open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ceza de San Bórtoło (Venesia)

La **céxa de San Bortoło** xe un edificio sacro de Venesia, situà inte el sestièr de San Marco, arénte el canpo omonemo, infra el Ponte de Rialto e San Salvador.

## Storia
De antighisima formasión sia cofà Ceza sia 'fà parochia, San Bortoło, gà incorso par secołi in tacaìse par la pròpia autonomia, mesa a repentagio da ła visinisima San Salvadór, Ceza più prestigioxa. Inte el Tresento, xontàda al Patriarcàdo de Grao, par la Ceza gera finìi tałi problemi, ma gà dovùo perdèr comunque parte de ła pròpia łibartà. Co ła sopresión del 1541 del Patriarcàdo de Grao, parò, San Bortoło gera tornàda ad èser parte del Patriarcàdo de Venesia, inte el cuałe gà exercità inte i secołi drìo el so ròło de parochia.

Gera ła Ceza de ła comunità xermànega de venesia, gravitante ne'l Fontego dei Todeschi.
Par un so altèr ła famegia Fugger ghe gà ordenà ad Albrecht Dürer ła pała de ła *[[Festa del Roxàrio]]* (ancùo a Praga), conpletàda inte el 1506. Inte el Sinquesento, a ła Ceza se gà xontà ła *Scoła del Santisimo Sacramento*, a l'òpara de ła cuała, infra łe altre robe, se deve łe comisión de łe numeroxe òpare d'arte de ła céxa.

Nei primi de l'Otosento, co łe represión de Napołeón, xe stàda seràda al culto. Ancùo, ła Ceza desconsagràda de San Bortoło xe dipendente da San Salvadór, de ła cuała inte el 2009, mostra i texóri.

## Descrisión
Malgrado ła so mołe no sia trascurabiłe, San Bortoło rexulta inpercetibiłe, se no se ne rimàrca el canpanièl o ł'intràda lateràn desmontando dal Ponte de Rialto: infati ła xe incastonàda intra i pałasi che ła sircuìse su tute łe quatro bande. Par quanto riguarda ł'edificio, se tràta de na Ceza a na navada, co cùboła a ła croxera de staltra col transeto. Inaxónta drento ła cèxa se càta do scoltùre de Enrico Merengo.

A l'interno se ricorda i dipinti de Sante Peranda (*Caduta della manna*) Palma il Giovane (*Castigo dei serpenti*) e l'altàr maxór setesentesco de Bernardino Maccaruzzi. Inte el presbiterio e ne ła capeła a drita se trova afreschi de Michelangelo Morlaiter. Le ante de l'òrgano xe un caolaóro xovenìl de Sebastiano del Piombo.

Accademia - Saint Louis of Toulouse and Saint Sinibald by Sebastiano del Piombo.jpg|Porte aperte.
Accademia - San Bartolomeo e san Sebastiano di Sebastiano del Piombo.jpg|Porte chiuse.


## Voxe łigàe
* Cexe de Venesia
In sta Ceza ghe gà tegnùo łesión de matemàtega Fra' Luca Pacioli amigo sodałe de Leonardo da Vinci.

## Altri progeti
Partìo Nasional Scoseze

{{
El **Partio Nasional Scosexe** (in inglexe: *Scottish National Party* o **SNP**; in gaelico scosexe: *Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba*) el xe un partio pułitego scosexe de ispirasion socialdemocratega che el revendica l'independensa de ła Scosia dal Regno Unìo.

A łe elesion par el parlamento scosexe del majo 2011 el ga ciapà ła majoransa asołuta. El so leader Alex Salmond el xe cuindi deventà cao del goerno scosexe.
Partìo Verde Scoseze

{{
El **Partio Verde Scosexe** (in inglexe: *Scottish Green Party*, in gaelico scosexe: *Pàrtaidh Uaine na h-Alba*, in scots: *Scots Green Pairty*) el xe un partio pułtego scosexe. El fa parte del Partio Verde Eoropeo.

Fin al 1990 el faxeva parte del Partio Verde del Regno Unìo, ma deso, anca se'l continua a cołaborar co i altri partii verdi del Regno Unìo e de l'Iralnda, el xe conpletamente independente.
Plaid Cymru

{{
El **Plaid Cymru** (pronunsà: [ˈplaɪd ˈkəmrɨ]; ciamà in inglexe, *The Party of Wales*) el xe un partio pułitego gałéxe de ispirasion socialdemocratega che el sostien ła costitusion de un Gàłes independente drento l'Union Eoropea. El xe sta formà inte el 1925.
Canal de Canarégio

El **canàl de Canaregio** el ze una de łe vie d'acua più inportanti de Venesia. El cołega el Canal Grando co l'area nord-osidentàl de Canaregio, infrà łe fondamenta de San Giobbe e ła fondamenta de Saca San Momoło.

Par le dimension superiori a cuełe de i normałi rii interni a'l sentro stòrego, el canàl el parmete l'atraversamento, oltra che a łe picołe inbarcasion, anca a i batełi de l'ACTV.

## Architeture
[left|thumb|[Pałaso Surian Bellotto]]
[thumb|L'inboco de'l Canal Grando; a sanca [Pałaso Labia e ła statua de'l Morlaiter|sinistra]]
Inportanti ze i do ponti che i traversa el canàl infrà i più caratarìsteghi e grandi de ła sità: el ponte de łe Gułie, risałente a'l XVI sècoło, el ze l'unico nobiłià da pinacołi, e el ponte dei Tre Archi, unico ezenpio oncora ezistente in Venesia de ponte a più arcade.

Na statua raprezentante *[[San Giovanni Nepomuceno]]*, òpara de'l Morlaiter, ła ze prezente su ła riva ovest de'l canàl de Canaregio a l'inboco de'l Canal Grando.

Łe do fondamenta che se zlonga a i ładi de'l canàl łe mostra un mucio de fasade de vałor architetònego: su tute, Pałaso Labia, łogà a l'intersion co'l Canal Grando; ma denji de nota ze anca Pałaso Priuli Venier Manfrin, Pałaso Sovergnan, Pałaso Bonfadini Vivante, Pałaso Testa, Pałaso Surian Bellotto.

Oltra a i pałasi, va sitàe anca łe Cieze che se łeva łongo el canàl: Santa Maria dei Penitenti e el só conpleso conventuàl, San Giobe (che a'l canàl revolze el łai de sanca) e San Geremia (co una de łe só do fasàe).

## Bibliografia
* *Venezia*, Touring Club Italiano, 1970, p.&nbsp;464.

## Altri progeti

## Voxe łigàe
* Canal de ła Zueca
* Pałasi de Canaregio
## Siti che se pol vardàr
* Video su youtube del Canàl del Canaregio
* Somegie del Canal de Canaregio
* Somegie del Canal de Canaregio
* da venicewiki, ła guida cołaborativa de Venesia
* Descrision del sestièr de Canaregio
* Itinerario nel sestièr de Canaregio 
* Mapa del sestièr de Canaregio
* da venicexplorer.net 
* da ombra.net
Wörther See

El **łago de Wörth** (in todésco *Wörther See*, in sloven *Vrbsko Jezero*) el xe un lago ostriago situà inte la region de la Carinzia, e el pì grando de la stessa.
El xe longo 16,5&nbsp;km e largo 1,5&nbsp;km, su de le so rive se cata cità cofà Clanforte, Velden, Pörtschach, Krumpendorf e Maria Wörth (xe sto ultimo a darghe el nome al lago).
Topa

La **topa** ła ze na inbarcasion a fondo piato tìpega de ła Laguna de Venesia.

Dopo che'l se ga zviłupà inte'l Novesento cofà mezo da dipòrto, el se treta de na variansa più capiente *[[topo]]* da cui el se desferensia par ła forma de'l pòpe che ła ze piana (a ''specio'') e non tondizante e par le dimension più cotenjùe. Tìpegamente, infati, na *topa* ła prezenta na łonghesa conpreza infrà i 6,5 e i 7,30 metri e na łarghesa che varia intrà 1,70 e 1,90 metri.

Anca ła propulsion ła ze versatiłe: l'inbarcasion ła pol èsar spenta sia a remi (co pozision de voga a ła veneta e da uno a cuatro vogadori) che a veła co àlboro trasportàbiłe łozà inte'l trasto popiero, timon-darìva pozisionà a pope e veła a'l terso. La forma a specio de'l pòpe ła se ga po' mostrà parfetamente adata par l'istałasion de motori forabordo, favorìndo cusì el rapido pasagio a na propulsion motorizada patòca.
Le dimension cotenjùe, che fasiłita ła navigasion anca inte l'area urbana, e ła versatiłità de i mezi de propulsion łe ga  fisà el suceso de 'sto tipo de inbarcasion, che ła ze intrà łe più diramàe in sità, adibìa prinsipalmente par funsion de diporto (ła pol trasportar sìe-sete parsone) e ocazionalmente par el strapòrto de carghi rełativamente contenjùi.
Verso ła fine de'l Novesento, a i modełi tradisionałi reałizài in łenjo se ga fiancà anca modełi reałizà in vetroresina (veroraza).
 
## Note


## Łigamenti foresti
* Dexegno tecnico de ła ''topa'' dal sito Veniceboats.com
Rascona

La **rascona** ła gera na inbarcasion da strapòrto tìpega de ła laguna de Venesia, ancùo non più utiłixàda.

De grande dimension (ła łonghesa media ła zera de 28 metri par na łarghesa de 6,5 metri), ła gera caraterizà da na forma a mezałuna e fondo piàto[1] co un pescar derivàbiłe da i 35 sentimetri a vodo a poco più de un metro e mezo a pien cargo.

La pròva e ła popa tute do a pónta vertical da'l profiło tondà, łe gera un mucio èrte respeto a'l peło de l'acua, rivando fin a cuatro metri e mezo. A segonda de łe dimension, ła portada ła zera conpreza infrà łe 15 e łe 120 tonełàe.

La propulsion ła gera a veła, co do àlbori abatìbiłi e veładura a'l terso, opur a traìno co cavałi inte i trati fluviałi atresà.

La manùvra ła gera controłada tramite do màsemi timoni łaterani da ła forma a véntoło[2] e de łonghesa conpreza intrà i sìe e i dieze metri.

I timoni i se trovava a popa e i venjiva governài da un singoło marinér. La gera indotada a popa de na gabìna da'l covèrto a forma sircołar, adibìa ad ałozo par l'ecuipagio. La stiva ła gera proteta da łe intenperìe da un inbògio de tełe insieràe e stiòre (el *tierno*) fisada so na apozita strutura mobiłe in łenjo. L'inbarcasion ła gera stada utiłizada par el traspòrto de marcansìe fin a ła metà de ł'Otosento par po' cascàr e fenìr in dezuzo patòco.

## Note
# Dexegno de ła rascona da veniceboats.com
# Descrisión de ła rascona da veniceboats.com
Chitarista

right|250 px|thumb|Un ghitarista che'l ze drìo sonàr na ghitara ełètrega
El **Chitarista** (o Ghitarista) el ze un muzicista sonador de ghitara. Un ghitarista el pol esar navegà in uno o più tipi de ghitara: ełètrega, folk o clàsega. Normalmente in itałian, al rovérso che in ingleze, el sonadór de ghitara baso no'l vien indegà cofà ghitarista ma basista.

## Caratarìsteghe
La ghitara el ze un strumento stremaménte versatiłe. De conseguensa, el ghitarista el pol dezvólzer rołi un mucio difarenti. In un grupo el połe sonàr sia el conpanjamento rìtmego sia ła ghitara sołista.
Un ghitarista el pol spisegàr łe corde co łe óngie e sonarle co na patàca. N'altra tècnega manco utiłizàda e manco sparpanjada, ła ze el *[[fingerstyle]]*.[1]

La ghitara ła pol èsar utiłizada da un cantante par conpanjar ła pròpia voze, a volte 'fa ùnego strumento. Serti artisti famozi in 'sta categoria i ze el cantadór itałiàn Fabrizio De André o el cantadór canadexe Leonard Cohen[2].A ze anca comùn inte ła mùzega folk conpanjàr ła ghitara co ł'armonica a boca cofà Edoardo Bennato, Bob Dylan, Neil Young, o Bruce Springsteen[3].

Alguni famozi ghitaristi no i ga mai inparà a łèzer ła mùzega sèitando sonàr a "recia" cofà a ezenpio Rev. Gary Davis che'l conoseva poche pozision in un personàl tipo de incordadùra dita "verta".

## El ghitarista inte ł'arte
right|200 px|thumb|Ła dopia ghitara co dopio mànego de Jimmy Page
El ghitarista el ze stà de frecuente sogeto de òpare d'arte. Uno dei ezempi pì famozi el ze el dipinto de Edgar Degas che'l rafegura el verùo pare de ł'artista, Auguste de Gas, e el ghitarista Lorenzo Pagans[4].

## Note
# Fingernails to play the guitar: history
# Leonard Cohen, Minnewaterpark, Bruges, Belgium, 10 July 2008 « Viennese Waltz
# Harmonica for Guitar Players-Playing Blues Harp of harmonica together like Bob Dylan, Neil Young, Springsteen, Tom Petty with Guitar, learn with neck rack
# Edgar Degas/Degas's Father Listening to Lorenzo Pagans Playing the Guitar/about 1869-72

## Calche altra somegia de ghitaristi famozi

Imàjine:John Mayer in Cleveland.jpg|John Mayer in conserto a Cleveland
Imàjine:JohnMayerCrossroads2007.jpg|John Mayer Crossroads 200...
Imàjine:JimmyPage2.jpg|Jimmy Page
Imàjine:Jimmy Page 1983.jpg|Jimmy Page - 1983
Imàjine:Jimmy Page with Robert Plant 2 - Led Zeppelin - 1977.jpg|Jimmy Page e Robert Plant che sona inte i Led Zeppelin
Imàjine:George benson 1986 montreux 16 3.jpg|George Benson - 1986 -montreux
Imàjine:George Benson 2009.jpg|George Benson inte el 2009
Imàjine:Jeff Beck 1972.jpg|Jeff Beck 1972
Imàjine:Jeff Beck 2011 2.jpg|Jeff Beck 2011
Imàjine:Bonamassa.jpg|Joe Bonamassa durante na so performance
Imàjine:JoeBonamassa.jpg|Joe Bonamassa
Imàjine:Eclapton cardiff.jpg|Eric Clapton a Cardiff
Imàjine:B.B. King 3011710047.jpg|B.B. King
Imàjine:Ritchie Blackmore 1977.jpg|Ritchie Blackmore 1977
Imàjine:G3 - Joe Satriani, Steve Vai & John Petrucci.jpg|Joes Satriani, Steve Vai & John Petrucci
Imàjine:Gary moore.jpg|Gary Moore
Imàjine:RockNRollGuitarist.png|Chitarista Rock'n Roll
Imàjine:100 1500.jpg


## Altri progeti
Spisegàr łe corde co' łe óngie

El **spisegàr łe corde co łe óngie** xe na tecnica uxàda par sonàr i strumenti ad arco, che se otien quando che łe corde, invese che eser strisàe co ł'archeto, vien spisegàe co i dei; se ghe ne recava un son curto e forte.

El primo uxo del spisegà ne ła muxica clasica xe de Claudio Monteverdi, ne *[[Il combattimento di Tancredi e Clorinda]]* (sirca 1638).
Ceza de San Stae

Ła **cieza de San Stae** (o **Sant'Eustachio e Conpanji martiri**) ła ze un edifisio łerigiozo de ła sità de Venesia, situà inte'l sestièr de Santa Croze, inte'l canpo omònemo.

## Storia
A ze oncora da ciarìr l'orìzene de ła cieza.
Segóndo Giuseppe Cappelletti  ła sarìa stàda cazamentàda da Obelario, primo vescovo de Ołivoło, verso ła fin de'l VIII sècoło. Łe croniche, invese, łe aferma che ła gera stàda fondàda inte'l 966 da łe famegie Tron, Zusto e Adoaldo. Tutociò, el cronista Andrea Dandolo, che'l ga descrivesto el pezante insendio de'l 1105, no'l ła mensona e ła prima testimoniansa serta ła ze un documento de'l 1127, dove ła ze recordàda cofà parochia filiałe de San Piero. Inte'l 1331 ła ze invese recordàda come cołegiada.
Segóndo cuanto che reporta i rezoconti de łe vìzite pastorałe de'l Setesento, San Stae ła zera na parochia popołoza, rica e vitałe e i só paròci i gera anca canonici de ła bazéłega de San Marco.
Co łe stride de Napołeon, ła gera deventàda retoria de San Cassian, ma ła ze tornàda parochiałe inte'l 1953.
Anpo', ła ze stàda soprimesta da nòvo inte'l 1965. Da l'ano drìo ła ze na retoriałe independente .

## Descrision
Al só interno A ze consarvàe serte òpare dei pì séłebri artisti venesiani barochi de inisio setesento. A ghe trovemo depinti de Sebastiano Ricci, Giambattista Tiepolo, Giovanni Battista Pittoni e Giovanni Battista Piazzetta. Ła Cieza ła ze stada prozetada da Domenico Rossi. Ła costrusión de ła fasada ghe ze stà fidada inte'l 1709; ła ga ła forma de un tenpio, co un inponente fronton triangołar, sostenjùo da cołone che łe puza so èrti pedestałi.
Tìpegamente baroca ze ła ghinberga a tìnpano scavesà so'l portal de entrada.
Cui A ze stà tumułà do dozi: Alvise II Mocenigo inte'l 1709, soto ła granda taveła a'l sentro de ła cieza, e Marco Foscarini inte'l 1763, inte ła capeła de famegia.

## Gałarìe de somegie

File:Giovanni Battista Piazzetta - Martyrdom of St James - WGA17433.jpg|Giovani Battista Piazzetta - El martirio de San Bapi
File:Giovanni Battista Pittoni - The Torture of St Thomas - WGA17976.jpg|Giambattista Pittoni, Ła tortura de San Tomà
File:Giovanni Battista Tiepolo - The Martyrdom of St. Bartholomew - WGA22251.jpg|Giovanni Battista Tiepolo, El martirio de San Bórtoło
File:Sebastiano Ricci - The Liberation of St Peter - WGA19436.jpg|Sebastiano Ricci, Ła Łibarasion de San Pièro
File:San Stae dal Canal Grande.JPG|Ła Cieza de San Stae da'l Canal Grando
File:San Stae 1.JPG|Ła fasada de ła Cieza de San Stae
File:San Stae 2.JPG|Interno de ła Cieza de San Stae
File:Eglise San Stae.JPG|Ła Cieza de San Stae


## Siti da vardàr
* Ceza de San Stae de Venesia - Ceza - Arte.it
* Ceza de San Stae - Venezia Si 
* Ceza de San Stae 
* The Churches of Venice - Santa Croxe 
* Ceza de San Stae dal sito de venicewiki.org
* Ceza de San Stae(Eustachio) - turismovenezia.it 
* Ceza de San Stae - Chorus

## Note


## Altri progeti
Muzèo d'arte oriental de Venesia

El Muxeo d'Arte Oriental de Venesia xe logà a l'interno de Ca' Pesaro inte el sestièr de Santa Croxe, visin a Canpo San Stae. 
						
Al so interno el ga na cołesión un mucio notevołe de òpare d'arte orientàl, sirca 30&nbsp;000 tòchi, orìxinalmente costituìa dai ogeti rancurài da Enrico di Borbone, conte de Bardi, durante i so viagi in Estremo Oriente intra el 1887 e el 1889. La cołesión, dopo varie vicisitudini, a ła fin xe deventàda propietà del Stato Itałiàn.

Atualmente i pregevołi ogeti xe custodìi in spasi un mucio ridoti, sto fato ghe ne infirma na fruisión pianixàda, siben se gabia mantegnùo l'innteresante ałestimento storico. La cołesión anovera infra i so tòchi un stravasto numàro de còse giaponexi del periodo Edo (1603-1868), e tantisime spade giaponexi seràe inte i so fódri orixinàłi.

## Siti da vardàr
* Muxeo d'Arte Orientàl Ca' Pesaro Venesia 
* Muxeo d'Arte Orientàl - Pòło Muxeàl Venesian - Ministero par i ... 
* Pòło Muxeàl Beni Culurałi 
* del Comùn de Venesia - Sità de Venesia - Mostre e Muxei Venesiani - Muxeo d'Arte Orientàl 
* Muxeo d'Arte Orientàl - Fondazione Musei Civici di...
* Venesia, Muxei e Gałarìe d'Arte - Prima pagina 
* Ca' Pesaro - Muxeo d'Arte Orientàl - cołesión d'arte giaponexe 
* Muxeo d'Arte orientàl a Ca' Pesaro, Muxeo a Veneisa, su ...
* Muxeo d'Arte Orientàl de Venesia su facebook
* Muxeo de Arte Orientàl - Sognando Venezia
* Muxeo d'Arte Orientàl a Ca' Pesaro - Febraro 2011 - vixite guidàe 

## Voxe łigàe
* Gałarìa internasionàl d'arte moderna de Venesia

## Altri progeti
* 

## Linganbi foresti

* Sito del Muxeo d'Arte Orientàl 
* Sito uficiałe de Ca' Pesaro
Fontego del Megio

right|250 px|thumb|Fasàda del Fontego del Mégio
El **Fontego del Mégio**, (conjosùo anca cofà *Depoziti de'l Megio*), el ze un pałaso de Venesia, situà inte'l sestier de Santa Croze e afasà so'l Canal Grando, darénte a'l Fontego de i Turchi e danansi a ła Cieza de San Marcuoła de Canaregio.

## Storia
Costruìo inte el XIII sècoło da ła Repùblega de Venesia, el Fontego su'l scominsio el ze stà magazen de'l formento. Po' ła spesiałizasion de tałe Fontego ła ze pasada a'l megio, ben ałimentare de'l cual el pałaso el ze stà el sentro de racolta sitadina fin a ła cazùa de ła Repùblega inte'l 1797, co ła s'a sfantà. Ancùo el ospita na scoła ełementàr.

## Descrision
thumb|300px|Leon de San Marco
Fasada de łe più desconse de'l Canal Grando, el Fontego de'l megio el ze na tìpega strutura de fontego.
La forometria ła ze costituìa da tre picołi portałi retangołari e da trèdeze verture picenine cuadrangołari disposte su tre łivełi.
I ełementi de decoro i ze esensialmente do: so ła somità na fiła de merli e in pozision sentral un basoriłievo co Leon de San Marco, sinboło tacà su onji edifisio pùblego da ła Repùblega (l'atuałe scoltùra no ła ze parò ł'orizinal, che ła ze stada desfada a ła cazùa de ła Repùblega de'l Stado Venesian, ma na recostrusion moderna de Carlo Lorenzetti).

## Bibliografia
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia.* Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 978-88-365-4347-2.
* *Guida d'Italia - Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore 2007, ISBN 978-88-365-4347-2.

## Voze łigàe
* Pałasi de Santa Croxe

## Siti indove vardàr el Fontego del Megio
* L'altra Venezia:Il Fontego del Megio
* Il Fontego del Megio - Paperblog
* Descrisión del Fontego
* Il pan del Megio e il Doge Megioto a Venezia : Venezia nascosta 
* Un fià de storia del Fontego 
* Storia dei fonteghi 
* Descrisión curta del Fontego in fransese e in inglese
* Descrisión curta del Fontego in fransese e in inglese 
* Alcune somegie 
* Fonteghi, granéri e depositi
* Pagina Facebook del Fontego del Megio
* Fonte del Megio - Wikipedia
* Fondaco del Megio (Fontego del Megio)

## Altri progeti
Canpo San Stae

250 px|miniatura|sinistra|San Stae so'l Canal Grando
**Canpo San Stae** o **Canpo San Eustachio** el ze un canpo de'l sestier de Santa Croze e el se afasa avalìo (diretamente) so'l Canal Grando.

## Descrision
El canpo el ciapa el nome da ła cieza de San Stae, antigo edifisio che'l ga łe só orìzene inte'l XII sècoło, atualmente caratarizà da na decorada fasada baroca de'l XVII sècoło.
A sanca de ła cieza, el se afasa so'l canpo n'altro edifisio, de dimension picenine: el ze ła *Scoła de i Tiraoro e de i Batioro*, de'l XVIII sècoło.
Entranbi i edifisi i ospita de łe espozision d'arte.

Canpo San Stae el ze na via pitòsto trafegada sia par ła só visinansa de Ca' Pesaro sede de ła Gałarìa internasionàl d'arte moderna de Venesia, sia par l'inbarcadero de i batełi da rente el canpo steso.

A pochi pasi da'l canpo, so ła sałizada de San Stae, ła ga in azonta sede na inportante architetura sìesentesca: Pałaso Mocenigo, sede de na gałarìa d'arte comunałe.

## Curiozità
* Canpo San Stae el conpare inte łe sene de'l film Anonimo Veneziano de Enrico Maria Salerno.

## Siti da vardàr
* Pagina Facebook de Canpo San Stae - Wikipedia 
* Bar San Stae 
* Fermàda Vaportti San Stae 
* Articoło del Corriere del Veneto "San Stae, turista francese danneggia un'opera della Biennale d'Arte
* The Churches of Venice - Santa Croxe 
* Boat Stop San Stae (In Inglexe)
* B&B de San Stae
Equasion de van der Waals

L **equasion de van der Waals** ła xe na lege fixegà che ła descrive el conportamento dei gas reałi. Ła rapresenta na estension de ła lege dei gas perfeti, rispeto a ła cuałe consente na mijor descrision del stato gasoxo pa' łe alte presion e in prosimità del punto de ebolision.

Ła lege ła ciapa el nome dal fixego ołandexe Johannes Diderik van der Waals (1837-1923), che spiegò inte on laoro del 1873 (*Over de Continuïteit van den Gas - in Vloeistoftoestand*, *Suła continuità del stato licuido e gasoxo*); pa' ła formułasion de sta lege ło studioxo el fu insignio del premio Nobel par ła fixega inte el 1910.

## Formułasion
Ła lege de van der Waals ła xe na equasion de stato che de fato ła spiega co major dificoltà ła lege dei gas perfeti, sta qua:

:{p}\,{V} = {n}\,{R}\,{T}\,\!

cò l'introdusion de do vałori *a* e *b* (dete costanti de van der Waals) che łe dipende da ła sostansa ciapà in exame.

Ła formułasion de ła lege de van der Waals l'è ła seguente:

:\left( {p}+ {a} \frac {n^{2}}{V^{2}}\right)\cdot \left( {V}-{n} {b} \right) ={n}\,{R}\, {T}

Indove *p* ła xe ła presion del gas, *n* el numaro de ła sostansa (numaro de mołi), *V* el vołume ocupà, *R* ła costante universałe dei gas e *T* ła tenperadura asołuta.

Puito eventualmente sostituir el vołume totałe del gas *V* co el vołume mołare V_m, cussita se otien na espresion indove no'l ghè xe el numaro de mołi *n*:

:\left( {p}+ \frac {a}{V_m^2}\right)\cdot \left( {V_m} - {b} \right) ={R}\, {T}

## L'inportansa de ła costante ''b''
Cò che łe mołecołe e se cata tanto visine tra de łore, łe risente de łe forse repulsive dei rispetivi eletroni (che cofà xe noto i orbita intorno ai nuclei e i xe carighi negativamènte). Łe mołecołe łe se conportà donca aprosimativamente cofà de łe sfere rixide (varda figura a lato) che non łe pol 'visinarse a distansa minore de *2r* (andove *r* el xe el rajo de łe sfere). Cò che do mołecołe łe se urta i esclude on vołume pari a na sfera de rajo *2r*, o sia 32 π r³/3; el vołume escluso da łe do mołecołe e 8 π r³/3.

Ła prexensa de forse repulsive ła vien descrita senplisemènte sostituèndo al vołume *V* el "vołume libaro" *V - n b*, andove *b* el xe el vołume mołare "escluxo" (deto *covołume*), o sia el vołume propriamente ocupà da łe mołecołe de na mołe de gas. Inte el gas perfeto nò existe vołume escluxo, de conseguensa łe mołecole łe xe imaginae cofà puntiformi.

## Varda anca
* Gas
Gałarìa internasionàl d'arte moderna de Venesia

La **Gałarìa Internasionàl d'Arte Moderna** de Venesia xe situàda a ł'interno de Ca'Pesaro, inte el sestièr de Santa Croxe, visin a Canpo San Stae.

El pałaso gera donà da ła famegia Bevilacqua la Masa parchè deventasse el muxeo de ła Bienal de Venesia: infati ghe xe conservàe numeroxe òpare esposte ałe bienałi del primo Novesento. Tutociò xe anpia anca ła cołesión de òpare tòlte tramite donasión.

Ne ła cołesión spica laóri çełebri.

Infra łe tełe e i dexegni despica *[[Giuditta]]* de Klimt; ła *[[Bagnante]]* de Bonard; el *Rabbino* de Chagall nonchè òpare de Kandisky,Klee, Rouault, Matisse, Grosz, Moore, Morandi, De Chirico, Boccioni, Sironi e altri.

Infra łe scoltùre xe vasta ła cołesión de òpare de Wildt e de Martini. Fate łe scałe che mena a ł'aceso de ła Gałarìa, se xe risevùi da una de łe copie de *[[Il pensatore]]* de Rodin.
Fasendo vixita ała Gałarìa internasionàl d'arte moderna se gà aceso anca al Muxeo d'arte orientàl de Venesia, senpre ne ła stesa strutura.

## Gałarìa

Immagine:Venezia - Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 01.jpg|L'interno
Immagine:Venezia - Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 02.JPG|L'interno


## Voxe łigàe
* Muxeo d'arte orientàl de Venesia.
Raffaele Vanni

Inte el 1969 el xe sta ełeto segretario generałe de ła UIL, sucedendo a Italo Viglianesi. El xe restà segretario fin al 1976 quando che el ga łasà el posto a Giorgio Benvenuto.
UIL

thumb|right|240px|Ła bandiera de ła UIL

L**'Union Itałiana del Laoro** (nome uficiałe *Unione Italiana del Lavoro*) o **UIL** ła xe na confederasion sindacal itałiana. Ła xe sta fondà a Roma el 5 de marso del 1950 dopo ła sisión da ła CGIL unitaria.

## Segretari nasionałi

## Varda anca
* CIGL
* CISL

## Ligamenti de fora
* Sito ufficiale
Italo Viglianesi

Inte el 1950 el xe sta ełeto segretario generałe de ła UIL. El xe restà segretario fin al 1969 quando che el ga łasà el posto a un "triumvirato" conposto da Lino Ravecca, Ruggero Ravenna e Raffaele Vanni e remanendo presidente de ła UIL fin al 1971.

El xe diventà senador el 28 de apriłe 1963.

## Varda anca
* UIL

## Ligamenti de fora
* Scheda Viglianesi IV Legislatura su senato.it
* Scheda Viglianesi V Legislatura su senato.it
* Scheda Viglianesi VI Legislatura su senato.it
* Scheda Viglianesi VII Legislatura su senato.it
Signoressa

**Signoressa** la xe na frazion del comun del Trevignan, inte la Provinzia de Treviso.
La xe la frazion pì oriental del comun, traversada da la ferovia Montebeluna-Treviso e da la statal SS 348 Feltrina.

## Storia
Signoressa la xe l'abità pì recente del comun, co na orisene che la vien fata resalir a la Bassa Età de Mezo.
La vien citada par la prima volta col nome de Posnuovo, e la jera sotoposta diretamente a la podestaria de Treviso, insieme co Musan ma difarentemente da Trevignan e Falzé che le jera chiapae rento al distreto de Montebeluna.
CISL

La **Confederasion Itałiana Sindacati Laoratori** (nome uficiałe *Confederazione Italiana Sindacati Lavoratori*) o **CISL** ła xe na confederasion sindacal itałiana. Ła xe sta fondà a Roma el 15 de setenbre del 1948 dopo ła sisión da ła CGIL unitaria.

## Varda anca
* CIGL
* UIL

## Ligamenti de fora
* Sito ufficiale
Priuli

I **Priuli** i xe na antiga fameja patrizia de la Republica de Venexia.

Ritegnua de orisene ongara, i xe zonti a Venexia cofà imbassadori par 'po stabilirvese definitivamente. Ametui al Mazor Consejo, i xe stai esclusi dopo la **Serata del Mazor Consejo** del 1297, ma i xe stai riassunti inte el 1310 par essarse distinti contra la conzurazion del Tiepolo. I xe montai a la soja dogal par tre volte.

De notevole importanza stratesega e comercial xe la via Priula, che la xe stada costruia intra el 1592 e el 1593 par ordene del podestà de Bergamo, Alvise Priuli, par coligare Bergamo a Morbegno

Alguni personazi ilustri i xe:

* Lorenzo Priuli, (Venexia, 1489&nbsp;– Venexia, 17 agosto 1559) el xe stà l'82º dose venexian.
* Girolamo Priuli, (Venexia, 1486&nbsp;– Venexia, 4 novembre 1567) el xe stà l'83º dose venexian.
* Antonio Priuli, (Venexia, 10 maggio 1548&nbsp;– Venexia, 12 agosto 1623) el xe stà l'94º dose venexian.
* Zuane Priuli, (Venexia, 1575 - Viena, 1629) compositor. Stà organista in San Marco a Venexia el ga composo madrigai pitosto prezzai.
Viła d'Adese

**Viła d'Adese** l'è na frazion del comune de Badia Połesine, za comune autonomo sopresso inte el 1928.
A ghe la particolarità che l'è sotto alla diocesi de verona ma lìè in provincia de Rovigo.
El dialetto parlà in sto paese el xe el Veronese.

## Manifestazioni

* Sagra de San Costanzo
* Festa Rejonale dea Polenta: ogni anno, dal 11 al 25 settembre, con musica, orchestre e tv locali.

## Altri projeti

## Collegamenti esterni

http://www.villadadige.it/
Giovanni Soro

**Giovanni Soro** o **Joàni Soro** (Venesia, nasesto in data sconosua - moresto in tel 1544) xe stà on critigrafo e critanałista vèneto.

El xe conosùo pa' esar stà el primo Segretario a łe Çifre de ła Republica Vèneta, ma anca cofà pare de ła moderna critołogia e on dei pì grandi critanałisti.
Par ła so' abilità e braura el ga vù l'onor de łaorar inte el Pałaso Dogał. Inte el 1510, Soro geva xà decifrà i codiçi de łe pì inportanti corti europee, tanto che anca ła Ceza de Roma ghe gavea domandà i so' servigi.

## Carera

El venesian Soro gavea scrit on łibro che ghe gavea dà fama eoropea so a desifrasion de sifrari en vèneto, fransexe, castijan e łatin. Dal 1506 ga gavù l'onor de deventar, par primo, Segretario a łe Çifre caréga incaregà, dal Consejo dei Diexe, de desifrar i mesaji en codixe.

Inte el 1510, Soro geva zà desifrà i codisi de łe pì inportanti corti europee, che łe gavea dovù alsar i so łivei de sicuresa. El so servisio jera stà de gran judo par ła Repùblega Vèneta, par fermar el gran łaor de spionajo che se fea inte el so teritorio.

Ła braura de Joàni Soro jera cusì granda che ła Repùblega ghe gavea dà do omeni de judo e na canbra de łaor rento el Pałaso Dogal inte a Camara dei segredi.
Anca ła Curia de Roma par voer de Papa Clemente VII, gavea domandà i so' servigi par vedar ła sicuresa dei so codisi. Se dixe che Soro par fedeltà a ła Serenisima gavea dito al Papa de ła sicuresa dei codisi, che en verità jera stà bon a desifrar.

## Bibliografia
*David Kahn *The Codebreakers: The Comprehensive History of Secret Communication from Ancient Times to the Internet*, Scribner, 1996.
*Steven Anzovin, *Famous First Facts: A Record of First Happenings, Discoveries, and Inventions in World History*, H.W. Wilson, 2000.
*Simon Singh, *The Code Book: The Secret History of Codes and Code-Breaking*. Fourth Estate, 1999. 
*Mark Lloyd, *The Guinness Book of Espionage*, Da Cao Press, 1994.
*Richard A. Mollin, *An Introduction to Cryptography*, CRC Press, 2000.
*Encyclopædia Britannica, *The New Encyclopaedia Britannica*, 1983.

## Vara anca

* 

## Notasion
Mario Monti

## Vita e cariera

Dopo eser sta comisario eoropeo dal 1994 al 1999, el 16 de novenbre del 2011 el ze deventà Presidente del Consejo tajan dopo ke se ga dimeso Silvio Berlusconi. Monti el se ga dimesso el 21 de diçenbre del 2012. El 23 de apriłe 2013 vien nominà el so succesore, Enrico Letta.

## Varda anca
* Italia
Barcaroła

La **barcaroła** xe na conpoxision vocałe o strumentałe, orixinalmente (anca se co altro nome, par exenpio: Canson da bateło) uxàda da barcariołi e gondołieri.

Xe caraterixàda da:
* tenpo ternario (6/8, 9/8 o 12/8)
* movimento moderà 
* ritmo uniforme che riciama el movimento ondułatorio de na inbarcasion 
* Mi cofà nota che vien ripetùa pì volte
Xe utiłixà inte ła mùxega da camara e inte ł'òpara ma anca in conposision par strumento sołista.

## Barcarołe famoxe
* *Barcaroła in Fa diesis maxór* op. 60 de Frédéric Chopin
* Ne ł'òpara *[[Les contes d'Hoffmann]]* ( I raconti de Hoffamnn) de Jacques Offenbach ghe xe na çełebre Barcaroła (Ato terso; "Belle nuit, o nuit d'amour") utiłixàda tra l'altro inte el film *[[La vita ze bella]]* de Roberto Benigni.
* *Romanze senza parole* de Felix Mendelssohn op. 19 n. 6; op. 30 n. 6; op. 62 n. 5.
* "Io son ricco e tu sei bella" da ł'òpara *[[L'elisir d'amore]]* (atto II, scena I) de Gaetano Donizetti.
Giancarlo Galan

## Vita
Giancarlo Galan xe stà Presidente del Veneto dal 1995 al 2010, cuando no'l se ga più candidà e el xe stà sostituìo da Luca Zaia. Dopo, el xe deventà Ministro del Governo de Silvio Berlusconi.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Panevin

El **panevìn**, ciamà anca **pìroła-pàroła**, el xe ła tradisional bubaràta de ła sera de ła vixiłia de ła Pifanìa. Sta tradision, oltre che inte el Vèneto, ła ghe xe anca in Furlania, andove i ła ciama *pignarûl*, e in Bixiacaria, andove i ła ciama *seima*.

Insima al mucio de materiałe conbustibiłe, conposto tradisionalmente da strèpołe, ruse e da raméti bruscai, vien meso un piavołòto ciamà vecia (da cui "bruxare ła vecia", espresion doparà co se se riferise a sta tradision). 

De sołito durante sta festa se magna ła pinsa (un dolse tipego propio de sta festa) e se beve el vin brulè.
Luigi Angeletti

thumb|Luigi Angeletti (2006)

Inte el 2000 el xe sta ełeto segretario generałe de ła UIL, sucedendo a Pietro Larizza.

## Varda anca
* UIL

## Ligamenti de fora
* Scheda dedicà su uil.it
Francesco Cossiga

## Vita
Pì volte Ministro, el xe stà Presidente del Consejo dei Ministri itałian dal 1979 al 1980 e Presidente de ła Republica italiana dal 1985 al 1992.
Mariano Rumor

## Vita
Rumor xe stà Presidente del Conséjo dei Ministri italian dal 1968 al 1970 e dal 1973 al 1974, Ministro del Interno inte el 1963 e dal 1972 al 1973, Ministro dei Afari Esteri dal 1974 al 1976 e Ministro de l'Agricoltura dal 1959 al 1963.
Giulio Andreotti

__HIDDENCAT__

## Vita

Andreotti xe stà pì volte Presidente del Conséjo dei Ministri italian, Ministro dei Afari Esteri, Ministro de la Difesa e Ministro de le Finanse.
Bettino Craxi

Bettino Craxi el ze sta un dei ómani pułìteghi pì de rezalto de ła Repùblega italiana e intrà i pułìteghi italiani pì influenti de ła dècada dei 1980. El ze sta par de pì el primo sociałista che el ga gavesto l'incargo de Presidente del Consejo dei Ministri.

Craxi el gaveva na forte sintonia coi lìder de ła sanca eoropea cofà Felipe González e Mário Soares, e el se gaveva inpegnà fortemente par l'afermasion del roło del "sociałismo meditaràneo" inte ła pułìtega eoropea. Coinvolzesto de sevente inte łe inchieste de *[[Mani pulite]]* conduzeste dai zùdazi de Miłan, el ga subio do condane definitive par corusion e finansiamento iłèsito al Partio Sociałista Italian, e el ze morto co i zera in corso altri cuatro procediminti zudisiari contro de eło.

Eło el ghea respinzesto finmente i ùlteme l'acuza de corusion, mentre el gavea ametesto èsare consapévołe e de conósar el fato che el PSI el gaveva acetà finansiamenti iłèsiti, lamentando che "par dezeni" tuti i partii i se gavea finansià iłegalmente sensa mai èsare "ojeto de denunce", co atejamenti de "conplisità". El goerno e el partio de Craxi i vegnea sostegnesti anca da Silvio Berlusconi, col cuało el lìder sociałista el gaveva instaurà un raporto de confidensa, sibenché el ghene fuse restà pułitegamente distante.

Oncor inte el dì de oncó, dopo vari ani da ła so morte, ła so memòria ła erleva sentimenti controversi. Cuełi de apresamento i se revolze a eło cofà precursor de ła modernizasion del Paeze e de ła pułìtega italiana. Paraltro, soto el so goerno, intrà el 1983 e el 1987 el dèbito pùblego el zera pasà da 400miła a un miłion de miłiardi de lire e el raporto dèbito-Pil dal 69% al 92%. El pasajo de ła lira da ła banda larga a ła banda streta del sistema monetàrio eoropeo che ghe ze sta drioman, vołesto dal goernatore de ła Banca d'Itàlia Carlo Azeglio Ciampi e ła consevente specułasion finansiària del denomenà mèrcore nero i ghea rendesto nesesària da parte del Goerno Amato na manovra finansiària da 93miła miliardi, reformando łe pension e atuando el stra-contestà prełevo forsà del 6 par-miłe dai conti corenti de ła popołasion italiana. I sentimenti negativi, invese, i ze descaenai da łe condane reportae dopo de łe indàzeni de Tanzentòpułi e de ła so decizion de scanpar da l'Itàlia.

Esendo scanpà a Hammamet in Tunizia, andove el zera morto co che i zera oncora in corsa i prosedimenti zudisiari inte i so confronti, par i so detratori eło el zera moresto latitante, mentre par i so estimatori el zera sta vìtima de na zustìsia inpułitegada, suportada dai mìdia de l'informasion che i ło ghea costrinzesto al bando in Tunizia.

## Rezultai ełetorałi

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Aldo Moro

__HIDDENCAT__

## Vita

Moro xe stà pì volte Presidente del Conséjo dei Ministri tałian, Ministro dei Afari Esteri, Ministro de ła Publica Istrusion e Ministro de ła Jiustisia co ła Democrasia Cristiana. Rapìo da łe Brigate Rose el 16 de marzo del 1978, el xe stà fato catar copà inte na machina in via Fani a Roma el 9 de majo. El fato ga sconvolto tuta l'itałia e ancuo da lu ga ciapà el nome piase, strade e edifisi publisi.
Giovanni Leone

## Vita

El xe sta el sesto Presidente de ła Republica dal 29 de dicenbre 1971 al 15 de zugno 1978 e, in precedensa, Presidente del Consejo dei Ministri inte el 1963 e inte el 1968 e Presidente de la Camera dal 1958 al 1963.
Antonio Segni

## Vita

El xe sta el quarto Presidente de ła Republica dal 11 de majo 1962 al 6 de dicenbre 1964 e, in precedensa, Presidente del Consejo dei Ministri dal 1955 al 1957 e dal 1959 al 1960, Ministro dei Esteri dal 1960 al 1962 e Minisro del Interno dal 1959 al 1960.
Lamberto Dini

## Vita

Dini xe stà Presidente del Conséjo dei Ministri italian e Ministro del Tesoro dal 1994 al 1996, e Ministro dei Afari Esteri dal 1996 al 2001.
Giuliano Amato

__HIDDENCAT__

## Vita

Amato xe stà Presidente del Conséjo dei Ministri italian dal 1992 al 1993 e dal 2000 al 2001, Ministro del Tesoro dal 1987 al 1989 e dal 1999 al 2000 e Ministro dei Interni dal 2006 al 2008.
Maurizio Sacconi

El xe stà Ministro del Laoro e de łe Pułìteghe Sociali dal 2009 al 2011 inte el IV Governo de Silvio Berlusconi.
Ca' Pesaro

**Ca' Pesaro** (scrita anca *Ca' Pexaro*) el xe un palazzo de Venexia situà inte el sestier de Santa Crose, da le bande de Campo San Stae.
thumb|300px|Fazzada de Ca' Pesaro
## Storia
El Palazzo el xe stà prozetà inte el XVII secolo da l'architeto Baldisser Longhena par volotà de la fameja nobile dei Pesaro. Inte el 1682, ano che xe morto Longhena, el palazzo el jera uncora incompio e el completamento el xe stà fidà a Zuanantonio Gasparo, che el lo ga portà a termene inte el 1710 respetando el prozeto orisenal.
Dal la prestizosa fameja dei Pesaro, el palazzo el ghe xe passà in sevito al Gradenigo, sucesssivamente el xe stà doparà cofà colezo dai Pari Armeni Mechitaristi. El xe vegnuo in fin aquistà da la fameja Bevilaqua. Xe stà propio la dogaressa Felicita Bevilaqua La Masa a destinarlo a galaria de arte moderna.

## El Palazzo uncuò
Uncuò el palazzo el xe sede de la zà citada Galaria de Arte Moderna e del Museo de Arte Oriental de Venexia.

## Gałarìe de somegie

Palazzo Pesaro, Venice, Italy.jpg|Pałaso Pesaro
Naya, Carlo (1816-1882) - n. 020 - Venezia - Palazzo Pesaro.jpg|Naya Carlo - Pałaso Pesaro
Pesaro Palace, Venice, Italy 1890s.jpg|Pałaso Pesaro
Ca' Pesaro.JPG|Ca' Pesaro
Ippolito Caffi - Snow and Fog on the Grand Canal - WGA03744.jpg|Snow and Fog on the Grand Canal (Neve e Całìgo sol Canal Grando)
The Grand Canal with Palazzo Pesaro, Francesco Guardi.jpg|The Grand Canal with Palazzo Pesaro (El Canal Grando co Ca' Pesaro)(Francesco Guardi)
Venezia - Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 01.jpg|Ca' Pesaro - Gałarìa internasionàl d'Arte Moderna
Venezia - Ca' Pesaro - Galleria Internazionale d'Arte Moderna 02.JPG|Ca' Pesaro - Gałarìa internasionàl d'Arte Moderna 2
Rio delle Due Torri (Venice) 1.jpg|Rio de ła Tore
Ippolito Caffi - Nocturnal Celebrations in Via Eugenia at Venice - WGA03742.jpg|Ippolito Caffi - Nocturnal Celebrations in Via Eugenia at Venice (Sełebrasión noturne in Via Eugenia a Venesia
Bartolomeo Bezzi - Chiesa della salute.jpg|Bartolomeo Bezzi - Ceza de ła Sałute
Venice - Canal and Pesaro's Palace.jpg|Venesia - Canal e Pałaso de Ca' Pesaro
Don Chissote de ła Mància

__HIDDENCAT__

thumb|left|225px|''Don Chissote e Ronzinante''
**L'inzegnozo nobilòmo Don Chissote de la Mància** (in Léngua spagnola *El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha*), anca conosesto cofà **Don Chisotte de ła Mància**, el ze un romanzo scrivesto da Miguel de Cervantes.

Raquanti crìteghi i ło descrive cofà el primo romanzo moderno e una de łe mejo òpare de la leteradura universałe; ła ze dividesta in do parte.

El pretesto narativo ideà da l'autor el ze ła figura de l'istòrego Cide Hamete Benengeli, del cuało Cervantes el declara de ver catà fora e dopo fato tradùzar el còdeze manscrito in àrabo aljamiado, inte el cuało łe vien contae le baraonde de Don Chissote. In zonta al artefiso letarario dal forte vałor paròdego, l’invension de sto narador inafidàbiłe, e de altri filtri destinai a crear anbiguità inte el conto, el ze una de le pì fortunade inovasion introduzeste da Cervantes.
Lila Downs

Lila Downs xe nato a Tlaxiaco, Oaxaca, ła xe considerà come ła curta persona pì famosa del Mèsego.

## Discografia
* *Ofrenda* (1994)
* *Azuláo: En Vivo con Lila Downs* (1996)
* *La Sandunga* (Narada 1999)
* *Tree of Life (Yutu tata)* (Narada 2000)
* *Border (La Línea)* (Narada 2001)
* *Una Sangre (One Blood)* (Narada 2004)
* *La Cantina* (Narada 2006)
* *The Very Best Of/El Alma de Lila Downs* [CD] (EMI 2008)
* *Shake Away (Ojo de Culebra)* (Manhattan Records 2008)
* *Lila Downs y La Misteriosa in Paris – Live À FIP [CD (Harmonia Mundi-Global Village Europe/USA; various labels worldwide), (CD + DVD EMI Mèsego) (2010)]
* *Pecados y Milagros* (2011)
* *Balas y Chocolate* (2015)
* *Salón, Lágrimas y Deseo* (2017)
* *Al Chile* (2019)

== Filmografia ==
* *Frida* ([[Film]], [[2002]])
* *Hasta el último trago corazón* ([[Film]] mesegano, [[2007]])
* *Fados* ([[Film]] italiano, [[2007]])
* *Mariachi gringo'' (Film, 2011)

## Łigamenti foresti
*  Pagina ufficiale della cantante
* Lila Downs in Twitter
*
Fenilalanina

Ła **Fenilalanina**  el ze un aminoàsido no połàr che'l partesìpa a ła costitusión de łe pì comuni proteine ałimentari. Ła só mołecoła ła ze chirałe.

L'enantiomero **L** el ze uno dei 20 aminoàsidi ordenari, el só grupo łaterałe  el ze un grupo *benxiłe*.
Inte l'organizmo umàn ła felalanina ła xe un aminoàsido esensiàl. El pol èsar convartìo inte ła tirozina (da parte de ła fenilalanina idrosiłazi che a só volta ła pol venjir trasformà inte l'L-DOPA, inte l'epinefrina e inte ła norepinefrina.

Ła małatia zenètega de ła *[[fenilchetonuria]]* ła ze dovùa a l'incapasità de metabołizàr ła felilananina: infati inte'l parìodo de tenpo intiero corente da l'età neonadałe fin a ła pubartà, l'acumuło de fenilalanina inte'l sangue, inte łe orìne e inte i tesùi, el pol simentàr un mancà zviłupo de'l sistema nervozo sentràłe che'l se traduze in un retàrdo neuromotorio e psìchego. Se ła małatia ła vien identifegà a ła nasita, un tratamento bonorivo (precòse) e ben seguìo el rende posìbiłe un zviłupo normałe e previen ła conpromisión de'l sistema nervozo sentrałe.

Infin, ła fenilalanina ła ze parte de ła conpozision de l'aspartame, un dolsifegante doparà anca inte  l'industria ałimentare, in spesiałe modo inte łe bevande gazàe.

## Voxe łigàe
* Aminoasidi esensiałi
* Aspartame
* Fenilchetonuria
.
Leonida I

__HIDDENCAT__

thumb|Statua de Łeoneda
**Łeoneda I** (dorego: *Λεωνίδᾱς*, *Leōnídās*; jonego e atego: *Λεωνίδης*, *Leōnídēs*, "fiol del leon"; Sparta, so par zo 540 a.C. – Termopiłi, agosto o setenbre 480 a.C.) el xe stà re de Sparta intrà el 490 e el 480 a.C..

El xe conosù soratuto par gaver conbatuo i persiani inte ła Segónda Guèra Persiana.
Francesco Moraglia

__HIDDENCAT__

miniatura
## Vita
Vescovo de la Spezia-Sarzana-Brugnato dal 2008, el 31 de genaro del 2012 Papa Benedeto XVI lo nomina patriarca de Venesia.
Virgilio

__HIDDENCAT__

200px|right
Publio **Virgilio** Marone (Andes, 70 a.C. – Brindixi, 19 a.C.) el xe stà un poeta łatin. Ła so opara prinçipałe, l**[[Eneide]]'', ła xe el poema piesè inportante de tuta ła leteratura łatina e ła xe considerà uno dei capolaori de ła leteratura mondiałe.

== Vita ==
El se ga trasferio a Roma par studiar, el se ga inposto ben presto come uno dei mejo poeti de ła so epoca. Tra el 42 a.C. e el 39 a.C. el gà scrito łe ''[[Bucoliche]]'', e tra el 36 a.C. e el 29 a.C. el gà scrito łe ''[[Georgiche]]''
Dal 29 a.C. el se gà dedicà a ła redasion de l**Eneide* par çełebrar Roma e el so inperador.

== Bibliografia ==
* *Appendix Virgiliana*
* *Bucoliche*
* *Georgiche*
* *Eneide''

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Troncheto

El **Troncheto** o **Ìzoła Nova** el ze na izoła artifisàl de ła Laguna Veneta a l'estremità osidentàl de Venesia e a st'altra cołegàda. La ze stàda reałizàda inte i ani sesanta de'l XX sècoło atraverso el descàrgo de materiałi de portadùra e ła funze deso da terminàl de ła rède stradàl automobiłistega co'l contiguo Piasal Roma.

Ghe ze parchegi, un terminal torìstego e da cuà parte i cołegamenti co el ferry-boat par el Lido de Venesia. In pì ghe ze anca ła sede de ł'azienda de trasporti pùbleghi.

Ze ativo el People Mover che'l garantìse un vełose cołegamento co Piasal Roma, pasando par la Stasion Marìtema.

## Calche somegia

Metamauco (ship, 1998).jpg|Mototraghetto, Tronchetto-Lido
Venesia people mover.jpg|Venesia people mover
People venezicea.jpg|People mover venesia


## Siti da vardàr
* Sito del parchegio del Troncheto

## Altri progeti
Apaxco

*'Apaxco* ła xe na comuna picenina che ła se cata a 82&nbsp;km al nord de ła sità de Mèsego. La xe a 2000 metri sora el nivèo del mar. El so nome ofixial el xe Apaxco d'Ocampo.

## Łigami foresti
* Apaxco 

## Note
Alberto Gilardino

**Alberto Gilardino** (Provincia de Bieła, 5 lulio 1982) el xe un xugadore de bałon itałian che atualmente el xuga come atacante inte el Génoa F.C.
Ceza de Sant'Andrea de ła Zirada

__HIDDENCAT__

La **céxa de Sant'Andrea de ła Zirada** xe un edificio lerigióxo de ła sità de Venesia, situà inte el sestièr de Santa Croxe e xa sede de un monastièr.

## Storia
Inte el 1329 ałe quatro nobildone Francesca Corraro, Elisabetta Soranzo e Maddalena Malipiero ghe gera stà conceso de fondàr na abasìa sol liógo ciamà *Cao de Zirada*. Anca se łe visine mùneghe de Santa Ciara se gaveva oponesto, inte el 1331 xe stài inaugurài i łavori. Inte el 1346 łe do benefatrici oncora in vita e altre seguaci ghe gà dà vita al convento abrasàndo ła riegoła de Sant'Agustìn. Sotoposte al patriarcàdo del doxe, ła so òpara consisteva inte el sasiàr le bixognóxe, ma dal 1684, gaveva soło che l'òbligo de riséver tre converse l'ano sensa l'esborso de dote.

Segóndo łe cròniche, ła Ceza xe stàda costruìa co i finansiamenti de ła famegia Bonzio. Xe stàda restoràda inte el 1475 e riconscacràda inte el 1502 da l'arcivescòvo de Corinto Giulio Brocchetta. Gà subìo altri interventi anca nei secołi drìo, ma ła gà mantegnìo ła fasàda gotica orixinàl.

El monastièr xe stà in seguito sopreso e butà xò, mentre ła Ceza denventàda susidiaria de parochiàl, ancùo xe desconsagràda.

Inte el primo Novesento ghe xe stà tacà i edifici de piasal Roma, deturpandoghene oncora de più el contesto, straòlto patòco; dal 2009, inaxónta ghe pasa darénte, rialsàda, ła monorotaia del People Mover.

## Descrisión
Interesante l'intràda col portàl in piera d'Istria. L'interno xe costituìo da na singoła navàda co sofito ribasà. Le òpare de maxór pregio xe un *Cristo morto tra San Carlo Borromeo e degli angeli di [[Domenico Tintoretto]]*, un *Sant'Agostino co due angeli* de Paris Bordon e un *San Girolamo di [[Paolo Veronese]]*.

## Qualche somegia:

Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada - People Mover of Venice.jpg| 
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - porta gotica.jpg| 
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - il barco.jpg| 
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - Trasfigurazione di Cristo sul Monte Tabor.jpg| 
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - Cristo Altare.jpg
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - lato destro, primo altare statua marmorea San Nicolò (secolo XVIII).jpg
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - lato destro, secondo altare statua marmorea Santa Maria di Cleofa (secolo XVIII).jpg
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - Sant'Andrea.jpg
Chiesa di Sant'Andrea Apostolo ou della Zirada Venezia - Cristo sulla Croce.jpg
(Venice) Saint Jerome in Penance by Veronese (Accademia).jpg|


## Siti da vardàr
* La Ceza de Sant'Andrea de ła Zirada 
* Sant'Andrea de ła Zirada in un sito franséxe dedicà a Venesia
* Santa Andrea de ła Zirada in (Santa Croxe)
* La Cèxa de Sant'Andrea de ła Zirada dal portàl de Venesia venice-carnival 
* Storia e foto de ła Céxa 
* Geolocation Sant'Andrea de ła Zirada Canaregio
* The Churches of Venice : Santa Croxe - sito in inglexe 
* Sant'Andrea apostolo (o Sant'Andrea de ła Zirada) - Patriarcàdo de Venesia
* Breve storia anca de ła Cèxa de Sant'Andrea de ła Zirada 

## Altri progeti
Bismarck (Dakota del Nord)

**Bismarck** ła xe ła cavedal del Stato federà de Dakota del Nord, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 61.272 abitanti (2010).

## Altri projeti
Canpo San Geremia

El **Canpo San Geremia** el ze un canpo de Venesia situà inte'l sestièr de Canaregio, poco distante da'l Ponte de łe Gułie e da ła stasion feroviaria.

So'l canpo se afàsa l'intràda de Pałaso Labia, sede regional de ła RAI e ła Ceza de San Geremìa.

In antighità ła gera sede de ła Corida.

## Siti da vardàr
* Descrisión e somegie
* Dal sito de Tuttocittà ła mapa
* Somegie de'l Canpo de San Geremia
* Mapa de Venesia
* Mùzega e festa in Canpo San Geremia
* Artìgoło de'l Gazzettino
* Scheda rełatìva al Canpo de San Geremia