Grafia Veneta Unitaria

**Grafìa Vèneta Unitaria** (scurtà **GVU**) el xe el titoło de un manuałe, scrito in itałian, fato far inte 'l 1995 da ła Xonta Rejonałe del Vèneto, par catar fora un sistema de scrivar ła łengua vèneta che l'andese ben par tuti i difarenti diałeti deła łéngua vèneta, e i łi raprexentese tuti.

El sistema el xe sta pensà da na comision sientìfega nominà da ła Xonta Rejonale e formà da Manlio Cortellazzo (diretor), Silvano Belloni, Luciano Canepari, Dino Durante, Mario Klein, Gianna Marcato, Sergio Sacco, Maria Rosaria Stellin, Ugo Suman e Alberto Zamboni.

A difarensa de ła Grafia Veneta Clàsega, eł sistema GVU el consiłia de scrivar come che se parla (sença vardar l'etimologìa o l'orìgine de łe parołe) e de doparar çerte łétare par scrivar i soni de ła łengua parlà, ma el łasa anca na çerta łibartà de poder sèłier łétare difarenti.

## Açento
L'açento el xe un segno che el se mete sora na vocałe tònica par mostrare ła maniera giusta de pronunsiare na paroła. El sistema GVU el dixe de doparare l'acento grave par tute łe vocałi (**à**, **è**, **ì**, **ò**, **ù**) e l'acento acuto soło par łe vocałi **é** e **ó** (quando che łe xe sarae).

L'acento el va doparà:
* Inte łe parołe sdrùciołe e bisdrùciołe: ***à'''lbaro'', ''m'''é'''tare
* Inte łe parołe sdrùciołe che łe xe diventae piane dopo che łe ga perso ła vocałe finałe: ''f'''à'''çil'' (da ''f'''à'''çiłe'')
* Inte łe parołe tronche che łe finise co na vocałe: ''inson'''à***, *pał*'ù***
* Inte łe parołe tronche che łe finise co na consonant, soło quando che ła vocałe de l'ùltima siłaba ła xe na '''è verta''' o na '''ò verta''': ''scarp'''è'''r'', ''veci'''ò'''t''
* Inte łe parołe piane co ła '''è verta''' o ła '''ò verta'''
* Sora ła ì tonica dopo na u: ''p'''uì'''na'', ''p'''uì'''to''
* Sora ła ì o ła ù tonica prima de na vocałe finałe: ''un'''ìo***, *bev*'ùo***
* Par distìnguare parołe de na soła siłaba che łe se scrive conpagne: ''sta''-''stà'', ''ghe''-''ghé'' (l'acento el va inte i verbi; par i altri caxi, se va drìo a l'exenpio de l'italian)

L'acento no 'l va doparà:
* Inte łe parołe tronche che łe finise co na consonante: ''cavin'', ''Muran'', ''magnar'', ''canal''

== Apòstrofo ==
L'apòstrofo el se po''ł''e doparar:
* par i articołi davanti na vocałe
** articoło determinativo: ***l**àlbaro'', ***l*'inpiria*, ***l**òmo*
** łe preposiçion articołae, prima de na vocałe, łe va scrite senpre stacae:*** da l**àlbaro*, ***de l**òmo*
** articoło indeterminativo, sia maschiłe che feminiłe: ***n**àlbaro*, ***n**ànara*
* a l'inisio de na paroła, al posto de ła *Ł* (L tajà), par segnare na *L* che no ła se lexe quasi pì: ****'a'' (ła), *****èto'' (łèto)

== Łétare o sinbołi ==




**Ocio**:
* prima de B, P ła ghe va ła N e no ła M: es. ''ca**nb**iar, te**np**o'' e no ''
cambiar
, 
tempo
''
* ła U ła se dopara anca se el suono el tende verso O: o sia se scrive ''sguèlto'' e no ''sgoèlto'' (it. svelto)

== Alternative previste ==
Łe racomandaçion de ła GVU łe permete de siełiar tra diverse maniere de scrivar çerti suoni:

* ''c dolce'': **C** seguìa da E o I, opure **Ċ**
* ''g dolce'': **G** seguìa da E o I, opure **Ġ**
* ''consonant fricativa sonora interdentałe'': **DH** opure **Đ**
* ''consonant fricativa sorda interdentałe'': **ZH** opure **Ẑ**
* GN de ''gnaro'': **GN** opure **Ñ**
* S+C dolce: **SĊ** opure **S-C** (fisċar / fis-ciar)

Par ła S el discorso el xe na s-cianta pi conplicà:
* posibiłità 1 (come in tałian): in mezo a do vocałi **S** indica ła S sonora, **SS** indica ła S sorda; par ła S sonora a inissio paroła se pol sieliar tra **Ṡ** o **X** (es. ''A ca**s**a ła ghe **x**e na ca**ss**a de vin'')
* posibiłità 2: par ła S sonora senpre **X**, pa' ła S sorda senpre **S** (*) (es. ''A ca**x**a mia ła ghe **x**e na ca**s**a de vin'')
* posibiłità 3: par ła S sonora senpre **Ṡ**, pa' ła S sorda senpre **S** (*) (es. ''A ca**ṡ**a mia ła ghe **ṡ**e na ca**s**a de vin'')

(*) in ogni caxo davanti a na consonante ghe va senpre **S**, sia par el suono sordo che par queło sonoro.

Par ła Z i ghe xe tanti sinbołi a seconda del suono precixo che se vol raprexentar, ma in realtà no ghe xe maniere alternative de scrivar el steso suono. Ła se dopara cosita: 
* in mezo a do vocałi, come in tałian: **Z** indica ła zeta sonora (''pezo'', it. ''peggio'') , **ZZ** la zeta sorda (''fazzoleto'')
* ne łe altre poxission: **Ż** par ła zeta sonora (''żenocio'', ''vèrżar''), **Z*' par ła zeta sorda (*zata, zeola'')

Par altri suoni particołari se pol doparar ZH/Ẑ e S.

## Cołegamenti forèsti
* El testo del manuałe