open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Voihein

**Voihein** vai **Näčehein** (), mugažo **närehein** paginoiš, om üks'voččiden heinäsižiden kazmusiden erik. Mülütadas Uniheinižed-sugukundha.

## Leviganduz
Kazvab Evropas i Pohjoižamerikas nepsoiš tahoiš. Voihein om levitadud mecoiden takaižidme i pallištoidme, läz eländpunktoid, linmail kuti rujohein.

## Ümbrikirjutand
Kazmuz mülütab äi vet, ühesa kümnendest.

Sarakoičijad hibusekahad seikhed oma ujelijad kümnehe santimetrhasai kortte. Seikhen leiktuz om kehker. Lehtesed kazdas kohtaiti, niiden form om munanvuitte.

Änikod oma henod vauktad tähthanvuiččed. Voihein änikoičeb semendkus-elokus. Üks' kazmuz andab 15 tuhazesai semnid, ned tal'vdudas lumen al hüvin i voidas säta idüid 2..5 vot. Äikerdoičese vegetativižikš-ki. Severz'-se pol'vid kazdas ühtes sezonas.

## Kävutand
Lugetas hüväks medenkandajaks kazmuseks pit'kan änikoičendan tagut. Ližatas heinäd sötkeks sigale, hanhele, cipaižile. Voihein kucub sömänsulatusen lujad palahtelendad lambhil i järedal kabjživatištol, lugetas sidä toksižeks heiden täht.

Voiheinän üläpalas om äi karotinad. Voib otta vihandad palad sömližaduseks (torhel i keittud), tehta alkogolitomid jomid.

## Galerei

Stellaria media 2.JPG|Änikuz
Stellaria media macro.jpg|Änikon lähine nägu
Stellaria media seeds.jpg|Semned
Stellaria media MHNT.BOT.2008.1.33.jpg|Voiheinän plodud da semned


## Homaičendad
Tualetmuil

**Tualetmuil** om muilan toižend, kudamb kävutase personaližen gigijenan metoiden täht: hibjan i hibusiden (tukuiden) pezend, bardanajand i hibusidenajand. Ladun tarbhaičendad oma lujetud vahtonsädand, hüvä segoitamižmahtuz vilus i hulas vedes, haju mel'he, vauvaz torhuz.

Muil oleleb kovan, nozolan, tuhkan i sprein-voišken formas. Kogoneb živatrazvaspäi, erazvuiččišpäi voišpäi (oma pal'msüdäin- da/vai kokosvoi tobjimalaz), razvasižišpäi muiktusišpäi da m. e.; aromatizatorad da mujutimed mülüdas tualetmuilha paksus mugažo. Seižui vahtonsädand, veden väll' adsorbiruind i voimuz kävutada merivedenke ližatas muilan ladun kategorijad koumandespäi ühtendennoks.

GOST:an mödhe, om nell' tualetmuilan markad: «Neitraline», «Ekstra», «Lapseline», «Ordinarine». Niišpäi jogahine erineb jalos mülündan mödhe.

Tehtas muilad vilun vai pol'hulan muilastusen reakcijal i piliruindal. Om äi tualetmuilan tehmižen mahtusid kodiarvoimižiš.

## Homaičendad
Muilnik

**Muilnik** om specialine astii (vai pen' konteiner), kudambal venub kova muil. Om eriline muilnikan analog-ki — plastikdozator nozolale muilale.

Toižendad: kurnunvuiččed seglusenke vai ei, katusenke matkan täht, rippujad vannanhonushe.

Tehtas muilnikad vedevastustuzmaterialoišpäi: plastik, keramik, metall da m. e..

## Homaičendad
Heliotropium paulayanum

***Heliotropium paulayanum*** om kazmusiden erik Saviheinižed-sugukundas. Fridrih Firhapper-biolog () ümbrikirjuti erikod ezmäižen kerdan.

Jemenan endemik. Kazvab kuivan tropižen penzazstepin zonas.

Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.

## Homaičendad
Senna socotrana

***Senna socotrana*** om änikoičijoiden kazmusiden erik Bobanvuiččed-sugukundaspäi.

Jemenan endemik. Kazvab Sokotr-sares, om levitadud siš avaros.

Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.

## Homaičendad
Tereškova Valentina

**Valentina Vladimirovna Tereškova** (; sünd. 6. keväz'ku 1937, Sur' Maslennikovo-külä, Tutajevan rajon, Jaroslavlin agj, Venäman NFST, NSTÜ) om nevondkundaline kudenz' lugul kosmonavt, nomer 10 mail'mas, ezmäine naine-kosmonavt mail'mas da ainag lendanu kosmosha naine üks'päin.

## Biografii
Tereškova om sündnu sirdanuziden Vaugedvenäman päivnouzmaspäi manmehiden kanzha. Vladimir-tat (1912−1940) radoi traktoristal i pölištui Tal'vsodan aigan. Mam oli Jelena Tereškova (neiččel Kruglova, 1913−1987), radoi tekstil'fabrikal. Valentinan vanhemb Lüdmila-sizar i noremb Vladimir-vell' oliba kanzas mugažo.

Vll 1945−1953 Valentina openui Jaroslavlin keskškolas nomer 32 (om nimitadud hänen oiktastuseks nügüd'). Vll 1954−1955 sai opendust lidnan ehtškolas nomer 10 i ühtenaigašti radoi leiktandmašinan operatoral Jaroslavlin šintegimel abutamha kanzale. Vn 1955 sulakuspäi neižne radoi Jaroslavlin tehnižiden kanghiden «Krasnii Perekop»-kombinatal, hänen mam i sizar radoiba siš-žo. Vll 1955−1960 jätksi opendust Jaroslavlin kebnan tegimišton tehnikumas i sai puvillkezerdusen tehnik-tehnolog-specialižust. Vspäi 1957 Valentina oli Komsomolan ühtnijan, vn 1960 elokuspäi vn 1962 keväz'kuhusai radoi sen komitetan joudjaks sekretarikš «Krasnii Perekop»-kombinatal.

Naižen kosmoslenduz zavodihe Baikonuraspäi vn 1963 16. kezakud i jätkustui koume päivest. Kosmonavt tegi 48 pörut Mas ümbri, vedi laidaiglehtest i tegi atmosferan taivhanröunan fotokuvid ecmähä šoiduid. Lasketihe maha Altajan randas.

Tereškova oli vaumiž lendamha Mars-planetale, ühthe polehe. Andoihe majorjenaralan arvnimen vl 1995. Vhesai 1997 naine radoi kosmonavtoiden joukuiden instruktoran. Vspäi 1997 om Kosmonavtoiden vaumičendkeskusen vanhembaižen tedoradnikan.

## Politine radmine
Vozil 1966−1989 oli NSTÜ:n Ülembaižen Nevondkundan deputatan, NÜKP:n ühtnijaks. Vll 2008−2011 radoi Jaroslavlin agjan duman deputatan. Vspäi 2011 radab Venäman Valdkundaližen Duman ezitajaks Ühthine Venäma-partijaspäi.

## Kanz
Naine läksi mehele kahtišti, mužikad oliba Andrijan Nikolajev (erigoitihe vl 1982) i Julii Šapošnikov (eli vll 1931−1999). Jelena Tereškova-tütär (sünd. 1964, kaks' poigad) om ezmäižen lapsen mail'mas, miččen molembad kazvatajad lendiba kosmosha.

## Homaičendad
Sömkaluižed

**Sömkaluižed** — par penid kaluižid, veroline sömladluz Päivnouzmaižes Azijas.

Kävutadas sömkaluižid ezikät vides mas: Kitai, Japonii, Korei, Mongolii i Vjetnam. Tailandalaižed södas kaluižil lapšad i keitosid vaiše.

Tehtas sömkaluižid puspäi tobjimalaz, mugažo metallaspäi, luspäi, elefantanluspäi, nügüd'aigan plastmassaspäi-ki. Lugetas, miše Kitain imperatorižes pert'kulus kävutihe hobedaižid sömkaluižid löudamha morimid sömäs. Nügüd' kulutadas severt-se kümnikoid milliardoid üks'kerdaižid puižid sömkaluižid vodes.

Vedadud Kitaiš arheologižed tedoidused lasktas tehta ezimeletust, miše sömkaluižed sünduiba Šan-aigan (läz koumed tuhad vozid tagaz). Niiden kitajine nimi om kuaiczi ( *kuàizi*). Legendan mödhe, tetab Jui-ezitat tegi meles sömkaluižid, konz pidi sada palabad lihad katl'aspäi, i hän ei tahtoind olda satatadud kehujal vedel. Mez' lohkaiži kaht barbad puspäi i sai lihad. Sömän otandan südäimehe toine levitadud Päivnouzmmas mahtuz om sönd käziden abul.

## Homaičendad
Ununennii

**Ununennii** (vai **Eka-[[francii]]**; ), znamoitud aigaks kut **Uue**, linneb 119. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Jäl'ges ičeze avaidust se linneb ezmäižeks elementaks himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodas. Elementan sinteziruindan naprind oli vl 1985 Berkli-lidnas (AÜV), no eksperiment oli satusetoi.

Prognoziruidud atommass — 315 (316 erasiš purtkiš) m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *8s<sup>1</sup>*. Ezimeletaden, sille tarbiž olda muglmetallan vägevan muigotajan ičendanke.
Unbinilii

**Unbinilii** (vai **Eka-[[radii]]**; ), znamoitud aigaks kut **Ubn**, linneb 120. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Jäl'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Tehtihe necen elementan koume sinteziruindan naprindad (kaks' vl 2007 da üks' vl 2011), no niišpäi kaikuine oli satusetoi.

Prognoziruidud atommass — läz 320 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *8s<sup>2</sup>*. Ezimeletaden, sille tarbiž olda mujutoman muglmametallan korktanke reakcižen mahtusenke.

## Homaičendad
Unbiunii

**Unbiunii** (vai **Eka-[[aktinii (himine element)|aktinii]]**; ), znamoitud aigaks kut **Ubu**, linneb 121. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Jal'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Ei ole elementan sinteziruindan naprindad tähäsai.

Prognoziruidud atommass — läz 320..325 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *5g<sup>1</sup> 8s<sup>2</sup>*. Se linneb ezmäižeks metallaks g-blokas (*[[superaktinoidad|superaktinoidaks]]*), no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše lugustusiden mödhe.
Unbibii

**Unbibii** (vai **Eka-[[torii]]**; ), znamoitud aigaks kut **Ubb**, linneb 122. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Erasiden andmusiden mödhe, unbibijan izotopad oma olmas londuses (torijan kezandmaiš, dai sen südäiolend niiš om tühjine), no himikoiden enambusel om heilündoid neciš faktas. Jal'ges ičeze konkretišt avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Tehtihe necen elementan sinteziruindan naprindoid vspäi 1972, no kaikuine niišpäi oli satusetoi. Nügüdläižiden ladimiden mujandmär om severt-se kümnen märpordhiden madalamb, mi tarbiž löudamha unbibijan atomoiden hot' pen't verdad.

Prognoziruidud atommass — läz 324 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *5g<sup>2</sup>8s<sup>2</sup>*. Sille tarbiž olda metallan (*[[superaktinoidad|superaktinoidaks]]*), no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše ezimeletaden.
Parter (teatr)

**Parter ** ( — «mas») om kacliizalan alažir teatras sijidenke publikan täht. Levigandeb scenaspäi vai orkestraspäi vastseinhäsai, vai amfiteatrhasai.

Senatoriden lauč oli parteran ezimel'kuvaks Amuižen Riman teatroiš. Äižiruine teatraline sauvuz libub 17. voz'sadaspäi, i parteran läz nügüdläine nägu oli sil aigal. Parter märičihe rahvahan alaklassan täht i oli ištmita, kaclijad näguiba spektaklid seišti kaiken aigan. Paneškanzihe ištmid parterha Anglijan sauptud personaližiš teatroiš 17. voz'sadal, no ištundsijad oliba pordaigaližed, tarbhaičendan mödhe.

Ezmäižed stacionarižed ištundrivid oliba projektiruidud da saudud Klod Ledu-arhitektoral Bezansonan teatran täht.

## Kacu mugažo
* Lož (teatr)

## Homaičendad
Jauh

**Jauh** om söndtavar, kudambad tehtas erazvuiččiden kul'turoiden jüviden tapandal. Produkt om tarbhaine vaumičemha leibäd da sen tegesid.

Voib tehtas neniš villänkul'turoišpäi: nižu (tobj pala), rugiž, greč, kagr, ozr, hirs', kukuruz, ris, daguss. Jagadas jauhod sortuikš: surimenke, üläsort, ezmäine, toine, aganoikaz. Jauhotas kaštanan i tomen ploduid specialižiden blödoiden täht.

## Mülünd
* trahmal — 54..90 %
* dekstrinad
* stajišt
* vauktušed — 14 (nižu) — 44 (soi) %
* razvad — 0,9..4 %
* vitaminad — В1, В2, В6, РР, А, Е
* fermentad
* mineraližed substancijad — 0,36..3,5 %

## Jauhoze sidodud vepsän muštatišed

* *Minus jo ei midä otta: ni jauhod, ni vet.* (olen ravaz)
* *Tuhkaspäi jauhod ed tege.*


## Kacu mugažo
* Taukun

## Homaičendad
Prištin

**Prištin** (, , ) om lidn Balkanan pol'sarel, Kosov-regionan pälidn da sen kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Serbijan Konstitucijan mödhe, Prištin om avtonomižen Kosovo da Metohii-agjan pälidn, Serbijan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.

Valdkundan palahižen rahvahidenkeskeižen tundištusenke Kosovon Tazovaldkundan mödhe, Prištin om sen pälidn vspäi 2008.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 652 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaine pälidn om Skopje 90 km suvhe.

## Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 198 897 ristitud (vl 1991 — 199 654 rist.). Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Prištin om monoetnine lidn lujas znamasižes märas. Rahvahad lidnan eläjiden keskes (vl 2011): albanijalaižed — 97,76%, turkad — 1,08%, aškalilaižed — 0,28%, serbalaižed — 0,22%, toižed rahvahad — 0,66%.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Prištinan kund ''kk.rks-gov.net''-saital.
Tok-pisin

**Tok-pisin** (ičeze nimituz: *Tok pisin*) om kreoline kel', kudambal pagištas Papua — Udes Gvinejas. Valdkundan rahvahidenkeskeižen besedoičendan kel', kaik 700 kel't om siš, toine mugoi kel' om anglijan kel'.

Pagižijoiden lugu om 3..4 millionad ristutud (2001), heišpäi 120 tuhad kut mamankelel (2004). Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kelen vaihišt i grammatik erinedas Papuan regionidme, sikš miše keled-substratad oma erazvuiččed.

## Istorii
Zavodihe kut anglijan kelen pidžin avstraližen Kvinslendan plantacijoiden radnikoiden keskes. Jätksi šingotest Papuas sen Saksanman kolonijaks aigan. Nügüd'aigan kävutase ohjastusel i dokumentoiden keleks, no leviganduz om kaidemb mi anglijan kelel.

Vaihišton viž kudendest om indoevropan augotižlibundanke, toine kudendez om avstronezine.

## Grammatik
Grammatik om kebnenzoittud i lähemb avstronezižid kelidennoks.

Substantivoiden lugun kategorijad ei ole, no kaks'lugu i koumelugu oma olmas. Pronominoiden ühtenz' lugu jagase eksklüzivižeks i inklüzivižeks. Voib säta adjektivid substantivoišpäi -*pela*-suffiksan ližadusel.

Sätas verboid üks'jäižel tranzitivižel -*im*-suffiksal (*luk* «kacta», *lukim* «nähta»), i erased verbad oma tranzitivižed muite, suffiksata (oz., *kaikai* «söda»). Aig znamoičese nenil sanoil: *bai* (tulii aig), *bin* (männu aig), *stap* (prezens).

## Homaičendad
Rahvahidenkeskeine mehiden päiv

**Rahvahidenkeskeine mehiden päiv** (, IMD) om jogavozne rahvahidenkeskeine praznik, kudambad oigetas kül'mkun 19. päiväl. Ezmäine praznuičend oli Trinidad da Tobagos vl 1999, sen sädai valiči ičeze sündundpäiväd oigendamižen dataks.

Päivän met om tarkusen vedatand mehiden diskriminacijannoks genderan tundusen mödhe. Praznikan organizatorad tahtoidas prihaižiden, prihoiden i mehiden tervhuden kaičendad, jonoštadas mehiden pozitivišt valatoitandad kanzha i lapsiden kazvatandha.

Oigetas enamba mi 59 valdkundas, sidä kesken Sur' Britanii, Kanad, Indii, Kitai. Ei sa segoitada Mail'man mehiden päivänke, oigendase kül'mkun ezmäižel sobatal.

Mülütadas nenid aigtegoid praznuičendha: kundaližed seminarad, aigtegod školiš, radio- i TV-oigendused, kožumuseližed demonstracijad da matkad, paginad kehkran laudan taga, art-objektoiden ozutandad.

## Kacu mugažo
* Rahvahidenkeskeine naižiden päiv
Sent-Ekzüperi Antuan de

**Antuan Mari Žan-Batist Rože de Sent-Ekzüperi** (; 29. kezaku 1900, Lion, Francii — kol. 31. heinku 1944, Keskmeri, kadoti meron päl lendimes leten) oli francijalaine kirjutai, runoiden i esseiden sädai, professionaline lendai. Eli grafan arvonke.

## Biografii
Antuan oli sündnu varmituzinspektoran kanzha koumanden lapsen videspäi. Openui kolledžas, sid' radnikoiči armijas, sai civiližen i sodalendajan oiktusid vl 1921. Kirjutajan kar'jer jätksi vll 1926−1944 ühten aigan lendajan kar'jeranke.

## Päižed sädused
* «Suvine počt» vai «Počt — suvhe» (ezmäine pästand 1929, )
* «Öline lendand» (1931, *Vol de nuit*)
* «Ristituiden ma» (1938, *Terre des hommes*)
* «Sodalendai» (1942, *Pilote de guerre*)
* «Kirjeine ottud plenha mehele» (1943, *Lettre à un otage*)
* «Pen' princ» (1943, *Le petit prince*)
* «Citadel'» (1948, *Citadelle*, jättud kesketi)

## Homaičendad
Aleph

**«Aleph»** oli italine evrodisko-/sintipopgrupp Lombardijan Mantua-lidnaspäi. Se oli olmas vodelpäi 1984 da vodehesai 1991.

Mülükundas oli Deiv Rodžers (todesine nimi — Džankarlo Paskuini), Donato Bellini i Marko Manči. Kollektival sur' satuz oli Japonijas, jäl'ges ezmäižen al'boman («Black Out») pästandad eriližišti. Toine singl, «Fly To Me», mülüi Evropan valdkundoiden riven čartoihe.

Vll 1997−1998 muzikgruppan eksühtnijad edestiba koume ut pajod.

## Diskografii
### Studijanal'bomad
* *Black Out* (1986, Pimedu)
* *Take My Life* (1989, Ota minun elod)

### Singlad
* *In Your Eyes* (1984, Sinun sil'miš)
* *Fly to Me* (1985, Lenda minunnoks)
* *Fire On The Moon* (1986, Lämoi Kudmaižel)
* *I'm in Danger* (1987, Olen varuližuses)
* *Big Brother* (1988, Sur' vell')
* *Black Out* (1988, Pimedu)
* *Check It Up* (1988, Kodvi necidä)
* *Bad Power* (1989, Paha tobmuz)
* *Hero* (1989, Vägimez')
* *Break Away Megamix* (1990, Tege rat'kaigad megamiks)
* *Doctor* (1990, Lekar')
* *Break Away* (1990, Tege rat'kaigad)
* *Take My Life* (1990, Ota minun elod)
Unbikvadii

**Unbikvadii** (vai **Eka-[[uran (himine element)|uran]]**; ), znamoitud aigaks kut **Ubq**, linneb 124. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Jäl'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Tehtihe kaks' elementan sinteziruindan naprindad (vll 2006 da 2008 Francijas), no ned eksperimentad oliba satusetomad praktižešti. Unbikvadijan sintez om koverikaz, sikš miše om jüged kogota substancijad otmaha sidä metoks bombardiruindan täht.

Prognoziruidud atommass — läz 332 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *5g<sup>4</sup>8s<sup>2</sup>*. Sille tarbiž olda metallan (*[[superaktinoidad|superaktinoidan]]*) lujas lühüdanke pol'čihodamižen pordonke, no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše endustaden.

## Homaičendad
Snova vmeste

**«Снова вместе»** (latinizacijas — **«Snova vmeste»**; *Ühtes möst*) om Miraž-gruppan kahtenz' al'bom, pästtud vodes 1989.

Jäl'gmäine pästand läksi vodel 1991.

## Pajoiden nimikirjutez (vn 1987 kahtenz' pästand)
# *Музыка нас связала* (4:22)
# *Наступает ночь* (4:52)
# *Я не шучу* (3:09)
# *Где я?* (4:31)
# *Снова вместе* (5:45)
# *Я снова вижу тебя* (3:46)
# *Я больше не прошу* (3:53)
# *Морё грёз* (4:32)
# *Снежинка* (2:55)
# *Млечный путь* (4:20)
# *Новый герой* (3:45)
Pankatalanizm

**Pankatalanizm** () om kul'turine i politine likund, kudamban aluses venub Katalonijan rahvahan politižen ühtmuden idei etnižen, kul'turižen da keližen identižusen alusel. Tegeb naprindoid ripmatomuden valdkundan sädandan polehe.

Likund kaičeb katalanankel'židen territorijoiden mel'hetartusid:
* Ispanijas: Katalonii, Valensii, Balearižed sared, Aragonan päivlaskmaine jono;
* Francijas: Päivnouzmaižed Pirenejad-departament;
* Andorr (oficialine kel');
* Italijas: Al'gero-lidn Sardinii-sarel.
Retug

**Retug** (**Rethed**) om(a) ladim jüguiden vedandan täht, kudamb oli levitadud Venäman imperijan pohjoižiš i pohjoižpäivnouzmaižiš gubernijoiš. Regen edelkävui.

Kogoneb pit'kiš arzišpäi. Ned oma čongoidud maspäi koivun nored tüved jurišton palanke. Tüved oma ühtenzoittud keskneze laudal.

Kävutadas Venäman edahaižiš küliš tähäsai vedamha kuivatud heinäd soiš päliči.

## Homaičendad
Unbipentii

**Unbipentii** (vai **Eka-[[neptunii]]**; ), znamoitud aigaks kut **Ubp**, linneb 125. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.

Jal'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Ei ole elementan sinteziruindan naprindad tähäsai. Ezimeletaden, unbipentii mülüb m. k. «stabiližusen sarehe».

Prognoziruidud atommass — läz 333 (332 erasiš purtkiš) m. AÜ. Elektronine konfiguracii — *5g<sup>5</sup>8s<sup>2</sup>*. Sille tarbiž olda metallan (*[[superaktinoidad|superaktinoidan]]*), no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše ekstrapoliruiden.
Pareidolii

**Pareidolii (pareidoline illüzii)** (grek. *para* — «läz», «rindal» i *eidolon* — «kuva») om nägemižen illüzijoiden toižend; illüzorižiden kuviden formiruind, kudambiden aluses oma realižen objektan detalid. Ninga sumosine i tuhlak nägemižobraz nägub kuti mi-se sel'ged — ozutesikš, ristituiden i živatoiden figurad pil'viš, mehen modon kuva Marsan pindas i s.v.
Heveš (agj)

**Heveš-agj** ( [ˈhɛvɛʃ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Eger.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan pohjoižes, Dunain huran Tis-ližajogen oiktan randan i Matr- da Bükk-mägiden keskes.

Röunatab nellänke agjanke: Boršod-Abaui-Zemplen om pohjoižes i päivnouzmas, Jas-Nad'kun-Sol'nok levigandeb suves, Pešt om suvipäivlaskmas, Nograd lodehes.

Pind — 3637,25 km². Ristitišt om 301 296 eläjad (2015). Kaikiš suremb ristitišt oli 347 856 eläjad vl 1960 i 350 360 eläjad vl 1980.

## Administrativine jagand

Heveš-agj jagase seičemeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad seičeme kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas. Severziden-se rajoniden pindad oliba vajehtadud reforman aigan.

### Lidnad
Hevešas om üks'toštkümne lidnad:
* Belapatfal'v (*Bélapátfalva*)
* Eger (*Eger*) — agjan administrativine keskuz
* Füzešabon' (*Füzesabony*)
* D'jond'još (*Gyöngyös*)
* D'jond'jošpat (*Gyöngyöspata*)
* Hatvan (*Hatvan*)
* Heveš (*Heves*)
* Kišköre (*Kisköre*)
* Lörinci (*Lőrinci*)
* Petervašar (*Pétervására*)
* Verpelet (*Verpelét*)

Lidnoihe ližaks, Hevešas om 121 žilod.

## Ižanduz
Agjan tegimišton sarakod oma mašinansauvomine (pnevmatižed ladimed, šlibakod), elektrotehnine (reduktorad, pakuitezinstrumentad), sauvondmaterialiden pästand (savič, mouckivi, cement), sömtegimišt (sahar, jauh, konservad, maidproduktad), pakuitesen pästand (butulkad, alüminijasine torv), elektrusen tehmine (Matran i Visontan LEK:ad, Kiskörei-gidroelektrostancii).

Maižandusen produktad oma vinmarj i vin, arbuzad. Tazangištol om villän i sötken pöudoid.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''hevesmegye.hu'').
.hu

**.hu** om Mad'jaranman Internet-domen. Se om avaitud 1990-nden voden 7. päiväl kül'mkud.

Registracii om lasktud kahtendel da koumandel tazopindoil Mad'jaranman i EÜ:n rezidentoiden täht (personad i kompanijad). Vn 2020 1. päiväl semendkud .hu-zonan domennimiden lugu oli 776,110. Voib registriruida domennimid mad'jaran kelen erinijoidenke kirjamidenke (á, é, í, ó, ö, ő, ú, ü, ű) vn 2004 kevädespäi.

Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
* **asn.hu** — associacijad i kommertižetomad organizacijad
* **.co.hu** — kommertižed kompanijad, korporacijad
* **.edu.hu** — tedon i üläopendusen aluzkundad
* **.fam.hu**, **.priv.hu** — personad
* **.gov.hu** — valdkundaližed organad
* **.info.hu** — informacižed saitad
* **.net.hu** — internetverkoiden provaiderad da organizacijad
* **.or.hu**, **.org.hu** — kommertižetomad organizacijad.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Domenan registracijan sait (''domain.hu'').  , ohjandai om «Internet Szolgáltatók Tanácsa» (*Internet-provaideriden konsuluz, iszt.hu*), Budapešt.
* «Internet Szolgáltatók Tanácsa» — koordinacine keskuz verkos (''nic.hu'').  
* IANA-informacii (''iana.org'').
Eger (lidn)

**Eger** (mugažo mad'jaraks, virktas [ˈɛɡɛr], , , , , , , ) om lidn Mad'jaranman pohjoižpäivnouzmas. Se om Heveš-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt Egeran sijas oli pandud amuižen aigan, kändihe mad'jaralaižiden lidnaks 10. voz'sadal.

Eger šingotase turizmal (lidnuz i kaičenus hüvin istorine keskuz barokon stiliš, läz 300 tuhad ödumižid adivpertiš vodes), rusttan vinan tehmižel sijaližes torhudespäi, om bal'neologižeks kurortaks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, 165 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešt-pälidnaspäi om 130 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha.

Klimat om ven kontinentaline valdmeren valatoitusenke, subtropižen klimatan röunal. Keza om hätkeline räk päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +10,8 C°, kezakun-elokun +19,7..+21,6 C°, tal'vkun-uhokun −0,8..+1,2 C°. Ekstremumad oma −18,3 C° (viluku) i +38,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +4,7 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,2 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +2,2 C°). Paneb sadegid 583 mm vodes, enamba semendkus-elokus (63..83 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (26..30 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 58..64 % röunoiš keväz'kus-uhokus, 80..83 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 57 986 ristitud, vn 2011 — 56 569 ristitud, vn 2022 — 49 182 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 61 573 eläjad vl 1990.

Eläjiden tobj pala om katolikad.

Edeližed lidnan pämehed oma Adam Mirkocki (*Mirkóczki Ádám*, reduku 2019 — sügüz'ku 2024), Laslo Habiš (*Habis László*, 2006 — reduku 2019).

## Galerei

City Hall, Eger.JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (2015)
Eger Cathedral.jpg|Egeran bazilikjumalanpert' (riman katoline, 1831−1837), vn 2012 nägu
Aventics, Eger.jpg|*Aventics*-torguindmarkan tegim vl 2018 (pnevmatine mašiništ)
Lila iskola 03.jpg|Gimnazii i kolledž Janoš Neiman-tedomehen nimed (2019)
Eger – Géza Gárdonyi Theater 01.jpg|Teatr Geza Gardoni-kirjutajan nimed (vn 2010 olend)
Eger vasútállomás 2022 júniusában13.jpg|*Eger*-päraudtestancii vl 2022


## Sebruzlidnad
*  Dol'ni Kubin, Slovakii (vspäi 2006)
*  Čeboksarad, Venäma (2004)
*  Esslingen Nekkaral, Saksanma (1991)
*  Georgeni, Romanii (1993)
*  Jerihon, Palestin (2013)
*  Kutna Hor, Čehanma (2001)
*  Makon, Francii (1985)
*  Mukačevo, Ukrain (2010)
*  Pori, Suomenma (1973)
*  Pšemisl', Pol'šanma (2003)
*  Sarcan, Italii (1990)

;Partnörlidn
*  Sekešfehervar, Mad'jaranma (vspäi 2016)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''eger.hu'').
Boršod-Abaui-Zemplen

**Boršod-Abaui-Zemplen** ( [ˈborʃod ˈɒbɒuːj ˈzɛmpleːn]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Miškol'c.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan pohjoižes-pohjoižpäivnouzmas. Slovakijan röun om pohjoižes. Röunatab nellänke agjanke.

Pind om 7 249,67 km². Ristitišt — 667 594 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 809 468 ristitud vl 1980.

## Administrativine jagand

Boršod-Abaui-Zemplen-agj jagase kuz'toštkümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad vižtoštkümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kaks'kümne seičeme lidnad:
* Abauisanto (*Abaújszántó*)
* Al'šožol'c (*Alsózsolca*)
* Cigand (*Cigánd*)
* Edelen' (*Edelény*)
* Emöd (*Emőd*)
* Enč (*Encs*)
* Fel'šožol'c (*Felsőzsolca*)
* Gönc (*Gönc*)
* Kazincbarcik (*Kazincbarcika*)
* Mezöčat (*Mezőcsát*)
* Mezökövešd (*Mezőkövesd*)
* Mezökeresteš (*Mezőkeresztes*)
* Miškol'c (*Miskolc*) — agjan administrativine keskuz
* N'jekladhaz (*Nyékládháza*)
* Ond (*Onga*)
* Ozd (*Ózd*)
* Putnok (*Putnok*)
* Rudaban'j (*Rudabánya*)
* Šajobabon' (*Sajóbábony*)
* Šajosentpeter (*Sajószentpéter*)
* Šarošpatak (*Sárospatak*)
* Šatoral'jauihel' (*Sátoraljaújhely*)
* Sendrö (*Szendrő*)
* Serenč (*Szerencs*)
* Sikso (*Szikszó*)
* Tisauivaroš (*Tiszaújváros*)
* Tokai (*Tokaj*)

Lidnoihe ližaks, om olmas 358 žilod Boršod-Abaui-Zemplen-agjas.

## Irdkosketused
* Boršod-Abaui-Zemplen-agjan oficialine sait (''baz.hu'').
Bač-Kiškun

**Bač-Kiškun** ( [ˈbaːt͡ʃ ˈkiʃkun ˈmɛɟɛ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Kečkemet.

Agj om sätud kahten agjan ühtištusel Toižen mail'man sodan jäl'ghe.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan keskuzpalas i suves. Se om kaikiš suremb Mad'jaranman agj pindan mödhe. Reljef om tazo, korktusiden erinend om 80 metrad vaiše. Röunatab Serbijanke suves i kudenke agjanke: koumen sijaduz om Dunain vastrand päivlaskmas i koumen agjan röun om Dunain hura Tis-ližajogi Bač-Kiškunan päivnouzmas.

Pind om 8 444,81 km². Ristitišt — 513 687 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 591 482 ristitud vl 1949 i 571 448 ristitud vl 1980.

## Administrativine jagand

Bač-Kiškun-agj jagase üks'toštkümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om 21 lidnad:
* Bačal'maš (*Bácsalmás*)
* Bai (*Baja*)
* Dunaveče (*Dunavecse*)
* Hajoš (*Hajós*)
* Ižak (*Izsák*)
* Janošhal'm (*Jánoshalma*)
* Kaloč (*Kalocsa*)
* Kecel' (*Kecel*)
* Kečkemet (*Kecskemét*)
* Kereked'haz (*Kerekegyháza*)
* Kišköröš (*Kiskőrös*)
* Kiškunfeled'haz (*Kiskunfélegyháza*)
* Kiškunhalaš (*Kiskunhalas*)
* Kiškunmaiš (*Kiskunmajsa*)
* Kunsentmikloš (*Kunszentmiklós*)
* Lajošmiže (*Lajosmizse*)
* Šol't (*Solt*)
* Šol'tvadkert (*Soltvadkert*)
* Sabadsallaš (*Szabadszállás*)
* Tisakečke (*Tiszakécske*)
* Tomp (*Tompa*)

Bač-Kiškunas om 119 žilod lidnoihe ližaks.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''bacskiskun.hu'').
Kečkemet

**Kečkemet** ( [ˈkɛt͡ʃkɛmeːt], ) om lidn Mad'jaranman keskuzpalas. Se om Bač-Kiškun-agjan administrativižeks keskuseks da palaks, valdkundan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe.

## Istorii
Amuine eländpunkt oli pandud mantazole 13. voz'sadan mongoližel vägitungendal. Udessündutihe sidä teravas hüvän sijadusen tagut, i Laioš Sur'-kunigaz andoi Kečkemetale lidnan oiktusid vl 1348. Nimituz libub mad'jaran *kecske*-sanaspäi «ižakoza» i kuvastab regionan živatvodindan edeližid veroid.

Kečkemet šingotase *Mercedes-Benz*-kompanijan avtotegimel (100 tuhad avtoid vodes), avtopaloiden i kabeliden tehmižel, logistikan «Duvenbeck IMMO»-kompanijal, sömtegimištol (paštatesen tegim, konservtegim).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižröunanno, 102 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešt-pälidnhasai om kahesakümne kuz' kilometrad lodeheze-pohjoižhe.

*Kečkemet*-raudtestancii radab lidnas, aigad Budapeštaspäi jonusel om 1 čas 20 minutad.

Klimat om ven kontinentaline subtropižen klimatan röunal. Keza om hätkeline räk. Voden keskmäine lämuz om +11,2 C°, kezakun-elokun +20,4..+22,2 C°, tal'vkun-uhokun −0,3..+1,5 C°. Ekstremumad oma −23,7 C° (viluku) i +41,1 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +4,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,7 C°). Paneb sadegid 540 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (60..72 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (26..34 mm kus). Paneb lunt 26 päiväd tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 61..67 % röunoiš keväz'kus-uhokus, 83..85 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vl 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 111 411 ristitud, vn 2022 — 108 120 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 114 226 eläjad vl 2012.

Edeline lidnan pämez' om Gabor Sombor (2006 — kezaku 2014, *Zombor Gábor*).

## Galerei

2025-03-16 Kecskemét detail 19.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (keväz'ku 2025)
Megyeszékhelyek - Bács-Kiskun megye - Kecskemét.jpg|Lidnan keskuzpala, vn 2006 vai sen aigemba nägu
Mercedes benz manufacturing hungary kft.jpg|*Mercedes-Benz*-kompanijan avtotegim vl 2016
Wikicamp 2019 by Samat 025.jpg|Lidnan kirjišt (vn 2019 olend)
Kecskemét állomás a vágányok felől fotózva2.jpg|*Kečkemet*-päraudtestancii vn 2012 kezakus


## Sebruzlidnad

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''kecskemet.hu'').
Sabol'č-Satmar-Bereg

**Sabol'č-Satmar-Bereg** ( [ˈsɒbolt͡ʃ ˈsɒtmaːr ˈbɛrɛɡ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om N'jired'haz.

Agj om sätud Toižen mail'man sodan jäl'ghe kahten agjan ühtištusel: Sabol'č i Satmar-Ugoča-Bereg (*Szatmár-Ugocsa-Bereg*). Edel 1991. vot nimituz oli Sabol'č-Satmar.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan pohjoižpäivnouzmas. Röunatab kahtenke agjanke i koumenke valdkundanke: Slovakii, Ukrain (Karpatantagaine agj) i Romanii.

Pind om 5 935,83 km². Ristitišt — 562 357 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 593 829 ristitud vl 1980.

## Administrativine jagand

Sabol'č-Satmar-Bereg-agj jagase koumetoštkümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kaks'toštkümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Sabol'č-Satmar-Beregas om kaks'kümne kahesa lidnad:
* Ajak (*Ajak*)
* Baktaloranthaz (*Baktalórántháza*)
* Bal'kan' (*Balkány*)
* Čenger (*Csenger*)
* Demečer (*Demecser*)
* Dombrad (*Dombrád*)
* Feherd'jarmat (*Fehérgyarmat*)
* Ibran' (*Ibrány*) 
* Kemeče (*Kemecse*)
* Kišvard (*Kisvárda*)
* Mandok (*Mándok*)
* Mariapoč (*Máriapócs*)
* Matesal'k (*Mátészalka*)
* Nad'ječed (*Nagyecsed*)
* Nad'halas (*Nagyhalász*)
* Nad'kallo (*Nagykálló*)
* N'jirbator (*Nyírbátor*)
* N'jired'haz (*Nyíregyháza*) — agjan administrativine keskuz
* N'jirlugoš (*Nyírlugos*)
* N'jirmad (*Nyírmada*)
* N'jirtelek (*Nyírtelek*)
* Rakamaz (*Rakamaz*)
* Tisalök (*Tiszalök*)
* Tisavašvari (*Tiszavasvári*)
* Uifeherto (*Újfehértó*)
* Vašarošnamen' (*Vásárosnamény*)
* Vai (*Vaja*)
* Zahon' (*Záhony*)

Neciš agjas om 229 žilod lidnoihe ližaks.

## Irdkosketused
* Sabol'č-Satmar-Bereg-agjan oficialine sait (''szszbmo.hu'').
D'jor

**D'jor** (vai **D'jör**,  ['ɟøːr], , , ) om lidn Mad'jaranman lodehes. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, D'jor-Mošon-Šopron-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Kel'tan eländpunkt oli olmas 5. voz'sadal EME. Riman aigan se oli varmitadud *Arrabon*-lidn ( «jumalan altar'» i *Arrabona*), nimituz om kaičenus joges i saksan keles. Lidnuz oli udessaudud mad'jaralaižil, lidn nimitase nügüdläižikš 11. voz'sadaspäi. Oli okkupiruidud Osmanan imperijan sodavägil vll 1594−1598. Muretihe istorišt keskust vaiše paloin Toižen mail'man sodan aigan, i se om udessündutadud täuzin.

D'jor šingotase transportižen mašinansauvomižen «Rába»-holdingal (vagonad i jonused, jüguavtod, avtopalad), «Audi»-avtoiden tegimel, sauvond-, himižel i sömtegimištol.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan lodehes, Rab-jogen randal (, Dunain oiged ližajogi), 108 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešthasai om 130 km päivnouzmha Ven — Budapešt-avtotedme i raudtedme.

Klimat om ven valdmeren subtropižen klimatan röunal. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,1 C°, kezakun-elokun +19,9..+21,6 C°, tal'vkun-uhokun +0,3..+2,1 C°. Ekstremumad oma −22,1 C° (tal'vku) i +40,6 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +3,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +0,5 C°). Paneb sadegid 570 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (58..65 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (27..33 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..68 % röunoiš keväz'kus-uhokus, 82..84 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 129 412 ristitud, vn 2011 — 129 527 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 129..130 tuhad vspäi 1990 i om nügüd'.

## Galerei

Gyor town hall.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2014)
Győrbazilika légifotó.jpg|Jumalanmaman Emäganpäivän bazilikjumalanpert' (riman katoline, 18. voz'sada), vn 2008 nägu
A győri Audi gyár légifelvétele.jpg|«Audi»-kompanijan avtotegim vn 2015 sügüz'kus
Győr, vasútállomás, 32.jpg|*D'jor*-päraudtestancii vl 2023


## Sebruzlidnad

*  Brašov, Romanii (vspäi 1993)
*  Bränsk, Bränskan agj, Venäma (2004)
*  Erfurt, Türingii, Saksanma (1971)
*  Ingol'štadt, Bavarii, Saksanma (2008)
*  Kol'mar, Francii (1993)
*  Kuopio, Suomenma (1978)
*  Nacerat-Illit, Izrail' (1993)
*  Poznan', Pol'šanma (2008)
*  Zindel'fingen, Baden-Vürtemberg, Saksanma (1989)
*  Uhan', Hubei, Kitai (1995)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''gyor.hu'').
Jas-Nad'kun-Sol'nok

**Jas-Nad'kun-Sol'nok** ( [ˈjaːs ˈnɒckun ˈsolnok]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Sol'nok.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan keskuzpalas i päivnouzmas. Znamasine jogi om Tis sen Köröš-ližajogenke.

Röunatab kudenke agjanke: Bekešanke suvipäivnouzmas, Čongrad-Čanad sijadase suves, Bač-Kiškun om suvipäivlaskmas, Pešt levigandeb päivlaskmas, Heveš om pohjoižes, Boršod-Abaui-Zemplen-agjan lühüd röun om pohjoižpäivnouzmas.

Pind om 5 581,61 km². Ristitišt — 379 897 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 461 307 ristitud vl 1960.

## Administrativine jagand

Jas-Nad'kun-Sol'nok-agj jagase ühesaks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad seičeme kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kaks'kümne kaks' lidnad:
* Abadsalok (*Abádszalók*)
* Bešen'sög (*Besenyszög*)
* Fed'vernek (*Fegyvernek*)
* Jasapati (*Jászapáti*)
* Jasaroksallaš (*Jászárokszállás*)
* Jasberen' (*Jászberény*)
* Jasfen'saru (*Jászfényszaru*)
* Jaskišer (*Jászkisér*)
* Karcag (*Karcag*)
* Kendereš (*Kenderes*)
* Kišuisallaš (*Kisújszállás*)
* Kunhed'ješ (*Kunhegyes*)
* Kunsentmarton (*Kunszentmárton*)
* Martfü (*Martfű*)
* Mezötur (*Mezőtúr*)
* Rakoczifal'v (*Rákóczifalva*)
* Sol'nok (*Szolnok*) — agjan administrativine keskuz
* Tisaföl'dvar (*Tiszaföldvár*)
* Tisafüred (*Tiszafüred*)
* Töröksentmikloš (*Törökszentmiklós*)
* Turkeve (*Túrkeve*)
* Uisas (*Újszász*)

Lidnoihe ližaks, agjas om 78 žilod.

## Irdkosketused
* Jas-Nad'kun-Sol'nok-agjan oficialine sait (''jnszm.hu'').
Haidu-Bihar

**Haidu-Bihar** ( [ˈhɒjduː ˈbihɒr]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Debrecen.

Administrativine ühtnik om sätud Toižen mail'man sodan jäl'ghe Haidu- i Bihar-agjoiden ühtištusel.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan päivnouzmas. Röunatab Romanijanke päivnouzmas i nellänke agjanke. Keskdunain alangišt i step' ottas agjan tobjad palad. Znamasižed joged oma Tis i sen Köröš-ližajogi. Om kukhikahid tahondoid pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas.

Pind om 6 210,51 km². Ristitišt — 537 268 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 551 448 ristitud vl 1980 i 552 998 ristitud vl 2001.

## Administrativine jagand

Haidu-Bihar-agj jagase kümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kaks'kümne üks' lidnad:
* Bal'mazuivaroš (*Balmazújváros*)
* Berett'jouifalu (*Berettyóújfalu*)
* Biharkeresteš (*Biharkeresztes*)
* Debrecen (*Debrecen*) — administrativine keskuz
* Derečke (*Derecske*)
* Haidubösörmen' (*Hajdúböszörmény*)
* Haidudorog (*Hajdúdorog*)
* Haiduhadhaz (*Hajdúhadház*)
* Haidunanaš (*Hajdúnánás*)
* Haidušamšon (*Hajdúsámson*)
* Haidusoboslo (*Hajdúszoboszló*)
* Kab (*Kaba*)
* Komadi (*Komádi*)
* Letaverteš (*Létavértes*)
* Nadudvar (*Nádudvar*)
* N'jiradon' (*Nyíradony*)
* Pol'gar (*Polgár*)
* Püšpökladan' (*Püspökladány*)
* Teglaš (*Téglás*)
* Tisačege (*Tiszacsege*)
* Vamošperč (*Vámospércs*)

Lidnoihe ližaks, agjas om 82 žilod.

## Irdkosketused
* Haidu-Bihar-agjan oficialine portal (''hbmo.hu'').
Bekeš (agj)

**Bekeš** ( [ˈbeːkeːʃ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Bekeš'čab.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan suvipäivnouzmas. Mad'jaranman londuseližen gazan videndez om löutud agjas.

Röunatab koumenke agjanke: Čongrad-Čanadanke päivlaskmas, Jas-Nad'kun-Sol'nok levigandeb lodehes, Haidu-Bihar om pohjoižes. Romanijan röun om päivnouzmas i suves.

Pind om 5 629,71 km².

## Administrativine jagand

Bekeš-agj jagase ühesaks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kahesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Kaik om 75 eländpunktad agjas, niiden kesken kaks'kümne kaks' lidnad:

* Batton'j (*Battonya*)
* Bekeš (*Békés*)
* Bekeš'čab (*Békéscsaba*)
* Čorvaš (*Csorvás*)
* Devanan'j (*Dévaványa*)
* Elek (*Elek*)
* Füzešd'jarmat (*Füzesgyarmat*)
* D'jomaendröd (*Gyomaendrőd*)
* D'jul (*Gyula*)
* Kondoroš (*Kondoros*)
* Köröšladan' (*Körösladány*)
* Medd'ješed'haz (*Medgyesegyháza*)
* Mezöberen' (*Mezőberény*)
* Mezöhed'ješ (*Mezőhegyes*)
* Mezökovačhaz (*Mezőkovácsháza*)
* Orošhaz (*Orosháza*)
* Šarkad (*Sarkad*)
* Sarvaš (*Szarvas*)
* Seghalom (*Szeghalom*)
* Totkomloš (*Tótkomlós*)
* Uikid'još (*Újkígyós*)
* Vestö (*Vésztő*)

Lidnoihe ližaks, Bekešas om kahesa žilod i 45 küläd.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan eläjiden lugu oli 359 948 ristitud. Vl 2015 agjan ristitišt oli 351 148 eläjad. Vl 1949 kaik 471 561 ristitud elihe agjas, i siš aigaspäi ristitišt poleni kaiken. Koume ristitud videspäi elädas lidnoiš.

Rahvahad (2011, kaks'jaižidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 83,4 %, čiganalaižed — 2,6 %, slovakalaižed — 2,0 %, romanijalaižed — 1,4 %, toižed rahvahad — 1,0 %, rahvahuden ozutandata — 14,7 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''bekesmegye.hu'').
Kapošvar

**Kapošvar** ( [ˈkɒpoʃvaːr], , ) om Mad'jaranman lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Šomod'-agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1009 dokumentas Pečun episkopan tobmuden polhe. Saudihe lidnust 15. voz'sadal. Vll 1555−1686 turkad ohjastiba lidnal. Vl 1702 rušihe lidnusen seinid Leopol'd I-imperatoran käskön mödhe. 19. voz'sadal «Budapešt — Zagreb»-raudte läbiti lidnad.

Kapošvar šingotase metallan tehmižel, avtobustegimel, sauvondan edheotandoil, soban pästandal, sömtegimištol (sahar, trahmal, lihaproduktad, sagud) i turizmal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivnouzmas, Kapoš-jogen randoil ( 112 km pitte, Dunain oigedpol'ne bassein), 82 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Budapešthasai om 160 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 187 km avtol vai raudtedme. Lähembaine järed lidn om Peč nell'kümnes kudes kilometras suvipäivnouzmha kaikil teil.

Klimat om ven valdmeren valatoitusenke, subtropižen klimatan röunal. Voden keskmäine lämuz om +11,2 C°, kezakun-elokun +19,9..+21,8 C°, tal'vkun-uhokun +0,6..+2,2 C°. Ekstremumad oma −24,5 C° (uhoku, tal'vku) i +39,9 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +3,3 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,4 C° (tal'vku, uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (semendkun minimum om +0,2 C°). Paneb sadegid 665 mm vodes, enamba semendkus-redukus (63..76 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (31..37 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..71 % röunoiš keväz'kus-elokus, 82..84 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vn 2001 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 68 697 ristitud, vn 2011 — 66 245 ristitud, vn 2022 — 59 397 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 72 377 eläjad vl 1980.

Vspäi 2000 universitet radab lidnas, siš om nell' fakul'tetad.

## Galerei

Kossuth Platz 1, 2021 Kaposvár.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (kezaku 2021)
Kaposvári Nagyboldogasszony Székesegyház.jpg|Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (nüg. 1885−1886, riman katoline), vn 2021 redukun nägu
A kaposvári evangélikus templom 2016-ban.JPG|Lüteranine jumalanpert', vn 2016 nägu
Kaposvári Egyetem 2011.JPG|Kapošvaran universitet (tal'vku 2011)
Megyei és Városi Könyvtár Kaposvár felújított épülete.jpg|Agjan kirjišt (2012. voz' vai sen aigemba)
Csiky Gergely Színház.jpg|Teatr Gergei Čiki-dramaturgan nimed (om avaitud vl 1911), nägu vn 2020 sulakus
Szivárvány Kultúrpalota.jpg|Kul'turkeskuz (vn 2013 olend)
Kaposvár felújított vasútállomása.jpg|*Kapošvar*-päraudtestancijan sauvuz lidnan keskuzpalan suves, vn 2017 keväz'ku


## Sebruzlidnad

*  Bat, Anglii, Sur' Britanii (vspäi 1989)
*  Glinde, Šlezvig-Gol'štein, Saksanma (1990)
*  Koprivnic, Horvatii (1995)
*  Merkurä Čuk, Romanii (1990)
*  Sen Sebast'jan sür Luar, Francii (2002)
*  Skio, Italii (1990)
*  Tver', Tverin agj, Venäma (1995)
*  Üsküdar (Stambul-lidnan rajon), Turkanma (2013)


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kaposvar.hu'').
Pešt (agj)

**Pešt-agj** ( [ˈpɛʃt]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Mad'jaranman Budapešt-pälidn tegeb Pešt-agjan-ki administrativižidme funkcijoidme, tobmuden aluzkundad sijadasoiš enččen Pešt-lidnan ratušas.

Agj om sätud Toižen mail'man sodan jäl'ghe vanhan Pešt-Piliš-Šol't-Kiškun-agjan jagandal kahteks agjaks: Pešt i suvine Bač-Kiškun.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan keskuzpalas i pohjoižes. Röunatab kudenke agjanke, mugažo Slovakijanke pohjoižes. Dunai läbitab agjan päivlaskmašt palad pohjoižespäi suvhe. Reljef om erazvuitte, om tazangištoid, kukhid i mägid. Agjan kaikiš korktemb čokkoim om Čovanjos-mägi (938 m ü.m.t.).

Pind om 6 393,14 km². Ristitišt — 1 226 115 eläjad (2015, kaikiš suremb kaikes aigas), se om Mad'jaranman kaikiš suremb agj eläjiden lugun mödhe lugemata Budapešt-pälidnad. Kaks' eläjad koumespäi elädas Budapeštan ezilidnoiš.

## Administrativine jagand

Pešt-agj jagase kahesatoštkümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kuz'toštkümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Peštas om vižkümne nell' lidnad:
* Abon' (*Abony*)
* Al'bertirš (*Albertirsa*)
* Asod (*Aszód*)
* Biatorbad' (*Biatorbágy*)
* Budakalas (*Budakalász*)
* Budakesi (*Budakeszi*)
* Budajorš (*Budaörs*)
* Budapešt (*Budapest*) — agjan administrativine keskuz, ei mülü agjaha
* Cegled (*Cegléd*)
* Dabaš (*Dabas*)
* Diošd (*Diósd*)
* Dunaharasti (*Dunaharaszti*)
* Dunakesi (*Dunakeszi*)
* Dunavaršan' (*Dunavarsány*)
* Erd (*Érd*)
* Fot (*Fót*)
* Göd (*Göd*)
* Gödöllö (*Gödöllö*)
* D'jal' (*Gyál*)
* D'jomrö (*Gyömrő*)
* Halastelek (*Halásztelek*)
* Išaseg (*Isaszeg*)
* Kerepeš (*Kerepes*)
* Kištarč (*Kistarcsa*)
* Maglod (*Maglód*)
* Monor (*Monor*)
* Nad'kat (*Nagykáta*)
* Nad'köröš (*Nagykőrös*)
* Nad'maroš (*Nagymaros*)
* Oč (*Ócsa*)
* Örken' (*Örkény*)
* Pecel' (*Pécel*)
* Piliš (*Pilis*)
* Piliš'čab (*Piliscsaba*)
* Pilišvöröšvar (*Pilisvörösvár*)
* Pomaz (*Pomáz*)
* Rackeve (*Ráckeve*)
* Sazhalombatt (*Százhalombatta*)
* Sentendre (*Szentendre*)
* Sigethalom (*Szigethalom*)
* Sigetsentmikloš (*Szigetszentmiklós*)
* Sob (*Szob*)
* Šul'šap (*Sülysáp*)
* Tapiosele (*Tápiószele*)
* Tököl' (*Tököl*)
* Törökbalint (*Törökbálint*)
* Tur (*Tura*)
* Uihart'jan (*Újhartyán*)
* Ullö (*Üllő*)
* Vac (*Vác*)
* Večeš (*Vecsés*)
* Verešed'haz (*Veresegyház*)
* Višegrad (*Visegrád*)
* Žambek (*Zsámbék*)

Agjas om 187 žilod lidnoihe ližaks.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine portal (''pestmegye.hu'').
Fejer

**Fejer** ( [ˈfɛjeːr]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Sekešfehervar.

## Geografijan andmused
Agj sijadase valdkundan keskuzpalan päivlaskmas, Dunai-jogen oiktal randpolel. Röunatab kudenke agjanke: Peštanke päivnouzmas, Bač-Kiškunanke suvipäivnouzmaižes čogas, Tol'n-agj levigandeb suves, Šomod'-agj sijadase suvipäivlaskmas, Vesprem-agj om päivlaskmas, Komarom-Estergom om pohjoižes.

Reljef om erazvuitte: tazangišt levitase suves, toine pala om mägikaz (Bakon', Verteš-, Gereče-mäged). Velence-järv om populärižeks lebutahoks.

Pind om 4 358,45 km².

## Administrativine jagand

Fejer-agj jagase ühesaks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kümne kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om seičemetoštkümne lidnad:
* Ab (*Aba*)
* Adon' (*Adony*)
* Bičke (*Bicske*)
* Bodaik (*Bodajk*)
* Čakvar (*Csákvár*)
* Dunauivaroš (*Dunaújváros*, agjan toine järed lidn)
* En'jing (*Enying*)
* Erči (*Ercsi*)
* Gardon' (*Gárdony*)
* Martonvašar (*Martonvásár*)
* Mor (*Mór*)
* Pol'gardi (*Polgárdi*)
* Pustasabol'č (*Pusztaszabolcs*)
* Racal'maš (*Rácalmás*)
* Šarbogard (*Sárbogárd*)
* Sekešfehervar (*Székesfehérvár*) — administrativine keskuz
* Velence (*Velence*)

Lidnoihe ližaks, Fejeras om 89 žilod, niiden kesken 11 oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 425 847 eläjad, vl 2015 — 417 651 eläjad. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 420 317 ristitud vl 1980 i 434 317 ristitud vl 2001.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 35,4 %, kal'vinistad — 10,8 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,7 %, grekan katolikad — 0,3 %, toižed uskojad — 1,4 %, religijatomad — 19,5 %, ateistad — 1,5 %, märhapanendata — 29,4 %.

## Irdkosketused
* Agjan oficialine sait (''fejer.hu'').
Komarom-Estergom

**Komarom-Estergom** ( [ˈkomaːrom ˈɛstɛrɡom]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Tataban'j.

## Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan lodehes-pohjoižes. Röunatab Slovakijanke pohjoižes (Nitran rand) i nellänke agjanke: Peštanke suvipäivnouzmas, Fejer levigandeb suves, Vesprem-agj sijadase suvipäivlaskmas, D'jor-Mošon-Šopron om päivlaskmas. Dunai om valdkundröunaks agjas.

Pind om 2 264,52 km², se om kaikiš penemb agj pindan mödhe Budapeštad lugemata.

## Administrativine jagand

Komarom-Estergom-agj jagase kudeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad seičeme kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.

### Lidnad
Neciš agjas om kaks'toštkümne lidnad:
* Ač (*Ács*)
* Babol'n (*Bábolna*)
* Dorog (*Dorog*)
* Estergom (*Esztergom*)
* Kišber (*Kisbér*)
* Komarom (*Komárom*)
* Labatlan (*Lábatlan*)
* N'jergešuifalu (*Nyergesújfalu*)
* Oroslan' (*Oroszlány*)
* [Tat PI: 2534] (*Tát*)
* [Tat PI: 2890] (*Tata*)
* Tataban'j (*Tatabánya*) — agjan administrativine keskuz

Agjas om 64 žilod lidnoihe ližaks, niišpäi koume oma sured žilod.

## Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 304 568 eläjad, vl 2015 — 299 110 eläjad. Kaikiš suremb agjan ristitišt oli 322 893 eläjad vl 1980.

Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 36,3 %, kal'vinistad — 10,0 %, lüteranižusen polenpidajad — 1,5 %, grekan katolikad — 0,4 %, toižed uskojad — 1,3 %, religijatomad — 20,2 %, ateistad — 1,4 %, märhapanendata — 28,9 %.

## Irdkosketused
* Komarom-Estergom-agjan oficialine sait (''kemoh.hu'').