open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Basan

**San Basian** o **San Basan** (319-409), el xe venerà come santo da ła Cexa catolega, el xe el patrono prinsipałe de ła sità e de ła diocexi de Lodi, el co-patrono xe e Sant'Alberto.

Xe anca patrono de Basano del Grapa (Vicensa).

## Vita
Nato probabilmente a Siracuxa e proveniente da na fameja pagana el se ga convertìo al cristianeximo a Roma e el xe sta ordinà prete a Ravena. Dal 374 al 409 el xe sta vescovo de ła sità de Laus Pompeia (oncuò Łodi Vecio), e el xe par questo ricordà come el primo Vescovo e patrono de ła sità de Lodi.

Ła so festa ła xe el 19 de genaro.
Mühlacker

**Mühlacker** el xe on comune todesco de 26.105 abitanti, che el se cata inte el land del Baden-Württemberg.

## Xemełagi
Rifugio Fonda Savio

thumb|I Cadini de Misurina
El **Rifugio Fonda Savio** (**Rifugio Fratelli Fonda Savio**) el xe in provinça de Bełun, sui Cadini de Misurina, ai 2359 metri del *Paso dei Toci*, in alta Val d'Ansiei. El xe intitołà ai tre fioi, Piero,Paolo e Sergio, morti 'nteła seconda guera mondiałe, de ła medaja de oro Antonio Fonda Savio, cao partixan deł'insuresion de Trieste contro i naxisti el 30 apriłe 1945, genero, trałaltro, de Italo Svevo. Proprietà del C.A.I. de ła sesion XXX otobre de Trieste, el ga 18 posti leto, pi 25 sułe tołe, co 3 posti inte el łocałe invernałe. El xe verto da metà zugno a setenbre. Par rivarghe direti, se parte da ła strada ke mena su al Rifugio Auronzo, al *Pian dei Spiriti* (parkegio a 1830&nbsp;m), ciapando suła destra el troso numero 115 e in un'ora e tre quarti se riva in sima.

thumb|left|Toco de ła via ferata "Alberto Bonacossa"
## Trosi dal rifugio

* via ferata "Alberto Bonacossa" al Rifugio Auronzo ore 3.30
* al Rifugio Col de Varda ore 2 troxo 117
* al Rifugio città di Carpi ore 1.30 troxo 116
* giro dei Cadini ore 3.30 troxo *G. Durissini* 112
Voiron

thumb|250px|left|La Catedral de San Bruno a Voiron
**Voiron** (pronuncià "Vuaròn") el xe on comune fransexe de 19&nbsp;794 abitanti che el se cata inte el departemento de ł'Isère de ła rejon del Rodano-Alpi.

El se cata a 25&nbsp;km a nord de ł'aglomerado urban de Grenoble. Voiron ła xe divixa in du cantoni (nord e sud).

## Evołusion demografega

## Sità xemełà
San Francisco

Ła sità de *'San Francisco* fondà dai spagnołi col nome de *La Mision de Nuestro Padre San Francisco de Asís* (*Mision de Nostro Pare [[San Francesco]] de [[Sisa|Asisi]]*) ntel 1776 (popołasion al 2004: 776.773) ła xe, par numaro de abitanti, ła cuarta sità del stato de ła Całifornia (USA), dopo Los Angeles, San Diego e San Jose.

## Sità xemełàe
* 20px Abidjan (Costa d'Avorio)
* 20px Asisi (Itàlia)
* 20px Caracas (Venezueła)
* 20px Cork (Republica de Irlanda)
* 20px Haifa (Israełe)
* 20px Ho Chi Minh (Vietnam)
* 20px Maniła (Fiłipine)
* 20px Mesina (Itàlia)
* 20px Osaka (Giapòn)
* 20px Sałonico (Grecia)
* 20px Seul (Corea del Sud)
* 20px Sciangai (Cina)
* 20px Sidney (Austrałia)
* 20px Taipei (Taiwan)
* 20px Zurigo (Svissera)
* 20px Napołi (Itàlia)
Rifugio Pellarini

thumb|El Rifugio Pellarini
El **Rifugio Pellarini** el xe in provinça de Udine, in alta Val Saisera, sul Jof Fuart (Alpi Giulie). A 1499 metri, in mexo ai albèi, suła *Carnizza* (ke in sloveno vorìa dir "testada") *de Rio Zapreha o de Canporoso*, el xe proprietà de ła sesion C.A.I. S.A.G. de Trieste. El xe dedicà a un socio de ła S.A.G. volontario Alpin morto inte el 1916 a Monte Ciesa (Axiago), 'nteła prima guera mondiałe: Luigi Pellarini. Ghe xe 52 posti leto e xe verto da zugno a setenbre. Par rivarghe da xo, da ła Val Saisera, se ciapa el troso numero 616, ke traversa su un ponte el torente Saisera a quota 860&nbsp;m, dove ke bisogna fermarse cołe machine. Prima mułatiera e dopo troso s-ceto, el 616 el se ranpega su par un coston de piera e in do ore el mena al rifugio. El Pellarini xe ła base ideałe par i alpinisti ke vol 'ndar sul Jof Fuart (2666&nbsp;m) e sułe sime tacà.

## Trosi dal rifugio

* al Monte Santo de Lussari e al Rifugio Convento de Lussari ore 3 troxi 616-617
* al Rifugio Grego, ała Seła de Sompdogna, ore 8 troxi 616-611
Arsipèłago de ła Madałena

Ł**'[[arcipełago]] de ła Madałena** (in itałian *Arcipelago della Maddalena*) el xe on grupeto de ìzołe a nord-est de ła Sardegna, al łargo de ła costa Smeralda. Tra łe pì inportanti, Ła Madałena, Caprera, Santo Stefano, Santa Maria, Razzoli, Budełi, Spargi oltre a altre pì picinine.
Seattle

**Seattle**, dita Emerald City, ła xe ła sità prinsipałe de ła rejon Pacific Northwest dei Stati Unii de America. Ła se cata inte ło Stato de Washington, tra el Puget Sound e el łago Washington, a sirca 174&nbsp;km a sud dal confine col Canada. Ła xe capòłogo de ła Contea de King. 
thumb|left|Panorama de Seattle

## Sità xemełàe
*  Bergen, Norveja, dal 1967
*  Sebù, Fiłipine, dal 1991
*  Christchurch, Nova Zełanda, dal 1981
*  Nantes, Fransa, dal 1980
*  Daejeon, Corea del Sud, dal 1989
*  Beer Sheva, Israełe, dal 1977
*  Haiphong, Vietnam, dal 1996
*  Chongqing, Cina, dal 1983
*  Surabaya, Indonexia, dal 1992
*  Limbe, Camerun, dal 1984
*  Mombasa, Kenya, dal 1981
*  Pécs, Ongaria, dal 1991
*  Mazatlan, Mèsego, dal 1979
*  Perugia, Itàlia, dal 1991
*  Kobe, Giapòn, dal 1957
*  Reykjavík, Islanda, dal 1986
*  Tashkent, Uzbekistan, dal 1973
*  Galway, Republica d'Irlanda, dal 1986
*  Sihanoukville, Canbogia
*  Kaohsiung, Taiwan, dal 1991
*  Gdynia, Połonia, dal 1993

## Łigamenti foresti
* Sito ofixiałe de Seattle
* Uficio del turismo de Seattle
Eddy Baggio

**Eddy Baggio** (Caldogno, 23 de agosto 1974) un xugadore de bałon itałian che atualmente el xuga come atacante inte el Pisa. El xe el fradeło pì picinin de Roberto.

## Cariera
El xe cresesto inte ła Fiorentina, che inte ła stajon 1993-1994 ła jera in serie B.

Atualmente el xe el capitan del Pixa.
Marino Basso

**Marino Basso** (Retorgołe de Caldogno, Vicensa 1° de zugno 1945) el xe sta on çiclista veneto. El ga fato profesionismo dal 1966 al 1978 otegnendo complesivamente 80 vitorie.

El gera on grande sprinter, vełocista puro, che el se ga catà a łotare inte łe vołate co vełocisti del calilbro de Sercu, De Vlaeminck, Reybrouck, Zandegù.

El ga vinto el Campionato del Mondo so strada del 1972 a Gap. 
Fu un finale rocambolesco perché, fino a pochi metri dal traguardo, un altro azzurro, Franco Bitossi, era in fuga ma, co il traguardo in leggera salita, rischiava di essere risucchiato da un gruppetto inseguitore guidato da Eddy Merckx, par questo Basso fece la volata e superò Bitossi all'ultimo metro.

El ga vinto 15 tape al Giro, 6 al Tour e 6 ała Vuelta) e el ga vinto on Giro de Sardegna.
Unità de mezura

Na **unità de mezura** ła ze na cuantità standarizada de na determenada grandesa fìzega, che ła vien doparada cofà rifarimento condividesto par ła mezura de cueła grandesa, definia e adotada par convension o par leje. Łe unità de mezura łe ga da ver dei nomi e dei sìnbołi condividesti da ła comunità. Calsìase vałore de na cuantità fìzega ła połe vegner esprimesta cofà un mùlteplo o sotomùlteplo de ła unità de mezura doparada.

Na unità de mezura ła tołe el so vałore partendo da un sistema de refarensa o da un conponimento de altre unità previamente definie. Łe prime unità łe se conose cofà unità bàzeghe o de baze (fundamentałi), mentre che łe seconde łe se ciama unità derivae.

L'union de unità de mezure inte el cuało nisuna grandesa ła gàpia pì de na unità asociada el ze denomenà sistema de unità.

Tute łe unità łe ga cuantità scałari. Inte el cazo de grandese vetoriałi, se intèrpreta che ogni uno dei conponenti el sìpia esprimesto inte ła unità indicada.

Inte ła istòria i se ga desviłupà vari sistemi de mezurasion, canbiando dipendendo da ła pozision zeogràfega. Col tenpo ła ze nasesta ła nesesità de poder convertir i vari sistemi de mezura de na determenada locałità inte i vari sistemi de mezura de un'altra locałità. Par tal motivasion, el ze sta adotà un stàndar globałe denomenà Sistema Internasionałe (**SI**), el cuało el ze un ponto de rifarimento zenerałe e che el ze ła evołusion del sistema mètrego.

## Sistemi de mezurasion
Ghe ze vari sistemi de mezurasion, doparai par vàrie motivasion:

* el Sistema internazionałe de unità de mezura (metro-kilogramo-secondo)
* łe unità de mezura de Planck
* el Sistema tradisionałe statunitense
* el sistema inperiałe britànego
* łe unità de mezura CGS (sentìmetro-gramo-secondo)
* altri sistemi locałi atuałi e antighi:
** le unità de mezura cinezi
** le unità de mezura japonezi
** le unità de mezura norvejezi
** le unità de mezura turche tradisionali

Sibè che el Sistema Internasionałe el sìpia in vigor inte ła majorparte dei stati del mondo, se fa dòpara oncora de serte vècie unità de mezure locałi prèvie a l'acetasion del Sistema Internasionałe, racuante de ste vècie mezure łe ze acetae dal SI, altre no łe vien reconoseste.

## Mezure del Sistema Internasionałe de Unità de Mezura
El Sistema Internasionałe de Unità de Mezura, racuante volte confondesto co l'obsołeto sistema mètrego dezemałe, el stabiłise łe unità che łe ga da vegner doparae internasionalmente. El ze sta creà da ła Confarensa Zenerałe dei Pezi e Mezure, soto proposta del Comità Internasionałe dei Pezi e Mezure co sede in Fransa. El stabiłise 7 unità bàzeghe o fondamentałi e el ga creà i modełi par mezurarle. Łe 7 unità bàzeghe łe ze:

# Longhesa
# Masa
# Tenpo
# Intensità de corente ełètrega
# Tenperatura
# Intensità lumenoza
# Cuantità de sostansa

Par de pì el stabiłise tante grandese derivae, che no łe necèsita de un nomenadivo, parché łe vien definie partindo da ła grandesa fondamentałe.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Sistema Internasionałe de unità de mezura

El **Sistema Internasional** de mexura el xe l'insieme de unità de mexura stàndard, adotà xeneralmente a liveło mondiałe par mexurar łe quantità fìxiche. L'è nato inte el 1974 co ła 10a riunion de ła Confarensa Xenerałe dei Pexi e łe Mexure.

'Sto sistema el se baxa su sete unità de mexura par łe grandése fondamentałi che łe vien conbinàe par mexurar tute quante łe altre grandése.

## Altri projeti

## Notasion
Canton de Allaire

El **Canton de Allaire** el xe on canton fransexe del Arrondissement de Vannes.

El comprende i comuni de

* Allaire
* Béganne
* Peillac
* Rieux
* Saint-Gorgon
* Saint-Jacut-les-Pins
* Saint-Jean-la-Poterie
* Saint-Perreux
* Saint-Vincent-sur-Oust
Kelvin

thumb|150px
I **Kelvin** (pi inpropiamente "gradi kelvin"; scursà: K) i xe l'unità de mexura de ła tenperadura termodinàmica che fa parte del Sistema Internasionałe SI. 'Sta unità de mexura qua ła xe stà proposta e definìa dal fìxico britànico William Thomson che l'era baron sóto el nome de Lord Kelvin.

Ła tenperadura de *0* K, dita anca *zero asołuto* oben *zero Kelvin*, ła corispónde a ła quiete mołecołar asołuta o sia a ła tenperadura de -273,15&nbsp;°C che nisuna mołécoła ła se móve pi: de conseguensa, dato el raporto intrà tenperadura e vełocità mołecołar, no pol mìa èserghe tenperadure piasè base dei 0 °K.

## Conversion

## Altri projeti
Ołìnpia

**Ołìnpia** (AFI:  o ; ) ła ze na antiga sità de ła Gresa che inte el dì de uncó ła casca drento del comune de Archea Olympia, sede de l'aministrasion e de l'inbastimento e evolvimento dei antighi zughi ''ołìnpeghi'' ma anca liogo de culto de granda inportansa, cofà che i ne testimònia i ruvinasi dei antighi tenpli, teatri, monumenti e stàtue, descuerti dopo de scavi fazesti inte ła zona andove che ła sità inte el prinsìpio ła zera ponesta.

## Zemełaji
L'antiga sità de Ołìnpia ła ze zemełada co:

* Camizan Visentin 

## Gałaria de multimèdia

Imàjine:Plan Olympia sanctuary-en.svg|Carta zeogràfega de ła antiga sità
Imàjine:Olimpia Temple.jpg|Tenpieto a Ołìnpia (Philippeion)
Imàjine:Stadio Olimpia 2007.JPG|Stàdio de Ołìnpia
Imàjine:Olympia - Temple of Hera 3.jpg|Ruvinasi del Ténpio de Hera
Imàjine:31032007237.jpg|Antigo brasero ołìnpego
Imàjine:Braciere Olimpia Aprile 2006.jpg|Fontana romana particułare (ninfeo) arente de l'antigo brasero ołìnpego. II sècolo v.C.


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ròdano-Alpe

El **Rodano-Alpi** (in fransexe *Rhône-Alpes*) ła jera na rejon de ła Fransa sud-orientałe. Ła jera composta da oto departementi, ła jera ła seconda rejon fransexe par superficie (dopo rl Midi-Pirenei). El so capołogo el jera Lion, che ła xe anca la sità pì granda. Łe sità prinsipałi de ła rejon, oltre a Lion, łe xe Grenoble e Saint-Étienne.

## Departementi
Zanè

**Zanè** el xe un comun de 6110 abitanti de ła provincia de Vicensa.

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bourg-en-Bresse

**Bourg-en-Bresse** el xe on comune fransexe de 40.666 abitanti, capołogo del departementi de ł'Ain de ła rejon del Rodano-Alpi.

## Evołusion demografega

## Xemełagi
* Bad Kreuznach, 

Bourg ła ga acordi de partenariato co:
* San Severo, 
* Parma,  
* Namur, 
* Aylesbury, 
* Cordoue,
Arzachena

**Arzachena** (en gałurexe *Alzachèna*, in sardo *Altzaghèna*) el xe on comune de oltre 12&nbsp;000 abitanti inte ła provincia de Sasari.

## Evołusion demografega

## Xemełagi
* Porto Vecchio
* Ibiza
* Sharm el-Sheikh

## Note
Rifugio Calvi

thumb|El Rifugio Calvi
thumb|left|El Peralba
El **Rifugio Calvi** (**Rifugio Pier Fortunato Calvi**) el xe in provinça de Bełun, a 2164&nbsp;m, soto el Monte Peralba, 2693&nbsp;m, (Alpi Carniche). Verto da zugno a setenbre, co 50 posti leto, el xe proprietà de ła sesion C.A.I. de Sapada. El xe intitołà a un patriota originario de Noale ke ga conbatù in Cadore contro l'Austria inte el 1848 in difesa de ła Republica de Venesia ke se gaveva ricostituìo proprio in kel ano. Par rivarghe da Sapada, se ciapa ła strada de ła Val Sesis fin in sima dove ke se lasa łe machine e col troso numero 132 se riva al rifugio in mex'ora. El Calvi el xe proprio soto i do monti, Peralba e Chiadenis (col so Pic).

## Trosi dal rifugio

* al Monte Peralba ore 1.30 troxi 132-131
* via ferata *Pietro Sartor* al Monte Peralba 
* via ferata al Monte Chiadenis
* ała Hochweisstein Haus (Austria) pal Paso deł'Oregone troxi 132-448
* al Rifugio Lambertenghi Romanin ore 6.30 troxi 140-142-403
Borso del Grapa

**Borso del Grapa** el xe on comune de 4935 abitanti inte ła provincia de Treviso.

## Evołusion demografega
Charleville-Mézières

thumb|200px|left|La fazada de la cexa de Saint-Rémi
**Charleville-Mézières** el xe on comune fransexe de 55.490 abitanti che el se cata inte el departemento de łe Ardenne inte ła rejon de ła Champagne-Ardenne. Qua xe nato el poeta Arthur Rimbaud (1854-1891).

## Evołusion demografega
Midlands Osidentałi

Łe **Midlands Osidentałi** (*West Midlands* in inglexe) łe conprende ła porsion osidentałe de ł'Inghiltera sentrałe, conosesta come Midlands. El teritorio de ła rejon el confina co queło de łe rejon Nord Ovest a nord, Midlands Orientałi a est, Sud Est e Sud Ovest a sud e co il Gałes a ovest.

El termine "Midlands Osidentałi" el fa confuxion, parché el vien doparà anca par l'omonima contea, e el xe doparà anca da vari enti come ła West Midlands Police e el West Midlands Fire Service.

A volte ła rejon de łe Midlands Osidentałi ła vien considerà estexa fin al Cheshire, al Gloucestershire e a ł'Oxfordshire, ma ła parte sentrałe ła xe costituia da łe contee tradisionałi:
* Herefordshire 
* Shropshire
* Staffordshire
* Warwickshire
* Worcestershire.

Sta stesa area ła xe oncò ła rejon governativa ofixial de łe **Midlands Osidentałi**.

Ła xe conprende łe seguenti "contee aministrative":
* Staffordshire (4)
* Warwickshire (6)
* Worcestershire (8)
Ła xe conprende łe seguenti autorità unitarie:
* Herefordshire (1)
* Shropshire (2)
* Stoke-on-Trent (5)
* Telford and Wrekin (3)
Ła conprende, ła seguente "contea metropułitana":
* Midlands Osidentałi (7); sudevidesta in Birmingham (7a), Coventry (7b), Dudley (7c), Sandwell (7d), Solihull (7e), Walsall (7f), Wolverhampton (7g).

## Łigamenti foresti
* Advantage West Midlands - Regional Development Agency 
* Government Office for the West Midlands 
* West Midlands Regional Assembly
Rzeszów

**Rzeszów** (***Resovia*** en łatin) la xe na cità de la Połonia.

## Gałeria de someje

Imagine:Rzeszów zamek 2004b.jpg|Castelo de Lubomirski
Image:Nowy terminal portu lotniczego Rzeszów-Jasionka.JPG|Aeroporto de Rzeszów
Image:Most Zamkowy w Rzeszowie.JPG|Ponte e Castelo
Image:Ulica 3-go Maja Rzeszow.JPG|Strada 3 de Majo


## Ligamenti foresti
* Rzeszów 
* Pasejare par el sentro
Mayo

El **Mayo** (*Maigh Eo* en gaełico irlandexe, estexo *Contae Mhaigh Eo*) ła xe una de łe trentadò contee tradisionałi d'Irlanda e una de łe vintinove contee moderne de ła Republica d'Irlanda, ła se cata inte el nord-ovest de l'ìxoła, inte ła provincia del Connacht. Ła confina a est co Roscommon, a nord-est co Sligo, a nord ed ovest col Osèano Atlàntego e a sud co Galway. Ła xe ła tersa contea d'Irlanda par dimension con 5&nbsp;397&nbsp;km².
Lutetia Parisiorum

**Lutetia** o **Lutetia Parisiorum** el xe el nom dà da i Romans a na sità gałiga el sò oppidum.

En łatin "Lutetia" el vol dixer "slodro", ma anca "lof".

Envers el 300, Lutetia ła ga ciapàdo el nom de Paris, par breviadura de ła fraxa łatina *civitas Parisiorum* o *urbs Parisiorum* endà el nom de el popul galico que el stançioneba ibi enda el III secoło a.C.: i Parisii.

## Altri projeti
San Nazario

**San Naxaro** la xe na fraxion de el comune de Valbrenta inte ła provincia de Vicensa.
Xà comune autonomo, el 30 de xenaro 2019 el se xe fuxo con Canpołongo sol Brenta, Cismon del Grappa e Valstagna par costituire l'ente attuale.

## Evołusion demografega
Rastatt

**Rastatt** ła xe na sità de ła Germania che ła cunta 47&nbsp;603 abitanti (2005), ła se cata inte ła rejone del Baden-Württemberg a 22&nbsp;km da Karlsruhe.

## Sità xemełàe
Rastatt ła xe xemełà co:
*  Fano, Itàlia
Łe Teze

**Łe Teze** (nome ufisial in italian *Tezze sul Brenta*) el xe un comun de 12.568 abitanti de ła provincia de Vicensa.

## Zeografia fizega
El comun el se cata in mexo tra łe province de Vicensa, Trevizo e Pàdoa. Ła sità ła se stende par el pì a est de ła Brenta e ła ga un teritorio bastansa razo. A nord ovest el confina col comun de Cartijan, a nord est co cueło de Rozà, a est co cueło de Rosan, a sud est co cueło de Sitadèła e a sud ovest co cueło de Posołeon. Ła frasion de Laghi ła xe divisa a metà infra el comun de Sitadeła e cheło de Łe Teze, donca intrà łe province de Pàdoa e de Vicensa.

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Agujan

**Agujan** el xe on comune de 4353 abitanti inte ła provincia de Ancona.

## Evołusion demografega

## Aministrasion comunałe

## Łigamenti foresti
* http://www.associazionelaguglia.it 
* http://www.unitre5castelli.it
Sant'Osvaldo de Northumbria

left|thumb|I sete regni anglosasoni
Sant**'Oswald** (ca. 604-ca. 642) inte el 634 el xe montà sol trono de Bernicia e Deira, i due regni che, unificati, furono conosciuti col nome di Northumbria. Oswald el xe venerà come santo da ła Cexa catołega, parché lu - che el zera on cristian el xe sta copà in bataja dal re pagan Penda de Mercia. Durante i so oto ani de regno el xe sta tra i sovrani pì potenti de ła Britania.

## Note

## Fonti e bibliografia de riferimento
* Adomnán, *Vitae sancti Columbae* translated and edited Richard Sharpe. ISBN 0-14-044462-9
* Bede, *Historia ecclesiastica gentis anglorum* translated Sherley-Price, edited D.H. Farmer. ISBN 0-14-044565-X
* Bailey, Richard N., "St Oswald's Heads", in in C. Stancliffe and E. Cambridge (eds), *Oswald: Northumbrian King to European Saint* (1995, 1996). ISBN 1-871615-51-8
* Brooks, Nicholas , "The formation of the Mercian kingdom", in S. Bassett (ed.), *The Origins of Anglo-Saxon Kingdoms* (1989).
* Kirby, D.P., *The Earliest English Kings* (1991, 2000). ISBN 0-04-445692-1
* Rollason, David, "St Oswald in Post-Conquest England", in C. Stancliffe and E. Cambridge (eds), *Oswald: Northumbrian King to European Saint* (1995, 1996).
* Stancliffe, Clare, "Oswald, 'Most Holy and Most Victorious King of the Northumbrians'", in C. Stancliffe and E. Cambridge (eds), *Oswald: Northumbrian King to European Saint* (1995, 1996). 
* Stancliffe, Clare, "Where Was Oswald Killed?", in C. Stancliffe and E. Cambridge (eds), *Oswald: Northumbrian King to European Saint* (1995). ISBN 1-871615-51-8 
* Tudor, Victoria, "Reginald's *Life of St Oswald*", in in C. Stancliffe and E. Cambridge (eds), *Oswald: Northumbrian King to European Saint* (1995, 1996). ISBN 1-871615-51-8
* Ziegler, Michelle, "The Politics of Exile in Early Northumbria ", *The Heroic Age*, Issue 2, Autumn/Winter 1999.

## Patrono
* Cartijan (VI)
* Sauris (UD)
Dołegna del Colio

**Dołegna del Colio** (*Dolègne* in furlan, *Dolenje* in sloveno), el xe un comune ixontin de 435 abitanti inte ła provincia de Gorisia.

## Evołusion demografega
Provincia de Ałesandria

Ła **Provincia de Ałesandria** ła xe na provincia del Piemonte de oltre 430&nbsp;000 abitanti.

## Posizione
Ła ocupa ł'estremo setore sud-orientałe del Piemonte, ła confina a nord co ła Provincia de Vercełi, a ovest ła Provincia de Turin e ła Provincia de Asti, a est co ła Łonbardia (Provincia de Pavia), a sud co ła Łiguria (Provincia de Genoa e Provincia de Savona), a sud-est co ł'Emilia-Romagna (Provincia de Piacensa).

## Comuni prinsipałi
* Alessandria - 92&nbsp;430 abitanti
* Casal Monferà - 35&nbsp;328 abitanti
* Novi Ligure - 28&nbsp;385 abitanti
* Tortona - 26&nbsp;623 abitanti
* Vałensa - 20&nbsp;489 abitanti
### Comuni de ła Provincia
Provincia de Verçełi

Ła **Provincia de Vercełi** ła xe na provincia del Piemonte de oltre 176&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord co ła Provincia del Verbano Cuxio Osoła e co ła Svisera (Canton Vałexe), a est co ła Provincia de Novara e co ła Łonbardia (Provincia de Pavia), a sud co ła Provincia de Ałesandria, a ovest co ła Provincia de Turin, ła Provincia de Bieła, e co ła Vałe d'Aosta.

## Comuni prinsipałi
* Vercełi - 44&nbsp;967 abitanti
* Borgosexia - 13&nbsp;755 abitanti
* Santhià - 9&nbsp;283 abitanti
* Gatinara - 8&nbsp;610 abitanti
* Cresentin - 7&nbsp;843 abitanti
* Trino - 7&nbsp;806 abitanti
* Varało - 7&nbsp;400 abitanti

## Łigamenti foresti
El sito ofixial dei musei de ła Provincia de Vercełi
Vałe d'Aosta

Ła **Vałe d'Aosta** (en fransexe *Vallée d'Aoste*, in francoprovensałe *Val d’Oûta*) ła xe na rejon autonoma a statuto speciałe (3&nbsp;263&nbsp;km², sirca 120&nbsp;000 abitanti, co capołogo Aosta) de l'Itàlia Nord-Osidentałe.
Ła confina a nord co ła Svisera (Canton Vałexe), a ovest co ła Fransa (departementi de l'Alta Savoia e de ła Savoia inte ła rejon Rodano-Alpi), a sud e ad est col Piemonte (Provincia de Turin, Provincia de Bieła, Provincia de Vercełi).

## Łéngue in Vałe d'Aosta

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
#### Comuni prinsipałi
* Aosta - 34&nbsp;270 abitanti
* Châtillon - 4&nbsp;846 abitanti
* Pont-Saint-Martin - 3&nbsp;957 abitanti
* Quart - 3&nbsp;318 abitanti
* Saint-Vincent - 4&nbsp;833 abitanti
* Sarre - 4&nbsp;434 abitanti
### Comuni de ła Vałe d'Aosta

## Note


## Łigamenti foresti
* Casteło de Fénis 
* Informasion so ł'anbiente e sul rico patrimonio culturałe de ła Vałe d'Aosta  
* VMV Muxeo virtuałe de ła Vałe d'Aosta
Abruso

Ł**'Abruso** ła xe na rejon aministrativa (10&nbsp;753&nbsp;km², 3 miłiuni de abitanti, capòłogo Ł'Aquiła) de l'Itàlia.
Ła confina a nordovest co łe Marche, a sudovest col Lazio, a sudest col Mołise e ła xe bagnada a nordest da'l mare Adriatico.

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
Ła conprende łe province de Ł'Aquiła, Chieti, Pescara e Teramo.

#### Comuni prinsipałi
I primi 14 comuni de ła rejon par popołasion.




## Note


## Altri projèti

## Łigamenti foresti
* Setore Turismo de ła Rejon Abruzzo 
* Cuxina Abruzzexe
Copenhagen (provincia)

Ła **contea de Copenaghen** (en danexe *Københavns Amt*) ła gera una de łe 13 contee de ła Danimarca, łe contee łe xe sta abołìe co ła riforma aministrativa 'ndà in vigore el 1 de zenaro del 2007 e łe xe stae sostituie da sinque rejon.

Ła contea de Copenaghen ła conprendeva ł'area metropułitana de ła cavedal fata ecesion par łe sità de Copenaghen e de Frederiksberg, a partir dal 1 genaro 2007 ł'area ła xe sta acorpà a ła rejon de Hovedstaden.

## Comuni
(Abitanti al 1 de genaro 2006)
Amsterdam

thumb|200px|left|''Fiume Amstel''
[thumb|200px|left|Obełisco par ła comemorasion dei morti de ła [Seconda guera mondiałe|Seconda Guera Mondiałe]]
**Amsterdam** ła xe ła cavedałe e ła sità pì granda dei Paexi Basi, inte la provinsia de l'Ołanda Setentrionałe. El comun de Amsterdam el ga 739.295 residenti (al 1° de xenaro 2005) de pì de 170 nasionałità, invese ła popolasion che ła sta inte l'àrea metropułitana ła conta sirca 1.450.000 persone.

## Sede istitusionałe
Dal momento che ła sede istitusionałe del goerno la xe situada inte el comun de L'Aja, comun che el njien un mùcio de olte confondesto co ła cavedałe Ołandexa. I Paexi Basi i xe uno dei pochi Stati onde che el sentro goernatio no el coinside co ła so cavedałe.

## Aministrasion
La sità la xe aministrada no solo dal sìndago e dal consejo comunal sentral, ma la xe anca devidesta in difarente parte sitadine/sircoscrision (*Stadselen*), che la ga i so conseji. Tute łe deçixion locałi le xe ciapae da sti conseji sircoscrisionałi e solo le pi inportante łe njien dełegae a la aministrasion prinsipałe. Oltre al sentro de la sità, la munisipałità la ciapa rento le sevente sircoscrision: Amsterdam Noord, Amsterdam Oud Zuid, Bos in Lommer, De Baarsjes, Geuzenveld/Slotermeer, Oost/Watergraafsmeer, Osdorp, Oud-West, Slotervaart, Westerpark, Westpoort, Zeeburg, Zuideramstel, Zuidoost (includesto Bijlmer). 
*Amsterdam Noord* la xe separada dal resto de ła sità da ła via de àcua, el Canal del Mare del Nord.
## Sentro rinasimentałe
Amsterdam la ga uno dei majori sentri rinasimentali de tuta l'Europa. Numaroxe costrusion che łe riva dalperiodo intrà el XVI e XVII secolo, conosesto anca cofà Età de l'Oro, le xe deso considerae monumenti stòreghi e le se cata intorno a na serie de canałi semi-sircolari.
Sti cuà i ciapa rento el porto vècio che na olta el xera poxisionà sol Zuiderzee, ancuò separado dal resto del mar verto e ciamà col nome de IJsselmeer o lago IJssel. La sità la xe conosesta parché la ospita el Rijksmuseum (muxeo reałe), el Van Gogh Museum, la Concertgebouw, el Rembrandt House Museum, la caxa de Anna Frank, el monumento a la memoria dei omosesuałi copai inte i canpi de stermìnio nasista e un grando nùmaro de bisiclete.

## Cuartier a luxe rose
Amsterdam la xe anca conosesta par el so cuartier a luxe rose, *de Wallen*, e i so numaroxi *[[coffee-shop|coffee shops]]* autorizai a véndar la cannabis e i derivai de la marijuana. La prostitusion la xe legałe inte i Paexi Basi. Chi che ła exersita el xe considerà un lìbaro profesionista e el xe tasà cofà calsìasi altro inprenditor. La cannabis invese no ła xe legal, ma solo tołerada; sta roba ła vol dir che ła véndita de na cuantità inferior ai 5 grami par cliente e el poseso de cuantità fin a 30 grami no le xe perseguìe da la leje.

## Sità zemelae

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Provincia de Savona

Ła **Provincia de Savona** (*Provinsa de Sann-a* in łéngua łigure) ła xe na provincia de ła Łiguria de sirca 280&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a ovest co 'la Provincia de Inperia, a nord col Piemonte (Provincia de Cuneo, Provincia de Asti, Provincia de Ałesandria), a est co ła Provincia de Genoa, e a sud co el Mar Łigure.

## Comuni prinsipałi
* Savona - 60&nbsp;530 abitanti
* Albenga - 24&nbsp;205 abitanti

### Comuni de ła Provincia

## Łigamenti foresti
* Rejon Łiguria
* Provincia de Savona
* Notisie e informasion
Juglans regia

thumb|left|Foje e fruto de nogara|200x200px
Ła **nogara** o **nogher** o **noxara** (nome sientifico *Juglans regia*) ła xe na pianta de ła fameja de łe Juglandaceae, originaria de l'Asia centrałe e ocidentałe, dei Balcani e del Mediteraneo orientałe (in todesco *Walnuss*, in inglexe *walnut*, in tałjan *noce*). A dita de Plinio el Vecio inte ła só opera *[[Naturalis historia]]*, ła xe sta portà in Eoropa dai Greci intrà el setimo e el quinto secoło vanti Cristo. 

## Descrision
thumb|left|Na noxe|250x250px
Ła riva a esar alta anca 30 metri, ła pol viver fin a 160 ani e ła crese fin ai 1200 metri de quota. Ła scorsa ła xe lisia e grixa da xovane, nero-grixa co crepe fonde da vecia; łe foje, longhe 30&nbsp;cm, łe ga un pecol da dove ke se staca 5 o 7 fojete ełitiche, longhe ciaskeduna dai sie ai dodexe çentimetri. I fioreti załi i vien fora intrà apriłe e zugno, ingrumà in bigołeti quełi maschiłi, ugnołi quełi feminiłi. I fruti (łe *[[noxe]]*) i ga na scorsa tènara verde fora e una dura drento; i se tira xó intrà setenbre e otobre.

## Legno
thumb|Legno de nogara
Ła nogara, a parte ke par i fruti, ła ga inportansa anca pal legno, pregiato par far mobiłi e pavimenti (Parquet).

## Fruto
La noghera la fa an fruto sferico del diametro de circa 5&nbsp;cm. La scorsa e la polpa insieme le ciapa al nome de **malut** e le costituiss an strato de circa 1&nbsp;cm. Al malut al ze vert durante al acressiment, ma a la madurasion de la semensa al gnen negroe mars, e al se sbrega e al se destaca. Al ze pien de sostanse coloranti che le macia le man e i vestì.
La semensa la se ciama **noss** e la ze costituida da na protesion legnosa spessa qualche melimetro, e dal **ghito**.
Al ghito al ze rugoss e al ze dividest in 2 cotiledoni, ogni un ramificà a so olta ten do part. Al ze quatà da na pelesina fina ma dal gusto ligadis e picante.
La noghera la gnen coltivada apunto par le noss, de le quale al ghito al gnen doperà par magnar, par far dolci e anca par far ojo.
Al ghito, se al ze sech, se el magna insieme de la so pelesina (che no se ghe donde de destacarla) e al ga an gusto vagamente dols e picante. Se invese se magna la noss pena cheta do da la noghera, cognen destacarghe la pelesina dal ghito, senò la insende massa.

## Prinsipali cùltivar

* *Sorrento* (prinsipale varietà in coltura spesalizzà in Italia)
* *Franquette* (Fransa)
* *Mayette*
* *Serr* (California)
* *Hartley*
* *Payne*
* *Lara* (altra cultivar frasexe)

## Altri projeti
Provinse de Itàlia

thumb|150px|sinistra|Corona par el titoło de ''provincia''.

En Itàlia, ła **provincia** ła xe on ente locałe teritoriałe el cui teritorio el xé  par estension inferior a queło de ła Rejon (e conprexo inte na soła Rejon) e conprende el teritorio de pì comuni. Ła disiplina de łe Province ła xe contegnù inte el titoło V de ła parte II de ła Costitusion (artt. 114 ss.) e, oviamente, in fonti primarie e secondarie che atua el disposto costitusionałe. Trane quełe autonome, tute łe provinçe łe fa parte de ł'Union de łe province d'Itàlia (Upi).

## Tabeła riasuntiva

## Varda anca
* Province itałiane
Łuna

Ła **Łuna** el xe el único satèłite natural de ła Tera. El astro pi visin (ła distansa mèdia intrà el sentro de ła Tera e ła Luna el xe de 384&nbsp;400&nbsp;km) e el pi grando conosesto. El so diàmetro el xe de meno de un terso del terestre (3&nbsp;476&nbsp;km), ła so superfisie ła xe na na quarta parte (37&nbsp;700&nbsp;000&nbsp;km²), e el so volume sirca 21&nbsp;860&nbsp;000&nbsp;km³).
El so sìnboło astronòmego el xe 16px|☾.

## L'oservasion de la Luna inte l'antichità
Inte i tenpi antichi no xera rare le culture, prevalentemente nomadi, che le credeva che la Luna la morise ogni note, sendendo intel mondo de le onbre; altre culture le pensava che la Luna inseguise el Sole (o viceversa). Ai tenpi de Pitagora, la xera considerà un pianeta al paro co i altri pianeti noti. Uno dei primi svilupi de l'astronomia xe sta la conprension dei sicli lunari. Xà intel V secolo a.C. i astronomi babilonexi i ga registrà i cicli de ripetision (saros) de le ecrixelunari e i astronomi indiani i ga descrito i moti de elongasion de la Luna. Pì vanti la xe sta spiegà la forma aparente de la Luna, le faxi, e la causa della Luna piena. Anasagora afermò pa primo, intel 428 a.C., che Sole e Luna i fuse dele prie sfèreghe, indove el primo emete luce la seconda la riflete. Seben i cinexi de la dinastia Han i credese che la Luna la gavese un'energia di tipo Ki, la loro teoria ametteva che la luce de la Luna fuse solo un rifleso de que la del Sole. Jing Fang, visùo tra il 78 e il 37 a.C., el ga notà anca che la Luna gaveva na serta sfericità. Intel secondo secolo dopo Cristo, Luciano di Samosata ga scrito un raconto indove i eroi i viajiava fino la Luna scovrendo che la gera disabità. Intel 499, l'astronomo indian Aryabhata mensionò inte la so òpara *Aryabhatiya* che la cauxa de la brilantesa de la Luna la xe proprio la riflesion de la luce solare.

## Proverbi
"*łuna in piè, marinaro sentà, łuna sentà, marinaro in piè*" vol dire "se el pescador vede ke ła łuna xe alta e xe ciaro ghe convien star fermo a tera, se invese el pescador vede ke ła łuna xe basa e xe scuro el pol partire coła barca".

## Gałeria de someje

Image:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|*Cráter Tycho* 
Image:Apollo 15 Tsiolkovsky crater.jpg|*Cráter Tsiolkovsky* fotografà da el Apolo 15
Image:AS8-13-2344.jpg|*Mar de la Tranquilidad*
Image:Mare Imbrium-AS17-M-2444.jpg|*Mar Imbrium* e el *cráter Copèrnico*


## Varda anca
* Luna blu

## Bibliografìa

* 

* 

* 

## Altri projeti

## Notasion
Barcis

**Barcis** (*Barcis* in furlàn) el xe on comune de 306 abitanti inte ła provincia de Pordenon.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega

## Galerie de someje

Lake-Barcis.jpg|El łago de Barcis


## Note
4349 Tibùrcio

**Tiburcio** (asteroide 4349) el xe un asteroide del xinturon prinsipal co un diàmetro de 26,14&nbsp;kilómetri, situà a 1,9839187&nbsp;UA. El tien na ecentrisidà de 0,2423725 e un periodo orbital de 1&nbsp;547,71 dí 4,24 ani.

Ła so velocidà orbitałe mèdia ła xe de 18,40596764&nbsp;km/s e lel ga na inclinasion de 10,73949º. El xe stà descoerto el 5 de zugno del 1989 da Werner Landgraf.

## Łigamenti foresti
* Diagrama orbital de el asteroide Tiburcio.
* 4349 Database Tiburcio (1989 LX).
Tera

Ła **Tera** ła xe el terso pianeta del Sistema Sołar, considerà ła so distansa al Sol, e el quinto par grandesa. El xe el único pianeta del universo chel se conose co vita. Se ga formà intel steso tenpo del Sołe e el resto del Sistema Sołar, 4.570 miłioni de ani fa. El so sìnboło astronòmego el xe . Ła ga un satełite soło: ła Łuna.

thumbnail|upright=2|centro|Planisfero terestre. Composision de foto da satèłite.

::Sirconferensa equatoriałe: 40.075.014 m
::Sirconferensa połar: 40.007.832 m
::Rajo de ła sfera equivołume: 6.371.000 m

## Altri projeti

## Linganbi foresti

## Notasion
Acuitania

Ł**'Aquitania** (en fransexe *Aquitaine*, in basco *Akitania*, in ocitano *Aquitania*) ła xe na rejon dea Francia sud-osidentałe. El so capòłogo el xe Bordeaux e ła xe divixa in sinque departementi. Altre sità inportanti łe xe Pau e Mérignac.

El teritorio de la region el confina co le region Poitou-Charentes a nord, Limoxin a nord-est e Miodì-Pirenei a est, oltre che co la Spagna (Aragona, Navara e Paexi Baschi) a sud. Le coste ocidentai le xe bagnae da l'Oceano Atlantego (Golfo de Guascogna).

La region la xe composta al so interior da 5 departementi: Dordogna (*Dordogne*), Zironda (*Gironde*), Landes, Lot e Garona (*Lot-et-Garonne*) e i Pirenei Atlanteghi (*Pyrénées-Atlantiques*)
Saldèo

**Saldèo** (nome ufisial in italian *Salcedo*) el xe un comune dei 1024 abitanti inte ła provincia de Vicensa.

## Evołusion demografega
Provincia de Teramo

Ła **Provincia de Teramo** ła confina a nord co łe Marche (Provincia de Ascołi Piceno), a est col Mar Adriatico, a sud co ła Provincia de Pescara, co ła Provincia de Ł'Aquiła a sud e a ovest, e col Lasio a ovest (Provincia de Rieti).

## Turismo
Intra łe prinsipałi atrasion turisteghe ghe xe:
* Atri: Sità d'arte, Ducato dei Acquaviva, cexe, monuminti, muxei, Riserva Naturałe dei Całanchi.
* Civitella del Tronto: fortezza borbonica e borgo della fortezza. 
* Teramo: cexe, monuminti e muxei. 
* Parco Nasionałe del Gran Saso e Munti de ła Łaga.

Intra łe łocalità turisteghe se ricorda anca Alba Adriatica, Fano Adriano, Giulianova, Martinsicuro, Pietracameła, Pineto, Roseto dei Abrusi, Silvi Marina, Tortoreto.

## Comuni prinsipałi

### Comuni de ła Provincia de Tèramo

## Łigamenti foresti
* Informasion soła provincia 
* Informasion so Teramo
4496 Kamimachi

**Kamimachi**. Asteroide nº 4496 de ła serie *(1988 XM<sub>1</sub>)*, descoerto el 9 de disenbre 1988 da Gisei (Giapon) da Tsutomu **Seki** (1930-).
## Comete
Nomenà co ła via en ndo vive el descoerxitor e da ndo el ga descoerto łe comete: 
* C/1961 T1 Seki = 1961 VIII = 1961 f
* C/1962 C1 Seki-Lines = 1962 III = 1962 c
* C/1965 S1 Ikeya-Seki = 1965 VIII = 1965 f
* C/1967 C1 Seki = 1967 IV = 1967 b
* C/1967 Y1 Ikeya-Seki = 1968 I = 1967 n
* C/1970 U1 Suzuki-Sato-Seki = 1970 X = 1970 m
* 153P/2002 C1 Ikeya-Zhang = 1661 C1

## Asteroidi
Intel periodo 1981-1998 el ga descoerto 211 asteroidi.
Òrdane Cistercense

L**'Ordane Cisteriense** (en łatin *Ordo Cisterciensis*) el xe on ordine monastico derivà da queło dei Benedetini.

## Storia
Ł'origine de ł'ordane ła resałe a San Roberto, abate de Molesme, quando inte'l 1098 el se ga trasferìo co na vintina de compagni inte na łocałità sołitaria visin a Digion, dita Citeaux (en łatin *Cistercium*, da chi el nome *Cisterciensi*), par aplicar inte ła so integrità originałe ła regola de San Benèto.
Òrdane de San Benéto

[thumb|[San Benéto da Norcia, Fondador de ł'Òrdane]]
Ł**'Òrdane de San Benéto** (en łatin **Ordo Sancti Benedicti** o, semplicemente, **O.S.B.**), popołarmente ciamà **Benedetini**, el xe on òrdane monastego oservante ła *Regoła* mesa a punto inte'l 534 da san Benéto da Norcia e che ga dà al monachezemo osidentałe la sua forma definitiva.

I monaci Benedetini no i xe mai sta serà inte i monasteri, ma i se ga dedicà ativamente a ła difuxione del mesajo cristian e i se ga difondesti prima in Itàlia e po al de łà de łe Alpi.

De gran importanẑa ga stat l'òpera de evanzełizasion fata inte łe tère britàneghe e zermaneghe inte'l VII e VIII secolo.

## Benedetini e Benedetine sełebri
* San Benéto da Norcia (480circa- 547)
* Santa Scołastica (480circa- 547)
* Papa Bonifacio IV (608-615)
* Papa Gregorio II (715-731)
* Papa Pasquale I (817-824)
* Papa Gregorio VII (1073-1085)
* Papa Vittore III (1086-1087)
* Papa Urbano II(1088)
* Papa Celestino V (1294)
* Papa Clemente VI (1342-1352)
* Benedetto d'Aniane (750-821)
* Costantino ł'African (1020 - 1087)
* Guido Monaco
* John Main
* San Gustavo
* San Domenico Abate
* Dom Perignon
* Anselm Grün

## Notasion
Baviera

Ła **Baviera** (o Bavaria), o **Łibaro Stato de Baviera** (en todesco *Bayern* o *Freistaat Bayern*), el xe uno dei sedexe ''Bundesland'' ("Stati federati") de ła Xermania.

## Zeogràfia fizega
El teritorio bavareze el ze caraterizà da ła kadena de łe Alpe e da el Avanpaeze Alpin a sud, da łe Base Montañe Orientałi a nordest (Masiso Turinzo-Frankone ko el Foktlant e Selva de el Alto Pałatinà-Bavareze), da el Paesazo a koste de  ła Zermania sudosidental al sentro e nordovest (Spesart e Ron Meridional e Žura Svevo e Žura Frankone).

I fiumi pi' inportanti i ze el Danuvio, ke el traversa ła banda sentral da ovest a est, e el Meno, ke el traversa ła banda setentrional da est a ovest.

## Aministrasion
miniatura|sinistra|Mapa dei ''Regierungsbezirke''
Ła Baviera ła xe divixa in sete distreti governativi (*Regierungsbezirke*), che i xe:
* Baviera Alta (*Oberbayern*) (Monaco de Baviera)
* Baviera Basa (*Niederbayern*) (Łantsùt)
* Franconia Alta (*Oberfranken*) (Bayreuth*[[Bayreuth]]*)
* Franconia Basa (*Unterfranken*) (Würzburg*[[Würzburg]]*)
* Franconia Media (*Mittelfranken*) (Ansbach*[[Ansbach]]*)
* Pałatinà Alto (*Oberpfalz*) (Ratisbona)
* Svevia (*Schwaben*) (Augusta).

miniatura|sinistra|Mapa dei ''Landkreis''
I distreti governativi łi xe sudivixi in 71 circondari rurałi (*Landkreis*)

e 25 sità extraçircondariałi (*Kreisfreie Stadt*):

### Sità
Cavedal e sità pì granda ła xe Monaco de Baviera.

## Polìtega
Łe elexion aministrative del 28 setenbre 2008 łe gaveva portà al governo del Land ła coałixion CSU - FPD. Intel parlamento del rejonal ghe xe 180 rapresentanti, che i jera cusì disribuii CSU 92, SPD 39, *Freie Wähler* (łiston apartitego) 20, B90/*Grüne* 19, FDP 16, miga iscriti 1.

Al *Bundesrat* el Land el xe rapresentà da 6 parlamentari.

## Economia
Al agosto 2012 el taso de disocupaxion el jera del 3.7%.

## Gałaria de łe someje

Berchtesgaden - Watzmann-Massiv von Norden.jpg|Masiso de el Vazman
Panorama_altmuehltal6.jpg|fiume Altmùl
Nürnberg Abend.jpg|panorama de Norinberga
Residenz_Würzburg-pjt.jpg|Residensa de Vurzburk, patrimonio ONUESC


## Notasion

## Altri projeti

## Łigamenti foresti

*  Sito ofixiałd del land
*  Tuto Baviera - portale soła Baviera
*  Portałe soła Baviera
Mühlhausen (Neumarkt in der Oberpfalz)

**Mühlhausen** el xe on comune todesco de sirca 4.500 abitanti, che el se cata inte el land de ła Baviera.
4643 Cisneros

**Cisneros**.- Asteroide nº. 4643 de ła serie *(1990 QD<sub>6</sub> )*, descoerto da Henri Edward **Holt** (1929- ) el 23 de agosto 1990 da Palomar.-

Nomenà in honor de Ernest Cisneros (1964- ), un geółogo.

A petision de M. Robinson, el nome el xe stà proposto da K. Verveka.-
Provincia de Monsa e Briansa

Ła **Provincia de Monza e de ła Briansa** (denominasion ofixial, inte ł'uxo comun anca *Provincia de Monza e Briansa*) ła xe na provincia de ła Łonbardia, istituia ł'11 de zugno 2004 e pienamente operativa dal 2009, data de łe prime ełesion dei rełativi organi de rapresentansa.

Capòłogo de ła nova provincia el xe Monza (sirca 121&nbsp;000 abitanti) e ła popołasion conplesiva dei 55 comuni che i ła conpone ła xe de sirca 850&nbsp;000 abitanti.

## Cołocasion giografega
Ła provincia de Monza e de ła Briansa ła conprende soło parte de ła rejon ziogràfega che storicamente ła se definise Briansa: ła conprende infati ł'area Monsexe (Monza co Viłasanta e Brugherio) e ła Briansa 'miłanexe' (co łe xone de Carate, Dexio, Łisone, Seregno e Sevexo, Vimercate), mentre el resto de ła Briansa ła xe conpresa inte ła parte meridionałe de łe province de Como e de Leco.

## Aministrasion
### Comuni
Ła lege istitutiva ła indica che el caołogo de ła provincia el xe Monza e che a ghe ne fa parte i 50 comuni de Agrate Brianza, Aicurzio, Albiate, Arcore, Barlassina, Bellusco, Bernareggio, Besana in Brianza, Biassono, Bovisio-Masciago, Briosco, Brugherio, Burago di Molgora, Camparada, Carate Brianza, Carnate, Cavenago di Brianza, Ceriano Laghetto, Cesano Maderno, Cogliate, Concorezzo, Correzzana, Desio, Giussano, Lazzate, Lesmo, Limbiate, Lissone, Macherio, Meda, Mezzago, Misinto, Monza, Muggiò, Nova Milanese, Ornago, Renate, Ronco Briantino, Seregno, Seveso, Sovico, Sulbiate, Triuggio, Usmate Velate, Varedo, Vedano al Lambro, Veduggio co Colzano, Verano Brianza, Villasanta, Vimercate.

El 9 de dicembre 2009, ai 50 comuni zà aderenti a se ghe ga zontà quei de Busnago, Caponago, Cornate d'Adda, Lentate sul Seveso, Roncello.

#### Comuni prinsipałi
* Monza - 123&nbsp;512 abitanti
* Lissone - 44&nbsp;609 abitanti
* Seregno - 44&nbsp;244 abitanti
* Dèxio - 41&nbsp;670 abitanti

## Note
Caldonazo

**Caldonazzo** el xe on comune de 3&nbsp;344 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Aministrazison comunałe

## Evołusion demografega
Pèrxen

**Pergine Valsugana** el xe un comune de sirca 21&nbsp;000 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Xemełagi
*  Amstetten dal 1999
*  Pergine Valdarno

## Evołusion demografega

## Gałeria fotografega

Image:Pergine - Il municipio.JPG|El munisipio
Imagine:Castel Pergine.JPG|El casteło


## Note


## Łigamenti foresti
* Połisportiva Oltrefersina
Sigle automobilistiche italiane

Ste qua łe xe tute le sigle automobilistiche italiane da quando łe xe stà introdóte inte el 1927 fin ad ancó (in corsivo łe province che no existe altro).

## Sigle de provincia dal 1927 fin deso

### Note




## Nóve province
Province di nuova istituzione approvate dal Parlamento inte el 2004 e non oncora operative (ne ze prevista l'attivazione dal 2009), le cui sigle sono state formalmente approvate co DPR n.133/2006 del 15 febraro 2006 (la distribuzione delle targhe co queste sigle non ha parò oncora avuto inizio):
* In Lombardia: Monza e Brianza MB
* Nelle Marche: Fermo FM
* In Puglia: Barletta-Andria-Trani BT
Folgaria

**Folgaria** (en cimbro: *Vielgereut*) el xe on comune de 3&nbsp;083 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Evołusion demografega

## Frazioni
Mezzomonte, Molini, Marangoni, Scandélli, Pèneri, Fontani, Carpéneda, Sotto il Soglio, Mezzaselva, Francolini, Erspameri, Colpi, Spilzi, Negheli, Costa, Nocchi, Fondo Grande, S. Sebastiano, Carbonare, Serrada, Nosellari, Buse, Tezzeli,Dazio,Pradisopra, Guardia

## Cołegamènti estèrni
Łéngua cinbra

sinistra|miniatura|Difusìon del Cibro intè'l Veneto

El **Cinbro** o **łéngua cinbra** el xe na łéngua germànica łigà co na vecia rama del bavaréxe che ła ga forti influense lesicałi e sintàtiche del vèneto e ła vien parlà o ła xe stà parlà in diverse varianti inte łe zone dei Sete Comuni de l'Altipian de Axiago, dei Trédexe Comuni de ła Lesinia e inte el paexoto de Luxerna.

## Orìxene germànica
Come exenpio de ła só orìxene germànica ghe xe ła declinasion dei nomi che ła distingue tri caxi nominativo, acuxativo e dativo (el tedésco el ga mantegnù anca el genitivo perso in cinbro) e anca tri xenari maschil, feminil e nèutro.

## Sete Comuni
Ła variante dei Sete Comuni ła xe stà descrita ben da Umberto Martello Martalar insieme co un vocabołario 'ndo che xe stà tirà fora 'sti exenpi qua sóto:

## Gramàtega
### Maschil
El maschil de artìcołi, nomi e agetivi (var. dei Sete Comuni):

* **Nominativo:** *Dar* guut*e* Mann (sojeto: *el bon omo* el varda)
* **Acuxativo:** *In* guut*en* Mann (ojeto: varda *el bon omo*!)
* **Dativo:** *Me* guut*en* Mann*e* (conpl. digo *al bon omo*)
### Neutro
El nèutro de artìcołi, nomi e agetivi (var. dei Sete Comuni):

* **Nominativo:** * 'S* guut*e* Khint (sojeto: *el bon fiol*)
* **Acuxativo:** * 'S* guut*e* Khint (ojeto: *el bon fiol*)
* **Dativo:** *Me* guut*en* Khinn*e* (conpl. digo *al bon fiol*)

## Influensa vèneta
Come exenpio de influensa vèneta gh'è ła costrusion progresiva del verbo * *'zeinan darnaach** +infinìo'' osìa leteralmente '' **èser drio** +infinìo'' (ital. stare facendo).

* **1°sing.** Ich pin darnaach essan (so' drio magnar)
* **2°sing.** Du pist darnaach gean (te si drio ndar)

== Influensa del itałian ==
Come influensa de l'itałian gh'è l'artìcoło col posesivo che no se pol mìa far in tedésco: ** *de* maain faméeja** (it. ''la'' mia famiglia) in tedésco el xe soło ''meine Familie'' e anca ** *de* maain Khindar*' (it. *i* miei figli) in tedésco el xe soło *meine Kinder* e anca in vèneto l'è soło *mé fiułi'' sensa artìcołi. Nomi come "faméeja" i tradise l'orìxene vèneta (faméja).

## Varda anca
* Trèdaze Comuni