open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kasablank

**Kasablank** ( *ad-Dār al-Bayḍāʾ* [adˈdaːru ɫbajdˤaːʔ] «vauged pert'»,  *Anfa*, , lühenduz: *Casa*) om lidn da meriport Marokon lodehes. Se om valdkundan kaikiš suremb lidn, Kasablank — Settat-agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Lidnan tahond om elänzoittud berberoil 7. voz'sadaspäi EME. Finikijalaižed i rimalaižed kävutiba meriportaks. Vanh mavroiden lidn oli tetab Anf-nimitusenke keskaigan (*Anfa*, muga nügüd'-ki berberaks). Lidn om udessaudud vn 1755 manrehkaidusen jäl'ghe, kudamb mureni Lissabonad-ki.

Kasablank om populärine turistine keskuz, šingotase nenil sarakoil: kalan püdo i ümbriradmine, sauvondmaterialiden tehmine (pumaterialad, stökol), meblin pästand, finansine sarak.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, 0..150 m korktusil, 27 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Rabat-pälidnhasai om 70 km pohjoižpäivnouzmha valdmererandadme. Meriport om saudud ratud merikaran randal.

Klimat om subtropine Keskmeren kuivahk räkänke kezanke, päivoikaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +18,6 C°, kezakun-sügüz'kun +21,7..+23,9 C°, tal'vkun-uhokun +13,3..+14,7 C°. Ekstremumad oma −1,5 C° (viluku) i +42,2 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +10,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +35,3 C° (uhoku). Paneb sadegid 408 mm vodes, enamba kül'mkus (84 mm) i tal'vkus-vilukus (62 mm kus), kuiv sezon om kezakus-elokus (koume millimetrad pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 79..84 % röunoiš voden aigan. Meriveden keskmäine lämuz om +17,0 C° uhokus i +23,3 C° elokus.

## Tobmuz

Kasablank jagase kahesaks nimitadud rajonaks (prefekturaks). Ned rajonad alajagasoiš 16 nimitadud ümbrikoks.

Edeline lidnan pamez' om Abdel'aziz El' Omari (sügüz'ku 2015 — sügüz'ku 2021).

## Eläjad
Vn 2014 Marokon rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 359 818 ristitud i oti valdkundan ühesandest. Läz 7,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.

Ende evropine ristitišt oti lidnan pol't, tuhad eläjid oliba evrejalaižed. Kaik hö sirdiba verhiže maihe läz täuzin Marokon ripmatomuden zavodindan jäl'ghe vl 1956. Nügüd'aigan valdkundan 99,9 % oma arabalaižed i berberad-islamanuskojad.

## Transport
Avtobusad, kiruhtramvaid (kaks' jonod, 47 km raudted vl 2019) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Muhammed V-kunigahan nimed (*CMN / GMMN*, 9,7 mln passažiroid vl 2018) sijadase kaks'kümnes kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi orhal vai 30 km avtotedme. Tehtas reisid Evropan i Keskmeren äjihe lidnoihe, Monrealihe, Saudan Arabijha i Persijan lahten maihe, Afrikan äjihe pälidnoihe, mugažo Marokodme.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine portal (''casablancacity.ma'').
Balling Nora

**Eleonora-Izabel' Balling (Anders)** (; sünd. 31. heinku 1964, Koblenc, Reinland-Pfal'c, Saksanma) om saksalaine fotomodel', ezmäine Tomas Andersan (Modern Talking:an enččen solistan) ak (1985−1999).

Arni hän provocirui Modern Talking:an ezmäšt čihodamišt 1987. vodes.

## Homaičendad
Lacuna Coil:an diskografii

Nece om tauz' **[[Lacuna Coil]]-kollektivan diskografii**. Sen ližaks, kaik 16 videoklipad om sätud.

## Al'bomad

### Studijanal'bomad
# **[[In a Reverie]]** — 8. kezaku 1999
# **[[Unleashed Memories]]** — 20. keväz'ku 2001
# **[[Comalies]]** — 6. reduku 2002
# **[[Karmacode]]** — 4. sulaku 2006
# **[[Shallow Life]]** — 21. sulaku 2009
# **[[Dark Adrenaline]]** — 24. viluku 2012
# **[[Broken Crown Halo]]** — 1. sulaku 2014
# **[[Delirium]]** — 27. semendku 2016

### Kompiläcijanal'bomad
# **[[The EPs]]** — 18. heinku 2005
# **[[Manifesto of Lacuna Coil]]** — 27. uhoku 2009

### EP:id
# **[[Lacuna Coil (EP)|Lacuna Coil]]** — 7. sulaku 1998
# **[[Halflife]]** — 18. kül'mku 2000

## Singlad
;«Comalies»-al'bomale
# **[[Heaven's a Lie]]** — 2002
# **[[Swamped]]** — heinku 2004
;«Karmacode»-al'bomale
# **[[Our Truth]]** — 2006
# **[[Enjoy the Silence]]** — kezaku 2006
# **[[Closer]]** — 2006
# **[[Within Me]]** — 11. semendku 2007
;«Shallow Life»-al'bomale
# **[[Spellbound]]** — 20. keväz'ku 2009
# **[[I Like It]]** — 29. kezaku 2009
# **[[I Won't Tell You]]** — 5. reduku 2009
# **[[Wide Awake (Lacuna Coil:an pajo)|Wide Awake]]** — 30. kül'mku 2009 ***(vaiše [[Italii|Italijas]])***
;«Dark Adrenaline»-al'bomale
# **[[Trip the Darkness]]** — 17. reduku 2011
# **[[Fire]]** — 15. kezaku 2012
;«Broken Crown Halo»-al'bomale
# **[[Nothing Stands In Our Way]]** — 7. uhoku 2014
# **[[Die & Rise]]** — 18. uhoku 2014
# **[[I Forgive (But I Won't Forget Your Name)]]** — 18. keväz'ku 2014
;«Delirium»-al'bomale
# **The House of Shame** — 8. sulaku 2016
# **Delirium** — 22. sulaku 2016
# **Ghost in the Mist** — 6. semendku 2016
# **Blood, Tears, Dust** — 22. keväz'ku 2017

## DVD:id
# **[[Visual Karma (Body, Mind and Soul)]]** — 25. kül'mku 2008
# **[[Dark Passengers]]** — 2012

## Erazvuitte

### Demod
# **[[Sleep of Right]]** — 1994
# **[[Ethereal (demo)|Ethereal]]** — 1996

## Kacu mugažo
* Lacuna Coil:an pajod

## Irdkosketused
* Muzikgruppan oficialine sait (''lacunacoil.com'').
Org Lüsi van

**Lüsi van Org** (; sünd. 1. sügüz'ku 1971, Päivlaskmaine Berlin, Germanii) om germanijalaine muzikant, industrialižen Üebermutter-metalgruppan pämez' da vokalist, mugažo radiovedai, aktris, kirjutai da dramaturg.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lüsi van Organ oficialine sait (''lucivanorg.de'').
Rompe Alöša

**Alöša Rompe** (; sünd. 20. reduku 1947, Berlin, Germanii — kol. 23. kül'mku 2000, Berlin) oli germanijalaine muzikant pank-stiliš i Feeling B-pankgruppan alusenpanii.

## Biografii
Alöša oli sündnu läz Berlin-lidnad.

Muzikant oli elänu jäl'gmaižid vozid tehtud kodikš avtos. Koli astmaspäi Berlin-lidnan Prenclauer-Berg-rajonas.

## Homaičendad
Der Graf

**Der Graf**, todesine nimi om **Bernd Hainrih** (; om sündnu 1970-nzil vozil Ahenha, Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanma, Saksanma) om germanijalaine pajatai, enččen Unheilig-gruppan pämez', vokalist da pajoiden kirjutai (1999−2014). Vspäi 2016 mez' kirjuti pajoid saksalaižen Sotiria-pajatajan täht.

Laps'aigan Der Graf kävui katoližhe päivkodihe i pajati jumalanpertin horas. Edel muzikkar'jeran zavodindad mez' sai hambazlekarin specialižust, radnikoiči armijas nell' vot sen opendusen keskustas. Sid' Der Graf openui edemba i sai otolaringologan professijad.

## Diskografii (soline kar'jer)
* 1994: *Dreams and Illusions* (Unikuvad da illüzijad)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Unheilig-gruppan oficialine sait (''unheilig.com'').
Grekanman Makedonii

**Grekanman Makedonii** ( *Makedonia*) om istoriž-geografine agj Grekanman lodehes-pohjoižes. Otab Grekanman territorijan läz nelländest.

Koume agjad-periferijad mülüdas regionha: Päivlaskmaine Makedonii, Keskuzmakedonii, Päivnouzmaine Makedonii da Frakii. Pälidn om Salonikid.

Regionan ristitišt om 2 402 532 eläjad (2011), sidä kesken pen' slavine vähembuz eläb (makedonijalaižed, 10..30 tuh.). Territorii pördui Grekanmaha vl 1913 i otab 34 177,5 km², se om eziauguižen istorižen Makedonii-agjan läz pol't. Röunatab valdkundoidenke: Albanii, Bolgarii i Pohjoižmakedonii. Egeine meri om suviröunaks.

Istorižen agjan pirdad oma londusen arvoimižiden i landšaftan erazvuiččend (korktad mäged čereduišoiš tazangištoidenke), kazmusišton i živatišton erikoiden äjüz', pühäsijiden, arheologijan i amuižen mirun muštnikoiden sur' lugumär.

## Homaičendad
Karambol

**Karambol** () om tropine pu *[[Oxalidaceae]]*-sugukundaspäi.

Nepsudennavedii pu. Kazvab londuses Azijan suves da longibokas, om akklimatiziruidud tropižiš maiš mirudme. Elonform om penzaz vai madal pu, 5..12 m kortte. Änikoičeb vodes läbi tropikoiden arvoimižiš.

Plodud oma södabad, muigedmagedad vai magedad. Küpsnedas semendkus-elokus. Plod kaičese hüvin vilugoitimes koumhe nedalihesai. Voib kazvatada honuzkazmuseks.

## Homaičendad
Stojanov Jurii

**Jurii Nikolajevič Stojanov** (; sünd. 10. heinku 1957, Odess, Ukrainan NST, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon artist, akt'or, TV-vedai. Mez' om Venäman rahvahan artist-arvonke (2001). Sai tetabut televizijan jumoristižen «Gorodok»-programan vedajaks (1993−2012) ühtmudel Il'ja Olejnikovanke, molembad oliba sen tegijad da lavastajad.

## Biografii
Jurii openui Moskvan GITIS:as vll 1974−1978, sil-žo aigal zavodi fil'miden akt'oran kar'jerad. Vändi rolid Sures dramatižes teatras Tovstonogovan nimed (Piter), radoi siš vspäi 1978 vhesai 1995.

Mez' om naižiš koumanden kerdan. Kaks' poigad oma ezmäižes naimiželospäi: Nikolai (sünd. 1978) i Aleksei (sünd. 1980).

## Valitud fil'mografii
* «*Neižne i Grand*» (1981) — lehtezmez'
* «*Tün' zastav*» (1985) — Väčeslav Polivanov
* «*Ilostarinad*» (1990) — Aleksandr
* «*Karnavaline ö 2*» (1996) — Repak
* «*Alhimikad*» (2000) — usadiban Satl-ohjastai, vär alhimik
* «*Koume mušketörad*» (2004) — Lui XIII-kunigaz
* «*Reklamine rat'kaig*» (2006) — Moskvan reklamagentusen Gorobov-direktor
* «*Lujas venälaine detektiv*» (2008) — amerikaine Džonni Uoker-detektiv
* «*Kuldaine avadim*» (2009) — Bazilio-ižakaži
* «*Morozko*» (2010) — Morozko
* «*Vauged gvardii*» (2012) — Blohin-majorjenaral
* «*Kavkazine trio*» (2015) — Eduard Agajanc-lekar'

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Jurii Stojanovan polhe «Gorodok»-TV-oigendusen saital (''gorodok.tv'').
Fun Factory

**«Fun Factory»** om saksalaine evrodensgrupp vlpäi 1992. Edestab pajoid anglijan kelel.

Nügüdläine mülükund oma *Douglas*, *Diana* i *DGS*.

## Diskografii
### Al'bomad
* *[[NonStop! The Album]]* (1994, Azotandata! Al'bom)
* *[[Fun-Tastic]]* (1995)
* *Next Generation* (1999, Jäl'geline pol'v)
* *ABC of Music* (2002, Muzikan kirjamišt)

### Singlad
* *Fun Factory's Theme* (1992)
* *Groove Me* (1993)
* *Close To You* (1993, Lähemba sinunnoks)
* *[[Take Your Chance]]* (1994, Kävuta sinun šansad)
* *Pain* (1994, Kibu)
* *I Wanna B With U* (1995, Tahtoin olda sinunke)
* *Celebration* (1995, Praznuičend)
* *Doh Wah Diddy* (1995)
* *[[Don't Go Away]]* (1996, Ala lähtnu poiš)
* *I Love You* (1996, Armastan sindai)
* *Oh Yeah Yeah (I Like It)* (1997)
* *Party with Fun Factory* (1998, Praznikeht Fun Factory:nke)
* *Sha-La-La-La-La* (1999)
* *Wish* (1999, Toiv)

## Homaičendad
Čehoslovakii

**Čehoslovakii** (, ) oli valdkund Evropas vozil 1918−1939 da 1945−1992.

Vozil 1948−1969 se oli unitarine valdkund Slovakijan avtonomijanke. Nimitihe «socialistižeks» vll 1960−1990. Vspäi 1969 Čehoslovakii oli federacijaks, kogoni kahtes valdkundaspäi: Čehii da Slovakii. Ned oma olmas eriži vs 1993 vilukun 1. päiväspäi.

Koume Konstitucijad oli valdkundan istorijas: vn 1920, 1948 i 1960.

## Istorii
Čehoslovakii oli sätud vn 1918 kül'mkus ani Ezmäižen mail'man sodan lopun jäl'ghe Avstrijan da Mad'jaranman imperijan čihodamižen tagut, Antanta-blokan valdkundoiden aktiviženke pid'oitelendanke. Uden valdkundan tobmuz jäi demokratižen i 1930-nzil vozil, no Čehoslovakii tegihe ümbärdajiden valdkundoiden-diktaturoiden žertvaks vn 1938 Münhenan aktan rezul'tataks.

Toižen mail'man sodan aigan vll 1939−1945 Čehii i Moravii oliba tedotadud Germanijan protektoratoikš, Slovakii oli ripmatoman valdkundan, Karpatoiden pala oli okkupiruidud Mad'jaranmal i sodan jäl'ghe mülütihe sidä palad Ukrainha.

Tariž oli udessündutada valdkundan ižandust, vedihe nacionalizacijad.

## Valdkundan prezidentad
* 1918−1935 Tomaš Garrig Masarik
* 1935−1938 Edvard Beneš
* 1938−1939 Emil' Gaha
* 1940−1948 Edvard Beneš (vll 1940−1945 ohjastuz oli küksendas)
* 1948−1953 Klement Gotval'd
* 1953−1957 Antonin Zapotockii
* 1957−1968 Antonin Novotnii
* 1968−1975 Lüdvik Svoboda
* 1975−1989 Gustav Gusak
* 1989−1992 Vaclav Havel
Olejnikov Il'ja

**Il'ja L'vovič Olejnikov** (), todesine nimi — **Il'ja L'vovič Kläver** (; sünd. 10. heinku 1947, Kišinöv, Moldavijan NST, NSTÜ — kol. 11. kül'mku 2012, Piter, Venäma) oli nevondkundlaine i venämalaine akt'or da TV-vedai, televizijan jumoristižen «Gorodok»-programan vedai (ühtmudel Jurii Stojanovanke, 1993−2012). Denis Kläver-pajatajan tat.

## Biografii
Il'ja oli sündnu evrejalaižiden kanzha. Edel lähtendad Moskvha opendusen täht radoi Kišinövan teatroiš.

Vll 1965−1969 tuleban aigan akt'or openui Moskvan cirkan da estradan čomamahton valdkundaližes üläškolas. Vll 1969−1971 mez' služi armijas Moskvan agjas, sai efreitorkonferansje-arvod (sodabiletan mödhe). Il'jan kar'jer akt'oraks jätksihe vspäi 1968 surmhasai, radoi paginžanran artistan NSTÜ:s hätken aigan.

## Valitud fil'mografii
* «*Trembita*» (1968) — Karpatan žilon Mihas'-eläi
* «*Merenrandaline bul'var*» (1988) — läžui muretud kaglanke
* «*Ilostarinad*» (1990) — Maksim Gor'kii
* «*Meldünu maneken*» (1991) — Aleksandr Petrov
* «*Karnavaline ö 2*» (1996) — Baklažanskii
* «*Alhimikad*» (2000) — Feis-lakei
* «*Vägimehed Online*» (2004) — zürin ezimez'
* «*12 ištint*» (2005) — Kisa Vorobjaninov
* «*Stepaničun tailandine matk*» (2005) — Timofei Stepanič Okopov (*telefil'man scenarist i muzikankirjutai mugažo*)
* «*Koume ülähänpäi*» (2006, TV-serial) — Semön Kuz'mič, fateran ižand
* «*Ühtištuz murendamatoi*» (2010) — Izä
* «*Vaiše nainuded*» (2011−2012, TV-serial) — Andrei Petrovič

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Il'ja Olejnikovan polhe «Gorodok»-teleoigendusen saital (''gorodok.tv'').
Deblua Din

**Din Deblua** (angl. i ; sünd. 7. kezaku 1970, Eilmer (Kvebek), Kanad) om kanadine scenarist da režissör animacijan sferas.

Mez' zavodi kar'jerad vl 1998 i sai animacijan Enni-premijan kaks' arvlahjad sen voden täuz'piduzližen «Mulan»-mul'tfil'man rados scenaristaks.

## Fil'mografii režissöraks
* 2002 — «Lilo i Stič» (mugažo scenarist, )
* 2003 — «Lilo i Stič 3» (video, *Lilo & Stitch's Island of Adventures*)
* 2007 — «Heima»
* 2010 — «Kut kodikoitta drakonad» (mugažo scenarist, *How to Train Your Dragon*)
* 2014 — «Kut kodikoitta drakonad 2» (*How to Train Your Dragon 2*)
* 2019 — «Kut kodikoitta drakonad 3» (mugažo scenarist, *How to Train Your Dragon 3*)

## Homaičendad
Lutrohori

**Lutrohori** () om külä Grekanman pohjoižes, Keskuzmakedonii-agjan Pell-municipalitetas.

## Istorii
Lutrohori-tahond om tetab ičeze kül'betil 4. voz'sadaspäi EME. Nügüdläine eländpunkt om pandud 1920-nzil vozil pagenijoil grekalaižil Turkanman territorijaspäi ristitišton vajehtusen satuseks.

Lutrohori šingotase spa-kurortaks, marjoiden da fruktoiden kazvatandal (višn', sadmanzik, persik, jablok).

## Geografijan andmused
Külä sijadase kukhal korktoiden mägden keskes, 59..90 m ü.m.t. korktusil.

Vn 2001 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 466 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 739 eläjad vl 1981. Kaik eläjad oma grekalaižed i ortodoksižed hristanuskojad.

## Homaičendad
Todesine Iisusan jumalankodikund

**Todesine Iisusan jumalankodikund** (, kebn. 真耶稣教会, vepsän kirjamil: *Čžēn Jēsū Cziaohui*, , ) om hristanuskondan protestantizman sekt, mülütadas vižkümnenden päivän čuradushe.

Om sätud 1917-ndel vodel Pekinas. Om enamb 2,5 millionad uskojid kaiked mail'madme. Rahvahidenkeskeine assamblei sijadase Los Andželesas (AÜV).

## Irdkosketused
* Jumalankodikundan oficialine sait (''tjc.org'').
Pontan kel'

**Pontan kel' (dialekt)** (ičeze nimituz: *ποντιακά* «pontiaká») om grekan gruppan kel' vai grekan kelen dialekt. Pagištas Turkanmas i Grekanmas tobjimalaz, mugažo Ukrainas, Venämas, Armenijas.

Pagižijoiden lugu om läz 300 000 ristituid kaiked mail'madme, etnografižen gruppan kümnendez. Kel' om oficialižeta statusata.

## Homaičendad
Just We Two (Mona Lisa)

**«Just We Two (Mona Lisa)»** (*Vaiše mö kahten kesken ([[Mona Liza]])*) om Modern Talking-muzikgruppan kahtenz' pajo koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas (1986). Pajon tekst om anglijan kelel.

Singl om pästtud sil-žo vodel, da vaiše Pol'šanmaha.
Keep Love Alive

**«Keep Love Alive»** (*Laske armastuz eläb*) om Modern Talking-muzikgruppan seičemenz' pajo koumandes «Ready for Romance»-al'bomas (1986). Singl om pästtud sil-žo vodel, da vaiše Portugalijha.

Pajon tekst om sätud anglijan kelel, originalan žanr om sintipop. Kompozicijan tegii om Diter Bolen, äneti Tomas Anders.
Doctor For My Heart

**«Doctor For My Heart»** (*Lekar' minun südäikerale*) om amerikaižen Grant Miller-pajatajan pajo Diter Bolenan avtorusel i vn 1986 ühtennimine singl, pästtihe Saksanmaha. Kompozicii om pästtud mugažo Modern Talking-duetan koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas 1986-ndel vodel nelländeks pajoks, siš Tomas Anders edesti pajod.

Pajon tekst om anglijan kelel. Originaline kompozicii om sätud sintipop-žanras.
Hey You

**«Hey You»** (*Hei sinä!*) om Džo Lokvudan pajo da ühtennimine singl saksalaižen Diter Bolen-muzikankirjutajan avtorusel (kaks' trekad, 1986). Kompozicii om pästtud mugažo Modern Talking-gruppan koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas 1986-ndel vodel kahesandeks pajoks.

Pajon tekst om anglijan kelel.
Rodriges Luis

**Luis Rodriges Salasar** (; sünd. 1948, Fuente-el'-Fresno, avtonomine Kastilii — La Manč-ühthižkund, Ispanii) om ispanijalaine prodüser da DJ sintipop-žanras; Modern Talking:an da toiž. muzikprojektoiden prodüser.

## Biografii
Rodriges zavodi ičeze muzikkar'jerad pajatajaks 1970-nziden voziden keskes. Vll 1984−2001 hän ühtni äjihe Diter Bolenan projektoihe kuti pajoiden aranžirui i muzikaline abuprodüser, oz., C. C. Catch-pajatajan ezinendoiden i Blue System-kollektivan. Bolen kirjuti Brother Louie-pajod Rodrigesan oiktastuseks, se sai populärižust mail'mas vl 1986.

Lian Ross-pajatajan mužik. Rodriges kävuti ičeze akan än't i pästi severz'-se kargprojektoid: Creative Connection, Josy, Lian Ross, Jobel, Dana Harris da toižed.

## Homaičendad
Teufel

**Teufel** (virkand *Toifel*), todesine nimi — **Mike Paulenz** (virkand *Maik Paulenc*; sünd. 9. heinku 1965) om germanijalaine muzikant, Tanzwut-gruppan pämez' da vokalist. Mugažo hän ezini Corvus Corax-gruppanke.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Teufel gruppan oficialižel saital (''tanzwut.com'').
Brother Louie

**«Brother Louie»** (*Lui-vell' *) om Modern Talking-muzikgruppan tetab pajo koumandes «Ready for Romance»-al'bomas. Al'bom i ühtennimine singl oma pästtud 1986-nden voden vilukul.

Pajon tekst om anglijan kelel.

## Kacu mugažo
* Brother Louie '98
* Brother Louie '99

## Homaičendad
Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)

**«Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)»** (*[[Atlantid]] heikaidab ([[S.O.S.]]-signal armastusele)*) om Modern Talking-duetan pajo da ühtennimine singl «Ready for Romance»-al'bomas, kudamb om pästtud 1986-nden voden sulakul.

Pajon tegii om Diter Bolen. Sen tekst om anglijan kelel. Singl om änetadud Gamburgas vn 1985 lopus, kompozicijad oma sintipop- i disko-žanroiš. Pästtihe singlad tošti läz 18 kerdad.
Valfar

**Valfar**, todesine nimi — **Terje Bakken** (mugažo norvegijan kelel; sünd. 3. sügüz'ku 1978, Sogndal, Norvegii — kol. 14. viluku 2004, sigä-žo), oli norvegijalaine muzikant, Windir-gruppan pävokalist i alusenpanii. Ezmässai Windir oli tehtud kuti ühten muzikantan projekt, no sid' šingotihe täudeks gruppaks, konz hö pästiba koumanden al'boman. Valfar pajati ičeze pajod norvegijan kelen sognamål-dialektal, no kävuti anglijan kel't-ki, miše säta pagin levedambale auditorijale.

## Biografii
Valfar oli sündnu da kazvoi Sognefjordan randoil. Formirui Windir-muzikgruppad opeten kolledžas ičeze klassan sebranikoišpäi. Pästi kaks' demod: «Sogneriket» i «Det gamle riket».

Hänen kahtenz' «Arntor»-al'bom oli Windir:an jäl'gmäižen al'boman, kudamb kogoni Valfaran sädamižespäi järg, täuzin.

Ičeze vokaližhe stilihe kacmata, Valfar ei pidand ičeze muzikad kut blekmetal, aigoin, sikš miše lugi necidä stereotipaks. Necen sijas hän kucui Windir:an muzikstilid *sognametal:aks*. Toižed gruppad, kudambad kävutadas sognametal-stilid, oma Cor Scorpii, Vreid, Feigd, Mistur i Sigtyr.

## Surm
Voden 2004 14. päiväl vulikud Valfar mäni kävelemha ičeze kanzan pertihepäi Fagereggiš, no ei tulend. Koumen päivän jäl'ghe hänen hibj oli löutud Reppastölenas, Sogndalan alangištos. Valfar oli putnu lumitorokha i koli vilustusespäi. Hän om pandud maha vn 2004 27. päiväl vilukud Stedje-jumalankodiš Sogndalas.

Windir-grupp čihozi kahtes kus Valfaran surman jäl'ghe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* [Windir-muzikgruppan kumardelijoiden lehtpoled ''[Feisbuk]''-verkos.]
Rakvere

**Rakvere** (mugažo estin kelel; ende ; venän aigkirjištos: *Раковор*) om Estinman lidn valdkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kudenz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, Lääne-Virun makundan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1226 kuti *Tarvanpea*. Nügüd'aigaižen žilon aluz om pandud läz feodalan lidnusen seinid.

Rakvere šingotase mecan ümbriradmižel, sömtegimištol (lihakombinat) i turizmal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 82 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Soolikaoja (vai Linnaoja, 7 km pitte) läbitab lidnan pohjoižpalad. Matkad Suomen lahthesai om 20 km pohjoižhe, Tallidnhasai — 98 km päivlaskmha. «Piter — Tallidn»-jonuz tegeb seižutest lidnas. Avtote ümbärdab lidnad suvespäi.

Rakvere jagase 8 administrativižhe rajonha palahiženke ičeohjastusenke.

## Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 15 264 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19 822 eläjad vl 1989.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): estilaižed — 88,08%, venänikad — 8,98%, ukrainalaižed — 0,98%, suomalaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 1,06%.

## Galerei

Fail:Rakvere linnuse varemed vallikraaviga2.jpg|Rakveren lidnuz
Fail:Rakvere, centrum.jpg|Lidnan «Centrum»
Fail:Rakvere, ulice města.jpg|Vanhan lidnan ird
Fail:Rakvere turuhoone.jpg|Lidnan torguz
Fail:Kastani Arena.jpg|Basketbol- i voleibol-holl Kastani-irdal


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''rakvere.kovtp.ee'').
Elv

**Elv** () om Estinman lidn valdkundan suvipäivnouzmas. Om Tartun makundan palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti *El'v-raudtestancii* «Tartu — Valg»-raudtekeskustal (saudihe vozil 1886−1889). Nimitihe sidä jogen mödhe. Žilo sai lidnan statusad vl 1938. Vll 1950−1962 se oli Elvan rajonan keskuseks.

Elvan ižandusen sarakod oma turizm (sidä kesken sportturizm), avtostöklan tehmine i turbhan pakuitez.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Elv-ojan i Elv-jogen randoil (Peipusjärven bassein). Kaks' järedad järved om lidnan röunoiš: Verevi (12,6 ga) da Arbi (5,5 ga). Puištod ottas kaks' videndest lidnan territorijad. Matkad Tallidnhasai om 220 km lodeheze. Matkad makundan Tartu-keskushesai om 25 km pohjoižpäivnouzmha.

Viž žilod da 78 küläd alištudas Elvan volostin tobmudele. Volostin pind — 732 km².

## Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 6 090 ristitud.

Rahvahad: estilaižed — 95,3%, venälaižed — 2,0%, toižed rahvahad — 2,7%.

Lidnan edeline pämez' oli Eva Kams (2015−2017).

## Galerei

Elva-vallavalitsus.jpg|Lidnan ohjastusen pert' vl 2009
Elva kirik.JPG|Elvan lüteranine jumalanpert' (2012), om saudud läz 1920 vot
Arbimäe mänd.jpg|Arbimäe-pedai (2010, 340 vot)
Apteegihoone-elamu Elvas Kesk 35.jpg|Zell'lauk
Elva jaamahoone1.JPG|Elv-raudtestancijan sauvuz


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''elva.ee'').
Loks

**Loks** (estin kelel: *Loksa*) om lidn Estinman pohjoižes. Mülüb Harju-makundha.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kirjutadud purtkiš vl 1629.

Vl 1879 Steinbok-graf sauvoi keramižsavičuntegint. Savič tuli hüvän, i vl 1905 hän-žo sauvoi meriportad Valge-jogensun randal dokanke tehmaha da kohendamha venehid. Toihe savičud Hel'sinkihe, Righa da Kronštadtha.

Žilo sai lidnan statusad vl 1993. Šingotase jügumeriportal (A.P. Moller-Maersk Group-kompanijan edheotand) i medicinižen «Medrull»-kompanijan tehmižpalakundal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase makundan pohjoižpäivnouzmas, seižub Baltijan meren Suomen lahten suvirandal, sen Hara-lahten sijas, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Tallidnhasai om kuz'kümne kilometrad päivlaskmha avtotedme. Voib sadas pälidnhasai i ümbrišton külihesai regulärižel avtobusal, avtostancii om saudud. Toižed lähembaižed lidnad: Kund päivnouzmha, Rakvere suvipäivnouzmha, Tap suvhe, Kehr suvipäivlaskmha, Maardu päivlaskmha.

## Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 041 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 4 325 eläjad vl 1990.

Rahvahad (2011): venälaižed — 57,0 %, estilaižed — 30,6 %, toižed rahvahad — 12,4 %.

Kaik kaks' hristanuskondan pühäpertid om letud lidnas: lüteranine kirh (om saudud vll 1847−1853) i ortodoksižen hristanuskondan junalanpert' (2002−2003).

## Galerei

Loksa Linnavalitsus.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2023)
Loksa kirik.jpg|Lidnan lüteranine jumalanpert', vn 2009 nägu
LoksaLaevatehas.JPG|Laivansauvomižen tegim vl 2008
Loksa gümnaasium.jpg|Loksan gimnazii (2023)
Loksa Kultuurikeskus.jpg|Loksan kul'turkeskuz muzikškolanke (2023)
Loksa autobussijaam.jpg|Loksan avtobusstancii vl 2023


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''loksa.ee'').
Pärnu

**Pärnu** (mugažo estin kelel, virktas [ˈpærˑnu]) om lidn, jädumatoi port da kurort Estinman suvipäivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Pärnun makundan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1251 kuti *Perone-lidnuz* lidnan statusanke. 19. voz'sadan keskes lidn šingotaškanzi kurortaks, sil-žo aigal rušihe äjid varmitesid.

Pärnu šingotase mašiništonsauvomižel, metallan ümbriradmižel i elektronikan tehmižel, himižel tegimel, plastikprodukcijal, mecan ümbriradmižel, sömtegimištol (oludtegim, kalakombinat), pölusiden edheotandal, turizmal, kurortaks (23 adivpertid i 13 küläadivpertid, 43 restoranad, 54 barad, 62 kafed).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen sun randoil i Baltijan meren Rigan lahten randal. Matkad Tallidnhasai om 128 km pohjoižhe, Righasai — 175 km suvhe avtotedme. Lähembaine lidn om Sindi ani pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi.

## Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 470 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 52 389 eläjad vl 1989.

Rahvahad (2011): estilaižed — 83,06%, venänikad — 12,78%, ukrainalaižed — 1,69%, suomalaižed — 0,64%, vaugedvenälaižed — 0,45%, toižed rahvahad — 1,38%.

Professionaližen opendusen aluzkundad: Pärnun makundan profopendusen keskuz, Tartun universitetan Pärnun kolledž, Estin edheotaikundan «Mainor»-universitetan filial.

## Galerei

Pärnu linnahall.jpg|Lidnan tobmuden pert'
Tervise Paradiis.jpg|«Tervise Paradiis»-adivpert'
Pärnu kesklinn - Aerial photo of Pärnu in Estonia (2).jpg|Lidnan keskusen ühthine nägu
Sunset in Pärnu beach (1).jpg|Päivlaskm kül'bendrandal
Kaubamajakas, Pärnu.JPG|«Kaubamajakas»-supermarket


## Sebruzlidnad
*  Elgav, Latvii (vspäi 1957)
*  Soči, Krasnodaran rand, Venäma (1994)
*  Vas, Suomenma (vspäi 1956)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''parnu.ee'').  
* Verkkamer Pärnun portan päl, täuz' nägu ''estonia360.ee''-saital.
Ahvenanma

**Ahvenanma** vai **Ahvenanman Sared** (; ročin kelel: *Åland*, virktas [Oland]) om üks' Suomenman administrativiž-territorialižiš paloišpäi valdkundan suvipäivlaskmas.

Ahvenanman üks'jäine lidn da pälidn om Mariehamn.

Oficialine kel' om ročin kel'.

Ahvenanman pämez' om ohjastusen päministr. Katrin Sjögren radab territorijan päministran vn 2015 kül'mkuspäi, edeline päministr om Kamilla Gunell (kül'mku 2011 — kül'mku 2015).

## Geografijan andmused
Ahvenanmas om 6 757 sart, sijadasoiš Baltijan meres. Kaikiš suremb sar' — Fasta Oland. Toižed järedad sared: Vordö, Föglö, Sottung, Kumlinge, Čökar, Brendö.

Kaikiš korktemb čokkoim om Orrdalsklint (129 m).

Ahvenanman pind — 13 324,79 km².

## Eläjad
Ahvenanmas elädas ahvenanmalaižed. 

Vl 2015 eläjiden lugu oli 28 856 ristitud, sidä kesken Mariehamnas — 11 447 (40%).
Just Like An Angel

**«Just Like An Angel»** (*Aniku angel*) om saksalaižen Modern Talking-muzikgruppan videnz' pajo kahtendes «Let's Talk About Love»-studijanal'bomas (1985).

Pajo om sätud anglijan kelel, se om evrodisko-žanras. Kompozicijan tegii om Diter Bolen.

Pajon butleg-singl om pästtud 2001-ndel vodel DJ RavL:alpäi.

## Homaičendad
In the Middle of Nowhere

**«In the Middle of Nowhere»** (*Ei ole tetab, kus*) om Modern Talking-duetan nellänz' studine al'bom. Se om evrodisko-žanras, pästtihe 1986-nden voden 10. päiväl kül'mkud.

Al'bom sai tetabut Evropan maiš i mail'madme. Se om sertificiruidud kuldaižen statusanke Saksanmas i Honkongas, platinal'bom Ispanijas i Šveicarijas möndoiden mödhe.

## Pajoiden nimikirjutez
# *[[Geronimo's Cadillac]]* (3:18, Džeronimon „Cadillac“)
# *Riding on a White Swan* (3:55, Vauktan joucnen rachal)
# *[[Give Me Peace on Earth]]* (4:14, Anda minei kožund Mal)
# *Sweet Little Sheila* (3:07, Pehmed pen' Šeila)
# *Ten Thousand Lonely Drums* (3:33, Kümne tuhad barabanoid üks'jäiželonke)
# *[[Lonely Tears in Chinatown]]* (3:32, Üks'jäiželon kündled čainataunas)
# *In Shaire* (3:45)
# *Stranded in the Middle of Nowhere* (4:33, Putuihe tedmata kus)
# *The Angels Sing in New York City* (3:35, Angelad pajatadas Nju Jorkas)
# *Princess of the Night* (3:56, Öline princess)

## Homaičendad
Ku

**Ku** om aigan märičemižen sistematoi ühtnik.

Kaik om kaks'toštkümne kud vodes, joga ku kogoneb läz 30 päiväspäi. Märičendühtnik om sidodud Kudmaižen pörundan pordoihe, niiden hätkeližuz om 27,2—29,6 Man päivest.

Kudman pordod oma äjiden kalendariden aluses, ristitud lugiba päivid Kudmaižen fazoiden mödhe paleolitan völ kaivandusen andmusišpäi. Kaik kalendarid napriba heitta kuciklan sättundatomut Man pörundan hätkeližushe amussai ližapäivil, sen tagut kuiden päividen lugu om erazvuitte i ližapäivvoz' om olmas.

Nimitadas kuid znamasižiden nägusiden mödhe voz'ciklas vai nomeruidas voden zavodindaspäi.

## Homaičendad
Kund (lidn)

**Kund** (estin kelel: *Kunda*) om lidn da meriport Estinman pohjoižpäivnouzmas. Mülüb Lääne-Virun makundha.

## Istorii
Eländpunkt om tetab 13. voz'sadaspäi. *Toolse-sauvondjändused* sijadasoiš mererandal läz nügüdläšt lidnad. Žilo šingotaškanzihe 19. voz'sadan lopus (järed cementantegim da ezmäine tegimištoline gidroelektrostancii Estinmas), se sai lidnan statusad vl 1938.

Kund-lidnan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialoiden pästand (cement) da transport (torguindmeriport), mugažo cellülozantegim om olmas vspäi 2006.

## Geografijan andmused
Lidn seižub Kund-jogen randoil i Baltijan meren Suomen lahten suvirandal (Kundan laht). Matkad makundan Rakvere-keskushesai om 35 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, avtotel vai raudtedme, Tallidnhasai om läz 100 km päivlaskmha orhal. Ühtennimine raudtestancii om saudud lidnan suves, se om lopuline «Rakvere — Kund»-linijal.

## Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 422 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 5 226 eläjad vl 1970.

Rahvahad (vl 2000): estilaižed — 58,5%, venälaižed — 32,8%, toižed rahvahad — 8,7%.

## Galerei

Kunda, kostel.jpg|Lidnan jumalanpert' vl 2007
Kunda, továrna.jpg|Uz' cementantegim vl 2007
Kunda, nová továrna.jpg|«Estonian Cell»-cellülozantegim
Kunda sadam.jpg|Meriport


## Irdkosketused
* Kund-lidnan da Viru-Nigulan volostin oficialine sait (''viru-nigula.ee''). 
* Verkkamer Kundan meriportan päl, täuz' nägu ''estonia360.ee''-saital.
Geronimo's Cadillac

**«Geronimo's Cadillac»** (*Džeronimon „[[Cadillac]]“*) om Modern Talking-duetan ezmäine pajo nelländes «In the Middle of Nowhere»-studijanal'bomas da ühtennimine singl, se om pästtud 1986-nden voden redukul.

Pajon tekst om anglijan kelel.
Give Me Peace on Earth

**«Give Me Peace on Earth»** (*Anda minei kožund Mal*) om Modern Talking-duetan koumanz' pajo nelländes «In the Middle of Nowhere»-studijanal'bomas. Ühtennimine kahtenz' al'bomaspäi singl om pästtud vn 1986 11. kül'mkud, jäl'geližel päiväl al'boman lähtendan taga.

Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegii i singlan prodüser om Diter Bolen. Pajo om änetadud evrodisko-žanras.
Lonely Tears in Chinatown

**«Lonely Tears in Chinatown»** (*Üks'jäiželon kündled [[čainataun]]as*) om Modern Talking-muzikgruppan kudenz' pajo nelländes studižes «In the Middle of Nowhere»-al'bomas (1986), evropop- i sintipop-žanriš. Pajon tekst om sätud anglijan kelel.

Ühtennimine singl om pästtud 1987-ndel vodel, da vaiše Ispanijha. Se om kahtenz' singl siš al'bomaspäi.
Romantic Warriors

**«Romantic Warriors»** (*Romantikan saldatad*) om Modern Talking-duetan videnz' al'bom. Se om pästtud voden 1987 8. päiväl kezakud.

## Pajoiden nimikirjutez
# *[[Jet Airliner]]* (4:22, Reaktivine lendim)
# *Like A Hero* (3:47, Vägimehen kartte)
# *[[Don't Worry]]* (3:35, Ala holdu)
# *Blinded By Your Love* (4:01, Sogenzoittud sinun armastusel)
# *Romantic Warriors* (3:59, Romantikan saldatad)
# *Arabian Gold* (3:42, Arabine kuld)
# *We Still Have Dreams* (3:07, Meiš om unikuvid tähäsai)
# *Operator Gimme 609* (3:41, Operator andoi minei 609)
# *You And Me* (4:01, Sinä da minä)
# *Charlene* (3:50)
Vrilissii

**Vrilissii** ( *Brilissia*) om lidn da municipalitet Grekanman keskuzpalas. Se om Afinoiden pohjoine ezilidn, mülüb Attik-agjaha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1930 kuti jänuziden mata pagenuziden manpidajiden žilo. Om erigoittud municipalitetaks vspäi 1990. Šingotihe teravas vn 2004 Olimpižiden vändoiden vaumičendan aigan.

Vrilissijan ižandusen päsarakod oma meblin i sobiden tehmine, sijaližen mramoran mönd, turizm (kezafestivalid).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Penteliko-mägenno, 245..310 m korktusil, 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Afinoiden keskuzpalahasai om 10 km suvipäivlaskmha.

Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe municipalitetan eläjiden lugu oli 30 741 ristitud (kaikiš suremb), vl 1991 — 16 571 ristitud.

## Irdkosketused
* Municipalitetan oficialine sait (''vrilissia.gr'').
Kudmaine

**Kudmaine** () om Man üks'jäine londuseline kaimdai. Sen astronomine znam om ☾.

Lähembaine Päiväižennoks planetan kaimdai, sikš miše ei ole kaimdajad Merkurijal i Veneral. Kahtenz' objekt taivhas Päiväižen jäl'ghe loštabusen (kudmavauktuz) i nägujan suruden mödhe, sen form om ku. Päiväižen sisteman videnz' surtte planetan kaimdai. Keskmäine distancii Man i Kudmaižen keskusiš — 384 467 km (läz 30 Man diametrad), ned sätas kaks'planetanvuittušt sistemad. Üks'jäine astronomine objekt, kus ristit mäni.

## Päandmused
Minimaline keskust Man i Kudmaižen keskes oleskeleb 363 104 km, kaikiš pidemb — 405 696 km. Kudmaižen keskmäine diametr om 3474,2 km. Pind — 37,93 mln km², vai 0,074 Man pindan rindataden. Ekvatoran piduz — 10 917 km. Mass — 7,3477 · 1022 kg (Man massan 1/81). Keskmäine ninevuz — 3,3464 g/sm³. Joudjaližen lanktendan pigustuz — 1,62 m/s² vai 0,165g. Lämuz ekvatoral: minimaline −173 C° (100 K), keskmäine −53 C° (220 K), kaikiš suremb — +117 C° (390 K). Kivisuguiden lämuz üks' metr süvüdel om kaikenaigaine, se om −35 C°. Läz ei ole atmosferad, sen sijas om vezinikan, gelijan, neonan i argonan jäl'gid.

Kudmaižen pind om kattud regolital, se om henon pölün i kall'oiden palliškoiden segoituz i sädase meteoritoiden lanktendoišpäi. Regolitan sanktuz om metran paloišpäi severzihe-se kümenikoihe metrhasai.

Kudmaižen fazad: ližaku vai üläku (ezmäine nelländez), täuz'kudan' (täuz', ünäine kudmaine), alaku, uz' ku.

## Kudmaižhe sidodud vepsän muštatiž i ozoitez
### Muštatiž

* *Udele kudmaižele uded [[sä]]d-ki.*


### Ozoitez

* Kehker ku kudmaine, viher ku vast. (nagriž)


## Kacu mugažo
* Kukala

## Homaičendad
Lidn

**Lidn** om eraz järed eländpunkt. Lidnan eläjad ei rada maižanduses tobjimalaz, no oma otnuded industrijha i holitišiden sferha.

Lidnansauvomine tedoidab lidnoiden šingotesen käskusid da ohjandimid.

## Istorii
Lidn om territorii šingotadud ižandusenke, sauvusiden äjüz jämha elegiš ristitištole. Tärtuz sündui *[[lidnuz]]*-sanaspäi — seinätud taho kaičemhas vihanikoid vaste. Lidn sädase, konz eländpunkt sijadase valdkundan torguindteiden ristikoičendal, tarbhaižiden kaivatusiden löudmižsijanno, valdkundan planiruidud šingotesen mödhe.

Aigan mändes lidnoiden lugu ližadui ristitišton, torguindan i tegimišton kazvandan tagut. Lidnastumine (Urbanizacii) zavodihe, se om ristituiden sirdandan process lidnoihe küläeländpunktoišpäi. 1950-nziš vozišpäi ezilidnastumine (suburbanizacii) tegihe šingotadud maiden pirdaks, ristitud sirttas ezilidnoihe ecmähä elon komfortižid arvoimižid, no ratas lidnas, muga lidnaglomeracijad sädasoiš.

Vl 2015 läz nelläd milliardad ristituid oliba lidnalaižikš, se lugu ülitab ristitkundan lugun pol't.

## Klassifikacii
Nügüd'aigaižed lidnad jagasoiš penikš (vähemb 50 tuhad eläjid), keskmäižikš (50..100 tuhad), surikš (100..250 tuhad), tobjikš (250..500 tuhad), sur'kuluikš (500 tuhad — 1 million) i millionnikoikš (enamb üht millionad eläjid).

Sured lidnad oma globaližed, niiden šingotez märičese infrastrukturan olendan i kävutandan mödhe.

## Ümbärduz
Äjil suril lidnoil om ičeze lidnoid-kaimdajid. Ned voidas ühtenzuda i säta aglomeracijad, kudambad voidas olda ühtenzoittud megalopolisoihe.

## Lidnha sidodud vepsän muštatišed da ozoitesed
### Muštatišed

* *Ei kaht carid ühthe lidnha mülütagoi.*
* *Ni küläs kündai, ni lidnas lendai.* (nimihe ei sättu ristitun polhe)


### Ozoitez

* Hebo hirnui lidnas, a tägä vall'astuz särahti. (jumalanjuru)


## Homaičendad
Runoišt

**Runoišt** (vai **runotuz**) om paginorganizacijan eriline form. Tob paginha ližamaričendad, ei ole lujad tarbhaičendad siš kodielos. Tärtusen kaid el'genduz om paginan čomamahtoine sädamine, runoiden sündund, ned oma pajoiden palaks.

Nece čomamahton toižend kävutab runosauvust (ritm, metr, runon hašk), rifmad da toišt. Otab radho kelen estetižid i ritmižid ičendoid.

Runoišton mahtused oma levedamb mi tedon. Istorižešti kirjutihe erasid tedotraktatoid runoil ližadamha tön znamoičendad.

Runoform abutab ristitule sanuda kelel enamba, mi om sanoiš, i lahjoičeb voimut teta ičtaze. Runoišt om meletand sanamel'kuvil, dai miččen taht kelen sanad sündudas mel'kuvišpäi. Prozan i tedomahtusen erineden, runo rindatab ut nägust tetabanke i muga paneb sen sijad mel'kuviden sistemas — erasti tarkoiktemb mi tedo, no eskai lapsed el'getas.

Runoišt sündui amuižen aigan eposan kaičendan suližes verospäi. Kaikiš amuižembad kirjutadud runod oma Piramidoiden tekstad (25. voz'sada EME) i šumerine Epos Gil'gamešas (2. voz'tuha EME). Aigan mändes kaks' tošt žanrad vajehtiba eposad personan šingotesen tagut, ned oma lirik i dram. Ristitkund vajehtub, i runoišton uded formad sündudas sen aigan, endustada niid ei voi. Runoišt ühtenzoitab äiluguižid nüansoid todištamatomaks, no uskotoitajaks mel'kuvaks, i linneb kaiken, sikš miše formaline logine analiz ei voi tehta muga.

## Homaičendad
Leknes

**Leknes** (mugažo norvegijan kelel, ) om Norvegijan lidn Nurlann-agjas (fül'kes). Se om Vestvogöi-kundan (kommunan) da saren administrativine i torguindan keskuz.

Eländpunkt sai lidnan statusad vl 2002.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan lodehes, mägikahal Lofoten-sarištol läz sen geografišt keskust, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaine sur' eländpunkt om Gravdal-külä (pol'tošt tuhad eläjid) 4 km suvipäivlaskmha lidnaspäi.

Klimat om ven neps valdmeren. Sadegiden kezaline norm om nelländez tal'veližespäi.

## Eläjad da transport
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 2 715 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Merivaldmad (*Leknes Havn*) vasttas kruizlaivoid. Lendimport radab Leknesas penen aviacijan täht, jogapäiväline ühtenzoituz om Budö- i Tromsö-lidnoidenke. Evropine E10-mante ühtenzoitab kontinentanke.
Gotad (subkul'tur)

**Gotad** ( sen-žo kelen *gothic*-sanaspäi «gotikaine») om muzikaližen čuradusen subkul'tur, kudamb ozaižihe Sures Britanijas pank-likundan alusel 1970-nzil vozil. Änikoiči 1980-nzil vozil.

Gotine subkul'tur om erazvuitte. Kaik sen ezitajad harakterizuišoiš mörosižel (höšakol) mel'kuval, heiden mel'hetartused oma gotine muzik, mistik, must jumor, trillerad i ülävaruiden literatur.

Subkul'tur om levitadud mail'mas päiči Afrikas. Eziauguižešti noriden kul'tur, nügüdläižed ezitajad oma 14..45 vot da sen enamba igänke.

## Kacu mugažo
* Batcave

## Homaičendad
Dnestranrand

**Dnestranrand** (mugažo **Transnistrii** vai **Dnestrantaguine**, ,  vai *Приднестровье*,  vai *Придністров'я*) om valdkund Evropas rahvahidenkeskeižeta tundištuseta. Pälidn om Tiraspol'. Territorii om Moldovan pala oficialižikš.

Vl 2007 eläjiden lugu oli 540 600 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 712 500 eläjad vl 1993. Koume rahvahad — moldovalaižed, venänikad i ukrainalaižed — ottas läz 30% ristitištos kaikutte, ka koume oficiališt kel't.

Dnestranrandan prezident om Vadim Krasnosel'skii vn 2016 tal'vkun 16. päiväspäi. Ohjastusen ezimez' om Aleksandr Martinov vn 2016 tal'vkun 17. päiväspäi.

## Homaičendad
Just for Laughs: Gags

**«Just for Laughs: Gags»** (*Muite nagrha näht: Iloižed*) om kanadalaine jumoristine TV-šou, om tehtud peittud kameran effektal.

## Irdkosketused
* «Just for Laughs»-TV-šoun oficialine kanal ''youtube.com''-saital.
Sar' (fil'm, Venäma, 2006)

**«Sar'»** () — dramfil'm, kuvitadud vodel 2006 Venämas, tobjimalaz Kemiš, Pohjoižes Karjalas.

Režissör — Pavel Lungin.

## Kinotarin
Suren Tatanman sodan aigan vodel 1942 kus-se Pohjoižes saksalaižed anastadas nevondkundlaižen baržad, kudamb veb kivihiled. Laivas oma Tihon-peramez' da Anatolii-lämbitai. Molembad napridas kaitas kopaten hiles, no saksalaižed löudas Anatolijad.


Fail:Russia rabocheostrovsk ostrovs scenery belltower.jpg|Kellčuhunduz
Fail:Russia Rabocheostrovsk Ostrovs scenery barge.jpg|Barž


## Rolid
* *Anatolii-pap' * — Pötr Mamonov
* *Nor' Anatolii* — Timofei Tribuncev
* *Filaret-pap' * — Viktor Suhorukov
* *Iov-pap' * — Dmitrii Düžev
* *Tihon* — Jurii Kuznecov
* *Nor' Tihon* — Aleksei Zelenskii
* *Nastoi* — Viktorija Isakova
* *Leskiak* — Nina Usatova
* *Naine lapsenke* — Ol'ga Demidova
* *Neižne* — Jana Jesipovič
* *Laps' * — Grigorii Stepunov
* *Adjutant* — Sergei Burunov

## Lahjad
* 2006 — parahim "Moskvan ezmäine ozutez"-kinofestivalin fil'm.
* 2007 — Kuz' "Kuldasine kotk"-premijad.
* 2007 — Kuz' "Nika"-premijad.

## Lähtendandmused
* Todištuz ozutamha # 11191 vs 2005 kezakun 21. päiväspäi.
* Lähtend ozutamha: vn 2006 kül'mkun 23. päiv.
* Üks'jäine fil'm Venäman levedas ozutandas, miččel rahantulo ližadui kahtenden nedalin aigan.
* Ezmäine ozutez keskuztelevizijal: vn 2007 vilukun 7. päiv, Venäma-telekanalas.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Pavel Lungin Evgenii Dodoleval ("Nostal'gii"-kanal) / ''Youtube.com''.
Pohjoižen saldat (fil'm)

**«Pohjoižen saldat»** (,  (pinju *Yù zhànshì*), , , , sana sanaha kändase kuti *Nefritsaldat*) om voden 2006 suomalaiž-kitajine sädud ühthe fil'm. Se ühtenzoitab vuksii-žanran kohtad suomalaiž-karjalaižen Kalevala-eposan mifologijanke. Režissör — Antti-Jussi Annila.

Fil'man ezmäine ozutez Suomenmas tegihe vn 2006 13 päiväl redukud 40 kopijas. Film om ozutadud #2 debütantaks Mecamez' paneb «Prada»:n päle-fil'man jäl'ghe. Necen fil'man ezmäine ozutez Kitaiš oli vn 2006 redukun 24 päiväl 150 kopijas 70 lidnas. «Pohjoižen saldat» om ezmäine ozutadud Kitain kinoteatroiš suomalaine fil'm. Kitain ližaks, enamba 30 valdkundad ostiba rahvahankeskeižid oiktusid ozutamha fil'mad. Suomenmas nece fil'm kerazi €607,038, möihe 79,050 biletad.

## Kinotarin
Starinoičend zavodiše kadonudes ičeze ozad, mahtmatomas sepäspäi, suomalaiž-karjalaižen Kalevala-eposan kartte. Sepän nimi om Kai. Ronja-neižne okai händast, voib olda, igäks.

Ronja naprib heitta ičeze azijalaižiden artefaktoiden kogodust i midä-se pojavad urnha tuhkanke antikvaral. Tuhk om kaik hänen tukud i künziden jändused, sepad kävutiba niid päzutamha rostkespäi. Se naprind zavodib mifižiden aigtegoiden čepäd, ned ei antkoi Ronjale okaida lidnad. Tuhk avaidab mifišt lipast, kudamb takaib Kaid johtutelda endišt elod, siš hän oli poleks kitajalaižeks i poleks suomalaižeks sodameheks Sintai-nimenke. Hänen ozahuz om torata demonad vaste amuižes Kitaiš, se olii grazi alištada kaiked ristitkundad.

## Kinoakt'oriden kund
* *Kai-sep / sepän Sintai-poig* — Tommi Eronen
* *Berg, Vekströman partnör* — Markku Peltola
* *Ronja* — Krista Kosonen
* *Pin Ju* — Žan Dzinču
* *Vekström, arheolog* — Elle Kull
* *Demon* — Taisen Čen
* *Čo* — Hao Dan

## Fil'man muzik
MTV3-saitan mödhe, pajoiden nimikirjutez oli ezitadud redukun 11. päiväl, 2006.

## Homaičendad


## Irdkosketused / Kritik
* Fil'm ''cineFantastico.com''-saital. 
* Fil'm ''chud.com''-saital («Cinematic Happenings Under Development»). 
* Fil'm ''twitchfilm.net''-saital. 
* Fil'm ''upagainstthewallmag.com''-saital.
Haapsalu

**Haapsalu** vai **Habsar' ** (estin kelel: *Haapsalu*, edel 20. voz'sadad venäkel'ne nimituz oli *Gapsal' *, ) om Estinman lidn valdkundan lodehes. Se om Läänen makundan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1279 kuti Saare-Läänen (Ezelin) arhijerejankundan rezidencii i oli sil vhesai 1559, konz Danii osti necidä mad. Vll 1583−1710 alištui Ročinman tobmudele, vll 1721−1918 oli Venäman imperijan palaks. Vhesai 1944 znamasine ročin kund eli lidnas. Vl 2004 rušihe raudted lidnannoks Riisipere-žilospäi, se oli olmas vspäi 1905.

Haapsalu šingotase turizmal i kurortlidnaks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Haapsalu-lahten randal. Moonzundan sarišt om lidnad vaste. Matkad Tallidnan keskushesai om 88 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 100 km avtotedme.

## Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 251 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 617 eläjad vl 1989.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): estilaižed — 81,98%, venänikad — 13,92%, ukrainalaižed — 1,77%, vaugedvenälaižed — 0,60%, suomalaižed — 0,56%, toižed rahvahad — 1,17%.

## Galerei

Haapsalu raekoda 1.JPG|Lidnan ohjastusen pert' i Läänen makundan muzei (2013)
Haapsalu linnuse varemed1.jpg|Haapsalun lidnuz (2012)
Läänemaa kuurortlinn.jpg|Kurortlidnut penel Väike-Viik-järven randal
Haapsalu kaubamaja1.jpg|Haapsalun torguindkeskuz (2009)
Haapsalu Zarenpromenade Kursaal 06.JPG|Istorine lebukodi (2014)
Хаапсалу. Спортивный комплекс. Фото Виктора Белоусова. - panoramio.jpg|Lidnan sportkompleks vl 2013


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''haapsalu.ee'').
Mezi

**Mezi** om maged saged söndprodukt äniknektaraspäi i erasiden kazmusiden sahareritusišpäi.

Mezjäižed da heiden heimgavedid tehtas met. Mez' otab met mezjäižil vaiše paloin, gavedid kävutadas tošt ičeze elämižen i äikerdoičendan täht.

## Mail'man tehmine

Meden mail'man tehmine om 1,4 mln tonnoid, niišpäi 400 tuhad mäneb eksportaks. Londuseline mezi om üks' kaikiš enamba globaliziruidud söndtavaroišpäi, i ližatas sen korktan ladun standartoid voz' voden jäl'ghe.

Vl 2013 kaikiš järedambad tegijad oliba Kitai, Turkanma, Argentin, Ukrain, AÜV; Venäma oti seičement sijad. Järedad importörad oma AÜV, Saksanma, Japonii, ned vedadas 250 tuhazesai tonnoid verhiš maišpäi joga vodel.

## Mülünd
Produkt mülütab nenid substancijoid: erazvuiččed saharad — 75..80%, vezi — 13..22%, erased vitaminad (B<sub>1</sub>, B<sub>2</sub>, B<sub>6</sub>, C, E, K), karotin, foliimuiktuz.

## Toižendad
Erištadas met neniden tundusiden mödhe:
* botanine augotižlibund;
* geografine augotižlibund;
* tavarnägu;
* sageduz (konsistencii);
* muju i irguz;
* magu i haju.

## Kävutand
Ottihe met päižeks mageduzsubstancijaks venälaižes, evropižes da toižiš keitandoiš edel saharan tehmižen zavodindad.

Mezi om bakterijan- i senüdenvastaine. Effektivine abutuz spravitamha satatesid i rügišt. Tehtas meziterapijad.

Allergii oleskeleb erasil ristituil meden ližadusidenke taguiči.

## Medehe sidodud vepsän muštatišed

* *Huled — medes, ka tervehtajid om, a tegesoiš tervas — ka ei linne.*
* *Kelen päl om met, a kelen al — jäd.*


## Homaičendad
Akad (fil'm)

**«Akad»** () om voden 2003 Venäman fil'm dram- i tragikomedii-žanras.

Režissör — Gennadii Sidorov.

## Süžet
Tegend mäneb küläs edahan suriš lidnoišpäi, vanhad akad elädas siš päpaloin. Starinoičese küläelon statjoiš. Äkkid pagenijoiden kanz sirdab külähä Keskuzazijaspäi, pagižeb keskneze uzbekan kelel, ladib ičeze ut elod i ižandust.

Fil'mas om äi lajindvaihid.

## Rolid
* *Fökla* — Valentina Berezuckaja
* Galina Smirnova
* Zoja Norkina
* Tamara Klimova
* Bronislava Zaharova
* Nikita Romanenko
* Anastasija Lübimova
* Tat'jana Bistrickaja
* Rano Kubaeva
* Zuhritdin Režametov
* *Mikolka, külän üks'jäine mužik* — Sergei Makarov
* *Fed'ka* — Gennadii Sidorov

da toižed professionaližed i professionalitomad akt'orad.

## Irdkosketused
* Fil'm ''moviemeter.nl''-saital.