Murom

**Murom** ( [ˈmurəm]) om Venäman lidn Vladimiran agjan suvipäivnouzmaiženno röunanno Alalidnan agjanke. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, om olmas Muroman lidnümbrikon i Muroman rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 862 «Aigvoziden starinos» (amuižven. Повѣсть времѧнныхъ лѣтъ) alištunuziden Rürik-ruhtinasele lidnoiden keskes. 10.-11. voz'sadoil Murom — torguindan järed keskuz. Vozil 1127−1392 lidn oli Muroman ruhtinazkundan keskusen.

Vspäi 1778 kätihe makundan lidnaks Vladimiran gubernijas. Vll 1792 i 1805 lujad lämoipalod mureniba vanhad puišt pertištod radialiženke planiruindanke, i vn 1788 generaližen planan uz' oigedsaumaine irdoiden planiruind om oletadud 19. voz'sadal.

Muroman ižandusen päsarakod oma radioladimiden tehmine, transportmašiništ (lämuzvedimed, kärauzimed), metalližkonstrukcijoiden tehmine, sauvondmaterialiden tegimed (faner, raudbeton, katusenmaterialad), tekstil'tegimišt, sömtegimišt (leibän i jauhon pästand).

## Geografijan andmused

Lidn sijadase tazos tahondas, Okanjogen hural randal, 115 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Vladimirhasai om 120 km lodeheze orhal vai 135 km avtotedme. Lähembaine lidn om Navašino (Alalidnan agj) vides kilometras päivnouzmha orhal, raudtedme vai avtotedme.

## Tobmuz
Kaik koume žilod da kuz' küläd mülüdas lidnümbrikho Muroman ližaks.

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma i oliba Valentin Kačevan (2001−2011), Pötr Kaurov (1991−2000, riktihe). Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om Mihail Simonov vn 2024 redukuspäi. Edeline nevondkundan ezimez' om Konstantin Fedurin, radoi vn 2024 redukuhusai.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 116 075 ristitud, lidnümbrikon — 125 231 ristitud, vn 2021 — 107 497 ristitud. Vl 2017 kaik 109 809 ristitud elihe lidnas i 118 743 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 143 tuhad eläjid vl 1996, sil vodel ühtištadihe lidnanvuittušt Verbovskii-žilod lidnanke.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 94,3 %, toižed rahvahad — 1,7 %, rahvahuden ozutandata — 4,0 %.

Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Voznesenjan kafedraline päjumalanpert', viž amušt jumalankodid, äiluguižed jumalanpertid da časounäd oma kaičenus i saudud lidnas. Mugažo islaman pühäpert' om avaitud vspäi 2007.

## Openduz
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, kaks'kümne keskškolad, korrekcine škol-internat, ehtal'ne škol, muzikškol, kaks' čomamahtoiden školad, čomamahtoine škol, lidnan norišton keskuz, tehnižen sädamižen keskuz, kaks' sportškolad.

Professionaližen opendusen aluzkundad: industrialine, radioelektronižen ladimidensauvomižen, tegimištoliž-gumanitarine, medicine i pedagogine kolledžad, üläopendusen Moskvan i Vladimiran aluzkundoiden koume filialad.

## Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Rippui avtotesild ühtenzoitab Okan randoid vn 2009 redukuspäi.

Vl 1880 raudte ühtenzoiti lidnad Kovrovanke. Vspäi 1910 *Murom I*-raudtestancii da vspäi 1912 raudtesild Okas päliči oma olmas «Moskv — Kazan'»-raudtekeskustal, kiruhjonused ajeltas sil.

Jogiport om lidnas, voib kävutada sidä jüguiden täht, no vaiše turistlaivad ujudas.

## Galerei

20150621 Муром пл.1100-летия Мурома здание администрации.JPG|Lidnümbrikon administracijan sauvuz (2015)
20150621 Муром Первомайская,4 Усадьба Зворыкиных.JPG|Lidnan muzejan üks' sauvusišpäi (2015, ende Zvorikinad-torgovanoiden usadib)
Murom. Transfiguration monastery P5231173 2350.jpg|Spasan Toižetamižen mez'jumalankodi, vn 2019 nägu
Ансамбль Троицкого монастыря.jpg|Pühän Stroican naižjumalankodin ühtennimine päjumalanpert' i Manmehen torg, vn 2016 nägu
Aelita synthesizer.jpg|«Aelita»-sintezator, om tehtud Muroman radiosoitoiden tegimel 1980-nzil vozil
Бронепоезд "Илья Муромец".jpg|Somuzvedim-muštnik vl 2016
Дворец культуры Муром.jpg|Kul'turkeskuz Muroman 1100-nden voz'päivän nimed (2010)
Муром, Красноармейская, 29, сейчас в этом здании находится детская поликлиника.jpg|Lapsiden poliklinik (2017)
Murom. New Bridge over Oka River.jpg|Avtotesild Okas päliči vl 2013
A.V. Smirnov - Railway station in Murom.jpg|*Murom I*-raudtestancijan sauvuz vl 2017


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnümbrikon tobmuden sait (''murom.info'').