Tosnon rajon

**Tosnon rajon** () om Venäman municipaline ühtnik Leningradan agjas.

Administrativine keskuz om Tosno-lidn. Se mülüb rajonha vspäi 2006, sijadase rajonan pohjoižes.

## Istorii
Rajonan aluz om pandud vn 1930 19. päiväl elokud Leningradan agjaha enččiden Lübanin, Detskoje Selon i Kolpinon rajoniden küläkundoišpäi, panihe Tosno-žilod keskuseks. Vl 1960 ühtištadihe enččen Mgan rajonan palad Tosnon rajonanke. Vl 1963 Tosno kändihe lidnaks i vhesai 2006 se oli alištunu agjan tobmudele. Vl 1977 enččen Mgan rajonan ühtištudud pala läksi Kirovskan rajonha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.

## Geografijan andmused
Tosnon rajon om Leningradan agjan suvine taho. Pind — 3 655 nellikkilometrad (ühesanz' sija agjas). Mec katab rajonan sokhan territorijan nell' videndest, sil om il'man kaičendfunkcii tobjimalaz.

Om röunoid Venäman kudenke rajonanke da Piterinke:
* pohjoižpäivnouzmas Leningradan agjan Kirovskan rajonanke;
* päivnouzmas Leningradan agjan Kirišin rajonanke;
* suvipäivnouzmas Uz'lidnan agjan Čudovon rajonanke;
* suves Uz'lidnan agjan Uz'lidnan rajonanke;
* suvipäivlaskmas Leningradan agjan Lugan rajonanke;
* päivlaskmas Leningradan agjan Gatčinan rajonanke;
* lodehes Piterinke.

Znamasižed joged oma Tosn (Nevan hura ližajogi) da Tigod (Olhavan hura ližajogi). Kaikiš järedamb järv om Pendikovskoje-järv (2,1 km²). Kaik joged da järved mülüdas Baltijan meren (Atlantižen valdmeren) basseinha.

Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (apakkivi, gravii, šebin', letked, saved, mouckivi), mergel', dolomit, mec, reskvezi.

## Tobmuz

Vspäi 2006 rajonan territorii jagase 13 municipaližeks ühtnikaks: seičeme lidnankundad da kuz' küläkundad.

Käskusenandai tobmuz om Deputatoiden nevondkund () 26 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad sihe oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud. Viktor Zaharov radab sen ezimehen da rajonan pämehen vn 2014 sügüz'kun 25. päiväspäi. Deputatoiden nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.

Vn 2007 elokuspäi Vladimir Dernov radab rajonan administracijan pämeheks koumanden strokun jäl'geten. Vn 2014 sügüz'kuspäi hän-žo radab Tosnon lidnankundan administracijan pämeheks. Kahesa varapämest oma hänele abhu. Kaik kahesa komitetad, kahesa palakundad, viž sektorad da laudkund alištudas rajonan administracijan pämehištole.

## Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe rajonan eläjiden lugu oli 122 999 ristitud (nellänz' sija agjas), vn 2021 — 136 200 ristitud (kaikiš suremb ristitišt). Kaik 129 682 eläjad oli rajonas vl 2017.

Kaik om 115 eländpunktad rajonas, niiden kesken nell' lidnad, nell' lidnanvuittušt žilod, 13 muite žilod, kaks' raudtestancijan žilod, 86 küläd, üks' futor da viž kordonad.

Toižed znamasižed eländpunktad oma Tel'manan lidn (24,0 tuh. rist. vl 2021, 8,7 tuh. rist. vl 2010), Nikol'skoje-lidn (21,3 tuh. rist. vl 2016), lidnanvuiččed Ul'janovk-žilo (12,6 tuh. rist. vl 2016), Fornosovo-žilo (6,4 tuh. rist. vl 2016) da Bor-žilo (5,3 tuh. rist. vl 2016), Lüban'-lidn (4,6 tuh. rist. vl 2016).

Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe): venälaižed — 87,8 %, ukrainalaižed — 1,7 %, vaugedvenälaižed — 0,9 %, totarlaižed — 0,7 %, uzbekalaižed — 0,5 %, čiganalaižed — 0,4 %, armenijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,5 %, rahvahuden ozutandata — 5,1 % (jäl'gmäižiden keskes 22,7 % mahttas pagišta venäkelel).

Erased-se igähižed rahvahad: suomalaižed — 125 rist. (0,10 %), karjalaižed — 70 rist. (0,06 %), estilaižed — 26 rist. (0,02 %), vepsläižed — 16 rist. (0,01 %), saamalaižed — 6 rist. (vähemb mi 0,01 %), ižoralaižed — 1 rist. (vähemb mi 0,01 %).

## Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma:
* sauvondtegesiden da sauvondmaterialiden pästand (keramine apakut, raudbetontegesed, metallkonstrukcijad, teraz- da alüminiitorved, sanitarine tehnik da fitingad, savič, faner, kleid (Henkel), mujud);
* mašinoidensauvomine (Caterpillar-ekskavatorad — tarbhaižiden kaivatusiden samižen täht; avtod tepuhtastandan täht; lämuzmašiništ);
* himine (nozolad heretused), kodihimijan pästand (muil da pezendtuhk);
* turbhan samine;
* mecan varhapanend da ümbriradmine (Lübanin meckombinat);
* sömtegimišt;
* maižanduz (maploduiden kazvatuz, sigaliha, lehmänmaid, kombiniruidud söte kabjživatoiden täht);
* torguind da varažomad;
* jüguavtoiden logistik i raudtetransport.

## Homaičendad


## Irdkosketused
* Tosnon rajonan oficialine sait (''tosno.online'') i sen versii edel 2022. vot (''tosno-online.com'').