open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrea Cano

## Cariera
El xe sta portiere in scoadre come Narnese, Lazio, Frosinone e Lanciano. Dal 2005 al 2012 el ga xugà al Padova.
Protagonista de varie parade, in modo particolar co che el ga negà el gol so rigore al Venesia intel 2006. El xe stà uno dei pi grandi contribudori a la promosion in Serie B intel 2021 de la sosietà biancoscudata.

## Note


## Łigamenti foresti
* Legaseriea.it
* Legaserieb.it 
* Aic.football.it 
* Tuttocalciatori.net
Pedemontana Veneta (strada)

miniatura|destra
La Superstrada a pedajo **Pedemontana Veneta** la sarà na arteria che la colegarà Montecio Majore (VI) a Spresian (TV) pasando pal distreto industrial de Thiene-Schio (VI), par Basan (VI) e a Nord de Trevixo, interligandose a 3 autostrade (da ovest: l'A4, l'A31 e l'A27). La sarà longa 94,747&nbsp;km (conprexi 4,6&nbsp;km de la SP 246 var) e la sarà l'unega superstrada tałiana sojeta a pedajio.
Sócoło

250px|thumb|Sòcoło femenin
El **zhocoło** (anca **socoło**) l'è na spesie de scarpa che l'è fat de legn, e calche volta, anca de pełe. Sti qua, esendo fati de materiałi che i costa poc e dura tant, i jera tanto popoŀari tra i contadin veneti co che i avea pochi schei, come che inte el dopoguera. No i jera soło che i veneti che i doparava i zhocoŀi, tanti popoŀi poeri, spesialmente i ołandexi l' i ha portadi.
## Supei
I **supéi** ié dei sòcoli, de solito co ła sola de legno e ła parte desora de corame, eł tuto tegnùo insieme co dei ciòdi. Adéso ié fòra comèrcio, parché ł'è roba de na olta. Par intendarse, 'i xera i sòcoli dei bacàni, o in certi posti de ci łaorava nełe miniere o nełe foreste. Ma i vegnéa porté anca normalmente da tuta ła gente che stava nełe periferie o inte i campi.

L'evolussiòn dei supéi ła portà a łe xavate de stofa o de plàstega, ma se poł catar oncora dei modéi veci de supéi dai bisnoni, presempio.

A parte supéi, se poł catar scrito anca sgiàvare, sòcoli, zocoli, zupéi.
IPad

Ł**'iPad** xe on tablet computer prodòto da Apple in gràdo de ripròdùre contenui moltimèdiàłi e de navigar so Internet. Xe inòltre retròconpàtibiłe co łe aplicaxioni par iOS. El dispoìtivo xe dotà de no schèrmo da 9,7 połiçi co retròiluminaxion a LED e supòrto al multi-touch. In tre mèxi Apple gà venduo tre miłioni de iPad.

iPad uxa na conesion Wi-Fi o 3G par conèterse a Internet.
## Storia
thumb|left|220px|Steve Jobs mèntre fà vedèr ł'iPad
iPad xe stà prexentà da Steve Jobs el 27 xenaro 2010 a na conferènxa Apple inte el  *Yerba Buena Center for the Arts Theater* de San Francisco, dopo n'intènsa canpàgna mediatega conpòsta esclusivàmènte da indiscrèxioni. Prìma de tałe data Apple, cofà da so tradixion, gà mantègnuo el masimo silènxio rigùardo al'iPad: l'anunçio al publico xe coìnciso co ła presèntaxìon del prodòto.

## Hardware
### Schèrmo
Ło schèrmo mixùra 9,7 połiçi e el display a cristàłi łicuidi gà na risołuxion de 1024&nbsp;x&nbsp;768 pixel. El vètro (ołeorepełènte e antìgrafio) che costitùise ło schèrmo xe multi-touch, al pàri del'iPhone e l'iPod Touch. El display rispònde a do sensòri: on sensòre de luçe anbiènte par regòłar ła łuminòsità del schèrmo e on açelèromètro a tre asi par riłevar l'orientàmènto del'iPad. A diferènxa del'iPhone e del'iPod touch, l'iPad supòrta na rotaxion del schèrmo de cualsìasi angòło. Ła major pàrte de łe aplicaxioni vien supòrtà sia in verticàłe che in orixontàłe.
### Conetivìtà
Ł'iPad utiłixa łe reti Wi-Fi co stàndar IEEE 802.11 a/b/g/n e ła tegnołogia Bluetooth 2.1 + EDR. El modèło dotà de Wi-Fi + 3G supòrta łe reti çełułàri UMTS/HSDPA (850, 1900, 2100&nbsp;MHz) e GSM/EDGE (850, 900,1800, 1900&nbsp;MHz), inclùde, inòltre, on casètin par schède micro-SIM posixionà sol lato sinìstro del dispoìtivo. Ła variante 3G contiène anca on sistèma A-GPS, mèntre tuti i modèłi i gà na busoła dixìtałe.

## Softuér
Cofà ł'iPhone e ł'iPod Touch, l'iPad xe in gràdo de exegùir soło softuér scarìcai dal'App Store. L'iPad xe in gràdo de exegùir ła major pàrte de łe aplicaxioni par iPhone e iPod Touch: graxie a on botòn de contròło de zoom, xe posibiłe exegùir tałi aplicaxioni sia in formà grafègo orixinàłe che i na version ingrandìa. L'iPad inclùde ste aplicaxioni de bàxe: Safari, Mail, Foto, Video, YouTube, iPod, iTunes Store, App Store, Maps, Note, Całendàrio e Contati. iPad pòl visùałixar l'antèprima dei file de Mail tramidè Quicklook e ofre ła riçèrca glòbałe Spotlight.

## Notaxion


## Varda anca
* iPhone
* iPod
* Apple
Gianni Bottaro

## Carriera
El ga esordesto co el Padova inte ła stajon 1974-1975, indove el ga zugà łe prime 8 partite de ła so cariera.

Inte ła stajon 1975-1976 el ze pasà in prestio a el Lanerossi Vicenza, esordendo co i bereghi el 5 ottobre 1975 inte ła partia casałinga finia 1-1 contro ła Atalanta.

Int'el 1976-1977 el torna a zugar int'el Padova.

Dopo due stagioni in prestito durante le quali il Vicenza lo cede in prestino in Serie C, int'el 1979 el torna inte i biancorosi par el campionà di Serie B 1979-1980. Par sta scuadra el se riveła un zogador fondamental, divegenendo un de i pi' prezenti in maja biancorosa (105 partie) fin  ła fin de el campionà 1982-1983 e vinsendo ła Coppa Italia di Serie C inte'el 1982.

In seguito si trasferisce a el Modena e daspò el zogherà par Mantova, Pergocrema e Reggina.

## Palmarès
* 
:Lanerossi: 1981-1982

## Linganbi foresti
* Museovicenzacalcio1902.net
* Calciatori.com
* Calciatori.com
Microsoft Office

**Microsoft Office** xe ła suite de softuér de prodùtività pèrsonałe de Microsoft. Xe dispònìbiłe par Windows e par Macintosh.

Microsoft Office conprènde i programi **Word** (ełaborator de testi), **Excel** (fojo de calcòło), **Power Point** (par crèar presèntàxiòni), **Publisher** (par crèar vołàntìni, biłièti da visìta e siti Web), **Access** (database), **Outlook** (jèstion de ła posta ełetronèga e rubrìca), **OneNote** (apùnti), **Visio** (Grafiçi).

Ła suite Microsoft Office no ła xe nata cofà prodòto unègo, ma xe el risultà del'unìon dei singołi softuér che ła conpòngono.
Łe prime versiòni de Word e de Excel infati jérano softuér mòlto diferènti anca cofà interfaçia utènte.

Saver dopàrar in manièra coreta el "pachèto Office" xe çertàmènte ono dei requixidi majormènte chièsti in mòlti setòri laoràtivi.
A tàłe propòsito Microsoft gà istitùio de łe çertifìcàxiòni che atèstano el livèło de łe conosènse acuìsie.

El projèto Windows xe nato pròprio par dotar Word ed Excel (i programi de bàxe de ła suite) de n'interfaçia grafèga so piatafòrma DOS.

L'instałaxion de pì versiòni del pachèto Office xe jèstia co ła loxega **L**ast **I**n **F**irst **O**ut, pròpria de ła *piła enformàtega*.
Ciò vàłe par tuti i sistemi operativi (Windows o Mac) indove se intèndano instałar pì versiòni de Office.
Par exenpio, vołèndo utiłixar Office 2003 e 2007, se dovrà prima instàłar el 2003, mèntre par disinstàłar, ocore rimuovare prima el 2007 o ła versiòn pì resènte.
 
De resènte, el prinçipałe rivałe de Office xe ła suite open source LibreOffice.
Eła ła ofre n'interfaçia tanto simiłe ałe vecìe versiòni de Microsoft Office (łe versiòni 2007 e 2010 de Microsoft i gà n'interfaçia conplètamènte rinovà), funxiòni pì o mèno ecuivàłènti, el supòrto de divèrsi formai, oltre al vantàjo de esàr on softuér pì lejèro e canbiabiłe, e soratuto libèro, gratùito.

## L'ultèma edixion
### Par Microsoft Windows
L'ultèma edixion par i sistemi operativi Microsoft Windows xe ła *Microsoft Office 2019*. Łe varìe versiòni de sta edixion son:

* Microsoft Office Home & Student 2019
* Microsoft Office Home & Business 2019
* Microsoft Office Professional 2019
* Microsoft Office Professional Plus 2019

Office 2010 no sarà distribùio in edixion "Enterprise"

### Par Mac OS X
Microsoft Office par Mac 2011 xe dispònìbiłe in 2 versiòni

Tute łe versiòni includòno Word, Excel, Power Point e Messenger. 
* Office for Mac 2011 Home and Student
* Office for Mac 2011 Home and Business (co anca Outlook)

## Notaxion


## Varda anca
* LibreOffice
* Microsoft Windows
* Mac
* Microsoft
Concepción (Ciłe)

**Concepción** ła xe na sità (216&nbsp;061 abitanti) del Ciłe, a 515&nbsp;km da ła cavedal Santiago del Cile.

## Foto

Imàjine:Arco de Medicina UdeC.jpg|
Imàjine:Moderno Edificio in Concepción.jpg|
Imàjine:Desembocadura del Biobío.jpg|
Imàjine:Ex Catedral de Concepción.jpg|
Imàjine:Biobus01.jpg|
Imàjine:Hotel El Araucano.JPG|
Imàjine:Plaza de Armas Concepción.jpg|


## Varda anca
* Arsidiòseze de Concepcion
* Università del Bio-Bio
* Università de Concepcion

## Linganbi foresti

* Sito ufficiale de ła Sità del Concepción
Dilma Rousseff

__HIDDENCAT__

thumb|200px|Dilma Rousseff
**Dilma Vana Rousseff** (pron: ) (Belo Horizonte, Minas Gerais, 14 de diçenbre 1947), ła xe el trentanoveximo e atuałe Presidente del Braxil.

Ła Rousseff ła xe sta eleta el 31 de otobre 2010, al bałotajio, col 56% dei voti; e ła ga otegnù 44 milioni di voti e ła ga asunto el potere el 1° genaro 2011.
Windows Server 2003

Sucèsor de Windows 2000, Microsoft **Windows Server 2003** (Nome en còdexe *Whistler Server*, o anca *Windows NT 5.2* o ancòra *Windows .NET Server*) (2003) el xe na tapa de ła evoluxion de ła serie *server* dei sistemi operativi de Microsoft. El lanso xe avegnuo el 24 apriłe 2003.

Windows Server 2003 xe basà soła provàda stabiłità de Windows 2000 Server e ła conpatìbiłità co altrè caraterìstighe de Windows XP.

Inixiàlmènte, el nome de'l novo sistèma operativo doèva esar "Windows .NET Server 2003," par promovare ła nova piatàfòrma Microsoft .NET. Par evitàr confùxiòni, Microsoft gà deçìso de dedicar ła pàroła .NET soło a ła piatàfòrma Microsoft .NET e el .NET Framework.

## Nove caraterìstighe
Rispèto a Windows 2000 Server, son stae xònta divèrse funxionałità:
* Nove funxionałità de Active Directory (cofà ła posibìłità de scànselar clasi dałi schèmi);
* Nove funxionałità de'l Group Policy;
* Nove funxionałità par ła jèstion dei dischi e el backup dei dati (da notar el backup dei file avèrti);
* Integrazione del .Net Framework 1.1;
* Novi strùmènti e lingùaji de scripting.

## Windows Server 2003 R2
On ajiornàmènto prinsipałe de Windows Server 2003, ciamà ufiçiàlmènte **R2**, xe stà rilasià el 6 de diçenbre 2005 co numaro de build finałe de 5.2.3790.2075.dnsrv_r2.051122-2350 (so cys.exe).
Alconi ajiornàmènti riguardàno:
* Intègraxìon de'l Branch Office Server Management
** Jestìon çentrałixà de file e stànpanti;
** Inplementà l'interfasa de jestìon de'l namespace de Distributed File System (DFS);
* Jestìon de łe idèntità e acèsi
* Jestìon dei dàti
** Inplementà el File Server Resource Manager che regoła e rexìstra tute łe operàxioni soi file;
** Jestìon avanxada de na eventùałe rete Storage Area Network (SAN);
* Virtuałixasìon dei server
** Inplementà na nova jestìon de łe licènxe che parmète de exeguir fin a 4 istanxe virtùałi.

## Edixìoni
Ghin son divèrse edixìoni de Windows Server 2003, ognùna secòndo łe divèrse richièste axiendałi:

* Web Edition
* Stàndar Edition
* Enterprise Edition
* Datacenter Edition
* Small Business Server
* Storage Server
* Compute Cluster Server

## Notaxion


## Varda anca
* Windows 2000
* Windows XP
* Microsoft Windows
Düsseldorf

**Düsseldorf** (Düsseldorf in tedesco) ła xe na sità de ła Germania.

## Land
Düsseldorf ła xe na sità capołogo de Renania Setentrional-Vestfalia

## Notasion
Bill Gates

**William Henry Gates III**, mejo noto cofà **Bill Gates** (Seattle, 28 otobre 1955), el xe on inprendìtor e enformàtego 'Merican.

Xe el fondator e ex-presidénte de ła Microsoft. Xe el secondo omo pì rico al mondo secondo ła rivista *Forbes*. El so ultimo patrimonio stimà (2010) xe de 53 miłiardi de dołari. Xe l'omo pì rico de i Stati Unii, seguio da Warren Buffett, e Lawrence Ellison.

## Biografia
Gates, cò el jera picenin, el viveva ina famèja de orixini inglexi, todesche, irlandèsi e scosexi: el pare William H. Gates II el jera procurador méntre ła mare Mary Maxwell faxeva ła profesion del'insegnar al'Università del Stato de Washington e presidénte de ła United Way International. In on primo tenpo, tuti e do i xenitori i gavaria vossuo che el picenin Bill 'ndase a i studi xuridiçi.

Inte el 1968, l'ano inte el cuało se iscrise a ła prestixosa scoła privà de Lakeside, Gates e i soi conpari ebero aceso par ła prima 'olta a on conputer, on DEC PDP-11 de proprietà de ła Conputer Center Corporation, de cui ła scoła i gaveva afità on çerto numaro de ore de utiłixo co ło scopo de scoprir e corexare i bugs. Gates, Paul Allen ed altri studénti (poi asunti in te' ła Microsoft), divegnono inseparabiłi dal conputer. I taca a 'vere problémi co ła scoła, 'rivando in ritardo o mai co i conpiti svolti, a brusar łe ore par esar in te'l locałe de'l conpüter e de conseguensa consumaròno tute łe ore a disposision de ła scoła in poche setimane.

El 27 zugno 2008, dopo trentatri ani, dà ufiçialménte łe dimisioni da presidènte lasando el so posto a Steve Ballmer, el so cosideto braso destro da ormai pì de do ani. Ora Gates el se dedicherà a tenpo pieno a ła so Foundation insieme a ła moje e a ła riçerca de novi softuér e hardware, par na majior senpliçità de utiłixo da parte de i utenti.

## Film
Ła storia de Bill Gates, insieme a cuéła de Steve Jobs, xe romanxà inte el film *I pirati di Silicon Valley* de'l (1999)

## Notaxion


## Varda anca
* Microsoft
* Steve Jobs
Francesco Brusoni

## Biografia
Francesco Brusoni el xe sta un famoxo umanista e el xe stà ciamà a insegnar a Rovigo inte el 1507 indove che el xe doventà anca sitadin 'norario. Ma a Rovigo ghe jera na fasion contraria e i 'o ga casà vìa inte el 1511 o inte el 1512. El xe stà ciamà a insegnar anca a Este indove che el xe stà dó ani, el 1521 e el 1522.

Inte el 1525 e el jera stà xa fato poeta laureato e conte palatino a Venesia.

El xe morto a Legnago, indove che el jera visùo inte i ùltimi ani de 'a só vida; i 'o gà sepelìo inte 'a Ceza de Santa Marìa, de sota de el altar de San Biagio.

## Laori
Squaxi tuti i só laori de Francesco Brusoni i xe 'ndà perdùi. El gà scrito i *Capitoli* in itajan inte el 1502 par el marchexe de Mantova. Po' el ga scrito senpre in latin:
* na poexia che 'a xe 'a prefasion a un laoro de el só amigo Geronimo Atestino: *Libellus de gestiis Atestinorum (libreto sora 'e inprexe dei atexini)* (1505)
* *De origine urbis Rhodiginae totiusque Paeninsulae (come 'a xe nasesta ła sità de [[Rovigo]] e anca el [[Połéxine|Poéxine]])*, un poèma (tra el 1507 e el 1511)
* *Diphilus*, na sàtira (1511)
* na poexìa inte el *Almanach perpetuum* d'Abramo Zacuto, dedicà a el só amigo Luca Gaurico (1525)
* *Prognosticon mirabile, diis auspicibus, faventibus fatis, duce virtute et fortuna comite*, un poèma de strołogìa
* *Sylva in laudem prudentissimi S.P.Q. Bellunensis*, un poèma
De tuti sti laori se conose soło che 'e dó poexie, fòra che uno dei poèmi.

### De origine urbis Rhodiginae
El *De origine urbis Rhodiginae* el xe un poèma in latin scrito in exametri. Forse el jera un mo' par dirghe grasie a i sitadini de Rovigo par verghe dà ła sitadinansa; el ga scrito el primo libro, che el conta come 'a xe nasesta a sità; po' el xe stà casà vìa da Rovigo e el poèma el xe stà lasà lì. No el xe gnanca stà stanpà; Gian Pietro Ferretti el gavea catà el manoscrito de Brusoni e el gavea copià i só versi par scrìvar *Carmen de Hadria civitate*. Quando un te el 1589 un serto Sisto Sandolino da Ùdine el cata anca eo un manoscrito e 'o stanpa, in tanti i ga dito che el jera stà Brusoni a copiar da Ferretti, ma soło inte el XVIII secoło Girolamo Silvestri el ghe dà rajon a Brusoni.

## Bibliografia
*  
*
Còdaze fonte

In informadega el **codaxe sorxente** (o **fonte**) xe la scritura de uno o pì fasili file de testo ASCII, chel serve par programar un lenguajo de programasion, dixendoghe l'algoritmo del programa, tradoto inte el lenguajo de programasion a la machina.

I programadori no i dopara programi de videoscritura, ma dei *[[Editor (informadega)|editor]]* de testo (come emecs e drief) che invese i da grandi funsion de tratamento dei testi, par sto cuà no xe inportante, a l'inisio, l'aspeto grafego.

Se un serto editor l'è bon de laorare co altri strumenti de laoro (compilatore, linker, interprete e altri.. lexi pì vanti), no se parla de un senplise editor, ma de  **[[Integrated development environment|IDE - Anbiente de xvilupo integrà]]**. Se ga da dire parò, che alguni dei lenguaji de programasion pì novi, i dà el modo de laorare so na forma mista de programasion, o sia se pole scrivar el codaxe sorxente ASCII e se ghe dà anca operasion de programasion vixuale, che co sto cuà, el programadore el pole descrivare alguni aspeti del programa, dixegnando a video traerso el mouse (un programa l'è GUI par dixegnar finestre, menù, e altra roba).

On codaxe sorxente, par esare exeguio dal proçesadore, el ga da esare tradoto in lenguajo machina (che l'è el lenguajo de la machina), e sta rob, la xe posibile solo fata co do tecneghe: la compilasion e l'interpretasion.

El codaxe sorxente el pole esar exeguio pasandoghelo a un interprete chel exeguirà le operasion che ghe xe stae scrite sol codaxe sorxente, che xe la roba normale che capita inte i lenguaji di scripting; o se no el pol vegner conpilà, o sia tradoto in istrusion de lenguajo machina da un programa conpiladore: El rixultato el xe un file binario 'exeguibile' (codaxe exeguibile) che nol ghe serve nisun altro programa par esar exeguio e l'è anca pì rapido rispeto a un programa interpretà.

In tenpi pasai, la conpilasion la xe sta la norma par tuti i lenguaji de programasion che se doparava, deso invese ghe xe difarenti lenguaji interpretai che i njien doparai par uxi xenerali, come el Java, chel dopara na via de mexo tra le do manjiere, doparando un conpiladore el produxe el codaxe so un lenguajo *intermedio* (dito bytecode) chel njien dopo interpretà.

Col ndar dei ani, la difarensa de prestasion tra i lenguaji interpretai e cheli conpilai, la xe sta scursada co tecneghe de conpilasion just-in-time, anca se oncora se costuma doparare cheli conpili (se non addirittura l'assembly) par le aplicasion che le domanda la masima veloçità.

## Notasion

## Altri projeti
Pi greco

__HIDDENCAT__

thumb|Sinboło del Pi greco
Ła costante matemàtega ***π*** (ła se scrive **pì'' andove łe [[Alfabeto|letere greche]] nò son disponibiłi) ła xe dopàra multisimo in [[matemàtega]] e [[fìxica]]. Inte ła [[giometria|giometria piana]], el ''π'' vien definio cofà el raporto tra ła çirconferènsa e el diamètro de un [[sercio]], o anca cofà l'[[superficie|area]] de un sercio de ragio 1. Un grando numaro de libri de uncò de anałixi matemàtega i definise el ''π'' dopàrando łe funsion de trigonometria, par exenpio cofà el pì picenin [[nùmaro|numaro]] stretamènte puxitivo par cui ''sen(x)=0'' opùr el pì picenin numaro che divìxo par 2 anuła cos(x).
Tute łe definision son uguałi.

''π'' el xe conosuo anca cofà ła **costante de Archimede** (da nò confondar cò i numari de Archimede), ła **costante de Ludolph van Ceulen** o **numaro de Ludolph*'. Invese, a un'idea comun, *π* nò el xe na costante fìxica o naturałe, cuànto pìtosto na costante matemàtega definia in modo astrato, indipendènte da łe mixure de caratere fìxico.

Ŀe prime 64 çifre deçimałi de *π* son:
:3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 592

== Formułe che uxae cò el *π* ==	
=== Giometria ===

* Ła çirconferènsa de un [[sercio]] o de na sfera de ragio *r*:
:<math> C = 2{\pi} r </math>
* L'[[superficie|area]] de un sercio de ragio *r*:
:<math> A = {\pi} {r^2} </math>
* L'area de un'ełise de semiasi *a* e *b*:
:<math> A = {\pi}ab </math>
* El vołume de na sfera de ragio *r*:
:<math> V = \frac{4}{3} {\pi} {r^3} </math>
* Ła [[superficie]] de na sfera de ragio *r*: 
:<math> S = 4 {\pi} {r^2}  </math> 
* El vołume de un siłindro de altesa *h* e ragio *r*: 
:<math> V = {\pi} {r^2} h  </math>
* L'area de ła superficie de un siłindro de altesa *h* e ragio *r*: 
:<math> S = 2{\pi}r \cdot (r+h)</math>
* Angołi: 180 gradi son uguałi a *π'' radiànti.

### Fìxica

* Periodo de osiłasion del pendoło (funzióna se l’angolo non xe massa grando)
::T = 2 \pi \sqrt \frac {l}{g}
* Trasformàda de Fourier
::\mathcal{F}f(\omega)= \frac{1}{\sqrt{2 \pi}} \int_{-\infty}^\infty f(t) e^{-i \omega t} \,\mathrm{d} t
* Princìpio de indeterminasion de Heisenberg
:: \Delta x \Delta p  \ge \frac{h}{4\pi} 
* Ecuàsion de canpo de Einstein de ła rełatividà xenèrałe
:: R_{ik} - {g_{ik} R \over 2} + \Lambda g_{ik} = {8 \pi G \over c^4} T_{ik} 
* Forsa de Coulomb
:: F = \frac{\left|q_1q_2\right|}{4 \pi \epsilon_0 r^2} 

## Varda anca
* Sercio
* Matemàtega
* Fìxica
* Superficie
Volt

El **Volt** el xe na unità de mexura derivà dal sistema internasionałe de unità de mixura (SI) del potensiałe ełetrego e de ła diferensa de potensiałe. 'L ga sto nome in onor de *Alessandro Volta*, che inte el 1800 creò ła piła voltaiga, ła prima bateria chìmega.

El sinboło del Volt el xe **V**.

Se dise che tra do ponti A e B de na rejon de spasio sede de un canpo ełetrego ghè xe na diferensa de potensiałe de 1&nbsp;V se ła forsa ełetrega ła conpie el laoro de 1&nbsp;J pa' portar na caregà de 1&nbsp;C da A a B.

Cò te te senplifighi el conseto, el volt mixura ła forsa che i ga i singołi ełetroni, e moltiplegà co i ampere (Am), che i mixura i ełetroni che i pasa inte el tenpo, otienito ła potensa in Watt. Pa' anałoxia co i sistemi idraułisi el volt el xe l'altesa da cui l'acua ła casca, e l'ampere xe ła portà.

El volt el ga łe dimensiòni de un J/C, opùr, uxando łe sołe unità fondamentałi del SI, de un m2&nbsp;·&nbsp;kg&nbsp;·&nbsp;s−3&nbsp;·&nbsp;A−1

:\mathrm{V} = \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{C}} = \frac{\mathrm{W}}{\mathrm{A}} =\frac{\mathrm{kg \cdot m^2}}\mathrm

## Varda anca
* Joule
* Metro
* Unità de mexura
Trigonometria

Ła **trigonometria** (da'l grego *trígonon* (τρίγωνον, triangoło) e *métron* (μέτρον, mexura): risołusion del triangoło) ła xe na 'arte de łe matemàtega che ła istudia i triangołi a partir da i łori àngołi. El conpito prinsipałe de ła trigonometria, cussì cofà rivèła l'etimołozia del nome, consiste inte el calcołar łe mexure che łe caraterixa i elemènti de un triangoło (łati, àngołi, mediàne, etc.) scomizsiando da altre mexure xà note (al manco tri, de cui na lunghèxa), par mexo de spesałi *funsion matemàteghe*. Tałe conpito el xe endicà cofà *risołusion del triangoło*. Xe anca posìbiłe servirse dw calcołi trigonometrisi inte ła risołusion de problemi corełai a figure giometrighe piaxe conplese, cofà połigoni o figure giometrighe sołide, e in altri rami de ła matemàtega.

Łe funsion trigonometrighe (łe pì inportanti de łe cuàłi son el *seno' e el *coxeno*), introdote in sto anbito, łe vegne anca dopàrae in manièra indipendente da ła [[giometria]], conparendo anca in altri canpi de ła matemàtega e de łe so aplicasioni, par exempio in conesion co ła funsion esponensiałe o co ła [[fìxica]].

== Łe funsion trigonometrighe ==
Strumènto indispensàbiłe de łe trigonometria son łe funsion trigonometrighe. Son cuèste funsion che asociano lunghèxe a àngołi, e viseversa.

Łe tabełe in sta sesion łe te mostra łe funsion trigonometrighe co łe łori prinsipałi proprietà.

=== Łe funsion trigonometrighe direte ===
Son dete łe funsion trigonometrighe *direte* cuèłe che a un àngoło, sołitamènte espreso in radianti, asociano na lunghèxa o un raporto intrà lunghèxe. A causa del'ecuivałensa zircołare de i àngołi, tute łe funsion trigonometrighe direte son anca 
funsion periodighe co periodo <math>\pi</math> o <math>2\pi</math>.



=== Łe funsion trigonometrighe inverse ===
A ogni funsion trigonometrga direta ła xe asocià na funsion inversa. El dominio de sascuna funsion trigonometrega inversa corisponde, cofà xe prevedibiłe, al codominio de ła rispetiva funsion direta. Poiché łe funsion direte son, tutavia, *periodighe'', e donca nò łe son inietive, pa' poderle invertir xe nesesario restrinzèrne el dominio rendendołe biietive. Ła selta de ła restrision xe teorigamènte iriłevànte e łe posibiłità son infinìe. Ła convension (rixida, in sto canpo) vołe parò che i domini i vegna ristreti a i intervałi \left[-\frac\pi2,\frac\pi2\right] opùr \left[0, \pi\right], in cui łe funsion — e cuindi anca łe łoro inverse — łe sia monòtone. Anca łe funsion arcoxegante ed arcocoxegante łe vegne definìe dal'inversion de łe funsion direte ristrete a uno de tałi intervałi.

## Notasion


## Varda anca
* Sercio
* Matemàtega
Rota del Pinson

Ła **rota del Pinson** o **del Pison** ła xe stà na fiumana che un te el X secoło ła ga canbià el corso de 'ł Àdexe. El Pinzon o Pizon el jera el nome vècio de Badìa. 'Ł ano de 'a tradision el xe el 950, ma no el xe żusto parché saven che inte el 944 stà rota ła ghe jera ża stà.

## Prima
Quando un te el 589 ghe jera stà ła rota de 'a Cuca, ła tèra che incò ła ciamen el Poéxine ła jera doventà un gran palùo. Inte el IX sècoło i ga scuminzià da novo a vegnerghe a star ła żènte; el Tàrtaro el jera el fiume piasè inportanto e un dei só rami i 'o ciamava ła Filistina; de sora de 'a Filistina i ga tirà su i borghi piasè vèci che po' i xe doventà Łendenara, Vianòva, Rovigo e Viadoxe.

Inte i primi ani del X secoło el marchexe Almerico e 'a só mojer Franca i jera i paroni del Pinzon, el borgo piasè vècio de Badìa; par darghe na sistemadina a 'ł Àdexe i ga fato tirar su d'i àrżeri su na fosa che i Romani i 'a ciamava *Chirola* e che 'a jera presoché 'a istesa strada che el ga el Àdexe incò. Co i xe stà tirà su i àrżeri novi Almerico e Franca i ga scuminzià a tirar su na badìa a el Pinzon.

## Ła rota
Ła rota ła riva prima del 944, propi a el Pinzon; 20&nbsp;000 ètari de tèra inte el Poéxine i xe ndà sotaqua e 'a Filistina 'a xe stà devastà.

## Dopo
Dopo de 'a rota del Pinzon i abitanti del Poéxine i ga scavà un corso novo a 'ł Àdexe e i ga tirà su i àrżeri indove che ghe jera stà ła Filistina; sto corso i 'o ga ciamà "Àdexe novo" mentre che 'a vècia Chirola i 'a ga tacà ciamar "Àdexe vècio". I abitanti del Pinzon, de 'Endenara e de Rovigo i ga tirà su na bova de 'egno indove che desso ghe xe 'a Bovażechin a Badìa. 'Ł'Àdexe novo (che el coréa indove che deso ghe xe e' Adexeto) el jera piasè grando de 'a Filistina e el Tàrtaro ga tacà 'ndare soło indove che deso ghe xe el Canalbianco e no el xe stà pì bon da scaricar anca inte e' Àdexe novo.

Pasà pochi ani, 'ł Àdexe novo i 'o ga tacà ciamar Àdexe e basta, fin 'te el XVI secoło co i 'o ga tacà ciamar Adexeto. Defati inte el 1438 ghe xe stà n' antra fiumana ciamà ła rota de 'a Malòpera che 'a ga rovinà da novo tuti i laori fati inte el X secoło e el corso de e' Àdexe novo el ga perso sempre piasè aqua fin da doventar el canałeto che el xe incò.

## Note

## Bibliografia
*  
*  
*
Acelerasion

L**'acelerasion** ła rapresènta ła variasion de vełosità posidiva o negadiva inte ła unidà de tenpo.
(Cò te parlito de *acelerasion negadiva* nò xe intexo, che el corpo in cuèstion, el stia nesesariamènte rałentando, ma cuàłora łe sian negadive sia l'acelerasion sia ła vełosità gàvaremo cofà rixultante l'aumènto (sepùr negadivo) de ła vełosità del corpo)

## Acelerasion mèdia e acelerasion istantanea

L'acelerasion ła pol esar descria cofà:
* acelerasion media: raporto tra ła variasion de vełosità \Delta\vec {v} =\vec {v}_2-\vec {v}_1 e l'intervało finìo de tenpo \Delta t

::\vec {a} = \frac {\vec {v}_2 - \vec {v}_1}{t_2 - t_1} = \frac {\Delta\vec {v} }{\Delta t}

* acelerasion istantanea: limide pa' l'intervało de tenpo tendènte a xero del raporto che definise l'acelerasion media, o sia derivà de a vełosità rispeto al tenpo, o sia ła derivà seconda de ła poxision rispeto al tenpo:

::\vec {a}= \frac {d\vec {v}}{d t} = \frac {d^2 \vec{s}}{d t^2}

andove *<math>\vec{s}</math>* xe el vetor spostamènto.

Esendo ła vełosità na grandèxa vetoriałe, anca l'acelerasion ła rixulta esar na grandèxa vetoriałe.

Inte el caxo de moto retiłineo (monodimènsionałe), anca el vetor acelerasion xe monodimènsionałe.

Inte el caxo de moto zircołar unifòrme, el vetor acelerasion xe radiałe, o sia perpendicołare a ła traietoria zircołare. Cuèsto vałe anca inte el caxo pì xenèrałe de na traietoria curviłinea cuałuncue andove par individuarne ła diresion e el vèrso se utiłixa el metodo del zercio oscułator. In sinbołi:

:a = \frac {v^2}{r}

## Unidà de mexura
Inte el sistema internasionałe de unidà de mexura l'acelerasion ła se esprime in **m/s<sup>2</sup>**. Sovènte xe anca espresa in **g**, andove *un g* raprexenta l'acelerasion de gravidà terestre che ła xe pari a sirca 9,81&nbsp;m/s2.

## Altri projeti
Mérida (Venesueła)

**Mérida** (par estexo **Santiago de los Caballeros de Mérida**) ła xe na sità venesuełana situà inte ła rejon andina, cavedal del Stato omonimo e del muniçipio Libertador. Ła xe una de łe prinsipałi locałità de łe Ande venesuełane.

Ła xe sta fondà inte el 1558. Ła faxeva parte del Vicereame de ła Nova Granada, tutavia, ła xe pasà soto ła giurisdision de ła Capitaneria Xenerale del Venesueła, svolxendo un ruolo ativo durante ła Guera de Independensa.

Merida ła conta pì de 300&nbsp;000 abitanti e l'area metropolitana ła raxunxe łe 450&nbsp;000 unità. Ła xe sede de l'Università de łe Ande e de l'arcidiocesi de Mérida. Inoltre ła vanta ła teleferica pì alta e ła seconda pì longa del mondo. Ła xe el major sentro universitario e turistego del ovest venezuełan.

Ła sità ła xe situà so un altipian inte ła vale del fiume Chama che ła percore da estremità a estremità. Ła locałità de Mérida ła se trova a n'altitudine de 1&nbsp;600&nbsp;m&nbsp;slm. Come sfondo se erxe inte el orixonte merideño ła cima pì elevà del paexe: el Pico Bolívar.

## Note


## Varda anca
* Feria del Sol

## Linganbi foresti

* Merida Online
Pietro Baccolo

## Cariera
Nato a Bresa, el vive a Padoa dal’età de un ano. Al’inisio el xugava a basket, poi el pasagio al bałon. Łe prime esperiense al Petrarca, poi a 11 ani el pasagio a łe xovaniłi del Padoa. Esordise in prima squadra el 4 de novenbre 2007 in Padova-Hellas Verona (3-0). Inte el 2021 vien ceduo in prestito a ła Fiorentina co ła cuàłe ciapa parte al Torneo de Viarexo. Inte el 2010 metà del so caretełin vien dato al Parma inte el anbito del'operasion che ga portà Daniele Vantaggiato a Padoa. Inte ła stajion 2010-2011 vien ceduo in prestito al Südtirol-Alto Adige. Inte ła stajion 2011-2012 vien ceduo in prestito al Frosinone.

## Łigamenti foresti
* Statistiche in Nazionale su FIGC.it 
* Statistiche su aic.football.it 
* Statistiche su TuttoCalciatori.Net
* Informazioni da Tgpadova.it
Pianura Veneto-Furlana

La **Pianura Veneto-Furlana** la xe l'area pianezante che la intaressa la zona centro-oriental del Veneto (pianura veneta) e la banda centro-meridional del Friul-Venexia Ziulia (pianura furlana). La xe el prolongamento nord-oriental de la Pianura Padana.

El teritorio el xe delimità a nord dai rilievi de le Prealpe venete orientai e dai monti de la Cargna, a est la xe serada dal Carso, a sud la xe bagnada dal Mar Adriatego che el forma l'ampio Golfo de Venesia, intanto che a ovest i Monti Lessini, i Monti Bereghi e i Coi Euganei i la separa parzialmente da la Pianura Padana. L'estremità setentrional de la pianura furlana la costituisse l'alta pianura, co altitudene mèdie intorno ai 100 metri s.l.m. o de poco superiori: questa la se stende infra Avian (estremità ocidental), Vivar, Spilimbergo, San Daniel del Friul, Udene e Cividal del Friul (estremità oriental).

I principai corsi de aqua che i traversa la pianura i xe la Brenta, el Bacajon, el Muson, el Dese, el Zero, el Sil, el Piave, la Livenza, el Lemene, el Tajamento e el Lisonz.
Brandiburgo

El **Brandiburgo** (in todesco *Brandenburg*, in todesco basso *Brannenborg*) el xe un Land de la Zermania nord-oriental, e uno dei sie Länder de la Republica Democratega Todesca.
La cavedal e seconda cità pì povolada la xe Potsdam, altre cità importante le xe Frankfurt am Oder, Cottbus e Brandenburg an der Havel, la cità pì granda.
El confina a nord col Meclemburgo-Pomerania Anterior, a ovest co Sassonia Bassa e Sassonia-Anhalt, a sud co la Sassonia, a est co la Polonia (vaivodai de Lubusz e de le Pomerania Ocidental), al so interno el contien l'enclave del Land de Berlin.

## Note
Hyper Search

**Hyper Search** l’è un motor de riserca sviłupà da Massimo Marchiori. Sta tenica ła se baxa su ła relasion che liga ła singoła pajina col resto del Web. El gà verto ła strada pa' ła seconda xenèrasion de motori de riserca (in particołar a Google che in seguito ga sviłupà el PageRank).

## Varda anca
* Massimo Marchiori
* Google
* PageRank
Novo Gales del Sud

El **Novo Gałes del Sud** (in ingleze *New South Wales*) el ze un Stado de ła Austrałia, situà inte  ła banda sud-oriental del konteñente.

El konfina a sud ko el Stado de Viktoria, a ovest ko ła Austrałia del Sud, a nord ko el Kuinzland e el ze bañà a est dal Mar de Tasman, na sesion l'Osèano Pasìfego.

## Zeografia umana
Ko pì de 7&nbsp;238&nbsp;000 abitanti, el Novo Gałes de el Sud el ze el Stado pì popołà kontando el 32,4% de ła popołasion de tuta ła ìzoła, e el terso pì densamente okupà daspò de el teritorio de ła kavedal Kanbèra e de el Viktoria.

Ła kavedal ła ze Sidni, sità pì popołada de tuta ła Austrałia.
Altre sità importanti łe ze Niùkasal, Uolongoṅ, Grifit e Uoga Uoga.

## Gałeria de someje

Mount_Townsend_from_Watson_Crags.jpg|monte Taunsend, a sudest
Aerial_view_of_the_Darling_River.jpg|fiume Darliṅ , a nordovest
Newcastle - aerial images (3) (7445134654).jpg|alt=panorama de Niùcasel|panorama de Niùkasal 
Sydney_Opera_House_Sails_edit02.jpg|Opera de Sidni, patrimonio ONUESC


## Varda anca
* Om de Mungo

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Kuinzland

El **Kuinzland** el ze un Stado de l'Austrałia nord-oriental.

El konfina a ovest ko el Teritorio Setentrional, a sud-ovest ko ła Austrałia del Sud e a sud ko el Novo Gałes del Sud, intanto ke el xe bañà dal Mar de i Korałi a est e da el Golfo de Karpentaria. Ko pì de 1&nbsp;850&nbsp;000&nbsp;km² el ze el sekondo Stado pì estendesto daspò de ła Austrałia Osidental.

Ła cavedal ła ze Brizban , tersa sità de ła ìzoła; altre sità meritevołe de considerasion łe ze Kèrnz , Taunsvil  e Rokhenpton  .

## Gałeria de someje

Bartle Frere.jpg|Monte Bartl Frir 
Fraser Island Lake Mckenzie - panoramio.jpg|Lago Mek Kenzi 
Brisbane aerial view 06.jpg|Someja aerea de Brizban  
Thornton Peak, Daintree National Park.jpg|Parco nasional de Dentri  


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Sester

miniatura

El **sestèr** o **cestèr** o **đèrlo** el xe quel atresso fato in legno, vimini o viburno intorcolai a mo de tronco de cono rovesà con 2 cinghie da portar coma un xaino, che se utilixa par portar la legna pena taià o anca altri materiai e la vien usada principalmente in montagna.

Ła se cata, co difarenti nomi in tuto el arco alpin. In val d'Osoła ghi ne xe de do tipi, uno ciamà *scivìara* e chealtro *scivirùn*. I xe fati in modo difarente e i ga uxi difarenti . In Lonbardia e Piemonte se doparava ła *brenta* che ła zera un sester fato in metało doparà par trasporta l'ùa co se vendemava; el termine el jera anca doparà par indicar na unità de mexura del vołume (na *brenta* vałeva 75,55 litri). In Ciargna invese i doparava el *zèi*.
Manchester

**Manchester** ła xe na sità de el Reño Unìo, sede de ła contea metropułitana de ła Gran Manchester (*Greater Manchester*).

Ła se trova inte ła Ingiltera nordosidental, so el fiume *Irwell*, 50&nbsp;km  a nordest de Liverpool, int'una de łe rejon pì popołae de el paexe indove se incroxa inportanti łinie feroviarie, stradałi, de acua e aeree. In particołar un canal (*Manchester Ship Canal*) ła łiga diretamente a a el mar de Irlanda a ovest.

El xe un inportante sentro par ła fiładura e ła tesitura de łana, łin, canapa e de fibre artifisiałi; altre atività łe conprende łe industrie matałurgege, siderurgege, mecanege (in particołar macine tesiłi) cimege, de ła goma e de ła carta. El xe uno de i sentri comersiałi pì ativi de ła Gran Bretaña.

Ła sità ła xe un sentro cultural de prima inportansa, sede de universidà, istitui sientifegi, bibliotece e gałerie.

## Istoria
El antigo sentro roman fortifegà de Mancunium, inte el VII secoło el xe deveñua ła rexidensa de i re sasoni de el *Wessex*. Inte el 1301, fintanto ce ła jera drio divenir ła sità pì inportante de el *Lancashire*, grasie a ła cresita de ła industrie de ła łana, ła se ga łibarà da ła suditansa feudal. Inte el XVIII secoło el proceso de trasformasion capitałistega de łe so manifature el se ga sveltio grasie a  el potensiamento de łe industrie tesiłi, dovuo a ła visinansa de łe miniere de  carbon e a ła introdusion de el tełèr mecanego a vapor. Inte el XIX secoło ła sità ła xe deveñua el sentro de el movimento łiberal inglexe. Inte el 1830 ła se ga costruia ła prima ferovia pasejeri da Manchester a Liverpool.

## Demografia
Ła ga pi de 464&nbsp;200 abitanti (urbana: 2&nbsp;240&nbsp;000) e 412&nbsp;km², co na densità de 3&nbsp;815/&nbsp;km² (9&nbsp;880,8/sq mi). Ła conurbasion ła ga inglobà i sentri periferisi visini fin a contar sirca 2,4 miłioni de persone.

## Gałeria de someje

Aerial photograph of Manchester city centre.jpg|La çità
Manchester Cathedral.JPG|Ła catedral de Manchester
Whitworthhall.jpg|Ła università de Manchester
Manchester Central Library.jpg|Ła Biblioteca Sentral de Manchester
The Free Trade Hall, Manchester straight.JPG|Ła *Free Trade Hall*


## Note


## Varda anca
* B of the Bang
Misurata

**Misurata** (in arabo: مصراتة, *Misrāta*) la xe na cità de la Libia sul golfo de la Sirte. La xe el cavologo de la Municipalità de Misurata, co i so cerca 400&nbsp;000 abitanti la xe la terza cità de la Libia par povolazion dopo de Tripoli e Bengasi.

## Zeografia
Misurata la ocupa na granda oase, separada dal Mediteraneo da na strissa de dune costiere, a cerca 4&nbsp;km a nord se cata el promontorio de Cavo Misurata, intanto che 12&nbsp;km pì a sud xe situà el porto de Qasr Ahmad (dito anca Misurata Marina) che de fato el costituisse un tut'un co Misurata.

La cità la se cata a cerca 210&nbsp;km a sud-est de Tripoli e la xe ben coligada catandose su la strada nazional litoranea che, inaugurada da Benito Mussolini inte el 1937 e chiamada Litoranea Libega, poi Via Balbia, coliga Tripoli co Bengasi. Da Misurata parte anca strade e piste verso l'interior (Sebha e Ghadames). Poco dalonde dal centro de la cità in direzion sud se cata l'Aeroporto.

## Galaria fotografega

Image:Misurata goz-elteek-hotel.jpg|Hotel inte la cità moderna
Image:Misurata (Libia) - fontana.jpg|Fontana 


## Vose corelae

* Rotte dei migranti africani inte el Mediterraneo
* Tesoro di Misurata

## Altri prozeti

## Coligamenti estariori
* Sito de la LISCO
* Libia: siamo entrati a Misratah. Ecco la verità sui 600 detenuti eritrei, reportage sul centro de detenzion de Misurata dedicà ai imigrai arestai inte el Canal de Sicilia, Fortress Europe, 2008
Baston

[thumb|225px|''Monsieur Louis Pascal'' de [Henri de Toulouse-Lautrec, 1893.]]
El **baston** xe on toc de łegno pì o manco łaorà. El vien de sołito uxà par poxarse co se camina. El vien anca dopàta in alcuni spor par colpir e par far esercisi ginisi. Se el xe un **baston** ferà, el ga na sfèra de metal inte ła fin de sora e un puntal in metało sot, par asicurar un mijore apoxo.

## Inte ło spor

El baston jera n'arma pì siviłe de łe spade senplisemente parché nò'l jera afiłà e nò'l vegneva dopàra par ucsidere un aversario, ma pitosto par stordirlo. El baston el pol essar de do tipi: el baston singoło e el baston dopio. El baston singoło o anca dito manganeło jera dopàra par stordire e par sedare łe riolte mentre el baston dopio jera pì che altro na sorta de ogeto da torneo. I pì famoxi utiłixatori de baston i jera i xaponexi che i praticava el conbatimento orientałe dito aikidō.

## Altri projeti
Talco (grupo muzicałe)

**Talco'' ła xe na banda venexiana de [[Marghera]] che ła fa [[ska]] e [[punk]]. La so mùxica ła ricorda admosfere da circo e folk, e i testi i xe de forte inpegno połitego de tipo [[anticapitałista]], [[antiimperiałista]], [[antirasista]] e [[antifasista]].
Influensiadi probabilmente da ła [[Banda Bassotti]], [[Mano Negra]], [[Ska P]], [[Modena City Ramblers]] e [[The Clash]], e altri ncora, i sona pi a l'estero che in [[Vèneto]].

== Discografia ==

* **Tutti Assolti (2004):**
* L'Odore della Morte
* 11 Setembre '73
* 60 Anni
* Notti Cilene
* Rachel
* Corri
* Partigiano
* Tuti Assolti
* La Crociata del Dittatore Bianco
* Signor Presidente
* **Combat Circus (2006):**
* Tortuga
* La Sedia Vouta
* Il Passo del Caciurdo
* Combat Circus
* Venghino, Signori Venghino
* La Carovana
* Testamento Di Un Buffone
* Oro Nero
* Bella Ciao
* La Fabrica Del Dissenso
* A la Patchanka
* Diari Perduti
* **Mazel Tov (2008):**
* Intro
* L'era del Contrario
* Radio Aut
* Il Mio Tempo
* Inte el Villaggio
* Il Treno
* Merlutz
* La casa Dell'Impunita
* Tarantella dell'ultimo Bandito
* La mano de Dios
* Il Lamento Del Mare
* Mazel Tov
* St. Pauli
* **La Cretina Commedia (2010):**
* Intro 
* Correndo Solo 
* Dalla Grotta 
* Punta Raisi 
* Al Carneval 
* La parabola dei Battagghi 
* Ultima età 
* Non ze tempo di campare 
* Onda Pazza 
* La Cretina Commedia 
* Perduto Maggio 
* La mia terra 
* Casa Memoria
* **Altre òpare:'''
* Talco Mentolato 
* Live

## Łigadure foreste
* Pàxena oficial
Podolsk

**Podolsk** (in ruso:Подо́льск, traxliterà anca come *Podol'sk*) ła xe na sità industriałe del Oblast' de Mosca.
Budhismo

__HIDDENCAT__

thumb|350px|right|Difuxion del Budhismo inte el mondo
El **Budhismo** (in sanscrito *buddha-śāsana*) ła xe na rełigion, anca se sta definixion a se połe definire un fià streta, in quanto prima roba la gà tute le carateristiche pa exare definia na vera e propria fiłosofia e, seconda roba, no la gà el conceto de divinità: par sto motivo la xe definia anca na "reijion atea". Ai dì de oncò, la xe una de łe forme de pensiero fiłosofico/reijioso pì difondeste al mondo. El Budhismo la xe na reijion rivełà: questo vol dire che la ga vudo, inte ła persona de Sidharta Gautama, el so primo maestro e fondatore.

El Budhismo el xe diviso in tre corenti prinxipałi: Theravada (la pì vecia de tute), Mahajana (definia "Veicoło Grando", in contraposixion, anca połemica co 'a prima che la xe definia "Veicoło Picenin"), Tantrajana (definia el "Veicoło del Diamante", indove che vien utiłixà el Tantra).

Ła fiłosofia budhista, la xe basà su i discorsi e in generałe su łe lexion de Siddharta Gautama che vien definio el Buddha Storego. El fondamento dei sò insegnamenti xe rapresentà da łe Quatro Nobiłi Verità.
Minot (Dakota del Nord)

**Minot** (['maɪ.nɑt]) ła xe na sità dei Stati Unii de l'Amerega, in Dakota del Nord co na superfiçe che ła mixura 37,70&nbsp;km² e co 34&nbsp;745 anime.
Transatlàntego

[thumb|Queen Mary II, uno dei ultimi transatlanteghi in [Quebec]]
thumb|Navi container de sto tipo, i njien talvolta ciamai "transatlantego".|alt=|sinistraEl **transatlantego** el xe el nome dato a łe grande nave che łe njien doparae par el tràfego de persone o beni. Ste navi łe navega longo predeterminae trate. I transatlanteghi inte ła majorìa de łe volte i njien doparai par trasportare on grando numaro de ojeti inte na volta soła par longhe trate e sojeti par on fato puramente economego, par ver el posto par tante persone e drento el spasio par emułare na spece de çità co tuti i servisi che ła połe dare ai so rexidenti, in sto caxo parò łe saria pì propiamente ciamae nave da croçera. Al contrario, łe nave doparae par far distanse curte, par exenpio par navegar inte on canałe, on lago o da na costa a na ìzoła là rente, le njien ciamae tragheti.

## Istorego
L'età masima de difuxion dei transatlanteghi ła xe sta inte ła prima metà del XX secoło, co jera in pie ła prima guera mondiałe e i transatlanteghi i trasportava çentinari e miłiaia de poareti imigrati da l'Eoropa a l'america del nord (in majoransa Stati Unii de ła Mèrica). Iinte el 1939 tanti transatlanteghi i jera stai trasformai in nave trupa, par el trasporto de soldati in Eoropa e in Axia. Dopo ła segonda guera mondiałe i xe stai tuti ridàti ai so propietari de orixane.

La soła conpagnia che ła arma on transatlantego e oncora in tel dì de oncò ła xe in servisio, ła xe la Cunard Line.

## Se vardee anca

* RMS Titanic
Teta

Ła **téta** ła xe n'òrgano de łe fémene che el serve par far ła late. Tute łe fémene dei mamìferi łe ga łe tete.

Ła téta umana ła xe n'organo pari (ghe ne xe dó) e simètrego, catà inte ła region vanti del torace, ai lai de ła lìnea mediana, poste infrà el terso e'l sesto spasio de łe coste. Ła téta ła poxa in particołar su dó struture muscołari: na più fora, mùscoło petoral grando, e na più drento, pìcoło petoral. L'òrgano el xe costituìo in parte da tesùo adipoxo, in parte da struture giandołari: '
ntel conpleso ste conponénti qua łe costituise ła giàndoła mamaria. Vien ciamà cavésoło o cavedin queła pónta final a ła qual i se taca i putei péna nasùi par supiar ła łate.

Fin al ténpo de ła pubertà, łe téte łe xe sviłupae al steso modo in tuti dó i sesi. Inte ła pubertà el sviłupo de ła téta mas-ciłe el se ferma par via de ła maxor prexensa de testosteron. Ła strutura femeniłe, invése, ła va incontro a un notévołe sviłupo. Ła dimension e ła fórma del'òrgano femeniłe łe se desfernsia dabon par dona. Sta roba ła xe sora tuto dovua a ła quantità de tesùto adipoxo prexente ed a ła só poxision.

Łe tete łe xe anca caràteri sesuałi secondari, overosia parte del corpo che, anca se no łe ga evidénte funsion reprodutiva, łe ga n'inportante róło a revardo: ła fórma e łe dimension de st'organo łe xe n'inportante fator che el influise su ła vałutasion estètega de na fémena e łe influénsa ła sielta del partner.

A Venesia ghe xe el ponte de le tete, a Rialto: na volta in sto posto ghe gera un bel fià de caxini indove łe trogie łe faxeva véder łe téte da łe fenestre par atirar cliénti.
Alessandro Dal Canto

miniatura|Alessandro Dal Canto
**Alessandro Dal Canto** (Castèło, Trevixo, 10 de marso 1975) el xe un alenadore e ex-xugadore de bałon. Da xovane ałenadore del Padova intel 2011 el xe rivà a disputare na final playoff.
Alessandro Calori

**Alessandro Calori** (Arezo, 29 de agosto 1966) el xe stà un xugadore de bałon. Xe sta l'ex alenadore del Padova e ex xugadore e vice-alenadore del Venesia.
Lou Dalfin

**Lou Dalfin** el xe un grupo italian de múxica de le vali ocitane del Piemonte e i canta solo in ocitan. Fondà intel 1982 da Sergio Berardo, el gera nasesto nomè come banda folk, ma intel 1990 el grupo se rigenera, rangiando múxica folk co stili asè pi moderni, come reggae, rock , jazz. El grupo smisia la muxica tradisional ocitana co la muxica rock. I partecipa inte i ani 90 a vari festival inportanti, intrà sti ki el Arezzo Wave.

Intel 2004 i riceve el premi Tenco pa band che canta in łéngua local. I finise in RAI e altre trasmision e i continua a far concerti in varie rejoni de l'Eoropa. I vanta na granda atività live, senpre asè de gran łiveło, dansante e divartente.

## Discografia
* En franso i ero de grando guero (1982)
* L'aze d'alegre (1984)
* Jan l'Eiretto (1990)
* Gibus, Bagase e Bandi (1995)
* Radio Occitana Libra (1997) co la colaborasion del grupo basco *Sustraia*.
* Lo Viatge (1998)
* La flor de Lou Dalfin (2001)
* Sem encar ici (2003)
* L'Oste del Diau (2004)
* Al temps de Fèsta in Occitània (2005)
* I Virasolelhs (2007)
* Remescla (2009)

## Linganbi foresti
* http://www.loudalfin.it/
* Concerto a Torin
Davide Van De Sfroos

**Davide Van De Sfroos**, nome d'arte de **Davide Enrico Bernasconi** (Monza, 11 de majo 1965), el xe un cantautor folk e scritor itałian.

Cresuo a Mezegra sol lago de Como. El ga łe prime esperiense muxegałi co i Potage, un grupo de ispirasion punk. Dopo el fonda un grupo, i De Sfroos, e el scominsia a scrivar testi in diałeto laghée, na variante del lonbardo oçidentałe. Inte ła prima metà dei ani '90, co i De Sfroos, el publica tri dischi. Inte el 1997 el publica el so primo libro. Inte el 1998 i De Sfroos i se siołie e łu el continua a cariera da soło co ła *Van De Sfroos Band*. Inte el 1999 el vinse el Premio Tenco come mejor artista emerxente, el ano dopo el publica el so secondo libro. Inte el 2002 el ciapa ła Targa Tenco par el mejo disco in diałeto, premio rivinto sie ani dopo. Inte el 2010 el partesipa al Festival de Sanremo.
## Discografia
* 1992 - *Ciulandari* (co i *De Sfroos)
* 1994 - *Viif* (co i *De Sfroos)
* 1995 - *Manicomi* (co i *De Sfroos)
* 1999 - *Brèva e Tivàn*
* 2001 - *E semm partii*
* 2003 - *Laiv* (2 CD dal vivo)
* 2005 - *Akuaduulza*
* 2008 - *Pica!*
* 2011 - *Yanez*
* 2011 - *Best of 1999-2011*
* 2014 - *Terra & Acqua* (DVD)
* 2014 - *Goga e Magoga''

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*El sito uficiałe