open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Molven

**Molven** (**Malfein** in todesc) l'è on comun de sirca 1&nbsp;100 abitanti inte ła Provincia de Trento.

thumb|left|250px|Molveno e el łago

La zona de Molvèn l'era abitata già inte ła preistoria. El vescof de Trent, i conti del Tirolo e i conti de Flavon i s'è begadi par ani par Molven, perché dal paès pasava la strada che da Riva la va su par le Giudicarie fin in val de Non. Tra el 1802 e el 1805 i militari austriaci i ha tirà su arquanti fortini arènt ala strada che pasava a ovest del lac, perché i pensava che i soldadi de Napoleon i podessa vegnir su dala banda de San Lorenz par ciapar la piana Rotaliana e la val de Non. Ancora adess se pol trovar le ruine de sti fortini (se ghe diss "*i fortini de Napoleon*") sul monte Corno.

El paès l'è tacà al lac de Molven, ch'el se trova tra el Brenta e el Gàgia, a est del parco natural de l'Adamel e del Brenta. El lac el s'è formà pasa de 4000 ani fa, par na frana vegnuda giò dal mont. L'è el second lac pù grando del Trentin dopo el Garda e el va giò 123 metri. Nei ani zinquanta i gà fat sota le galerìe che portar l'acqua ala central eletrica de Santa Masenza.

Da pù de zento ani Molven l'è in paès de vilegiatura, con pasa de trenta alberghi, in campegio e quartieri da fitàr. A Molven ghe stà, entra i altri, el re del Belzo Alberto I (ch'el parlava in dialèt co le so guide), el poeta Antonio Fogazzaro (che l'ha scrit de la Tosa e del lac), l'esplorator Umberto Nobile e el scritor Alberto Moravia.

El Touring Club Italiano el gà dat la bandiera arancione par la qualità dei servizi turistici che se trova in paès.

## Evołusion demografica
Mauritània

La **Mauritania** xe no Stato de l’Africa Nord Occidentale, parte del Maghreb.
La confina co el Sahara Ossidentae a nord ovest, l’Algeria a nord est, el Mali a sud est, el Senegal a sud ovest; la xe bagnada da l'Osèano Atlantego a ovest.

## Ziografia

El paexe el xe desertico a nord (zona Sahara) e semi desertico a sud (zona Sahel).
Se cata vegetaxion solo che longo el fiume Senegal, a l'estremo sud.

## Storia

### Antighità
I berberi xe rivò su le coste de la Mauritania de ancò verso el VI secolo a.C. e ga mandá via i bafour, popolo sudanico che controlaa la costa dal Ghana a la Mauritania de ancò e che darà vita ai soninke. Anca i fenici gavea de le basi maritime longo la costa.
Dopo la parentesi romana, l’impero soninke prese el control de la Mauritania.

I soninke i ga governà fin a l’arivo dei arabi inte el 1076. Soninke e berberi ga fato oposision a i arabi par i cinque secoli a venire.

Dopo el protetorato francexe, la Mauritania xe diventà na colonia de la Francia.

### Indipendensa
El 28 novembre 1960 la Mauritania xe diventà indipendente.

Al momento de l’indipendenza, el 90% de la popolasion vivea na vita nomade e la cavedal sa svilupà do ghera el vilagio de Ksar. Grupi de haalpulaar, sonike, wolof i sa trasfrì dal Senegal e, visto che i savea el francexe, ie diventà i funzionari governativi del novo governo. I mauritani de cultura araba ga tentà de reagire a la francesizasione, ma i no ghe reusidi.

Inte el 1989, i do grupi sa scontrà violentemente, e la violenza ga anca causa na breve guera de confin co el Senegal. La tension tra i do grupi xe oncora alta, anca se la majoria vol na società pi verta.

Inte el 2005, el Consilio Militar par la Giustisia e la Democrasia guidà da Ely Ould Mohamed Vall, ga meso fin a la presidensa de Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya.
El 11 marso 2007, ghe stà le elezioni libare e Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi xe diventà presidente.

## Ziografia politega
La cavedal xe Nouakchott.

## Popolasion
### Etnie
A sud se cata grupi sudanici (wolof, soninke), inte el resto del paexe ghe grupi berberi, arabi e i haratim, etnia nera da sempre s-ciavi dei arabi.

### Religion
L’islam xe la religion de tuti i mauritani, i cristiani xe quasi tuti stranieri che vive ne la cavedal.

### Léngue
La zente parla arabo.

### Sosietà
En Mauritania ghe oncora la s-ciavitù, che l’è stà abolida tre olte ne i ultimi cento ani, sensa risultai pratici.

## Economia
La Mauritania xe sempre stà on paexe che vivea de alevamento e poca agricoltura.
Longo la costa e sol fiume Senegal ghe xera anca grupi de pescadori.
Ancò, minerai de fero e pesca de alto mar da le entrate majori a lo Stato. Petrolio, gas e diamanti i diventarà importanti ne i prosimi ani.

## Gałeria de someje

Kediet_Ijill_satellite_photo.png|masiso de *Kediet ej Jill*
Banc-dArguin+bateau-ostréicole- byRundvald.jpg|banco de Arguin
NemaLookingSouth.jpg|sità de Nema a sudovest
مسجد شنقيط التاريخي.jpg|csar de Šinciti


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Łàsio

El **Łazio** ła xe na rejon aministrativa (17&nbsp;236&nbsp;km², quaxi 5,5 miłioni de abitanti , co capołogo Roma) de ł'Itàlia sentrałe.
El ga cofà enclave ła Sità del Vatican; el confina a nord-ovest co ła Toscana, a nord co l'Onbria, a nord-est co łe Marche, a est co l'Abruzzo e el Mołixe, a sud-est co ła Canpania; a sud-ovest el xe bagnà da el Mar Tiren.

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
Ła conprende ła sità metropułitana de Roma, łe province de Froxinon, Łatina, Rieti e Viterbo.

#### Comuni prinsipałi
Łe sità prinsipałi łe xe Roma, Łatina e Guidonia Montecelio.

## Gałeria de someje

Terminillo.JPG|Monte Terminiło, a nordest
Lake_Bolsena_from_Montefiascone.jpg|Łago de Bolsena a nordovest
Montefiascone_Vista_aerea.JPG|someja aerea de Viterbo
Cerveteri,_necropoli_della_banditaccia,_via_sepolcrale_principale,_02.jpg|sito etrusko de Cervèteri, patrimonio ONUESC


## Notasion

## Linganbi foresti

* Parchi del Łazio
* Soprintendenza Archeologica del lazio
Rennes

**Rennes** (galò *Resnn*, breton *Roazhon*) la xe na cità franzese del nord-ovest, cavedal de la Bretagna e prefetura del departemento de l'Ille-et-Vilaine. La xe sede universitaria inportante, la xe anca sede de Corte de apelo e la xe sta a longo la cavedal del dogado de Bretagna (par redeventare cavedal de la region inte i ani Setanta). La xe costruia sora na colina, col lao nord pì levà de quelo sud. La se cata a la crosera de do fiumi: l'Ille e el Vilaine.

## Cultura
Rennes la xe sede de do università: Rennes 1, Rennes 2.

## Cità Zemelae
thumb|left|Case medievai a Rennes
* border|20px Exeter (Regno Unito) dal 1957.
* border|20px Rochester (Stato di New York, Stati Uniti d'America) dal 1958.
* border|20px Erlangen (Zermania) dal 1964.
* border|20px Brno (Republica ceca) dal 1965.
* border|20px Sendai (Zapon) dal 1967.
* border|20px Louvain (Belzo) dal 1980.
* border|20px Cork (Irlanda) dal 1982.
* border|20px Sétif (Algeria) dal 1982.
* border|20px Jinan (Shandong, Cina) dal 1985.
* border|20px Almaty (ex Alma-Ata, Kazakhstan) dal 1991.
* border|20px Plateau Dogon (Mali) dal 1995.
* border|20px Poznań (Polonia) dal 1998.
* border|20px Sibiu (Romania) dal 1999.
Cortenova

**Cortenova** el xe on comune de 1&nbsp;812 abitanti inte ła provincia de Bergamo.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografica
Fasismo

__HIDDENCAT__

[thumb|El fasio litorio, sinboło del fasismo [italian]]
El **fasismo** (it. *Fascismo*) el xe stà un movimento połitico de estrema drita del XX secoło , nato in Itàlia ała fin de ła prima guera mondial, in parte come reasion a ła Rivołusion Bolsevica del 1917 in Rusia e a łe forte łote sindacałi de operai e contadini, rivà al'apice inte el Biennio rosso, in parte in połemica coła socetà liberal-democràtega segnà da l'esperiensa de ła guera.

El nome el vien da ła paroła *[[fascio litorio|faso]]* (lat.: *fascis*) e el fa riferimento ai fasi che doparava i veci litóri de l'antica Roma come simboło de union. L'asa che ghe xe inte el fascio ła sinbołegiava el so poter, in particołare el so poter xurisdisional.

L'ideator e guida prinçipal del fasismo l'jera el Duse, Benito Mussolini.

## Varda anca
* Politega econòmega fasista
San Martin deła Bataja

**San Martin de ła Bataja** el xe on paexe del vecio comune de Rivolteła sol Garda; onquò el xe soto el comune de Desensan del Garda.

El ga ciapà ł'atuałe denominasion dopo ca ghe se ga conbatù ła bataja pì sanguinoxa de ła Seconda guera d'indipendensa, el 24 de zugno 1859, in dove i Piemontexi de Vittorio Emanuele II i ga sconfito i Austriaci.
A xe sta chi ca par ła prima volta inte na bataja a ga operà ła Croce Rossa

## Gałeria de someje

Torre San Martino della Battaglia-102-1997-gje.jpg
Torre San Martino della Battaglia-104-1997-gje.jpg
Torre San Martino della Battaglia-112-1997-gje.jpg
Torre San Martino della Battaglia-114-1997-gje.jpg
Tueno

**Tueno** el xe un comune de 2215 abitanti inte ła provincia de Trento.

Ntel so teritorio a se cata el Lago de Tovel.

## Evołusion demografica
Angela Merici

Ła xe sta proclamà santa da papa Pio VII el 24 de majo 1807;

## Biografia
Ła xe nata a Desensano, ałore inte el teritorio de ła Republica de Venesia.

Ła xe restà orfana a l’età de diexe ani e insieme co l’ultima soreła ła se ga trasferìo in caxa de so zio a Sałò.

Quando so soreła ła xe morta inprovisamente sensa aver ricevù i ultimi sacramenti, ła xovane Angela ła xe restà on mucio małe; ła xe diventà tersiaria de Francesco d'Asisi.

A vint'ani - ała morte de so zio - ła xe ritornà a Desensano. 
Convinta che el major bisogno ai so tenpi el zera de dare na miglior istrusion rełigioxa ałe putełe ła ga trasformà ła so caxa inte na scoła dove ła riuniva łe putine de Desensano par insegnarghe i elementi del cristianeximo.
 
Dopo aver fondà na scuoła a Desensano, ła ghe ne gà fondà n'antra a Bresia.

Quando, inte l’ano del Giubileo 1525, ła xe 'ndà a Roma par otegner l’indulgensa, papa Clemente VII che el gaveva sentio parlar de eła e del so suceso come insegnante rełigioxa de putełe, ła ga invità a restare a Roma; ma Angela, che ła evitava ła publicità, ła xe ritornà a Bresia.

Ała fine, el 25 de novenbre 1535, Angela ła ga sielto vinti vergini e posto łe fondamenta de l’ordine de łe Orsołine inte na casa picinina visin ała Ceza de Santa Afra a Bresia. Dopo esare sta superiora del novo ordine ła xe morta.

El so corpo el xe sta sepolto inte ła Ceza de Santa Afra a Bresia. Ła xe sta beatificà ntel 1768 da Clemente XIII e canonizà ntel 1807 da Pio VII.

## Note
Guera Freda

__HIDDENCAT__

thumb|300px|Ronald Reagan e Mikhail Gorvachev.A xe sta definia *Guera Freda* ła situasion de conflito non bełico ca se ga creà tra i du blochi internasionałi, generalmente categorisà come *Ovest* (i Stati Unii de America, i ałeati de ła NATO e i Paexi amighi) e *Est* (l'Union Soviètega, i ałeati del Pato de Varsavia e i Paexi amighi) tra ła fin de ła seconda guera mondiałe e l'ultimo decenio del Novesento (sirca 1945-1990).
## Tension
thumb|300px|Carta dei Stati menbri de ła NATO e del Pato de Varsavia

Tałe tension no ła se ga mai concretisà inte on conflito miłitare vero e proprio, tałe da comportare na contrapoxision tra Est e Ovest: ła presensa de armi nucleari inte i rispetivi arsenałi gavaria reso el pianeta in pericoło a cauxa de na eventuałe agresion e ła rełativa reasion.
## Termine
El termine el xe sta introdoto ntel 1947 dai statunitensi Bernard Baruch e Walter Lippmann par descrivare el vegner su de łe tension tra i du ałeati de ła seconda guera mondiałe.

## Varda anca

* Relojo de l'apocalise
* Union Soviètega

## Note
Arborea

**Arborea** el xe un comun de 3927 abitanti de ła provincia de Oristan.

## Storia
Fondà soto el regime fasista in sevito a łe òpare de bonifegasion de ła xona. Sorto come comun inte el 1928 col nome de *Mussołinia de Sardegna*, el xe diventà ufisialmente comun inte el 1930. Quando ca xe cascà el fasismo inte el 1943, el ga ciapà ła denominasion atuale de *Arborea* inte el 1944.

## Łéngua
A Arborea a xe parlà soratuto dai veci on vèneto portà dai migranti provenienti soratuto da ła xona de Trevixo, Rovigo, Vicensa, Padova, Venesia, rivà fin che ła costrusion de ła sità ai tenpi del fasismo che el xe drio sparire a favore del sardo e de ł'italian.

## Personaji conosisti nadivi de Arborea
* Giuseppe Materazzi

## Jemełaji
* Mortegliano 
* Sermoneta 
* Zevio 

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Alghero

**Alghero** (en catałan ***L'Alguer*** , in sardo *S'Alighera*) ła xe na sità de 43&nbsp;441 abitanti inte ła Provincia de Sasari. Ła viene considerata on'ìzoła łéngoistica catałana in quanto el 40% dei so abitanti el ło parla inte ła variante algherexe, riconosesta da l'Itàlia come łéngua minoritaria e che xe drio ricevere tuteła a traverso programi de insegnamento e de utiłiso uficiałe a l'interno del teritorio comunałe.

## Evołusion demografica

## Sità xemełà
*  Balaguer, Catałogna (Spagna)
*  Barcełona, Catałogna (Spagna)
*  Tarragona, Catałogna (Spagna)
*  Palma de Majorca, Ixołe Bałeari (Spagna)
*  Encamp, Andorra

## Nòte
Mandriva Linux

**Mandriva** (o **Mandriva Linux**, prima conosuo anca col nome de **Mandrake Linux**) l'è on sistema operadivo de la distribusion GNU/Linux prodota da Mandriva SA, orientada prinçipalmente ai computer, a la façilità de jestion e instalasione, in particolar la xe sta consijada ai uxuari manco studiai in materia e el so xvilupo l'è finio n0tel 2012.
## Ligamenti foresti

* Sito web ofisial
Calcio (BG)

**Calcio** el xe on comune di 4&nbsp;798 abitanti de ła provincia de Bergamo.

## Aministrazione comunałe

## Evołusion demografica
Benelux

200px|right|thumb|Bandiera del Benelux
thumb|El teritorio del Benelux
El **Benelux** el xe na rejon de l'Eoropa composta da ,  e . El nome el xe formà da łe iniziałi del nome de ogni paexe e el xe sta creà par l**Union econòmega Benelux'', ma atualmente el vien doparà in maniera pì generałizà.

Ł**Union econòmega Benelux'' ła xe sta siglà inte el 1944, ma ła xe divegnù operativa sołamente inte el 1958 par promovare i libari movimenti de lavoraduri, capitałi, servisi e merci inte ła rejon. Ła soa creasion ła ga contribuio a ła nasita de l'Union Eoropea, nonostante łe organisazioni precursori de ła UE łe fuse sta fondà prima. I tre paixi i xe sta apunto tra i fondatori de ła CEE, insieme a Germania Oçidentałe, Fransa e Itàlia.

## Linganbi foresti

* Benelux Economic Union - Sito Ufficiale
* Benelux Parliament - Sito Ufficiale 
* Benelux Court of Justice  - Sito Ufficiale 
* Benelux Trademarks Office  - Sito Ufficiale 
* Benelux Designs Office - Sito Ufficiale
Caveji

__HIDDENCAT__

thumb|Tajo dei cavei de Childèrico III
I **cavéji** i xe łe estremità piłìfare che crese su ła cute del cranio dei òmeni.

El cavejo el gà na vełosità de cresita de çirca 0,3&nbsp;mm al dì (1&nbsp;cm al mexe): sto vałor qua el pode parò canbiar noteolmente da na persona a l'altra. El cavejo el xe sojeto a un çiclo de cresita de ła dorada de 2-6 ani (ma cicli de oltre diexe ani i xe documentai). A ła fin de un çiclo el cavejo el casca e el xe sostituìo. El çiclo del cavejo el xe costitutìo da ła sucesion de łe faxi anagena, catagena, telogena.

Anca ła łonghesa dei caveji ła xe mucio variàbele e raramente ła riva al metro (ma ghe xe persone co cavei anca pì łónghi).
I caveji (come łe ónge) i xe le uniche parti del corpo che crese senpre.

El nùmaro dei caveji el xe in relasion al so cołor: i biondi i xe de mèdia 150&nbsp;000, i castani 110&nbsp;000, i nèri 100&nbsp;000 e i rosi 90&nbsp;000.
Papa Pio VII

**Pio VII**, nato **Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti** (Cesena, 14 de agosto 1742 - Roma, 20 de agosto 1823), el xe sta Papa dal 1800 ała so morte.
Casa

**Caza** (en croato *Sušac*) ła xe on'ixoła croata, visin ła costa dalmata, inte l'arcipełago de łe Curzołane.

Insieme a l'ixoła majore Lagosta ła xe apartegnù a l'Itałia dal 1919 al 1945.

Ł'ixoła, montagnoza, ła xe abità soło dai guardiani del faro (2 lanpi in 15 secondi, co na potenza de 24 mija) e saltuariamente da pescaduri.
Łago de Tovel

El **łago de Tovel** el xe on łago alpin che el se cata sol teritorio del comune de Tueno (Provincia de Trento) a on'altessa de 1178 m.s.l.m. a ł'interno del Parco Naturałe Adameło-Brenta.

El łago de Tovel el xe conosesto par el carateristico arrosamento de łe so aque dovù a ł'asion de on' alga conosesta col nome de Tovellia sanguinea. El fenomeno de ł'arosamento el se verificava in istà durante i misi pì caldi. L'arosamento del Lago de Tovel el xe finio inte ł'istà del 1964.
Rivolteła sol Garda

**Rivolteła sol Garda** (Riultèla in diałeto bresian) el xe na frasion del comune de Desensano del Garda.

A sei trata de on paese che el se cata a 87 metri sora el łiveło del mare. 
Ntel so teritorio a se ga conbatù ła bataja de San Martin el 24 de zugno 1859.
El xe sta agregà a Desensano del Garda inte el 1926.
Miłimetro

El **miłimetro** (sinboło **mm**) el xe on'onità de mixura de łonghesa pari a on miłesimo de metro.

* 1&nbsp;mm = 0,001 m
* 1&nbsp;mm = 0,01 dm
* 1&nbsp;mm = 0,1 cm
* 1&nbsp;mm = 1&nbsp;000 μm
Papa Leon XII

**Leone XII**, nato **Annibale Francesco Clemente Melchiorre Girolamo Nicola Sermattei della Genga**, (Genga, 2 o 22 de agosto 1760 - Roma, 10 de febraro 1829) pontefice dal 1823 al 1829.
Namìbia

Ła **Namìbia**, uficialmente **Republica de ła Namìbia**, el xe on Stato de ł'Africa del Sud.
Ła confina a nord co ł'Angoła, a nordest co e el Zanbia, a est col Botswana, e a sudest col Sudafrica; ła se afacia a ovest sora ł'Oçeano Atlantego.

## Zeografia

El paexe l’a n'estension conplesiva de 825&nbsp;418&nbsp;km².

El zentro el xe ocupà da un altopiano, che el crese indando verso ovest, vanti de eser delimità da na granda sengia.

La majoria del teritorio xe desertica, co na piova de 400&nbsp;mm l’ano ne le zone pì fresche.

Se cata el deserto del Namib, longo la costa, e el deserto del Kalahari a sudest.
A nordest se cata la savana.

## Storia

### Antighità
I primi abitanti de la Namìbia xera vari grupi de khoikhoi (namaqua e damara).

I bantu xe rivá in Namibia inte el XV secolo.

### Modernità
I eoropei no ga mai mostrá tanto interese par stá tera arida e xe solo inte el XIX che i todeschi i l’á ocupá ciamandola Africa del sud ovest . I inglexi, paró, i controlava Walvis Bay, l’unico porto de acue profonde de tuta la costa namibiana.

El Sudafrica ga invaso la Namibia durante la grande guera e, dopo la seconda guera mondiale, la ga anexo el paese.

La Organizasion del Popolo de l’Africa del Sud Ovest (SWAPO) ga scominsiá la guera de indipendenza inte el 1966.

### Indipendenza
L’indipendenza l’è rivá inte el 1990; Walvis Bay la xe stá restituida inte el 1994.

## Popolasion
Ła ga na popołasion totałe de 3&nbsp;092&nbsp;816.
Co 3,7&nbsp;abitanti/km², ła Namibia ła se cołoca intrà łe tre nasioni sovrane al mondo co la minor densità de popołasion.

### Etnie
La majoria de la popolasion xe del grupo owambo.
El 5% de la popolasion xe de origine eoropea.

### Religion
La majoria dei namibiani xe cristiani (luterani e catoleghi).
El 3% xe musulmani.

### Lengoe
El inglexe el xe lengoa oficial.
La zente la parla anca oshiwambo, afrikaans e todesco.

## Economia
Par le condisioni ambientali l’agricoltura che se cata l’è de susistenza: in Namìbia no ghe agricoltura industrial.
L’alevamento de le bestie se cata inte el sud del paexe.
El paexe conta su el sfrutamento dei minerali (piombo, zinco, uranio, diamanti, argento, tugsteno)

L’industria de trasformasion l’è in cresita.

## Gałeria de someje

Brandberg Namibia 10km distance.jpg|monte Brandberg
Fish_River_Namibia.jpg|fiume *Fisch*
Rundu_(2019).jpg|Rundu
Felszeichnungen_von_Twyfelfontein3.jpg|sito istorego de *Twyfelfontein* o */Ui-//aes*


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Riga

**Riga** (en letone ***Rīga***) ła xe ła cavedal de ła Łetonia. Ła se cata sol Mar Baltico ała foce del fiume Daugava, con 739,232 abitanti (2003), ła xe ła sità pì granda de łe Republiche Balteghe e uno dei prinsipałi sentri culturałi, połiteghi e econòmeghi de ła rejon.

## Xemełagi
Riga ła xe xemełà co:
Africa del Sud

miniatura|sinistra|
Ł**'Africa del Sud** (a volte ciamà anca col termine Sudafrica) ła xe ła porsion meridionałe del continente african. Ła xe bagnà a est da l'Oçeano Indian e a ovest da l'Oçeano Atlantego.

## Africa del Sud ONU
En baxe ała ripartision del mondo fata da łe Nasion Unie, l'Africa meridionałe ła xe una de łe macroregioni in cui a xe spartia l'Africa.

A ghe xe incluxi 5 Stati:
*  
*  
*  
*  
* 

## Africa del Sud giografico
Ziogràfegamente a poe esare conprexi inte ła definision de Africa del Sud anca:
* Angoła, incluxa inte l'Africa Sentrałe
* Madagascar, Mozanbico, Malawi, Zanbia e Zimbabwe, incluxi inte l'Africa Orientałe
* Comore, Mauritius e Seychelles, stati-ìzoła picinini de l'Oçeano Indian incluxi inte l'Africa Orientałe
* Mayotte e Réunion, departementi fransexi d'oltremare inte l'Oçeano Indian

## Southern African Development Community
miniatura|sinistraTuti i Paexi sora elencà a ecesione de Comore, Seychelles e dei departementi fransexi d'oltremare i forma co Tanzania e Republica Democràtega del Congo ła Southern African Development Community (SADC), on'organizasion co ło scopo de promovare ła cooperasion e ło sviłupo econòmego de ła rejon.
Aigars Kalvītis

Kalvītis el se ga laureà a l'Università łetone de l'Agricoltura ntel 1992, conseguendo na łaurea in economia. Dal 1992 al 1998 el xe sta direttore in varie atività che łe gaveva a che fare co l'agricoltura. Kalvītis el xe stato uno dei fondatori del Partio Popołare de ła Łetonia ntel 1997 e xe sta el primo ełeto al Saeima, el Parlamento nasionałe, ntel 1998. El ga fato el Ministro de l'Agricoltura dal 1999 al 2000 e el Ministro de l'Economia dal 2000 al 2002. Kalvītis el xe sta rieleto al Saeima e el xe diventà leader del grupo parlamentar del Partio Popołare ntel 2002.

El 2 de diçenbre 2004 el xe diventà el Primo Ministro de ła Łetonia. Kalvītis prima el ga guidà on governo de coałision insieme al Partio de ła Nova Era, a l'Union dei Verdi e dei Contadini e al Primo Partio de ła Łetonia. Inte l'apriłe 2006 el Partio de ła Nova Era el ga łasà el governo e Kalvītis el conduxe on governo de coałision de minoransa basà sui altri tre partii.
Svalbard

Łe **Svalbard** łe xe un teritorio norvejexe, inte ła Eoropa setentrional.
Łe xe bagnae dal Mar Glaciałe Artego a nord e dal Osèano Atlàntego

## Zeografia fizega
Łe xe on grupo de ìzołe posisionàe tra i 74° e i 81° nord, e tra i 10° e i 34° est.

Łe ìzołe łe cuerse on'area de 62&nbsp;050&nbsp;km².
Łe ìzołe pì grande łe xe *[[Spitsbergen]]* (39&nbsp;000&nbsp;km²), *Nordaustlandet* (14&nbsp;600&nbsp;km²) e *Edgeøya* (5&nbsp;000&nbsp;km²).

## Zeografia połitega
Łe Svalbard łe xe aministrà da on governador incaricà (*sysselmannen*), el so uficio el se cata inte ła sità de Longyearbyen.

## Demografia
Ła popołasion ła xe de sirca 2&nbsp;500 abitanti.
### Insediamenti
* *Barentsburg* (ruso)
* *Isfjord* radio
* *Longyearbyen*
* *Ny-Ålesund*
* *Pyramiden* (ruso, abandonà)
* *Svea*

## Gałeria de someje

Soerkapp-Land-Northwest.jpg|*Soerkapp-Land*, a sud
Freeman strait 1.jpg|Streto de *Freeman*, a est
Longyearbyen4.jpg|*Longbyearbyen* d'istà
Ny-Aalesund summer.jpg|*Ny-Ålesund* d'istà
Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|Un segno de avertimento de orso połare al confin nord-est de Longyearbyen


## Note
Cajena

thumb

**Cajena** (en fransexe *Cayenne*) el xe el capołogo de ła Guyana Fransexe, sede de ła Prefetura, de ła Rejon e de ła Provincia omonime.

Ła xe sta ła sede del bagno penałe, anca se normalmente i prexonieri i vegneva mandà so ła visina Ìxoła del Diaoło.

## Xemełagi
* Salvador de Bahia,
Cornuda

**Cornuda** el xe on comun de 6325 abitanti inte ła provincia de Trevizo.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografica
Genga

**Genga** el xe on comune de 2&nbsp;012 abitanti inte ła provincia de Ancona.

Ntel so teritorio a se cata łe famoxe Grote de Frasasi e, in łocałità San Vitore, ł'omonima abazaia romanica (XI secoło).

## Personałità ligà a Genga
* Papa Leone XII, nato Annibale Sermattei de ła Genga, (Genga, 22 de agosto o forse el 2 de agosto 1760 - Roma, 10 de febraro 1829) pontefice dal 1823 al 1829.
* Filiberto Cecchi (Genga, 25 de genaro 1944), dal 23 de lujo 2005 Cao de Stato Magiore de ł'Exercito italian.

## Evołusion demografica

## Aministrasion comunałe

## Frasion
Avenale, Bivio Filipponi, Camponocecchio, Caolavilla, Casamontanara, Cerqueto, Colcello, Colleponi, Falcioni, Gattuccio, Meleto, Monticelli, Palombare, Pianello, Pierosara, Rocchetta, Rosenga, San Donnino, San Fortunato, San Vittore, Trapozzo, Trinquelli, Vallemania, Valtreara.
Gólfo de Bòtnia

El **Golfo de Botnia** (in finlandéxe *Pohjanlahti*, in svedéxe *Botniska viken*) el xe un setor del mar Bàltego chiapà rento intra la costa oriental de la Finlandia e la costa ocidental de la Svezia.

left|300px|thumb|Panorama sul Golfo de Botnia
El se estende par 725&nbsp;km e el ga na larghesa conprendesta infra i 80 e i 240&nbsp;km, la fondità mèdia la xe de 60&nbsp;m e la màssima la xe 295&nbsp;m.

El riceve le aque da tanti fiumi, che i reduse notevolmente la salinità tanto che inte el só estremo setentrional se cata pessi de aqua dolza. A càusa de la redota salinetà el golfo el se ingiazza pì rapidamente, e el xe el primo toco de Mar Bàltego a ingiazzarse inte i mesi de inverno.

Le Isole Åland, che łe costituise na region autonomega de la Finlandia, łe xe considerae el confin natural intra el Bàltego vero e propio e el Golfo de Botnia.
Sarajevo

left|200px|thumb|La catedrałe Catołega de ła sità

**Sarajevo** (en alfabeto çiriłico **Сарајево**) ła xe ła cavedal e ła pì granda sità de ła Bosnia-Erzegovina. Ła so popołasion ła se agira intorno ai 800&nbsp;000 abitanti (al 2003). Ła xe conosesta prinsipalmente come senario de ł'atentato fato inte el 1914 a ł'arsiduca austriaco Francesco Ferdinando d'Austria da parte del nasionałista serbo-bosniaco Gavrilo Princip (avenimento che el ga fato s-ciopare ła prima guera mondiałe).

## Storia

Tra el 1992 e el 1995, ła ga soferto oltre tre longhi ani de asedio da parte de łe forse serbo-bosniache (durante ła guera siviłe jugoslava).

## Sport

Ła sità ła ga ospità, inte el 1984, ła XIV Ołimpiade invernałe.

## Xemełagi

* Barcellona, 
* Prato, 
* Venesia, 

## Bibliografia
* D. Celic, Kursumlija Medresa u Sarajevu (1955)
* F. Maniscalco, Sarajevo. Itinerari artisteghi perdù (1997)
* M. Petrovic, Bas-Carsija, Sarajevo, (1985)
* P. Vrankic, M. Zovkic, The Catholic Church in Sarajevo (1984)

## Linganbi foresti

*  "Sarajevo, mia città!" Portałe e guida in linea de ła sità 
*  Sito ofisiałe del governo de ła sità
*  Aeroporto Internasionałe de Sarajevo
*  Asociasion Turistica de Sarajevo
Oslo

**Oslo** ła xe na sità del nord de ł'Eoropa e ła xe ła cavedal de ła Norveja. Co na popołasion de sirca 520&nbsp;000 abitanti, ła ga sirca ł'11,5% de ła popołasion norvejexe. Insieme a ł'area urbana intorno, ła sità ła ga na popołasion complesiva de 1&nbsp;090&nbsp;012 abitanti. I confini ziogràfeghi de ła contea de Oslo e del comune i xe identici, 22&nbsp;km².
Dal 1624 al 1924, ła sità ła xe sta ciamà **Christiania** e **Kristiania**.

## Evołusion demografica

* 1801: 9&nbsp;500 abitanti
* 1825: 15&nbsp;400
* 1855: 31&nbsp;700
* 1875: 76&nbsp;900
* 1900: 227&nbsp;700
* 1925: 255&nbsp;700
* 1951: 434&nbsp;365
* 1960: 471&nbsp;511
* 1970: 487&nbsp;363
* 1980: 454&nbsp;872
* 1990: 458&nbsp;364	
* 2000: 507&nbsp;467	
* 2005: 529&nbsp;407

## Linganbi foresti

* Oslo in Wikivoyage
* Oslo nelle immagini
* Oslo Sito ufficiale
* Trafikanten Informazioni sui trasporti locali
* Dati statistici
* OpenGuides wiki about Oslo 
* Museo municipale di Oslo
* Oslomarka på internett - Area boschiva ricreativa intorno ad Oslo
* Osloøyene - Isole all'interno dell'Oslofjord aperte alla ricreazione
* Fotografie di Oslo
Borgo Valsugana

**Borgo Valsugana** el xe on comune de 6182 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega

## Xemełagi
*  Bludenz, Vorarlberg, Austria
Reggae

El **reggae** el xe un zènare muxicałe chel gà łe so origini inte ła Jamaica.

El disende da łe muxeghe etniche africane e el gà influsi dal jazz e dal soul. Come testi el xe magiormente ligà ała cultura rastafari, al manco el reggae non itałian.

Anca in Vèneto a ghe xera un grupo reggae famoxisimo: i Pitura Freska.

## Altri projeti
Cavazo del Tonba

**Cavazo del Tonba** el xe on comune de 2675 abitanti inte ła provincia de Treviso. Le sede comunal la se cata inte la frasion de Canieda.

## Evołusion demografica
Stocólma

**Stocólma** (svedéxe: Stockholm ) ła xe ła cavedal de ła Svezia. Ła xe ła séde de Governo e Parlamento, oltre che łógo de rexidénsa del cavo del stato, el re Carlo Gustavo XVI.

Co na popołasion de 788&nbsp;269 abitanti (30-06-2007) , ła xe ła sità pì popołóxa sia de ła Svezia che de ła Scandinavia. Co na popołasion de 1.932.763 , l'àrea metropułitana di Stocólma xe ła pì grande de ła Scandinavia.

Aministrativaménte ła xe dividésta in ùndexe munisipałità. El séntro e ła gran parte dei sobórghi ad éło pi visini i xe conpréxi inte ła Munisipałità de Stocólma (750&nbsp;000 abitanti).

## Zeografia
Ła sità ła xe tacada su quatòrdexe ìxołe e su ła riva de l'arsipèłago onde che el łago Mälaren el sfóxa inte el Mar Bàltego. El séntro de ła sità el xe situà virtualménte inte l'acqua. Propio par ste só caraterìstiche, ła sità ła xe ciamada ła "Venesia del Nord".

Łe só coordinae łe xe: 59°21'N, 18°4'E.

## Clima
El clima de Stocólma el xe estremaménte vario da stajon a stajon a càusa de ła só latitùdene bastansa setentrionale Inte el sostisio de inverno el dì el dura ca. 6 ore méntre durante el sostisio de istà el pol durarghine anca 18. I inverni quindi i xe tanto frédi, scuri e nevóxi méntre łe istà mite e piovóxe. Ła tenperadura pi basa rejistrada ła xe stada -32&nbsp;°C invése ła pi alta 36°.

## Referenze
Tenpio Pausania

**Tenpio Pausania** (en gałurese *Tèmpiu*), ła xe na sità de sirca 14&nbsp;100 abitanti che ła se cata ntel nord de ła Sardegna, ntel cor de ła rejon storega de ła Gałura, a i piè de el Monte Linbara. Ex capołogo (co Olbia) de ła Provincia de Olbia-Tenpio ła xe sede vescoviłe (Diocesi de Tempio-Ampurias) e de tribunałe.

## Evołusion demografica

## Linganbi foresti

* Tour archeologico della Gallura
* Portale Pausania.net 
* Il carnevale di Tempio
* Pittau - L'origine del nome di Tempio 
* Storia della cattedrale di Tempio 
* Sito della Diocesi di Tempio-Ampurias 
* Sito promozionale su Tempio 
* Il Nuraghe Maiori a Tempio
* www.labeltula.it - Storia e vecchie immagini di Tempio Pausania e dei paesi della Gallura
Helsinki

**Helsinki** (** in svedexe) ła xe na sità finłandexe de 565.138 abitanti, che ła se cata inte ła rejon de l'Uusimaa e cavedal de ła Finłandia.
## Muxei
* Muxeo Nasionałe de Finłandia
* Muxeo de ła Scoła
* Muxeo dei Tram
* Muxeo de ła Sentrałe Ełetrica
* Muxeo de łe Culture
* Muxeo de Sienzae Naturałi
* Muxeo de l'Arte Ediłisia Finłandexe
* Muxeo del Spor Finłandexe
* Muxeo de ła Tenica
* Muxeo del Design
* Muxeo de łe machine de Helsinki
* Mannerheim-Muxeo
* Muxeo del Quotidiano
* Muxeo de ła numismatega de ła Banca de Finłandia
* Muxeo de l'Università de Helsinki Arppeanum
* Muxeo d'Arte Contenporanea Kiasma
* Muxeo d'Arte Ateneum
* Muxeo d'Arte Sinebrychoff
* Muxeo d'Arte Comunałe de Helsinki, Tennispalatsi
* Art Hall de Helsinki

## Personałità łigae a Helsinki
* Nikolaj Bobrikov

## Linganbi foresti

* Portałe de Helsinki
* Aministrasion sitadina 
* Quotidiano Helsingin Sanomat
* Porto de Helsinki 
* Mappa de Helsinki 
* Fotografie
Monfumo

**Monfumo** el xe on comune de 1428 abitanti inte ła provincia de Treviso.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografica

## Varda anca
* Forseła Mostacin
Duero

El **Duero** o **Douro** in portoghéxe co i só 897&nbsp;km el xe el terzo fiume pi lóngo de ła Penìxoła Ibèrica (dopo del Tago e de l'Ebro).

El nase in Spagna dal versante meridional del sistema dei Picos de Urbión (2&nbsp;220&nbsp;m s.l.m.) che i fa parte del Sistema Ibèrico) a na altitùdene de 2&nbsp;160&nbsp;m da łe bande de Duruelo de la Sierra inte ła provinsia de Soria. Inte el só trato inisial el córe inte-ła provinsa de Soria, inte sta prima part del córso el ga un rejime de tipo alpin e ła só portada mèdia ła xe pari a 150&nbsp;m³/s.

Durante el córso, el fiume el traversa łe provinse de Burgos, Valladolid, Zamora e Salamanca coréndo par sérca 500&nbsp;km co na pendénsa bastansa cea (1m/km). Inte sto sto trato el fiume el ga un rejime pluvial e ła só portada mèdia ła va dai 212 e i 490&nbsp;m³/s. In corispondénsa de łe provinse de Zamora e Salamanca, e inte-ła xona de frontiera col Portogało el fiume el se incanałéa in tereni granìtisi risałénti al pałeoxòego, qua se ga na brusca variasion del só córso, inte un breve trato el fiume el fa un salt de sérca 400&nbsp;m de dislivel, inte sta xona ghe xe numaróxe sentrałi idroełètriche, che l'energìa produxesta, in sèvito a acordi infra i do paéxi, ła vien equaménte dividésta infra Spagna e Portogało.

250px|thumb|left|El Duero/Douro a Oporto (PT)

El se trà, infin, inte l'Atlàntico in Portogało da łe bande de Oporto.

I só afluénti i xe i fiumi Esla, Pisurga, Sabor, Tâmega e Tormes.

Łe só aque łe ałiméntano numaróxe sentrałi idroełètriche tacae sul só parcórso. Ła só vałe ła xe na renomada rejon vidivinìcoła, se ricorda el vitigno DOC *Ribera del Duero*.
Paderno del Grapa

**Paderno del Grapa** el xe on comune de 2002 abitanti inte ła provincia de Treviso.

## Evołusion demografica
Curlandia

La **Curlandia** (in leton *Kurzeme*, in todesco *Kurland*, in polono *Kurlandia*) la xe na rejon storega de l'area baltega chiapada intra l'atual teritorio de la Łetonia. Pa'l passà ła costituiva na provinzia del Stado dei Cavalieri Teutoneghi de la Livonia (ca 1200-1500), in sevito el xe stà un dogado entro de la Confederazion Polono-Lituana, e na provinzia de la Rusia Imperial.

## Zeografia e clima
El confin nord-oriental de la Curlandia el jera signà dal fiume Dvina, che el la separava dai distreti de la Latgalia (che ai tempi de l'Impero Ruso la jera parte de la provinzia de Vitebsk) e da la Livonia. A nord la jera delimità dal Golfo de Riga, a òvest dal Mar Baltego e sud la confinava co la Prusia oriental e col distreto russo de Kovno.
Mapa de la Curlandia|thumb|sinistra

La superfice la xe pari a 27&nbsp;286&nbsp;km², dei quai 262&nbsp;km² i xe de aque interne. El teritorio el xe pian co dólse ondułasion e łe coste łe xe piane e pałuóxe, l'interno el xe costituìo da cołine e da xone cuerte da foreste. Łe xe anca prexente xone ùmede e łaghi. L'altitùdene no la supara i 232 metri sul nivel del mar.

El pian de "Jelgava" el divide el teritorio in do bande
* zona ocidental, intrante e densamente popolada, a l'ecezion del nord
* zona oriental, manco fèrtiłe e manco popolada

I fiumi che i traversa ła xona łi xe pi de sénto ma de sti qua sol 3 i xe navegàbiłi: il Daugava, il Lielupe e il Venta. Tuti i core verso nord-òvest e i desboca sul Mar Bàltego
L' ocupasion prinsipałe ła jera, par el pasà, l'agricoltura, e łe colture pi grande łe jera de formént, orxo, véna, biava, siala, lin, e patate

## Popołasion
La popołasion ła jera de 619&nbsp;154 abitanti inte el 1870, e de 674&nbsp;437 inte el 1897. EL 79% de ła popołazison el jera de etnia letona, l'8,75% todeschi, 1,7% russi e l'1% respetivamente poloni e lituani. Ghe jera, tra l'altro un 8% de zudii e qualche livon
El 75% de ła popołasion ła jera protestante, el resto el jera catolico o ortodosso.

## Storia
### Dalla Preistoria al Medioevo

## El dogado de Curlandia
[thumb|Mappa dell'area baltica inte el [1619|sinistra]]

## Vose colegae
* Curlandi
Siangai

, o **Siangai** ła ze 'na munisipałità autonoma de  ła Republica Popołare Cineze oriental.

## Xeografia fixega
Ła provinsa ła se cata inte ła banda basa de ła Pianura de el Fiume Axuro, visin al delta. El teren el ze scuaxi tuto de orixene ałuvional, co pochi afioramenti rocioxi.
El teren el se sbasa da sudovest a nordest, pasando via via da 'na pianura łagoxo-pałustre, a 'na pianura costiera, a dune, cordoni łitorałi e łidi sabioxi, fin a rivar a piane de marea.

El fiume prinsipal el xe el Huaṅpu ke ła traversa daprima ko disresion ovest-est, e dopo co diresion sud-nord, pasando par el sentro de ła sità.

El clima el xe de tipo monsonego subtropegal.

## Xeografia umana
Ła xe ła pì popoloxa sità de ła Cina e ła seconda munisipałità autonoma del paexe dopo Chongqing

## Economia
Siangai ła xe vista come ła vera capitałe econòmega de ła Cina, el so sentro pì dinamico e moderno.
Siangai el xe on sentro econòmego, finansiario, comerciałe e de łe comunicasion de primaria inportansa de ła Cina.

## Aministrasion
### Sità xemełà
Siangai ła xe xemełà co:

## Gałeria de someje

Sur la colline de l'Observatoire astronomique de Sheshan (Chine) (25285597437).jpg|panorama da el Monte Sheshan, a ovest
202309 Third Minpu Bridge.jpg|fiume Huaṅpu, a el sentro
Huangpu River 2018-08-26 170908.jpg|panorama de el distreto de Pudong
LonghuaTemple02.jpg|Tenpio de Loṅhua


## Note

## Altri projeti

## Linganbi foresti

*  Sito ufficiale della municipalità di Shanghai 
*  Statistiche su Shanghai 
*  Borsa di Shanghai 
*  S. Diglio, Urban Development and Historic Heritage Protection in Shanghai, in "Web Journal on Cultural Patrimony" (a cura di Fabio Maniscalco), 1, 2006 
*  Shanghai 2011 Expo Tower
Łan

**Łàn** o **Ałan** el ze un comune de 2761 àneme inte ła provinsia de Bełun. In orìzene comune autònomo, da'l 22 zenaro 2024 el se ga fuzo co'l comune de Quero Vas par darghe vita a'l novo comune de Setteville.

## Orìzeni de'l nome
L'orìzene de'l topònemo ła ze inserta. Ła majoransa de łe ipòteze ła ło retien derivà da nome parsonałe: serte łe propende par el zarmànego *Alla*, altre par *Alanus* (documentà inte i arcivi łocałi), altre adiritura par l'etrusco *Hele* o *Helius* (cfr. el toscan Lano).

Na paraetimołozìa ła retien invese che Alano el sia un refarimento a ła produsion łaniera.

## Evołusion demogràfega
Liverpool

**Liverpool** la xe na cità (439&nbsp;476 ab.) del Regno Unìo, cavedal de l’omonemo distreto metropolitan e de la contea metropolitana inglese del Merseyside. La cità la sorze longo l’estuario de la Mersey e la se fazza sul Mar de Irlanda, no distante dal confin col Gałes.

## Zemelazi
*  Shanghai
*  Cołonia 
*  Dublino
*  Liverpool
*  Corinto
*  Odesa
*  Rotterdam
thumb|left|Bacon's Pocket Map of Liverpool, 1890
Roubaix

*Roubaix* (ʁuˈbɛ) in fransexe, *Robaais* (roʊˈbeɪ) in olandexe) el xe  na vecia sità industriałe e on comune fransexe de 95.866 abitanti che el se cata inte el dipartimento del Nord inte ła rejon del Nord-Paso de Całè-Picardie. Ła sità ła fa parte de l'aglomerasion *Metropołi europea de Lille* che comprende anca Lille, Tourcoing, Villeneuve-d'Ascq e 86 altre sità, al confin col Belzo.

Par ła rivołusion industriałe, łe łocałi industrie tesiłi i ga portà ła sità a cresare rapidamente. Neła segónda metà del XIX secoło, dal 1846 al 1896, ła popolasion de la sità l’è cresuda de 96 662 persone.

## Xemełagi

## Evołusion demografica

## Linganbi foresti

* Uficio del turismo de Rubè    
* La Piscine – Muxeo d'arte e d'industria André-Diligent
Łéngua gałò

El **gałò** el xe na łéngua romanxa difondesta inte ła rejon franséxe de ła Bretagna insieme al brèton, che invénse el partien a ła rama sèltica de łe łéngue indoeuropee.

## Caraterìsteghe
El gałò el xe difondést inte ła banda oriental de ła Bretagna (ciamada *Haute Bretagne*). El fa part de ła faméja de ła "Langue d'oil", branca de łe łéngue romanxe che ła ciapa rento anca franséxe, picardo, vałon, norman e tante altre. Tutavia el Gało e el brèton łe se ga influensà tanto l'una co qûel'altra, sia dal punto de vista gramatical che da qûeło lesical.

## Statuto
Inte el diçenbre 2004 el Conséjo rejonal de ła Bretagna el ga ofisialmente riconosuo a l'unanimità el gałò e el brèton cofà "łéngue de ła Bretagna" in banda al franséxe inte l'ànbito de un pian a fov del biłenguismo inte qûeła rejon par salvar łe łéngue rejonałi. Dal 2006 el gałò el xe proponést cofà łéngua facoltativa a ła maturità.

## Exenpi

## Topònemi
[thumb|Segnałe scrito in francese e gałò inte ła metropułitana de [Rennes.]]
* departamàn dou Ille-e-Vilenne ou Ill-e-vilaenn : (Ille-et-Vilaine)
** Arjantrae : (Argentré-du-Plessis)
** Boen : (Bain-de-Bretagne)
** Cauncall : (Cancale)
** Foujerr ou Foujère : (Fougères)
** Resnn ou Rènne ou encore Renn : (Rennes)
** Rdon : (Redon)
** Saent-Malô : (Saint-Malo))
** Teintenyac : (Tinténiac)
** Vitrae : (Vitré)
* departamàn dou Loère-Atlantiqe : (Loire-Atlantique)
** Anczeniz ou Anceniz : (Ancenis)
** Bass-Goleinn : (Basse-Goulaine)
** Blaen : (Blain)
** Borg-de-Baz : (Batz-sur-Mer) 
** Borg-Noe-an-Rais : (Bourgneuf-en-Retz)
** Châtiaubriant : (Châteaubriant)
** Cliczon : Clisson
** Naunnt ou Nàntt : (Nantes)
** Paeï de Nàntt : (Pays de Nantes)
** Paeï de Rais : (Pays de Retz)
** Saent-Nazère ou Saent-Nazaer : (Saint-Nazaire)
* departamàn dou Graéy d’Armor : (Côtes d'Armor)
** Finyac : (Yffiniac)
** Loudia ou Lodeiac: (Loudéac)
** Mateinyon : (Matignon)
** Saent-Bérieu ou Saent Berioec: (Saint-Brieuc)

* departamàn dou Morbihan : (Morbihan)
** Crugèu : (Cruguel)
** Plleurmé ou Ploermaèu: (Ploërmel)
** Terdion : (Trédion)
** Vann : (Vannes)

## Linganbi foresti
* Maézoe - Istituto di Etudes Brito-Romanici 
* Bertaèyn Galeizz 
* Dizionario Freelang gallo-francese/francese-gallo
* Bretone, gallo e francese
Bahrein

El **Bahrein** o anca **Bahrain**, ufisialmente **Regno del Bahrain**, el xe un stato de l'Axia sudosidental.
El confina a òvest co l'Arabia Saudia e a sud col Qatar.

## Zeografia
El xe un arcipéłago del Gólfo Pèrsego.
L'ìzoła pi inportante ła xe Bahrein, de qûel'altre łe prinsipałi łe xe Nasan, Hawar, Sitra, Umm, Al Muharraq.

## Storia
L'Arcipèłago del Bahrain, che el xe conosést da ténpi remoti grasie a ła só poxision propio su ła strada dei comerci, el ga sénpre vést na storia łigada a ła visina Arabia.
Dal 1577 al 1622 łe ìzołe łe xe stae ocupae dai portoghéxi, par dopo pasar dal dal 1735 al 1784 inte łe man dei persiani, che i ła ga regałada ai britanéghi che i ghe ne ga fat un só Protetorà fin al 1971, data de l'indipandénsa.

## Zeografia połitega
El só aseto istitusional, che el jera disiplinà da ła Costitusion del 1973, el 27 de Agósto 1975 el xe stà "sospendést tenporaneaménte".

Ła so cavedal ła xe Manama.

L'orientaménto połìtico interno el xe inprontà a un conservatorismo isalàmego tradisional.
Cofà l'Arabia Saudia el ga łasà na baxe naval ai Stati Unii par dimostrar ła só połìtica fiło-osidental.

## Bibliografia
* Grande Enciclopedia Curcio, Vol. 3, pagina 1165.

## Gałeria de someje

AMA North Bahrein New Town.JPG|nova ìzoła arifisail in costrusion a nord
Muharraq_and_Manama.jpg|*Muharraq*
First-oil-well-in-bahrain.jpg|poso pétrołifero
Bahrain Fort overview.jpg|forte *Bahrein*


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Cork

**Cork** ła xe ła seconda sità par grandeza de ła Republica d'Irlanda, e anche el capołogo de ła propia contea e ła sità principałe de ła provincia del Munster.

La popolasion ła xe de 186.239 abitanti.

## Sità xemełàe
* 1969  Coventry, Inghiltera, UK
* 1982  Rennes, Fransa
* 1984  San Francisco, Całifornia, USA
* 1988  Cołonia, Germania
* 1994  Swansea, Galles, UK
* 2005  Sciangai, Cina

## Gałeria de someje

Gaelic-font-Corcaigh.png|el nome de Cork, in łéngua e in alfabeto gaèłico
Cork City Hall.jpg|Munisìpio
Cork-02-Patrick Street-2017-gje.jpg|Patrick Street
Cork-06-Brauerei-2017-gje.jpg|Lee river
Cork-22-Thomond Bar-Gruppe-2017-gje.jpg|Thomond Bar
Marseja

left|250 px|thumb|El vecio porto.
**Marseja** (in francese *Marseille* [maʁsɛj], localmente [mɑχˈsɛjɐ], in provensałe *Marselha* [maʀˈsejɔ]) ła xe na sità de la Fransa meridionałe, cavologo de la rejon Provensa-Alpi-Costa Azura e del ''departemento'' de le Boche del Rodano, oltrr che el primo porto de la Fransa.

## Storia
I Focei i xe rivai su sto posto cuà da-torno al 600 a.C., smisiàndose coi Lìguri. I ga tirà su un sentro sitadin su cheło che el zera el *Pagu* (tribù Lìgure urbanixada) che el operava inte łe atività marìtime, intrà łe cuałe i tràfeghi. De-fati, ła xe stà el tràfego (e i trafeganti) a partegołarixar ła łonga storia de ła Sità de Marseja e ła ga anca modifegà ła storia: guere, momenti de paxe e łeanse. Ła lejenda de l'incrozamento e de ła union el marenèr Protis (focexe) e ła beła Gyptis (fia del rp dei *Lìguri Segobrizi*, Nanno) el ga confermà ła so tradision de sità de tràfeghi.

N'altra caraterìstega de ła sità ła xe ła so indipendénsa demostrada verso chełe altre sità e del poder (da inténdar cofà poder sentrałe franséxe, del Rè e de Parixe): Marseja ła xe na sità che ła cànbia bandiera (e sovran) in baxe a łe so conveniense. Par tanto tenpo ła ga avesto na sóa aministrasion. Soło co ła Rivołusion fransexe, co ła voja de unifegar ła Fransa soto un'ùnzoło scheo, na ùnzoła łéngua e coi stesi deriti par tuti, Marseja ła ga perdesto sta tendensa autònoma che ła ga sénpre provà de mantegnìr.

## Evolusion demografega

## Aministrasion
Marseja ła xe spartia in 16 *arrondissements municipai*, anca łori spartii in cuartieri (111 in total). I *arrondissement* i xe ingrupai a do a do in setori, e calchedun dei 8 setori el ga el pròpio consejo e el propio sindego, cofà i *arrondissements* de Parixe o de Lion.

Ultimi sindeghi de Marsena:
* 1953-1986 : Gaston Defferre (zà sindego dal 1944 al 1946, rieleto inte el 1959, 1965, 1971, 1977, 1983)
* 1986-1995 : Robert Vigouroux (rieleto inte el 1989)
* 1995- : Jean-Claude Gaudin (rieleto inte el 2001)

## Zemelaji
Marseja la xe zemelada co:

## Notasion
Seguzin

**Seguzin** () l'e un comun de 2.020 abitanti inte ła provincia de Trevizo, in Vèneto

## Evołufion demografega

## Notasion
Ła Madałena

**Ła Madałena** (en diałeto gałurexe *A Madalena*) el xe un comune de 11478 abitanti inte ła provincia de Sasari e el xe costituio da ł'arcipełago de sete ìzołe prinsipałi (Ła Madałena, Caprera, Santo Stefano, Spargi, Budełi, Santa Maria e Razzoli) e altri ixołoti pì picinini, ła sitadina, risałente al setesento, sorge a sud de ł'ìzoła prinsipałe e se afacia verso Palau.

## Xemełài
 15px Ajacio

## Evołusion demografega
Vannes

**Vannes**, **Gwened** in bretone, ła xe na sità bretone che ła on comune fransexe de 51.759 abitanti che el se cata inte el departemento del Morbihan inte ła rejon de ła Bretagna.

Vannes/Gwened, ła xe sta fondà dai Veneti durante ła so łenta migrasion che łi ga portà da l'Iłiria fin inte i angołi pì distanti de l'Eoropa osidentałe. I Romani de Giulio Cesare inte el I secolo AC i ghe ga dal nome de Darioritum.

## Evołusion demografica
Irlanda del Nord

L**'Irlanda del Nord** ła xe na parte del Regno Unìo che ła se cata inte el nord del ìzoła d'Irlanda, de ła cuae cuerxe un area de 14&nbsp;121&nbsp;km².

Ła xe sta creà inte el 1920 dal *Government of Ireland Act*, dopo ła xe stà promulgà dai parlamenti del Irlanda e Gran Bretagna inte el 1921.

## Sità e viłagi in ordene alfabetego
Armagh, Ballycastle, Ballyclare, Banbridge, Bangor, Belfast, Carrickfergus, Cookstown, Craigavon, Derry , Donaghadee, Downpatrick, Dungannon, Dungiven, Enniskillen, Hillsborough, Limavady, Londonderry, Lurgan, Magherafelt, Newcastle, Newry, Newtownards, Newtonstewart, Omagh, Strabane, Warrenpoint,

## Altre robe
El so codexe NUTS 1 (*Nomenclature of Territorial Units for Statistics*) el xe UKN.

Ła so vałuta ła xe ła Sterlina inglexe (£) (GBP); el Euro anca se el no xe mia uficiał el xe difuso.

El so emblema el xe el *shamrock*.

## Posti da nar védar
* Giant's causeway

## Note
Provincia de Olbia-Tenpio

Ła **Provincia de Olbia-Tenpio** (en gałurexe *Pruvìncia di Tarranóa-Tèmpiu*, in sardo *Provìntzia de Terranòa-Tèmpiu*) ła xe stada na provincia de ła Sardegna. Ła jera afaciada a nord sol Mar de Sardegna, co on streto canal che ła separa da ła Corsica, e a est sol Mar Tireno, ła confinava: ad ovest co ła Provincia de Sasari e a sud co ła Provincia de Noro.

## Dati
Ła gaveva 148&nbsp;348 abitanti (l'8,93% della popolazione sarda) e ła se estendeva par 3&nbsp;397&nbsp;km² (el 14,1% del teritorio sardo).

## Istoria
Ła Provincia de Olbia-Tenpio ła jera stada costituia da:
* 24 comuni provenienti da ła Provincia de Sasari,
* 2 comuni provenienti da ła Provincia de Noro.

## Comuni
Ła provincia ła cuntava 26 comuni.
### Comuni prinçipałi
* Olbia - 51&nbsp;307 abitanti
* Tenpio Pausania - 14&nbsp;128 abitanti
* Arzachena - 12&nbsp;135 abitanti
* Ła Madałena - 11&nbsp;478 abitanti
* Santa Teresa Gałura - 4&nbsp;819 abitanti
* Calangianus - 4&nbsp;642 abitanti

### Comuni de ła Provincia
Valdobiadene

**Valdobiàden** (o **Valdobiàdene**) el xe un comune de 10&nbsp;790 abitanti inte ła provincia de Trevixo.

## Evołusion demografica

## Notasion


## Linganbi foresti

* Uficio del turismo
* Forum dei Valdobiadenexi 
* Uficio de ła Borgata Viłanova
Armagh

**Armagh** o **Armacan** ła xe na sità de ł'Irlanda del Nord co 14&nbsp;590 abitanti al 2001, capołogo de ł'omonimo distreto, che el se estende par 671&nbsp;km² co 55&nbsp;000 abitanti.

Armagh ła xe sta cavedal rełijoxa de ł'Irlanda e ła xe tutora sede de ł'arcivescovo de ła Cexa Anglicana e de queło de ła Cexa Catołega, primati d'Irlanda.

## Note