10 de majo

El **10 de majo** el ze el 130° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 131° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 235 dì.

## Avegnimenti
* 946 – Consacrasion de Papa Agapito II
* 1291 – I nòbiłi scosezi i reconose l'autorità de rè Edoardo I d'Inghiltera
* 1297 – Do cardinałi co Jacopon da Todi e co do spirituałi fransescani i firmano el *"[[Manifesto de Lunghezza]]"*, un duro ato de acuza contra al Papa Bonifaso VIII
* 1497 – Amerigo Vespucci el dasa Càdeze par el so primo viajo inte el Novo Mondo
* 1503 – Cristoforo Colonbo el descuerze łe Ìzołe Cayman e łe bateza *Las Tortugas* par via de łe numarévołi tartarughe marine che caratariza ła fauna.
* 1534 – Jacques Cartier el descuerze Teranova
* 1752 – Benjamin Franklin el fa ła prima sperimantasion del parafùlmene
* 1768 – John Wilkes el vien inprezonà par ver scrivesto un artìculo par el *[[North Briton]]* che el crìtega forte Zorzi III. Sta asion ła pròvoca de łe revolte a Londra
* 1774 – Luigi XVI el devien rè de Fransa
* 1796 – Prima coałision: Napoleon Bonaparte el ga na vitòria decizionałe contra de łe forse austrìaghe al ponte de Lodi sol fiume Adda. I austrìaghi i perde 2.000 ómeni
* 1801 – I pirai barbareschi i declara guera ai Stati Unii
* 1837 – Crize bancària del 1837: łe banche de New York łe fałise e ła dizocupasion ła riva livełi de rècord
* 1857 – In India, Rivolta dei Sepoy contro l'ezèrsito britànego
* 1865 – Jefferson Davis, presidente dei Stati Confederai d'Amèrica, el vien caturà da łe trupe dei Stati Unii d'Amèrica arente de Irwinville (Georgia)
* 1869 – La Prima Ferovia Transcontinentałe, che ła liga i Stati Unii osidentałi a chełi orientałi, ła vien conpletada a Promontory Summit, Utah
* 1872 – Victoria Woodhull ła devien ła prima dona candidada a ła presidensa dei Stati Unii
* 1877 – La Romania ła se declara indipendente da l'Inpero Otoman, el reconosimento el rivarà el 26 de marso 1881, dopo ła fin de ła Guera d'indipendensa rumena
* 1906 – Inte el Pałaso de Tauride a San Pietroburgo se ga ła prima reunion de ła Duma, el novo parlamento de l'Inpero ruso
* 1908 – Sełebrada ła prima Festa de ła Mama
* 1924 – Edgar Hoover el vien nomenà cao de l'FBI
* 1933 – In Zermània, i nasisti i inpisa un grando inséndio de libri in pùblego
* 1940
**Seconda guera mondiale: La Zermània ła invade el Belzo, i Paezi Basi, e el Lusenburgo: scumìsia ła Canpagna de Fransa.
** Seconda guera mondiałe: Winston Churchill el vien nomenà primo ministro del Regno Unio
**Taca l'Operasion Fork, l'invazion de l'Islanda da parte de łe forse britàneghe.
* 1941
** Seconda guera mondiale: La Càmara dei comuni del Regno Unio ła vien desfada da un raid aèreo de ła Luftwaffe.
** Seconda guera mondiale: Rudolf Hess el se paracaduta in Scòsia sostegnendo de èsar in mision de paze
* 1960 – El sotomarin nucleare USS ''Nautilus'' el fa ła prima sircumnavegasion subàcuea de ła Tera
* 1963 – Su segnalasion del conponente dei Beatles George Harrison, ła Decca ła fa un contrato col grupo rock dei Rolling Stones
* 1967 – Co l'acuza del dòparo de stupefasenti i vien inprezonai Keith Richards, Brian Jones e Mick Jagger dei Rolling Stones
* 1979 – I Stati Federai de Micronèzia i se ciapa l'autogoerno
* 1980 – Taca in Japon ła comersalizasion del stra-fortunà videozugo *[[Pac-Man]]*
* 1981 – François Mitterand el ze sta ełezesto presidente de ła Repùblega Franseze. El ze el primo presidente sociałista in Fransa.
* 1988 – Michel Rocard el devien primo Ministro de Fransa
* 1994
** El Stato de l'Illinois el zustìsia el serial killer John Wayne Gacy par l'omicidio de 33 persone.
** Nelson Mandela el vien ełezesto presidente del Sudafrica
** Silvio Berlusconi el forma el so primo goerno
* 1997 – Un teramoto arente de Ardekul nell'Iran nord-osidentał el fa almanco 2.400 morti
* 2001 – Inte el Ghana, ła calca inte na partia de bałon ła fa pì de 120 morti
* 2002 – L'ajente de l'FBI Robert Hanssen el vien condanà co l'ergàstoło par ver vendesto notìsie segrete a Mosca in cànbio de schei e diamanti
* 2006 – Giorgio Napolitano el vien ełezesto presidente de ła Repùblega Italiana, el ze el primo presidente che el ze sta un esponente del Partio Comunista Italian
* 2007 – El primo ministro britànego Tony Blair el anunsa łe so dimision da ła guida del goerno

## Nasesti
## Morti
## Feste e ricorrense
### Sivili
Internasionali:
* Festa de ła mama in El Salvador, Guatemala, India, Itàlia, Mèsego, Oman, Pakistan, Qatar, Cuba
*Dì mondiale contro i Lupus

Eoropee:
*  *[[European Clean-Up Day]]*: Dì europeo de ła pulisia dei refudaji

### Rełijoze
Cristianèzemo:
* Santi Alfio, Cirino e Filadelfo, màrtiri
* Sant'Amalario Fortunato, véscovo de Treviri
* Sant'Antonino Pierozzi, véscovo
* San Calepodio, màrtire
* San Cataldo, véscovo
* San Comgall de Bangor, abate
* San Dioscoride de Smirne
* San Frodoino, abate
* San Giobbe
* San Giovanni d'Avila, sacerdote e dotore de ła Ceza
* Santi Gordiano e Epimaco, màrtiri
* San Guielmo de Pontoise, sacerdote
* Sant'Isidora de Tabenna, vèrzene in Ezito
* San Miro de Canso, eremita
* Santi Quarto e Quinto, martiri de Roma
* Santa Solangia, vèrzene e martire
* Beato Antonio da Norcia, fransescan
* Beata Beatrice I d'Este, mònaga benedettna
* Beato Enrico Rebuschini, sacerdote camillian
* Beato Giusto Santgelp, mersedaro
* Beato Ivan Merz, làego de ła Croàsia
* Beato Niccolò Albergati, véscovo
## In altri projeti