open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klaiped

**Klaiped** ( [ˈkɫɐɪpʲeːdɐ], ) om lidn Litvanman lodehes. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Litvanman kaikiš suremb jädumatoi meriport. Om Klaipedan statistižen agjan keskusen.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Livonijan ordenan saksalaižil vl 1252 kuti puine *Memel'burg*-lidnuz. Vodele 1258 se lidnuz oli kivine jo i sai torguindlidnan oiktusid.

Klaiped šingotase meriportan radol (ümbriradoi 35,5 mln tonnoid jüguid vl 2024), laivansauvomižel i kohendusel, sömtegimištol, biopoltusen tehmižel, mecanümbriradmižel i meblin pästandal, pakuitesen edheotandoil. Lidnan sen ezilidnoidenke kogosüdäiprodukt oli €7 mlrd vl 2022.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Baltijan meren päivnouzmaižel randal, 21 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Vil'nüshasai om 214 km suvipäivnouzmha.

Klimat om ven meren tulleikaz. Voden keskmäine lämuz om +8,5 C°, kezakun-sügüz'kun +14,3..+18,5 C°, tal'vkun-keväz'kun −0,9..+1,8 C°. Ekstremumad oma −33,4 C° (uhoku) i +36,6 C° (eloku). Kezaaigan minimum om −2,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +15,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus. Paneb sadegid 853 mm vodes, enamba elokus-kül'mkus (90..108 mm kus), vähemba keväz'kus-semendkus (36..47 mm kus). Meriveden lämuz vajehtase +1,6..+5,8 C° röunoiš tal'vkus-sulakus, +15,0..+19,3 C° kezakus-sügüz'kus.

## Tobmuz
Lidnan tobmuden pämez' om mer, valitas händast radnikusele nelläks vodeks. Edeližed municipalitetan pämehed (merad) oma Vitautas Grubliauskas (*Vitautas Grubläuskas*, 2011 — sulaku 2023), Rimantas Taraškevičüs (*Rimantas Taraškevičius*, 2001—2011).

## Eläjad
Vn 2011 Litvanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 162 360 ristitud. Kaik 164 310 eläjad oli lidnas vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 207 100 eläjad vl 1992. Lidnan ristitišt poleni ezilidnoiden sauvomižen tagut da emigracijan Evropan maihe taguiči, vspäi 2015 eläjiden lugu ližadui. Kaik 217 839 eläjad om ezilidnoidenke 1434 km² pindal (2023).

Rahvahad (2011): litvalaižed — 73,8 %, venänikad — 19,6 %, ukrainalaižed — 1,9 %, vaugedvenälaižed — 1,7 %.

## Galerei

Klaipedos Rotuse (02).JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (2007)
Church - panoramio - diesel3377.jpg|Pühän Marija-neiččen jumalanpert' (katoline, letihe vll 1957−1960, oli filarmonijaks vll 1961−1989), vn 2010 vilukun nägu
Klaipėdos evangelikų baptistų bažnyčia.JPG|Baptizman pühäpert' (kaikiš amuižemb avaitud Evropas, om saudud vodele 1851), vn 2013 nägu
Klaipeda port.jpg|Klaipedan meriport vl 2003
HerkausMantoXĮgulosUniv.tif|Klaipedan universitetan sauvusiden kompleks (2007. voz' vai sen aigemba)
Klaipeda teatr 1.jpg|Klaipedan dramteatr (2017)
Lietuvos juru muziejus9.JPG|Litvanman merimuzei Kopgalis-fortas Kuršan čirakol (vn 2006 nägu)
Senoji ir naujoji Klaipėdos geležinkelio stotis.jpg|Klaipedan päraudtestancijan vanh (huralpäi) i uz' sauvused vl 2017


## Sport
* FK Atlantas

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''klaipeda.lt'').
Cele

**Cele** ( [ˈtsɛːljɛ],  [ˈtsɪli]) om lidn Slovenijan keskuzpalan päivnouzmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb statistižhe Savin'sk-regionha.

## Istorii
Eländpunkt oli Rimalaižen imperijan palaks kuti *Civitas Celeia*. Celen lidnuz mainitaškanzihe vspäi 1137. Eländpunkt sai lidnan oiktusid vn 1451 11. sulakud. Lidn oli Celen grafkundan keskuseks 14.-15. voz'sadoil, se oli slovenijalaižiden üks'jäine ripmatoi valdkund Keskaigan.

Ende cinktegim, sid' titanan dioksidan tegim radoiba Celes, tekstiline tegimišt sijazihe ezilidnoiš. Nügüd'aigan ižandusen sarakod oma torguind (Tuš Holding), sauvondmaterialiden i sadmahusen tehmine, instrumentoiden avtotegimišton täht industrii, personaližiden dokumentoiden i pakuitesen painmine, mugažo sömtegimišt radab ezilidnoiš (fruktsiropad, aromatizatorad, lihaproduktad, maidtegim). Toižed edheotandad pästtas emaliruidud astjoid, kaluištod ofisan täht. Jogavozne Rahvahidenkeskeine käzitöiden jarmank vedase.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase Savinj-jogen alangištos ( 101 km pitte, Dunain oigedpol'ne bassein), 238 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Lüblän-pälidnhasai om 61 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 76 km avtol.

## Tobmuz
Cele-lidn jagase kümneks nimitadud ümbrikoks (), i sen municipalitet-lidnankund — ühesaks nimitadud sijaližeks kundaks (*krajevna skupnost*).

Lidnan tobmuden pämez' om župan (). Edeline lidnan pämez' om Bojan Šrot (1998−2022).

## Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 37 777 ristitud, lidnankundan — 50 039 ristitud (kaikiš suremb kaikes aigas) 94,9 km² pindal. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 38 079 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 41 279 eläjad vl 1991. Läz 70 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.

Lidnan nell' eläjad videspäi oma slovenijalaižed.

## Galerei

Celjski grad s Pečovnika.jpg|Celen lidnuz (2011)
Celje National Hall (2).jpg|*Narodni dom* om Celen lidnankundan suiman i Administracijan tobjan palan sijaduz (2021)
Magistrat Celje.JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (magistrat, 2014)
Assumption of Mary Church (Celje) 01.jpg|Pühän Maria-neiččen Voznesenjan jumalanpert' (riman katoline), vn 2024 nägu
CELJE HOTEL EVROPA - panoramio.jpg|*Evropa*-adivpert' vl 2013
2023-05-24 Celje detail 01.jpg|Lidnan *Celjski dom*-kul'turkeskuz (vn 2023 olend)
Železniška postaja Celje.jpg|*Cele*-päraudtestancijan sauvuz vl 2020


## Irdkosketused
* Lidnankundan oficialine sait (''celje.si'').
Johannesburg

**Johannesburg** (mugažo kirjutadas anglijan kelel i afrikaans, angline virkand: [dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ], afrikaans [joˈhɑnəsbʏrx],  [ɛˈɡɔːli], ) om Suviafrikan Tazovaldkundan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Gauteng-provincijan administrativižeks keskuseks da palaks.

Suližed lühüdad nimed: Jozi, Joburg, Jo'burg, *The City of Gold* («kuldan lidn»).

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1886 kuldsäruläžundan i kuldan samižen tahondas. Pätihe sauda lidnad haotižen pertišton sijas, i lidn om nimitadud ezmäižiden Johan Rissik- i Johan Jubert-arhitektoriden nimiden mödhe. Äi irdoid oma nimitadud enččiden kaivusiden mödhe tähäsai.

Suviafrikan Tazovaldkundan Konstitucine Käskuzkund sijadase Johannesburgas. Vl 2010 lidn vastsi Mail'man futbolčempionatan vändoid ühesan lidnan keskes. Azjaline Hillbrou-keskuzrajon om okaidud vaugedverižen vähembusen tobmuden lopindan jäl'ghe, azjaline elo sirdi Sendton-rajonha. Vspäi 2002 enččiden radnikžiloiden suvipäivlaskmaine Soueto-rajon mülüb lidnha.

Johannesburg šingotase terasen i cementan tehmižel. Valdkundan kaivuztegimišton kompanijoiden päfaterad i fondbirž sijadasoiš lidnas, kuldan da diamantoiden torguind mäneb täs mugažo.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas, Korged Veld-mägitazangištol, 1753 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om subtropine kaks'sezonine korktoiden mägiden, päivoikaz vodes läbi. Ul'traruskedsinižen sädegoičendan keskmäine indeks om 12..14 (korged lujas) redukus-keväz'kus. Voden keskmäine lämuz om +15,5 C°, redukun-keväz'kun +17,1..+19,5 C°, semendkun-elokun +9,6..+12,6 C°. Ekstremumad oma −8,2 C° (kezaku) i +41,4 C° (viluku). Voib panda halad semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 720 mm vodes, enamba kül'mkus-uhokus (101..132 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (49 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 65..70 % röunoiš kül'mkus-sulakus, 46..49 % heinkus-sügüz'kus, 53..56 % toižiš kuiš.

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 4 434 827 ristitud, kaiken lidnaglomeracijan — läz 8 mln ristituid (Pretorii-pälidnanke).

UNESCO:n Mail'man jäl'gusen Ristitkundan kätte-muštnik (474 km²) zavodiše 25 km lodeheze lidnaspäi löutud 30 karas ristitun ezitatoiden jändusidenke (2,3 mln vodhesai).

## Irdkosketused
* Johannesburgan oficialine informacine sait (''joburg.org.za'').
Läojuan'

**Läojuan' ** (, pin'jin': *Liáoyuán* «Läo-joginišk») om Kitain lidn da lidnümbrik valdkundan pohjoižpäivnouzmpoles, Girinan agjan suvipäivlaskmas.

## Istorii
Vhesai 1896 se tahond kävutihe imperatorižen mectusen täht püdamiženke, sikš kel'tihe säta eländpunktoid. Dunpin-makundan administrativižen keskusen aluz om pandud vl 1903, Sian'-makundan — vl 1904. Kätihe Sianin keskust lidnaks vl 1948, udesnimitihe Läojuanikš vl 1952 päzutamhas petusišpäi ühtennimižen amuižen lidnan olendan tagut. Lidnümbrik om olmas vspäi 1983.

Läojuan' šingotihe kivihilen samižen keskuseks sada vot 1990-nzihe vozihesai, no hilen varad tuliba lophu. Nügüd' lidn om kebntegimišton (puvillnoskad) keskuz, mugažo «Apple»-kompanijan ladimiden alüminiikorpusad tehtas täs.

Venäman Čerepovec om sebruzlidnaks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 260 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Dunläo-joginišk («päivnouzmaine Läo») om lidnümbrikon territorijal. Matkad agjan Čančun'-pälidnhasai om 100 km pohjoižhe.

Klimat om ven mussonine. Voden keskmäine lämuz om +5,8 C°, kezakun-elokun +21..+23 C°, vilukun −16 C°. Ekstremumad oma −32 C° i +41 C°. Paneb sadegid 622 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-keväz'kus (52 mm pordos).

Läojuan jagase kahteks lidnrajonaks (Lunšan'-ku 龙山区 i Sian'-ku 西安区) i kahteks makundaks (Dunfen-sian' 东丰县, Dunläo-sian' 东辽县).

## Eläjad
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 1 176 645 ristitud, sidä kesken lidnrajoniden — 462 233 ristitud 429 km² pindal.

## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''liaoyuan.gov.cn'').
Grünberg

**Grünberg** (mugažo saksan kelel) om lidn Saksanman keskuzpalan suvipäivlaskmas, Gessen-federacijanman keskuses.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1186 *Gruninberc*-nimitusenke. Vl 1222 se sai lidnan oiktusid. Vl 1364 mainitase kuti *zue Grunenburg*, vl 1591 — *Grunbergk*, sid' nügüdläižikš.

Grünberg šingotase kurortaks, plastikan i metallan koverikahiden paloiden edheotandal (MekuForm), elektrokaičendan Bender Group-kompanijan päfater om saudud lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 264 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om äi penid jogid lidnümbrikon territorijal, sen keskuz seižub Ešersbah-jogen randoil ( 13 km pitte, Reinan bassein). Lähembaine järed lidn om Frankfurt Mainal 60 km suvhe.

Kaik 13 lähišt küläd oma alištunuded lidnan tobmudele vn 1970−72 territorialižen reforman jäl'ghe.

## Eläjad da transport
Vl 2013 eläjiden lugu oli 13 648 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 200 eläjad vl 2000.

Koume raudtestancijad om lidnas da sen küliš, valdkundaline kiruhte nomer 5 (saks. *Bundesautobahn 5*) läbitab lidnan pohjoižpalad.

## Galerei

Gruenberg town hall.jpg|Lidnan ohjastusen pert'
Grünberg - Evangelische Kirche (1).jpg|Grünbergan evangeline jumalanpert'
Grünberg-Marktplatz.JPG|Pätorg(saks. *Marktplatz*)
Gruenberg Wartturm.jpg|Amuine kaičendčuhunduz
Musikwuefel tks.JPG|Muzikškol
2010-07 Grünberg.jpg|«Sporthotel»-adivpert' vl 2010


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden sait (''gruenberg.de'').
Limanov

**Limanov** ( [lʲima'nɔva], ) om lidn Pol'šanman suves. Mülüb Penen Pol'šanman sodaveikundha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1493. Mainitase vl 1496 kuti šlähtan ühtnijoiden *Ilmanov*-usadib (*Ilmanowa*), nimituz libub saksan personaližes Hilman-nimespäi. Limanov sai lidnan oiktusid vl 1565 Sigizmund II-kunigahaspäi. Paloi i oli muretud sodategendoil severz'-se kerdoid. Ezmäižen mail'man sodan aigan Tora Limanovanno tegihe vn 1914 tal'vkus, i lidnan pala paloi ambundoiden tagut. Toižen mail'man sodan aigan nacistine getto oli lidnas, läz koumed tuhad Limanovan evrejalaižid oliba riktud (eliba lidnas vspäi 1640).

Limanov šingotase turizmal (koume turistmaršrutad), sidä kesken sportivižel (mägisuksed). Maižanduzrajonan keskuz. Ende kivivoin ümbriradmižen tegim (sauptihe vl 1933) i punümbriradmižen tegimed radoiba.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 400..700 m ü.m.t. korktusil. Matkad sodaveikundan Krakov-pälidnhasai om 56 km lodeheze. Lähembaine sur' lidn om Novi-Sonč 23 km suvipäivnouzmha. Raudtejono ei ole elektrificiruidud i seižub radmata, lähižed raudted vajehtiba sidä 1970-nziš vozišpäi.

Lidnan palad da laptad oma Keskuz (*Zentrum*), Lososina Gorn (*Łososina Górna*), Sovlini (*Sowliny*).

## Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 15 132 ristitud, vl 1988 13 302 ristitud. Vspäi 1995 lidnan ristitišton lugu vajehtase 14..15 tuhad röunoiš.

Professionaližen opendusen aluzkundad oma Käzitöiden i edheotaikundan gil'dijan bazine profškol, Krakovan pedagogižen universitetan filial, Koumanden igän universitet.

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''miastolimanowa.pl'').
Dual (lidn)

**Dual** (, mugažo anglijan kelel) om Kamerunan üks' kahtes kaikiš surembas lidnaspäi. Lidn om Mererandaližen agjan i sen Vuri-departamentan (923 km²) administrativine keskuz, departamentan üks' kahtes kommunaspäi.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud läz 1650. vot kuti duala-rahvahan žilo. *Kamerun-Siti* oli sätud sen sijas i oli torguindan keskuseks evropalaižiden i afrikalaižiden keskes 19. voz'sadan keskespäi. Saksalaižed nimitiba lidnad *Kamerunštadt:aks* i sauvoiba meriportad vll 1881−1885. Lidn nimitase nügüdläižikš vspäi 1907. Se oli Kamerunan pälidnaks vll 1940−1946.

Dual šingotase eksportan meriportal (kivivoi, kakao i kofe, pumaterialad, metallad i fruktad), laivankohendusel, himižel sarakol, mecümbriradmižel, alüminijan tehmižel, ühthekeradamižen edheotandoil. Keskafrikan fondbirž (*BVMAC*) baziruiše lidnas, om olmas vspäi 2003.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, Vuri-jogen estuarijan suvirandal tobjimalaz, 24 kilometras Atlantižen valdmeren merospäi, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Levitase kuivatud soiden tahondas. Matkad Jaunde-pälidnhasai om 250 km päivnouzmha. Raudted ühtenzoittas meriportad valdkundan südäiagjoidenke.

Klimat om tropine mussonine neps. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +16 C° i +39 C°. Paneb sadegid 3602 mm vodes, kuivahk sezon oleskeleb tal'vkus-uhokus (27..55 mm kus). Voden keskmäine relätivine nepsuz om 83 %, i upar' om paks.

## Eläjad
Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 1 907 000 ristitud, vl 1956 — 224 300 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused
* Lidnan informacine sait (''douala-city.org'').
Ann Arbor

**Ann Arbor** (mugažo anglijan kelel, virktas [(ˌ)æn-ˈɑːrbər]) om AÜV:oiden lidn Mičigan-štatan suvipäivnouzmas, Detroitan päivlaskmaine ezilidn. Štatan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe. Mülüb Uoštino-ümbrikho i om sen administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kahtel man möjal vl 1824 kuti , heiden nimed oma Džon Allen (*John Allen*) i Eliša Ramzi (*Elisha Walker Rumsey*). Eländpunkt oli registrirudud küläks vl 1833. Mičiganan universitetan päine kampus sijadase lidnas vspäi 1837, mugažo sen universitetan Čomamahtoine muzei i Detroitan observatorii. Ann Arbor om lidnan statusanke vspäi 1851.

Ann Arbor šingotase Mičiganan universitetal, se sädab 30 tuhad radinsijid, niiden kesken 12 tuhad oma medicinižes keskuses. Läz 37 tuhad üläopenikoid oliba registriruidud lidnas vl 2000 (koume eläjad kümnespäi). Con-way-kompanijan (logistik) i Domino’s Pizza-kompanijan (kirhuližen sömižen restoranoiden verk) päfaterad oma saudud lidnas. Korktoiden tehnologijoiden kompanijad baziruišoiš lidnas 1930-nziš vozišpäi, nügüd' ned oma elektrotehnižhe i informacižhe sarakoihe sidodud.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Guron-jogen randoil ( 210 km pitte), om levitadud 230..309 m ü.m.t. korktusil. Matkad Detroitan keskushesai om 56 km päivnouzmha, sen pertišthosai om 12..15 km päivnouzmha. Štatan administrativine Lansing-keskuz om 85 kilometras lodeheze orhal vai 107 km avtoteidme.

Klimat om ven kontinentaline Suriden järviden valatoitusenke. Voden keskmäine lämuz om +9,3 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun −2..−4 C°. Ekstremumad oma −31 C° i +41 C°. Paneb sadegid 972 mm vodes, enamba sulakus-elokus (87..99 mm kus), vähemba uhokus (64 mm).

## Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 113 934 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 370 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2020).

## Sebruzlidnad
*  Beliz-lidn, Beliz (vspäi 1967)
*  Dakar, Senegal (1997)
*  Hikone, Sig, Japonii (1969)
*  Huigal'p, Nikaragua (1986)
*  Piterboro, Ontario, Kanad (1983)
*  Remedios, Kuba (2003)
*  Tübingen, Baden-Vürtemberg, Saksanma (1965)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Ann Arbor-lidnan oficialine sait (''a2gov.org'').
Tiran

**Tiran** (amuižgrekan *τύραννος*-sanaspäi) — otnu tobmut vägel person Amuižes Grekanmas. Nügüd'aigan znamoičeb «kovamel'ne despot», «paha mokičii». Erasti kävutadas «diktator»-sanan sinonimaks.

Amuižes Grekanmas pidihe polisoiden tiranoid negativižešti variantoita 5. voz'sadale EME. Tiranad napriba säta dinastijoid, no enamba kaht pol'ved ei tulend demokratijan arvoimižiš, rikoihe jäl'gnikoid teravas. Platon- i Aristotel'-filosofad märičiba tiranad ristituks, kudamb ohjandab käskusiden irdpolel, kävutab kovid metodoid ičeze rahvast da toižid vaste.

Tiranii ičeksaz pidihe täuz'kaznudel civiližel tuntkel kut oiktusekahuden murenduz. Tiranan olend i üleine tazooiktuz käskusen edel (civiližen kundan olendan aluz) eliba eriži.

Tiranad valdoičiba Päivnouzmmas hätkemba, carid kaičiba ičeze metoid i andoiba abud heile. Pojavad amuižgrekižhe znamoičendha tiranad oliba Italijan keskaigaližiš valdkundoiš.

## Kacu mugažo
* Tiranii

## Homaičendad
Tiran (znamoičendad)

**Tiran** voib znamoita:
* Tiran (amuižgrekan τύραννος-sanaspäi) — otnu tobmut vägel person.
* Tiran — Albanijan pälidn.
Ašaffenburg

**Ašaffenburg** ( [aˈʃafənbʊɐ̯k]) om Saksanman lidn Bavarii-federacijanman lodehes.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 974 Otto II-imperatoran dokumentas. Johannisburg-zamk (om saudud vll 1605−1614, ) oli Maincan episkopiden rezidencijaks 18. voz'sadhasai. Toižen mail'man sodan aigan lidnan tobj pala oli pandud mantazole amerikalaižil eläjiden lujan vastustusen tagut. Vozil 1945−2007 AÜV:oiden sodabaz oli lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Main-jogen randoil, 138 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Frankfurt Mainal-lidnhasai om 41 km lodeheze.

Ašaffenburg jagase kümneks lidnrajonaks.

## Eläjad da ižanduz
Vl 1950 eläjiden lugu oli 45 499 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 69 863 eläjad vl 2006 i om nügüd'. Rahvahad (2011): saksalaižed — 88 %, toižed rahvahad — 12 %.

Ašaffenburg šingotase mašiništonsauvomižel («Linde Hydraulics» — päfater i kaks' tegint, «Takata» — avtodetalid) i logistikal («Dynamic Parcel Distribution»-kompanijan päfater).

## Sebruzlidnad
*  Miškol'c, Mad'jaranma (vspäi 1996)
*  Pert, Šotlandii, Sur' Britanii (1956)

## Irdkosketused
* Lidnan ohjastusen oficialine sait (''aschaffenburg.de'').
Košice

**Košice** (mugažo slovakan kelel, virktas [ˈkɔʃitsɛ],  «Kašša»,  «Kašau») om Slovakijan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Košicen randan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1230 kuti Mad'jaranman kunigahan *Villa Kassa*-külä. Sai lidnan ezmäižid oiktusid vl 1290, oli Mad'jaranman kunigahan joudjaližeks lidnaks. Vl 1657 universitetan aluz om pandud lidnha.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, Gornad-jogen randal (), 184..851 m korktusil, 208 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Mad'jaranman röunhasai om 20 km suvhe, Bratislav-pälidnhasai om 312 km päivlaskmha orhal vai 390 km avtoteidme.

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,9 C°, kezakun-elokun +19,2..+20,8 C°, tal'vkun-uhokun 0..−1,9 C°. Ekstremumad oma −26,9 C° (viluku) i +38,5 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −0,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +16,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus. Paneb sadegid 613 mm vodes, enamba semendkus-elokus (66..93 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (24..27 mm kus). Paneb lunt 50 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..68 % röunoiš keväz'kus-elokus, 84..86 % kül'mkus-vilukus.

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 239 464 ristitud, vl 2017 — 239 095 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 240 688 eläjad vl 2011. Kaik 550 tuhad ristituid eliba ezilidnoidenke 2 709 km² pindal vl 2011.

Edeline lidnan pämez' () om Ričard Raši (*Richard Raši*, tal'vku 2010 — keväz'ku 2018).

## Sebruzlidnad

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''kosice.sk'').
Porto Novo

**Porto Novo** ( [pɔʁtɔnɔvo], «uz' port» portugalijan kelel), toižed sijaližed nimitused oma **Hogbonu** (fon-rahvahan gun-pagin, fr. *Hogbonou*, fon *Xɔgbónu*) i **Adjase** (joruba-rahvahan, fr. *Adjacé*), om Beninan oficialine pälidn, valdkundan parlamentan ištundoiden sija. Se om koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe valdkundas Kotonun i sen Abomei Kalavi-ezilidnan jäl'ghe, mugažo Veme-departamentan administrativine keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 16. voz'sadal. Portugalijalaižed kävutihe portad vemha orjid ujuden. Vl 1900 kändihe francižen Dagomei-kolonijan pälidnaks. Vspäi 1960 om ripmatoman valdkundan pälidn, nimitihe valdkundad Beninaks vl 1975.

Porto Novo šingotase regionan maižanduzprodukcijan eksportan portal i cementan tehmižel.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, merilagunan randal, 10 kilometras Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten randaspäi, 38 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kotonu-lidnhasai (valdkundan ohjastusen sijaduz) om 20 km suvipäivlaskmha, Nigerijan röunhasai om 10 km päivnouzmha, Lagoshasai — 60 km päivnouzmha.

## Eläjad
Vn 2002 Beninan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 223 552 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Religijan mödhe, hristanuskojad ottas 45% ristitištod, paganičad — läz 30%, islamanuskojad — 25%.

## Homaičendad
Valans'jen

**Valans'jen** ( [va.lɑ̃.ˈsjɛn]) om lidn da kund Francijan pohjoižes. Lidn om ühtennimižiden ümbrikon i kantonan administrativižeks keskuseks. Mülüb O-de-Frans-regionha i sen Nor-departamentha.

## Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 693. Valans'jen kadoti lidnusen statusad vl 1890, i panihe sen lidnust mantazole. Molembiden mail'man sodoiden aigan lidn oli muretud znamasižikš.

Valans'jen šingotihe valdkundan üks'jäiženno kivihilen löudmižsijanno. Avtosauvomine om päsarakoks 20. voz'sadan lopuspäi. Kružavan sijaline pramozl om tetab.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase regionan pohjoižpäivnouzmas, Bel'gijan röunanno, Esko (Šel'd)-jogen randal, 17..56 m ü.m.t. korktusil. Matkad Parižhasai om 200 km suvipäivlaskmha.

Vn 2011 Francijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 43 471 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 46 626 eläjad vl 1968.

## Sebruzlidnad
*  Agridžento, Italii (vspäi 1982)
*  Düren, Pohjoine Rein da Vestfalii, Saksanma (1959)
*  Glivice, Pol'šanma (1991)
*  Ičan, Hubei, Kitai (1998)
*  Meduei, Anglii, Sur' Britanii (1955)
*  Moskv, Venäma (1991)
*  Nak, Ročinma (1992)
*  Obud, Mad'jaranma (1999)

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''valenciennes.fr'').
Burgas

**Burgas** ( [burˈɡas]) om Bolgarijan lidn, kurort da meriport valdkundan päivnouzmas, Mustmeren randal. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Burgasan agjan adnimistrativine keskuz.

## Istorii
Amuine grekine *Pirgos*-lidn ( «čuhunduz») oli olmas Burgasan sijas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadal kalanpüdajiden külän sijas. Vl 1890 raudte ühtenzoiti lidnad Sofijanke.

Burgas šingotase järedal kivivoihimižel kombinatal, sömtegimištol, tekstiližen sarakon edheotandoil i maišiništonsauvomižel, mugažo meriportaks i lebutahoks.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 0..209 m ü.m.t. korktusil, mererandal i Burgasan järviden randoil. Matkad Sofijhasai om 385 km päivlaskmha.

Klimat om ven vilun pohjoižen merijoksmusen tagut. Keza om päivoikaz lujas, tal'v om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +13,3 C°, heinkun-elokun +23,8..+23,9 C°, kezakun i sügüz'kun +19,7..+21,4 C°, tal'vkun-uhokun +2,9..+4,6 C°. Ekstremumad oma −21,6 C° (viluku) i +42,8 C° (kezaku). Kezaaigan minimum om +6,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +23,2 C° (tal'vku, uhoku). Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (semendkun minimum om +2,2 C°). Paneb sadegid 558 mm vodes, kuidme läz tazomäras, enamba redukus (65 mm), vähemba elokus (24 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 71..73 % röunoiš kezakus-sügüz'kus, 75..81 % toižiš kuiš.

## Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 219 098 ristitud. Kaik 206 371 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 225 455 eläjad vl 1999.

Rahvahad (enamba 0,6 % vl 2011): bolgarijalaižed — 78,5 %, turkad — 1,7 %, čiganalaižed — 0,6 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahuden ozutandata — 17,3 %.

## Transport
Avtobusad, trolleibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas, merivagzal radab.

Rahvahidenkeskeine civiline *Burgas*-lendimport (, *BOJ / LBBG*) sijadase kümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisiden enambust kezaaigan, sidä kesken čarterreisid, letas Evropan maihe, mugažo Bolgarijadme. Lendimport vastsi koumed millionad passažiroid vl 2017, valdkundan kahtenz' surtte Sofijan jäl'ghe.

## Sebruzlidnad

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipalitetan oficialine sait (''burgas.bg'').   
* Lidnan informacine sait (''burgas.org'').
Baotou

**Baotou** ( *Bāotóu*,  *Бугат*) om lidn da lidnümbrik Kitain pohjoižes. Mülüb Südäimongolijan avtonomižhe agjaha.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1809 kuti Baotou-žilo. Vl 1923 raudte tuli žilho. Kätihe lidnaks vl 1932.

Baotou om harvmametalloiden samižen keskuz. Metallurgine i himine tehmižed ratas lidnümbrikos.

## Geografijan andmused
Lidnümbrik sijadase läz Mongolijan suviröunad. Lidn om saudud lidnümbrikon suvipäivlaskmas, Huanhen keskjoksmusen hural randal, 1050..1100 ü.m.t. korktusil. Avtonomižen agjan administrativižen Huh-Hoto-keskusen lidnümbrik levigandeb ani päivnouzmha Baotouspäi.

Klimat om kontinentaline kuiv. Voden keskmäine lämuz om +7,7 C°, kezakun-elokun +21..+24 C°, tal'vkun-vilukun −9..−11 C°. Ekstremumad oma −31 C° i +40 C°. Paneb sadegid 304 mm vodes, enamba heinkus-elokus (72..86 mm kus), vähemba kül'mkus-uhokus (11 mm pordos).

## Eläjad
Vl 2010 lidnümbrikon eläjiden lugu oli 2 650 364 ristitud, nellänz' surtte avtonomižes agjas. Vl 2020 lidnan ristitišt oli 2 261 089 eläjad 2662 km² pindal.

Südäimongolijan Tedon da tehnologijan universitet radab lidnas vspäi 2003 ( *Nèiménggǔ kējì dàxué*, , 23..25 tuhad üläopenikoid), sen aluz om pandud vl 1958 kuti Baotoun tehnologine institut.

Rahvahad (2020): han' — 93,2 %, mongolad — 4,2 %, toižed rahvahad — 2,6 %.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnümbrikon tobmuden sait (''baotou.gov.cn''). , mugažo mongolijan kelel (''mgl.baotou.gov.cn'').
Sukre

**Sukre** (guar. i  [ˈsukɾe], ; ) om Bolivijan oficialine pälidn valdkundan konstitucijan mödhe vspäi 1839. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Čukisakan departamentan i sen Oropes-provincijan (*Oropeza*) administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1538 kuti La Plat () hobedan löudmižsijiden tagut. Se om udesnimitadud valdkundan kahtenden prezidentan kanzannimen mödhe vl 1839 (Antonio Hose Sukre, ohjandi vll 1825−1828), oficialiženke tedotamiženke pälidnaks. Vl 1898 ohjastuz sirdi La Pas-lidnha, sil-žo aigal hobedan samine tuli lophu.

Bolivijan Ülembaine Käskuzkund sijadase lidnas.

Sukre šingotase pälidnan funkcijoil i üläopendusen keskuseks, turizmal, cementan i söndtavaroiden pästandal, kebnal tegimištol.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, departamentan lodehes, 2810 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad La Pas-lidnhasai om 415 km lodeheze orhal vai 555 km avtoteidme.

Klimat om subtropine korktoiden mägiden kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +15,0 C°, tal'ven (semendku-eloku) +12,4..+14,1 C°, toižiš kuiš +14,9..+16,6 C°. Ekstremumad oma −4,4 C° (heinku) i +34,9 C° (kül'mku). Il'man lämuz voib ülitada +27 C° miččel taht kul. Paneb halad tal'vel harvoin, ei voi panda niid vilukus-sulakus. Paneb sadegid 646 mm vodes, vihmsezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (87..148 mm kus), läz ei olele sadegid semendkus-elokus (18 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 42..51 % röunoiš semendkus-redukus, 62..69 % tal'vkus-sulakus.

## Tobmuz
Sukre jagase kahesaks nomeruidud rajonaks, sidä kesken om viž lidnrajonad i koume külärajonad.

Edeližed lidnan pämehed (merad) oma Rosario Lopes (kül'mku 2019 — semendku 2021, *Rosario López Rojo de Aparicio*), Ivan Arcienega (semendku 2015 — kül'mku 2019, *Iván Arciénega*).

## Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 295 455 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 390 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2021).

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''sucre.bo'').
Gaborone

**Gaborone** (mugažo tsvanan i anglijan kelil; tsvan. virkand — [χabʊˈrʊnɪ], angl. [ˌɡæbəˈroʊniː], sijaline lühenduz: *Gabs*) om Botsvanan pälidn da kaikiš suremb lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz oli pandud pälidnaks vl 1964 penen žilon sijas, nimitihe 19. voz'sadan tlokva-heimon Gaborone-vejan (*kgosi*, 1825−1931) mödhe. Saudihe uden pälidnan sauvusiden enambust koumes vodes Ripmatomuden Päiväle, vn 1966 30. päiväle sügüz'kud. Enččen Bečuanalendan Mafeking-pälidn jäi uden Botsvan-valdkundan irdpolel, ka faktižikš pälidnad ei olend-ki ani.

Botsvanan päaluzkundad, bankad, birž, aviakompanii, verhiden maiden 19 sur'oigenduzkundad i koume konsulust, järedoiden kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Gaborones, sidä kesken «Debswana» — mail'man kaikiš suremb diamantoiden samižkompanii.

## Geografijan andmused

Lidn seižub Notvane-jogen randal, 1014 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suviafrikan Tazovaldkundan röunhasai om 15 km suvhe.

Lähembaižed lidnad oma Ramotsv suvipäivnouzmas, Mogodičane lodehes, Močudi päivnouzmas, Tlokveng jogen taga.

Klimat om tropine pol'kuiv kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +20,9 C°, redukun-keväz'kun +23,7..+25,7 C°, kezakun-heinkun +13,5..+13,7 C°. Ekstremumad oma −2 C° (heinku) i +40 C°. Paneb sadegid 487 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (71..143 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-redukus (29 mm pordos).

## Tobmuz
Edeline lidnan pämez' om Haskins Nkaigva (reduku 2011 — 2014).

## Eläjad
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 186 007 ristitud. Kaik 231 626 eläjad oli lidnas vl 2011. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Valdkundan ristitišton läz pol't eläb 100 kilometras pälidnalpäi da sen lähemba, 421 907 eläjad oli ezilidnoidenke vl 2011.

Radotomudenmär lidnalaižiden keskes oli 11,7 % vl 2008. SIDS-pozitivižed rahvahanikad ottiba 17,1 % lidnan ristitištos sil-žo vodel, kaikiš suremb pala om 45..49-voččiden keskes (35,4 %).

## Transport
Maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Gaborone ühtenzoitase avtobusoil ezilidnoidenke.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Seretse Khama-seran nimed (*GBE / FBSK*, 425 tuh. passažiroid vl 2008) sijadase vižtoštkümnes kilometras pohjoižpolehe lidnaspäi. Tehtas reisid Afrikan lähižihe maihe.

## Galerei

Christ the King Cathedral, Gaborone.jpg|Hristan-carin päjumalanpert', vn 2012 nägu (riman katoline, om saudud vodele 1968)
Gaborone, Botswana Mosque.jpg|*Dun-Noor*-mečet', vn 2019 nägu
Botswana, Gaborone Central Business District.jpg|Keskuzline azjaline rajon vl 2019
Gaborone, Botswana - Sir Seretse Khama International Airport.jpg|Gaboronen rahvahidenkeskeižen lendimportan terminal vl 2019
Rail transportation.jpg|Raudte lidnas vl 2018


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan Nevondkundan lehtpol' Botsvanan Tazovaldkundan oficialižel saital (''gov.bw'').
Bandar Seri Begavan

**Bandar Seri Begavan** (malain kelel: بندر سري بڬاوان / *Bandar Seri Begawan*) om Brunein pälidn da kaikiš suremb lidn.

Pälidn sijadase kaikiš penembas da kaikiš tihedašti elänzoittud Brunei da Muar-ümbrikos (279 924 eläjad vl 2011).

## Lidnan nimi
Vhesai 1970 lidnan nimi oli *Brunei*-lidn. Vn 1970 5. päiväl redukud udesnimitihe lidnad enččen Omar Ali Saifuddin-sultanan oiktastuseks. Uz' lidnan nimi znamoičeb «Hänen prostitadud lidn» malaikš. *Bandar* farsikš da Indijan kelil znamoičeb «kar» vai «port» vai «taivaz». *Seri* om sanskritan श्री *Sri*-sanaspäi, znamoičeb «emänd» vai «ižand». *Begavan* sündui sanskritan भगवान *bhagavān*-sanaspäi «ülähäine», «jumal».

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1920 britanižen tobmuden aigan.

Bandar Seri Begavan šingotase pälidnan funkcijoil, valdkundaližil holitišil, torguindal, sauvondal, pumaterialiden i meblin pästandal, tekstil'tegimištol, käzitöiden edheotandoil (rahvahaližed pramozlad).

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Kalimantan-saren lodehes, seižub Brunei-jogen pohjoižel randal, Suvikitain meren randpolel, seičeme metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ekvatorialine neps. Voden keskmäine lämuz om +27,6 C°, kuidme +27..+28,1 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +18,4 C° (viluku) i +38,3 C° (keväz'ku). Paneb sadegid 3147 mm vodes, enamba kül'mkus (371 mm) i tal'vkus (357 mm), vähemba uhokus-keväz'kus (162..172 mm kus).

Vn 2007 1. päiväl elokud Brunein sultan ližazi pindad lidnale läz kahesha kerdha: 12,87 km² oli, 100,36 km² linni.

## Administrativine jagand
Bandar Seri Begavan jagase 15 rajonaks (*mukim:aks*).

## Transport
Avtobusad (kuz' maršrutad) i katerad-taksid oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas ezilidnoidenke.

Brunein rahvahidenkeskeine civiline lendimport (*BWN / WBSB*, malaikš: *Lapangan Terbang Antarabangsa Brunei*) sijadase 11 km lidnan keskusespäi. Tehtas reisid lähižiden maiden pälidnoihe, toižed vasttuzlidnad oma Hošimin, Honkong, London, Dubai, Mel'burn, Tokio, om sezonreisid Džiddha.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''municipal-bsb.gov.bn'').
Medel'jin

**Medel'jin** (), oficialižikš **Medel'jinan municipalitet** (), om Kolumbijan kahtenz' surtte lidn (Bogotan jäl'ghe), Antjokii-agjan (departamentan) pälidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1616. Torokanvuitte šingotez oli kuldan löudmižsijihe sidotud Antjokijas.

## Geografijan andmused
Medel'jin seižub Andiden pohjoižes, sijadase 1500 m ü.m.t. korktusil, sen täht ekvatorialine klimat om pehmed.

Lujad manrehkaidused oliba Antjokii-departamentas vozil 1911 (7.2 ballad Rihteran pordhišton mödhe), 1938 (7.0), 1952 (6.7), 1962 (5.6), 1977 (6.5), 1992 (6.6/7.1).

## Administrativine jagand
Medel'jinan municipalitet ühtištub 5 lidnankundad Medel'jin-lidnanke. Kaik ned alajagasoiš 271 rajonaks.

Medel'jin-lidn jagase 6 zonha, ned kogotas 16 kommunaspäi.

## Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 2 441 123 ristitud. Medel'jin om valdkundan kahtenden lidnaglomeracijan keskuz, 3 731 447 ristitud vl 2014.

## Transport
Om kaks' lendimportad. Kordovan Hosen Marijan nimel nimitadud rahvahidenkeskeine lendimport (*MDE*) sijadase 29 km päivnouzmpolehe Rionegro-lidnas-kaimdajas (valdkundansüdäimižed da rahvahidenkeskeižed reisad). Herreran Olajan lendimport (*EOH*) tegeb reisid vaiše valdkundan südäimes.

Vspäi 1995 metro radab lidnas (2 jonod, 28 stancijad, 32 km raudted). Se om üks'jäine Kolumbijas.

## Sebruzlidnad

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine portal (''medellin.gov.co'').
Kaiseri

**Kaiseri** ( [ˈkajseɾi]) om lidn Turkanman keskuzpalas. Se om Kaiserin agjan administrativižeks keskuseks da päpalaks.

## Istorii
Edel meiden erad lidn oli Kappadokijan cariden rezidencijaks, sen nimituz oli *Mazak*. Kätihe Kappadokijad Rimalaižen imperijan provincijaks 8. vodel meiden erad, i Tiberii-imperator udesnimiti lidnad *Kesarijaks (Cezarejaks)*. Lidn oli rimalaižiden rahuziden tehmižen sijaks Azijas. Möhemba hristanuskondan levitandan keskuz.

Kaiseri šingotase joudjal ekonomižel zonal vspäi 1998 (tehmižed, inžiniring da biznesprocessan toižed kompanijad), penil i keskmäižil surtte edheotandoil. Lidn putui vn 2004 Ginnessan Rekordkirjha, avaitihe 139 fabrikad ühtel päiväl.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan lodehes, sambnuden Erdžijes-vulkanan (, 3917 m ü.m.t.) pohjoiženno pautkenno, 1054 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Klimat om ven kontinentaline vai pol'kuiv. Keza om päivoikaz lujas, kuiv da läm' tobjimalaz. Tal'vaig om pehmed, pil'vekaz lujas i lumekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,0 C°, heinkun-elokun +22,6..+22,7 C°, tal'vkun-uhokun −1,0..+0,8 C°. Ekstremumad oma −32,5 C° (viluku) i +40,7 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −0,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +22,6 C° (uhoku). Hala oleskeleb päiči heinkus-elokus. Paneb sadegid 408 mm vodes, enamba keväz'kus-semendkus (47..58 mm kus), vähemba heinkus-sügüz'kus (10..14 mm kus). Voib panda lunt kül'mkuspäi sulakuhusai. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 47..50 % röunoiš heinkus-sügüz'kus, 72..76 % tal'vkus-uhokus, 55..68 % toižiš kuiš.

## Tobmuz

Kaiseri otab agjan viž rajonad 16:späi: Kocasinan i Melikgazi (pertišton päpala), Hacilar, Incesu, Talas.

Lidnan tobmuden pämez' om municipalitetan mer (). Edeline lidnan pämez' om Mustafa Čelik (*Mustafa Çelik*, uhoku 2015 — keväz'ku 2019).

## Eläjad
Vn 2011 Turkanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 977,240 ristitud, agjan nell' videndest. Kaik 1,175,886 eläjad oli lidnas vl 2021. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Nimitadud mägen mödhe Erdžijes-universitet (, 54 tuh. üläopenikoid vl 2024) radab lidnas vspäi 1978.

## Transport

Avtobusad i kiruhtramvain *Kayseray*-sistem (vspäi 2009, nell' jonod 75 stancijanke, 46 km raudted) oma kundaližeks transportaks lidnas.

Rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Kaiseri Erkilet*-lendimport (*ASR / LTAU*, 2,2 mln passažiroid vl 2025) sijadase vides kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Turkanmadme päpaloin (Stambul, Antal'j, Izmir), Kipran pohjoižhe, mugažo Saksanman surihe lidnoihe i Päivlaskmaižen Evropan pälidnoihe, äjad reisad niihe oma sezonižed.

## Sebruzlidnad
*  Krefel'd, Pohjoine Rein da Vestfalii, Saksanma (2009)
*  Miškol'c, Mad'jaranma (2013)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''kayseri.bel.tr'').
Arekip

**Arekip** ( [aɾeˈkipa], , ) om lidn Perun suves. Se om valdkundan kahtenz' surtte ižandusen keskuz Lim-pälidnan jäl'ghe. Om ühtennimižen agjan administrativižeks keskuseks.

## Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1540 ispanijalaižil. Sen alangišt om elänzoittud 6.-7. voz'sadaspäi edel meiden erad vai aigemba. Vl 1868 Arekip oli pandud mantazole manrehkaidusel i sid' rekonstruiruidud kut oli ende. Lidnan istorine keskuz mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 2000.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Andiden pautkidenno, läz letkesišt rahvahatont Atakam-mad, 2041..2810 m korktusil, 2338 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Huaiko Učumajo-tahondas (). Čili-jogi läbitab lidnad pohjoižespäi suvhe.

Klimat om kuiv päivoikaz korktoiden mägiden. Kun keskmäine lämuz om +14..+15 C° vodes läbi. Paneb sadegid 96 mm vodes, läz ei olele niid sulakus-tal'vkus (7 mm kaikes pordos). Jäl'gmäine luja manrehkaiduz oli vn 2001 23. päiväl kezakud (7,9 ballad). Vähäaktivine *Misti*-vulkan (vai *Guagua Putin*, isp. *Guagua Putina*, 5822 m kortte) sijadase 17 km päivnouzmha lidnan keskusespäi, jäl'gmäine tuhkanheitand oli vl 1985, mugažo 198 vodes edel sidä.

## Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 861 145 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 1,0 mln ristituid elädas lidnas ezilidnoidenke 3057 km² pindal (2017).

Edeline lidnan pämez' oli Alfredo Zegarra Tejada (2011−2018).

## Transport
Vspäi 1871 raudte ühtenzoitab lidnad Tünen valdmeren randištonke Mol'jendo-portas. Om vaiše jüguvendoid tedme, se vedase Kusko-lidnannoks kontinentan südäimes. 1930-nzil vozil Panamerikaine avtote ühtenzoiti lidnad mail'manke. Avtobusad da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes, avtobusad-žo ajeltas lähižihe surihe lidnoihe.

Rahvahidenkeskeine Rodriges Bajonan nimed lendimport (*AQP*, 1,8 mln passažiroid vl 2018) sijadase 19 km lodeheze lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Čilin lidnoihe, La Pasha, Buenos Airesha, mugažo Perudme.

## Sebruzlidnad
*  Arik, Čili (vspäi 2005)
*  Korientes, Argentin (1992)
*  La Pas, Bolivii (1989)
*  Monterrei, Nuevo Leon, Meksik (2006)
*  Šarlott, Pohjoine Karolin, AÜV (vspäi 1963)

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Arekipan agjan oficialine sait (''muniarequipa.gob.pe'').
Armenii (lidn, Kindio, Kolumbii)

**Armenii** () om lidn Kolumbijan päivlaskmas. Se om Kindio-agjan (departamentan) administrativine keskuz. Om valdkundan kofen kazvatandan pälidnaks.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1880 kuti *Villa Ol'gin * (). Sai oficiališt statusad vl 1889. Om nügüdläiženke nimitusenke armenijalaižiden ühten usadiboišpäi nimen mödhe i voziden 1894−1897 niiden genocidan muštoks. Vn 1999 vilukun 25. päivän manrehkaiduz (M6,2) mureni läz kaiked lidnad, 1230 eläjid pölištuiba.

Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, 1551 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Vl 2012 eläjiden lugu oli 292 008 ristitud. Kaik 500 tuh. eläjid om ezilidnoidenke (2018).

## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''armenia.gov.co''). 
* Lehtpoled lidnan municipalitetas ''municipio.com.co''-saital. 
* Lidnan turizman sait (''armeniaculturayturismo.gov.co'').
Asan

**Asan** ( *Asan-si* [a.san]) om Korejan Tazovaldkundan lidn Čhunčhon Namdo-agjas.

## Istorii
Eländpunkt oli makundan lidnudeks 19. voz'sadal. Kätihe makundan keskuseks vl 1914. Sai lidnan statusad vl 1995.

Asan šingotase 14 tegimištkompleksal, niiden kesken avtopaloiden (Hyundai Motors) da elektronikan komponentoiden (Samsung Electronics) tehmižel. Meriport radab lähižes Phönthek-lidnas.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, agjan pohjoižes, Kokköčhon-jogen randoil. Se jogi augotase lidnan päivnouzmaižiden mägiden pautkil i jokseb päivlaskmha, sädab avarod alangištod Kvandoksan- (suves) i Jonjisan- (pohjoižes) mägiden keskes. Lidnan pohjoine pala om tazomb relätivižešti, kukhikaz.

Klimat om mussonine, paneb sadegid 1300 mm vodes, enamba vihmsezonas (kezaku-sügüz'ku). Voden keskmäine lämuz päiväl om +16,3 C°, vilukun +1 C°, kezakun-elokun +27..+29 C°.

## Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 287 073 ristitud.

Nell' universitetad oma lidnas: Hoseo, Seonam, Sunčunhjan, Sun Mun, mugažo Asanan informacijan da tehnologijan politehnine kolledž.

## Sebruzlidnad
*  Lansing, Mičigan, AÜV (vspäi 2006)
*  Miškol'c, Mad'jaranma (2011)
*  Mvanz, Tanzanii (2007)
*  Tailer, Tehas, AÜV (2007)

## Irdkosketused
* Lidnan tobmuden oficialine sait (''asan.go.kr'').
Bil'bao

**Bil'bao** ( [bilβo],  [bilˈβao]) om Ispanijan 10. lidn eläjiden lugun mödhe, Biskaij-agjan administrativine keskuz. Mülüb avtonomižhe Baskma-ühthižkundha, sen kaikiš järedamb lidn.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1300 biskaižen Diego Lopes V de Aro-ohjandajan pätandan mödhe.

Bil'bao šingotase meriportal, turizmal i rahaazjoiden sarakol.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase Nervjon-jogen randoil (,  72 km pitte), 0..689 m korktusil, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel (6..32 m lidnan pertištos). Jogi lankteb Biskaižhe lahthe i sädab estuarijad siš. Bil'baon keskuzpala seižub 16 kilometras lahtespäi. Ezilidnad oma lahten randal.

Klimat om valdmeren subtropižen i venon röunal, pil'vekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +14,7 C°, kezakun-sügüz'kun +18,4..+20,9 C°, tal'vkun-uhokun +9,3..+9,9 C°. Ekstremumad oma −8,6 C° (uhoku) i +42,0 C° (heinku, eloku). Paneb sadegid 1134 mm vodes, enamba kül'mkus-vilukus (120..147 mm kus), vähemba kezakus-sügüz'kus (50..73 mm kus). Paneb lunt tal'vel lähižiden mägiden pautkil. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..73 % röunoiš voden aigan.

## Tobmuz

Lidnan municipalitet jagase kahesaks nimitadud rajonaks (üks'lugu , ), ned alajagasoiš 34 neiborhudaks (*auzoa*). 

Lidnan municipalitetan tobmuden pämez' om alkal'd (, ). Edeližed lidnan pämehed oma Ibon Areso (keväz'ku 2014 — kezaku 2015), Injaki Azkuna (*Iñaki Azkuna*, heinku 1999 — keväz'ku 2014).

## Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 349 356 ristitud, vl 2018 — 345 821 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 433 115 eläjad vl 1982, sid' vajehtihe lidnan municipalitetan röunoid, i ristitišt poleni statistižikš. Läz üht millionad ristituid elädas ezilidnoidenke.

Kaik kaks' universitetad baziruišoiš lidnas: Baskman universitet (alusenpanend 1968 kut Bil'baon universitet, reorganizacii 1980, 44,9 tuh. üläopenikoid 2009-10 openduzvodel) i privatine riman katoline Deuston universitet (alusenpanend 1886 ende erigoittud Deusto-municipalitetha, 12,3 tuh. üläopenikoid 2018-19 openduzvodel).

## Transport
Avtobusad, tramvaid i metropoliten (radab vspäi 1995, om koume jonod, 48 stancijad, 51 km raudted) oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i ezilidnjonused ühtenzoittas ezilidnoidenke. Meriport radab Biskaižen lahten randal.

Rahvahidenkeskeine civiline *Bil'bao*-lendimport (*BIO / LEBB*, , , 6,3 mln passažiroid vl 2023) radab ühesas kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Päivlaskmaižen Evropan äjihe surihe lidnoihe, Pohjoiževropan pälidnoihe, Stambulha i Egiptha, mugažo Ispanijadme.

## Galerei

Bilbao - Ayuntamiento 24.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2014)
Casco viejo.jpg|Vanh lidn (2012)
Bilbao-07.jpg|Gotikaine ph. Jakovan päjumalanpert', vn 2017 nägu
Aeropuerto Bilbao Loiu 01.jpg|*Bil'bao*-lendimportan terminal vl 2015
Bilbao - Intermodal 23 retouched.jpg|*Bilbao Intermodal*-avtobusstancii vl 2022


## Homaičendad


## Irdkosketused
* Lidnan oficialine sait (''bilbao.eus'').
Barkisimeto

**Barkisimeto** ( [baɾkisiˈmeto]) om lidn Venesuelan lodehes. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Lar-štatan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Iribarren-municipalitetan keskuz.

## Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1552 samha kuldad. Vn 1812 manrehkaiduz mureni lidnad lujas.

Barkisimeto šingotase transportteiden sol'meks valdkundan keskuzpalan i päivlaskman keskes. Ümbriratas sadud tarbhaižid kaivatusud lidnan tegimil. Ižandusen toižed päsarakod oma sauvond, torguind, sömtegimišt (kofen edheotandad), metalltegesiden pästand valamižen mahtusel i mehanižel ümbriradmižel, nahkoiden i tabakan ümbriradmine.

## Geografijan andmused
Lidn sijadase 566..940 m korktusil, 640 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Tobjan palan reljef om lapak. Matkad Karakas-pälidnhasai om 260 km päivnouzmha. Manrehkaidusiden magnitud voib sadas erasti vidhe..kudehe ballhasai.

Klimat om tropine pol'kuiv. Kun keskmäine lämuz om +20..+22 C° tal'vkus-uhokus i +23..+26 C° voden toižen aigan. Paneb sadegid 543 mm vodes, vähemba tal'vkus-keväz'kus (7..25 mm kus).

## Tobmuz

Lidnan territorii mülütab kümne nimitadud tulendad: seičeme oma Irribaren-municipalitetas i koume Palavecino-municipalitetas.

Lidnan tobmuz om kahtenvuitte. Irribaren-municipalitetan pämez' () ohjandab Barkisimeton tobjal palal, administracii radab lidnan keskuzpalas. Sen edeline pämez' om Luis Jonas Rejes (*Luis Jonás Reyes*, radoi vspäi 2017 i oli valitud tošti voziden 2021−2025 strokuks). Palavecino-municipalitetan administracii sijadase Kabudare-tulendas lidnan suves, sen pämez' om Derbi Guedes (*Derby Guedez*, 2021−2025), edeline — Mirna Vies (2017−2021). Valitas pämehid i municipaližiden nevondkundoiden ühtnijoid kaikel rahvahal nelläks vodeks.

## Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 1,059,092 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Enamba 1,8 mln eläjid om lidnaglomeracijas.

Valdkundaline Keskuzpäivlaskmaine universitet Lisandro Al'varadon nimed () om alusenpandud vl 1962 koumeks profškolaks, nimitihe universitetaks vspäi 1967. Kaik kahesa valdkundališt i seičeme privatišt üläopendusen aluzkundad oma ezitadud lidnas niiden päkampusoikš vai filialoikš.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Municipalitetan tobmuden sait (''alcaldiadeiribarren.com.ve'').