaižhe)
* *Не перебивай* (2010, Ala keskusta paginha)
* *Выбирать чудо* (2010, Valita čudod)
* *Plus Près (We Can Make It Right) (feat. Gilles Luka)* (2010, Voim tehta necidä oikti)
* *[[Bol'no|Больно]]* (2011, Kibedas)
* *[[Više|Выше]]* (2011, Ülemba) 
* *Воспоминание* (2012, Johtutez)
* *[[Eto Novii God|Это Новый год]]* (2012, Nece om Uz' Voz')
* *Наедине* (2013, Kahten kesken)
* *Леди N* (2014, N-emänd)
* *[[Tol'ko|Только]]* (2014, Vaišena)
* *Don't You Wanna Stay* (2014, Tahtoid-ik jäda)
* *[[Cunami|Цунами]]* (2014, Cunami)
* *Где ты, там я* (2015, Kus sä, sigä mä-ki)
* *Целуй* (2016, Čukoide)
* *Тебя любить* (2016, Armastamha sindai)
* *Always Need You* (2016, Oled tarbhaine minei kaiken)
* *Не боюсь* (2017, Varaida en)
* *Ночь* (2018, Ö)
* *Goalie Goalie* (duetpajo Araš, Pitbull' i Blanco) (2018)
* *Таю* (2019, Suladan)
* *Я ищу его* (2019, Ecin händast)
* *Между нами* (2019, Meiden keskes)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Nüša-pajatajan oficialine sait (''nyusha.ru'').
Timur Rodrigez

**Timur Rodrigez** (), todesine nimi — **Timur Mikaliovič Kerimov** (ven.: *Тимур Микаилович Керимов*, ; sünd. 14. reduku 1979, Penz, Penzan agj,  Venäman NFST, NSTÜ), om mez' azerbaidžaniženke augotižlibundanke, Venäman pajatai, TV-vedai, akt'or.

## Biografii
Timur om sündnu Penz-lidnha. Hänen azerbaidžanlaine tat om tätüteatran akt'or, evrejalaine mam — kändai anglijan i saksan kelišpäi.

Timur zavodi akt'oran kar'jerad *«КВН»-šous* ühtes Pavel Volä- da Leonid Škol'nik-sebranikoidenke. Vozil 2005−2007 Timur oli «Comedy Club»-šoun rezidentan. Vl 2009 hän zavodi pajatajan kar'jerad. Vl 2013 Timur ühtni *«Один в один»*-TV-šouhu. Änetoitab mul'tfil'miden vägelaižid.

Nügüd'aigan (vl 2017) Timur Rodrigez om populärine TV-vedai da pajatai.

## Kanz
Vspäi 2007 Timur om nainu, Anna Devočkina om hänen ak. Timur tegi hänele südäimen taričendad Etn-vulkanan päs jonoštamha poukahtusel varuližust heiden kesksidoiš. Vl 2009 Timur kändihe tataks, Migel'-poig om sündnu. Vl 2012 Daniel'-poig om sündnu.

## Diskografii
### Studižed al'bomad
* 2013 — *О тебе* (Sinun polhe)
* 2015 — *Новый мир* (Uz' mail'm)

### Videoklipad

* *Увлечение* (Ül'dünd, feat. Ани Лорак)
* *О тебе* (Sinun polhe)
* *Out in Space* (Lähtend kosmosan avarudehe)
* *Лучше не будет* (Paremb linne ei)
* *Welcome to the Night* (Hüvät tulgat öaigha)
* *Я верю в твою любовь* (Uskon sinun armastushe)
* *Heroes* (Vägimehed)
* *Ты-ты-ты* (Sä-sä-sä)
* *Осколки памяти* (Mušton pilazmod)
* *С днём рождения!* (Sündundpäivänke!)
* *Стоп!* (Stop!)


## Mul'tfil'miden änetoitand (valitud)
* «*Živatoiden ühtnend*» (2010) — Pedro-kukoi
* «*Gnomeo da Džulietta*» (2011) — Lorenco
* «*Minun priha om zooparkaspäi*» (2011) — Donal'd-oblezjankark
* «*Uniden kaičijad*» (2012) — Džek Frost
* «*Turbo*» (2013) — Teo/Turbo-edenoi
* «*Angry Birds kinos*» (2016) — Čak

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Timur Rodrigezan oficialine sait (''trodriguez.ru'').
Meladze Valerii

**Valerii Šotaevič Meladze** (; sünd. 23. kezaku 1965, Batum, Gruzijan NST, NSTÜ) om Venäman pop- da rokpajatai, akt'or i muzikankirjutai. Venäman arvostadud artist (2006).

## Biografii
Valerii om sündnu Batum-lidnha. Hänen Konstantin-vell' om muzikankirjutai. Vozil 1990−1993 Valerii oli «Dialog» (*Диалог*)-gruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe Valerii zavodi solistan kar'jerad.

Vl 1995 hän pästi ičeze ezmäine studine al'bom «Сэра» (*Sera*). Vozil 2012−2013 Valerii oli TV-vedajan «Битва хоров»-TV šouhu.

## Kanz
Vspäi 1989 Valerii oli nainu, Irina oli hänen ak. Vl 1991 Inga-tütar om sündnu, vl 1999 Sofija-tütar om sündnu, vl 2002 Arina-tütar om sündnu. Vl 2014 Valerii da Irina saiba joudobut naimiželospäi i toine toižespäi. Nügüd'aigan Valerii eläb Albina Džanabaeva-pajatajanke.

## Diskografii
### Al'bomad
* 1995 — Сэра (*Sera*)
* 1996 — Последний романтик (*Jäl'gmäine romantik*)
* 1998 — Самба белого мотылька
* 1999 — Всё так и было (*Kaik muga oli-ki*)
* 2003 — Нега
* 2008 — Вопреки (*Sidä vaste*)
* 2015 — Мой брат (*Minun vell' *)

## Fil'mografii
* «*Tähthasine pästuz*» — Kosmine Zet-kapitan
* «*[[«Uz'vozne»-tarif]]*» — koloritine gruzijalaine
* «*Ded Moroz tillitab koumašti kaiken!*» (2011) — Ded Moroz

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Valerii Meladzen oficialine sait (''meladze.ru'').