open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parmad

**Parmad** () om kaks'suugaižiden sinantropižiden gavediden sugukund. Tetas 176 erikod 30 heimos.

## Leviganduz
Sugukundan erikod oma levitadud kaikedme mail'madme. Avaromb leviganduz om kabjživatišton kazvatandha sidodud.

Kaikiš amuižembad parman *[[Dermatobia hydropica]]*-erikon kaivandused oma löutud AÜV:oiden Kolorado-štatas, sen eocenan šoidus 50,3 mln vozid igänke.

## Ümbrikirjutand
Täuz'kaznu (imagon) hibj om 9..25 mm pitte. Erased erikod oma mezjäižiden i ürghižen pojavad. Pä om leved lapakon polhe. Sil'mad oma pal'had erikoiden enambusel. Ižačuiden sil'mad kazdas lähižemb toine toižennoks. Habinoižed oma lühüdad i süvetud kopuižihe. Rindaz om kattud hibusuzil. Jaugad oma lühüdad sanktad karvakahad. Pökuine om šurunvuitte vai kon'ak.

Gaved'madod parazitiruidas imetaiživatoil, voidas ristitul-ki. Parmoiden täuz'kaznuded eričud ei sögoi (afagad), heiden sun organad oma reduciruidud. Vaiše üks' keskuzamerikaine *[[Dermatobia hominis]]*-erik tegeb zatridüd londoid ristituiden päle, enamba kaiked kodiživatišt mokičese parmoiden tagut.

## Alasugukundad
Kaik om nell' alasugukundad:
* *Cuterebrinae* (Amerik, 83 erikod kudes heimos)
* *Gasterophilidae* (kaikjal, viž heimod)
* *Hypodermatinae* (päiči Edahaižes Pohjoižes, ühesa heimod)
* *Oestrinae* (kaikjal, 35 erikod ühesas heimos)

## Kacu mugažo
* Must parm

## Homaičendad
Merkurä Čuk

**Merkurä Čuk** (, , ) om lidn Romanijan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Hargitan ümbrikon administrativine keskuz.

Eländpunkt mainitase Keskaigaspäi. Ende Merkurä Čuk šingotihe traktortegimel.

Lidn sijadase Olt-jogen alangištos (Dunain hura ližajogi), 662 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

## Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 38 966 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 46 228 eläjad vl 1992.

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2011): mad'jaralaižed — 81,4%, romanijalaižed — 17,4%, čiganalaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 0,3%. Uskojiden koume nelländest om katolikad.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''miercureaciuc.ro'').
Letaverteš

**Letaverteš** () om lidn Mad'jaranman Haidu-Bihar-agjas, sen Derečken jarašas (rajonas).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Nagilet- i Verteš-žiloiden ühtištusel () vn 1970 1. heinkud. Nagilet mainitase vspäi 1291, Vertešan jumalankodin tulend oli vspäi 1333. Anttihe Letaverteš-žilole lidnan statusad vn 1996 1. päiväl heinkud.

Letaverteš šingotase penil edheotandoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan i valdkundan päivnouzmaiženno röunanno, 113 metrad ü.m.t. korktusel. Romanii zavodiše röunan taga, kontrol'punkt om avtotel vides kilometras. Matkad Debrecenhasai om 24 km lodeheze. Vhesai 2009 lidn oli ühtenzoittud senke raudtel. 

## Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 7 097 ristitud, jarašan kudendez. Vl 2001 lidnan ristitišt oli 7 209 eläjad.

Rahvahad (enamba 0,8% vl 2011): mad'jaralaižed — 89,1 %, čiganalaižed — 3,9 %, romanijalaižed — 0,8 %, toižed rahvahad — 6,2 %.

Uskon mödhe (2011): Mad'jaranman reformatine jumalankodikund — 42,3 % (kaks' pühäpertid), grekan katolikad — 19,2 % (koume tulendad, koume pühäpertid), katolikad — 6,6 %, konfessijata — 11,9 %, ei antkoi vastust — 18,6 %.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''letavertes.hu'').
Batum

**Batum** ( *Batumi* [ˈbatʰumi]) om Gruzijan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, meriport da kurort Mustmeren randal. Se om Adžarijan administrativižeks keskuseks, valdkundan turistine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 4. voz'sadal EME kuti *Batus* () Aristotel'-filosofan tedotöiš. Keskaigal i vhesai 1878 nimitihe lidnad *Batomi*. Sid' lidn oli mülünu Venäman imperijha, nimituz oli *Batum* gruzijan kelel vhesai 1936. Vl 1883 raudte ühtenzoiti lidnad Bakunke da sen kivivoin löundmižsijidenke. Batum sai oficiališt lidnan statusad vl 1888.

Batum šingotase omblendtegimištol (kengäd, sobad), sömtegimištol (čai, kofein, tabak) i zell'fabrikal. Kivivoiterminal i konteinerterminal ratas meriportas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Mustmeren Batuman lahten mererandaližel alangištol, 2..3 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Turkanman röunhasai om 20 km suvhe.

Klimat om subtropine neps, no päivoikaz päpaloin. Voden keskmäine lämuz om +14,4 C°, kezakun-sügüz'kun +20,1..+23,2 C°, vilukun-uhokun +5,4..+6,8 C°. Il'man lämuden maksimum om +40,8 C° (heinku). Lämuden absolütine minimum om −8,2 C° (uhoku), lumi katab mad kaks' nedalid vodes. Kezaaigan minimum om +8,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +28,3 C° (tal'vku). Ei voi panda halad semendkus-redukus. Paneb sadegid 2519 mm vodes, enamba sügüz'kus-tal'vkus (278..330 mm kus), vähemba sulakus-semendkus (90..92 mm kus).

## Tobmuz
Batum jagase seičemeks nimitadud ümbrikoks vspäi 2008.

Edeline lidnan pämez' om Laša Komahidze (ლაშა კომახიძე, kül'mku 2017 — heinku 2020).

## Eläjad
Vn 2014 Gruzijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 152 839 ristitud. Kaik 163 440 eläjad oli lidnas vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Lidnan pind oli 19 km² vhesai 2012. Vn 1989 lidnan ristitišt (136 930 eläjad) poleni vodele 2002 (121 806 rist.).

Rahvahad (2014): gruzijalaižed (adžarialaižed) — 93,4 %, armenijalaižed — 3,0 %, venänikad — 1,9 %, ukrainalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,3 %.

Seičemen uskondan pühäpertid oma avaitud lidnas, enamba kaiked ortodoksižen hristanuskondan.

## Tetabad ristitud
* Valerii Meladze (sünd. 1965) — Venäman pajatai.

## Irdkosketused
* Lidnan Nevondkundan sait (''batumicc.ge'').  
* Lidnan merijan sait (''batumi.gov.ge'').
Poti

**Poti** ( [pʰɔtʰi]) om lidn da port Gruzijan päivlaskmas. Mülüb Samegrelo i Üläsvanetii-agjaha, sen kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 5. voz'sadal EME kuti Amuižen Grekanman *Fasis*-kolonii (). Mainitaškanzihe nügüdläiženke nimitusenke 7. voz'sadal.

Poti šingotase meriportal (7,7 mln tonnoid jüguid joga vodel), laivansauvomižel i kohendusel, sömtegimištol. Gruzijan armijan päsodameribaz om olmas täs. Optine kommunikacine kabel' ühtenzoitab lidnad Varn-portanke (Bolgarii), venub Mustmeren pohjal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Mustmeren i Rioni-jogensun randoil, kaks' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tbilishasai om 312 km päivnouzmha. Potin port om znamasižemb mi Batumin suren londuseližen merikaran olmatomuden kacmata, sikš miše oiged raudte Tbilisihesai zavodiše arni Potiš.

Klimat om subtropine neps. Voden keskmäine lämuz om +14,7 C°, heinkun-elokun +23..+24 C°, tal'vkun-uhokun +6..+8 C°. Ekstremumad oma −10 C° i +45 C°. Paneb sadegid 2040 mm vodes, vähemba sulakus-semendkus (81..87 mm kus).

## Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 41 465 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 50 922 eläjad vl 1989.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2014, ozutadud rahvahudenke): gruzijalaižed — 97,5 %, venänikad — 1,5 %, toižed rahvahad — 1,0 %.

Pazisi-kolledž i Batumin valdkundaližen meriakademijan filial oma lidnan profopendusen aluzkundoikš.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''poti.gov.ge'').
Jalov

**Jalov** () om lidn Turkanman lodehes. Se om kurort hulil mineraližil purtkil, Jalovan agjan administrativine keskuz (vspäi 1995).

## Istorii
Amuižen aigan eländpunktan nimituz oli *Pilai* (). Vl 1302 osmanižed turkad otiba eländpunktad vägel, i pigai se kändihe Ottomanan imperijan palaks. Lidnan nimi libub turkan kelen sanoišpäi: *yalı* «kodi randal» i *ova* znamoičeb «tazangišt».

Mustafa Kemal' Atatürk eli lidnas ičeze jäl'gmäižil vozil statjoidme. Vll 1930−1995 lidn mülüi Stambulan agjaha. Vn 1999 manrehkaiduz (7,4 magnitudanke) mureni lidnad lujas, pölištui enamba 2,5 tuh. lidnalaižid.

Jalov šingotase laivansauvomižel (tankerad, sured traulerad da toižed specialižed laivad, laivmašiništon vajehtuz i kohenduz), lebutahoks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Mramorižen meren päivnouzmaižel randal, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaižed sured lidnad oma Izmit i Stambul. Jäl'gmäine om pohjoižhe lidnaspäi meren taga, matkad ehtatimel om 47 km, avtotedme 93 kilometrad.

Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +15,1 C°, kezakun-sügüz'kun +21..+24 C°, tal'vkun-keväz'kun +7..+9 C°. Ekstremumad oma −11 C° i +42 C°. Paneb sadegid 748 mm vodes, vähemba heinkus-elokus (22..34 mm kus), enamba tal'vkus (105 mm).

## Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 102 874 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 129 013 eläjad vl 2019. Agjan viž kudendest elädas lidnas.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''yalova.bel.tr'').
Drammen

**Drammen** (mugažo norvegijan kelel, virkand [ˈdrɑ̀mːən]) om Norvegijan lidn da kund (kommun) valdkundan suves. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Om Buskerud-agjan administrativižeks keskuseks, vll 2020−2023 mülüi Viken-agjaha.

## Istorii
Drammen-municipalitetan aluz om pandud vl 1838 koumes penes meriportaspäi: Bragernes, Strömsö (*Strømsø*) i Tangen. Se om ühtištadud Skoger-municipalitetanke vspäi 1964. Sur' lämoipalo tegihe lidnas vn 1866 heinkun 12.-13. päivil, sen jäl'ghe keskuzpala oli alištunu rekonstrukcijale. Raudte tuli lidnha vl 1872 i ühtenzoiti Oslonke.

Drammen-lidn šingotase elektrotehnižel sarakol (elektromašinad, kabeläd), optikan edheotandal, mecan ümbriradmižel, sauvondan kompanijoil, torguindal tukuil (sidä kesken avtoiden import), tervhudenkaičendal da socialižil holitišil.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmas, Drammenselv-jogen randoil sen lanktendan sijas Drammen-fjordha. Om ümbärtud mägil. Matkad Oslohosai om nell'kümne kilometrad pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om ven valdmeren valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz om +6,6 C°, kezakun-elokun +15,3..+18,0 C°, tal'vkun-uhokun −2,4..−3,3 C°. Ekstremumad oma −28,0 C° (viluku) i +35,0 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +1,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +14,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 808 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba elokus (89 mm) i redukus-kül'mkus (83..89 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (43..46 mm kus).

## Tobmuz

Lidnankund mülüti kaht tošt kundad (Nedre Eiker i Svelvik) vl 2020. Jagase kümneks nomeruidud i nimitadud municipaližeks regionaks.

Edeližed lidnan pämehed (üks'lugu ) oma Monika Mürvol'd Berg (*Monica Myrvold Berg*, viluku 2020 — reduku 2023), Tore Opdal Hansen (reduku 2003 — tal'vku 2019).

## Eläjad
Vl 2014 arni lidnan eläjiden lugu oli 65 473 ristitud, vl 2021 — 82 875 ristitud. Lidnan territorii levigandeb nellän lähižen kundan territorijoihe.

## Galerei

Drammen Town Hall.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz Bragernes-torgul (2008)
T060 01 0608 Edit.jpg|Bragernes-jumalanpert' (lüteranine, 1871), vn 2016 nägu
Aass bryggeri mars 2018 (1).jpg|*Aass Bryggeri*-oludentegim vl 2018 (pidust' randad)
Drammens teater.jpg|Drammenan teatr (vn 2006 olend)
Drammen busstasjon.jpg|Drammenan avtobusstancii vn 2015 semendkus
Drammen1.jpg|*Drammen*-päraudtestancii vn 2007 vilukus


## Irdkosketused
* Lidnan da kommunan oficialine sait (''drammen.kommune.no'').
Rijek

**Rijek** ( [rijěːka], , ital. i , italine virkand [ˈfjuːme]) om lidn da meriport Horvatijan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn, Primorsko-Gorskin ümbrikon (županijan) administrativine keskuz.

## Istorii
Edel Rimalašt imperijad kahten žilon aluz oli pandud lidnan territorijal: kel'tine *Tarsatik* (nüg. Rijekan Trsat-rajon) i merimehiden *Liburni*.

Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 13. voz'sadal, sen eläjad vahvištiba lidnan käskusištod vl 1288. Om nimitadud jogen mödhe, sen horvatine variant (*Rječina*) znamoičeb «jogi», no nece jogi italijaks nimitase *Eneo*. Lidnan nimi italijan kelel znamoičeb «jogi» mugažo. Päraudtestancijan sauvuz om letud Rijekas vl 1891. Lidn Fiume-nimenke oli joudjudenke (ripmatoman) vll 1919−1924, sid' Italijan palaks vhesai 1943. Universitet om pandud Rijekha vl 1973.

Rijek om laivansauvomižen da turizman keskuz. Valdkundan kaikiš järedamb meriport radab lidnas (12,6 mln tonnoid vl 2017: kivivoi da sen ümbriradmižen produktad, pudotadud jügud). Al'pine Platak-hihtandkurort radab kümnes kilometras lidnaspäi tal'vaigan, erasti sezon jätktase semendkuhusai.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren randal, 0..499 m ü.m.t. korktusil. Matkad Zagrebhasai om 131 km pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om subtropine neps, keza om päivoikaz. Vilu tullei (*bora*) om järgeline tal'vaigan. Voden keskmäine lämuz om +13,8 C°, kezakun-elokun +20,3..+23,1 C°, tal'vkun-uhokun +5,8..+6,8 C°. Ekstremumad oma −12,8 C° (uhoku) i +40,0 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +7,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 1552 mm vodes, enamba redukus (204 mm) i kül'mkus (182 mm), vähemba heinkus (70 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 56..67 % röunoiš voden aigan. Meriveden keskmäine lämuz vajehtase +10,6 Cel'sijan gradusaspäi uhokus +23..+25 gradushasai kezakus-sügüz'kus.

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 128 624 ristitud, ezilidnoidenke — 245 tuhad ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 165 904 eläjad vl 1991. Kaik 219 325 eläjad oli ezilidnoidenke 1665 nellikkilometrad pindal vl 2021.

Rahvahad (lidnan eläjad vl 2021): horvatijalaižed — 85,3 %, serbalaižed — 5,1 %, bošnäklaižed — 1,6 %, italijalaižed — 1,5 %, toižed rahvahad (heiden kesken slovenijalaižed, mad'jaralaižed) — 6,5 %.

Znamasine üläopendusen aluzkund om Rijekan universitet (, alusenpanend 1973, 17,4 tuh. üläopenikoid vl 2018). Kaik 11 fakul'tetad i čomamahtoiden akademii mülüdas sihe.

Edeline lidnan pämez' () om Voiko Obersnel' (*Vojko Obersnel*, keväz'ku 2000 — kezaku 2021).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''rijeka.hr'').
Vik (Saksanma)

**Vik** () om külä da küläkund Saksanman pohjoižpäivnouzmas, Meklenburg da Ezine Pomeranii-federacijanmas.

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1165 kuti *Vikr*. Külä sijadase Rügen-sarel, Baltijan meren penen lahten randal, 2 m korktusel valdmeren pindan päl. Valdmad oma olmas. Lähembaine sur' lidn om Rostok-port 110 km suvipäivlaskmha.

Vl 2013 eläjiden lugu oli 1 111 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 2 243 eläjad vl 1950.

## Irdkosketused
* Vik-küläkundan oficialine sait (''wiek-ruegen.de'').
Vik

**Vik** voib znamoita:
* Vik — kazmusen erik Bobanvuiččed-sugukundaspäi
* Vik — kazmusen heim Bobanvuiččed-sugukundaspäi
* Vik — Saksanman külä da küläkund Meklenburg da Ezine Pomeranii-federacijanmas
Aleksandrupolis

**Aleksandrupolis** ( [aleksanˈðrupoli]) om lidn Grekanman pohjoižpäivnouzmas, Päivnouzmaine Makedonii i Frakii-agjas.

## Istorii
Grekalaižiden amuine *Sale (Sali)*-lidn oli olmas Aleksandrupolisan sijas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kalanpüdajiden *Dedeagač*-žiloks Ottomanan imperijas 1870-nzil vozil, sil-žo aigal sauvoškanzihe raudted. Voziden 1877−1878 Venäman okkupacii lahjoiči eländpunktale planad oigedsaumaižidenke fartaloidenke.

Ezmäižen mail'man sodan aigan lidnan territorii mülüi Bolgarijha pordaigaližešti (1913−1918). Udesnimitihe Grekanman Aleksandr I-kunigahan mödhe hänen tulendan lidnha jäl'ghe vl 1920.

Aleksandrupolis šingotase znamasižel meriportal (Bolgarii-ki kävutab sidä) i sidodud sihe PAKO:n sodameribazal, turizmal: kahesa muzejad, puištod, karad i lämäd purtked ezilidnoiš. Nozoltadud londuseližen gazan terminal om saudud läz lidnad. Elektrostancii londuseližel gazal linneb vaumitud vn 2025 lopus vajehtamha valdkundan vanhid elektrostancijoid hilel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Egeižen meren randal, 0..11 m korktusil, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad agjan administrativižhe Komotini-keskushesai om 50 km lodeheze orhal vai 58 km avtol, Turkanman röunhasai om nell'kümne kilometrad päivnouzmha.

Klimat om Keskmeren. Keza om päivoikaz lujas, räk da kuiv, tal'vaig om pil'vekaz da neps. Voden keskmäine lämuz om +15,2 C°, heinkun-elokun +25,8..+26,2 C°, tal'vkun-uhokun +5,1..+7,1 C°. Ekstremumad oma −14,0 C° (viluku, uhoku) i +41,4 C° (heinku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om 0 C°). Paneb sadegid 545 mm vodes, enamba kül'mkus-tal'vkus (83 mm kus), vähemba kezakus-sügüz'kus (13..28 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 57 812 ristitud, municipalitetan — 72 959 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', 11. sija valdkundas. Venäman konsuluz radab lidnas.

## Transport
Avtobusad (15 maršrutad) i taksid oma kundaližeks transportaks ezilidnoidenke. Kaks' raudtestancijad ratas: jüguiden täht i passažirine meriportas. Matknikad kävutadas meriportad samhas lähižihe sarihesai.

Rahvahidenkeskeine civiline *Dimokritos*-lendimport (*AXD / LGAL*, 212 tuh. passažiroid vl 2018) om saudud seičemes kilometras päivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid valdkundadme (Afinad, Iraklion, Sitii (Krit-sarel)), Larnakha (Kipr, 2024).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan da sen municipalitetan oficialine sait (''alexpolis.gr'').
Jan'tai

**Jan'tai ** (, pin'jin': *Yāntái* «savupostad») om Kitain lidn, lidnümbrik da port Pakuižen meren randal Šan'dun-agjan päivnouzmas.

## Istorii
Amuižen aigan lidnan tahond oli elänzoittud päivnouzmaine ji-rahvahal. Enččel lidnan nimi oli **Čifu** (, vai *Čžifu*) lähižen mägen mödhe. Nügüdläine nimi om anttud toižen lähižen mägen mödhe, miččen nimi libui 14. voz'sadaspäi. Vspäi 1862 Jan'tai oli ühteks avaitud verazmaižile meriportoišpäi. Vl 1876 Čifun konvencii oli allekirjutadud lidnas Kitain i Suren Britanijan keskes (üks' «kožundaktoišpäi tazooiktusita»). Vl 1934 Jan'tai-lidn oli alištadud agjan tobmudele oikti. Vl 1983 Jan'tain lidnümbrik om sätud, kätihe enččen Jan'tai-lidnan territorijad lidnümbrikon Čžifu-rajonaks.

Jan'tai šingotase sömtegimištol, mašinansauvomižel, šuukkanghiden tehmižel, himižel sarakol, metallurgižel kombinatal, laivankohendusel, bumagfabrikal i kalanpüdandan bazaks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Šan'dunan pol'saren pohjoižel randal, Bohai-sal'menno. Röunatab Veihainke päivnouzmas i Cindaonke suvipäivlaskmas. Matkad Dalän'-lidnhasai om 123 km pohjoižhe ehtatimel sal'men kal't.

Jan'tain lidnümbrik jagase nelläks lidnrajonaks i seičemeks lidnaks,  mugažo üks' municipalitet i üks' šingotesen zon mülüdas sihe.

Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 6 968 202 ristitud, sidä kesken nellän lidnrajonan — 2,2 mln ristituid.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''yantai.gov.cn'').
Hikone

**Hikone** ( *Hikone-ši*) om lidn Japonijan keskuzpalan päivlaskmas, Sig-prefekturas. Se om prefekturan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Hikonen zamk om saudud vll 1603−1622. Eländpunkt sai oficiališt statusad vl 1938.

Hikone šingotase nenil päižil sarakoil: vedenveimtehnikan pästand, bucudanoiden (kodialtariden) tehmine, šinoiden tegim («Bridgestone»), tekstilin edheotandad. «Fujitec»-kompanijan päfater (eskalatorad, travelatorad) om saudud täs.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Honšü-sarel, prefekturan keskuzpalan päivnouzmas, Biv-järven päivnouzmaižel randal (86 m ü.m.t.). Om ümbärtud mägil 683 metrhasai ü.m.t..

Hikone röunatab Maibar-lidnanke (*Maibara*) pohjoižpäivnouzmas i Higasiomi-lidnanke suvipäivlaskmas. Matkad prefekturan Ocu-keskushesai (Kioton päivnouzmaine ezilidn) om 34 km suvipäivlaskmha orhal, 50 km avtol vai raudtel.

Klimat om subtropine neps, pil'vekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +15,0 C°, heinkun-elokun +26,1..+27,5 C°, vilukun-uhokun +3,9..+4,2 C°. Absolütine minimum oleli −11,3 C° (viluku), maksimum +37,7 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +6,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,4 C° (tal'vku). Ei voi panda halad semendkus-redukus (semendkun minimum om +0,9 C°). Paneb sadegid 1610 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (176..219 mm kus) i sügüz'kus (168 mm), vähemba kül'mkus (86 mm). Paneb 81 sm lunt tal'ven 13 päiväs keskmäras, lumikatken sanktuz vajehtase lujas voz' vodespäi i oleleb kaks'kümnehe santimetrhasai. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..77 % röunoiš voden aigan.

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 111,799 ristitud, vl 2020 — 113,647 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 113,993 eläjad vl 2018.

Edeline lidnan pämez' om Hirojuki Vada (和田裕行 *Vada Hirojuki*, semendku 2021 — semendku 2025).

## Galerei

Hikone City Office 20211112.jpg|Lidnan ohjandusen sauvuz (2021)
彦根城の天守閣.jpg|Hikone-zamkan kaičii čuhunduz, vn 2021 nägu
Shiga University Auditorium (Nationally Registered Tangible Cultural Property) at Headquarter in Hikone and Headquarter Building.jpg|Sigan universitetan päsauvuz Hikonen kampusas (2020)
HikoneStation-WestGate 20200629.jpg|*Hikone*-raudtestancijan päivlaskmaine lähtend vl 2020


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''city.hikone.shiga.jp'').
Sidzuok

**Sidzuok** ( *Sidzuoka*) voib znamoita geografižid nimitusid Japonijan keskuzpalas:
* Sidzuok — lidn, ühtennimižen prefekturan administrativine keskuz.
* Sidzuok — prefektur.
Huigal'p

**Huigal'p** ( [xwiˈɣalpa]) om lidn da municipalitet Nikaraguan keskuzpalan suvipäivlaskmas. Se om Čontales-agjan administrativine keskuz (vspäi 1877) da kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Ispanijan hogahtusen aigale indejalaižiden kund oli siš tahondas. Eländpunktan aluz om pandud vn 1668 24. päiväl sulakud. Nimi libub nahuatl'-kelen *Xiwikalpan*-nimitusespäi. Anttihe penen lidnan statusad () vl 1862, om lidnan statusanke (isp. *ciudad*) vspäi 1879.

Huigal'p šingotase erazvuiččil kommertižil holitišil, om maižanduzrajonan (lehmänliha) i kaivuztegimišton keskuseks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 130 m, municipalitet — 123 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, taholižen Amerrike-mägisel'gan ezimägišton alangištos. Matkad lidnaspäi Managuahasai om 88 km päivlaskmha orhal vai 140 km avtotedme.

Nikaragua-järven pohjoižpäivnouzmaižen randan pala mülüb lidnankundha sen suvipäivlaskmas.

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 46 394 ristitud, vl 2020 — 53 113 ristitud. Kaik 61 075 ristitud (agjan kaks' videndest) elihe Huigal'pan municipalitetas vl 2020 726,8 km² pindal, agjan (departamentan) koumandez. Zoopark radab lidnas.

Dominirui religii om katoline jumalankodikund. Toižed oma protestantizman evangelistoiden jumalankodikund, mormonad, Jehovan todištajad.

Valdkundan i Keskuzamerikan universitetoiden kuz' filialad ratas lidnas.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''juigalpan.gob.ni'').
Remedios (Kuba)

**Remedios** (mugažo ispanijan kelel, virktas [reˈmeðjos]), täuz' nimituz om **San Huan de los Remedios** () om Kuban lidn da municipalitet Vil'ja Klar-agjan päivnouzmas.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1513, se om kaikiš amuižembiš ispanijalaižiden eländpunktoišpäi sarel, kahtenz' vai kahesanz' erazvuiččiden dokumentoiden mödhe. Eziauguine nimituz oli *Santa Cruz de la Sabana*. Möhemba nimed oliba *Santa Cruz de Vasco Porcallo*, *Santa Cruz de la Sabana del Cayo*, i lopuks, vspäi 1578, *San Juan de los Remedios de la Sabana del Cayo*.

Remediosan tahond šingotihe lehmänlihan kazvatandal da sen tondal Ispanijan Floridan kolonijoihe. 17. voz'sadan lopuspäi kazvatadihe maižanduzkul'turoid orjiden radon abunke: tabak, saharrogo, kofepud i kakaopud.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuba-saren keskuzpalan lodehes, vides kilometras sen pohjoižrandištonno, 25 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan administrativižhe Santa Klar-keskushesai om 40 km päivlaskmha, Kaibarjen-merikurorthasai lendimportanke om kahesa kilometrad päivnouzmha.

Klimat om tropine. Kun keskmäine lämuz vajehtase +25..+26 C° röunoiš vodes läbi.

## Eläjad
Vl 2004 municipalitetan eläjiden lugu oli 46 482 ristitud, heišpäi kaks' koumandest elädas lidnan territorijal.

Jogavozne Raštvoiden *Las Parrandas de Remedios*-festival' oleskeleb lidnas tal'vkun 16.-26. päivil.

## Homaičendad
Remedios

**Remedios** (mugažo ispanijan kelel, virktas [reˈmeðjos]) om toponim ispanijankel'žiš tahondoiš i kanzannimi. Se voib znamoita:

## Toponim
* Remedios — lidn i municipalitet Kolumbijan pohjoižpalas.
* Remedios — lidn i municipalitet Kuban keskuzpalas.
* Remedios — pen' lidn i municipalitet Panaman päivlaskmas.
Piterboro (Ontario)

**Piterboro** ( [ˈpiːtərbʌroʊ]) om Kanadan lidn Ontario-agjan suves.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1819 kuti *Skotts Pleins* (). Sai penen lidnan (angl. *town*) oiktusid nügüdläiženke nimenke vl 1850, suren lidnan (angl. *city*) — vn 1905 1. päiväl heinkud.

Piterboro šingotase openduzkeskuseks, sömtegimištol (PepsiCo), elektroladimiden tegimel, turizmal, avtodetaliden pästandal i Ošav-lidnan «magaduzezilidnaks», kosmosan i biotehnologijoiden edheotandoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Otonabi-jogen randoil ( 55 km pitte, Suriden järviden bassein), 195 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ontarionjärvhesai om 35 km suvhe, Toronton keskushesai om 125 km suvipäivlaskmha, Ottav-pälidnhasai om 270 km pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +6,9 C°. Ekstremumad oma −39 C° i +38 C°. Paneb sadegid 882 mm vodes, kuidme 49..92 mm, sidä kesken lunt pol'tošt metrhasai.

## Eläjad
Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 78 698 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Kundaline Trentan universitet (, 11 tuhad üläopenikoid vl 2019) radab lidnas vspäi 1964.

Edeline lidnan pämez' (mer) om Diana Terrien (kül'mku 2018 — kül'mku 2022, *Diane Therrien*).

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''peterborough.ca'').
Beliz (lidn)

**Beliz** () om Belizan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, valdkundan üläopendusen keskuz da meriport. Se om Belizan ümbrikon administrativine keskuz.

## Istorii
Ende maja-indejalaižiden pen' *Holzuz*-lidn sijazihe siš tahondas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud britanižil merimehil vl 1638 Oulover-ojan () lanktendan sijas Beliz-jogehe kuti mecan varhapanendan baz. Sai lidnan (*town*) oiktusid vl 1783. Beliz oli Britanine Gonduras-kolonijan pälidnaks vhesai 1970, sirtihe udhe Bel'mopan-lidnha vn 1961 redukun Hetti-torokan tagut. Vspäi 1981 (valdkundan ripmatomuden sandan voz') Beliz om *siti*-statusanke.

Beliz šingotase bankoil i torguindal, om valdkundan transportteiden keskuseks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, Kariban meren randal, läz meren tazopindad korktusel. Alištub sur'vezile vihmsezonan aigan. Nell' sildad ühtenzoittas lidnan paloid.

Klimat om tropine mussonine. Kun keskmäine lämuz vajehtase +24..+29 C° röunoiš voden aigan. Ekstremumad oma +11 C° i +37 C°. Paneb sadegid 1970 mm vodes, enamba kezakus (236 mm) i sügüz'kus-kül'mkus (230..305 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (41..64 mm kus).

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 57 169 ristitud, ümbrikon kaks' koumandest.

Rahvahidenkeskeine civiline Beliz-lendimport Filip Goldsonan nimed (*BZE / MZBZ*, 1 mln passažirad vl 2018) radab ajelendan pol'časus lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan järedoihe lidnoihe, Keskuzamerikan lähižihe maihe. Pen' lendimport Barri Bouenan nimed (*TZA / MZBE*) om ühtes mijläs lidnan keskusespäi, sišpäi sadas penil lendimil Beliz-valdkundadme.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''belizecitycouncil.org'').
Kassel'

**Kassel**' ( [ˈkasl̩], edel 1926. vot kirjutihe *Cassel*) om lidn Saksanman keskuzpalas, Gessen-federacijanman pohjoižes.

## Istorii
*Hassel*-lidnusen ezmäine mainitez datiruiše vl 913. Ezimeletaden saksan *Chassela*-nimituz sündui latinan kelen *Castellum Cattorum*-sanoišpäi, mi znamoičeb «hattoiden lidnuz», saksalaine hattad-heim eli enččel. Eländpunkt sai lidnan oiktusid vl 1189.

16. voz'sadaspäi Kassel' oli kal'vinistoiden lidnaks kesked katoližid saksalaižid ruhtinazkundoid. Toižen mail'man sodan aigan vn 1943 22. da 23. päivil redukud öl 569 britaništ lendint panihe mantazole lidnan keskusen ühesa kümnendest, 10 tuh. ristituid pölištuihe, 150 tuhad jäihe koditomikš. Lidnan keskuz om saudud 1950-nziden voziden stiliš.

## Geografijan andmused

Lidn seižub Ful'd-jogen randoil (, Vezeran bassein), hural randal tobman palan. Kassel' sijadase 133..166 m ü.m.t. korktusil tobjimalaz, 615 metrhasai (Hohes Gras-čokkoim). Lähembaine sur' lidn om Göttingen 40 km pohjoižpäivnouzmha.

Vspäi 2013 Vil'gel'mshöe-mägipuišt ( 2,4 km² pindal) mülüb UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe.

Klimat om ven valdmeren, kontinentan valatoitusenke. Sä om pil'vekaz, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +9,3 C°, kezakun-elokun +16,1..+18,3 C°, tal'vkun-uhokun +0,9..+1,4 C°. Ekstremumad oma −19,9 C° (tal'vku-uhoku) i +35,2 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +1,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +17,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,9 C°). Paneb sadegid 707 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus-heinkus (68..74 mm kus) i tal'vkus (68 mm), vähemba sulakus (40 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 69..72 % röunoiš sulakus-elokus, 85..88 % redukus-vilukus.

## Tobmuz

Kassel' jagase 23 administrativižeks ümbrikoks ().

Valitas lidnan pämest () radnikusele kudeks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Kristian Gezele (*Christian Geselle*, heinku 2017 — keväz'ku 2023), Bertram Hil'gen (*Bertram Hilgen*, keväz'ku 2005 — heinku 2017).

## Eläjad
Vn 2011 Saksanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 191 854 eläjad. Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 194 087 ristitud, vl 2017 — 200 736 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 225 694 eläjad vl 1943, mugažo 215 039 eläjad vl 1971 Suren sodan jäl'ghe.

## Transport
Avtobusad, tramvaid da jogitaksid oma kundaližeks transportaks lidnas.

*Kassel'-Vil'hel'mshöhe*-raudtestancii radab «Gannover — Vürcburg»-kiruhraudtel, mugažo päraudtestancii om saudud.

## Galerei

Rathaus ks.jpg|Lidnan tobmuden pert' (ratuš) vl 2011
Kassel asv2022-02 img37 StMartin Church.jpg|Ph. Martin Turalaižen jumalanpert' (saks. *Martinskirche*, nüg. lüteranine), vn 2022 nägu
Kassel-orangerie-von-schoene-aussicht-v-no.jpg|Oranžerei Karlsaue-puištos (2003)
18-09-26-Kassel-RalfR-DJI 0315.jpg|*Kassel'-Vil'gel'mshöhe*-raudtestancijan sauvuz kundaližen transportan seužundtahonke vl 2018


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''stadt-kassel.de'').
Hanau

**Hanau** (mugažo saksan kelel, virktas [ˈhaːnaʊ̯]) vai **Hanau Mainal** (saks. *Hanau-am-Main*) om lidn Saksanman päivlaskmas, Gessen-federacijanman suves. Mülüb Darmštadtan administrativižhe ümbrikho.

## Istorii
Mainitase ezmäižen kerdan kuti feodaližen Hanau-rodun lidnuz vl 1143. Eländpunkt om lidnan oiktusidenke vspäi 1303. Vl 1813 tora Hanaunno tegihe francižiden i avstriž-bavarižiden sodavägiden keskes. 1820-nzil vozil hurarandaižen da oigedrandaižen Hanaun administracijad ühtištuihe. Vspäi 1848 raudtestancii radab lidnas.

Toižen mail'man sodan aigan vn 1945 keväz'kul britanižed lendimed panihe mantazole vanhan lidnan tobmad palad. Sil aigalpäi lidn om saudud möst.

Hanau om kalližarvoižiden metalloiden ümbriradmižen keskuz 16. voz'sadaspäi. Äisarakoižen «Heraeus»-kompanijan päfater i sen tegimed oma lidnas (elektroladimed, medicinižed substancijad, kalližarvoižed metallad). Äi eläjid ajeltas rata Frankfurtha.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Main-jogen muugotil randoil, 104 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Port om Mainan oiktal randal, se i raudtestancii sätas transportteiden znamasišt sol'med. Lähembaine sur' lidn om Frankfurt Mainal 25 km päivlaskmha.

Hanau jagase kümneks lidnrajonaks ().

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 89 907 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Religijan mödhe (2011) lidnalaižiden nelländez om protestantad, toine nelländez om katolikad, pol' om religijatomad vai toižed uskojad.

## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''hanau.de'').
Koimbr

**Koimbr** ( [ˈkwĩbɾɐ]) om lidn Portugalijan keskuzpalan pohjoižes. Se om ühtennimižen municipalitetan keskuz.

## Istorii
Eländpunkt oli Koimbran grafkundan pälidnaks vll 871−987 i 1064−1096. Koimbr oli Portugalijan ezmäižeks pälidnaks. Municipalitetan aluz om pandud vl 1111.

Lidn om tetab vanhal järedal universitetal (23,4 tuhad üläopenikoid vl 2013), eläjiden koumandesen rad om sidodud sihe. Universitetan aluz om pandud Lissabonha vl 1290, no sirtihe sidä se Koimbrha (1308−1338, 1354−1377), se tagaz. Vspäi 1537 universitet radab Koimbras rattemata.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Mondegu-jogen randal ( 220 km pitte), 43 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Lissabon-pälidnhasai om 182 km suvhe.

Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 143 396 ristitud 319,40 km² pindal. Läz 430 tuhad eläjid om lidnaglomeracijas (nellänz' surtte valdkundas).

## Sebruzlidnad
* Beir, Mozambik (vspäi 1997)
* Dili, Päivnouzmaine Timor (2002)
* Eš sür Al'zett, Lüksemburg (2005)
* Fes, Marok (1988)
* Jaroslavl', Jaroslavlin agj, Venäma (1984)
* Kembridž, Massačusets, AÜV (1984)
* Mindelu, Kabo Verde (1995)
* Padui, Italii (2000)
* Puatje, Francii (1979)
* Santus, San Paulu-štat, Brazilii (1981)
* Saragos, Ispanii (2005)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipalitetan sait (''cm-coimbra.pt'').
Puatje

**Puatje** ( [pwatje]) om lidn da kommun Francijan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Vjenn-departamentan administrativine keskuz, mülüb Uz' Akvitanii-regionha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 2. voz'sadal EME, mainitase kuti *Lemonum*. Rimalaižen imperijan aigan lidnan nimituz oli *Piktavium*. Riman amfiteatr i kül'betid oliba saudud siš, rušihe jändusid 19. voz'sadal. Torad Puatjenno tegisoiš vll 507, 732 i 1356 lidnan sijadusen tagut platol mägidenkeskeižes, se plato ühtenzoitab Francijan pohjošt i suved.

Puatje šingotase turizmal, «Futuroscope»-tehnoparkal (kaks' millionad tulijoid vodes), lugendladimiden tegimel. Armijan palakundad seištas lidnanno.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Klen-jogen randal (, Luaran hurapol'ne bassein), 65..144 m korktusil, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Parižhasai om 295 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 340 km avtoteidme.

Klimat om ven valdmeren. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,7 C°, kezakun-sügüz'kun +16,3..+19,6 C°, tal'vkun-uhokun +4,7..+5,3 C°. Ekstremumad oma −17,9 C° (viluku) i +40,8 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +0,8 C° (kezaku, eloku, sügüz'ku), tal'vaigan maksimum om +23,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 686 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba redukus-tal'vkus (69..76 mm kus), vähemba elokus (41 mm). Paneb lunt 11 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..77 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 82..88 % redukus-uhokus.

## Tobmuz

Sur' Puatje-lidnümbrik jagase videks nomeruidud kantonaks (Puatje-1.. Puatje-5) valičendoiden meton täht. Puatje-lidn i sen seičeme ezilidnad mülüdas lidnümbrikho.

Edeline lidnan pämez' (mer, ) om Alen Klae (*Alain Claeys*, keväz'ku 2008 — heinku 2020).

## Eläjad
Vl 2006 lidnan eläjiden lugu oli 88 776 ristitud. Vl 2016 lidnan ristitišt oli 87 961 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 89 253 eläjad vl 2007 i om nügüd'. Kaik 258 837 ristitud elädas ezilidnoidenke (2014).

Puatjen universitet radab vspäi 1431 (, 25 tuh. üläopenikoid vl 2016). Universitet kogoneb seičemes departamentaspäi i kudes institutaspäi. Sen ližaks kaks' inženerišt školad i kaks' biznesškolad ratas lidnas (üksin alištudas universitetale). Üläopenikoiden lugu ühtele lidnalaižele om kaikiš suremb valdkundas.

## Galerei

Place du Maréchal Leclerc.jpg|Keskuztorg lidnan ohjastusen pertin ocseinänke tagamal (2012)
2014 - Facade of Poitiers Cathedral 01.JPG|Sen-Pjer-päjumalanpert', vn 2014 nägu
Poitiers-Notre Dame la Grande-120-2008-gje.jpg|Katoline Notr-Dam-la-Grand-jumalanpert', vn 2008 nägu
ENSIP locaux école de face.jpg|Inženerine korged škol (2011)
Viaduc Léon-Blum.JPG|*Leon-Blum*-viaduk raudteiš päliči vl 2014 (om vaumitud sil-žo vodel)


## Sebruzlidnad
*  Koimbr, Portugalii (1979)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''poitiers.fr'').
Berlington

**Berlington (Börlington)** () om kompanijoiden i sodaobjektoiden nimi, eländpunktoiden riven nimituz AÜV:oiš i Kanadas. Se voib znamoita:

## AÜV
* Berlington — lidn Ajov-štatas.
* Berlington — lidn Pohjoižkarolin-štatas, kaikiš järedamb AÜV:oiden lidn necenke nimitusenke.
* Berlington — lidn Vajoming-štatas.
* Berlington — Vermont-štatan kaikiš suremb lidn.

## Kanad
* Berlington — lidn Ontario-provincijan suvipäivnouzmas. Se om kaikiš järedamb lidn necenke nimitusenke.
Grenobl'

**Grenobl' ** ( [gʁə.ˈnɔbl], sijaline pagin *Grenoblo*, ) om lidn da kommun Francijan suvipäivnouzmas. Mülüb Overn' — Ron — Al'pad-regionha, sen koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Om Izer-departamentan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Varmitadud eländpunktan aluz om pandud 3. voz'sadal *Kularo*-nimitusenke. Vl 380 udesnimitihe *Gracianopol:ikš* rimalaižen Gracian-imperatoran nimen mödhe. Imperijan čihodamižen jäl'ghe lidn mülüi Burgundijan kunigahusihe vhesai 1032. Vspäi 1349 om Francijan palaks, oli röunman lidnuseks keskaigan. Vl 1968 Grenobl' vastsi 10. Tal'veližid Olimpižid vändoid.

Grenobl' šingotase nenil sarakoil: elektroladimišt i elektronikan komponentad, jüžmak mašiništ (Caterpillar), sauvondmaterialiden pästand, soban edheotandad (sormikod).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase koumes alangištos, Izer-jogen randal ( 286 km pitte, Ronan hura ližajogi), 212..500 m korktusil, 398 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Al'piden koumel mägisel'gal: Šartröz, Bel'don i Verkor. Matkad Parižhasai om 483 km lodeheze-pohjoižhe.

Klimat om subtropine valdmeren valatoitusenke, lendimportan (40 kilometras) klimat om ven kontinentaline. Lidnas voden keskmäine lämuz om +13,4 C°, kezakun-elokun +21,3..+23,6 C°, tal'vkun-uhokun +3,5..+4,9 C°. Ekstremumad oma −12,3 C° (uhoku) i +40,7 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +21,9 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 924 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus (98 mm), vähemba uhokus (54 mm) i sulakus (61 mm).

## Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 158 346 ristitud, vl 2016 — 158 180 ristitud. Vspäi 1962 ristitišt vajehtihe 150..166 tuh. eläjid röunoiš (166 037 rist. vl 1975). Lähižidenke ezilidnoidenke (358,1 km²) ristitišt om 451 096 eläjad. Kaik 714 799 ristitud elihe lidnaglomeracijas vl 2018 2876 nellikkilometrad pindal (vl 2016 oli 687 985 ristitud).

Grenobl' om üläopendusen znamasine keskuz, 54 tuhad üläopenikoid oli lidnas vl 2013.

## Transport
Avtobusad (26 maršrutad) i tramvaid (viž jonod) oma kundaližeks transportaks lidnas sen ezilidnoidenke. Funikulöran jono radab. Raudte ühtenzoitab nenidenke lidnoidenke: Lion, Ženev, Valans, Francijan suven lidnad. Vspäi 2016 avtoiden lasktud piguz om 30 km/čas penil irdoil i 50 km/čas suril irdoil.

Grenoblin rahvahidenkeskeine civiline *Al'pad-Izer*-lendimport (*GNB / LFLS*, 308 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase 40 km päivlaskmha-lodeheze lidnaspäi. Tehtas sezonižid čarterreisid Suren Britanijan lidnoihe tal'vaigan päpaloin, mugažo Stokhol'mha, Kopenhagenha, Tel' Avivha. Kävutase lendajiden opendusen täht. Avtobusad ühtenzoittas lidnad Lionan i Ženevan surembidenke lendimportoidenke.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ville-grenoble.fr''). 
* Lidnan turizman sait (''grenoble-tourisme.com'').
Kongo

**Kongo** voib znamoita:
* Kongo (Zair) — jogi, kaikiš suremb Afrikas da kahtenz' surtte mail'mas ičeze basseinan da veden mülün mödhe.
* Kongon Tazovaldkund — valdkund Keskmäižes Afrikas, Brazzavil'-pälidnanke, ende oli Francijan kolonijan.
* Kongon Demokratine Tazovaldkund (KDT) — valdkund Keskmäižes Afrikas, Kinšas-pälidnanke, ende oli Bel'gijan kolonijaks.
Kingston (Jamaik)

**Kingston** (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈkɪŋstən]) om Jamaikan pälidn da kaikiš suremb lidn. Mülüb Sarri-grafkundha, om sen administrativižeks keskuseks da palaks.

Lidn om valdkundan ižandusen päkeskuz da kaikiš järedamb port. Se om Amerikan kaikiš suremb anglijankel'ne lidn suvipolehe AÜV:oišpäi.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1692 anglijalaižil. Vl 1962 Kingston kändihe pälidnaks Jamaikan ripmatomuden sandan jäl'ghe, no völ vl 1872 sijazihe Jamaikan koloniališt administracijad lidnas.

Vl 1976 vilukus rahvahidenkeskeine kožundkirjutez Jamaikan valütsisteman polhe oli allekirjutadud lidnas.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Jamaik-saren suvipäivnouzmaižel randištol, grafkundan suvipäivlaskmas, Kariban meren londuseližen merikaran randal, ühesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om tropine, lujas räk. Kun päiväline keskmäine lämuz om +26..+29 C° vodes läbi. Paneb sadegid 813 mm, sidä kesken kuivsezonan aigan (viluku-keväz'ku) — 57 mm vaiše.

## Administrativiž-territorialine jagand
Lidn otab kahten tulendan territorijad paloin: Kingston (25 km²) da Sent Endrü (455 km²). Molembiš neniš tulendoiš om völ lidnoid — Kingstonan ezilidnoid, se om «Sur' Kingston».

Kingston jagase 21 počtanzonaks territorialižikš.

## Eläjad
Vl 2012 arvoindan mödhe lidnan eläjiden lugu oli 576 946 ristitud.

Kingstonan golläd fartalad oma reggi-muzikan sündundsijaks.

## Transport
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Menlin Normanan () nimed (*KIN*) sijadase suvhe lidnan keskuzpalapäi Palisados-čirakol. Sišpäi da sihe tehtas reisid lähižihe Kariban maihe, AÜV:oihe da Surhe Britanijha tobjimalaz. *Tinson Pen*-aerodrom (*KTP*) sijadase läz lidnan portad i otab südäireisid vaiše.

## Sebruzlidnad
*  Gvadalahar, Meksik (vspäi 1976)
*  Kalamazu, Mičigan, AÜV
*  Koventri, Anglii, Sur' Britanii (1962)
*  Šen'čžen', Guandun, Kitai (1995)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipaližen «Kingston da Sent Endrü»-korporacijan oficialine sait (''ksamc.gov.jm'').
Sanderlend (Anglii)

**Sanderlend** ( [ˈsʌndərlənd], sijaline virkand: [ˈsʊndlən]) om Suren Britanijan lidn da järed meriport (kahtenz' surtte municipaline port kunigahuses), mülüb Tain da Uir-grafkundha.

## Istorii
Eländpunktad oliba olmas lidnan sijas neolitan aigaspäi, sidä kesken Amuižes Rimas. 12. voz'sadan kalanikoiden pen' külä kändihe laivansauvojiden žiloks 14. voz'sadale. Nügüd'aigaine lidn formiruihe kuti port läz kivihilen kaivusid.

Avtosauvomižen šingotez (vspäi 1986, Nissan-kompanijan tegimed, 500 tuh. avtoid vl 2012) jäti lidnad henghe laivansauvomižen lopindan jäl'ghe (1988) da kivihilen kaivusiden sauptandan jäl'ghe (1994).

## Geografijan andmused

Lidn otab grafkundan suvipäivnouzmad, sen administrativižen Siti-of-Sanderlend-rajonan päivnouzmad. Sanderlend sijadase Anglijan pohjoižpäivnouzmas, mererandaližiden kukhiden jonol, 60..80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se seižub Uir-jogensun molembil randoil, Pohjoižmeren randištol.

Matkad Londonhasai om 387 km suvhe-suvipäivnouzmha. Lähembaižed järedad lidnad om Njukasl-apon-Tain ani lodehližen röunan taga i Saut-Šilds ani pohjoižen röunan taga.

Klimat om venon vönen valdmeren, neps, tulleikaz, pil'vekaz (tal'vaigan lujas) da sumosine. Paneb sadegid 597 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba elokus (60 mm) i kül'mkus (63 mm), vähemba uhokus (38 mm).

## Eläjad
Lidnan i sen boron ristitišt poleneb vitkos. Vl 2021 lidnan ristitišt oli 168,277 eläjad, alištunuzidenke ezilidnoidenke ( 137 km² pindal) — 274,200 eläjad. Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 174,286 ristitud, alištunuzidenke ezilidnoidenke — 275,506 ristitud. Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe ristitišt oli 182,758 eläjad lidnas i 280,807 eläjad susedkundoidenke.

Lidnan eläjad nimitasoiš makemalaižikš (, *Makem* vai *Mak'em*).

Religijan mödhe (2011): hristanuskojad — 70,2 %, islamanuskojad — 1,32 %, sikhad — 0,29 %, induistad — 0,22 %, buddizman polenpidajad — 0,19 %, judaistad — 0,02 %, religijatomad — 21,90 %.

## Galerei

SunderlandCityHall.jpg|Lidnan tobmuden uz' sauvuz (*City Hall*) vn 2021 keväz'kus läz vaumičendad. Enzne *Civic Centre* (lidnan tobmuden pert' vll 1970−2021) oli pandud mantazole vl 2022
NMUK.JPG|*Nissan Motor Manufacturing UK Ltd*-kompanijan avtotegim vl 2007
St. Peter's Campus.jpg|Sanderlendan universitetan ph. Petran kampus (2015)
Sunderland Museum and Winter Gardens from Mowbray Park, 7th May 2002. - geograph.org.uk - 136929.jpg|Sanderlendan muzei i Tal'veližed sadud vn 2002 semendkus
Sunderland city center.jpg|Vauktusen stadion i vezisportan keskuz (stadionan huralpäi) lidnan keskuzpalas (eloku 2023)
Sunderland (Central) railway station, Tyne & Wear (geograph 7729445).jpg|*Sanderlend*-päraudtestancijan i metrostancijan tulend vl 2024. Stancijad sijadasoiš manalaižes


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''sunderland.gov.uk'').
Sanderlend

**Sanderlend** ( [ˈsʌndərlənd]) om kanzannimi, toponim i laivoiden nimituz anglijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:

## Toponim
* **[[Sanderlend (Anglii)|Sanderlend]]** — Suren Britanijan lidn Anglijan pohjoižpäivnouzmas.
* Sanderlend — pen' AÜV:oiden lidn Massačusets-štatan lodehes.
* Sanderlend — AÜV:oiden lidnut Vermont-štatan suves.
Ekseter

**Ekseter** ( [ˈɛksɨtə(r)], korn.: *Karesk*) om Suren Britanijan lidn Devon-grafkundas, sen administrativine keskuz. Sijadase Anglijan suvipäivlaskmas, Kornuoll-pol'sarel. Lidnan deviz om *[[Semper fidelis]]* («kaiken uskoline»).

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud istorijanedeližel aigal. Eks-laivjogi ( 96 km pitte) andoi nimen lidnale. Anglikanižen jumalankodikundan Ekseteran päjumalanpert' om saudud vozil 1112−1400. Lidn sai *siti*-statusad (angl. *city*) vl 1974.

Ekseteran ižandusen sarakod oma tekstil'edheotandad, maižanduzmašinoiden tehmine. Tervhudenkaičendan organizacii i sänendustusen *Met Office* oma znamasižed valdkundas.

## Geografijan andmused

Lidn seižub grafkundan keskuzpalan päivnouzmas. Sen keskuz sijadase vižtoštkümnes kilometras Eks-jogen lanktendaspäi La Manšha, 7 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogen ližaks, šlüzatoi kanal ühtenzoitab lidnad La Manš-sal'menke, kanal om nell' metrad süvütte.

Lähembaižed järedad lidnad oma Torki da Peinton 15 km suvhe, Plimut kuz'kümnes kilometras suvipäivlaskmha i Bristol' 110 km pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om ven meren pehmdanke tal'venke, pil'vekaz vodes läbi, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +10,9 C°, heinkun-elokun +16,9..+17,0 C°, tal'vkun-uhokun +5,9..+6,0 C°. Ekstremumad oma −16,5 C° (tal'vku) i +33,5 C° (kezaku). Kezaaigan minimum om +0,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +16,5 C° (viluku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 829 mm vodes, enamba redukus-vilukus (86..95 mm kus), vähemba semendkus-heinkus (48..54 mm kus).

## Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 117,773 ristitud. Lidnaglomeracijan ristitišt oli 467,257 eläjad vl 2014.

Ekseteran universitet (, 23,6 tuhad üläopenikoid vl 2018) radab vspäi 1955, om sätud voziden 1838−1888 opendusen aluzkundoiden ühtištusel.

## Galerei

Civic Centre, Exeter - geograph.org.uk - 3552280.jpg|Lidnan tobmuden üks' sauvusišpäi (*Civic Centre*, 2013)
Exeter Cathedral 2923rw.jpg|Ph. Petr-apostolan kafedraline päjumalanpert' (anglikanine), vn 2006 nägu
Royal Albert Memorial Museum ^ Art Gallery - geograph.org.uk - 3902650.jpg|Al'bert-princan kunigazline memorialine muzei i kuvagalerei (Viktorija-kunigaznaižen mužikan, 2014)
Exeter Central Railway Station - geograph.org.uk - 1568294.jpg|*Ekseter*-päraudtestancijan sauvuz vl 2009


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''exeter.gov.uk'').