open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Port Morsbi

**Port Morsbi** ( [ˈmɔːrzbi], tok-pisin: *Pot Mosbi*) om Papua — Uden Gvinejan pälidn da kaikiš suremb lidn. Sädab Nacionališt pälidnan ümbrikod. Se om ümbärdajan Keskuzagjan administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1873 ühtennimižen merikaran randal. Vl 1964 universitet om saudud siš, sid' lidn kändihe Avstralijan territorijan kul'turižeks keskuseks. Vn 1975 sügüz'kul valdkund sai ripmatomut, i panihe Port Morsbid pälidnaks.

Port Morsbi šingotase pälidnan funkcijoil.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suves, Uz' Gvinei-saren suvipäivnouzmaižel randal, 35 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine, subekvatorialižen meren klimatan röunal. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +10 C° i +36 C°. Paneb sadegid 899 mm vodes, vähemba kezakus-redukus (12..22 mm kus), se om valdkundan üks' kaikiš kuivambiš tahoišpäi. Relätivine nepsuz om korged vodes läbi (75..82 %).

## Tobmuz

Kut Nacionaline pälidnan ümbrik Port Morsbi jagase ühesaks territorialižeks rajonaks ičeze administracijoidenke.

## Eläjad
Vn 2011 Papuan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 364 125 ristitud. Läz 600 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.

Eläjiden 60 % oma protestantad, 30 % — katolikad, 10 % — animizman polenpidajad.

## Irdkosketused
* Nacionaližen pälidnan ümbrikodn oficialine sait (''ncdc.gov.pg'').
San Tome (lidn)

**San Tome** () om San Tomen da Prinsipin pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om San Tomen agjan i Agua-Grande ümbrikon administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rahvahatomal sarel vl 1493. Žilo šingotaškanzihe saharan tehmižel i orjantorguindal, sai lidnan oiktusid vl 1525. Sar' da lidn oma nimitadud ph. Homoin oiktastuseks. San Sebastjan-lidnuz om saudud vl 1575. Vs 1975 heinkun 12. päiväspäi om ripmatoman valdkundan pälidnaks.

San Tome šingotase valdkundan holitišil, sömtegimištol (kalan, kofen i kakaon ümbriradmine), eksportan meriportal.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen saren-vulkanan pohjoižpäivnouzmas, Atlantižen valdmeren randal, 137 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekvatorhasai om 40 km suvhe.

Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +24...+26 C°. Ekstremumad oma +13 C° i +34 C°. Paneb sadegid 885 mm vodes, enamba redukus-semendkus (81..131 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-sügüz'kus (0..19 mm kus).

## Eläjad
Vl 2005 eläjiden lugu oli 56 166 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', valdkundan läz koumandest.

Eläjiden koume nelländest oma katolikad, kümnendez — hristanuskojad, toižed 15 % ristituid oma toižiden religijoiden polenpidajad i religijatomad.

## Transport
Rahvahidenkeskeine civiline San Tome da Prinsipi-lendimport (*TMS / FPST*, 10 tuhad passažiroid vl 2004) radab vides kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid nenihe lidnoihe: Prinsipi, Librevil', Lissabon, Luand.

Joganedal'ne ehtatim ühtenzoitab lidnad Kabo Verdenke.

## Homaičendad
San Tome

**San Tome** ( «pühä Homoi») om toponim portugalijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:
* San Tome — San Tome da Prinsipi-valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn ühtennimižel sarel.
* San Tome — sar' Atlantižen valdmeren Gvinejan lahtes.
Dili

**Dili** (tetum. i ) om Päivnouzmaižen Timoran pälidn, kaikiš suremb lidn da meriport. Se om valdkundan üläopendusen keskuz, Dilin ümbrikon administrativine keskuz mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1520 portugalijalaižil. Se oli Portugaline Timor-kolonijan keskuseks vspäi 1769. Sai oficiališt lidnan statusad vl 1864.

Toižen mail'man sodan aigan meriport i lendimport oliba okkupiruidud Japonijal (19.02.1942 — 26.09.1945). Äi kolonialižid pertid om kaičenus vn 1999 lidnan murendushe kacmata Indonezijan armijal. Vspäi 2002 Dili om ripmatoman valdkundan pälidnaks.

Dili šingotase pälidnan funkcijoil. Lidnan generaline plan om sätud.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, Timor-saren pohjoižel randal, Savu-meren pohjoižpäivnouzmaižen čogan randištol, 11 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Otab Dilin ümbrikon päivlaskmašt pol't. Lidn levitase mererandaližes tazangištos nellhä kilometrhasai levette, om ümbärtud mägisel'gil 900 metrhasai kortte. Pälidnan territorijan 37 % om kožui ižandusen täht, toine om mägipautked. Lühüd Komoro-mägijogi ( vai *Rio Comoro*, tetum: *Mota Komoro*) lankteb merhe lidnan päivlaskmas. Läz kerdan 25 vodes lanksii mägilpäi vezi vihmoišpäi sädab sur'vezid Diliš.

Klimat om ekvatorialine kaks'sezonine tropižen savannan. Sä om päivoikaz lujas semendkus-kül'mkus, pil'vekaz vilukus i uhokus. Ümbärdajad mecad pehmdas klimatad. Kun keskmäine lämuz vajehtase +25,1..+27,7 C° röunoiš voden aigan. Ekstremumad oma +11,8 C° (eloku) i +36,6 C° (keväz'ku, kezaku). Il'man lämuz voib ületada +33 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +16 C° redukus-sulakus. Paneb sadegid 909 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (133..145 mm kus), kuiv sezon oleskeleb heinkus-redukus (9..20 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..73 % röunoiš kezakus-kül'mkus, 77..82 % tal'vkus-sulakus.

Dilin municipalitet otab 367 km². Se jagase 31 *suko:ks*, ned alajagasoiš 241 *aldei:aks*.

## Eläjad
Vn 2010 Timoran rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 193 563 ristitud, valdkundan kudendez. Kaik 222 323 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Homaičendad
Port Lui

**Port Lui** ( [poːlwi],  [pɔʁlwi],  [pɔːt ˈluɪs]) om Mavrikijan pälidn, kaikiš suremb lidn da port. Se om Port Luin ümbrikon administrativižeks keskuseks da palaks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud meriportaks Indižen valdmeren randal. Vspäi 1735 se oli Francijan kolonijan administrativine keskuz, nimitihe Lui XV-kunigahan oiktastuseks. Sai lidnan statusad oficialižeks vn 1966 25. päiväl elokud. Om ripmatoman valdkundan pälidnaks vn 1968 keväz'kuspäi.

Port Lui šingotase meriportal, turizmal, finansižeks keskuseks, industrijal (tekstil', himikatad, plastiktegesed, zelläd), sömtegimištol (sahar, voi, kala, tabak).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Mavrikii-saren lodehes, süvän kaitud merikaran randal. Laivad tuldas ujuden merikarha katkelmusen kal't korallrifas. Moka Port Lui-mägiden sel'gad ümbärtas lidnad kuivman polespäi.

Klimat om tropine mussonine pol'kuiv, päivoikaz vodes läbi. Kun keskmäine lämuz vajehtase +23,0..+27,8 C° röunoiš voden aigan. Ekstremumad oma +10 C° (eloku) i +35 C° (tal'vku, viluku). Paneb sadegid 711 mm vodes, enamba vilukus-uhokus (131..160 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-kül'mkus (15..24 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 74..76 % röunoiš kezakus-kül'mkus, 77..82 % tal'vkus-semendkus.

## Eläjad
Vn 2012 Mavrikijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 149,194 ristitud, vn 2022 — 140,403 ristitud. Kaiken lidnaglomeracijan ristitišt om 670 tuhad eläjid (2014).

Rahvahuden mödhe koume eläjad nelläspäi oma indižen augotižlibundanke. Toižed eläjad oma Evrazijan rahvahiden jäl'gnikad (kitajalaižed ezikät), afrikalaižed i kreolad (segoitadud augotižlibundanke).

## Transport
Avtobusad ühtenzoittas lidnad saren toižidenke eländpunktoidenke. Lidn om saren avtoteiden päsol'meks. Raudte radoi sarel edel ripmatomuden sandad, se oli okaidud hätkeks, vl 2017 pättihe sauda kebnan metron jonod sen alusel Kurepipe-ezilidnannoks.

Valdkundan läz kaik irdpol'ne torguind tegese Port Luin meriportan kal't, se-žo kävutase jüguiden kontinentidenkeskeižen vendan täht. Vspäi 1971 eriline eksportzon om pandud ümbri portas.

Mavrikijan üks'jäine rahvahidenkeskeine lendimport sijadase nell'kümnes seičemes kilometras suvipäivnouzmha pälidnaspäi, saren vastrandal.

## Galerei

Port Louis, Saint Louis Cathedral.jpg|Pühän Luin päjumalanpert' (riman katoline, 1782), vn 2015 nägu
Port Louis, Mauritius.jpg|Azjaline keskuz vl 2012
Port Louis Theatre.JPG|Lidnan teatr (vn 2015 olend)
Odyssey Oceanarium Mauritius.jpg|*Odysseo*-okeanarium (2025)
2007-09-09 Mauritius 26.jpg|Lidnan meriport vl 2007


## Sebruzlidnad
*  Ahmedabad, Indii
*  Doh, Katar (vspäi 2007)
*  Džaipur, Indii

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine portal (''mccpl.mu'').
Mogadišo

**Mogadišo** ( [mʉqdɪʃɔ],  [muqaˈdiːʃuː],  [moɡaˈdiʃʃo]) om Somalin pälidn da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud arabižil i persižil torgovanoil 12. voz'sadal kuti *Hamar*-lidn torguindteiden ristikoičendan sijas. Möhemba sai araban *Maqdaäu*- vai *Muqdiäu*-nimitust *-qdä*-sanantüvespäi «pühä», severz'-se mečetid oli saudud lidnha 13. voz'sadal. Farh-ad-Dina-mečet' (1269) om kaičenus tähäsai. Lidnan ümbrišton mad sättudas maižandusele valdkundan tobjan palan erineden. Sen ližaks, lidnan merikar om kaikiš pohjoižemb sättui londuseline kar Päivnouzmaižes Afrikas.

Lidn oli Portugalijan ohjandusen al 16. voz'sadaspäi. Vspäi 1892 lidn da sen ümbrišt oliba Italijan kolonijaks. Vl 1954 Somalin universitetan aluz om pandud lidnha. Vspäi 1960 Mogadišo om ripmatoman valdkundan pälidn. Rahvahanikoiden soda Somališ mureni lidnad znamasižikš, sen irdad oma varmitadud ani kuti lidnuseks, ristitišt rippub verhiden maiden gumanitarižes abuspäi.

Edel rahvahanikoiden sodad lidn šingotihe tekstilin da soban pästandal. Vspäi 2011 lidnan udessauvondan process jätktase, Turkanman tobmuz abutab sauvondale mašiništol. Om sömtegimišton edheotandoid (fruktoiden ümbriradmine, Coca-Cola:n tegim), bankoiden i sidon sferad šingotasoiš.

## Geografijan andmused
Lidn da port sijadasoiš Indižen valdmeren randal, ühesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subekvatorialine pol'kuiv, päivoikaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +27,1 C°, kuidme +25,4..+28,9 C°. Ekstremumad oma +16,2 C° (kül'mku) i +39,8 C° (sulaku). Paneb sadegid 428 mm vodes, enamba sulakus-heinkus (61..82 mm kus), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (17 mm pordos), ei ole sadegid vilukus-uhokus. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 77..81 % röunoiš vodes läbi.

## Eläjad
Vl 1962 lidnan ristitišt oli 116 222 eläjad. Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 2 120 000 ristituid 91 km² pindal, vl 2019 — 2 555 000 ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Kaik seičeme universitetad oma lidnan üläopendusen aluzkundoikš: Somalin nacionaline, Mogadišon, SIMAD, Guul, Benadiran, Tedon da tehnologijan Džamhurija- i Zamzam-universitetad.

## Homaičendad
Sanaa

**Sanaa** ( [sˤɑnʕaːʔ] *San‘ā’*) om Jemenan pälidn da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 1. voz'sadal meiden erad. Sanaa oli Himjar-car'kundan pälidnan 4. voz'sadan auguspäi sen lanktendhasai vl 570 Sasanidoiden blokadan tagut. Vl 628 lidnalaižed otiba islamad uskoks, Muhammed-endustai iče hüviti lidnan ezmäižen mečetin sauvondad. Sanaa oli Jafuridad-dinastijan valdkundan keskuseks (847−997). Keskaigan imamad ohjandiba lidnal. Vll 1872−1918 lidnan territorii oli Osmanan imperijan palaks, turkad zavodiba Sanaan modernizacijad. Vspäi 1962 om ripmatoman Arabižen Jemenan Tazovaldkundan pälidnaks, vspäi 1990 — ühtištudud Jemenan pälidn.

Sanaan vanh lidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1986, siš om laz sadad islaman pühäpertid, ned oma erazvuiččed suruden i sauvondan voz'sadan mödhe.

Sanaa šingotase pol'kalližarvoižiden kividen samižel lidnan ümbrištos i rahvahanpramozlan tavaroil da niiden torguindal: čomitesed, tegesed hobedaspäi, nahkaspäi i šuukaspäi, kourad, kofe, kanghad.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, mägitazangištol 2150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mägil.

Klimat om pol'kuiv läm' pehmed, päivoikaz päiči heinkus-elokus. Voden keskmäine lämuz om +16,2 C°, semendkun-sügüz'kun +17,8..+20,0 C°, kül'mkun-vilukun +12,4..+12,9 C°. Ekstremumad oma −4 C° (viluku) i +41 C° (heinku). Il'man lämuz voib ületada +30 C° miččel taht kul. Voib panda halad kül'mkus-uhokus i elokus. Paneb sadegid 265 mm vodes, enamba sulakus (48 mm) i heinkus-elokus (50..77 mm kus), kuiv sezon oleskeleb redukus-uhokus (2..8 mm kus), toine kuiv ku om kezaku (6 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 27..45 % röunoiš voden aigan.

## Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 1,937,451 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Edel 1930-nzid vozid kaik 20..30 tuhad eläjid oli registrirudud lidnas, vl 1981 — 280 tuhad ristituid.

Minibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.

Sanaan universitet () *Džāmiʿat Ṣanʿāʾ*) radab vspäi 1970, om 8..14 tuhad üläopenikoid joga vodel.

## Homaičendad
San Hose

**San Hose** ( [saŋ xoˈse] «pühä Iosif») voib znamoita:
* San Hose — AÜV:oiden millionerlidn Kalifornijan keskuzpalan lodehes, štatan koumanz' surtte lidn.
* San Hose — Kostarik-valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.

## Kacu mugažo
* San Žoze ()
San Ramon

**San Ramon** ( «pühä Raimond») om toponim ispanijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:

* San Ramon — AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatas, mülüb San Franciskon lidnaglomeracijha.
* San Ramon — Čilin kommun Santjago-pälidnan suvipalas.
* San Ramon — lidn Kostarikan keskuzpalan lodehes.
* San Ramon — lidnut Urugvain suves.
Honiar

**Honiar** ( [ˌhoʊniˈɑːrə]) om Solomonan Sariden pälidn, kaikiš suremb lidn da meriport. Se om valdkundan Pälidnaine territorii, mugažo Guadalkanalan agjan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Toižen mail'man sodan jäl'ghe 1940-nzil vozil kuti britanižen protektoratan administrativine keskuz saren lendimportanno. Honiar om tedištoittud pälidnaks vl 1952. Om ripmatoman valdkundan pälidnaks vn 1978 heinkuspäi.

Honiar šingotase pälidnan funkcijoil, turizmal, valdkundan transportsol'meks i üläopendusen keskuseks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, Guadalkanal-saren pohjoižrandan päivlaskmas, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Manatikau-jogi lankteb Solomonan merhe lidnan territorijal. Azjaline da kul'turine keskuz i meriport oma Point Kruzas, Vavaea-ümbrik.

Klimat om tropine vihmmecoiden. Voden keskmäine lämuz om +26,5 C°, kuidme +26,1..+26,8 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +17,6 C° i +36,1 C°. Paneb sadegid 2177 mm vodes, enamba vilukus-keväz'kus (277..362 mm kus), vähemba kezakus-sügüz'kus (92..100 mm kus).

## Tobmuz

Honiar jagase kaks'toštkümneks nimitadud valičemižümbrikoks ().

## Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 64 609 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Eläjad oma melanezijalaižed i hristanuskojad päpaloin.

## Transport
*Point Kruz*-meriport radab. Passažirühtenzoituz valdkundan toižidenke saridenke radab sišpäi.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Honiar*-lendimport (*HIR / AGGH*) sijadase kahesas kilometras päivnouzmha pälidnaspäi. Tehtas reisid Valdmerimaiden erasihe pälidnoihe, Solomonan sariden äjihe eländpunktoihe, Brisbenha (Avstralii, sidä kesken jügureisid).

## Galerei

City Council Honiara.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2019)
Holy Cross Cathedral, St Mary Catholic. Front view.jpg|Pühän Ristan päjumalanpert' (riman katoline, 1957), vn 2015 nägu
University of the South Pacific, Honiara Campus.jpg|Suvitün'valdmerine universitet, Honiaran kampus (2019)
Our Telekom HQ Mendana Ave Honiara.jpg|Telekommunikacižen kompanijan päfater vl 2015


## Sebruzlidnad
*  Lüganvil', Vanuatu (vspäi 2013)

## Homaičendad
El' Kuveit

**El' Kuveit** (, vepsän transkripcii: *Madīnat El' Kuveit*) om Kuveitan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Pälidnan agjan (Asimah-agj arabaks, 200 km²) administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii
*El' Kuveit* znamoičeb «lidneihut» araban kelel. Kaik valdkund om nimitadud sen mödhe. Om valdkundan pälidnaks sen alusenpanendaspäi vl 1961. Šingotaškanzi sadud ripmatomuden jäl'ghe, sikš miše anastadihe sal'hid kivivoin möndaspäi Evropan da AÜV:oiden kompanijoil. Soda Persijan lahtes (1990) toi lujad ekologišt vigad ezilidnoile da meren eläjile, kivivoi valoihe da kividunu räkäs sil aigalpäi.

El' Kuveitan ižandusen sarakod oma kivivoin vendan ližaks: turizm, openduz, tedoidused tervhudes, finansižed da investicižed kompanijad. Tegimišton edheotandad oma keskitadud päivlaskmaižes Eš-Šuvaih-ezilidnas. Toižed aglomeracijan zonad oma opendusen täht i tervhuden spravitandan täht.

## Geografii

Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, Persijan lahten päivlaskman üks'jäižen merikaran madalal randal.

Klimat om lujas räk pol'letetazangišton kuiv. Sä om päivoikaz lujas semendkus-redukus, pil'vekaz kül'mkus-sulakus. Voden keskmäine lämuz om +27,2 C° kezakun-elokun +37,2..+38,7 C°, tal'vkun-uhokun +13,5..+15,3 C°. Ekstremumad oma −6,0 C° (tal'vku) i +52,1 C° (kezaku, heinku, eloku). Voib panda haloid öližel aigal tal'vkus-keväz'kus. Il'man lämuz voib ületada +44 C° keväz'kus-redukus, ei voi olda madalamb mi +20 C° heinkus-elokus. Paneb sadegid 116 mm vodes, enamba kül'mkus-vilukus (18..30 mm kus) i keväz'kus (18 mm), ei olele niid ani kezakus-sügüz'kus. Letetorokad oleldas voden miččen taht aigan, no enamba räkil kuil.

## Eläjad
Vl 2008 lidnan eläjiden lugu oli 151 tuhad ristituid. Kuveit-valdkundan ristitišt eläb pälidnan aglomeracijas tobjimalaz (2,4 mln vl 2005). Om äi ajelnuzid verazmalaižid radmaha. Valdkundan seičeme eläjad kümnespäi elädas pälidnan aglomeracijas.

## Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas ezilidnoidenke da verhiden maiden lähižidenke lidnoidenke.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Kuveit*-lendimport (*KWI / OKKK*, 15,6 mln passažiroid vl 2023) om üks'jäine valdkundas, sijadase vižtoštkümnes kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid Indijha, Pakistanha, Iranha, Turkanmaha, erasihe toižihe lähižihe Azijan maihe, Keskmeren lidnoihe-portoihe, Evropan järedoihe lidnoihe. Kuveitan sodavägiden Abdullah Al-Mubarak-il'mbaz otab lendimportan palad.

Kaik kaks' meriportad ratas läz lidnad vemha ujuden kivivoid (*Ahmadi*-port) da tomha tavaroid (*Šuveik*-port).

## Homaičendad
Moroni

**Moroni** (mugažo francijan kelel, virktas [mɔʁɔni];  *Mūrūnī*) om Komoran Sariden pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen keskuz, Ngazidž-saren-avtonomijan administrativine keskuz mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud arabalaižil 10. voz'sadas kuti sultanatan pälidn meritel Zanzibarannoks (nüg. Tanzanijas). Hätken aigan Majottan Dzaudzi oli Komoroiden administrativižeks keskuseks, no vl 1958 panihe Moronid territorijan keskuseks. Om ripmatoman valdkundan pälidnaks vspäi 1975.

Sömtegimišt om olmas Moroniš (alkogolitomad jomad). Efirvoiden, metalloiden i pumaterialiden ümbriradajad edheotandad oma saudud. Vaumitadas lämoimägiden tufad, se om cementantegimiden torhudeks.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Ngazidž-saren päivlaskmaižel mererandal, Kartal-lämoimägen pautkel ( 2361 m kortte), 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad vulkanan suhusai om kümne kilometrad, tegihe enamba 20 lavanheitandad 19. voz'sadaspäi (jäl'gmäižed oliba vll 2005 i 2006).

Klimat om ekvatorialine neps vihmmecoiden, kaikenaigaižed meripassatad pehmdas sidä. Sä om päivoikaz päiči vihmsezonad voden zavodindas. Il'man keskmäine lämuz vajehtase +19..+30 C° röunoiš vodes läbi, ekstremumad oma +14 C° (kezaku-eloku) i +36 C° (tal'vku). Paneb sadegid 2700 mm vodes, enamba vilukus-heinkus (244..364 mm kus), vähemba elokus-kül'mkus (97..150 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 74..79 % röunoiš vilukus-sulakus, 65..73 % semendkus-tal'vkus.

## Eläjad
Vl 2003 lidnan eläjiden lugu oli 41 557 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (111 329 eläjad vl 2016), valdkundan kahesandez.

Islamanuskojad-sunnitad ottas 98 % ristitištos, om hristanuskondan pühäpertid lidnas mugažo.

## Transport
Moroni-lidnan port om madalanno merikaranno, ka todas jüguid kabotažastjoil saren toižes portaspäi süvänno merikaranno.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Sajid Ibrahim-princan nimed (*HAH / FMCH*, 446 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase kaks'kümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi läz Hahai-küläd (*Hahaya*). Tehtas reisid lähižiden valdkundoiden surihe lidnoihe (Dar Es Salam, Nairobi, Antananarivu, Sen Deni), Kairha, Addis-Abebha i Parižha, om sezonreisid Stambulha.

## Galerei

Chambre de deputé de l´ile de Ngazidja, shindoni.com - panoramio.jpg|Ngazidž-saren-avtonomijan Deputatoiden Kodi (2009)
Friday Mosk.jpg|Videnz'päivän mečet', vn 2016 nägu vanhas meriportaspäi
Catholic church in comoros.jpg|Komoriden katoline jumalanpert' (Iisus-vagahaižen Pühän Terezan), vn 2020 nägu
Stade de Moroni.jpg|Lidnan stadion (2018)
Air Tanzania B737 at Hahaya Airport.jpg|Rahvahidenkeskeižen lendimportan terminal vl 2014


## Homaičendad
Niger (jogi)

**Niger-jogi** (, *Ọya*,  [(lə) flœv niʒɛʁ],  [ˈnaɪdʒər ˈrɪvə]) om jogi Päivlaskmaižes Afrikas.

## Ühthižed andmused
Jogen piduz om 4 180 km, se om koumanz' pitte Afrikas Nilan i Kongon jäl'ghe. Basseinan pind om 2 117 700 nellikkilometrad. Veden keskmäine mülü om 8 630 m³/s läz jogensud. Veden vozne mülü om 378 km³.

Kätas sijaližid nimitusid muite «(sur') jogi»: augotase kuti *Džoliba*, sid' *Meio, Eghirreu, Izo, Kvorra (Kuarra, Kovara), Baki-n-ruu*.

## Ümbrikirjutand

Niger jokseb subekvatorialižedme vönedme, veden rajadused purutushe da letemaha oma znamasižed. Joginišk sijadase Gvinejan mägišton pautkil, 745 m valdmeren pindan päl, 240 km Atlantižes valdmerespäi. Niger om kos'kekaz jogi kaidanke alangištonke sen ülä- da alajoksmuses, avar da ven keskjoksmuses. Jogi sädab sokahad südäidel'tad keskjoksmusen zavodindas Malin keskuses, sen hijamad ühtenzoittas läz Timbuktu-lidnad. Niger lankteb Atlantižen valdmeren Gvinejan lahthe säden avarod del'tad 24 tuh. km² pindanke. Kaikiš suremb om Kaidži-vezivaradim järedanke GES:anke (15 km³, 760 MVt, vspäi 1968) Nigerijan päivlaskmas.

Niger-jogi jokseb läbi vides valdkundas (mödvedhe): Gvinei (joginišk suvipäivnouzmas), Mali, Niger, Benin (valdkundröunaks), Nigerii (suhišt).

Nigeran znamasižed ližajoged (mödvedhe): Sokoto, Kadun, Benue (hurad, kaik oma Nigerijas); Milo, Bani, Mekru (oiktad).

## Kävutand
Jogi tob 67 mln tonnoid nimad vodes, se om tarbhaine maižandusen täht.

Sured lidnad Nigeran randoil (mödvedhe): Bamako (Malin pälidn), Niamei (Nigeran pälidn), Onič (Nigerii).

## Homaičendad
Tripoli

**Tripoli** ( *Tarābulus*) om Livijan pälidn, kaikiš suremb lidn da meriport.

## Istorii
*Ea*-lidnan aluz () oli pandud finikijalaižil 7. voz'sadal EME. Koume finikijan lidnad oliba Tripolin sijas ezmäižen voz'tuhan EME keskes: Ea, Sabrat (*Sabratha*) i Leptis-Magn (*Leptis Magna*). Grekalaižed ühtištuihe niid Tripolitanii-agjaks ( *Tripolis* «koumekerdaine lidn»). Nimitihe lidnad nügüdläižikš agjan mülündan jäl'ghe Rimalaižhe imperijha vl 46.

Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1951, toine pälidn oli Bengazi edel mittušt-se aigad.

Valdkundaližiden aluzkundoiden päfaterad sijadasoiš ezilidnoidme tobjimalaz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Keskmeren karan randal, 81 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om Keskmeren kuiv. Voden keskmäine lämuz om +20,4 C°, kezakun-sügüz'kun +26..+28 C°, tal'vkun-uhokun +12..+13 C°. Ekstremumad oma −1,7 C° i +49 C°. Paneb sadegid 242 mm vodes, enamba tal'vkus-vilukus (49..57 mm kus), läz ei olele niid semendkus-elokus (5 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2012, edel rahvahanikoiden sodad, eläjiden lugu oli 2 127 000 ristitud 400 km² pindal, valdkundan ristitišton koumandez.

Tripolin universitet radab lidnas ( *Džamaa Tarābulus*), 68 tuhad üläopenikoid. Sen aluz om pandud vl 1955 kuti Livijan universitetan pala. Vl 1973 Livijan universitet čihozi kaks'haze, toine universitet radab Bengaziš nügüd'. Vll 1976−2011 nimitihe Tripolin universitetad *Al' Fateh-universitetaks* (sijaližen čuhundusen mödhe) vn 1976 üläopenikoiden vasthalibundan tagut.

## Homaičendad
Fritaun

**Fritaun** ( «joudjaline lidn») om Sjerra Leonen pälidn, meriport da kaikiš suremb lidn. Se om Päivlaskmaižen agjan administrativine keskuz mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1792 11. päiväl keväz'kud joudutadud britanižil orjil. Vspäi 1961 om ripmatoman valdkundan pälidnaks. Lidnan väll' infrastruktur oli muretud znamasižikš rahvahanikoiden sodan aigan (1991−2002) i ei ole udessündutadud sijidme tähäsai.

Fritaun šingotase sodameriportal londuseliženno merikaranno, sömtegimištol, kalan i kivivoin ümbriradmižel, sobiden i kengiden tehmižel, torhiden diamantoiden torguindal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, agjan lodehes, Atlantižen valdmeren randištol i Sjerra Leone-jogen estuarijan suvirandal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om tropine mussonine kaks'sezonine. Harmattan-tullei puhub rahvahatomas Sahar-maspäi tal'vkuspäi uhokuhusai. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +15 C° i +38 C°. Paneb sadegid 4433 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (800..1190 mm kus), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (80 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 1,055,964 ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz pol'tošt millionad ristituid elädas lidnaglomeracijas.

Uskon mödhe eläjiden koume videndest oma islamanuskojad (sunnitad), kaks' videndest oma hristanuskondan jumalankodikundoiden polenpidajad.

## Transport
Kundaline transport om avtobusad (sidä kesken municipaližed i privatižed), taksid, katerad, likutimvenehed i astjad il'mpölusel, ehtatimed. Raudte man toižidennoks agjoidennoks om sauptud vl 1974.

Rahvahidenkeskeine civiline Fritaun-lendimport (*FNA / GFLL*, sijaline nimituz om Lungi, 167 tuh. passažiroid vl 2009) radab seičemetoštkümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha Fritaunaspäi merikaran vastrandal Lungi-lidnas. Lendimport om üks'jäine rahvahidenkeskeine valdkundas, ehtatimed ühtenzoittas senke. Tehtas reisid Afrikan lähižihe maihe, mugažo Nairobihe, Stambulha i Brüsselihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''fcc.gov.sl'').
Kingstaun

**Kingstaun** ( [ˈkɪŋztaʊn] «kunigahan lidn») om Sent Vinsentan da Grenadinoiden pälidn, kaikiš järedamb lidn da meriport. Mugažo lidn om Sent-Džordž-tulendan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1722. Botanižen sadun aluz om pandud vl 1765, se om kaikiš amuižembišpäi Päivlaskmaižes mapoliškos, levitase 190 m ü.m.t. korktusel. Kova tullei pani lidnad mantazole vl 1780. Keskškolan aluz om pandud vl 1908. Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1979.

Kingstaun om saren maižandusen, sportan i turizman keskuz. Egzotižiden fruktiden eksport tegese meriportan kal't Surhe Britanijha i AÜV:oihe.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Sent Vinsent-saren suvipäivlaskmas, 1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om kaitud tulleišpäi korktoil kukhil.

Klimat om tropine valdmeren. Päivän järgeline lämuz om +21..+33 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 1005 mm vodes, vähemba vilukus-sulakus (12..30 mm kus).

## Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 12 909 ristitud, tulendan nelländez, valdkundan kahesandez.

Lidn om riman katoližen eparhijan keskuz, 19. voz'sadan jumalanpertiden rivi om olmas lidnas. Medicinine škol (*Trinity School of Medicine*) om avaitud lidnas. Levitadud sportansugud oma futbol (nell' klubad) i kriket. Muzaverižiden kariboiden istorijan muzei radab lidnas.

Lendimport Ebenezer Džošua nimed radab Kingstaunan suvipäivnouzmaižes Arnos-Veil-ezilidnas. Ehtatim ühtenzoitab Bekii-sarenke.

## Homaičendad
Kastri

**Kastri** ( [kəˈstriːz], francine virkand [kastri]) om Sent Lüsijan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen da politikan keskuz. Merivaldmad oma saudud siš.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil vl 1650 kuti *Karenaž*-külä (). Paloi vozil 1785, 1812 i 1948, istorižiden sauvusiden enambuz kadoi sen tagut. Udesnimitihe vl 1785 Francijan laivišton da kolonijoiden ministran De Kastri-markizan oiktastuseks.

Kastri šingotase eksportan i importan meriportal, torguindal, pälidnan funkcijoil, valdkundan turizman (kruizlaivad, purehsport, daiving), opendusen i transportan keskuseks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Sent Lüsii-saren lodehližel randal, kaks' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ehtatimed ühtenzoittas sar'hižen Martinik-territorijan For-de-Frans-pälidnanke 65 kilometras.

Klimat om tropine kaks'sezonine päivoikaz. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1015 mm vodes, enamba heinkus-redukus (130..153 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (13..33 mm kus).

## Eläjad
Vl 2012 tulendan eläjiden lugu oli 80 753 ristitud 90,33 km² pindal, valdkundan nell' ühesandest. Sil-žo aigal vaiše läz 20 tuhad ristitud om Kastri-lidnas ezilidnoidenke, toižiden eläjiden kodid oma tulendan külätahondas.

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''castriescitycouncil.org'').
Baster

**Baster** ( [bæsˈtɛər], «madal ma» francijan kelespäi, Sent Kitsan kreoline kel': *Basterre*) om Sent Kitsan da Nevisan pälidn da kaikiš suremb lidn. Zante-port sijadase sen keskuzpalas Kariban meren randal.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil vl 1627, i vspäi 1639 se om järedaks meriportaks. Lidn eli läbi sures lämoipalos vl 1867. Edel padoseiniden sauvust Baster alištui paksuile sur'vezile.

Baster šingotase turizmal, Päivnouzmaižen Kariban finansižeks keskuseks, Päivnouzmaižen Kariban Keskuzbankan päfater radab lidnas. Tehtas romad, sadas keitandsolad, pästtas muzikelektronikad, kaik se mäneb eksportaks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Sent Kits-saren suvirandal sättujanke merikaranke, randan 3,2 km pitte, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Merikar om kaitud koviš tulleišpäi mägil.

Klimat om tropižiden vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1165 mm vodes, enamba heinkus-kül'mkus (113..141 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (49..60 mm kus).

## Eläjad
Vl 2010 kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 13 360 ristitud, valdkundan nelländez.

Lidnan eläjiden päreligii om hristanuskond. Päjumalanpert' om katoline, toižed pühäpertid oma protestantizman uskojiden: anglikanižiden i metodistoiden.

Kaks' mediciništ openduzaluzkundad oma avaitud lidnas: veterinarine škol i universitet babičijoiden täht.

## Transport
Kundaline transport om avtobusad saredme i taksid.

Zante-valdmeriport om saudud merikaran pudotadud mal (6,1 ga pindal) vl 1995. Ehtatimed ühtenzoittas Basterad regionan znamasižidenke lidnoidenke lähižil saril.

Rahvahidenkeskeine lendimport Robert L. Bradšoun nimed (*SKB / TKPK*) radab lidnan pohjoižpäivnouzmas. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan järedoihe lidnoihe.

## Homaičendad
Panam (lidn)

**Panam** ( [sjuˈða(ð) ðe panaˈma]) om Panaman Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Panaman agjan administrativižeks keskuseks da palaks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1519 25. päiväl elokud kuti *Nuestra Sen'jora de la Asunsjon de Panam*-baz () vedamha kuldad da hobedad Peruspäi Ispanijha. Vanh lidn ( «Panama la Vjeha») oli muretud Genri Morgan-piratan joukul i paloi vl 1611, jändused oma kaičenus seičemes kilometras pohjoižpäivnouzmha udes lidnaspäi (vspäi 1613). 1940−1970-nzil vozil AÜV:oiden saubaližed sodameribazad sijazisoiš lidnan territorijal.

Panam-lidn šingotase rahvahidenkeskeižel finansižel rajonal, merikanalal i meriportal, sirdanuzil penziimehil da turizmal. Valdkundan opendusen päkeskuz ispanijan i anglijan kelil, AÜV:oiden nellän universitetan filialad oma avaitud Panamas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Panaman lahten randal, Panaman kanalan tün'valdmerižen agjan päivnouzmaižel randal tobjimalaz, 0..700 m korktusil, kaks' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subekvatorialine neps, vai tropižen savannan mussonižen klimatan röunal. Sä om pil'vekaz päiči kuivas sezonas. Kun keskmäine lämuz vajehtub +27,0..+28,9 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 1907 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (225..235 mm kus) i sügüz'kus-kül'mkus (252..331 mm kus), kuiv sezon oleskeleb vilukus-keväz'kus (52 mm pordos).

## Tobmuz

Lidnan pämez' om Panaman ümbrikon pämez' (, vai *Alcalde de la Ciudad de Panamá*, lühüdaks *Alcalde de Panamá*). Edeline lidnan pämez' om Hose Isabel' Blandon Figeroa (*José Isabel Blandón Figueroa*, heinku 2014 — kezaku 2019).

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 813 097 ristitud, vl 2013 — 880 691 ristitud. Kaik 1,5 mln eläjid om ezilidnoidenke 2081 km² pindal (Panaman ümbrik i San Migelito-ümbrik, 2019, vl 2013 oli 1,3 mln), valdkundan koumandez.

## Transport
Avtobusad, ehtatimed da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 2014 metropoliten radab, kaks' jonod oma vspäi 2019 (32 stancijad, 39,8 km raudted), koumanz' jono om sauvomižes.

Rahvahidenkeskeine civiline *Tokumen*-lendimport (, *PTY / MPTO*) sijadase 30 km pohjoižpäivnouzmha Panam-lidnan keskuzpalaspäi ühtennimižes lidnas. Tehtas reisid Suviamerikan da Pohjoižamerikan maidme tobjimalaz.

## Galerei

Archaeological Site of Panamá Viejo and Historic District of Panamá-111606.jpg|Istorine rajon (2007)
Panama City financial district.jpg|Lidnan finansine rajon vl 2016
Corsur.JPG|Suvikoridoran merisild vl 2005 


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Panaman municipijan tobmuden sait (''mupa.gob.pa'').
San Marino (lidn)

**San Marino-lidn** (, paginoiš *San Marino*, lühüdas sijaline *Città*) om San Marino-valdkundan pälidn. Se om San Marinon lidnankundan administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud ph. Marinal vl 301. Vspäi 1932 elektrificiruidud raudte ühtenzoitab lidnad italiženke Rimini-portanke Adriatižen meren randal, te om 32 km pitte.

San Marino šingotase pälidnan funkcijoil. Valdkundan ohjastuz, aluzkundad, tipografii i lugendlehtesiden redakcijad ratas siš.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Monte-Titano-ülüden pordhil, 697 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Klimat om Keskmeren.

San Marino-lidnankund jagase seičemeks tulendaks.

## Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 4 106 ristitud 7,09 km² pindal.

Opendusen aluzkundad oma severz'-se ala- i keskškolid, gimnazii, profškol.

## Homaičendad
Phen'jan

**Phen'jan (Phönjan, Pjongjan)** vai **Pčönnän** ( / 平壤 *Pyŏngyang* [pʰjʌŋjaŋ] «avar ma», «kodikaz tahond») om KRDT:n pälidn, kaikiš järedamb lidn da kul'turkeskuz.

## Istorii
Legendan mödhe, eländpunktan aluz om pandud vl 2334 EME kuti Vangomson ( / 王儉城). Se mainitase ezmäižen kerdan Kitain purtkiš kuti amuižen korejižen Kočoson-valdkundan pälidn. Kitain Han'-dinastii anasti valdkundad vl 108 EME i pani severzid-se sodaümbrikoid siš. Nannan-ümbrikon () keskuz sijazihe läz nügüdläšt Phen'janad. Kogurö-vankund anasti tahondad vl 313 i pani lidnad pälidnaks vl 427. Japonižen tobmuden aigan (1910−1945) nimitihe lidnad *Heidzö* (平壌), lugetihe ijeroglifoid japonaks.

Vspäi 1946 om tazostadud provincijha lidn, oiktanke alištusenke valdkundan tobmudele.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Tedongan-jogen da sen oiktan Pothongan-ližajogen randoil, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnfartaloiden territorii otab 315 km². Phen'janan avanport om Nampho 40 km suvipäivlaskmha orhal Tedonan jogensun da Pakuižen meren randoil.

Klimat om mussonine kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°, heinkun-elokun +24,5 C°, vilukun −6 C°. Ekstremumad oma −26,5 C° (viluku) i +37,8 C° (eloku). Voib panda lujid pakaižid kaiken tal'ven aigan. Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (semendkun minimum om +2,2 C°). Paneb sadegid 933 mm vodes, vihmsezon oleskeleb heinkus-elokus (202..268 mm kus), kuiv sezon — tal'vkus-keväz'kus (11..27 mm kus).

## Tobmuz

Phen'jan jagase 19 nimitadud ümbrikoks (구역 *kujok*) da ühteks makundaks (군 *kun*). Röunatab Hvanhe Pukto-provincijanke suves i Phönan Namdo-provincijanke pohjoižes.

## Eläjad
Vn 2008 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 255 288 ristitud. Enamba 4 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.

## Transport
Trolleibusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1973 metropoliten radab, siš om kaks' jonod 16 stancijanke, 22 km raudted. Elektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke.

Phen'janan rahvahidenkeskeine *Sunan*-lendimport (*FNJ*) sijadase koumekümnes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Kitain lidnoihe, Vladivostokha, mugažo KRDT:n pohjoižpäivnouzman lidnoihe, čarterreisid Makaoho, Inčhonha i erasihe-se Japonijan lidnoihe.

## Galerei

Pyongyang Trolly Buses (11418780435).jpg|Korejan Töpartijan päfater (2013)
Church of the Life-Giving Trinity in Pyongyang.jpg|Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert', vn 2011 nägu (ortodoksine hristanuskond, letihe vll 2003−2006)
Kim Il-sung University.jpg|Universitet Kim Ir Senan nimed (2010)
Pyongyang Circus - 01.jpg|Phen'janan cirk (2019)
Views from Yanggakdo International Hotel 10.JPG|Äifunkcionaline *Ninnado*-stadion Semendkun Ezmäižen päivän nimed ühtennimižel sarel (2012, om saudud vll 1986−1989)
0896 - Nordkorea 2015 - Pjöngjang - Bahnhof (22977504175).jpg|*Phen'jan*-päraudtestancijan sauvuz vl 2015
Pyongyang satellite image 2007-08-22.jpg|Lidnan fotokuva Man kaimdajaspäi vn 2007 elokus


## Homaičendad
Dnipro

**Dnipro** ( [d̪ɲiˈprɔ], ; 1784 — **Novi Kodak**, 1784−1796 i 1802−1926 — **Jekaterinoslav**, 1796−1802 — **Novorossiisk**, 1926−2016 — **Dnepropetrovsk**) om Ukrainan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Dnepropetrovskan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1776. Se sai lidnan statusad vl 1778. Vozil 1776−1796 da 1802−1926 sen nimi oli *Jekaterinoslav* (). Raudte ühtenzoiti lidnad Donbassan kivihilen i Krivii Rohan raudkivendon löudmižsijidenke 19. voz'sadan lopus, i se šingotaškanzi raudan metallurgijan tegimil. Nevondkundaližen aigan lidn oli sauptud verazmalaižišpäi sodategimišton koncentracijan tagut.

Dnipro om Ukrainan ižandusen oficialižetoi pälidn, šingotase raudmetallurgijan i torviden tegimil, mašiništonsauvomižel (vagonoiden palad), finansižel sarakol.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Dnepr-jogen molembil randoil, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kijevhasai om 503 km lodeheze avtotedme.

Klimat om ven kontinentaline nell'sezonine, vai stepin klimat korktanke purustusenke. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,5 C°, kezakun-elokun +20,5..+22,7 C°, tal'vkun-uhokun −1,9..−3,6 C°. Ekstremumad oma −30,0 C° (viluku) i +40,9 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +3,9 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +17,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus vaiše. Paneb sadegid 569 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba kezakus-heinkus (55..64 mm kus), vähemba sulakus (39 mm) i redukus (39 mm). Tal'vaigan lumilanktendad oma järgeližed lidnan kukhil, no ei ole alangištol. Lumi venub 64 päiväd tal'ves, sen katken keskmäine korktuz ei ületa kümned santimetrad (uhokus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..67 % röunoiš sulakus-elokus, 85..88 % kül'mkus-uhokus.

## Tobmuz

Dnipro jagase kahesaks nimitadud lidnrajonaks.

Edeline lidnan pämez' () om Ivan Kuličenko (*Іван Куліченко*, sulaku 1999 — kül'mku 2014).

## Eläjad
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 065 008 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1 189 900 eläjad vl 1992. Läz 1,4 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (2015).

## Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, maršruttaksid, taksid da jogiastjad oma kundaližeks transportaks lidnas. Metropoliten radab vspäi 1996 (üks'jäine jono kudenke stancijanke, 7,1 km raudted). Keskuzline i Suvine päraudtestancijad, koume avtostancijad i jogistancii oma saudud lidnas.

Rahvahidenkeskeine civiline *Dnipro*-lendimport (*DNK / UKDD*) sijadase vides kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi. Edel vn 2022 uhokud tehtihe reisid Kijev-, Ven- i Tel' Aviv-lidnoihe, mugažo čarterreisid Keskmeren lebutahoiže. Lendimport i sen ümbrišt oliba muretud Venäman atakan rezul'ataks vn 2022 sulakun 10. päiväl.

## Tetabad ristitud
;Sündnuded
* Il'ja Kabakov (sünd. 1933) — nevondkundaline i amerikalaine pirdai.
* Julija Timošenko (sünd. 1960) — politine da valdkundaline šingotai, enzne Ukrainan päministr (2005, 2007−2010).
;Eläjad
* Leonid Kučma (sünd. 1938) — politine da valdkundaline šingotai, enzne Ukrainan prezident (1994−2005).

## Irdkosketused
* Lidnan parlamentan oficialine sait (''dniprorada.gov.ua'').
Ahmedabad

**Ahmedabad** (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈɑːmədəbæd, -bɑːd];  *Ahmadābād*,  *Amdāvād*) om lidn Indijan päivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gudžarat-štatan kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1411 nügüdläiženke nimitusenke läz 11. voz'sadan *Karnavati*-lidnad. Vll 1960−1970 oli štatan pälidnaks.

Ahmedabad šingotase tekstil'fabrikoil (puvillkangaz), juvelirtöil, avtosauvomižel (Tata Motors), zell'tegimištol, IT-kompanijoil, mugažo Indijan kahtenz' igäl fondbirž radab lidnas. Lidnan kogosüdäiprodukt oli US$64 mlrd vl 2014.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, tazangištol, Sabarmati-jogen randoil (391 km pitte, lankteb Arabijan merhe), 53 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan Gandinagar-pälidnhasai om 23 km pohjoižhe.

Klimat om räk tropižen savannan lühüdanke vihmsezonanke, päivoikaz päiči siš. Voden keskmäine lämuz om +27,8 C°, sulakun-kezakun +31,9..+34,5 C°, +20,1..+22,8 C°. Ekstremumad oma +2,2 C° (uhoku) i +48,0 C° (semendku). Il'man lämuz voib ületada +35 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +19 C° semendkus-elokus. Paneb sadegid 784 mm vodes, enamba heinkus-elokus (242..310 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (13 mm pordos).

## Eläjad

Vn 2011 Indijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 633 927 ristitud, lidnaglomeracijan — 6,3 mln ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

## Transport
Metro om sauvomas lidnas vspäi 2015, ezmäine jono radab vspäi 2019 (6 km pitte). Avtokiruhte nomer 8 ühtenzoitab Mumbainke i Delinke, päraudtestancii om olmas.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport enččen Sardar Vallabbhai Patel-päministran nimed (*AMD*, 11,1 mln matknikoid vl 2018) sijadase ühesas kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Persijan lahten maihe, Singapurha i Indijan äjihe lidnoihe.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''ahmedabadcity.gov.in'').
Mari

**Mari** ( [marɯ], edel 1937. vot *Merv*) om lidn, avtote- da raudtesol'm Turkmenistanan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Marin agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud lidnan statusanke vl 1884 kuti Venäman imperijan soda- da administrativine keskuz 30 km päivlaskmha amuižes persijankel'žes Merv-lidnusespäi, Murgaban oazisan tekinižen lidnusen sijha. Vspäi 1890 oli makundan keskuseks Kaspijantagaižes agjas.

Kätihe Marid agjan keskuseks vn 1939 21. päiväl kül'mkud. Vll 1963−1970 agj oli tühjitadud, i sil aigal lidn oli rajonan keskusen. Nevondkundaližiden sodavägiden baz oli Mariš hätken aigan.

## Geografijan andmused
Eländpunkt sijadase 17 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Karakuman kanal ümbärdab lidnan suviröunoid, Murgab-jogi lankteb sihe.

Vl 1989 eläjiden lugu oli 92 290 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

## Ižanduz
Lidn da sen lähine ümbrišt om valdkundan energetine keskuz. Londuseližen gazan samine, Marin GRES kävutab sidä poltuseks i tegeb Turkmenistanan elektrusen nell' videndest.

Nened edheotandad ratas lidnas: mašinansauvomižen (kivivoinpompad) i azotheretusiden tegimed, pertinsauvondan i sauvondmaterialiden kombinatad, sömtegimišt (sahartegim, konditerine fabrik, oluden i maidon tegimed) i tekstiline sarak (puvillanpuhtastandtegim, nahktegim, kangazfabrik, omblendfabrik, kouriden fabrik) oma šingotadud, mugažo mebel'fabrik om olmas.

## Homaičendad
San Migel' De Tukuman

**San Migel' De Tukuman** (, paksus lüh. *Tukuman*, isp. *Tucumán*) om lidn Argentinan pohjoižes. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Tukumanan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1565 31. päiväl semendkud *Ivatin*-nimitusenke (), om sirtud nügüdläižhe sijha vl 1685. Argentinan ripmatomuz om tedištoittud neciš lidnas vl 1816. Raudte tuli lidnha vl 1870.

San Migel' De Tukuman šingotase finansižil aluzkundoil (bankad), turizmal i toižil holitišil, znamasine transportteiden keskuz.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 431 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Aireshasai om 1310 km suvipäivnouzmha.

Klimat om subtropine kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +19,3 C°, kezakun-heinkun +12 C°, kül'mkun-uhokun +23..+25 C°. Ekstremumad oma +3 C° i +42 C°. Paneb sadegid 966 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (158..200 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (12..15 mm kus).

Luja manrehkaiduz (6..7 ballad) oleleb Tukumanan tahondas kerdan 30 vodes, sen tagut pidadas märitud ohjandimid sauvomižes.

## Eläjad
Vn 2010 Argentinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 548 866 ristitud. Läz 830 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2010) 114 km² pindal.

Tukuman om Argentinan pohjoižregionan üläopendusen keskuz, kaks' universitetad i kahten universitetan palakundad ratas lidnas.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''smt.gob.ar'').
La Plat (lidn)

**La Plat** ( [la ˈplata]) om Argentinan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Buenos Airesan agjan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1882 19. päiväl kül'mkud kuti agjan projektiruidud uz' pälidn, sikš miše anttihe Buenos Airesale federaližen ümbrikon statusad vl 1880. Vll 1952−55 lidnan nimi oli *Sjudad Eva Peron*.

La Plat ezilidnoidenke šingotase valdmeriportal (lähižed Ensenad- i Berisso-municipalitetad), kivivoinümbriradajal tegimel, kivivoihimijal (efirvoid, propilen), metallanümbriradajil edheotandoil, lihaproduktoiden pästandal.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnoumas, La Plat-estuarijan randal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Aireshasai om 56 km lodeheze. Pened manrehkaidused oleskeldas.

La Platan agjan keskusen sijaline ispanine toine nimituz om *Casco urbano* vai *Casco fundacional*, se om nellikanvuitte i levitase 27 km² pindal, ristitišt 193 144 eläjad (2010). Kaik 24 lidnad i koume žilod mülüdas municipalitetha, 40..60 tuhad eläjid om neniš lidnoiš (2001, kaik röunatadas Kasko urbano:nke): Vil'ja Elvir, Los Ornos, Tolos, San Karlos.

## Eläjad
Vn 2010 Argentinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 799 523 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt. Vl 2001 ristitišt oli 663 943 eläjad.

La Platan Nacionaline universitet (, 121 tuhad üläopenikoid vl 2011) radab kut valdkundaline vspäi 1905.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''laplata.gob.ar'').
La Plat

**La Plat** ( «hobed») om toponim. Se voib znamoita:
* La Plat — geopolitine region Suviamerikas.
* La Plat — Argentinan nellänz' surtte lidn, Buenos Airesan agjan administrativine keskuz.
* *La Plat* — Bolivijan Sukre-pälidnan lühetud nimituz alusenpanendaspäi (1538) vhesai 1839.
* La Plat — Atlantižen valdmeren laht (Parananjogen estuarii).
* La Plat — AÜV:oiden jogi Kolorado- i Nju Meksiko-štatoiš.
Kordov (lidn, Argentin)

**Kordov** ( [ˈkoɾðoβa]) om Argentinan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Kordovan agjan administrativižeks keskuseks da palaks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1573 6. päiväl heinkud.

Kordov šingotase avtosauvomižel, sodatehnikan i elektronikan pästandal, aerokosmižel sarakol.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan i agjan keskuzpalan pohjoižes, Sikuii-jogen randal (indejine nimi, Rio Primero oficialižešti,  200 km pitte), 352..544 m korktusil, 389 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Airesaspäi om 700 km lodeheze.

Klimat om subtropine valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +18,4 C°, tal'vkun-uhokun +23,2..+24,7 C°, kezakun-elokun +10,8..+13,5 C°. Ekstremumad oma −7,1 C° (heinku) i +43,7 C° (kül'mku, tal'vku). Voib panda halad sulakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 816 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (122..144 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-elokus (7..21 mm kus). Paneb lunt harvoin lujas, paksumba ezilidnan mägitahondas.

## Eläjad
Vn 2010 Argentinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1,329,604 ristitud. Läz 1,6 mln ristitud elädas ezilidnoidenke (2010).

Kordovan nacionaline universitet radab vspäi 1613 (, 111 tuhad üläopenikoid vl 2014). Argentinan Tedoakademii om sätud Kordovas vl 1869 i baziruiše neciš lidnas tähäsai.

## Transport
Avtobusad, trolleibusad, lidnelektrojonused i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad da jonused ühtenzoittas ezilidnoidenke i agjan tahondoidenke mugažo.

Kordovan rahvahidenkeskeine civiline lendimport Ambrosio Taravella-aeroinženeran nimed (*COR / SACO*, 3,5 mln passažiroid vl 2019) sijadase ühesas kilometras pohjoižhe-lodeheze lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Suviamerikan pälidnoihe, Brazilijan lähižihe surihe lidnoihe, mugažo Argentinadme.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''cordoba.gob.ar'').
Kordov

**Kordov** ( [ˈkorðoβa]) om toponim. Se voib znamoita:
* Kordov — lidn Argentinan pohjoižpalas, valdkundan kahtenz' surtte lidn.
* Kordov — lidn Ispanijan suves.
* Kordov — lidn Meksikas.
* Kordov ( [ˈkɔːrdəvə]) — AÜV:oiden lidn Aläsk-štatan suvipalas.