open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antimèła

L**'antimèła** o **intimèła** ła xe un saco de stofa intonà co i nizoi, usada par cuerder i cusin del let.

A pol esser de coton, lino o seda.

Na volta a xera senpre de color bianco, des invese a pol esser anca colorà.
Stua

thumb|Na Stua
Ła **stua, fornèła o spolèr** ła serve par scaldar ła casa. Ghe ne xe vari modełi e forme. Ła maxor parte ła funsiona a legna, ma ghe ne xe che va anca a carbon, gas, karoxene e de pi moderne a *pellet*.

Cuea a legna (stèłe) ła serve anca par far da magnar.

Par funzionar a gà bisogno de un camin che ga de butar fora el fumo.
Pianoforte

__HIDDENCAT__

thumb|Henriëtte Ronner-Knip (1897)
El **pianoforte** el xe un strumento muxicałe derivà dal claviçénbało) (o caocénbało)  e el cui suono el xe prodoto da corde percose da martełeti axionà tràmite ‘na tastiera. La só invension ła resałe a ła fine de'l XVII sècoło inìsio de'l XVIII sècoło e ła xe atribuìa a Bartolomeo Cristofori (1655-1731).

Existe do tipi de pianoforte a seconda de ła forma, overo pianoforte a coa e pianoforte verticałe, e do tipi de pianoforte a seconda del funsionamento, overo pianoforte acustico e pianoforte digitałe.

## Caraterìstiche
Un pianoforte se conpone de tastiera, casa de risonansa, pedałi e cordiera.

La tastiera se conpone de tasti bianchi e tasti neri, par un totałe de 88 tasti. I tasti neri, distribuìi in grupi da 2 o da 3,  i dexigna i semitoni (diesis o bemòłe): la nota DO la xe posta a sinistra de do tasti neri; no ghe xe invese nisun tasto nero tra i tasti del MI e del FA e tra i tasti del SI e del DO.

## Storia

### Invension e difuxion
El primo pianoforte se dixe che el sia stà costruìo tra el 1698 e el 1700 da Bartolomeo Cristofori, un cenbałaro padovan che gera a servisio inte ła corte de Cosimo de Medici. L’idea ghe sarìa vignù mentre che el luçidava el so claviçénbało: Cristofori el gavarìa pensà de fare in modo che le corde vignese percose al posto de pisegà.

El strumento parò el ga scumisià a difonderse soło inte ła metà del XVIII secoło grasie a l'organaro tedesco G. Silbermann.

## Note


## Voxi corełà
* Pianoforte preparà

## Altri projeti
Peter O'Toole

**Peter O'Toole** (Connemara, 8 de agosto 1932 – London, 14 de diçenbre 2013) xe stà un ator todesco.

## Film

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Carolina Kostner

**Carolina Kostner** (Bolzan, 8 de febraro 1987) ła xe ‘na patinatrice artistica su jaso italiana.

In cariera, la ga vinto 1 titoło mondiałe, 5 titołi europei e 7 titołi italiani.

La xe stà so moroxa de l’ex marciadore Alex Schwazer.

## Palmares parsiałe
* 2006: Medaja de bronzo ai Europei
*2007: Titoło italian
* 2008: Titoło europeo
* 2010: Titoło europeo
* 2011: Medaja de bronzo ai mondiałi
* 2012: Titoło europeo
* 2012: Titoło mondiałe
* 2014: Medaja de bronxo ai Xughi Olìnpici

## Note


## Altri projeti

## Cołegamenti esterni
*  Carolina Kostner – Sito uficiałe
Usain Bolt

**Usain St. Leo Bolt** (Trelawny, 21 de agosto 1986) el xe un atleta giamaican, speciałista nełe gare de vełocità. El xe detentore del record mondiałe dei 100 piani (co 9"63) e dei 200 piani (co 19"19).

In cariera, el ga vinto 6 medaje de oro olimpiche e 8 medaje de oro mondiałi.

## Palmarès parsiałe

* 2002: Titoło mondiałe juniores inte i 200 m piani
* 2009: Titoło mondiałe inte i 100 piani
* 2009: Titoło mondiałe inte i 100 piani
* 2011: Titoło mondiałe inte i 200 piani
* 2011: Titoło mondiałe inte ła stafeta 4x100
* 2012: Titoło olìmpico inte i 100 m piani
* 2013: Titoło mondiałe inte i 100 piani

## Note


## Altri projeti
Furlana

__HIDDENCAT__

La **Furlana** l'è on bałeto assè ałegro in 6/8 o in 6/4 che se bała in una o pì cùbie.
L'orìxene l'è popołar, ma traerso Venexia ła xe deventà de moda inte tuta l'alta Itałia, e inte el XVII secoło, anca a ła corte de Luigi XIV.
El nome indiga ła proveniensa ziogràfega dal Friul, ma ła podaria anca ver na orìxene s-ciava.

Raquanti componidori ga conponesto mùxica par de łe furlane, cofà Bach, Mozart e Maurice Ravel.
Gino Rocca

Autor di oltra novanta comedie, in parte in diałeto veneto, menàe a teatro da nùmaroxe conpagnie e raprexentàe fìn ai dì nostri. Infra i ultimi ałestimenti, queło del 1983 co Tonino Micheluzzi e Mario Valdemarin che gà portà in sena i tre ati ugnòłi *L'imbriago de sesto*, *La scorzeta de limon*, *L'amigo american*  co ła regia de Toni Andreetta

## Ła vita
Nassùo a Mantova da pare torinexe e mare feltrina, gà passà i primi ani de ła so zoventù infra il Piemonte e el Veneto e gà frequentà par qualche ano ła facoltà de giurisprudenza al'Università de Padova e de Torin.

Inte el 1913, sbandonà i studi, el se ga trasferìo a Miłan dove, conossùo Benito Mussolini, xe deventà e restà par più de vint'anni critico teatrałe so ła rivista *Il popolo d'Italia*.

L'avènto de ła prima guera mondiłae gà avùo notevołe influensa sol zovene scritor come ch'à mostrà inte el romanxo *Uragano* del 1919, inte el dramma del 1920 in tre ati *Le Liane* e *La farsa dei nevrastenici*.

Inte el 1931 el gà riçevùo el Premio Bagutta pa'l romanxo *Gli ultimi furono i primi*.

Inte el 1934 el xe stà nominà diretor del primo Festival Teatrałe de ła Bienałe de Venesia e par la prima ed ugnoła volta el gà parecià na regia teatrałe pa'ła comedia de Goldoni *La Bottega del caffè*.

El se gà trasferìo a Venesia indove infra el 1937 e'l 1938 gà direto *Il Gazzettino*.

Po' el xe tornà a Miłan, dove sol setimanałe *Il Milione* gà publicà quatordexe ati ugnołi ispirà a fati de cronica.

El gà continuà a cołaboràr co diverse riviste łeterarie e teatrałi fin quando łe so condision fixiche no se gà grevà drìo aver subìo na ferìa de guera che ghe gà simentà ła smossàda de ła gamba.

El xe morto a Miłan inte el 1941, ma xe stà sepełìo a Fonzaso (Feltre, Bełun).

So fio Guido, drìo na łonga atività cofà zornałista, gà seguìo łe so ùrme in teatro, ma xe morto inte el 1961 par na małatìa grève.

## Łe òpare
Tra i novanta titoli:
*L'altro amore, 1910
*Trame, 1919
*Gigomard 
*Tramonto romantico
*Vecchie storie
*Il martirio di San Gregorio
*Il primo amore, 1920
*Tragedia senza l'eroe, 1924
*L'inganno
*Purificazione
*L'ora onesta
*Dopo di noi
*L'amante di suo marito
*La calzetta rotta
*La pelle
*L'intesa
*La gelosia
*Cessate il foc!
*Le lettere dell'altro
*Le liane, 1920
*Le corna del dilemma
*Noi, 1921
*La farsa dei nevrastenici
*Il vincolo del dolore
*Colpi di spillo
*L'uccision di un generale in Cina, 1923
*Gli amanti impossibili, 1925
*Nido rifatto, 1927
*Il gladiatore morente, 1928
*Il terzo amante, 1929
*Volo a vela, 1939
*Le carte son sincere
*Il re povero, 1939

Infra łe comedie diałetałi:
*Se no i xe mati, no li volemo, 1926
*Sior Tita paron, 1928
*Su de noi, 1926
*La vecia insempiada
*L'imbriago de sesto
*Checo
*Mustaci de fero, 1932
*Gli ultimi del Krak
*El sol sui veri, 1911

## Note
Leisach

**Leisach ** (['laisax]) l'è on comune de l'Austria, rento el distreto de Lienz, conossudo anca come Tiroło orientałe (in todesco "Osttirol").

## Zeografia
Leisach se trova in Valpusterìa rènte a Lienz. El çentro del paese el sta su la sinistra de la Dràva.

Ne la frassion de Burgfrieden, dó che la vałe xe pì streta, ghe xe la Lienzer Klause, na vècia fortessa medievałe ristruturà ne i ani '70 dichiarà monumènto nasionałe e teatro de na bataja tra Schützen tirołexi e soldà de Napoleon Bonaparte (1809).

La montagna piassè granda xe la Spitzkofel (2717 m) de le Dołomiti de Lienz setentrionàłi.

La stasiòn pì visina de la ferovìa xe cuela de Lienz.

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Imst

**Imst** (tiroles: **Imscht** [ˈimʃt]) l'é in paes te el Tiròl, Àustria. El é te la alta val de el Inn. L'é el ẑèntro de el  distret co el stes nòme.
Versoro

El **versor**, **versoro** o **versuro** xe on atréso doprà in agricoltura par smóver ła tera e pareciarla par ła sémena.

Ntel antichità, prima ca vegnese inventà el versoro, se doprea on picón tirà da i bò o da i òmeni.

I canpi vien arà par cuèrxer el códego de ła stajòn pena pasà, par sofegàre ła gramégna e svegrar ła tèra par ła sémena.
Ronald Reagan

**Ronald Wilson Reagan** (Illinois, 6 febrajo 1911 &ndash; 5 dugn 2004) el xe el 40° presidente dei Stati Unii d'America che xe riusìo a rivar a sta carica, vensèndo le elesion del 4 novenbre 1980, come candidà del Partio Republicàn.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Anna Favella

**Anna Favella** (Roma, 21 de setenbre 1983) xe na atora sinematografega itałiana.

## Sìnema
* *Mr America*, regia de Leonardo Ferrari Carissimi (2013)

## Tełevixion
* *Enrico Mattei - L'uomo che guardava al futuro*, regia de Giorgio Capitani (2008)
* *[[Don Matteo]] [[Don Matteo (sètima stajon)|7]]*, regia de Giulio Base (2021)
* *Terra Ribelle*, regia de Cinzia TH Torrini  (2010)
* *Terra Ribelle - Il Nuovo mondo*, regia de Ambrogio Lo Giudice (2012)
Generalitat de Catalunya

thumb|Sinboło de ła Generalitat de Catalunya
El **Goerno de ła Catełogna** (in catełan: *Generalitat de Catalunya*) l'è el nome che vien doparà par indicar el sistema aministradivo-istitusionał par el goerno autonomo de ła comunità autonoma de ła Catełogna (Spagna).
I òrgheni che i ła conpon xe: el Parlamento, el Consejo Esecutivo (dito anca Goerno), ła Presidensa de ła Generalitat e antri òrgheni minori che i xe contenplai dal Statuo d'autonomia de ła Catełogna e da altre leji.

## Istitussion
### El Parlamento
El Parlamento de ła Catełogna (in catełan *Parlament*) el raprezenta l'organo lejislativo de controło de ła Generalitat. El xe rapresentativo del popoło catełan. La funsion legislativa pol essar esersitada avalio, opur co l'aprovasion de łe proposte prezentae dała Generalitat. La funsion de controło xe sostansialmente de bancałeva pułitico al poder del Goerno della Generalitat. In pi el Parlamento ga anca on rol de stimoło del'asion pułitica del Goerno stes.

Altre spetansa de minor inportansa łe xe afidae al Parlamento dała legislasion e dal statuo d'autonomia de ła Catełogna.

El se cata inteła cità de Barcełona, intel Parco de ła Sitadeła.

### El Presidente de ła Generalitat
El Presidente de ła Generalitat (in catełan *President de la Generalitat*) xe ła massima espresion de ła rapresentasion de questa e el rapresenta a so olta el Stato Spagnoło in Catełogna. La so mansion xe queła de dar inpulso e coordinamento al'atività del Goerno o Consejo Esecutivo.

### El Goerno
El Goerno (in catełan *Govern*) xe l'orgheno titołar del'asion pułitica e del'aministrasion de ła Generalitat; el xe anca in posses de potestà legislativa e de funsion esecutiva.
thumb|Pałasso de ła Generalitat de Catełogna

### El Consejo de łe garansie statuarie
El Consejo de łe garansie statuarie (in catełan *Consell de Garanties Estatutàries*) xe on orgheno de nadura consultiva che tol in esame, inte i casi stabiłii dała lege, l'aderensa al Statuo d'autonomia dei progeti e de łe proposte de lege che xe sotoposte ała descusion e al'aprovasion del Parlamento.

## Ligamenti foresti
Sito ufissial de ła Generalitat de Catalunya
Canpo San Maurisio

[thumb|250px|Canpo San Maurisio co [Pałaso Bellavite e San Maurisio]]
thumb|250px|Pałaso Molin
[250px|thumb|El lai est co[Pałaso Zaguri]]

**Canpo San Maurizio** xe un canpo de Venesia, inte el sestièr de San Marco, situà a viçin a Canpo Santo Stefano, so ła całe che cołega sto ultimo a Piasa San Marco. El canpo ga un çerto rimàrco sia quanto par le dimension, sia par i edifici che se leva.

## Cexa de San Maurisio
De antighe orìxeni, ła cexa de San Maurisio xe l'edificio che sera el canpo a nord, co ła so fasàda neoclasica e el canpanièl.

## Pałaso Bellavite

El Pałaso Bellavite xe, co el Pałaso Molin, el lai ovest del canpo. Ghe ga vissùo el poeta venessian Giorgio Baffo e el scritor Alessandro Manzoni.

## Pałaso Molin
Risałente al XV secoło come el adiacente Pałaso Bellavite, Pałaso Molin se conpone de do edifici gotici, paromo co na quadrifora ogivałe. Sia el corpo de baxe che ła çima de l' edificio xe fruto di rimanixamenti sucesivi. Inportante el portal, sorastà dal stèma de ła famegia Molin, de gran dimension e in pièra. A l'interno xe conservà i resti dei antighi stuchi che ne decorava i muri.

## Pałaso Zaguri
Pałaso Zaguri xe l'edificio che sera el canpo a est, dàndoghe el nome al ponte adiacente che cołega l'area de San Maurisio a queła de Santa Maria del Xegio. Gà ciapà el nome de ła famegia Pasqualini che ghe n'à vossùo ła costrusion, inte el Quatrosento. Ła fasàda gotica se costituise de quatro livełi: i piani nobiłi xe caraterixài da do ordeni de pentafore, revòlte verso el conpleso dei pałasi Molin e Bellavite.

## Bibliografia
* *Guida d'Italia – Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Voxe łigàe
*Pałasi de San Marco
Südtiroler Volkspartei

{{
Ła **Südtiroler Volkspartei** (skursà **SVP**, *Partio Popołar Sudtirołexe*) xe on partio pułitego rejonal tałian ke raprexenta, par statuto, i intaresi de łe minoranse todeska e ladina de ła Provinca autonoma de Bolxan.

## Ideołojia
La SVP se rifà ai prinsipi del'autonomixmo, riferio ała rejon Trentin-Alto Àdexe e masime ała Provinca autonoma de Bolxan, e del kristianeximo demokratego, e anka ała tuteła de łe minoranse lenguistege todesca e ładina.

Pol iskrivarse al partio tuti i sitadini de ła Provinca de Bolxan che i gabia sorpasà l'età de 15 ani e ke i se inpenya a sostenyer el partio.

La SVP se refuda de kondanar łe asion dei Teroristi Sudtirołexi.

## Note
Loris Francesco Capovilla

## Vita
Segretario de papa Giovanni XXIII sia da Patriarca de Venesia che da Papa, el xe sta creà cardinałe da papa Francesco inte el 2014.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Beniamino Stella

## Vita

Ordinà prete par ła Diocesi de Vitòrio da Albino Luciani, inte el 1987 el deventa vescovo e doplomatego par ła Santa Sede.

Inte el 2013 papa Francesco ło nomina Prefeto de ła Congregasion del Clero, mentre inte el 2014 ło fa cardinałe.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
2014

El **2014** (MMXIV in numari romani) el xe un an del XXI secoło.

## Avegnimenti

* El 1° de zenaro a Łetonia toe l'eoro cofà scheo.
*16 de marso:
**Referendum sol autodeterminasion in Crimea, vinse el sì al union co ła Rusia al 96%.
* Dal 16 al 22 de marso in Vèneto ghe xe on referendum par l'independensa, vinse el sì col 89,1% e on afluensa del 63,23%, ma l'Itałia no ło riconose.
*17 de marso:
**Ła Crimea ła intra rento a ła Rusia.
*27 de avrił:
**Vatican, canonixasion de Papa Jiovani XXIII e Papa Jiovani Paoło II
*22 de majo:
**Tailandia, colpo de stado del esersito.
*22 de majo-25 de majo:
**Ełesion Eoropee.
*19 de zugno:
**Pipo de Borbon vien incoronà re de Spagna col nome de Pipo IV de Spagna.
*13 de lujo:
**Ła Xermania ła deventa canpion del mondo, dopo gaver batù l' Arxentina co on gol de Gotze ai Mondiai de Bałon.
*1° de agosto:
**Bengaxi, Łibia nase in Emirado islamego dal grupo teroristego Ansar al Sharia.
*10 de setenbre:
**Scòsia, Referendum par l'independensa.
*9 de otobre-10 de otobre:
**Ałuvion a Zenoa, grandi dani.
*30 de otobre:
**Burkina Faso, colpo de stado del esersito.

## Nasesti
*10 de disenbre:
**Jaco de Monaco, prinsipe del Prinsipà de Mònaco.

## Morti
*2 de febraro
**Philip Seymour Hoffman, ator merican. (n. 1967)
*26 de febraro:
**Paco de Lucía, chitarista e conpoxidor spagnoło.

## Altri proxeti
Sri Lanka

El **Sri Lanka** ( in singalese / இலங்கை in tamil), col nome uficiałe de **Republica Democràtega Socialista del Sri Lanka**, xe un stato insułare de l'Axia meridional, al largo de ła costa sud-orientałe del subcontinente indian.

## Zeografia połitega
Cavedal aministrativa xe Sri Jayewardanapura Kotte, a 8&nbsp;km a est de ła vecia cavedal Colombo, ła sità pì granda e economicamente pì inportante del paexe.

## Curiosità
Par ła so forma particołare el xe sopranominà "lagrema de l'India".

## Gałeria de someje

Imàjine:SL_Nuwara_Eliya_asv2020-01_img13_Mount_Pedro.jpg|monte Pidurutałàgała
Imàjine:Mahaweli river from Hebarawa.jpg|fiume Mahavełi
Imàjine:SL_Kandy_asv2020-01_img11_Arthurs_Seat_view.jpg|panorama de Candì
Imàjine:Galle_Fort.jpg|sito ONUESC de Gałe


## Note

## Altri projeti

## Łinganbi foresti
Colombo (sità)

**Cołombo** (ෙකාළඹ pron. *Kolamba*, IPA [koləᵐbə] in singalese; கொழும்பு in tamil) xe na sità del Sri Lanka;  ła ga pì o meno 752.000 abitanti (oltre 2,3 miłioni considerando l'aglomerato urban). Ła xe stada cavedal fin al 1978, cuando che łe funzion aministrative łe xe stae trasferie a Sri Jayawardenapura Kotte, distante oto chiłometri a ponente.

Cołombo xe ła sità pì inportante del stato, dal punto de vista sia demografico che comerciałe.
Pałaso Bellavite

thumb|Pałaso Bellavite
thumb|
**Palazzo Bellavite** xe un pałaso venesian del XVI secoło, situà in Canpo San Maurisio, inte el sestièr de San Marco. El xe anca conosùo cofà **Pałaso Bellavite Baffo**, parchè ghe gà visùo l'ultimo menbro de ła famegia Baffo.

## Descrision

Costruìo inte el primo Sinquesento in logo del vècio canpanièl de ła cexa de San Maurisio, el pałaso, so quatro livèłi, se caraterixa par la prexensa so ła fasàda de do serliane soramontàe.I interni xe del Setesento; se sa ch'el pałaso xe stà afrescà, inte el corso del XVI secoło, ad òpara de Paolo Veronese, ma de tal laoro no xe restà più gnente.I afreschi che se pol vardar xe del Setesento, atribuìi a Pietro Antonio Novelli.Un tenpo prestigioxa dimora, el pałaso ancùo xe sede de un  centro studi e de ufici.

## Personałità łigàe a Pałaso Bellavite
El pałaso xe stà dimora de do grandi poeti, come che arecorda łe do iscrisión tacàe al prospeto prinsipàl de ła strutura: 
*Giorgio Baffo: el poeta venesian gà visùo qui i so ultimi ani de vita, dal 1759 al 1768: el segondo nome del pałaso xe stà dedicà a ła so memoria. 
*Alessandro Manzoni: el scritor lonbardo ghe gà gà abità intra el 1803 e el 1804.

## Bibliografia
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2. 
* *Guida d'Italia – Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Voxi łigàe
*Pałasi de San Marco

## Altri progeti
Pete Seeger

right|thumb|Pete Seeger
**Peter Seeger** in arte **Pete Seeger** (New York City, New York, 3 de majo 1919 &ndash; New York City, New York, 27 de genaro 2014) el xe stà un cantante statunitense.

## Discografia
* American Folk Songs for Children (1953)
* American Industrial Ballads (1956)
* American Favorite Ballads, Vol. 2 (1958)
* Gazette, Vol. 1 (1958)
* Sleep-Time: Songs & Stories (1958)
* God Bless the Grass (1966)
* Dangerous Songs!? (1966)
* Rainbow Race (1973)
* American Folk Songs for Children (1990)
* At 89 (2008)
Bruno Agrimi

**Bruno Agrimi** (24 de genaro 1934 - 24 de otobre 2013) el xe stà un padovan de alto spesor culturałe, scritor, mùxico, jornalista e fondador de tv e radio. Fèrvido amante de ła so tera, de łe so costumanse, de ła so łéngua. Homo da tanti apresà e condutor de ła popołar trasmision tivixiva *A briglia Sciolta*.

Insegnante de létare inte i ani '50, el diventa po jornalista e a metà dei ani setanta (1977), laorando pa Radio e Tele Capodistria el crea *Radio Abano*. Sta ki ła jera in quełi ani una de le poche, insieme a *Radio Montecarlo*, emitenti łìbare al monopolio RAI. El ga poi fondà co altri, tra cui el conpianto Gildo Fattori Rtr, altra radio stòrega padovana.

Apasionà de mùxica ne ga łasà canson in Vèneto, come *Grassie Gondolier*. El xe considerà uno de i pi alti cantori  vèneti del '900 sia pa ła so poexia sia pa ła mùxica.
Società Sportiva Calcio Napoli

Ła **Società Sportiva Calcio Napoli** (conosesta cofà el **Nàpołi**) ła xe na scuadra de bałon de ła sità de Nàpułi che xuga inte ła Serie A. Ła ga vinto 4 canpionati itałiani de balon, 6 cope italiane, 3 supercope italiane e 1 copa Uefa.

## Rosa 2024-2025
Rosa, numerasioni e ruoli iè agiornai al 25 de majo 2025.

### Staff tenico



## Note
Innuendo

***Innuendo*** l'è on album dei Queen.

## Łista dei tochi

# *Innuendo* - 6:29
# *I'm Going Slightly Mad* - 4:22
# *Headlong* - 4:39
# *I Can't Live With You* -  4:35
# *Don't Try So Hard* - 3:39
# *Ride the Wild Wind* - 4:41
# *All God's People* (Queen, Mike Morany)  - 4:19
# *These Are the Days of Our Lives* - 4:12
# *Delilah* - 3:32
# *The Hitman* - 4:52
# *Bijou* - 3:37
# *The Show Must Go On* - 4:24
A Night at the Opera

***A Night at the Opera*** el xe on album del grupo rock inglexe dei Queen.

El xe usìo fora par ła prima olta inte el disco en vinił da 33 xiri el 21 de novenbre del 1975.

## Łista dei tochi

#*Death on Two Legs* Mercury - 3:43
#*Lazing On A Sunday Afternoon* Mercury - 1:08
#*I'm In Love With My Car* Taylor - 3:05
#*You're My Best Friend* Deacon -  2:50
#* '39* May - 3:25
#*Sweet Lady* May - 4:01 
#*Seaside Rendezvous* Mercury - 2:13
#*The Prophet's Song* May - 8:20
#*Love of My Life* Mercury - 3:38
#*Good Company*  May - 3:26
#*Bohemian Rhapsody* Mercury - 5:55
#*God Save the Queen* Tradicional, May - 1:12
Canpo Santo Stefano

**Canpo Santo Stefano** o **Canpo Morosini** xe uno dei canpi più grandi de Venesia.

Se cata inte el sestièr de San Marco, non lontàn dal Ponte de l'Academia. So sto canpo se ghe faça ła Cexa de Santo Stefano, ła Cexa de San Vidal, Pałaso Morosini, Pałaso Loredan e Pałaso Pisani. Al çentro del canpo se leva la statua del leteràto Niccolò Tommaseo.
Na particołarità de Canpo Santo Stefano xe che durante el periodo de primavera i putèłi de Venesia uxa sto canpo cofà parco zoghi. de frecuente se pol vedarli co i xeséti drìo cołoràr su'l sałìxo del canpo o incontrarli mentre che i core coi patini.


Campo San Stefano.jpg|Canpo Santo Stefano
Campo Santo Stefano (Venice).jpg|Canpo Santo Stefano
Campo Santo Stefano (Venice) - Pozzo in Campo.jpg| 


## Altri progeti
Montegan

El **Montegan** (*Monticano* par tałian) xe on fiume del Vèneto che score inte ła Provincia de Trevixo.
El nase sol *Monte Piai* (540 m), on pìcoło riłievo arente de Cozzuolo, frasion de Vitòrio, da tre sortive. Da cuà scaturise łe rame dite *Monticanello*, *rio Montagnana* e *rio Col di Stella*. Convensionalmente vien considerà fà sortiva prinsipal queła del rio Montagnana.

Daspò on parcorso de na s-cianta de pì de on sentener de metri, el rio Col di Stella forma na cascada de sirca 50 metri, ciamada *Pisson*.

El pasa Conejan e el desboca intel Livensa.

L'orìxene del nome forsi el risal al verbo *montegar*, parché na olta i pastori ło doparava fà via de łigamento intra ła pianura veneta e łe montagne. On suposto forsi piasè certo ło fa derivar dal nome latin *Monticanus*, in ultima on senturion roman che gaveva ricevesto fà premio dei tereni inte ła xona de łe sortive.

[left|thumb|El Montegan a [Conejan]]
Chiłometro cubo

El **chiłometro cubo** (sinboło **km³**) ła xe na unità de mixura de ła capasità, par definision el xe el el vołume conprexo da un cubo che el ga spigołi łonghi 1 chiłometro. 

El chiłometro cubo ła xe na unità derivada de el Sistema Internasional de unità de mixura, multiplo de el metro cubo.

1&nbsp;km³ = 1.000.000.000 m³
Matteo Renzi

## Biografia

El xe stà presidente de ła Provincia de Firense dal 2004 al 2009. In chel steso ano el vien ełeto Sìndico de Firense, dove che el resta fin al 2014.

Dopo łe ełesion primarie del Partio Democratego del 2013 el xe deventà segretario del Partio. El 22 de febraro del 2014 el giura come novo Presidente del Consejo. Dopo łe so dimision, el vien sostituio da Paolo Gentiloni.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Franco Trappoli

## Vita
Trappoli xe stà sìndico de Fano dal 1980 al 1983 e deputà al Parlamento Itałian dal 1983 al 1987 e dal 1992 al 1994

El xe stà el primo budhista a entrar al Parlamento Itałian 

## Note


## Łigamenti foresti

* Radio Radicale: Eventi a cui ha partecipato Franco Trappoli
York University

La **York University** l'è n'università fondà inte el 1959 in Ontario, stato de el cual l'è la università pì granda.

La se cata a Toronto (Ontario, Canada), indove se l'è anca la University of Toronto e la Ryerson University.

La università la conta sirca 50.000 studenti.
La ga undexe facoltà:

Faculty of Liberal Arts & Professional Studies
Faculty of Education
Faculty of Environmental Studies (Facoltà de Studi Ambientali e Rurali)
School of the Arts, Media, Performance and Design
Glendon College
Faculty of Graduate Studies
Faculty of Health (Facoltà de Siénse de la Salude),
Osgoode Hall Law School (Facoltà de Dirito),
Schulich School of Business (Facoltà de Economìa e Inpresa)
Faculty of Science
Lassonde School of Engineering

Ghe ze anca altri 24 sentri de riserca.

## Cołegamenti forèsti
* York University
Dado Cavalcanti

**Luis Eduardo Barros Cavalcanti** (Arcoverde, 9 de lujo 1981) xe un alenador de balón braxilian, atuale responsàbiłe tenico del Coritiba.

## Cariera
* **Ulbra** (2006-2008)
* **Brazsat** (2008)
* **Santa Cruz** (2021-2010)
* **América-RN** (2010-2011)
* **Central** (2011)
* **Icasa** (2011)
* **Ypiranga** (2012)
* **Luverdense** (2012)
* **Mogi Mirim** (2013)
* **Paraná Clube** (2013)
* **[[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]]** (2014-)

## Ligadure forèste
*  ''Dado Cavalcanti''
Major Antônio Couto Pereira

El **Major Antônio Couto Pereira** el xe el stadio del Coritiba, squadra de balon. Inprimà inte el 1932. El ga na capasità de 39.132 persone.

El xe intitolà al presidente Major Antônio Couto Pereira.

## Ligadure forèste
*  ''Major Antônio Couto Pereira'' in Coritiba.com
The Game

***The Game*** l'è on album dei Queen.

## Łista dei tochi
# Play the Game (Mercury) – 3:31
# Dragon Attack (May) – 4:19
# Another One Bites the Dust (Deacon) – 3:38
# Need Your Loving Tonight (Deacon) – 2:49
# Crazy Little Thing Called Love (Mercury/1979) – 2:43
# Rock It (Prime Jive) (Taylor) – 4:33
# Don’t Try Suicide (Mercury) – 3:53
# Sail Away Sweet Sister [To the sister I never had] (May) – 3:33
# Coming Soon (Taylor) – 2:51
# Save Me (May) – 3:49
Vladimir Putin

## Vita
El xe sta Primo ministro de ła Federasion Rusa dal 8 de agosto 1999 al 7 de majo 2000, su nomina de Boris El'cin. Dopo, el xe sta Cao de Stato dopo łe dimision de El'cin, dal 31 de dicembre 1999, e dopo el xe sta ełeto Presidente de ła Federasion Rusa dal 2000 e riconfermà el 14 de marso 2004. Inposibiłità a un terso mandato par via de ła Costitusion Rusa, el ga fato elegere el so delfin Dmitrij Medvedev, che lo ga nominà uncora Primo ministro el 7 de majo 2008. El 4 de marso 2012 el xe sta ełeto par ła tersa volta Presidente.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Jurij Korablin

## Vita

Avogado, spoxà co tre fiołi, dal 1991 al 2001 el xe sìndico de ła cità de Khimki, pena fora Mosca. Là el fonda na squadra de basket e una de bałon.

Inte el 2011 el cronpa ła Socetà Sportiva Calcio Venesia e el deventa el so primo presidente ruso.

## Note
Queen (album)

***Queen*** l'è un àlbun dei Queen.

## Łista dei tochi

#*Keep Yourself Alive* - 3:46 - (Brian May)
#*Doing All Right* - 4:10 - (May,Tim Staffell)
#*Great King Rat* - 5:41 - (Freddie Mercury)
#*My Fairy King* - 4:07 - (Mercury)
#*Liar* - 6:26 - (Mercury)
#*The Night Comes Down* - 4:24 - (May)
#*Modern Times Rock 'n' Roll* - 1:48 - (Roger Taylor)
#*Son and Daughter* - 3:19 - (May)
#*Jesus* - 3:45 - (Mercury)
#*Seven Seas of Rhye* - 1:10 - (Mercury)
Theodoros Katsanevas

**Theodoros Katsanevas** (in grègo: ; Atene 13 de marso 1947) el xe un pułitego grègo.

El xe sta presidente de l'Organixasion grèga par el inpiego de manodopara (, OAED) dal 1981 al 1985 e del Istituto de Sicuresa Sociałe (, IKA) dal 1985 al 1989. El xe sta anca deputà par el PASOK (*Movimento Sociałista Panelenego*) dal 1989 al 2004.

## Biografia
Dopo esarse laureà in economia a l'Universidà del Pireo, Katsanevas el ga fato un master in Rełasion industriałi a l'Universidà de Warwick e un Ph.D. in economia del laoro a ła London School of Economics and Political Science. El ga partesipà a ła rexistensa contro el rexime dei cołonełi e el xe sta infrà i fondatori del PASOK.

Inte el 1981 el xe sta infrà i estensori del programa del Goerno Papandreou I e el ga otegnùo ła nomina a l'ente statal par el inpiego, l'Organixasion grèga par el inpiego de manodopara, par pasar po al Istituto de Sicuresa Sociałe inte el 1985. Inte el 1989 el xe sta eleto deputà inte ła seconda circoscrision de Atene par el PASOK, che el ga raprexentà fin  al 2004. In chel ano, łu e altri oto parlamentari i xe stai escluxi da łe candidaure dal partio steso.

Fin al divorsio, avegnùo inte el 2000, Katsanevas el xe sta spoxà co Sofia Papandreou, fioła del fondator del PASOK Andreas Papandreou. Co na postila al so testamènto, vèrto inte el setenbre 1996, Papandreou el ga definìo el xenero «ła vergògna de famèja».

Inte el 1998 el editor Spyros Karatzaferis el ga publicà, so ła prima pàgina del xornal *[[Athinaiki]]* (**), na somèja de Katsanevas pròpio co ła didascałia «Vergògna» (, *òneidos*); par sto motivo, inte el 2003, Karatzaferis el xe sta condanà par difamasion da un tribunal ateniexe a un rixarsimento de 10 milioni de dracme (sirca 30 miła euro).

El 1º de majo 2013 el ga fondà un novo movimento, Dracma - Movimento Democratego Grègo Sincue Stełe (), che se ispira al italian Movimento 5 Stełe.

El 26 de genaro 2014, Katsanevas ghe ga fato cauxa a un aministrador de ła Wikipedia in lengua grèga, dimandando ła condana a un rixarsimento de 200.000 euro e a un ano de recluxion, par no 'ver cavà da ła voxe a łu dedicà ła parte rivardante el testamènto de Andreas Papandreou, da Katsanevas ritegnùa difamatoria.

## Note


## Ligamenti foresti
*
*
Marianna Madia

La xe sta nominada Ministro par ła Publica aministrasion e l'Inovasion inte el primo governo Renzi  inte el 2014.

## Note


## Łigadure foreste

* Sito uficial
The Works

***The Works*** el xe el undexe album del grupo de muxica inglexe dei Queen. El xe usìo fora par ła prima olta, inte el disco de viniłe, el 27 de febraro del 1984.

## Łista dei tochi
# *Radio Ga Ga* - 5:45 - (Roger Taylor)
# *Tear It Up* - 3:28 - (May)
# *It's A Hard Life* - 4:08 - (Mercury)
# *Man On The Prowl* - 3:28 - (Mercury)
# *Machines (or 'Back to Humans')* - 5:10 - (Taylor/May)
# *I Want To Break Free* - 3:20 - (Deacon)
# *Keep Passing The Open Windows* - 5:21 - (Mercury)
# *Hammer To Fall* - 4:28 - (May)
# *Is This The World We Created...?* - 2:13 - (May/Mercury)
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

L**'Universidade Federal do Recôncavo da Bahia** l'è un'università fondà inte el 2006 in Bahia.

Se cata in *Cruz das Almas*, Bahia, Braxil.

## Cołegamenti forèsti
* Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
Sidney Poitier

**Sidney Poitier** (20 de febraro 1927) el xe on ator e diretor sinematogràfego merican.
## Filmography
### Actor

### Diretor

### Tełevixion

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Philip Seymour Hoffman

**Philip Seymour Hoffman** (23 de lujo 1967 &ndash; 2 de febraro 2014) el xe stà on ator merican.
## Filmografia parsiałe

**[[Boogie Nights]]*
**[[Next Stop Wonderland]]*
**[[Happiness (film)|Happiness]]*
**[[Flawless (1999 film)|Flawless]]*
**[[Magnolia (film)|Magnolia]]*
**[[The Talented Mr. Ripley (film)|The Talented Mr. Ripley]]*
**[[State and Main]]*
**[[Almost Famous]]*
**[[Punch-Drunk Love]]*
**[[Owning Mahowny]]*
**[[Capote (film)|Capote]]*
***
**[[Before the Devil Knows You're Dead]]*
**[[The Savages (film)|The Savages]]*
**[[Charlie Wilson's War]]*
**[[Synechdoche, New York]]*
**[[Doubt (2008 film)|Doubt]]*
**[[Jack Goes Boating (film)|Jack Goes Boating]]*
**[[The Ides of March (film)|The Ides of March]]*
**[[The Hunger Games: Catching Fire]]*

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Brian May

**Brian Harold May** (Łondra, 19 de lujo 1947), xe un cantante, chitarista, e conponidór britanico. Rivà a ła fama internasionałe come chitarista de i Queen.
Donald Sutherland

__HIDDENCAT__

right|thumb|Donald Sutherland (2013)
**Donald McNichol Sutherland** (17 de lujo 1935 &ndash; Miami, 20 xugno 2024) el xe stà un ator britannico.
Marco Simoncelli

**Marco Simoncelli** (Catołica,  Rimini, 20 de genajo 1987 - Sepang, Małexia, 23 de otobre 2011) l'é stà un piłota de moto italian.

Soranominà "SuperSic", in cariera el gaveva vinto un titoło europeo inte ła clase 125 e un titoło mondiałe inte ła clase 250.  El xe sconparso tragicamente in un inçidente in pista durante el Gran Premio de ła Małexia de Moto Gp del 2011 cuando ch'el coreva par el Team Gresini.

## Biografia
### Ła tragica morte
El 23 otobre 2011, a Sepang, al secondo giro del Gran Premio de Moto Gp de ła Małexia, Simoncelli el perde el controło del a moto e el casca in mexo a ła pista, dove ch'el vien inevitabilmente colpìo da łe moto de Colin Edwards e Valentino Rossi. Simoncelli el resta exanime su l'asfalto dopo 'ver perso el casco: 50 minuti dopo vien comunicà la notisia del so deceso par traumi a ła testa, al coło e al torace.

## Palmarès
* 2002: Titoło europeo inte ła clase 125
* 2008: Titoło mondiałe inte ła clase 250

## Onorificense
* Cołare al merito sportivo (2008)

## Autobiografia
* *Diobò che bello!* (2009, co Paolo Beltramo)

## Note


## Altri projeti

## Collegamenti esterni
*  Sito de ła Fondasion Marco Simoncelli
Julija Lipnickaja

thumb|right|250px|Julija Lipnickaja
**Julija Lipnickaja** (in ruso: Юлия Липницкая, pron. [ˈjulʲɪjə lʲɪpˈnit͡skɐjə]; Ekaterinburg, 5 de zugno 1998) ła xe na patinatrice artistica su jaso rusa. Inte el 2014 la ga vinto un titolo ołìnpico de scoadra e un titoło eoropeo individual.

## Palmares parsiałe
* 2012: Titoło mondiałe juniores
* 2013: Medalla d'arxento ai mondiałi juniores
* 2013/14: Medalla d'arxento inte la Finale del Grand Prix
* 2014: Titoło eoropeo
* 2014: Titolo ołìnpico de scoadra
* 2014: Medalla d'arxento ai mondiałi

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* Julija Lipnickaja — ISU
* Julija Lipnickaja  — Soči 2014
Daniele Persegani

**Daniele Persegani** (Cremona 1972) l'é  condutore tełevixivo, scritore e chef italian.

### Tełevixion
* *Casa Alice*, Alice Tv (tełevixion italian)
* *Alice Kochen*, Alice Kochen (tełevixion todesco)

## Libri
* *Il pranzo della domenica*, Rome, LT Editore, 2011. 
* *A tavola in 60 minuti*, Rome, LT Editore, 2012.
* *L'occasion fa lo chef*, Rome, LT Editore, 2013.

## Note


## Linganbi foresti

* Daniele Persegani
Cuggiono

**Cuggiono** (*Cügiònn* in diałeto milanese) xe un comun de 8.138 abitanti de ła Provincia de Miłan.

## Persone ligà a Cuggiono

* Maria Pia Garavaglia, daspò Ministro de ła Sanità intel Governo Ciampi.

## Note


## Linganbi foresti

* Sito Uficiałe del Comùn de Cuggiono
IOS

**iOS** el xe un sistema operadivo de ła Apple par iPhone, iPod touch e iPad. El xe stà sia prexentà che publegà co la version 1.0 inte el 2007, solché che par iPhone. La ùltema version stàbiłe, ła xe ła version 

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Josep Pla

thumb|right|Josep Pla in 1917
**Josep Pla i Casadevall** (Palafrugell, Catełogna, 8 de marso 1897 - Llofriu, Catełogna, 23 de apriłe 1981) xe sta un scritor e giornałista catałan.

## Òpere
* *Coses vistes* (1925)
* *Rússia* (1925)
* *Llanterna màgica* (1926)
* *Relacions* (1927)
* *Vida de Manolo* (1928)
* *Cartes de lluny* (1928)
* *Cartes meridionals* (1929)
* *Madrid (Un dietari)* (1929)
* *Francesc Cambó* (1928-1930)
* *Vint-i-cinc anys de política catalanista* (1931)
* *Madrid (L'adveniment de la República)* (1931)
* *Viatge a Catalunya* (1934)
* *Cadaqués* (1947)
* *Bodegó amb peixos* (1950)
* *L'illa dels castanyers* (1951)
* *Pa i raïm* (1951)
* *Un senyor Barcelona* (1951)
* *El carrer estret* (1952)
* *Llagosta i pollastre* (1952)
* *El vent garbí* (1952)
* *Girona* (1952)
* *Els pagesos* (1952)
* *Nocturn de primavera* (1953)
* *Els anys* (1953)
* *Les hores* (1953)
* *Contraban* (1954)
* *Peix fregit* (1954)
* *L'Empordanet* (1954)
* *Cartes d'Itàlia* (1955)
* *[[Santiago Rusiñol]] i el seu temps* (1955)
* *Els moments* (1955)
* *Week-end d'estiu a Nova York* (1955) 
* *De l'Empordanet a Barcelona* (1956).
Łéngua dei ségni

left|thumb|El alfabeo ASL (merican)
thumb|thumbtime=5|''Preservation of the Sign Language'' (1913)
Ła **łéngua dei ségni** ła xe na łéngua che ła uxa łe man e ła fasa par comunicar, sta łéngua ła xe uxà soratuto dai sordi parché ła xe l'ugnoła che ła parmete a łori de parlar e farse capir.

## Istòria
Ła comunicasion vixiva dei sordi ghe xe senpre stà fin dal antighidà.

Se dixe che el primo alfabeo manuał el xe stà fat dal monago benedetin Pedro Ponce de Leon (1520-1584).
Inte el 1620, Juan Pablo Bonet ga fat el *Canbio de łe letare e del arte par insegnar parlar ai muti*, el primo tratà moderno dr fonetega de ła łéngua dei segni.
thumb|Pajina del abeçedario del Juan Pablo Bonet, del 1620

Inte el 1680 el scosexe George Dalgarno ga scrito el łibro *Didascalocophus*, 'ndo che ghe jera el so modo de educasion dei sordi, co anca el alfabeo.
Inte el 1720, l'alfabeo manuał britanego el jera zà fat scuaxi cofà ai dì de anco.

El fransexe Charles-Michel de l'Épée gavea fatdl so alfabeo manuał inte el XVIII secoło, che el xe scuaxi el stes in Fransa e inte el Nord de ła Mèricaerica fin ai dì de anco. Inte el 1755 l'Épée gavea fat nasar ła prima scoła par putei sordi a Parixe; Laurent Clerc, so diplomà jera 'ndà  inte i Stati Unii co Thomas Hopkins Gallaudet par tirar so scołe par sirdi e inte el 1864 ła *Gallaudet University* l'ugnoła università par sordi inte el mondo.

## Łéngue dei ségni
En scuaxi tute i paexi ghe xe na łéngua dei segni a parte, defarente da chea dei altri stadi, e serte olte anca pì de na łéngua se inte on stado ghe xe pi popołi co łéngue defarenti.
Ste cuà łe xe exenpi de defarenti łéngue dei segni:

* Inte i Stati Unii ghe xe ła łéngua déi ségni mèricana (*American Sign Language*, *ASL*)
* Inte el Renio Unìo ghe xe ła łéngua déi ségni britànega (*British Sign Language*, BSL)
* Inte ła Fransa ghe xe ła łéngua déi ségni franséxa (*Langue des Signes Française*, LSF)
* Inte ła Xermania ghe xe ła łéngua déi ségni todésca (*Deutsche Gebärdensprache*, DGS)
* Inte el Itàlia ghe xe ła łéngua déi ségni tałiana (*Lingua dei Segni Italiana*, LIS)
* Inte el Japon ghe xe ła łéngua déi ségni japonéxe (*Japanese Sign Language*, JSL)
* Inte ła Nova Zełanda ghe xe ła łéngua déi ségni neozełandéxe (*New Zealand Sign Language*, *NZSL*)
* Inte el Aostrałia ghe xe ła łéngua déi ségni aostrałiana (*Australian Sign Language*, AUSLAN)
* Inte ła Danemarca ghe xe ła Łéngua dei ségni danéxa  (*Danske Døves Landsforbund*, DDL)
* Inte el Cebèch ghe xe ła Łéngua dei ségni cuebechéxa (Langue des Signes Québécoise, LSQ)
* Inte ła Turchia ghe xe ła łéngua déi ségni turca (*Türk İşaret Dili, TİD*)
* Inte el Islanda ghe xe ła łéngua déi ségni islandéxe(*Íslenskt táknmál*)
* Int'el Azerbaijan ghe xe ła Łéngoa dei ségni azera
No ghe xe gnancora na łéngua dei segni vèneta.
I ga proposto de far anca na łéngua dei segni internasionał co baxe el esperanto.

## Notasion


## Altri projèti
ß

Ła **ß** (majuscoło ẞ, corsivo ß) o Eszett (IPA /ɛsˈʦɛt/) in todesco, o scharfes S (IPA /ˌʃaʀfəsˈɛs/ S "dura") la xe na letera uncò prexente soche intel alfabeto todesco. Ła se utiłizza in modo alternativo con el dìgrafo ss in serti casi, mentre el vien sempre sostituìo da sto ultimo in çerti altri. Sta letera ła presenta ła particołarità, rafrontata a i altri carateri de i alfabeti oççidentałi, de non aparir mai in posicion iniciałe (trane in rarissimi caxi, co fà in alcune trascrizioni foneteghe de cuàlche diçionario todesco dove ła indica el fonema /s/, oposto a che indica /z/).

Fino al zugno 2008, ła scharfes S ła ghaveva solche ła forma minuscola; tra i pochi altri exempi de letere con tałe carateristega ła se pol citar ła groenlandexe kra.
Kastelruth

**Kastelruth** (lazin: *Ciastel*; tajan: *Castelrotto*) l'é un comun del Sudtirol.

La popolaẑion la é par el 80,94% de lengua todesca, ghe n'é pò na gròsa minoranẑa lazina de el 15,37% e una picoleta tajana de 3,69%.
Ƚ

El sìnboło **Ƚ**, "ełe taja" anca dita "in fórcoła" (majùscoła: Ł; minùscoła: ł) el xe el sinboło che ła GVU. ła prescrive de uxar par ła "ełe moja" (itałiano: "elle móia" o "elle moja", franzexe: "l mouillé"), da calchedun ciamà anca "ła ełe evanesente" o "evanessente" (quełi de Àxol i pronùnzia ła "e(s)se sorda" sempre xeminà, ossìa dópia.
Chi che el pol el deve uxar senpre Ł (majùscoła) et ł (minùscoła), co ła sbara orizzontałe et mai oblìcua, parché, mentre el primo sinboło no el xe uxà da gnissun altro alfabeto; el segondo el xe usà da i połachi par rappresentar el sono /w/.
Schwaz

**Imst** (tiroles: **Schwåz** [ˈʃvɔt͡s]) l'é in paes te el Tiròl, Àustria. El é te la asa val de el Inn. L'é el ẑèntro de el  distret co el stes nòme.

Te l'età de mezo Schwaz ga stat in inportant ẑèntro onde ke se cavea fora arzènt, fando svilupar la ẑita te un mòzo inpresionant. Sta erezità la é testimoniaza, par exenpio, te el stèma comunal.
Belfast

**Belfast** (ingles *Belfast* /ˈbɛl.fæst/ o anca /bəlˈfɑːst/) ła ze ła sità pì granda de l'Irlanda del Nord e la seconda pì popolada de tuta l'Irlanda drio a Baile Átha Cliath.

La popolasion la ze par el 48,6% protestanta e par el 47,2% catòłega.

miniatura|sinistra|City Hall
Destrage

I **Destrage** xe un grupo muxicałe metal itałian.
I gà publicà tre dischi, l'ultimo *Are You Kidding Me? No.* del 2014 xe distribuìo da Metal Blade.  
## Formasion
* Paolo Colavolpe - voxe
* Matteo Di Gioia - chitara
* Ralph Salati - chitara
* Gabriel Pignata - baso
* Federico Paulovich - bateria

## Discografia
* 2007 - *Urban Being*
* 2010 - *The King Is Fat'n'Old*
* 2014 - *Are You Kidding Me? No.*
* 2016 - *A Means to No End*
* 2019 - *The Chosen One*

## Note


## Cołegamenti esterni
*   Destrage.com - Sito uficiałe
Lìbaro consòrsio comunałe de Caltaniseta

Ła **Lìbaro consòrsio comunałe de Caltaniseta** (*Pruvincia di Nissa* in sisiłian) ła xe na provincia de ła Sisiłia de oltre 280&nbsp;000 abitanti.

Ła se afasa a sud so el Canal de Siciłia; ła confina a ovest co ła Provincia de Agrigento, a nord co ła Provincia de Pałermo, a est co ła Provincia de Ena e co ła Provincia de Catania, a sud-est co ła Provincia de Raguxa.

## Comuni
### Comuni prinsipałi
Łi comuni pì popołoxi łi xe:
* Geła - 76&nbsp;826 abitanti
* Caltaniseta - 63&nbsp;034 abitanti
* Niscemi - 28&nbsp;152 abitanti
* San Cataldo - 23&nbsp;486 abitanti
	
I comuni pì estendesti i xe:
Caltaniseta, Butera, Mazzarino e Geła.

### Comuni del lìbaro consòrsio comunałe de Caltaniseta

## Note
Vixignan

**Vixignan** (talian: *Visignano*; nome ofiçiale intrà el 1924 e el 1947: *Visignano d'Istria*; croato: *Višnjan*) el xe un comun istrian de la Croazia. El ga na popołasion de 2.266 persone.

El se cata inte l'Istria ozidental, a 12&nbsp;km a est de Parenzo.

A Vixignan ghe xe una de le foibe pì grande de l'Istria, oltre che un osservatorio astronòmego. La major parte de la popołasion taliana la xe andada via a la fin de la Seconda Guera Mondial.
Fradełi d'Itałia (partìo pułitego)

{{
**Fradei de Itałia** (**Fdi - An**) el xe on partio połitego italian de Drita. Leader del partio la xe Giorgia Meloni.
left|thumb|268x268px|Giorgia Meloni
left|thumb|267x267px|Guido Crosetto, Giorgia Meloni e Ignazio La Russa
Łéngua de i segni tałiana

thumb|right|200px

La **lengua de i segni taliana** (*LIS*) l'é na lengua vixiva doperađa pì ke altro te la comunità sorda. L'é na part de la cultura de i sordi. La é doperađa de ẑirca 3.525.000 persone te l'Itałia, de 427.000 te la Svìzera e 1.500 te San Marino.

## Gramàtica
La é divèrsa del talian parlà par èser puramènte vixivo, co na so strutura fonològica, morfològica e sintàtica. In particolare, il la dòpera i genitori sordi co i fioi sordi o parlanti. Se la pòl considerar na lengua a sè, divèrsa del talian. La pòl inveẑe aer gran somejanẑe co altre lengue orali. Par dir, i vèrbi no i va coniugadi drìo al tènpo, ma drìo al sogèto e a l'aẑion: ten cuesto, la se somea col basco. In più, existe forme pronominali numèrica par indicar "noaltri doi" o "voaltri voi" (conpagn al grèco antico), e anca par "noaltri trei / cuatro / ẑincue". La concordanẑa de i vèrbi, agetivi e nòmi no la va drìo al gènere (maschil e feminil, cofà par talian), ma sol drìo a la poxiẑion te'l spaẑio con cui se segna la paròla in cuestion.

El tòno de la vos el vèn sostituì co le espresion de la facia. Par le domande dirète "vèntu?", "studitu matemàtica?" ghen é na espresion apòsta, come che ghen é una par le domande conplèse "cuando vèntu?", "che stùditu?", "parché pianditu?", o una par i inperativi "vèn cuà!", "studia!", o par le fraxi relative "el libro che ò conprà", "la toxa che ti ghe parlei insieme".

Te'l segno de la LIS ghen é 8 tòchi fondamentali: movimènto, orientamènto, configuraẑion, pòsto (4 conponènti manuali del segno), sguardo, espresion de la facia, labialiđaẑion / gesto de i làori e busto (4 conponènti no manuali del segno). Se parla de còpie mìnime, cioè do segni uguali in tut fora che ten una sola de sti tòchi fondamentali.

## Nòte
Sung Jae-gi

**Sung Jae-gi** ( en corean 성재기 成在基) (Daegu, 11 de setenbre  1967 – Seul, 26 de lujo 2013) el xe stà un fiłoxofo e ativista par i diriti dei mas-ci sudcorean.
El xe stà el fondador e cao del asociasion mascołista *Òmeni dea Corèa* dal 2008 al 2013.

Tra el 2000 e el 2013 ga guidà i movimenti antifemenisti, łibarai e mascołisti sudcoreani.

## Movimenti guidài

Tra el 2000 e el 2013 ga guidà i movimenti antifemenisti, łibarai e mascołisti sudcoreani: inte el 2006 ga fato l' *Asociasion del antifemenismo par ła łibarasion dei mas-ci*, inte el 2007 l' *Asociasion par l'abołision del Ministero de łe fémane*, inte el 2008 l'organixasion mascołista *Òmeni dea Corèa*.

## Morte

Dopo ver fato dei debiti el 26 de lujo se xe copà, co un salto dal ponte Mapo de Seul.

## Varda anca
* Feminismo
* Łibarałismo
* Mascołismo
* Antifemenismo

## Notasion


## Altri projeti
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki  (France)
* Activist's 'suicide' causes huge stir Koreatimes 2013.07.26 (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (English)
* Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (Español)
* Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (Español)
* &#91;Opinion&#93; Now Showing Suicidal Performance! WHAT?!  - humanrights moniter Southkorea
* MHRA Sung Jae-gi dead A-Voice of Man (English)
*
Riva

La **riva** xe un elemento carateristico de ła viabiłità de Venesia.

## Rive portuałi
Ne ła toponomastica çitadina el termine *riva* xe risevà a łe *[[Fondamenta (Venesia)|fondamente]]* che costegia el Canal Grando e el Baçin de San Marco. Ai tenpi de ła Republica de Venezia infati łe atuałi *rive* gera łe banchine portuałi par l'armìzo de łe navi mercantiłi che operava el tràfego inte el basin del Mediteraneo. Par sta razon le *rive* xe caraterizàe da na largheza un mucio mazor respeto a queła de łe *[[Fondamenta (Venesia)|fondamente]]* ordenàrie e xe mancanti patòche de parapèti.

Le *rive* pì famose xe ła Riva de Biasio, ła Riva del Vin e ła Riva del Carbón longo el Canal Grando; ła Riva dei S-ciavoni e ła Riva dei Sete Martiri longo el Baçin de San Marco.

## Rive par l'armìzo
El termine riva se usa anca par indicàr i armìzi recavài longo i parapèti dei rii.
Se trata massime de picòłe scałinàe spòrzenti reałizàe in pièra d'Istria e che finisse diretamente in aqua. El cui fìn xe façiłitàr l'aceso a łe imbarcazion ne łe difarenti condizion de marea. de frecuente łe scałinàe de łe rive gà un gradon-piataforma logà çirca a metà de ła scàła par agevołàr ulteriormente łe operazion de cargo e descargo marcanzìe e de salìda e desmontàda dei passegeri da łe imbarcazion che se armìza.

Ghe xe in modo sostanziàl tre tipołogie de rive:
*ła riva co scałìni logài parałełamente al percorso del rio
*ła riva co scałìni logài perpendicolarmente respeto all percorso del rio
*ła riva che finisse na całe o un *[[sotopòrtego]]* che desboca avalìo su l'aqua.

Le rive co scałìni logài in modo perpendicołàr xe stàe sfrutàe anca par razon architetoniche, par dar resàlto o magnificensa a ła Ceza o al pałaso danànsi al logo indove che se trova. Esempi tipici de sto utiłizo sia pràtego che ornamental xe łe rive che se trova davanti a ła Cesa dei Gesuati, a ła Baxełega de Santa Maria de ła Sałute e a ła Cesa dei Tołentini.


Immagine:Riva parallela.jpg|*Riva* co scałìni logài parałełamente al *rio*
Immagine:Riva perpendicolare.jpg|*Riva* co scałìni logài perpendicołarmente a *rio*
Immagine:Riva terminale.jpg|*Riva* che finisse na całe
Campo dei Tolentini (Venice).jpg|*Riva* monumental danànsi a ła Ceza dei Tołentini


## Note


## Bibliografia
*