open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cafè Florian

thumb|right|250px|'L esterno

El **Cafè Florian** el xe un cafè istorego de ła sità de Venesia, el se cata soto i porteghi de łe Procuratie Nove in Piasa San Marco.

## Istoria

El xe sta inprimà el 29 de disenbre 1720 e el ciapa el nome da queło del so fondator Florian Francesconi. Da quel dì el ga seità a funsionar sensa interusion e el xe meda de venesiani, italiani e foresti.

Giacomo Casanova ghe smoroxava co łe xentildòne e Carlo Goldoni el ghe xe entrà co che el zera un bocia. I ło frecuentava personagi iłustri come Gasparo Gozzi, Giuseppe Parini, Silvio Pellico, Lord Byron, Ugo Foscolo, Charles Dickens, Goethe, Rousseau, Gabriele d'Annunzio.

El cafè Florian el xe sta restaurà dal architeto Cadorini inte el Otosento e el ga varie sale come queła Oriental, cusì ciamà par łe rafigurasion pitòriche de done orientałi.

Durante l'insuresion del 1848, capitanà da Nicolò Tommaseo e Daniele Manin, i feriti i xe stai comodai quà.

Come altri cafè che i se cata in Piasa San Marco, i aventori sentai fora i xe intrategnui da n'orchestra picenina. El conpagnamento muxegal el domanda, paràltro, un suplemento su łe consumasion.

## Gałeria de imàxene

Immagine:9627 - Venezia - Caffè Florian - Foto Giovanni Dall'Orto, 12-Aug-2007.jpg|Sala interna
Immagine:9626 - Venezia - Caffè Florian - Foto Giovanni Dall'Orto, 12-Aug-2007.jpg|Sala interna


## Vóxe ligae
* Cafè
* Piasa San Marco
* Venesia

## Altri progeti

## Link foresti
* Sito ufiçiałe
Cafè Quadri

thumb|El Cafè Quadri visto da ła piasa
El **Gran Cafè Quadri** o **Cafè Quadri** el xe un local pùblico istòrego de ła sità de Venesia. El se cata in Piasa San Marco, soto i pòrteghi de łe Procuratie Vece.

## Istoria
Se trata de un de i più antighi locałi pùblisi 'tałiani. Ła so atività ła xe inisià infati inte el 1775 quando che el mercante venesian Giorgio Quadri, rientrà in patria dopo na longa permanensa a Corfù, a l'època teritorio de ła Republica de Venesia, el ga decixo insieme co so mugèr Naxina (che ła gera grega) de vèrxer un local indove pareciar e vénder el cafè soto forma de *aqua negra che bóge*. Sta consuetùdine ła xe sta introdota in sità inte el 1683 quando che un fià de marcanti turchi i ga verto na botega pa' ła degustasion del cafè in piasa San Marco, soto i pòrteghi de łe Procuratie Nove. Ła nóva ła ga incontrà sùbito el favor del pùblico, al ponto che inte el 1775 inte ła ùgnoła Piasa San Marco ghe gera diritùra 24 *boteghe del cafè* su un total sitadin de più de 200.

Giorgio Quadri el ga verto el so local soto le Procuratie Vece, riłevando na vecia rivendita de vin e cafè xà rinomà in sità e ła so *botega del cafè* ła xe devegnùa in presa un de i lghi de ritrovo preferìi de l'aristocrasia venesiana.

El local el ga subìo na prima inportante restruturasion inte el 1830, soto ła gestion de i fradełi Vivarini, che i ga anplià sia i spasi che łe atività, cronpando el piano sora che el xe diventà un ristorante. El piano tera el xe sta decorà co stuchi in tinte pasteło, co prevałénsa de cołóri verdo e xało, e conpletà co vedue e sene de vita venesiana, òpara del pitor Giuseppe Ponga, sol stiłe de Piero Longhi.

## Clienti famóxi
Durante el so sogiorno a Venesia, intrà i clienti regołari del cafè Quadri ghe xe stai Stendhal, George Byron, Alexandre Dumas padre, Richard Wagner, Marcel Proust e, inte i xórni de ancuo, Michail Gorbačëv, François Mitterrand e Woody Allen.

## Gałeria de imàxene

File:Gran Caffè Ristorante Quadri.jpg|Ła clasica orchestrina che sona fora dal locałe
File:Caffè Quadri (San Marco).jpg|Na sała del Cafè Quadri


## Note


## Link foresti
* Sito ufiçiałe
Ska-J

I **Ska-J** (el vero nome sarìa Ska-j Venice Ensemble) (ciamài Scagi in venesian) i ze un grupo venesian che i sona el 98% jazz e el 2% ska,
come che ghe piaze métar in evidensa ad onji conserto el so leader Marco Furio Forieri (ex Pitura Freska).

I taca a sonar insieme inte'l 2003 e dopo l'ezordio i pùblega altri do CD, i sona al carneval de Venesia in piassa San Marco e i se fa conoser grasie a diversi live fasendo da spała anca ai New York Ska-Jazz Ensemble.

## Tour
I sona dapartuto in Italia come anca a l'estaro. I gà avùo tante date de conserti in volta par tuta l'Europa.
## Aparision tełevizive
L'8 desenbre 2010 la band ga prezentà el só ùltemo àlbun "Brube" durante la trazmision Parla co me de Rai Tre prezentada da Serena Dandini. I gà conpanjà l'arivo dei ospiti de la pontàda co dei stacheti ciapà da l'ùltemo disco.

## Formasion
* Marco "Furio" Forieri (voxe, sax tenor)
* Alan Liberale - bateria, percusion
* Filippo Vignato - tronbon
* Sandro Caparelli - contrabasso 
* Luca Scaggiante - chitara, voxe
* Ilenya De Vito - voxe
* U-ge organo Hammond, Clavinet

## Discografia
* 2003 - *[[Venice Goes Ska]]*
* 2004 - *[[Men in the Street]]*
* 2004 - *[[Quizas, Quizas, Quizas]]*
* 2005 - *[[Teek]]*
* 2006 - *[[Venice Goes Ska, AGAIN]]!*
* 2007 - *[[Adesso eh]]*
* 2009 - *[[Ska-j Play Standards]]*
* 2010 - *[[Dal Vivo Co Amore]]*
* 2010 - *[[Brube]]*
* 2011 - *[[DesCanta Claus vol. 1]]*
* 2012 - *[[Socco]]*
* 2012 - *[[Descanta Claus vol. 2]]*
* 2012 - *[[Cielo..., mio marito!]]*

## Videografia
* El primo video prodoto dai Ska-J xe Santamarta, regia di Yeburi (Marino Ingrassia), fotografia e montagio de Nervo. El brano xe de Marco Forieri e publicà dae Marco Forieri Edision Musicałi.
* El secondo video xe *Quizas, Quizas, Quizas* ispirà da ła famoxa hit cubana de O. Fares. La regia xe senpre de Yeburi e le riprese de Peppe Drago. Girà al Lido de Venesia.
* Inte el 2007 xe vegnìo fora el terso video *Vivo co Amore* del regista Marino Ingrassia par Ska-j.
* El quarto video "*So Figo*"xe ciapà dal novo album "*BRUBE*". Co la regia de Luca Toso, asistente a ła regia Alberto Spezzamonte, operatori alla Pipi Grande a Beppe Drago. Montagio de Federico Maria Maneschi, supervision tecnica e artistica de Marco Manetti dei Manetti Bross. Girà a Venesia inte el mese de Setenbre 2010.
* El videoclip del singoło ''Socco', girà ne ła primavera 2012 co ła partesipasion stradorxenaria de: Pitura Freska, Banda Osiris, Carlo & Giorgio, Bullo dei Rumatera, Serena Nono, Tiziano Scarpa e tanti altri. Regia de Elisa Frasinetti, fotografia PG Grande.

## Cołaborasion
* Canson so Rudolf del segondo vołume Discanta Claus co ła cołaborasion de Daniele "Bullo" dei Rumatera.

## Voxe łigàe
* jazz
* ska
* Mùxega

## Varda anca
* sito uficiałe
* pagina myspace dei Ska-J Venice Ensemble
Mascareta

Ła **mascareta**, inbarcasion venesiana ła ze un tipo de sàndoło łezier, utiłizà prensipalmente par ła pesca, ma anca par łe regate e el dipòrto łagunar.
ła ga na łonghesa che ła pol variar intra i 6 e i 8 metri sirca. Ła łonghesa ła depende in baze a'l nùmaro de vogadori, che ła pol èsar da 1 a 4.
Ła ze łarga a'l màsemo un metro e 18 sentimetri, ła fiancada invese ła ze alta 38 sentimetri, el pezo el ze pì o manco s i 120 chiłogrami.

## Voze łigàe
* inbarcasion venesiane
Ricky Bizzarro

La so ativiità prinsipàe xe quea de far el musicista, oltre che deejay, el xe stà soratuto fondador dei Radiofiera, storica rock band trevixana, co la qual el gà tegnùo più de 500 concerti infra Italia, Fransa e Cuba. Co la Southern Road Band el fa e cover de Lou Reed.

El gà na rubrica fisa so'un xornal 'fa *La Tribuna de Trevixo* e sol mensiłe d'atuałità *Treviso c'è* e alcuni de sti tòchi xe stà rancurà inte el disenbre 2005 inte el vołume *Bizzarrie - Brevi dalla città*. Lu ga un sguardo ironico e dolseamaro su la vita dea so cità amà e odià.

El xe stà protagonista del dibatito cultural çitadin; ne l'istà del 2004 el xe stà al çentro de un episodio curioxo e paradosal : col sindico Giancarlo Gentilini gaveva invadesto la sità co le so decixion controverse, Ricky xe stà denonsià dal comandante dea połisia munisipal Salmaso par averghe dito un presunto "Bau Bau" de batareła.

Dal 2006 Ricky s'a simentà anca a far anca el pentor. El resultado xe *Facce da Rock*, na mostra su teła de na trentina de ritrati reałixài prinsipalmente co cołori acrilici e co tecniche diverse. I cuadri raprexenta i artisti che Ricky più ama (Johnny Cash, Bob Dylan, Bruce Springsteen, Joe Strummer e tanti altri). La mostra gà debutà a Montebełuna e l'inaugurasion xe stà tegnùa da Massimo Bubola.

Inte el 2007 Ricky mete in sena co l' ator Mirko Artuso, *Ballata di un Sacrocuore*, un spetacoło conposto de reading łeterari, monołoghi orixinałi e canson, pescàe 'nteła memoria e inte el prexente dei do artisti.

Inte el 2008 el taca a cołaborare co Marco Ballestracci, armonicista de Castelfranco Veneto, col qual el propone un spetacoło de canson (sue e cover) rifate in ciave blues. Durante quel'ano Ricky xe stà anca l'animator de Treviso Manifesta, manifestasion de piassa itinerante (comunque a l'interno dee mura dea sità) e'l cui palco gà ospità artisti trevixani come anca el dexegnadόr satirico Beppe Mora.

Le atività de Bizzarro xe tante e in continua evołusion. Forse no łe gà un fiło łogico, magari parché Bizzarro xe, come che dise łu, "un saltron de tałento".

## Voxe łigàe
* Radiofiera
* La Tribuna di Treviso
* Treviso
## Łigamenti foresti
* Le Bizzarrie sulla Tribuna di Treviso
* Ricky Bizzarro e la sua Fiera
Sardina pilchardus

La **sardeła** (o la sarda) xe un tipo de pesse che xe bon cuxinà in tuti i modi. 

Par esenpio a Venesia ła xe fata in saor ma xe anca bona fata frita.

El xe uno dei pessi più povari de grasi.

Ghe ne xe de tanti tipi par esenpio La Sardeła Pichardus.
Ramedeo baso

**Ramedeo Baso** l'è na frasiòn de Frata Poesine p'andare a Vianova del Ghebo. 
A ghè ora quante case longo un scolo ca se pesca.
Borgaro Torinese

**Borgaro Torinese** (*Borghi* in piemontexe) xe un comun de 13.613 abitanti de ła provincia de Turin.

## Aministraxion

Sindico : Vincenzo Barrea (lista civica) dal 14/06/2004

## Storia
 
Ghe xe dei ritrovamenti storici che fa pensar che Borgaro gabia avùo orixene inte l'epoca romana. Inte el 774 d.C. co xe rivà i Franchi de Carlo Magno ghe xe l'anesion del teritorio de Borgaro al teritorio de Casełe e de Altesan Inferior (Altessano Inferiore); inte el XVIII secoło Re Carlo Alberto di Savoia separa da novo Altessano da Borgaro. Po' el teritorio vien scorporà inte i beni del Duca di Chiablese fin a ła Creasion del Stato Sabaudo. Inte i ani sesanta e setanta ghe xe stà na cresita de ła popołasion par el fato che l'industria automomobiłistica piemontexe s'a slargà. Inte el agosto 2003 xe stà reconosùo a Borgaro el titoło de Sità.

## Linganbi foresti

* Sito Comune

## Evołuxion demografega
*Abitanti censìi*
Nautilus

El **nautilus** (ναυτίλος *nautilos*, "navegante" in vecio greco) el xe un molusco marin dela clase dei cefalopodi. El xe un animal de quindici centimetri de diametro, specialmente conosù par la sua capa calcarea. El se movi lentamente, ma el se pol magnà pessi pici e crostacei. El vivi solamente nel' oceano Pacifico.

I nautilus ei xe dela familia dei **nautilidi'', ***che i xe l'unica familia del' [[órdene|ordine]] dei *'nautilini**. Ei xe i unici che oncora i xe vivi inte ła sotoclase dei [[nautiloideo]], che i esisti da 500 milioni de ani fa, e par questo i xe considerai [[fòsil|fosili]] viventi. In origine, el nome "nautilus" el serviva anche par i [[Argonauta (cefalopodo)|argonauti]], altri cefalopodi simili.***'

== Morfołozia ==
[[Imàjine:Nautilus pompilius.404 - Aquarium Finisterrae.jpg|thumb|Un nautilus|sinistra]]

=== Descrizion generale ===
I nautilus ei gà una capa con diverse camere e i gà intrà i otanta e novanta [[tentacoli]] senza [[ventosa|ventose]]. I masc'i ei ga quatro tentacoli modificai come organi riprodutori. La sua [[radula]] la xe grande e la gà 12 denti in ogni fila. Ei gà due [[branchie]] dopie e quatro [[nefridi]], senza conesion cola cavità pericardica. El suo [[sistema nervoso]] el xe difuso: el suo zervel el forma un anelo che involtiza el esófago.

Se pol trovar nautilus longhi fino venti centimetri, xe tanto raro trovarne de più grandi. *N. pompilius* xe la specie più grande del genero, e *N. macromphalus* xe la più picia.

== References ==
<references />

== Colegamenti esterni ==
* [http://www.eol.org/taxa/16100589 *Nautilidae* in "Encyclopedia of life"]
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=34571 *Nautilidae* in NCBI]  
* [http://tolweb.org/accessory/Nautilidae_Taxa?acc_id=2324 *Nautilidae'' in "Tree of Life web project"]  Sweeney, M.J. 2002 
* CephBase: Nautilidae  
* Nàutil, l'Aquàrium Barcelona  
* Waikïkï Aquarium: Marine Life Profile: Chambered Nautilus 
* i oci dei nautilus  
* Foto dei nautilus  
* Foto de un ocio de Nautilus de Palasio
Stasion de Santa Łusia

La **Stasion de Santa Lusia** xe el prinsipal scało feroviario dea sità de Venesia. Se cata al km 267 dea łinea Miłan-Venesia.

## Posision
Se cata a l'estremità osidental del Canal Grando, inte el sestier de Canaregio. La fondamenta 'vanti a ła stasion xe cołegada a Piasal Roma (prinçipal terminal automobiłistico dea sità e caołinea de tute łe łinee de trasporto publico direte a Venesia) dal Ponte de la Costitusion, quarto ponte sul Canal Grando dexegnà da l'architeto spagnoło Santiago Calatrava.

## Storia
I lavori par la costrusion ga avùo prinsipio inte el 1860. Par far spasio a ła stasion xe stà desfà el convento e ła Cexa de Santa łusia (da qua ga ciapà el nome ła stasion), che se trovava proprio dove ancùo ghe xe ła stasion (neła piasa).

La strutura atual xe orixene de un mucio de progeti scominsià inte el 1924 da l'architeto rasionałista Angiolo Mazzoni e da un concorso del 1934 par la reałixasion de l'inpianto e vinto da l'architeto Virgilio Vallot. I do architeti cołabora dal 1936 al 1943 a ła reałixasion dea parte sentral del fabricato viagiatori. I laóri xe stài finìi un fià de ani drìo (1952) su progeto de l'inxegner Paolo Perilli.

Inte el mese de novenbre 2009 ga tacà i łavori de ristruturasion de ła  stasion che prevede na megio organixasion dei spasi, dei flusi de transito interni, el recupero e'l restàuro de alcuni ełementi architetonici. L'intrada ospitarà difarenti  spasi comerciałi. I laóri durarà do ani e'l costo previsto xe a 24 miłion de euro.

## Carateristiche
La xe cołegada a ła teraferma e a ła stasion de Venesia Mestre atraverso el Ponte de ła łibartà.
La xe inserìa inte el grupo dełe 13 Grande Stasion Italiane.

## Servisi
La stasion gà:
* 24px|Biłieteria Biłieterie, co porteła automatica
* 24px|Biłieteria łinee łagunari
* Bar
* 24px|Edicoła Edicoła-Tabachèr
* 24px|WC Servisi Igienici
* 24px Taxi aquei
* 24px|Acesibiłe Acesibiłità par portadóri de handicap

## Interscanbi
Dała stasion se pol rivar ai mexi publici de navigasion e ai taxi aquei. Inte el visin Piasal Roma parte tuti servisi automobiłistici e i taxi par ła teraferma.

## Linee de navigasion in transito a ła Stasion
La fermada (pontil) xe ciamada *Ferrovia* e xe servìa da 8 linee ACTV:
* **1** P.le Roma - Ferrovia - Rialto - San Marco - Lido
* **2** San Zaccaria - Giudecca - Tronchetto - P.le Roma -ò Ferrovia - Rialto - S. Marco - (Lido)
* **4.1** Muran - F.te Nove - Ferrovia - P.le Roma - Giudecca - San Zaccaria - F.te Nove - Murano
* **4.2** Murano - F.te Nove - San Zaccaria - Giudecca - P.le Roma - Ferrovia - F.te Nove - Murano
* **5.1** * Elemento de l'elenco puntà
* **5.2** Lido - San Zaccaria - P.le Roma - Ferrovia - F.ta Nove - Lido 
* **3** Murano - Ferrovia - P.le Roma
* **N** - San Zaccaria - Giudecca - Tronchetto - P.le Roma - Ferrovia - Rialto - San Marco - Lido (łinea in servisio de note)

## Note
# http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/31696 
# http://www.grandistazioni.it/cms/v/index.jsp?vgnextoid=a60244da8119a110VgnVCM1000003f16f90aRCRD 

## Voxe łigàe
* Cexa de Santa łusia
* Sistema Feroviario Metropołitan Regional

## Altri progeti
Altaneła

Na **altanèła** (tałian - altanella) ła xe na forma de logia o teraza cuerta su el teto de na caxa venesiana, talvolta che slarghi sóra del canal.
Ceza de Santa Łusia (Venesia)

Ła **cexa de Santa Łusia ** zera un edificio rełigioxo de ła sità de Venesia, desfà inte el 1861, che zera situà inte el sestièr de Canaregio, inte el liogo dove adesso ghe xe el piasal de l'atual stasion feroviaria.

## Storia
[left|200 px|thumb|Ła Ceza de Santa Łusia (a sanca) in un dipinto de [Francesco Guardi]]
thumb|left|Lapide commemorativa sul posizione della Ceza de Santa Łusia.
Łevada (secondo Sansovino) inte el 1992 come Ceza parochial dedicàda a Santa Maria Annunziata (ma el Tassini la fa risałir a l'XI secoło[1]), ła gavarìa canbià el so nome par caxon de un fato che zera nato inte el 1279 dopo el sachegio de Costantinopołi fato dai venesiani. Durante el sachegio i venesiani roba el corpo de Santa Łusia, che in prinsipio xe stà trasferìo a l'Isoła de San Zorzi mazor. Inte el 1279 el mar ga rebaltà e barche che andava in prúsision verso l'isoła par darghe omagio a ła santa; dopo el fato che alcuni peŀegrini zera morti s'avea deciso de trasferir su sta Ceza de Canaregio quel corpo cussì ben vosùo. Ła Ceza xe stàda cussì intitołada a Santa Łusia (la data no se sa co precixion, el dubio xe vegnùo da na łetara de papa Sisto IV del 1478, indove se afermava che zera passà più de quatroçento ani da cuando che ła Ceza zera stàda dedicàda a Santa Łusia).

Inte el 1444 la Ceza passa a ła giurisdision del convento de Corpus Domini, situà da quełe bande. Inte el 1574 la xe concessa àe Serve de Maria soto ła regoła de San Stin (Sant'Agostino).

Durante ła so storia ła Ceza ga subìo diverse trasformasion. Andrea Paładio inte el 1580, 'vanti de ła so morte, gaveva reałizà alcuni dexegni par i so interni.
Cuanto ch'el gabia contribuìo no xe ciaro anca se ghe zera na iscrision sora el portal che ghe dava el struco de esar stà łu a caxamentarla: in realtà la Ceza xe stàda conpletàda patòca soło che un trentenio dopo ła so morte[2]. Francesco Milizia do secołi dopo denegàva, stando sul stiłe del costruìo, che podesse esser opara del grando architeto[3].

Inte el 1806 ła comunità conventuałe xe stàda sopresa, in execusion del decreto napołeonico del 1805.

Inte el 1860 se ga scominsià a fabricar la ferovia; parchè serviva teren par la stasion e'l so piasal, dal 1861 al 1863 la Ceza e el convento vien butài xo. Come ricordo de ła cexa,
ła nova stasion feroviaria tol el nome de Venesia Santa Łusia. El corpo de ła Santa invesse vien traslocà inte ła cexa de San Geremìa che no xe tanto łontana, dove oncora ancùo xe łogà.
Francesco Casucci

**Francesco Casucci** mejo conosùo col nome d'arte **Ciuke** (Venesia, 1950 - 15 zenaro 2008), xe stà un musicista italian, ex bassista dei Pitura Freska, famoxo grupo reggae venesian.

## Biografia
El xe stà, co Sir Oliver Skardy, ch'el ga conosùo inte el 1977, co-fondador dei Pitura Freska. El partesipa ai primi tòchi dea band, esendo bassista in *[[Na bruta banda]]*, album che ga segnà el suceso del grupo venesian, co brani come *Pin Floi* e *Marghera*.

Nei primi ani novanti, a cauxa de na małatia łonga, el moła ła band, dedicandose comunque a ła musica e mategnindo el sodałisio co Skardy che xe senpre so' vero amigo. Intra i maxori progeti musicałi, ghe xe la fondasion dei Aquarasa, band dove oltre che cantante zera anca chitarista, conpositor de un mucio de musiche e parołe. Ultima fadiga de Ciuke xe *[[Cose buone dal mondo]]*, album publicà inte el 2003.

El xe spirà al połiclinico San Marco de Mestre el 15 xenaro 2008 e el 18 xenaro, inte ła Ceza de del Cristo Lavoratore de Marghera, s'a svolto i funerałi. In so memoria s'a tegnùo concerti che ga visto i Pitura Freska sonar da novo insieme.

## Linganbi foresti

* Articoło de La Nuova Venezia e Mestre, 16 zenaro 2008
* Articoło de cultcornernews
Rio terà

thumb|Rio terà
El **rio terà** (talvolta *rio terrà*) el xe un elemento particołar de ła viabiłità de ła sità de Venesia. Se trata de na strada pedonałe ricavà dal interamento de un vecio canałe.
Barleta

**Barleta** (*Varrètt* o *Barlètt* in pujese) el xe un comun 'tałian de 94&nbsp;344 abitanti, cavologo, co łe sità de Andria e Trani, de ła provinsa de Barleta-Andria-Trani, in Puja.
El teritorio comunal fa parte del bacin de ła val de l'Ofanto e, oltra a essar bagnà da l'omonemo fiume, che el fonze ministrativamente cofà ligna dividente intra Barleta e Margarita de Savoja, el ospita anca la fose.
El comun, che el chiapa la frazion de Canne, sito archeolosego recordà par la Bataja de Canne vinta inte el 216 a.C. da Anibal, el xe stà reconossuo cofà sità de arte da ła Region Puja inte el 2005 par le so belese architetoneghe.

## Personaji çełebri
* Pietro Mennea, atleta (1952-2013)

## Note


## Altri projèti
Schiavonia Veneta

La **Schiavonia Veneta** (dita anca *Slavia italiana* o *Slavia veneta* par talian, *Sclavanie* par furlan, *Benečija* o *Beneška Slovenija* par sloven) la xe la denomenazion de la region colinar e montagnosa (Prealpe Zulie) del Friul oriental, che la se destira intra Cividal e le montagne che le sovrasta Cavoreto (uncuò in Slovenia).
thumb|left|Signai Stradai bilengue talian/sloven inte la Schiavonia Veneta
[thumb|[Topolò, tipego vilazo de le Valae del Nadison inte la Schiavonia Veneta|sinistra]]
Ponte de ła Libartà

El **Ponte de ła Łibartà** el ze el ponte stradal de sirca cuatro chiłometri (3&nbsp;850&nbsp;m sirca) che'l atraversa ła łaguna veneta e el costituise l'ùnega via de aceso par el trafico veicołare a ła sità de Venesia.

Za da'l 1846, cuando Venesia ła gera includesta inte'l Renjo Lonbardo-Veneto, che a cueł'èpoga el partenjiva a l'Inpero Azbùrzego, ghe gera na łinea feroviaria che ła cołegava ła sità a l'entrotera veneto. El progeto de'l 1931 de l'inzenjer Eugenio Miozzi el ga afiancà al tòco feroviario cueło stradałe.

Inaugurà da Benito Mussołini el 25 april 1933 co'l nome de **ponte Littorio**, a ła fin de ła segonda guera mondiałe el ze stà rebatezà co'l nome che'l gà ancùo, nome che'l ze in recordo de ła łibarasion da'l nazi-fasismo

Da'l ponto de vista de l'odierna rede stradałe itałiana, el ponte el rientra inte'l trato finałe de ła strada statałe 11 Padana Superiore e el ze zestìo da Veneto Strade. El ze costituìo da do corsie par senso de marcia afiancàe da do łarghi marciapìe co funsion anca de pista siclabiłe; l'ultimo trato de ła parte de Venesia el prezenta un soło marciapìe (manca cueło de ła banda ferovia) in cuanto ła carezàda in diresion Venesia ła deventa a 3 corsie, co na corsia reservà a'l trasporto pùblego.

## '''Voze łigàe'''
* Mestre
* Piasal Roma (Venesia)
* Venesia
Si (nota)

El **si** el xe na nota mùxicałe de ła scała diatonega fondamentałe (l'unica scała priva de diexis e de bemołe, inte i so diversi sete modi) in particołare ła xe ła setima nota (ła *sensibiłe*) de ła scała majiore de Do, ma anca ła seconda nota de ła scała minore de la, e in xenerałe ła xe prexente in tuti i 7 modi de ła scała diatonega fondamentałe.
Ła frequensa del si de ła 4ª otava (queła che ła scominsia dal *do sentrałe*), e che se scrive so ła tersa linea de ła ciave de viołin, ła xe de 494 hertz sirca.

Inte ła notasion in uxo inte i paexi de łéngua inglexe (Stati Unii de ła Mèrica, Regno Unio, Canada e Irlanda) el si corixponde a ła nota **B**, mentre el si<math>\flat</math> el xe raprexentà cofà **B-flat** (o **B&#x266d;**). In quełi de łéngua todésca, Połonia e Scandinavia, invese, cò ła **B** se indica el si&#x266d;, mentre ła nota posta un semitono soto el do ła xe denominada **H**; ciò parmete de reałixar temi baxai so sequense alfabetighe altrimenti inposibiłi, come el Tema BACH.

El nome "si" nacue da łe inisiałi de łe parołe *Sancte Johannes* prexenti inte el Ino de San Joani e l'adosion de questa nota fu proposta da Ludovico Zacconi inte el so tratato *Pratiga de mùxega*.

[thumb|center|800px|Ła poxision de ła nota Si<sub>3</sub> (B<sub>4</sub>) sul [pentagrama (mùxega)|pentagrama in quatro ciavi, de viołin, de contralto, de tènor e di baso.]]
La (nota)

El **la** el xe na nota mùxicałe de ła scała diatonega fondamentałe (l'unica scała priva de diexis e de bemołe, inte i so diversi sete modi) in particołare ła xe ła sesta nota de ła scała majior de Do, ma anca ła prima nota (ła tonica) de ła scała minore de La, o sia ła scała minore "fondamentałe", e in xenerałe el xe prexente in tuti i 7 modi de ła scała diatonega fondamentałe.

Ła frequensa del la sora el do sentrałe (la3 in Itàlia, Spagna e Fransa, A4 inte ła notasion sientifega dell'altesa) ła xe definia par convension a 440&nbsp;Hz, vałore stabilìo da ła conferensa internasionałe de Londra del 1939. In precedensa, se uxava de frecuente łe frequense d 432 hertz e 435&nbsp;Hz, ma, a seconda del posto, del periodo e del tipo de mùxega, el la3 el podeva variar tra i 390 e 460&nbsp;Hz (sol/si): ła prima ła xera ła frequensa del la dopàra in Fransa e a Roma inte el periodo baroco, ła seconda xera el tono da chiesa veneziano inte el XVII secolo.

Łe frequense de tute łe altre note łe xe calcołàe a partir dal la3.

El la3 el xe de fondamentałe inportansa, parché ła xe ła nota dei *diapason*. Al de fora dell'anbito mùxicałe, numeroxe aplicasion tecnighe i uxa el la3 come "frequensa stàndar", cofà el monoscopio de ła RAI e el tono de libaro del tełefono, che all'ocorensa i pòl esar dopàrai cofà diapason.
thumb|right|Frequensa audio a 440&nbsp;Hz corispondente al la<sub>3</sub>

Inte ła notasion in uxo inte i paexi de łéngua inglexe e todésca, el la corisponde a ła nota **A**.

[thumb|center|800px|Ła poxision de ła nota La<sub>3</sub> (A<sub>4</sub>) sol [pentagrama (mùxega)|pentagrama in quatro ciavi, de viołin, de contralto, de tènor e di baso.]]
Rumore

In xeneral el **Rumore** xe un segnal non dexiderà, de orixene natural o artificial, che se soramonta a l'informasion trasmesa o ełaborada int'un sistema. A seconda dei canpi de aplicasion el termine asume signifegai più spèsifeghi:
* El rumor inte l'acustega.
* El rumor inte'ła psicołogìa.
* El rumor inte l'ełetronega.
* El rumor inte'ła someja.
* Rumore xe na rivista de muxega Indie.
* Rumore xe un film del 2007.

## Altri projeti

* Wikizionario gà la voxe de disionario «rumore»
Golfo de Venesia

El **Golfo de Venesia** , el xe na całanca situada inte el Adriatico Alto; ła va da ła *Punta de Goro* inte el Delta del Po fin a Cavo Promontor, in Istria.
A el so interior łi xe conprexi el Golfo de Trieste, łe łagune de Venesia, Gravo e Maran, oltra che a de łe altre insenadure menori.

Ai tenpi che ła Republica de Venesia controłava gran parte de ła Dalmasia (secołi XV-XVIII), tal denominasion se estendeva a tuto el Adriàtego fin al Canal de Otranto.

Łi fiumi prinsipałi che desboca rento al golfo łi xe Po, Àdexe, Piave, Łivensa, Tajamento, Lisonz, Chieto.

Łe cità maxore che łe se fasa łe xe Venesia, Trieste, Cióxa, Poła, Rovigno e Monfalcon.

## Notasion

## Voxe łigàe
* Golfo de Trieste
* Veneto
* Venesia
* Friul-Venesia Jułia
* Slovenia
* Croasia
Canal d'Otranto

El **Canałe d'Otranto** xe el trato de mar Mediteraneo conprexo tra la Puglia e l'Albania. Divide el mar Adriatico dal Mar Ionio e ciapa el nome da ła sità italiana de Otranto, in provinsia de Lecce.

El gà na łarghésa de 45-55 miglia nautiche, equivałenti a 85-100 chiłometri.

Punta Palascìa logà a l'estremo est del Sałento a 40°7' de łatitudine nord e 18°31' de łongitudine est, xe anca el ponto più Oriente de Itàlia e xe łontan da łe coste de l'Albania manco de 72&nbsp;km.

## Istoria
Durante la prima guera mondiałe el so controło xe stà strategicamente riłevante. Łe flote ałeàe de Itałia, Fransa e Gran Bretagna, blocando l'aceso al canal, gà inpedìo àe nave de l'Inpero Austro-Ungarico de intrar inte el Mediraneo, mantegnindołe cussì fora del teatro de guèra naval.

## Voxe łigàe
* Canal natural
Mariinskiy Posad

**Mariinskiy Posad** (ruso: Марии́нский Поса́д; Chuvash Сӗнтӗрвӑрри, Sĕntĕrvărri) xe na çità inte ła Republica Chuvash, Rusia, che se cata su ła riva drita del fiume Volga, 36 chiłometri (22&nbsp;mi) est de Cheboksary. Popołasion: 10,200 (2005 est.); 10,273 (2002 Census).

Fondà inte el 1620 col nome de **Sundyr**(Сундырь), nome ciapà dal Fiume Sundyrka (un afluente del Volga), ła xe stà riciamà Mariinskiy Posad, in onor de ła Prinsipesa consorte Maria Alexandrovna, inte el 1856, e inte el steso ano ła ga risevuo ło status de sità.

L'area che se cata in volta par ła sità gà flora e fauna salvadega. Ghe xe pareci parchi nasionałi e riserve da quełe bande. La area xe na destinasion del torixmo ecołogico.

Ghe xe undexe industrie de costrusion, ingegneria mecanica e sviłupo inte'ła sità. Ghe xe altre grande industrie par exenpio de cavi, de riparasion de automobiłi, na distiłarìa, e na pianta che produxe ojo par cuxinar.

## Note


## Altri projeti
Francheville (Rodano)

**Francheville** el xe on comune fransexe de 12.174 abitanti che el se cata intel departemento del Rodano inte ła rejon del Rodano-Alpi.

## Xemełagi
Arquà Połexine,
Lagunablé

El xe un grupo mestrin che se refà al vecio blues american co l'unica difarensa che łe so canson xe in itałian o in venesian. I gà tacà sonar insieme inte el 1990. I xe ciamài "Poeti Mestrepolitani".

**Gianese**, el cantante, gà incontrà **Schemmari** el chitarista durante un corso de musica che gaveva fato. Durante quel corso i do artisti gà cołaborà rifasendo na famoxa hit dei Creedence Clearwater Revival "The Midnight Special" in venesian col titoło: "Sepołine in Tècia".

El primo local indove i s'a exibìo xe stà el **Fragile** de Oriago inte el Disenbre 1990.

Le canson acusteghe xe cantàe su na baxe blues e cantàe, come xa dito, in itałian e in diałeto senpre co un fiantin de ironia che po' xe deventà la prinsipal carateristega dea band.

'Notài anca da na famoxa eticheta (**Barley Arts**) i gà fato un concerto al **Rolling Stone** de Miłan, verxendo el concerto de naltra band : i **[[Southside Johnny]]**.

I canbia un fià la formasion xontando na tersa chitara co funsion sołista **Zennaro** e po' **Marchetto** el grupo gà deciso de canbiar el so stiłe de muxica sonando un blues più ełetrico mantegnindo vivo el so vołer de far un fià de cabaretismo durante i so concerti. Do novi conponenti entra a far parte dea band : **Soragni** come baterista e **Lazzarini** come bassista.

Avendo otegnùo un bon suceso coi concerti fata in zona "**Al fresco''", "**Sotto i cieli del mondo**", "**Village**" e "**Tam Tam**" i fa quel salto de quałità co ła registrasion del disco "Poeti Mestrepolitani" datà 1994.
Altri dischi xe "''el Puma''" e ''Schèi e paura mai 'vùi'' vegnùi fora inte el 1997. Xe stà fondamental el contributo musical de **Marchetto** e **Pizzin**.

Dopo altri canbi al basso "**Preguerra**" e "**Salvadego**" e a ła chitara ritmica "Sambo".
Co łu el xe stà fato el disco "''Fondamentalmente''" del 2001.
Dopo sto disco la band se łiga oncora de più e riva altri novi conponenti come **Moro** àe percusion, **Moruzzi** e **Bon*' a ła chitara sołista.
Altro disco xe "*Uniti come Palla e Racchetta''"

## Linganbi foresti

* Sito dei Lagunablé
* Storia del grupo
* Ła pajina myspace dei Lagunablé
* MusicaContinua - Lagunablé
* Lagunablé - el codega
Southside Johnny

**Sothside Johnny**, nome d'arte de John Lyon (Neptune) New Jersey, 4 disenbre 1948, xe un cantante e autor statunitense frontmnan del grupo rock blues Southside Johnny & The Asbury Jukes.

## Biografia
Cressùo a Ocean Grove, New Jersey e diplomà a ła Neptun High School, 'nteła seconda metà dei ani setanta el deventa un apresà exponente del *Jersey Shore Sound*. I so primi tre album, I Don't Want To Go Home (1976), This Time It's For Real (1977) e Hearts Of Stone (1978), xe prodoti da *Steven Van Zandt*, co-fondador dei Asbury Jukes e chitarista de Springsteen. Sti primi łaori contien alcuni brani scriti da Van Zandt da soło o co Springsteen.

## Discografia
## Albun in studio
* 1976 - *[[I Don't Want To Go Home]]*
* 1977 - *[[This Time It's For Real]]*
* 1978 - *[[Hearts of Stone]]*
* 1979 - *[[The Jukes]]*
* 1980 - *[[Love Is a Sacrifice]]*
* 1981 - *[[Trash It Up]]*
* 1984 - *[[In The Heat]]*
* 1988 - *[[At Least We Got Shoes]]*
* 1986 - *[[Slow Dance]]*
* 1991 - *[[Better Days]]*
* 2000 - *[[Messin' With The Blues]]*
* 2002 - *[[Going To Jukesville]]*
* 2006 - ''Into The Harbour''
* 2008 - *[[From Southside to Tyneside]]*
* 2008 - ''Grapeful Moon: The Songs of Tom Waits''
* 2010 - *[[Pills And Ammo]]*

## Live
* 1976 - *[[Live At the Bottom Line]]*
* 1978 - *[[Live in Boston]]*
* 1981 - *[[Reach Up And Touch The Sky]]*
* 1997 - *[[Spittin' Fire]]*
* 2000 - *[[Live At The Paradise Theatre, Boston 1978]]*

## Racolte
* 1976 - *[[Havin' A Party With Southside Johnny]]*
* 1992 - *[[The Best of]]*
* 1993 - *[[All I Want Is Everything]]*
* 2001 - *[[Super Hits]]*
* 2007 - *[[Jukebox]]*
* 2021 - **
* 2008 - *[[Fever! The Antology 1976-1991]]*

## Altri progeti
Golfo de Trieste

El **golfo de Trieste** el xe na całanca del Mar Adriatico, conprexa intra l'ixoła de Grao (Itàlia) e Ponta Salvore (Croasia), arente de Piran (Slovenia).

## Zeografia fixega
El golfo se slonga par sirca 550&nbsp;km² co fondità mèdia de 16&nbsp;m e masima de sirca 37&nbsp;m, che raxonxe dae bande de Piran. L'inbocaùra xe granda 21&nbsp;km. La costa ga fondałi basi e sabiosi inte el trato osidentałe, caraterixà da ła presenxa de numeroxe tresse, mentre el resto de ła riva, dai sbòchi del Timavo fin in avanti, xe in prevałensa erto èrto e rocioxo in cuanto el se cata a ridoso de l'altopian del Carso. Inte el tòco itàlia sbòca i fiumi Isonso e Timavo, in queło sloven i fiumi Risano e Dragogna, sto ultimo al confin coea Croasia.

El golfo de Trieste xe el golfo più setentrional del mondo indove ghe xe un clima de tipo mediteraneo.

## Zeografia umana
Ła sità de Trieste se cata inte ła parte più interna e orientałe, i altri sentri urbani riłevanti che se afassa sul Golfo xe Monfalcon, Duino e Muja in Itàlia, Caodistria, Isoła d'Istria e Piran in Slovenia.

Sul Golfo se afasa anca le riserve naturałi regionałi de ła Vałe Cravanata, del sbòco de l'Isonso e de łe Fałesie de Duino nonchè la Riserva naturałe de Miramar in Itałia, la riserva natural de Strugnano, le aree marine protete de Punta Madonna e Punta Grossa e el parco natural de łe sałine de Sicciole in Slovenia.

## Note

## Varda anca
* Golfo de Venesia
* Veneto

## Altri projeti
Ceza de San Jàcomo de Rialto

Ła **[[céxa (architetura)|ceza]] de San Jacomo de Rialto** (conosùa più popołarmente come *San Giacometo*) ła ze un edificio łerigiozo de ła sità de Venesia, situà inte'l Sestièr de San Poło.

Come dize el nome, che serve par desferensiarla da ła Ceza de San Giacomo de l'Orio a Santa Croze, ła se cata a sanca de'l famozo ponte de Rialto.

## Storia
Ła tradision ła considera la Cieza pì antiga de Venesia, costruìa inte'l 421 da un carpentier, tal Candioto o Eutinopo, che se gavarìa votà al santo titołar par domar un incendio grando.
Studi pì resenti i ga demostrà parò l'edificio el ze asé pì tardivo: ad ezenpio inte ła donasion dei Orio, documento de'l 1097, vien descrito el teren indove se łeva sensa sitar ła ceza.
Ła prima citasion serta ła resałe invese a'l magio 1152, dove se parla de un *Hericum Navigaiosum plebanum sancti Johaninis et sancti Jacobi de Rivoalto*.

Inte'l 1513 ła Ceza ła riscia de eser bruzada da un pezòco incendio che'l ga desfà tuta l'area comersial che ghe zera da łe so bande e inte'l 1601 el doze Marino Grimani ghe n'a ordenà el restauro, durante st'ùltemo A ze stà realsà el pavimènto par far fronte a l'acua alta.

sinistra|250 px|thumb|Drento ła céxa

## Descrision
De grando interese ze l'esterno co'l canpaniel a veła, el grando rełogio (ùtiłe a'l mercà, che'l dezvòlzeva danànsi) e el portegà gòtego, uno dei ultimi ezenpi de'l zènare restài in sità.

L'interno el segue el tradisional schema a croze co na gałota sentral, recavà po' inte'l Renasimento.

Donca ła storia de ła Cieza ła ze łigà a'l mercà de Rialto: testimoniansa de cuesto ła ze na iscrision sora l'abside esterno che invida i comersianti a l'onoratésa.

Atualmente ła ze na Ceza retorial dependente da ła parochia de San Silvestro (vicaria' de San Poło-S.Croze-Dorsoduro).

[left|250px|thumb|Ła Ceza in un dipinto del [Canaletto.]]

## Bibliografia
* Giuseppe Tassini, *Curiosità Veneziane*, note integrative e revision a cura di Marina Crivellari Bizio, Franco Filippi, Andrea Perego, Venezia, Filippi Editore [1863], 2009.
* Roberto Cessi: Annibale Alberti, *Rialto*. *L'isola, il ponte, il mercato.* Bologna, 1934.

## Notasion

## Altri progeti
I dogi

I **Dogi** xe na band venesiana che se ocupa de mategnir viva ła tradision de ła musica popołar venesiana.
Nati inte el 1978 i **Dogi** gà segnà in modo decixo ła sena de ła canson popołar venesiana.

La band xe formà da Sergio Dalla Chiara, voxe, chitara e baso, Daniele Perolari, voxe tastiere e chitara, Gianluca Comin, naltro tastierista. Utiłixando strumenti squasi del tuto ełetronici el grupo vive i ani 80 come un periodo de progresive trasformasion canbiando continuamente un fià el so modo de sonar e de intratenimento a volte co musica moderna, altre co queła da camera co gran stiłe. Se vede soratuto in tòchi come "*Rondò*" e "*Denise* 
I so primi album xe "*Canzone par te*" e "*Romantica Venezia*".

Quel stil che i gà, xe riprexo anca in canson come "*Canzone d'amore par Venezia*.

## Prima formasion dei ani 78/79

* Marino de Silvestri ała chtitara;
* Carlo de Silvestri ałe tastiere;
* Bruno Perolari ała bateria;
dal 1982 :
* Gianluca Comin
* Luciano Bertoldo.

## Formasion conpleta dal 1985 fin 'vanti

* Sergio Dalla Chiara, voxe e baso
* Daniele Perolari, voxe e chitara
* Gianluca Comin, tastiere e pianoforte ełetrico
* Luciano Bertoldo, bateria e percusion.

## Linganbi foresti

* Sito del Cantante co sesion rivardo i Dogi 
* Sito par la canson diałetałe venesiana 
* Venice, wiki, 
* Grupo so facebook de ła canson venesiana
* Sito de Interpreti de musica popołar venesiana co testi de łe canson e video
Bruno Capovilla

**Bruno Capovilla** el xe un ator e comediografo nato inte el 1926 a Pàdoa, morto a Pàdoa el 2021. El ga scrìto 47 comedie in lengua veneta.

Le so comedie pì famoxe le xe:
* Ła fortuna me li gà dai, la sfiga me li ga tolti (Anno 2010)
* El bon ton me buta a rebalton.
* Co la sfiga no se schersa.
* Col cucco canta l'amore vien
Canson popołar venesiana

Col termine **canson venesiana** se identifega i canti popołari orixinałi de Venesia.
Sto tipo de conposision taca a diramarse inte el Setesento, secoło a partir dal cuałe xe stà tanto popołar.

A Venesia tanto difondesto xe 'l strambotto ciamà localmente *villotta*, che gà la carateristega de esar monostrofico e a tema amoroxo.
El deriva, xeneralmente, da antighi canti de viaxo e de navigasion, come che intesta i titołi più noti: *Belo lo mar e bela la marina. A navegar ghe vol na bela barca. Nona mia son barcherolo*.

La canson venesiana più conosùa xe in ùltima "*[[La Biondina in gondołeta]]*", muxicà da Joahn Simon Mayr (1763-1845 su testo de Anton Maria Lamberti (1757-1832), in onor de na nobildona venesiana - Marina Querini Benzon - famoxa par ła so vita sentimental asé tumultuoxa.

Sto motivo xe el più clasico exenpio de de canson *da batelo*, overosìpia na conpoxision concepìa propio par intrategnir i partesipanti a spasixàe in barca, cussì dite *freschi*, tanto de moda inte el Setesento. Łe canson gera conponeste sia da anonemi diłetanti sia da çełebri autori che ghe tegniva a l'anonemà. Vegniva sonàe sołitamente de nòte, su barche decoràe co bałonçini cołorài, inte el momento inte el cuało el popoło se despartiva sora ła łaguna na volta che ła festa gera finìa. Tra i titołi se ricorda: *Premi o stali* Par gòder łe tartane.

Ancora ancùo ste canson xe sonàe par intrategnir i turisti durante l'abitual spasixada in gondoła.

Inte el Otosento ła tradision de sto xenere musicałe 'ndava 'vanti a esar coltivà: resta numerosisime conposixion de vari autori cofà Antonio Buzzolla e Filippo Filippi.

A Venesia, in quałunque caxo, tute łe ocaxion par sparpagnar canti e canson xe storegamente e tradisionalmente bone, come che intesta łe łonghe gòrghe dei mandòpera che inpiantava i pałi inte ła 
łaguna, inportanti anca par sincronixar i movimenti de grupo.

## Canson Venesiane Famoxe

I testi de łe canson xe in venesian dove non diversamente indicà :

## Discografia esensiałe
* *La biondina in gondoleta, canzoni venete d'autore* - Phoenix PH97318
* *Folksongs* - DG 463479-2

## Note


## Siti da vardàr
* Sito de Luisa Ronchini
* El Codega - una luce par la canzone popolare e dialettale di Venezia - i Cantori de Buran 
* Sito so' ła canson popołàr e diałetal 
* E MI ME NE SO 'NDAO (Peregrinazioni lagunari)
* Le 40 canzonette - Canson Popołar Venesiana
* Sito de ła Canson Venesiana
* Grupo so Facebook "LA CANZONE VENEZIANA"
* Video de You Tube so ła pagina de Google.

## Altri progeti
Luca Toso

**Luca Toso** pol riferirse a : 
* **[[Luca Toso (muxicista)|Luca Toso]]**, sasofonista itałian
* **[[Luca Toso (atleta)|Luca Toso]]**, atleta furlan
Ascołi Piçen

**Ascole** (par talian *Ascoli Piceno*, *Ascoli* colochialmente, *Asculum* in latin, *Asculë* in dialeto ascolan) la xe na cità de le Marche. La xe la cavedal de l'omonema provinzia, e la ga su par zo 51&nbsp;000 abitanti, e quarto comun de la region dopo de Ancona, Pesaro e Fam.

## Note
Ceza de San Jàcomo de l'Orio

thumb|upright 1.2|Ciexa de San Giacomo de l'Orio

La **cieza de San Giacomo de l'Orio** ła ze un edifisio łerigiozo de ła sità de Venesia, situà inte'l sestièr de Santa Croze.

## Storia
Fondada inte'l IX sècoło, ła ze una de łe Cieze pi antighe de Venesia. Pitosto inserta l'etimołozia segondo alguni derivante da na famegia Orio, segondo altri da luprio=pałùo (e infati l'izoła ła zera sircondada da na zona paltanoza po' ritrada) segondo altri da un rifarimento a l'antistante rio, verso cui A ze inderisà ła fasada (da'l *rio*). Ła ze stada cazamentada na segonda volta inte'l 1225 a cura de łe nòbiłi famegie Badoer e Da Mula e rimanezàda inte'l parìodo gòtego, intrà el XV e'l XVI° sècoło.

## Descrision
De ła costrusion duzentesca A resta ła tóre canpanaria e ła pianta bazełegal a tre navàe, mentre l'inbògio *a caròso de nave* el ze de prónta gòtega. A se trata de un òpara łinjea reałizada co tècneghe navałe meteste a pónto inte'l séłebre arsenal che łe venjiva de frecuente utiłizàe anca inte l'izenjarìa siviłe. Ła Cieza ła ga òpare pitòreghe de inportanti mestri cofà Giambattista Pittoni (*Madonna co bambino in gloria e Santi Lorenzo, Antonio, Giacomo apostolo, Giuseppe e Sebastiano*), Lorenzo Lotto (*[[Pała de San Giacomo de l'Orio]]*). Paolo Veronese, Jacopo Palma il Giovane e altri.

## Altre imàzeni

San Giacomo dall'Orio (Venice) - Interior.jpg|Interno


## Voze łigàe
* Giambattista Pittoni
* Lorenzo Lotto
* Pała de San Giacomo de l'Orio

## Altri progeti

## Siti da vardàr
* Cieza de San Giacomo de l'Orio
* Storia de ła Cieza de San Giacomo de l'Orio
* Cultura de ła Cieza de San Giacomo de l'Orio
* dal sito turismovenezia.it 
* dal sito d' arte
* Breve storia de ła Céxa 
* Mapa che indica dove che se cata exatamente
Pała de San Giacomo de l'Orio

Ła ***Pała de San Giacomo de l'Orio*** el ze un dipinto ogio su teła (240x171&nbsp;cm) de Lorenzo Lotto, datàbiłe al 1546 e conservà inte ła céza de San Giacomo de l'Orio a Venesia.  El ze firmà e datà so'l cartiglio picà a ła baze de'l trono "In tempo de Maistro Defendi de Federigo et compagni 1546 Lor.Lot".

## Storia e descrision

Se sa, grasie a l'iscrision, che l'òpara  ła ze stà ordenà da na confradernita che ła organizava ła devosion popołar e A se trata de una de łe ùlteme pałe depénte da'l Lotto a Venesia 'vanti de partir definitivamente par łe Marche. Ła conpozision ła reciama i schemi clàseghi de ła sacra conversasion, co ła Madona so un alto trono davanti a na trabàca verde e sircondà da un grupo de santi, in cuesto cazo Cosma e Damiano, e łe stremità, Jacomo el Major e Andrea apostolo. In alto do anzołeti in zvoło i tien su ła corona de Maria. Respeto a ła Pała de l'Alabarda de Ancona, de calche ano prima, ła strutura ła aparise pì senplifegà: ad ezenpio i do santi  łaterałi i ze poco pì de un inserto justaposto, e anca el sentimentałizmo tìpego de łe òpare de l'artista el aparise pazentà. Ła stezura pitòrega ła ze scarma e corsiva (overosìpia de mezi sintèteghi e un fià spiciatìvi) e ła gà el ponto pì alto probabilmente inte ła picoła natura morta al sentro, conponesta dai atributi da pełegrìn de Giacomo: el capeło a łarghe teze co ła capasanta, ła bisàca.

## Bibliografia

* Carlo Pirovano, *Lotto*, Electa, Milano 2002. ISBN 88-435-7550-3
* Roberta D'Adda, *Lotto*, Sikra, Milano 2004.

## Altri projeti
Sudan del Sud

El **Sudan del Sud** o **Sud Sudan**, ofisialmente ła **Republica del Sud Sudan**, el xe un Stato de l'Africa oriental.
El confina a nord col Sudan, a est co l'Etiopia, a sudest co el Kenya, a sud co l'Uganda e ła Republica Democràtega del Congo, a ovest co ła Republica Sentrafricana.

## Zeografia
Sto Stato no el ga un sboco sol mare.

## Istoria
El Sud Sudan el jera na rejon autonoma del Sudan.
Ła xe deventà ofiçialmente independente el 9 de lujo del 2011.

## Zeografia politega
El Sud Sudan el ga cofà cavedal Juba.

## Gałeria de someje

Mt. Lotukei.jpg|monte *Lotukei* a sudest
Under an African Sky - panoramio.jpg|pałù de el Sudd a nord
Aweil.jpg|*Awei*
Reposacabezas dinka MNA (2).jpg|puzatesta *dinka*


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Sergio Dalla Chiara

**Sergio Dalla Chiara** el ze nato a Venesia inte'l 1951 e gà visùo ła só infansia inte'l sestièr de Castèło, pasando bona parte de'l só tenpo inte ła Parochia de San Francesco de ła Vigna, a ła Celestia. El vive in un apartamento che'l ze visin. Presto el se trasferise co ła só famegia visin a ła ferovia indove el se tol na nova caza.
Su l'età de tredez'ani el tàca un fià sonar calche tòcheto co ła chitara e'l forma el primo conpleso muzegal, i **JOLLYBOYS**. Semo inte i 'ani 60 e in tuto el mondo ze scoltà da tuti Elvis Presley oltra che The Beatles. Presto 'sti muzicisti influensarà un fià tuti i grupi de'l venesian e tanti i tacarà sonar sti tòchi famozi. 
Inte'l '70 el va in teraferma a łaorar avéndoghene ła cogiontùra grasie anca a só pare che ghe lo gà łasà, el se spoza, ma ła pasion che'l gà par ła mùzega no ła finise miga e cusì el fonda un novo grupo che "sona musica venesiana". El só nome el ze "I dogi".
A ze el 1978 co Sergio scominsia co ła so band a zirar un fià par tuto el Triveneto sonando in ocazion de feste popołari e cusì el partesipa a avenjimenti de grando rimàrco : in Venesia sità a'l Teatro Małibran, Goldoni, Excelsior e La Perla al Lido de Venesia. I ze prezenti ai Carnevałi, al pałasport a łe feste de onji sòrta e i ze ospiti in trazmision radiofòneghe e tełevizive.
6 ze el nùmaro dei dischi che i gà rezistrà, 4 LP e un CD.
Inte'l febraro 1999 Sergio Dalla Chiara cołabora co ła promosion autonoma de sogiorno e turizmo de Venesia e co na conpanjìa de'l carneval a'l carneval de Viena, andando in ziro a sonar par łe piase austriaghe, łocałi o Ringerstrasse Gallery e aparision so canałi tełevizivi austriaghi (O.R.F.).
Anca a Venesia el ze aparìo in diverse trazmision e el ze stà ospite in pì manifestasion. 
Da'l 1985 el gà anca el conpito de organizar concorsi e festival muzicałi e de avenjimenti intarnasionałi, el ze anca el zestor de'l sito web Musicain.

## Linganbi foresti

* Sergio dalla Chiara
* Sito del muxicista cantante dei Dogi 
* Grupo so Facebook, el cui nome xe "CANZONE VENEZIANA"