open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vjetnaman Vikipedii

**Vjetnaman Vikipedii** (ičeze nimituz: *Wikipedia tiếng Việt*) om joudai enciklopedii vjetnaman kelel, Vikipedijan vjetnamankel'ne jaguz.

Nece jaguz om avaitud 2002-den voden kül'mkul. Sätud botoil vll 2012−2014 ezitegesed oliba koume videndest kirjutesišpäi millionanden kirjutesen pästandan aigale.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistik
* 2005, sulaku — 1000 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2006, eloku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2008, 26. eloku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2009, eloku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2012, 13. sügüz'ku — 500 000 südäimištlehtpolid
* 2014, 15. kezaku — 1 000 000 südäimištlehtpol't

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Vjetnaman Vikipedijan pälehtpol' (''Trang Chính'').
Osetijan Vikipedii

**Osetijan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Ирон Википеди*) om joudai enciklopedii osetijan kelel, Vikipedijan osetijankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal.

Nece jaguz om avaitud vl 2005 uhokun 28. päiväl. Pohjoižosetijan — Alanijan universitetoiden, institutoiden opendajad da školiden openikad ühtetas redaktiruindha.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2005, keväz'ku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2005, semendku — 500 da 1000 südäimištlehtpol't
* 2008, reduku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2009, keväz'ku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2010, 24. uhoku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2011, 2. reduku — 8000 südäimištlehtpolid
* 2013, 4. heinku — 9000 südäimištlehtpolid
* 2014, kül'mku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2022, 29. viluku — 15 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Osetijan Vikipedijan pälehtpol' (''Сæйраг фарс'').
Gakt

**Gakt Osiro** ( *Osiro Gakuto*, ; sünd. 4. heinku 1973, Okinav-sar', Okinavan prefektur, Japonii) om japonijalaine pajatai, muzikanvändai, prodüser da akt'or. Tetas anglijankel'ženke **Gackt**-psevdonimanke tobjimalaz, japonine psevdonim om **Gakt Kamui** ( *Kamui Gakuto*, ). Mahtab väta instrumentoil: fortepiano, bangsoitod, elektrogitar, basgitar, japonižed veroližed soitod.

## Biografii
Gakt om sündnu Okinav-sar'he, rükülaižiden kanzha. Openui väta soitoil lapsessai kazvatajiden-muzikanvändoiden tahton mödhe, sid' sabustamha sebranikad.

Vozil 1995−1999 Gakt oli «Malice Mizer»-gruppan solistan. Hän augoti solišt kar'jerad lähtendan gruppaspäi jäl'ghe, ezineb šoud *GACKTJOB*-joukunke.

Om elänu igän tobjan palan Tokios, pidab erižpertin Kuala Lumpuran ezilidnas.

## Diskografii
### Al'bomad
* 1999 — Mizérable (EP) (*Rauk*)
* 2000 — Mars (*Mars*)
* 2001 — Rebirth (*Toštmižsündund*)
* 2002 — Moon (*Kudmaine*)
* 2003 — Crescent (*Pol'ku *)
* 2005 — Love Letter (*Armastuzkirjeine*)
* 2005 — Diabolos (*Diavol*)
* 2009 — Re:Born (*Homaičend: Sündnu*)
* 2016 — Last Moon (*Jäl'gmäine Kudmaine*)

## Fil'mografii (lugemata doramoid)
* «*[[Kudmaižen laps']]*» (2003) — Šö
* «*Kaik raccastajad Dai Šokerad vaste*» (2003) — *[[kameo]]*
* «*[[Bunraku]]*» (2010) — Joši

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Gaktan oficialine sait (''gackt.com'').   
* Gakt — Instagram.
* 
*
Jidiškel'ne Vikipedii

**Jidiškel'ne Vikipedii** (ičeze nimituz: יידישע וויקיפעדיע, vepsän kirjamil: *Jeidiše Vikifedje*) om joudai enciklopedii jidiš-kelel.

Nece Vikipedijan jaguz sädase evrejan kirjamišton pohjal, mugoi kirjamišt om vahvištadud jidiš-keles, läz ei ole kirjutusid latinan kirjamištol. Om äi kirjutusid hasidoiden judaizman kundoiden papiš.

Jaguz om avaitud vl 2004 keväz'kun 3. päiväl.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2005, heinku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2006, viluku — 500 südäimištlehtpol't
* 2006, keväz'ku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2006, eloku — 2000 südäimištlehtpolid
* 2007, viluku — 3000 südäimištlehtpolid
* 2007, heinku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2010, viluku — 8000 südäimištlehtpolid
* 2012, sügüz'ku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2022, reduku — 15 400 südäimištlehtpolid

## Kacu mugažo
* Evrejan Vikipedii

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Jidiškel'žen Vikipedijan pälehtpol' (''Hoift Zeit'').
Džohar Karan

**Karan Džohar** (, ; sünd. 25. semendku 1972, Bombei, Maharaštr, Indii) om indijalaine režissör, scenarist, prodüser, TV-vedai da Bollivudan akt'or.

## Biografii
Karan om sündnu Mumbai-lidnha, Jaš-kinorežissöran da hänen Hiru-akan sämižkanzha.

Hänel om ičeze «Dharma Productions»-kompanii, kudamban pidajan Karan tegihe tatan surman jäl'ghe.

Vl 2017 Karan tegihe tataks, Jaš-poig da Ruhi-tütär oma sündnuded.

## Fil'mografii
### Ühtnend režissöraks
* «*[[Kaik oleleb elos]]*» (1998)
* «*[[Opalas, ihastuses-ki]]*» (2001)
* «*[[Ala pagiže «Jä hüväšti igäks» nikonz]]*» (2006)
* «*[[Mindai kuctas Han]]*» (2010)
* «*[[Voden üläopenik]]*» (2012)
* «*[[Südäimel'žed azjad]]*» (2016)

### Ühtnend prodüseraks
* «*[[Linneb homnine päiv vai ei]]*» (2003)
* «*[[Pölištusen aig]]*» (2005)
* «*[[Läheližed sebranikad]]*» (2008)
* «*[[Ole herkhil, Sid]]*» (2009)
* «*[[Mö oma kanzaks]]*» (2010)
* «*[[Lämoite (fil'm)|Lämoite]]*» (2011)
* «*[[Kaks' štatad]]*» (2014)
* «*[[Hampti Šarman neičeine]]*» (2014)
* «*[[Velled (fil'm, 2015)|Velled]]*» (2015)
* «*[[Kapur da poigad]]*» (2016)
* «*[[Kalliž elo]]*» (2016)
* «*[[Hüvä om, kalliž ak!]]*» (2017)

### Ühtnend akt'oraks
* «*[[Vargastamatoi neičeine]]*» (1995) — Radž-sebranik
* «*[[Bombein barhat]]*» (2015) — Kaizad Hambatta

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
* 
* Karan Džohar — Facebook.
* Karan Džohar — Instagram.
Mijavi

**Mijavi** ( *Miyavi*), todesine nimi om **Takamasa Išihara** (jap.: 石原 貴雅 *Išihara Takamasa*; sünd. 14. sügüz'ku 1981, Osak, Japonii), om japonijalaine pajatai, gitarist da akt'or korejiženke augotižlibundanke.

## Biografii
Mijavi om sündnu Osak-lidnha. Konz hän openzi ezmäižes klassas, kaik pereh sirdi Kavanišihe. Vozil 1999−2002 Mijavi oli «Dué le Quartz»-gruppan gitaristan.

## Kanz
Vspäi 2009 muzikant om nainu, Melodi om hänen ak, enzne pajatai. Sil-žo vodel Mijavi kändihe tataks, Lovelie Mijavi-tütär om sündnu, vl 2010 Dževeli Aoi-tütär om sündnu, vl 2021 Skailer Kakeru-poig om sündnu.

Nügüd'aigan (vl 2021) Mijavi eläb ühtes kanzanke Los Andželesas.

## Diskografii
* 2002 — *Gagaku* (Gagaku)
* 2003 — *Galyuu*
* 2005 — *Miyavizm*
* 2006 — *MYV Pops*
* 2006 — *Miyaviuta -Dokusou-*
* 2008 — *This Iz the Japanese Kabuki Rock* (Se om japonine kabuki-rok)
* 2010 — *What's My Name?* (Kut mindai kuctas?)
* 2012 — *Samurai Sessions vol.1*
* 2013 — *Miyavi*
* 2015 — *The Others* (Toižed)
* 2016 — *Fire Bird* (Lämoilind)

## Fil'mografii
* «*Zbiimatoi*» (2014) — Mucuhiro Vatanabe

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Mijavi:n oficialine sait (''myv382tokyo.com''). 
* 
*
Pol'šankel'ne Vikipedii

**Pol'šankel'ne Vikipedii** (ičeze nimituz: *Wikipedia polskojęzyczna*) om joudai enciklopedii pol'šan kelel.

Nece Vikipedijan jaguz om avaitud 2001-nden voden sügüz'kun 26. päiväl. Vl 2014 (viluku−keväz'ku) kohendusiden 91,5% tuli Pol'šanmaspäi. Om äi sätud botoil südäimištlehtpolid.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistik
* 2002, keväz'ku — 1000 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2003, 22. semendku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2005, viluku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2005, 16. sügüz'ku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2008, 14. semendku — 500 000 südäimištlehtpolid
* 2013, 24. sügüz'ku — 1 000 000 südäimištlehtpol't
* 2021, 14. tal'vku — 1 500 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Pol'šankel'žen Vikipedijan pälehtpol' (''Strona główna'').
Koirala Maniša

**Maniša Koirala** (, , ; sünd. 16. eloku 1970, Katmandu, Nepal) om nepalalaine da indijalaine Bollivudan aktris, fil'miden prodüser, kargaidai.

## Biografii
Maniša om sündnu Katmandu-lidnha, Prakaš Koirala-politikanmehen i hänen Sušma-akan pereheze. Tatan äjad heimolaižed ühtetas politikha. Openui Varanasin i Nju Delin aluzkundoiš, tahtoi kätas lekarikš, no om aktrisaks nügüd'. Sai režissöran diplomad Nju Jorkas vl 2004.

Om ÜRO:n fondan ristitištos hüvän valdan sur'oigenudeks, kundaližeks šingotajaks.

## Kanz
Aktris oli lähtnu mehele, nepaližele biznesmenale, vll 2010−2012. Manišal ei ole lapsid tähäsai.

## Valitud fil'mografii
* «*Torgovan*» (1991) — Radha
* «*1942: Sanutez armastuses*» (1993) — Radžešvari Pathak
* «*Ičtazokaitud armastuz*» (1995) — Sapna Oberoi
* «*Lämoi-tundištai*» (1996) — Šubhangi / Madhu
* «*Indijalaine*» (1996) — Išvarija
* «*Muzikan mail'm*» (1996) — Enni
* «*Armastuz ezmäižes kacegespäi*» (1998) — Meghna
* «*Holdunu heng*» (1999) — Prija Verma
* «*Pagenu naine*» (2001) — Vaidehi
* «*Kompanii*» (2002) — Saroja
* «*Tadž Mahal: Sur' sanutez armastuses*» (2005) — Džaran Ara
* «*Elektra*» (2010) — Diana
* «*Minun nimi*» (2011) — Rubaina
* «*Rahkoin pördumine*» (2012) — Namrata Avastri
* «*Kalliž Maja*» (2017) — Majadevi

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Karan meri

**Karan meri** () om olmas Evrazijan pohjoižes laptas. Sijadase Päivnouzmaižen Evropan pohjoiženno randanno. Mert mülütadas Jävaldmeren basseinha.

## Ühthižed andmused
Pind — 893,4 tuh. km².

Veden mülü — 101 tuhad km³.

Keskmäine süvüz — 50..100 metrad, kaikiš suremb süvüz — 620 m.

## Etimologii
17. voz'sadal Pinegan eläjad nimitihe mert *Närzoman mereks*. «Karan meri»-nimituz om ozutadud ezmäižen kerdan V.M. Selifontovan kartal vl 1736. Karanjogi lankteb merhe ezmäižel ku tulda Evropaspäi, i nimitaškanzihe kaiked mert jogen kartte. Vladimir Vizen melen mödhe, Kar-jogen nimi sündui nenecan kelen *hare*-sanaspäi «murdjä»-znamoičendanke.

## Geografijan andmused
Karan meri lainištab vaiše Venäman randad. Meri om sen südäivezikš täuzin. Läz kaik meri sijadase šel'fal. Karan Verajad da Vaigač-sar' erigoittas Karan mert Barencan merespäi suvipäivlaskmas, Uz' Ma om päivlaskmaižeks röunaks, Francan Iosifan ma om lodehes, Pohjoižma-sarišt da Vil'kickijan sal'm venudas Karan i Laptevoiden meriden keskes pohjoižpäivnouzmas.

Pohjoine merite avaidase kezoidme meren pohjoižes, pohjoižpolehe Udes Maspäi.

Karan meren järedad lahted (častomaraižen mödhe): Taimiran, Päsinan, Jenisein, Tazan, Obin da Baidaracan lahted.

Sured sared da sarištod: Vauged-sar' (Jamalan Nenciden avtonomine ümbrik), Kivesižed sared (Krasnojarskan rand), Arktižen institutan sared (Krasnojarskan rand),  (Krasnojarskan rand).

Kaikiš pidembad joged, kudambad langetas Karan merhe (častomaraižen mödhe): Päsin-, Jenisei-, Taz- (nenc. *Тасу’ява*), Pur- da Ob'-joged.

Kaiked portad (päiväižen mödhe): Dikson, Uz' Port, Sabett, Amderm.

## Gidrologii
Meren tobj pala om kattud jäl vodes läbi, kezal jä voib jagadas suril lautikoil. Om äivoččid jäpöudoid 4 m sankte. Solakahuz om 34 promille, vezi segoitase hüvin. Sulandan aigan reskveden sured mülüd tuldas Obin da Jenisein lahtišpäi.

Vezinouzendan korktuz sase 0,5..0,8 metrhasai. Nouzendlainhen leviganduz möhästub jän olendan tagut. Kezaaigan meritorokad da sumeged oleldas paksus.

## Londusenkaičend
Vilusodan aigan kändihe mert NSTÜ:n vedenalaižiden laivoiden radioaktivižiden jändusiden kaumžomaks.

Sur' Arktine kel'dtaho sijadase meren päivnouzmaižes palas.

## Homaičendad
Barencan meri

**Barencan meri** (, ), edel 1853 vot **Murmanmeri** (ven. *Мурман*, *Мурманское море*) om olmas Evrazijan pohjoižes laptas. Sijadase Pohjoižen Evropan pohjoiženno randanno. Mülütadas mert Jävaldmeren basseinha.

## Ühthižed andmused
Pind — 1 424 tuh. nellikkilometrid.

Veden mülü — 282 tuhad km³.

Keskmäine süvüz — 222 metrad, kaikiš suremb süvüz — 600 m.

## Etimologii
Meri om udesnimitadud vl 1853 alamalaižen Villem Barenc-merimatkadajan oiktastuseks. Ende verazmalaižed lugiba mert Norvegižen meren palaks. Nügüdläine Norvegine meri mülüb Atlantižhe valdmerhe.

## Geografijan andmused
Barencan meri lainištab Venäman da Norvegijan randad. Valdkundröun mäneb meredme. Läz kaik meri sijadase kontinentaližel šel'fal. Uz' Ma om päivnouzmaižeks röunaks, Karan Verajad da Vaigač-sar' erigoittas Barencan mert Karan merespäi suvipäivnouzmas, Vauged meri (kuviteldud jono Pühä Nena- da Kanin Nena-pol'sariden keskes om röunaks) da Evrop-kontinentan randišt oma suves, Norvegine meri om päivlaskmas, Špicbergen om lodehes, Francan Iosifan ma om pohjoižpäivnouzmaižeks röunaks.

Pohjoine merite avaidase kezoidme meren pohjoižes, pohjoižpolehe Udes Maspäi.

Barencan meren järedad lahted (častomaraižen mödhe): Haipudir-, Pečoran, Čošan lahted da Varanger-fjord.

Sured erižed sared: Pit'k sar' (106 km², Nencan avtonomine ümbrik), Kolgujev (3495 km², Nencan avtonomine ümbrik), Mageröi (436 km², Norvegii), Kondjansar' (180 km², Norvegii).

Langenijad Barencan merhe znamasižed joged (basseinan suruz, častomaraižen mödhe): Pečor- (322 000 km²), Voronj- (9940 km²) da Tulom (21 500 km²).

Järedad meriportad (päiväižen mödhe): Varandei (jädub), Nar'jan Mar (jädub), Ostrovnoi, Severomorsk, Murmansk, Kirkenes (Norvegii), Vadsö (Norvegii), Vardö (Norvegii).

## Gidrologii
Meren pohjoižpala om kattud jäl vodes läbi tobjimalaz. Sulakul jädub meren koume nelländest, elokul jä voib sulata täuzin. Meren suvipäivlaskmaine pala om jädumatoi Gol'fstriman tagut — lämän Nordkapan joksmusen taguiči. Nece-žo joksmuz segoitab veden meres, pindanno — častomarašt vaste. Kezal läz randad veden lämuz voib olda +11..+12 C° süvuzil 5..8 metrhasai.

Vezinouzendan korktuz sase 0,6..4,7 metrhasai, kaikiš suremb vezinouzend om Kolan pol'saren randanno — 6,1 metrhasai. Sumeg meren päl om järgeližeks säks.

## Homaičendad
Diksit Madhuri

**Madhuri Diksit** (, ; sünd. 15. semendku 1967, Mumbai, Maharaštr, Indii) om indijalaine Bollivudan aktris da kargaidai.

## Biografii
Madhuri om sündnu Mumbai-lidnha.

Aktrisan kar'jer zavodihe onetomašti, sikš miše ühtni satusetomaha *Abodh*-fil'mha. Vl 2001 Ginnessan Rekordkirj kirjuti hänes, Madhuri mainitase indijalaižeks aktrisaks kaikiš järedambanke sal'henke.

## Kanz
Vspäi 1999 om lähtnu mehele. Šriram Madhav Nene om hänen mužik, kardiohirurg professijanke, sirdi AÜV:oišpäi. Heil om kaks' poigad: Arin da Rajan. Mehelusen zavodindan jäl'ghe Madhuri sirdi Denverha, vl 2011 pereh sirdi Mumbaihe.

## Valitud fil'mografii
* «*Poltai himo*» (1988) — Mohini
* «*Lind*» (1989) — Paro
* «*Ram da Lakhan*» (1989) — Radha Shastri
* «*Koume*» (1989) — Divija Mathur
* «*Kriminal*» (1989) — Sonija
* «*Südäikera*» (1990) — Madhu Mehra
* «*100 päiväd*» (1991) — Devi
* «*Mel'heine *» (1991) — Puja
* «*Pahatuk*» (1993) — Gangotri Devi
* «*Kapriz*» (1994) — Šivani
* «*Keneks minä olen sinun täht*» (1995) — Niša Čoudhuri
* «*Meletoi südäikera*» (1997) — Puja
* «*Sanumatoi armastuz*» (1997) — Gauri
* «*Pagenu naine*» (2001) — Džanaki
* «*Olen sinun kaik*» (2002) — Radha
* «*[[Devdas]]*» (2002) — Čandramukhi
* «*Ka kargaidam!*» (2007) — Dija

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Madhuri Diksitan oficialine sait (''madhuridixit-nene.com''). 
* 
*
Norvegine meri

**Norvegine meri** (, ) om olmas Evrazijan lodehližes laptas. Sijadase Pohjoižen Evropan lodehliženno randanno. Mülütadas mert Atlantižen valdmeren basseinha. Vl 1853 Barencan meri oli erištudud oficialižikš Norvegižes merespäi da märhapandud Jävaldmeren palaks.

## Ühthižed andmused
Pind — 1 400 tuh. nellikkilometrid.

Veden mülü — 2 mln km³.

Keskmäine süvüz — 2 000 metrad, kaikiš suremb süvüz — 3 970 m.

## Geografijan andmused
Norvegine meri lainištab Norvegijan randad, mugažo Islandijan ekonomižen zonan. Barencan meri om pohjoižpäivnouzmas, Norvegijan rand om suvipäivnouzmažeks röunaks, Pohjoižmeri sijadase suvipäivlaskmas, Islandii om päivlaskmaižes čogas, Grenlandan meri om lodehes, Špicbergen levitase pohjoižes čogas.

Norvegižen meren fjordad oma järedoikš lahtikš (častomaraižen mödhe): Tronheims-fjord, Nur-fjord, Ufut-fjord.

Sured sared da sarištod, kaik oma Norvegijan mererandanno: Vesterolen (sared) (2511 km²), Hinnöi (2204 km²), Lofotenad (1227 km²), Sör-Kvalöi (737 km²). Ei ole langenijoid Norvegižhe merhe znamasižid jogid.

## Gidrologii
Meri om jädumatoi vodes läbi Gol'fstriman tagut — lämän Pohjoižatlantižen joksmusen taguiči. Veden üläšoidun lämuz om +2..+7 C° uhokus, +8..+12 C° elokus meren äjiš poliš.

Vezinouzendan korktuz sase 3,3 metrhasai. Šel'f vedase kaidal šoidul Norvegijan randanno, meren fitoplankton eläb sigä tobjimalaz. Meritorokad oleldas paksus.

## Kävutand
Kivivoin samine i kalanpüdand (trösk, sel'd') oma šingotadud.

Pohjoine merite om kezoidme Norvegijan mererandanno. Järedad meriportad, kaik oma Norvegijas (päiväižen mödhe): Tromsö, Narvik, Tronheim.

## Homaičendad
Širan Ed

**Ed Širan** (), todesine nimi — **Edvard Kristofer Širan** (; sünd. 17. uhoku 1991, Hebden Bridž (vai Halifaks toižiden andmusiden mödhe), Sur' Britanii), om britanine (anglijalaine) pajatai da muzikankirjutai.

## Biografii
Edvard om sündnu Halifaks-lidnha, da kazvatajidenke sirdi Framlingamha, mi om Suffolk-grafkundas. Kuz'toštkümnevoččen priha okaizi školad da sirdi jäl'ghižel vodel Londonha sädamha muzikantan kar'jerad.

Vl 2011 pajatai pästi ičeze ezmäižen «+»-al'boman. Širanan *Thinking Out Loud*-pajo toi hänele kaht «Gremmi»-premijad vl 2016.

## Diskografii
;Studijanal'bomad
* 2011 — +
* 2014 — X
* 2017 — ÷
* 2019 — No.6 Collaborations Project (*Projekt nomer 6 ühthižtöidenke*)
* 2021 — =
* 2023 — −
* 2023 — Autumn Variations (*Sügüz'ližed variacijad*)
* 2025 — Play (*Vända*)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Ed Širanan oficialine sait (''edsheeran.com'').
Nison Liam

**Liam Nison** (), todesine nimi om **Uil'jam Džon Liam Nison** (; sünd. 7. kezaku 1952, Ballimin, Pohjoižirlandii, Sur' Britanii), om britanijalaine (pohjoižirladijalaine) akt'or.

## Biografii
Liam om sündnu Ballimin-lidnha. Nison openzihe Kunigahan universitetas, mitte om Belfastas, no oli heittud kaikenaigaižen ehtmätomuden tagut.

Liam oli nainu, Nataša Ričardson-aktris oli hänen ak. Nataša om koli vl 2009. Liamal jäihe kaks' poigad: Mikal Ričard Antonio da Deniel Džek.

## Valitud fil'mografii
* «*Šindleran nimikirjutez*» (1993) — Oskar Šindler
* «*Rob Roi*» (1995) — Robert Roi MakGregor
* «*Kükstud mehed*» (1998) — Žan Val'žan
* «*[[Tähthasižed voinad. Epizod I: Peitoline grazind]]*» (1999) — Kvai-Gon Džinn
* «*K-19*» (2002) — Mihail Polenin
* «*Betmen: Augotiž*» (2005) — Ra’s al' Gul
* «*Ottud kehlaks naine*» (2008) — Brajan Mills
* «*Koume päiväd pagon täht*» (2010) — Deimon
* «*Kamand-A*» (2010) — Džon „Gannibal“ Smit 
* «*Titanoiden tora*» (2010) — Zevs
* «*Ottud kehlaks naine 2*» (2012) — Brajan Mills
* «*Titanoiden viha*» (2012) — Zevs
* «*Il'mvaruitomuden maršal*» (2014) — Bill Marks
* «*Ottud kehlaks naine 3*» (2015) — Brajan Mills
* «*Vaikneižuz*» (2016) — Krištovan Ferreira-tat

## Mel'hetartujad faktad
* Akt'or om angližen «Liverpul'»-futbolkluban himokaclijan.
* Om sündnu todesižiden katolikoiden kanzha, no tartub melel islamha.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Japonijan meri

**Japonijan meri** ( *Nihonkai*,   *čoson-tonhe* «korejan päivnouzmmeri» (Pohjoižkorei), 동해 *tonhe* «päivnouzmmeri» (Suvikorei), ) om olmas Evrazijan päivnouzmaižes laptas. Sijadase Päivnouzmaižen Azijan randanno. Meri mülüb Tünen valdmeren basseinha.

## Ühthižed andmused
Pind — 1 062 tuh. km².

Veden mülü — 1 630 tuh. km³.

Keskmäine süvüz — 1 753 metrad, kaikiš suremb süvüz — 3 742 m.

## Geografijan andmused
Japonijan meri lainištab nellän valdkundan randoid: Japonijan randad (Hokkaido, Honšü) päivnouzmas da suves, Korejan pol'saren randad suvipäivlaskmas, Pohjoižkorejan randad päivlaskmas, Venäman randad lodehes da pohjoižes (Mererand, Sahalin).

Nell' sal'med erištudas mert: Nevel'skijan sal'm (jap. *Mamija-kaikö*) da Tataran sal'm ühtenzoittas mert Ohotskan merenke pohjoižes, Laperuzan sal'm (jap. *Sōja-kaikö*) da Sangarsal'm (jap. *Cugaru-kaikö*) — avoinudenke valdmerenke päivnouzmas, Korejan sal'm — Kitain Päivnouzmmeren Pakuiženke merenke) suvipäivlaskmas.

Sured sared da sarištod: Sado (855 km²), Oki (346 km²), Ullindo (73 km²). Ei ole langenijoid Japonijan merhe znamasižid jogid, Amur-jogi lankteb Ohotskan merhe.

Järedad meriportad (päiväižen mödhe): Otaru, Niigat i Tojam (Japonii), Pusan, Ul'san i Phohan (Suvikorei), Vonsan, Hinnam da Čhondžin (Pohjoižkorei), Vladivostok, Nahotk, Vanino, Holmsk (Venäma).

## Gidrologii
Meren pohjoine pala jädub tal'veks. Om kaks' järed joksmust: vilu pohjoine Mererandaline joksmuz pidust' Mererandad i läm' suvine Cusiman joksmuz (Kurošion pala) pidust' Japonijan randad. Veden üläšoidun lämuz om −1..0 C° tal'vel da +18..+20 C° kezal meren pohjoižes, +10..+14 C° tal'vel da +25..+27 C° kezal meren suves.

Vezinouzendan korktuz om kaikis enamb pohjoižidenno da suvižidenno randoidenno. Kezaaigan meritorokad oleldas paksus, aldoiden korktuz sase 8..12 metrad.

## Homaičendad
MakGregor Juen

**Juen Gordon MakGregor** ( ['ju:ən 'ɡɔ:dən mə'ɡrɛɡə]; sünd. 31. keväz'ku 1971, Pert, Šotlandii, Sur' Britanii) om britanijalaine (šotlandijalaine) akt'or, režissör, prodüser da pajatai.

## Biografii
Juen om sündnu šotlandižhe Pert-lidnha.

Vspäi 1995 om nainu, Iv Mavrakis om hänen ak. Heil om nell' tütärt: Klara Matil'da (om sündnu vl 1996), Ester Roza (om sündnu vl 2001), Džamijian (om ottud tütreks Mongolijaspäi, om sündnu vl 2001), Anuk (om sündnu da ottud tütreks vl 2011).

## Fil'mografii (serialoid da massižid scenoid lugemata)
* «*Olend neglal*» (1996) — Renton Renton
* «*[[Tähthasižed voinad. Epizod I: Peitoline grazind]]*» (1999) — Obi-Van Kenobi
* «*Mulen Ruž!*» (2001) — Kristian
* «*[[Tähthasižed voinad. Epizod II: Klonoiden atak]]*» (2002) — Obi-Van Kenobi
* «*Robotad*» (2005) —  Rodni Kopperbottom (änetoitab)
* «*Veliant: suugikaz specnaz*» (2005) — Veliant (änetoitab)
* «*[[Sar' (fil'm, 2005)|Sar']]*» (2005) — Linkol'n-Kuz'-Ekko / Tom Linkol'n
* «*[[Tähthasižed voinad. Epizod III: Sithiden aznoičend]]*» (2005) — Obi-Van Kenobi
* «*Čoma neižne da bukačkulu*» (2017) — Lum'er
* «*T2: Treinspotting*» (2017) — Mark Renton

## Mel'hetartujad faktad
* Hän pajati «Mulen Ruž!»-, «Čoma neižne da bukačkulu»-fil'miš.
* Akt'or om avstraližen «Fremantle»-futbolkluban himokaclijan.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Dikkens Čarl'z

**Čarl'z Dikkens** (angl. virkand: ['tʃɑrlz 'dɪkɪnz], täuz' nimi om *Charles John Huffam Dickens*; sünd. 7. uhoku 1812, Portsmut, Anglii, Sur' Britanii — kol. 9. kezaku 1870, Haiem, Anglii, Sur' Britanii) — mail'man tetab anglijalaine kirjutai, romaniden sädai. Kirjuti sanutesid-ki, esseid. Radoi lehtezmeheks norudes.

Mail'man literaturan klassikan sädai, 19. voz'sadan prozan kaikiš znamasižembiš kirjutajišpäi, mez' kändihe kaikiš populärižembaks anglijankel'žeks kirjutajaks elon aigan völ. Dikkensan sädamine mülüb realizman zanrha, no sentimentaline aug da sarnoiden jäl'ged oma hänen romaniš mugažo.

## Sädused
;Romanad
* «Pikvikan kluban surmanjäl'ghižed kirjutesed» (1836−1837, täs da edemba ezmäižen publikoičendan voded, )
* «Oliver Tvistan ozaitelemižed» (1837−1839, *Oliver Twist; or, The Parish Boy's Progress*)
* «Nikolas Nikl'bi» (1838−1839, *Nicholas Nickleby*)
* «Amuižkaluiden lauk» (1840−1841, *The Old Curiosity Shop*)
* «Barnebi Radž» (1841, *Barnaby Rudge*)
* «Raštvoiden starinad» (1843−1848, *The Christmas books*)
* «Martin Čelzvit» (1843−1844, *Martin Chuzzlewit*)
* «Dombi da poig» (1846−1848, *Dombey and Son*)
* «Devid Kopperfild» (1849−1850, *David Copperfield*)
* «Vilu pert'» (1852−1853, *Bleak House*)
* «Jügedad aigad» (1854, *Hard Times: For These Times*)
* «Dorrit-pičuine» (1855−1857, *Little Dorrit*)
* «Starin kahtes lidnas» (1859, *A Tale of Two Cities*)
* «Sured toivod» (1860−1861, *Great Expectations*)
* «Meiden ühthine sebranik» (1864−1865, *Our Mutual Friend*)
* «Edvin Drudan peituz» (1870, jättud kesketi, *The Mystery of Edwin Drood*)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Čarl'z Dikkensan sädused anglijan kelel (''openlibrary.org'').
Čečenan Vikipedii

**Čečenan Vikipedii** (ičeze nimituz: *Нохчийн Википеди*) om joudai enciklopedii čečenan kelel, Vikipedijan čečenankel'ne jaguz.

Nece jaguz om avaitud vl 2005 uhokun 28. päiväl. Se om kaikiš suremb nahiž-dagestanine vikipedii mail'mas, sädase kirilližen kirjamišton pohjal. Vhesai 2013 jaguz šingotihe vitkos. Om äi ezitegesid Venäman eländpunktoiš.

Nügüdläine kirjutusiden lugu om  (vn   . päivän), süvüz — .

## Statistikad
* 2007, eloku — 100 südäimištlehtpol't (kirjutust)
* 2010, heinku — 500 südäimištlehtpol't
* 2011, tal'vku — 1000 südäimištlehtpol't
* 2013, 9. kül'mku — 5000 südäimištlehtpolid
* 2013, 26. kül'mku — 10 000 südäimištlehtpolid
* 2014, 2. eloku — 50 000 südäimištlehtpolid
* 2015, 18. heinku — 100 000 südäimištlehtpolid
* 2016, 21. sügüz'ku — 150 000 südäimištlehtpolid
* 2018, eloku — 200 000 südäimištlehtpolid
* 2022, kül'mku — 500 000 südäimištlehtpolid

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Čečenan Vikipedijan pälehtpol' (''Коьрта агӀо'').
Kim Deniel De

**Deniel De Kim** (, ; sünd. 4. eloku 1968, Pusan, Suvikorei) om amerikaine televizijan i fil'miden akt'or korejiženke augotižlibundanke.

Sirdi kazvatajidenke AÜV:oihe üks'voččen. Kazvoi Nju Jorkas i Pensil'vanii-štatas.

## Valitud fil'mografii
* «*Šakal*» (1997) — Akaši
* «*[[24 (TV-serial)|24]]*» (2003−2004, TV-serial) — Tom Beiker
* «*[[Jäda elegiš]]*» (2004−2010, TV-serial) — Džin Kvon
* «*Mez'hir' 2*» (2004) — Reimond
* «*Mägikar*» (2005) — Aleks Kim
* «*[[Lukasižed uzištused]]*» (2008) — Seinik-ühtnendan ezitai
* «*Havajad 5-0*» (2010−2017, TV-serial) — Čin Ho Kelli
* «*Aren*» (2011) — Taiga
* «*Divergent, lugo 2: Insurgent*» (2015) — Džek Kan
* «*Divergent, lugo 3: Seinän taga*» (2016) — Džek Kan
* «*Hellboi*» (2019) — Ben Daimio
* «*Oled minun sömäiduseks*» (2019) — Brendon Čoji
* «*Edahaine kosmos*» (2021) — Kim

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Deniel De Kiman oficialine sait (''danieldaekim.com''). 
* Deniel De Kim — Instagram.
* 
*
Jen Donni

**Donni Jen** (anglijankel'ne psevdonim: *Donnie Yen*), todesine nimi — **Čžen' Czidan' ** (; sünd. 27. heinku 1963, Guančžou, Kitai), om kitajalaine akt'or, prodüser da torascenoiden lavastai.

## Biografii
Donni om sündnu Guančžou-lidnha. Sirdi Honkongha kazvatajidenke. Siš hänen mam napri zavottä ušun školad i sai kilt. Kanz sirdi amerikaižen Bostonan ezilidnha, i kaik tuli. Donni ühtni irdaližihe torihe, mam oigenzi händast Pekinha, Kitain ušuühthižjoukhu. Kahtes vodes päliči torač tahtoi pörta AÜV:oihe Gonkongan kal't, no putui statjaks «*Humalikaz taiczi*»-torafil'man ušus kastingha. Fil'man režissör oli tundmusiš Donnin mamanke amussai, Jen ozuti ičtaze i edesti pärolid ei olden professionaližeks akt'oraks.

Om naižiš koumanden kerdan. Cissi Vang om hänen nügüdläine ak, aktris. Hänel koume last oma sündnus: Džeff (ühtendes naindaspäi), Žasmin-tütär (koumandes naindaspäi) da Džeims-poig (koumandes naindaspäi).

## Valitud fil'mografii
* «*Humalikaz taiczi*» (1984) — Čan' Čhün'čun
* «*Drakonan tavern*» (1992) — Cäo-evnuh
* «*Ühten kerdan Kitaiš*» (1992) — Naplan'
* «*Vägimehed vägimehiden keskes*» (1993) — Sou Čhan'
* «*Vin Čun*'» (1994) — Lük Pak To
* «*Mageneläi: vändon lop*» (2000) — Czin Ke 
* «*Ozahuden tähthad*» (2005) — Ma Kvan-inspektor
* «*[[Ip Man]]*» (2008) — Ip Man
* «*Ip Man 2*» (2010) — Ip Man
* «*Ip Man 3*» (2015) — Ip Man
* «*Astunu peitoiči tigr, hutnus drakon: Ozahuden mek*» (2016) — Soged händikaz / Meng Sičžao
* «*Kukstud-üks': Tähthasižiden voiniden istorii*» (2016) — Čirrut Imve
* «*[[Koume iksad: mail'man valdoičend]]*» (2017) — Sän

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Han Salman

**Salman Han** (, , ,  [səlˈmaːn ˈxaːn]), todesine nimi om **Abdul Rašid Salim Salman Han** (; sünd. 27. tal'vku 1965, Indaur, Madh'ja Pradeš, Indii), om Bollivudan indijalaine akt'or, prodüser, pajatai da TV-vedai.

## Biografii
Salman om sündnu Indaur-lidnha, Salim-scenaristan i pirdajan Salma Han-naižen (Sušila Čarak edel mehelust islaman otandanke) sämižkanzha. Arbaaz-vell' (sund. 1967) da Soheil-vell' (sund. 1970) oma Salmanal, hö oma akt'orad mugažo, prodüserad da režissörad. Kanz da Salman sirdihe Mumbaihe.

## Fil'mografii (serialoid lugemata)
* «*Olen armastaškandenu*» (1989) — Prem
* «*Mel'heine*» (1991) — Akaš Verma
* «*Čandra Mukhi*» (1993) — Radža Rai
* «*Kaikuččel ičeze stil' om olmas*» / «*Tahtoin naida i otta millioneran tütärt*» (1994) — Prem Bhopali
* «*Keneks minä olen sinun täht*» (1995) — Prem Nath
* «*Karan da Ardžun*» (1995) — Adžai / Karan
* «*Muzikan mail'm*» (1996) — Radž
* «*Ogernikan armastuz*» (1996) —  Radživ «Radžu» Sahai
* «*[[Kaik oleleb elos]]*» (1998) — Aman Mehra
* «*Sinun igäks*» (1999) — Samir
* «*Ak nomer üks' *» (1999) — Prem
* «*Tervhuded nägumatomas vellespäi*» (1999) — Hiro
* «*Vellesed-vastustajad*» (2000) — Prem Oberoi
* «*Mel'heiženke mehenke vencan alle*» (2000) — Radža Oberoi
* «*Kaikutte armastai südäikera*» (2000) — Radž / Romi
* «*Kut-žo jäda mel'dümatomaks*» (2001) — Prem Kapur
* «*En voi unohtada sindai*» (2002) — Ali / Vir Singh Thakur
* «*Olen sinun kaik*» (2002) — Suradž 
* «*Pahamel'ne istorii armastuses*» (2005) — Anand
* «*Laki. Sättumatoi aig armastada*» (2005) — Aditija «Adi» Sehri
* «*Tat*» (2006) — Avinaš Kapoor
* «*Partnör*» (2007) — Prem
* «*Armastadud neižne*» (2007) — Imaan
* «*Jäl'gnikad*» (2008) — Deven Juvvraadž
* «*Lujas varuline mez' *» (2009) — Radhe / Radžvir Singh Šehavat
* «*Vir*» (2010) — Vir
* «*Pöl'gästumatoi*» (2010) — Čulbul Pandi
* «*Hibjankaičii*» (2011) — Lavli Singh
* «*[[Eli-oli tigr]]*» (2012) — Avinaš Singh Rahor «Tigr» / Maniš Čandra
* «*Pöl'gästumatoi 2*» (2012) — Čulbul Pandi
* «*Išk*» (2014) — Devi Lal Singh
* «*Elägaha vägestuz!*» (2014) — Džai Agnihotri-major
* «*Badžrangi-vell' *» (2015) — Badžrangi / Pavan Kumar Čaturvedi
* «*Sultan*» (2016) — Sultan Ali Khan

## Mel'hetartujad faktad
* Hänel om ičeze hüvädtegii «Being Human»-fond.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Salman Han — Facebook.
* Salman Han — Instagram.
* 
*
Kapur Karizma

**Karizma Randhir Kapur** (, ; sünd. 25. kezaku 1974, Bombei, Maharaštr, Indii) om indijalaine enzne aktris, edesti enamba mi 60 fil'miden da TV-serialoiden rolid. Edeline nimen virkand om *Karišma Kapur*, vajehti sidä astrologan nevondan mödhe.

Aktris om Indijan kinoarvlahjoiden laureatan: Filmware Awards (1997, 1998, 2001, 2002) i Rahvahaline kinopremii (1998, tagaman parahim naižrol').

## Biografii
Karizma om sündnu Mumbai-lidnha, Randhir-akt'oran da Babita-aktrisan sämižkanzha. Karina-sizar om Karizmal, hän om aktris mugažo. Karizma edesti ezmäižen rolin kinoho vl 1991, konz «*Langenii armastushe*»-fil'm läksi ekranoile. Aktrisan aktivine kar'jer jätkustui vll 1991−2003 i 2008−2012.

Vspäi 2003 Karizma oli lähtnu mehele, Sandžai Kapur-biznesmenale. Vl 2014 hö saiba joudobut naimiželospäi i toine toižespäi. Karizmal jäihe üks' tütar da üks' poig: Samaira (om sündnu vl 2005) da Kiaan Radž (om sündnu vl 2010).

## Valitud fil'mografii
* «*Langenii armastushe*» (1991) — Nilima
* «*Pätand*» (1992) — Pajal Singh
* «*Te udhe elohosai*» (1993) — Šalu
* «*Kaikuččel ičeze stil' om olmas*» / «*Tahtoin naida i otta millioneran tütärt*» (1994) — Karišma / Ravina
* «*Radža Indijalaine*» (1996) — Aarti
* «*Meletoi südäikera*» (1997) — Niša
* «*Ak nomer üks' *» (1999) — Puja
* «*Mel'heiženke mehenke vencan alle*» (2000) — Sapna
* «*Vellen ecmäs*» (2000) — Fiza
* «*Šakti: pörta poigad*» (2002) — Nandini
* «*Baaz: Lind om varuses* / *Kondinahkač*» (2003) — Neha Čopra
* «*Ridluz vaihil*» (2006) — Nataša
* «*Varuline armastuz*» (2012) — Sandžana / Gita / Salma / Paro

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Karizma Kapur — Instagram.
* 
*
Čavla Džuhi

**Džuhi Čavla** (, ; sünd. 13. kül'mku 1967, Ludhijan, Pendžab, Indii) om indijalaine aktris da prodüser. Sai «Miss Indii 1984»-arvnimed.

## Biografii
Džuhi Čavla om sündnu Ludhijan-lidnha.

Aktris om «Red Chillies Entertainment»-kompanijan pidajiden keskes.

## Kanz
Džuhi om lähtnu mehele, Džai Mehta-biznesmen om hänen mužik. Heil om üks' tütär da üks' poig: Džhanvi-tütär (om sündnu vl 2001) da Ardžun-poig (om sündnu vl 2003).

## Valitud fil'mografii
* «*Sultanan valdused*» (1986) — Zarina
* «*Pätuz*» (1988) — Rašmi Singh
* «*Armastuz, armastuz, armastuz*» (1989) — Rima Gosvami
* «*Džentl'menan unikuvad*» (1992) — Renu
* «*Elo varus*» (1993) — Kiran Avasthi Malhotra
* «*Jumal tedab*» (1995) — Bela
* «*Himo*» (1997) — Madhu
* «*Mez'-kaks'nik*» (1998) — Sonija Kapur
* «*No südäikera om indijalaine völ*» (2000) — Rija Banerdži
* «*Konz jäid üks'päižen*» (2001) — Gita Čovdhari
* «*Nell' meletomad*» (2005) — Sonali-lekar'
* «*Hüväd päiväd armastuz*» (2007) — Sima
* «*Minä*» (2011) — Medhu
* «*Eriližmagutesed da himoitused*» (2014) — Hassanan mam

## Mel'hetartujad faktad
* Om olmas «Kolkata Knight Riders»-kriketkluban pidajiden keskes.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Magdeburg

**Magdeburg** (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈmakdəbʊrk]; ülälužic.: *Dźěwin*) om lidn Saksanman päivnouzmas. Se om Saksonii-Anhal't-federacijanman administrativižeks keskuseks vspäi 1990.

## Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 805 torguindsijaks (vl 2005 praznuiči 1200-voččen jubilejan). Rimalaine Otton I-imperator pani jumalankodin alust vl 937. Vozil 968−1648 Magdeburg oli arhiepiskopoiden olendan sijaks.

Toižen mail'man sodan aigan vn 1945 16. päiväl vilukud vanh lidn oli pandud mantazole läz täuzin bombardiruindan tagut, 190 tuh. ristituid jäihe koditomikš. Nügüd'aigaižen stilin pertišt om vanhan lidnan sijas. Vn 2013 kezakus lidn om elänu lujas sur'vedes läbi.

Magdeburgan ižandusen sarakod oma logistik (Deutsche Bahn AG om päradonandajan — raudtetransport), terasen, bumagan, tekstilin i himižsubstancijoiden tehmine, mašiništonsauvomižen inžiniring, tervhuden menedžment.

## Geografijan andmused
Magdeburg seižub El'b-jogen randoil. Lidn sijadase federacijanman keskuses, 41..123 m korktusil, 56 m ü.m.t. korktuz om keskmäine. Keskuzgermanijan veziten päivnouzmaine agj om lidnan pohjoižröunaks. Matkad Berlinhasai om 155 km päivnouzmha kiruhtedme.

Klimat om ven valdmeren. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +10,0 C°, kezakun-elokun +17,2..+19,3 C°, tal'vkun-uhokun +1,4..+2,3 C°. Ekstremumad oma −25,4 C° (uhoku) i +38,2 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +1,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +19,9 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 516 mm vodes, enamba heinkus-elokus (59..61 mm kus), vähemba uhokus (26 mm) i sulakus (28 mm). Paneb lunt 23 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..69 % röunoiš sulakus-elokus, 81..86 % redukus-uhokus.

## Tobmuz

Magdeburg jagase 40 lidnrajonaks (üks'lugu ).

Edeline lidnan pämez' om Lutc Trümper (*Lutz Trümper*, heinku 2001 — kezaku 2022).

## Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 228 144 ristitud. Kaik 238 478 eläjad oli lidnas vn 2017 lopus. Vl 1941 ristitišt oli kaikiš suremb lidnan istorijas — 346 tuhad eläjid.

Kaks' universitetad om avaitud lidnas.

## Transport
Avtobusad, tramvaid da jogilaivad oma kundaližeks transportaks lidnas. Magdeburg om olmas järedaks raudtesol'meks. Jogijüguport radab lidnas.

## Galerei

Magdeburg Alter Markt mit Rathaus.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2012), ph. Johannan jumalanpert' om tagamal
Magdeburger Dom Cathedral (40705658233).jpg|Magdeburgan päjumalanpert' (phh. Mavrikijan i Jekaterina Aleksandrijalaižen), vn 2019 nägu (lüteranižuz, om saudud vll 1207−1520)
Blick auf die Otto-von-Guericke Universität Magdeburg.JPG|Magdeburgan universitetan ühthine nägu (2012, fartal kuvan keskuzpalas-alahas oiktalpäi)
GETEC Arena Magdeburg.jpg|Sportivine *GETEC Arena* (2010, gandbol, boks)


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''magdeburg.de'').
Plačido Mikele

**Mikele Plačido** (; sünd. 19. semendku 1946, Askoli-Satriano, Italii) om italijalaine kinoakt'or da režissör.

## Biografii
Plačido om sündnu Askoli-Satriano-lidnha. Armijan služindan jäl'ghe radoi Riman policijas.

Mikele om mel'dünu teatrha, sid' openui Draman čomamahton Akademijas. Sai mail'man tetabut Korrado Kattani-komissaran rolin jäl'ghe televizijan «Sprut»-serialas, kudambas Plačido edesti rolid nell' ezmäšt sezonad (kaik niid om 10). «Sprut»-serial oli lujas populärižen Nevondkundaližes Ühtištuses.

## Kanz
Akt'or om naižiš koumanden kerdan. Federika Vinčenti om hänen nügüdläine ak, aktris. Mikelel viž last om olmas: Violante-tütär (kahtendes naindaspäi, sünd. 1976), Mikelanželo-poig (kahtendes naindaspäi, sünd. 1990), Marko Brenno-poig (kahtendes naindaspäi, sünd. 1991), Inigo-poig (sündnu naindata vl 1988) da Gabriele-poig (koumandes naindaspäi, sünd. 2006). Tütär jätktab tatan radod, radab aktrisan mugažo.

## Valitud fil'mografii
* «*Sünd-sötai, min kartte olen pästnus!*» (Mio Dio, Come Sono Caduta In Basso!, 1974) — Sil'vano Pennacčini
* «*Rahvahaline roman*» (Romanzo popolare, 1974) — nor' Džovanni Picullo-policijalaine
* *«Sobat, pühäpäiv da pätnič*» (Sabato, domenica e venerdì, 1979) — Mario
* «*Sprut*» (La Piovra, 1984−1989, TV-serial) — Korrado Kattani-komissar
* «*Voi, mugomad hüväd nene vauktad ristitud!*» (Come sono buoni i bianchi, 1988) — Mišel'
* «*Tundmatoi naine*» (La Sconosciuta, 2006) — Muffa
* «*Baarija*» (Baarìa, 2009) — kommunist
* «*Armastuz: instrukcii kävutamižes*» (Manuale d’am3re, 2011) — Avgusto

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Ciolkovskii

**Ciolkovskii** () om pol'šanmaine kanzannimi. Se voib znamoita:
* Ciolkovskii Konstantin (1857−1935) — venämalaine i nevondkundaline tedomez', teoretižen kosmonavtikan alusenpanii.
* Ciolkovskii Teodor (1932−2020) — amerikalaine filolog-germanist.
* Ciolkovskii (krater) — nimitadud Konstantin Ciolkovskijan oiktastuseks krater Kudmaižen pindal.
* Ciolkovskii (lidn) — Venäman lidn Amuran agjas «Päivnouzmaine»-kosmodromanno.
Mainc

**Mainc** ( [maɪ̯nt͡s]; ) om lidn Saksanman päivlaskmas. Se om Reinland-Pfal'c-federacijanman administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud rimalaižiden sodavägiden *Mogontiacium*-sijaduseks kaks' tuhad vozid tagaz, vl 13 edel m.e.. Sen erased ruinad oma kaičenus tähäsai. Vl 1244 eländpunkt sai lidnan oiktusid.

Vspäi 80 m.e. panihe arhijerejad (episkopad) *Mogontiacium:ha*, vozil 745−1803 panihe arhiepiskopad Maincha. Vl 1793 (keväz'ku — heinku) lidn oli Maincan Tazovaldkundan pälidnaks, se oli ezmäine demokratine valdkund nügüd'aigaižen Saksanman territorijal.

Mainc om transportmašiništon sauvomižen keskuz da järed mediakeskuz.

## Geografijan andmused
Lidn seižub Rein-jogen hural randal, sijadase federacijanman päivnouzmaiženno röunanno, 82..245 m korktusil (89 m ü.m.t. om keskmäine). Matkad Berlinhasai om 450 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 570 km kiruhavtoteil vai 540 km raudtedme. Järed Visbaden-lidn om Reinan vastrandal, Main-jogi lankteb Reinha sen territorijal. «Lidnad-kaks'jaižed» oma lidnaglomeracijan keskuseks 490 tuh. eläjidenke.

Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +10,1 C°. Paneb sadegid 550 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba kezakus-heinkus (56..58 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (36..38 mm kus).

## Tobmuz

Mainc jagase 15 ümbrikoks (), ned alajagasoiš 65 lidnrajonaks (üks'lugu *Stadtteil*).

Valitas lidnan pämest () kaikel rahvahal kahesaks vodeks. Edeline lidnan pämez' om Mikael' Ebling (*Michael Ebling*, sulaku 2012 — reduku 2022).

## Eläjad
Vl 50 m.e. 16 tuh. ristituid elihe eländpunktas. Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 200 957 ristitud. Vl 2015 lidnan ristitišt oli 212 348 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Transport
Avtobusad, tramvaid (vspäi 1884, koume jonod, 29,7 km raudted), ezilidnekektrojonused, velosipedad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Päraudtestancii om *Mainz Hauptbahnhof*. Valdkundan videnz' surtte kuiv port (konteinerad) radab jogiportanno Reinan randal lidnan pohjoižes.

Lähembaine rahvahidenkeskeine lendimport sijadase kuz'toštkümnes kilometras päivnouzmha lidnaspäi, se om Frankfurtan lendimport. Sijaline *Mainc-Finthen*-lendimport (*EDFZ*) radab vides kilometras suvipäivlaskmha lidnaspäi, kävutase specialižel aviacijal vaiše.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden portal (''mainz.de'').  (da turistine pala äjil kelil)
Elo (fil'm)

**«Elo»** () om amerikaine fil'm tedoližen fantastikan žanras. Ezmäine ozutez AÜV:oiš oli vl 2017 keväz'kun 18. päiväl, Venämas — nedališ päliči (23. keväz'ku 2017).

## Rolid
* *Devid Džordan-lekar' * — Džeik Džillenhol
* *Miranda Nort-lekar' * — Rebekka Fergüson
* *Rori «Roi» Adams* — Rajan Reinol'ds
* *Šo Murakami* — Hirojuki Sanada
* *Hju Derri* — Arijon Bakar
* *Katerina Golovkina* — Ol'ga Dihovičnaja

## Homaičendad


## Irdkosketused
* 
*
Elo (znamoičendad)

**Elo** voib znamoita:
* Elo — materijan olendan toižend.
* Elo (fil'm) (angl. *Life*) — vn 2017 amerikaine fil'm.
* Elo (vänd) — matematine vänd.
Potsdam

**Potsdam** (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈpɔtsdam]; alalužic.: *Podstupim*) om lidn Saksanman päivnouzmas. Se om Brandenburg-federacijanman administrativižeks keskuseks.

Potsdaman lidnused da sadud mülüdas UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vozišpäi 1990−1999.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 993, konz rimalaine Otton III-imperator lahjoiči nenid maid Kvedlinburgan abbatusele. Vl 1345 sai torguindan oiktusid da lidnan statusad.

Vl 1660 Prussijan Fridrih Vil'gel'm-gercog (Brandenburgan kurfürst) pani Potsdamad ičeze rezidencijaks Berlinanke ühtes. Vspäi 1713 Potsdam tegihe sodavägiden järedaks sijaduseks. Edel 1918. vot Prussijan, sid' Germanijan imperijan käskuzkund, ohjastusen äjad sauvused sijazihe Potsdamas. Vl 1945 (17. heinku — 2. eloku) Potsdaman konferencii oli lidnas, se märhapani Evropan i Japonijan imperijan tulijad aigad.

## Geografijan andmused
Potsdam mülüb Berlin-pälidnan aglomeracijha, sijadase Berlinan suvipäivlaskmaižen röunan taga, 20 kilometras sen keskusespäi. Vilusodan aigan ümbärzihe Päivlaskmašt Berlinad, i pälidnan keskuz oli 40 kilometras. Potsdam seižub Hafel'-jogen (El'ban oiged ližajogi) da läz 20 järviden randoil, 29..114 m ü.m.t korktusil, 32 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ven valdmeren, kontinentaližen klimatan pirdoidenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,2 C°, kezakun-elokun +15,5..+17,9 C°, tal'vkun-uhokun +0,9..+2,4 C°. Ekstremumad oma −24,5 C° (tal'vku) i +36,5 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +2,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 578 mm vodes, läz tazomäras vodes läbi, enamba kezakus-elokus (59..76 mm kus), vähemba sulakus (29 mm). Paneb lunt 32 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 67..71 % röunoiš sulakus-elokus, 88..90 % kül'mkus-vilukus.

## Tobmuz

Potsdam jagase kahesaks rajonaks (üks'lugu ), ned alajagasoiš 32 nomeruidud da nimitadud fartalaks (üks'lugu *Stadtteil*).

Valitas merad kahesaks vodeks. Edeline lidnan pämez' () om Jann Jakobs (*Jann Jakobs*, tal'vku 2002 — kül'mku 2018).

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 156 906 ristitud. Vl 2015 ristitišt oli kaikiš suremb lidnan istorijas — 167 745 eläjad.

Potsdaman universitetan aluz om pandud vl 1991, i ristitišton kudendez om üläopenikoikš. Enamba 30 tedoinstitutoid sijadasoiš lidnas (fizik, fiziologii, klimat).

## Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Lidnelektrojonusiden S7-maršrut ühtenzoitab Potsdamad Berlinanke. «Berlin — Potsdam»-raudte tegihe ezmäižeks valdkundas vl 1839, nügüd'aigan raudterengaz ümbärdab Berlinad Potsdamanke.

## Galerei

Stadtverwaltung Potsdam.jpg|Lidnan ohjastusen pert' (2005)
Alter Markt Potsdam.jpg|Pühän Mikulain pühäpert' (1830−1850) i vanh ratuš vanhan torgusen torgul, vn 2005 nägu
Potsdam brandenburger tor.jpg|Brandenburgan verai (2005)
Potsdam Sanssouci 07-2017 img3.jpg|Uden San-Susi-pert'kulun ansambl', nüg. Potsdaman universitetan pala (2017)


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''potsdam.de'').
Bremen

**Bremen** (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈbʁeːmən]) om lidn Saksanman lodehes, Bremen-federacijanmas (sen toine nimi om *Joudjaline Ganzejan Bremen-lidn*), kudambha mülüb Bremerhafen-lidn-port-ki.

## Istorii
Karl Sur' pani eländpunktan alust vl 787 arhiepiskopoiden rezidencijaks. Vl 1260 Bremen ühtni Ganzejha. Lidnas tegihe torguindlaivoid («koggoid») kaiken Ganzejan täht.

Bremen šingotase aerokosmižel industrijal (palad Airbus-kompanijan täht, kosmižen EADS Astrium-kompanijan tegim), avtosauvomižel (Daimler-gruppan Mercedes-Benz-kebnavtoiden tegim), mašiništon tehmižel (torvarmatur i purukondensatižen sisteman ladimed), sömtegimištol (olud, merenproduktad i kül'menzoittud söndtavarad, kofe, šokolad, paštikod) da sen kompanijoiden päfateroil, mugažo kaikiš suremb mail'mas villan kompanii sijadase lidnas. Kogosüdäiprodukt ühthele hengele oli US$53,379 vl 2013.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Vezer-jogen randoil 60 kilometras sen jogensuspäi, 10..32 m korktusil (11 m ü.m.t. om keskmäine). Alasaksonii-federacijanma ümbärdab Bremenad kaikiš polišpäi. Lähembaižed sured lidnad oma Gamburg 110 km pohjoižpäivnouzmha da Gannover 120 km suvipäivnouzmha.

Klimat om ven valdmeren, kontinentaližen klimatan valatoitusenke. Tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,9 C°, kezakun-elokun +16,2..+18,4 C°, tal'vkun-uhokun +2,2..+3,1 C°. Ekstremumad oma −23,6 C° (uhoku) i +37,6 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +0,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 670 mm vodes, läz tazomäras vodes läbi, enamba heinkus-elokus (69..75 mm kus), vähemba sulakus (39 mm). Paneb lunt nell'..viž päiväd tal'ves keskmäras, no lumekahad tal'ved oleldas erasti (84 päiväd vn 2010 tal'vel). Lumikate oleskeleb korktemb mi 20 sm harvoin lujas. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 71..75 % röunoiš sulakus-elokus, 87..89 % kül'mkus-vilukus.

## Tobmuz

Bremen jagase videks ümbrikoks (üks'lugu ): Pohjoine, Suvi, Päivlaskm, Päivnouzm, Keskuz (saks. *Nord, Süd, West, Ost, Mitte*).

Edeline lidnan pämez' () om Karsten Ziling (*Carsten Sieling*, heinku 2015 — eloku 2019).

## Eläjad
Vn 2011 Saksanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 542 707 ristitud. Kaik 568 006 eläjad oli lidnas vn 2017 lopus. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 607 184 eläjad vl 1969. Läz 2,4 mln ristituid elädas lidnas ezilidnoidenke («Bremen — Ol'denburg»-region).

## Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Lidnelektrojonused () ühtenzoittas ezilidnoidenke.

Rahvahidenkeskeine civiline Bremen-lendimport (*BRE*, 2,5 mln passažiroid vl 2017) sijadase koumes kilometras suvhe lidnan keskusespäi, Vezeran hural randpolel. Sišpäi tehtas reisid Evropan äjihe surihe lidnoihe da čarterreisid Keskmeren lebutahoihe, Saksanman surihe lidnoihe.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''bremen.de'').
Stavropol' (znamoičendad)

**Stavropol' ** voib znamoita:

## Toponim
* **[[Stavropol']]** — Venäman subjektan (Stavropolin rand) administrativine keskuz.
* Stavropol' — Venäman Tol'jatti-lidnan edeline nimi vhesai 1964.

## Toižed tärtused
* Stavropol' — nevondkundaline purulaiv, Edahaižen Pohjoižen otandan kävutamižhe ühtnii.
Coi Anita

**Anita Coi**, todesine nimi — **Anna Sergejevna Kim** (, *Анита Цой*, ; sünd. 7. uhoku 1971, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman poppajatai da TV-vedai korejiženke augotižlibundanke. Venäman arvostadud artist (2003).

## Biografii
Anita om sündnu Moskv-lidnha.

Vl 2013 Anita ühtni «Один в один»-TV-šouhu.

Vl 1990 Anita läksi mehele, Sergei Coi om hänen mužik. Heil om üks' poig: Sergei-noremb.

Nügüd'aigan (vl 2017) Anita gastroliruib lopmäta da ezineb hüvädtegijidenke koncertoidenke.

## Diskografii
### Al'bomad

 1997 — *Полёт* (Lendand)
 1998 — *Чёрный лебедь* (Must joucen)
 2000 — *I’ll remember you* (Linnen muštta sindai)
 2003 — *1 000 000 минут* (1 000 000 minutad)
 2007 — *На Восток* (Päivnouzmpolehe)
 2011 — *Твоя_А* (Sinun_A)
 2015 — 'Без вещей* (Kaluita)
</OL>

== Homaičendad ==
<references />

== Irdkosketused ==
* [http://www.anitatsoy.ru/ Anita Coin oficialine sait (*anitatsoy.ru'').] 
* Anita Coi — Instagram.
Kapur Šraddha

**Šraddha Kapur** (, ; sünd. 3. keväz'ku 1987, Bombei, Maharaštr, Indii) om indijalaine Bollivudan aktris da pajatai.

## Biografii
Šraddha om sündnu Mumbai-lidnha, Šakti Kapur-akt'oran da Šivangi Kapur-pajatajan (neiččel kanzannimi oli Kolhapure) sämižkanzha. Siddhanth-vell' om Šraddhal, hän om akt'or mugažo.

Šraddha om pajatai lapsessai, hänen dedoi (mamoin kanzaspäi) om Lata Mangeškar- da Aša Bhosle-pajatajiden dvojurodnii vell'.

## Fil'mografii (serialoid da massižid scenoid lugemata)
* «*Armastusen lop*» (2011) — Rija Dialdas
* «*Elo armastushe näht 2*» (2013) — Aarohi Kešav Širke
* «*Čoma neižne, oled minun armastuz!*» (2013) — Vasudha Natradžan
* «*Üks' pahatuk*» (2014) — Aiša
* «*Haider*» (2014) — Aršija
* «*Väkam rok'n'roll 2*» (2016) — Džiah Šarma
* «*Toroknik*» (2016) — Sia
* «*Hüvä om, kalliž ak!*» (2017) — Tara
* «*Sebranik poleks*» (2017) — Rija Somani
* «*Saaho*» (2019) — Amritha Nair

## Mel'hetartujad faktad
* Hänel om ičeze Imara-sobanrivi mömhä.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Šraddha Kapur — Instagram.
* Šraddha Kapur — Facebook.
* 
*