open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tezoro de San Marco

El **tezoro de San Marco** ła ze na rancurada de ojeti presiozi che ła se ga formà inte i secołi on patrimonio culturałe de ła Bazéłega de San Marco. Deso sto tezoro el ze conposto da 283 tochi e ospità in łocałi pozisionà tra ła parte drita de ła bazèłega  e del Pałaso Dogal, el se pol vizitar.

Ł'espozision ła rencura cuatro categorie de tochi, ordenà par periodo de proveniensa:
: 1. sesion romana e alto medievałe
:2. bizantina
:3. araba
:4. venesiana osidentałe

Granda parte de sti presiozi i raprezenta i raporti striti tra Venesia e l'Oriente, e tanti ojeti i vien proprio da Costantinopołi.

El tezoro no el ze deso inte ła so consistensa majore, parchè a varie repreze (soratuto tra el fin del XVIII e drio il XIX secoło) vari ojeti presiozi i ze stà tirà via. Vari ojeti i ze stà consenjà a Napoleon, e drio altri i ze stà cedù par restaurar ła bazèłega. Seben resta on dei tezori cołegà a na catedrałe tra i pì conosudi mostrare in Itàlia.

## Bibliografia
*  Maria da Villa Urbani, *La Basilica di San Marco*, Edizioni KINA Italia, 1990, ISBN 9788881801480.

## Vose corełade
* Marco evanxełista
* Venesia
* Bazéłega de San Marco
* Pałaso Dogal
* Piasa San Marco

## Linganbi foresti
*
Dì, ani e dezeni internasionałi

I **dì internasionałi**, i **ani internasionałi** e i **dezeni internasionałi** i definise un laso de tenpo doparà par ła sensibiłizasion inte i confronti de un argomento de intarese internasionałe. Tante de ste recorense łe ze promoveste da l'Asenblea zenerałe de łe Nasion Unie, dal Consejo econòmego e sociałe de łe Nasion Unie o da l'UNESCO,  In sti cazi ła ajensia de rifarimento ła mete un logo temàtego de fianco a cueło de l'ajensia e ła sostien e coórdena ła promosion de l'avegnimento co pròpie infrastruture, publegando un rendiconto scrivesto so łe difarenti atività fate inte el mondo in ocazion de l'evegnensa e che el detien racomandasion par łe ocazion che vegnarà.

De sevente gh'è na lista dei dì, ani e dezeni definii da łe Nasion Unie par argomenti spesìfeghi.

## Dì

## Stimane
* 25-31 de majo- Stimana de ła solidarietà coi pòpołi dei teritori no autodetermenai
* Prima stimana de agosto - Stimana de l'inlatamento materno inte el mondo (in Itàlia prima stimana de otobre)
* Ùltema stimana de setenbre Stimana de ła paze
* 1-7 de otobre - Stimana mondiałe de l'inlatamento (in Itàlia)
* 1-7 de otobre - Stimana vezetariana mondiałe
* 4-10 de otobre - Stimana mondiałe del spàsio
* 24-30 de otobre - Stimana de ła dezarma
* 16-24 de novenbre - Stimana eoropea per el sbasamento dei refudaji (SERR)

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Pianeta extrasołare

Un **pianeta extrasołare** o **ezopianeta** el ze un pianeta che no el fa parte al sistema sołare, che el òrbita torno de na steła difarente dal Sołe.

Al 25 de marso del 2021 i rezulta conosesti 4 700 pianeti extrasołari in 3 472 sistemi planetari difarenti (dei cuałi 771 mùltepli); in pì 2 487 el ze el nùmaro de pianeti candidai e altri 209 i ze in spetativa de conferma o i ze controversi.
El travardo sinbòłego del 1000º pianeta conosesto el ze stà inte el 22 de otobre del 2013, co l'anunsamento de ùndaze pianeti zoviani caldi da parte del projeto SuperWASP. El 2000º pianeta confermà el ze Kepler-406 b: descuerto inte el 2014 e confermà el 25 de novenbre del 2015 inte ła mision Kepler col mètodo del trànsito.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Aleksander Wolszczan

**Aleksander Wolszczan** (Szczecinek, 29 de apriłe del 1946) el ze un astrònomo połaco de granda rełevansa internasionałe.

El ze cueło che el ga descuerto i primi do pianeti extrasołari e pianeti de łe pulsar confermai.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Nabi Tajima

**Nabi Tajima** (in łéngua japoneze: 田島 ナビ; Kikai, 4 de agosto 1900 – Kikai, 21 de apriłe 2018) ła ze stada na supersentenària japoneza che ła ga vivesto 117 ani e 260 dì.

Inte el dì de ła so morte, ła rezulta èsar ła cuarta persona pì lonzeva de ła istòria e ła ze ła seconda persona pì lonzeva de senpre in tuta l'Àzia (e de consevensa anca del Japon) dopo Kane Tanaka.
Ła ze par de pì una de łe 10 persone che inte ła istòria de ła omanità łe ze rivae a ver 117 ani. Ła ze stada, par de pì, ła ùltema persona vivente nasesta inte el XIX secolo (tacà el 1º de zenaro 1801 e finio el 31 disenbre 1900).
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bataja de Mondovì

La **bataja de [[Mondovì]]** ła ze stada conbatesta intrà el 20 e el 21 de apriłe del 1796 intrà trupe fransezi de l'Armada d'Itàlia comandada dal zenerałe Napołeon Bonaparte contra el Regno de Sardegna che, insieme a łe trupe austrìaghe guidae da Jean-Pierre de Beaulieu, łe zera stae za sconfizeste inte łe trè antesedenti bataje: Montenotte, Millesimo e Dego.

## Descrision e consevense
Par colpa de ła sconfita i austrìaghi i ze stai costrinzesti a retirarse verso ła Lonbardia, ma Napoleone no el podea seguirli come che el vołeva, parché el Direttorio  el ghea preferio che el finise de sconfìzar cheło che restava de l'ezèrsito piemontezo.

Dopo un primo scontro co łe trupe sabàude trinserae inte el bastion de Ceva, i fransezi i ghea tacà el inseguimento dei piemontezi, che i se ghea sconto a Mondovì; el 21 de aprile ła bataja ła ze tacada, dopo che ła cavałeria sabàuda in protesion de ła fanteria in ripiegamento, Napoleon el ghea lansà ła so 1ª Divizion de Cavałeria comandà da Enrico Stengel, fata da sìncue rezimenti. Do scuadroni del Dragoni del Re inte łe zone del Bricheto de Mondovì, comandai dal cołoneło Chaffardon, i ghea cargà co forsa contro i cavalieri fransezi, ciapàndołi inte un momento de crizi fata da un tardo tentativo de canbiar formasion e diresion, ełiminàndołi e comando el zenerałe Stengel.

No-ostante sto avegnimento, ła bataja ła ze stada vinsesta dai fransezi, che i ze rivai a ocupar ła sità de  Alba (el 26 de aprile del 1796), proclamando ła Repùblega de Alba, na repùblega jacobina. Sta repùblega no ła ga avesto longa vita, parché do dì dopo, co ła firma de l'armistìsio de Cherasco, inte el pałaso Salmatoris, Vittorio Amedeo III, recuperando Alba e mantegnendo el controło de Turin, par via de łe confite aveste, ghe ga tocà darghe ai fransezi łe fortese de Cuneo, Ceva, Alesandria e Tortona, consedendo el lìbaro pasajo a łe trupe napołeòneghe traerso el Piemonte par sevitar co ła guera contra a l'Austria, che inte ła bataja de Lodi el 10 de majo del 1796, sconfizendo el zenerałe austrìago Jean-Pierre de Beaulieu, i verze ła strada par concuistar Miłan e dando rezalto a Napoleon.

El Tratà de Paze de Parize (15 de majo 1796) el règoła el pasajo de Nisa e de ła Savoja dal Regno de Sardegna a ła Fransa.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bruno Gorlato

**Bruno Gorlato** (Pàdoa, 12 de febraro 1940 - Pàdoa, 15 de apriłe 2021) el ze stà on pitore e scultore Vèneto. Diplomà inte el 1958 al Liceo Artìstego de Venèsia, el se ga iscrivesto suito dopo a l'Università de Architetura.

Dopo i studi universitari, Gorlato el gà scumisià a insegnare educasion artìstega inte ła scoła mèdia.

Durante ła so cariera, el gà contà, traverso ła so arte (piture ma anca incizion), dei posti che i ło gaveva segnà e cresesto, cofà i paezaji de Trieste, łe mura de Pàdoa (de ła sità eugànea se ghe połe de frecuente reconósar inte i so cuadri anca serti pałasi e monumenti) e de łe sità murae in zenerałe del Vèneto, i àngołi sconti de Venèsia e le cołone de Piasa San Marco.

Gorlato el contava del momento de ła creasion cofà de on adentrarse inte el cuadro, co oncora el gavea da nàser, caminando lento e vardàndose intorno, sercando de vizitarlo e de védar cosa che el contegneva. Solché inte ła fin, co che l'òpara ła jera finìa, ełora se prezentava ła pusibiłità de darghe un nome e de capirla, in calche magnera.

Socio de l*'Associazione Incisori Contemporanei* e menbro dal 2019 de ła *Royal Society of Painter-Printmakers* de Londra, el ze mancà a Pàdoa el 15 de apriłe 2021.

miniatura|alt=Festa per un figliol prodigo|Festa par on fiol prodego
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* ''Bruno Gorlato'' in *incisoricontemporanei.it*
Aleksej Naval'nyj

**Aleksej Anatol'evič Naval'nyj** (, trasliterasion anglosàsone: Alexei Anatolievich Navalny; Butyn, 4 de zugno del 1976) - Charp, 16 de fevraro 2024) el jera un ativista, pułìtego e blogger ruso de orìzani ucraine.

El jera intrà i pì conosesti crìteghi del presidente de ła Russia, Vladimir Putin. El jera lìder de Rùsia del Futuro e presidente de *Coałision Democràtega* (che ła unise *Rùsia del Futuro*, *RPR-Parnas* e *Sielta Sìvega*), formasion prima co-presiedesta co Boris Nemcov, moresto sasinà inte el febraro del 2015.

Di pozision nasionałiste e liberałi,  declarà in pasà de èsar favorévołe de ła pusibilità de re-condure Ucraina e Biełorùsia soto ła influensa rusa , Naval'nyj el ga pì volte declarà che ła Rùsia ła garia da sercar un *modus vivendi* co i Paezi osidentałi e el se ga declarà favorévołe ai Matrimònio intrà persone del isteso seso inte el Stato.

El 2 de febraro del 2021, el tribunałe Simonovsky de Mosca el ga sostituio ła condana sospendesta de 3 ani e 6 mezi de Navalny inte el cazo Yves Rocher co na vera condana. Ła CEDU, racuante organizasion internasionałi par i deriti de l'omo, racuanti lìder dei Stati osidentałi i ga definio el prezonamento de Naval'nyj cofà pułitiegamente motivada. Amnesty International el  ga retirà a Naval'nyj ła dezignasion de "prezoniero de cosensa", par via dei so vìdeo e de łe so diclarasion pro-nasionałiste fate inte el pasà che łe costituiria insitamento a l'òdio. El 17 de apriłe 2021 i mèdeghi de Naval'nyj i ga declarà che el podaria morir da un momento a che l'altro. El 18 de apriłe del 2021 vari deputai rusi i ga firmà na létara unitària al presidente Vladimir Putin co ła dimanda de darghe cure mèdeghe a Naval'nyj.
## Rezultai ełetorałi

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Quark (partezeła)

Inte ła fìzega de łe partezełe, el **quark** (AFI:  o  ; sìnboło **q**) el ze na partezeła ełementare costituente fondamentałe de ła matèria.

Par via de un fenòmqno conosesto cofà confinamento, i quark no i ze mai oservàbiłi individualmente in nadura a base enerzie e i eziste solché cofà costituenti de partezełe conponeste dite adroni, de łe cuałe łe forme pì stàbiłi, i protoni e i neutroni, i ze i conponenti dei nùclei atòmeghi; par tanto cheło che ła umanità conpse so i quark el ze deduzesto da esperiminti che i coinvolze sto tipo de partezełe.

I quark i ga vàrie propietà intrìnseghe, intrà ste cuà ła masa, carga ełètrega, carga de cołore e spin. Łe ze łe ùgnołe partezełe ełementari del modeło stàndar a far parte de tute łe cuatro łe interasion fondamentałi, o sia Ełetromagnètega, gravitasionałe, forte, débołe), e łe ze łe ùnzołe a ver ła carga ełètrega che no ła ze un mùlteplo intiero de ła carga ełementare de l'ełetron; i quark i ga de fato na carga ełètrega + o −.

Ghe ze sie tipi de Quark, cadaun co un difarente saor: up, down, strange, charm, bottom e top. I quark up e down, i pì comuni inte l'universo, i ga na masa menor rispeto a chełi altri e i ze zenneralmente i pì stàbiłi; par sta motivasion i quark strange, charm, bottom e top i decade rapidamente in quark up e down e i połe èsar produzesti escluzivamente in reasion e cołizion de alta enerzia, cofà chełe inte i asełeratori de partezełe o che i coinvolze i raji còsmeghi. Par ogni tipo de quark ghe ze un corispondente tipo de antipartezeła, ciamada antiquark, che ła se difarensia dal quark solché par racuante propietà (cofà ła carga ełètrega) che łe ga el isteso mòduło ma segno oponesto.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Kane Tanaka

**Kane Tanaka** nasesta **Ota** (in japonezo: 田中カ子; Wajiro, 2 de zenaro 1903—19 de aprile 2022), l'è na supersentenària japoneza.

## Descrision
Kane Tanaka ła xe divegnesta *Decana de l'Umanità* dopo ła morte de Chiyo Miyako, avegnesta inte el 22 de lulio del 2018 e ła ze inte el dì de uncó la tersa persona pi lonzeva de ła istòria drio de ła franseze Jeanne Calment (1875-1997) e a ła statunitense Sarah Knauss (1880-1999). 

La ze ła persona pi lonzeva de senpre de tuta l'Azia (e de conseguensa anca del Japon) e ła so età ła ze ła pi alta mai rezistrada inte un èsar umano inte el XXI secolo e inte el III miłènio. La ze intrà łe 3 persone che inte ła stòria de l'umanità le ze rivàe co certesa ai 118 ani e intrà łe 10 a gaver conpiesto 117 ani.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Jacopino della Scala

**Jacopino de ła Scala** ( XII secoło -1215 o 1248) el xe sta un marcante itałian.

## Vita
Jacopino el xera neodo de Baldun deła Scala, on marcante de lana non rico. El xera on brao politico, e xe deventà vicario de Ostija e podestà de Cerea.
Alberto I de la Scala

**Alberto I de la Scala** (1245 - 3 de setenbre 1301, Verona) el xe sta on politico itałian, siore de Verona dal 1277 al 1301, ano de ła so morte, anca se presedentemente el xe stà anca consijer de so fradel, Mastin.
Betty Boop

**Betty Boop** ła xe on personajo imazenàrio creà inte el 1930 da Max Flesicher e Grim Natwick. Ła ze aparia par ła prima olta inte el cortometrajo Dizzy Dishes.

Ła ga avesto roło in pì de 90 cartoni, intrà el 1930 e el 1939. Ła ze stada protagonista de cartoni e fumeti, ma inte el 1934 i spetatori conservadori i òbliga i inventori a modifegarghe ła so caraterizasion, divegnendo na cazalinga.

El personajo el ze sta anca ojeto de on grando merchandising.

## Storia
El personajo exordise el 9 de agosto 1930 intè'l carton animà a bianco e nero de siè minuti Dizzy Dishes, anca se soto forma de barboncina, fin a quando intè'l 1932 ga ła so prima aparision soto forma umana intè'l cortometrajo Bamboo Isle.

Fu afiancà daprima a Koko el Clown, Bimbo, on can, e sucesivamente anca Grumpy, on vecio che serca de stenperar el carton. Xe considerà ona

Intè'l carton Minnie the Moocher, del 1932, vien prexentà come ła adolesente de l'era moderna, in contrasto co ła figura de on mondo vecio de i so xenidori.

## Filmografìa
Exordise el 9 de agosto 1930, intè'l carton Dizzy Dishes, anca se soto forma de barboncina, e mantene sta forma fin al 1931, cuando vien umanizada nel corto Mask-A-Raid, trasformando łen orecie in orechini.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Obełisco

El **obełisco** el ze on monumento sełebrativo formà da on tronco de piramide alto e streto chel finise co na punta piramidałe ciamada pyramidion.

I obełischi antighi i venjeva ricavà da on onego bloco de piera (on monołito). I obełischi i ze monumenti in granda parte de orizene ezisia.

## Etimołozia
El nome el vien dal grego 'obelos', overosipia spedo e 'obelisco' ze on diminutivo che vol dir 'spedin".

## Vose corełade
* Monumento

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Mastino I de la Scala

**Leonardin de la Scala**, ciamà **Mastino I** (... - 26 de otobre 1277, Verona), xè stà on condotier itałian, apartenente ała cazada dełi Scałizeri, siore de Verona dal 1262 al 1277, ano de ła so morte.

Fioło de Jacopino de la Scala, xe sta podestà de Cerea e de Verona intè'l 1259 e capitan de ła caxa dei marcanti dal 1261 al 1269.

Intè'l 1277 Mastino I el vien assassinà asieme a Antonio Nogaroła, probabilmente da Isnardo de' Scamerełi.
Fondasion dei Muzei Sìveghi de Venèsia

Ła **Fondasion dei Muzei Sìveghi de Venèsia (MUVE)** ła va drio a ła gestion del patrimonio muzeałe de ła sità de Venesia.

Ła ze stà fondà, dal Consejo comunałe, co dełibera proposta dal sìndico de da ła giunta, inte ła sentada del 3 de marso 2008. Definia dai oparatori e dełegadi dei łaori de tipo de partecipasion, el ga on unego socio fondator – Comun de Venesia.

Dal disenbre 2015 ze presidente Mariacristina Gribaudi. Prima de eła ła carga ła jera revestia da Sandro Parenzo (fin al marso 2010), David Landan (marso 2010 ─ setenbre 2010) e Walter Hartsarich (disenbre 2010 ─ agosto 2015).

## Muzei
* Pałaso Dogal
* Muzeo Correr
* Ca' Rezzonico
* Gałarìa internasionàl d'arte moderna de Venesia
* Muzeo del vero, Muran
* Muzeo de Storia Naturałe
* Muzeo del tesudo e del costume
* Pałaso Fortuny
* Muzeo del merłeto, Buran
* Caza de Carlo Goldoni
* Tor del Rełogio 
* Muzeo del Resorzimento e de l'Otosento venesian (sarà)

## Linganbi foresti
*
Science

***Science*** ła ze na revista sientìfega publegada da l'American Association for the Advancement of Science, considerada globalmente cheła de mejo prestijo inte ła comunità sientìfega internasionałe (insieme co ła revista *Science*).

Ła revista ła riseve un mùcio de artìcułi, dei cuałi inte na picenina parte, ben rancurada, ła vien publegada. Ła vien publegada stimanalmente e i abonaminti a sta revista i ze 130.000. Tutavia, considerando i acesi in lìnea, el pùblego de letori stimà el ze da torno i 570.000. Inte el 2014 el fator de inpato de ła revista el zera de 33,611.

## Ła fameja de reviste ''Science''

Oltre che a *Science* eło isteso, ghe ze anca altre reviste sientìfeghe apartegnenti a *Science*,

* *Science Advances*, artìcułi no publegai in Science
* *Science Immunology*, riserche de dell'imunołozia.
* *Science Robotics*, riserche de robòtega.
* *Science Signaling*, riserche de segnałasion sełułare e de regolasion dei procediminti sełułari.
* *Science Translational Medicine*, el ingrupa riserche de canpo mèdego.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Revista acadèmega

[thumb|Reviste acadèmeghe sojete de [revizion paritària]]
[thumb|upright|Ła coertina del primo nùmaro de ''[Nature*, 4 de novenbre [[1869]]]]
Inte l'[[editoria acadèmega]], na *'revista acadèmega** o **revista sientìfega*' ła ze un [[periòdego]] inte el cuało łe vien riportae [[publegasion sientìfega|contribusion tècnego-sientìfeghe]] de [[siense|siensiai]] e esperti de na [[disiplina acadèmega]] prèvia [[revizion paritària]] (in ingleze, *peer review*). Insieme ai testi dedicai a ła [[divulgasion sientìfega]] i fa parte de ła [[comunegasion sientìfega]] ufisałe da parte de ła [[comunità sientìfega]].

Le reviste acadèmeghe łe vien doparae cofà *forum'' par ła introdusion e ła prezentasion de nove riserche, cusita come par ła crìtega de riserche che za ze sta fato inte el pasà. El contegnuo de łe reviste ła ciapa ła forma de artìcułi che i detien riserche orizenałi, rasegne o recension de libri.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Periòdego

Un **periòdego** (dal latin *periodĭcu[m]*, e dal grego περιοδικός [*periodikós*], da περίοδος [*períodos*, "perìodo"]) el ze un prodoto editoriałe, difarente da un cuotidian, publegà in intervałi regołari inte el tenpo soto un isteso tìtuło. I ze periòdeghi i setimanałi, cuindezenałi, mensiłi, bimestrałi e anuałi. Ogni periòdego el ze numarà e datà progresivamente e ła numarasion ła se renova de sòłito ogni anada.

Ghe ze periòdeghi spesałìsteghi, pensai par un pùblego limità, cusita come che ghe ze periòdeghi zenerałìsteghi pensai par el grando pùblego. I połe èsar destribuii sia so tradisionałe mezo carta, o so forme web, senpre pì pontae a ła vizion so tablet o smartphone.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Alboino de la Scala

**Alboino de la Scala** (... - 29 de novenbre 1311) xe stà on condotier itałian, siore de Verona dal 1304 ała so morte, intè'l 1311.

Xera fioło de Alberto I e de Verde de Salisołe e xè diventà siore de Verona dopo ła morte de so fradel, intè'l 1304, che ghe lasiò el posto anca se gavéa on fioło lexitimo.

El goernò co so fradel Cangrande I, fin a ła so morte, doe lasiò el poder a so fradel, con cui gavéa governà in precedensa.
Pescadore

El **pescadore** el ze cheło dedicà a l'atività de pesca overosipia ciapare i pesi o altri animałi da on corpo de acua (osèano, mar, fiume, lago, reserva...) o rancurare i frute de mar.

Ła pesca ła ze on medo par procurarse da manjare fin dal pariodo mesołitego e intel mondo ghe ze sirca 38 miłioni de pescadori par el comercio, par sopravivensa e ałevamento de pesi. El termano el połe eser anca aplicà a i pescadori spostivi e połe esere sinbołegià sipia par omani che par femene.

## Notasion


## Vose corełade
* Pesca (atività)

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Nature

***Nature*** ła ze una de łe pì antighe e inprotanti reviste sientìfeghe che ghe ze, forse anca considerada globalmente cheła de mejo prestijo inte ła comunità sientìfega internasionałe (insieme co ła revista *[[Science]]*). Nature ła vien publegada stimanalmente partindo dal 4 de novenbre del 1869.

## Ła fameja de reviste ''Nature''

Oltre che a *Nature* eło isteso, ghe ze anca trè altre fameje de reviste sientìfeghe ligae a *Nature*, èdite dal Nature Publishing Group:

:**Nature Research Journals**:
:**Nature Biotechnology*
:**Nature Cell Biology*
:**Nature Chemical Biology*
:**[[Nature Chemistry]]* (da apriłe 2009, )
:**Nature Genetics*
:**Nature Geoscience* (da zenaro 2008, )
:**Nature Immunology*
:*Nature *Lab Animal*
:**Nature Materials*
:**Nature Medicine*
:**Nature Methods*
:**Nature Nanotechnology* (da otobre 2006, )
:**Nature Neuroscience*
:**Nature Photonics* (da zenaro 2007, )
:**[[Nature Physics]]*
:**Nature Protocols* (da zugno 2006, )
:**Nature Structural and Molecular Biology*

:**Nature Reviews Journals**:
:**Nature Reviews Cancer*
:**Nature Reviews Drug Discovery*
:**Nature Reviews Genetics*
:**Nature Reviews Immunology*
:**Nature Reviews Microbiology*
:**Nature Reviews Molecular Cell Biology*
:**Nature Reviews Neuroscience*

:**Nature Clinical Practice Journals:**
:**Nature Clinical Practice Cardiovascular Medicine*
:**Nature Clinical Practice Endocrinology and Metabolism*
:**Nature Clinical Practice Gastroenterology and Hepatology*
:**Nature Clinical Practice Neurology*
:**Nature Clinical Practice Nephrology*
:**Nature Clinical Practice Oncology*
:**Nature Clinical Practice Rheumatology*
:**Nature Clinical Practice Urology*

:**Nature Online Publications**:
:**Nature China* (da zenaro del 2007)

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Fay Marbe

**Fay Marbe** (1899–1986) ła ze stada na atora, cantante e bałarina mericana. Ła ze aparia anca in racuanti epizodi inte el 1929 de ła comèdia *[[The Talk of Hollywood]]*. 

Inte i ani vinti del novezento ła ga fazesto un tour in Eoropa, fin che ła se ga retirà da ła siena pùblega inte el 1930.

## Filmografia
* 1920: The Very Idea, Diretor: Lawrence C. Windom
* 1928: Dorine und der Zufall, Diretor: Fritz Freisler
* 1929: The Talk of Hollywood, Diretor: Mark Sandrich

## Bibliografia
* Munden, Kenneth White. *The American Film Institute Catalog of Motion Pictures Produced in the United States, Part 1*. University of California Press, 1997.
* Slide, Anthony. *The Encyclopedia of Vaudeville*. University Press of Mississippi, 2012.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Scała sismołòzega de Richter

Co l'atribusion de un vałore de ła **scała Richter**, se espresiona na mezura de ła magnitudo, o sia na stima de l'enerzia descaenada da un taremoto inte el ponto de ła fratura de ła crosta terestre, o sia a l'iposentro, drio i criteri indicai dal zeofìzego statunitense Charles Richter.

## Stòria
[thumb|upright|[Charles Francis Richter, c. 1970]]

Sviłupada inte el 1935 da Charles Richter in cołaborasion co Beno Gutenberg,  tuti e do del California Institute of Technology, la scała ła zera stada orizenariamente studiada soło par èsar doparada inte na partegołare àrea de ła California e soło so sismogrami rezistrai da un partegołare modeło de sismògrafo, cueło a torsion de Wood-Anderson.

Richter el ghea doparà inisialmente vałori rotondai al pì arente cuarto de magnitudo, ma in sèvito i ga doparà i dezemałi de magnitudo. L'ispirasion par sta tècnega ła ze stada ła scała de łe magnitùdeni (aparente e asołuta) doparae in astronomia par descrìvare ła lumenozità de łe stełe e de altri ojeti sełesti.

## Descrision
### Definision
Inte ła definision data da Richter, la magnitudo de calsìasi taremoto ła ze data dal logaritmo in baze dieze del màsimo movestamento de ła trasa rispeto al zero, esprimesto in micròmetri, in un sismògrafo a torsion de Wood-Anderson całibrà in magnera *stàndar*, se l'avegnimento el se fuse verifegà a na distansa episentrałe de .

Richter el ghea decidesto arbitrariamente na magnitudo zero par un taremoto che el móstree no movestamento màsimo de un micrometro (1/1000 de m) sol sismografo de Wood-Anderson, se ponesto a 100 km de distansa da l'episentro del taremoto, o sia pì débołe de cuanto se podese rezistrar in cheła època. Sta decizion ła ga permetesto de evitare i nùmari negativi, almanco co i strumenti de l'època. La scała Richter parò, de conceto, no ła ga nisun lìmite inferior o superior e i sismografi moderni, pì sensìbiłi, i rezistra normalmente taremoti co magnitudo negativa.

El problema pì grando de ła scała Richter el ze che i vałori i ze solché debolmente corełai co le caraterìsteghe fìzeghe de ła colpa dei taremoti. In pì, ghe ze un efeto de saturasion verso łe magnitùdeni 8,3-8,5, dovesto a ła leje de scała del spetro dei taremoti, par via del cuało i tradisionałi mètodi de magnitùdene i da el isteso vałore par avegnimenti che i ze ciaramente difarenti. A l'inìsio del XXI secoło, la major parte dei sismòłoghi i considera le tradisionałi scałe de magnitùdeni vece e suparae  e łe ga renpiasae co na mezura ciamada momento sìsmego, pì diretamente rełasionada co i paràmatri fìzeghi del taremoto. Inte el 1979 el sismòłogo Hiroo Kanamori, anca eło del California Institute of Technology, el ghea proponesto ła Moment Magnitude Scale (*M*W), gràsie a ła cuała ze pusìbiłe descrìvar el momento sìsmego in tèrmani simiłari a łe presedenti scałe de magnitudo.

## Ecuivałensa magnitudo e TNT
Ła fòrmuła orizenałe ła ze:

:M_\mathrm{L} = \log_{10} A - \log_{10} A_\mathrm{0}(\delta) = \log_{10} [A / A_\mathrm{0}(\delta)],\ 

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Alberto II de la Scala

**Alberto II de la Scala** (1306, Verona - 13 de setenbre 1352, Verona) xè stà on condotier itałian, Siore de Verona dal 1329 al 1352, data de ła so morte.

Xera fioło de Alboino de la Scala e de Beatrixe da Corejo. Intè'l 1335 ga ocupà Parma e Rexo Emiłia. Cogoernò co so fradel Mastino II, anca se xera in realtà so fradel che gavea el poder.
Fronte de Libarasion del Popoło Slovegno

El **Fronte de Libarasion del Popoło Sloven** (in sloven: Osvobodilna fronta slovenskega naroda – acrònemo: OF) ła ze stada na organizasion pułìtega de rezistensa fondada el 26 de apriłe del 1941 in Slovènia par darghe contro a ła ocupasion de łe potense de l'Ase inte ła seconda guera mondiałe e restada attiva fin al 1953.

El Fronte de libarasion el unionea corenti pułìteghe col mìnemo comun denomenador de èsar antifasiste co ła voja de conbàtar par ła indipendensa nasionałe.

Al fronte ghe fea parte anca ła conponente comunista, ligada al pì grando movimento de rezistensa dei partezani jugosvlavi, el ghea avesto ła influensa domenante. Sta conponente ła ghea el fin partegołar de l'organizasion de ła rezistensa armada contro i ocupanti (Zermània, Itàlia e Ungaria) fin a ła libarasion de ła Slovènia.

El Fronte de Libarasion del Popoło Slovegno el zera guidà dal "*Comitato sentrałe del Partio comunista sloven*", dal "Comitato Ezecutivo del Fronte de Libarasion" e dal "Comitato Supremo dei reparti partezani"
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Straje de Treschè de Conca

La **straje de Treschè Conca** ła ze stada na straje avesta par man dei reparti todeschi inte el córar de ła seconda guera mondiałe el 27 de apriłe 1945 in locałità Fondi de Treschè Conca, frasion del comun de Roana, in provincia de Vicensa, dopo de un intaco de un grupeto partezan. La bataja ła ghea provocà 20 morti, intrà i cuałi ghe ze 9 partezani cadesti conbatendo e 11 siviłi copai col s-ciopo dai todeschi par vendegasion.

No tołendo in considerasion łe dure reprezàlie fate contra ai partezani de l'Altipian dei Sete Comuni, cofà el Esìdio de Granesa, se ze drio parlar de ła pezo straje fazesta da łe trupe zermàneghe inte el confronto de siviłi de l'Altipian.

## I avegniminti
I avegniminti i ze tacai co un grupo picenin de partezani, vegnesti su da Cogoło del Senzo a Treschè Conca, i ghea intacà na cołona motorizada todesca., fazendo-sì che ła cołona ła sbandase tenporaneamente..

Ła cołona de todeschi ła jera parò fata anca da mezi pezanti, s-cerai in tal magnera da dar suporto ai veterani paracadutisti. Cusita i todeschi i ghea gavesto vitòria sui partezani, nove dei cuałi i ghe jera restai copai inte l'avegnimento..

De sevente, i todeschi, par raprezàlia, vendegasion, i ga rostełà na dezena de caze de Treschè Conca, copando Giovanni Panozzo Pellarin e so fioła de disnove ani Irma.

Cheło che ze sta reportà, ze come che ła conta l'avegnimento Rosi Panozzo Pellarin, ła fioła de Giovanni Panozzo Pellarin soravivesta a ła vendicasion zermànega:

Da łe caze i ze vegnesti rapii nove ostaji, che i ze stai de sevente copai col s-ciopo inte ła locałità Cavrari de Treschè Conca.

Ła zente che ła zera stada copada ła zera in parte orizenària del posto e cuatro invese łe zera rivae inte l'Altipian de Aziago dopo ver dasà łe tere de  
l 'Istria e de ła Dalmàsia.

## Morti

### Morti siviłi
* Vittorio Biekar, 59 ani, orizenàrio de Trieste
* Rocco Cossovich Pellegrini, 48 ani, orizenàrio de Lusingrando (Pola)
* Rocco Dadich, 35 ani, orizenàrio de Zara
* Mario Frigo, 27 ani
* Mario Mattioli, 56 ani, orizenàrio de Sacile  (inpiegà de ła organizasion TODT)
*Pasquale Misiano, 23 ani) orizenàrio de Rejo Calabria (inpiegà de ła organizasion TODT)
* Giovani Panozzo Pellarin, de Treschè Conca (s-ciopetà drento caza)
* Irma Panozzo Pellarin, 19 ani, de Treschè Conca (s-ciopetà drento caza - fioła de Giovani)
* Giovani Giobatta Panozzo Lughetto, 71 ani, de Treschè Conca
* Giovani Panozzo Lughetto, 50 ani, de Treschè Conca
* Giovani Usmiani, 44 ani, orizenàrio de Zara
*Un dodèzemo ostajo, Vincenzo Valente, 19 ani,  soravivesto ai s-ciopi e anca al colpo finałe, restando a l'òcio e al braso.*
### Morti conbatenti

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Gherardo III da Camin

Gherardo III da Camin (1240, Credazo - marso 1306, Trevixo) xe stà on condotier itałian, considerà el prinsipałe menbro de ła so fameja.

Xera fioło de Biaquino II e de India de Camposampiero, e xè nato nel castel de ła so fameja, a Credazo. Ała morte de so pare xè diventà l'unico erede de ła fameja.

Intè'l 1262 se spoxa co Alice da Vivaro e intè'l 1266 ghe vien oferta dal vescovo de Feltre e Bełun Adalxerio de Vilalta ła sioria so le do sità, carica che presedentemente gavea anca so pare.

El more a Trevixo intè'l marso del 1306, dopo eserse dedicà a opere de carità.
Presidente de ła Corea del Sud

El **[[Presidente]] de ła [[Corea del Sud]]** () el ze el Cao del Stato, drento de un sistema semi presidensiałe. El vien ełezesto diretamente dal pòpoło par sìncue ani e no el połe altro èsar riełezesto.

El Presidente el ze el raprezentante supremo de ła Repùblega e el comandante de łe Forse armae. El Primo ministro el ze dezignà dal Presidente e el guida el goerno. El Gabineto el ze fato da un mìnemo de 15, a un màsimo de 30 menbri e el ze nomenà dal Presidente.

Sia el Primo ministro che i menbri del Gabineto i ga da vegner confirmai dal Parlamento. El Presidente de ła Corea del Sud el ze Moon Jae-in, in carga dal 10 de majo del 2017.
## Lista
### Presidenti dei goerni in bando
El Goerno provizòrio de ła Repùblega de Corea inte ła ocupasion japoneza de ła Corea el ghea sede a Shanghai, in Cina. Anca se l'atuałe goerno sudcorean el insiste so l'èsarghene el sucesor par rinforsar la so lejitimità, el goerno in bando no el zera reconosesto internasionalmente.

# Rhee Syng-man (이승만) (1919-1925)
# Park Eun-shik (박은식) (1925)
# Yi Sang-ryong (이상룡) (1925-1926)
# Hong Jin (Hong Myun-hui) (홍진) (홍면희) (1926)
# Yi Dong-nyung (이동녕) (1926-1927)
# Kim Gu (김구) (1927-1948)

## Presidenti de ła Corea del Sud fin uncó

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Cołoniałismo austrìago

El **cołoniałismo austrìago** el ze sta na sèrie di tentativi, fati intrà el XVII e el XIX sècoło, da parte de l'Inpero austrìago prima e de l'Inpero àustro-ungàrego dopo, fati par ciapar benefisi comersałi-cołoniałe e de fondar de łe pròpie cołònie inte l'oltremare; par via de ła conpetision co chełe altre potense cołoniałi e de un goerno poco propendesto a portar vanti sto tipo de pułìtega, i tentativi cołoniałi austrìaghi i ze stai invani e sensa èzito.

El pì grando tentativo de cołonizasion el ze sta co el Borneo Orientałe, inte el 1875, ma inte el 1880 l'azienda che ła gavea sede a Hong Kong ła ga dato i deriti par ła cołonia ai britàneghi.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Inpero àustro-ungàrego

El **Inpero àustro-ungàrego** el ze sta un Stato de forma de monarchia costitusionałe nasesto inte el 1º de marso 1867, che el se estendea par na superfise de 676 615&nbsp;km² co 52 800 000 viventi inte el 1914.

Ła so cavedałe łe zera Viena e Budapest.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Enric Auquer i Sardà

**Enric Auquer i Sardà** (Rupià; 10 de marso de 1988) el ze un ator catalan de teatro e sìnema.
## Filmografia
Esìdio de Casteło de Gódego

L**esìdio de Casteło de Gódego** ła ze na straje fata inte el Vèneto da l'ezèrsito todesco inte ła seconda guera mondiałe, gnente altro che una de łe straji pì grande fate inte el Vèneto e inte el Nord de ła penìzoła itàłega in chel perìodo.

Avegnesto inte el 29 de apriłe del 1945, a pochi dì da ła fin del conflito, l'esìdio el ze costà ła vita a 135 intrà siviłi e partezani e el ze avegnesto prinsipalmente inte el comun de Casteło de Gódego, anca se nisun godeghezo el ze sta coinvolzesto inte ła straje. I sasinai de fati i provegnea tuti dai comuni arenti de San Zorzi in Bosco, San Martin de Lùpari e Viła del Conte.

Siben che cheła de Casteło de Gódego ła sìpia definia comunemente cofà l'"ùltema" straje, i masacri da parte de ła divizion todesca i nava vanti finmente che i se retirava verso nord. De fati, inte el dì dopo, in locałità Caeran de San Marco, par raprezàlia, łe ze stae copae 6 persone, inte el contesto de cheło che ze conosesto cofà *esìdio de Steca*.
## Memòria
Inte i comuni dei avegniminti, inte i ani se ga metesto par recordo difarinti monumenti e làpide:
* A Sant'Anna Morozina un monumento el recorda łe vìtime;
* Abasia Pizani el recorda sto evento co na stełe e un monumento;
* Viła del Conte el recorda łe vìtime de ła guera de Libarasion co na làpide inte el simitero;
* In locałità Majo de San Martin de Lùpari na làpide ła recorda i partezani cascai, e un monumento inte el simitero ła recorda tute łe vìtime, partezane e siviłi.
* Intrà Canpagnalta e Caciatora ghe ze i nomi de cuatro ostaji;
* In località Caciatora de Castel de Gódego ghe ze na stełe datada 1959.

## Notasion
Catedrałe de Beauvais

La **catedrałe di San Piero** (in franseze *cathédrale Saint-Pierre*) ła ze ła ceza prinsipałe de ła sità e de ła diòceze de Beauvais, in Fransa.

Zoja del gòtego franseze, ła ze stada costruia col fin de trar su ła pì alta ceza cristiana de tuto el mondo. Efetivamente, siben inconpleta, ła ze conosesta par èsar ła ceza pì alta del mondo, co łe volte che łe riva ai 48,5 metri de altura e i ła rende cusita una dei pì inportanti ezénpi de architetura gòtega.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bojon

**Bojon** ła ze na frasion de 3.519 abitanti del comun de Canpołóngo Magior, che ze a so volta parte de ła Sità metropułitana de Venesia. L'identità de ła popołasion de Bojon ze asè forte e in pasà ga dazesto adito a scaramuce co cueła del caołogo Canpołóngo Magior. Ła rivałità, anca in senso etimołòzego, jera ałimentada a l'èsar i teritori de eł so łocałità separai dal corso del fiume Brenta. Bojon se ga contradisitinguesta senpre par na mazor "rurałità" dei so abitanti, respeto a Canpołóngo Magior, più padoanizada. Anca a łiveło połìtego, inte ła segonda metà del Novesento ła diferensiasion ze restà pìtosto neta: Bojon ła jera rocaforte "rosa", Canpołóngo invese ła zera un presidio "bianco". Anca in tenpi pì resenti ła difarensa de cołor połìtego, sepur tato manco marcà, ła ze restà.

## Zeografia fìzega
El teritorio de Bojon, totalmente pianezante cofà i altri comuni de ła Łaguna Veneta, confina a nord co'l paeze de *Premaore*, a nord-est co Canpagna Lupia, a est co ła frasion de *Santa Maria Assunta*, a sud-est co Corte, a ovest el ze banjà da a Cuneta Brenta che ło separa da Canpołóngo Magior e a nord-ovest co'l paeze de *Sandon*.

## Storia
El toponemo par derivar dal casteło omonemo mensonà in documenti del 601. N'altra posibiłià ze che'l derive dal termano veneto *boja*, *bogia*, che signifega "boła", in refarimento ad na boła d'acua che afiorava. Core anca l'ipoteze, reciamada in alcuni łibri de storia łocałe, che'l toponemo posa derivar da *boia*, inte'l senso de ezecudor de sentense capitałe: ła Repùblega Serenisima, inte' i tenpi pì antighi (ze savesto che ze stà el primo Stato europeo - ben prima de ła rivołusion franseza -  ad abołir de fao sia ła tortura sia ła pena de morte), pròpio in ste tere perifereghe e povare gavarìa rołà persone desponeste a zvolzer a l'incargo de zustisia capitałe.

Inte'l 1806, a l'epoca del Renjo de Itałia napołeonego Bojon ze devenjesto comun autonomo come Canpołóngo e Lietołi del *[[Dipartimento del Brenta]]*, par po' pasar, inte'l 1807 al *[[Dipartimento de l'Adriadego]]*, che conprendeva Venesia. Inte'l 1815, cuando ch'el Veneto ze stà anetesto a l'Inpero Asburzego el comun de Bojon ze stà abołìo e l'è devenjesto parte del novo comun de *Canpołóngo Magior*, che, inte'l 1831, el contava 2.662 abitanti.

## Socetà

### Evołusion demografega

## Notasion


## Voxe corełade
* Stasion de Bojon
Stasion de Bojon

Ła **stasion de Bojon** ła ze na fermada feroviaria de superfiçe de ła łinea Adria-Mestre, situada in comun de Canpołóngo Magior inte ła frasion de Bojon.

Ła se cołoca tra łe fermade de Canpołóngo Mazor e de Caxèło 8.

## Movimento
Ła fermada ła ze sevìa de łe corse rejonałe dezvolzeste da Sistemi Teritoriałi inte l'anbito del contrato de servisio stipułà co ła Rejon del Veneto.

## Voxe corełade
* Ferovia Adria-Mestre
Caena montagnoza

[thumb|280px|right| Łe [Alpe vedeste dal satèłite]]
[thumb|upright=1.2|Ła caena de l'[Himalaya ciapa rento el monte Everest, ła sima pì alta del mondo.]]
In orografia na **caena montagnoza** ła ze on grupo de montanje che łe fa parte del isteso sistema montagnozo zeołòzego che confina co pianure o separà da altre caene montagnoze da varghi, fiumi e vałi. Anca a grupi montagnozi ìzołà o confinanti ła połe ciapare rento pì masici montagnozi.

## Descrision de łe montanje
[thumb|[Montanje Rocioze]]
[thumb|left|upright=0.9| L'[Amèrica del Sud|America meridionałe co ła łonga caena de łe Ande.]]
[thumb|[Urali]]

Inte ła major parte dei cazi łe sinpie montanje łe ze de l'istesa proprietà de ła caena montagnoza łe ga ła istesa zeołozia, ma no senpre: łe połe gaver deverse orogenezi, par ezenpio i vołcani, montanje sołevà o repiegà e łe połe eser donca fondà da piere deverse.
 
Łe Ande, in Amèrica del Sud, łe ze ła *cordejera* pì łonga del pianeta. L'Himalaya, in Àzia, ła ze ła caena montagnoza che ospita łe montanje pì alte insieme al Karakorum, a l'Hindu Kush, al Pamir e al Tien Shan. Łe Alpe łe ze invese ła caena montagnoza co sime pì alte de l'Eoropa. Łe Montanje Rocioze, ła Caena Costiera Pasifega e i Apałachi i ze invese łe caene pì inportanti de l'Amèrica del Nord. Altre inportanti caene montagnoze łe ze el Caucazo, i Urali, i Pirenei, l'Alpe austrałian e łe Alpe meridionałi.

De sołito na caena montagnoza ła ze zeołozicamente fruto de on incontro intra plache tetoneghe; se ga cosita on sołevamento del teren drio ła łinea de urtada. Par ezenpio ła caena de l'Himalaya el ze el rezultato de ła cołizion intra ła placa tetonega de l'India e cheła del sud de l'Àzia; łe Alpe invese łe ze el rezultato de ła colezion placa tretonega africana co cheła eoropea.

Comunemente ła definision de caena montagnoza se defarensa da cheła del grupo montagnozo e masicio montagnozo. Defati par grupo montagnozo se intende on insieme no mejo definio de montanje, invese par caena montagnoza  se intende na strutura de montanje ben defenia dal ponto de vista fizego e zeomorfołozego. Spesialmente na caena montagnoze ła ze formà da pì grupi montagnozi o pì masici montagnozi.

## Notasion


## Vose corełade
* Montanja
* Grupo montagnozo

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Pianura

thumb|280px|right|Pianura de Mesara
[thumb|280px|right|Na pianura in [Svèsia]]
[thumb|280px|right|Vedua de l'alta pianura inte'l teritorio de [Origgio, inte l'Alto miłaneze]] 
In zeografia, ła **pianura** ła ze na granda area guałiva formà da tera e pozisionà a na senplega altitudine e caraterizà da rełievi rełativamenti bazi o poco asentuà. De sołito ła vien formà da depoziti ałuvionai de fiumi drio on pariodo de tenpo. Ła pianuna ła połe eser pì adatà dai altopiani, da łe cołine o da łe montanje a spesifeghe coltivasion agricołe, spese cuando ghe ze cuantità de acua. Storegamente łe pianure łe ze stà tra łe pime are indove se ga sviłupà ła mecanizasion agraria.

## Tipołozia
Ghe ze vari tipołozie de pianure.

In baze ai procesi zeołozeghi che łe ga orizenà se połe destinguere:
* pianune ałuvionałi, overosipia formà da detriti portà dai fiumi, laghi e mari, 
* pianure *tetoneghe*, łe ze łe pianure formà grasie al sołevamento de ła crosta terestre,
* pianure *volcaneghe*, che łe se ga formà par el depozito de materia gomità dai volcani.

In baze a łe carateristeghe zeografeghe se połe parłare invese de:
* pianura *interna*, se pozisionà rento a na masa continentałe, in zenere in rełevante destansa da ła costa.
* pianura *periferega*, se pozisionà invese a ła pariferia de na masa continentałe, cosita che in zenare coinside co na *pianura costiera*, 
* pianura *ondołada*, se prezenta picołe ondołasion, 
* pianura *in pendensa*, co na debole inclinasion.

Łe aree de pianura oncora par łe carateristeghe morfołozeghe łe vien tante volte definie anca in baze a łe soje altimetriche, considerà cosiita par destinguere dai altopiani. Par ezenpio in Itàlia łe zone considerà ufisialmente come *pianura* łe ga na altitudine no superior ai 200  m s.l.m.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Tony Blair

**Anthony Charles Lynton Blair**, conosesto popołarmente cofà **Tony Blair**, (Edimburg, Scòsia 1953) el ze un avocato e pułìtego britànego, ex Primo Ministro del Regno Unio (1997-2007) e łìder del Partio Laburista intrà el 1994 e 2007.
Pesca

Ła **pesca** ła ze na atività che da miłeni ghe da da manjare a popołasion postà visin i laghi, mari e fiume formà par ciapare i pesi doprando ordenji e techighe de varie tipołozie da parte dei pescadori.

## Tipi de pesca
Ła pesca se połe destinguere in:
* pesca spostiva
* pesca de sostentamento
* pesca comersiałe
* pesca diłetantistega

## Ordenji del mestiere
* amo
* gałejanti
* retin
* deverse tipołozie de łensa, chełe pì doprà łe ze de nylon
* cana da pesca
* rete da pesca
* esche
* pionbini
* stivai
## Vose corełade
* Pescadore

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Partio Laburista (Regno Unio)

El **Partio Laburista** (in ingleze: *Labour Party*; in gałeze: *Blaid Lafur*) el ze un partio pułìtego britànego de sentro-sanca.

El ze un partio storegamente reconduzìbiłe al sociałismo democràtego e a ła socialdemocrasia, anca se dal 1994 al 2010, soto ła guida del lìder Tony Blair e Gordon Brown, el ze stà domenà da corenti pułìteghe che łe inbrasa el liberałismo sociałe e ła tersa via, i lìder seventi Ed Miliband, Jeremy Corbyn e Keir Starmer i ga riportà el partio su pozision socialdemocràteghe.

El ze uno dei do prinsipałi partii del sistema pułìtego britànego (chel'altro el ze el Partio Conservatore); dal 1997 al 2010 el ze sta el primo par nùmaro de votasion inte łe ełesion zenerałi. Inte el liveło internasionałità el aderise in cofà menbro oservatore a l'Internasionałe Sociałista e el fa parte de ła Liansa Progresista.

El 4 de apriłe 2020 Keir Starmer el sostituise Jeremy Corbyn, divegnendo cusita el cao del Partio Laburista e lìder de l'opozision parlamentare.

## Lìder del partio
*  Keir Hardie, 1906–1908
*  Arthur Henderson, 1908–1910
*  George Nicoll Barnes, 1910–1911
*  Ramsay MacDonald, 1911–1914
*  Arthur Henderson, 1914–1917
*  William Adamson, 1917–1921
*  John Robert Clynes, 1921–1922
*  Ramsay MacDonald, 1922–1931 (**Primo ministro** nel 1924, 1929–1931)
*  Arthur Henderson, 1931–1932
*  George Lansbury, 1932–1935
*  Clement Attlee, 1935–1955 (**Primo ministro** 1945–1950, 1950–1951)
*  Hugh Gaitskell, 1955–1963
**  George Brown, 1963 (lìder par tenpo)
*  Harold Wilson, 1963–1976 (**Primo ministro** 1964–1966; 1966–1970; 1974; 1974–1976)
*  James Callaghan, 1976–1980 (**Primo ministro** 1976–1979)
*  Michael Foot, 1980–1983
*  Neil Kinnock, 1983–1992
*  John Smith, 1992–1994
**  Margaret Beckett, 1994 (lìder par tenpo)
*  Tony Blair, 1994–2007 (**Primo ministro** 1997–2001; 2001–2005; 2005–2007)
*  Gordon Brown, 2007–2010 (**Primo ministro** 2007-2010)
**  Harriet Harman, 2010 (lìder par tenpo)
*  Ed Miliband, 2010–2015
** Harriet Harman, 20se15 (lìder par tenpo)
*  Jeremy Corbyn, 2015-2020
*  Keir Starmer, dal 2020

## Rezultai ełetorałi

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Zebedeo

[thumb|''Salomè, Zebedeo e i fiołi Joani e Jacomo'', tinto de Hans Süß von Kulmbach (Saint Louis Art Museum, Saint Louis, [Missouri)]]
Par i Vanzełi **Zebedeo**, da *Zebadiah*, o anca *Zabdi*, mario de Sałomè, el ze stà el pare de Jacomo el Major e Joani apòstoło do dei dodeze apòstołi de Cristo, nasui tuti do a Betsaida in Pałestina, da łe bande del Lago de Tiberiade, e orizenariamente dedicà a l'atività de pesca.

Jesù gaveva ciamà Jacomo e Joani, fiołi de Zebedeo, *Boanerghes*, overosipia *fiołi del ton*.
Zebedeo no el zera on senplego pescadore ma on vero e proprio inprenditore de ła pesca parchè el gavea oparai.

Inte l'Antigo Testamento (Nehemia 11,17), vien recordà Zebedeo fioło de Asaf. Augusto Calmet, Disionario sacra Scrttura, t-I, Venesia, 1746 *Zebedaeus filius Asaph e Michae pater*, Neemia 11,17. I fiołi de sto Zebedeo, cantori del Tenpio, i venia ciamà boanerghes, overosipia fiołi del ton.

## I Vanzełi
El ze nominà inte sti versi:
* Matio: 4,21;10,2;20,20;26,37;27,56 
* Marco: 1,19-20;3,17;10,35
* Luca: 5,10
* Joani: 21,2

## Vose corełade
* Vanzeło

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Łista de primi ministri del Regno Unio

Ła sevente ła ze na lista dei **primi ministri del [[Regno Unio]]** (e oncor prima del Regno de Gran Bretagna) dal 1721 a uncó.

## Istòrego

### Primi ministri del Regno de Gran Bretagna (finmente el 1800)

### Primi ministri del Regno Unio (dal 1800)

#### Lìnea de tenpo

## Ex primi ministri viventi

## Voze corełae

* Goerno de So Maestà
* Regno Unio
* Sovrani britàneghi

## Notasion


## Altri projeti
Primo ministro del Regno Unio

El **primo ministro del [[Regno Unio|Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda del Nord]]** (par inglezo *Prime Minister of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*) el ze el cao del goerno del Regno Unio e el òpara so racuante funsion storegamente dazeste al monarca pì che al cao del Stato.

Inte el partegolare, i so poderi i deriva da ła *[[Prerogativa reałe|Royal Prerogative]]* (1655), e formalmente el primo ministro el òpara "*on the advice*" (dro el consejo) del sovran (ła ze sta cuà ła fòrmuła ufisałe). El reuerze ła carga, ormai solché sinbòłega, de Primo Lord del Tezoro e el ze, par sta motivasion, menbro del Consejo Privà.
## Lista de primi ministri

## Voze corełae

* Goerno de So Maestà
* Regno Unio
* Sovrani britàneghi

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti