open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pupà Nadałe

miniatura
**Pupà Nadałe** (dito anca "**Popà Nadałe**", "**Pare Nadałe**" o co łe variante sensa "E" finałe) el ze na fegura prezente in tante culture che ła distribuise i regałi a i tozatełi, de sòłito ła sera de ła viziłia de Nadałe. Pupà Nadałe el ze na fegura inportante de ła tradision nadałisia de ła siviltà osidentałe, oltra che in Amèrega, in Japon e in altre parte de l'Azia oriental.

## Orìzene
Tute le version del Pupà Nadałe de deso, ciamà *Santa Claus* inte i paezi anglòfoni, łe vien sora de tuto dal steso parsonajo stòrego: San Nicoła, véscovo de Myra (oncò Demre, sità situada inte ła Turchìa de deso), del cuałe par ezenpio A se dize che el ga catà e reportà in vita sincue bocia, rapìi e copài da un osto, e che par cuesto el jera considerà el protetor de i bocia. L'apeładivo Santa Claus el vien fora da Sinterklaas, nome ołandeze de San Nicoła.

### Caza de Pupà Nadałe
Ła caza tradisionałe de Pupà Nadałe ła canbia drio łe tradision. Inte i Stati Unii A se pensa che l'àbite al Poło Nord (situà par l'ocazion in Alaska) ma in Cànada el só łaboratorio el ze indegà inte el Nord del paeze; in Europa ła ze pì difondesta ła version finlandeze che ła ło còłoca inte un viłajo rente a ła ben pì granda sità finlandeze de Rovaniemi, in Łaponia, ezatamente inte el Sìrcoło Połare Àrtego.

## Note
Videozugo

miniatura|Màchine pa i videozughi
El **videozugo** el ze un zugo jestìo da un dispozidivo ełetrònego che el parmete de interajir co łe imàjine de un schermo. El tèrmene zenaralmente l'ìndega un software, ma in serti cazi el połe referirse anca a un dispozidivo hardware dedegà a un spesìfego zugo. Chi che el dòpara un videozugo el vien ciamà "videozugador" o "gamer" e el se serve de una o pì perifèreghe de input 'fà el joystick, ła tastiera, el gamepad evc.

El ze nasesto za a partir da i ani 1950 inte i anbienti de reserca sientìfega e inte łe facoltà univarsitarie meregane, e'l ga vù el só dezviłupo a partir da ła seconda metà de i ani 1970.

## Zènari
Come calsìase zugo, el videozugo el połe raprezentar robe astrate o reprodur sinbołegamente determinadi contesti culturałi, ciapàndołi fora dal só ànbito e aplegàndołi a contesti e situasion che i połe ndar da ła simułasion pì fedełe a ła parodìa. Da ła nàsita, i videozughi i se ga drioman evołùo formando man man dei zènari conpletamente difarenti tra de łori, co mecàneghe de zugo difarente e difarente abiłità dimandà al zugador. I prinsipałi grupi inte i cuałi A se połe divìdar i videozughi i ze do: *simuładivo* o *arcade*.

Un zugo *simuładivo* l'è un zugo bazà so ła simułasion de łe règołe del mondo reałe; chi che l'opta par programar un zugo orientà so 'sto zènare el sa che el zugador el vołe pasar anca ore del só tenpo zugando a calcosa de mìa za visto e difìsiłe asà. Un zugo de guida co ła reałe raprezentasion de ła fìzega, opur un zugo de guera indóe che co un soło colpo ła partìa ła fenise, i ze òtemi ezenpi. El zugo *arcade* invese l'è l'ezato oposto. Chi che el serne un zugo arcade no'l ga voja de ndarghe drio a l'aprendimento de łe mecàneghe de un zugo masa conplegà, e el só ùnego deziderio el ze cueło de aviar el zugo e gòdarseła a l'istante, evitando se posìbiłe de łèzar el manuałe.
Tran sabiera de l'ATM

thumb|Sabiera 706
I **tran sabiera de l'[[ATM (Miłan)|ATM]]** i xe dei tran co ła sabiera doparai so ła rede dei tran de Miłan par alsar l'aderensa so łe sine co che ghe xe piova o neve.

I tran i xe 702, 704, 705, 706, 712, 713, 717, 718 e 719 e ła 705 ła xe anca całà e i deriva tuti dal tran ATM 700, ancò tran storego.

## Note
*TRAM Matricola 705
*TRAM Matricole 702, 704, 706, 712, 713, 717, 718 e 719
Wikimedia Ciłe

thumb|Logo par ła Wikimedia Ciłe
**Wikimedia Ciłe**, asociassion par ła difuxion de ła conosensa libara, xe ła varsion ciłena de ła Wikimedia Foundation, Inc.

L'asociassion, che no ga fini de lucro, opera ne el setore de ła cultura e del saver contribuendo ativamente a ła difuxion, miglioramento e avansamento de el saver e de ła cultura ne el paexe e el mondo; in particolar modo ła se ocupa de promovere e sostegnere ło sviłupo e łe tradussion in łéngua spagnoła de i projeti de ła Wikimedia Foundation, Inc.

Ła Wikimedia Ciłe persegue i propri fini sia direttamente, che in cołaborassion con altre organixassion e enti che i ga el steso fin istitussional.

## Varda anca
* Wikimedia Foundation
* Wikimedia Mèsego
* Wikimedia Arxentina
* Wikimedia Uruguay

## Linganbi foresti

*  Sito uficiałe de l'asociassion
McDonald's

Ła **McDonald's** Corporation ła xe ła major caena de restoranti de fast food inte el mondo e ła xe de orìxene statunidense.

Ła jestise łe só fiłiałe diretamente, o par via franchising.

Ła sede ła xe a Oak Brook, un soborgo de Chicago inte el Stato de l'Illinois.

I restoranti McDonald's i xe difondesti par tuto el mondo e i xe deventà uno de i sìnbołi pì riconosìbiłi de ła cusì dita globałixasion, de'l stiłe de vita frenètego e de'l consumixmo moderno.

## El łogo
El łogo de ła McDonald's el ciapa el nome de "archi indorà" (da l'inglexe *golden arches*). Cuesto el xe costituìo, apunto, da do archi de cołor xało che, intersecàndose inte un punto, i forma ła łétera "M". I xe stà uxà par ła prima volta inte el 1962 cuando che A se ga desidesto de integrar i archi de cołor xało inte ła strutura de i vari restoranti de ła caena de fast food. Inte el 1968, dopo ła desixion de ła multinasionałe de canbiar ła strutura de i só restoranti, A se ga preferìo costruirli doparando ła forma de'l łogo, trasformàndołi inte ła "M" de McDonald's. Oncò i rexulta èsar intrà i łoghi pì noti de'l mondo.
Bic

Ła **Bic** ła xe na dita che ła se cata a Clichy, Fransa, fondà inte el 1945 dal baron de Torin Marcel Bich, primo inte ła produsion de roba da cansełerìa come par exenpio ła cràsega pena a sfera (el nome BIC el vien tra l'altro da l'abreviasion del só conjome). Dopo del gran suceso otenjù e l'afermasion in sto canpo ła ga inscuminsià a produr altri prodoti da doparar e da butar ja suito come i acendini e raxuri da barba.

## Storia
Ła BIC ła xe sta fondà in Fransa da Marcel Bich insieme co Edouard Buffard inte el 1945. I do i ga conprà na fàbrega e i ga inscuminsià ła produsion de matite e de pene stiłogràfeghe. Inte el desenbre del 1950 Marcel Bich el ga prexentà ła só pena a sfera e el ła ga ciamà BIC. Ła H in fondo ła xe sta cavà vìa par evitar na posìbiłe pronunsia mìa propio justa in inglexe (Bich → ing. Bitch, canja).

Bich el ga otenjù i diriti de breveto da l'inventor arxentin-ungarexe Lásxló Jóxsef Bíró e el ghe ga mejorà el mètodo de produsion. Deso el modeło pì vendùo l'è el Cristal.

Par cuel che A evarda i acendini, ła BIC ła ga el primato de łe véndite par cueli che A se dòpara e se buta ja.
Giuseppe Conte

## Biografia

Se parla del primo prexidente del consejo Italian che el provien da ła basa itàlia dai tenpi de Ciriaco De Mita inte el 1988 e el xe in pì el primo prexidente del consejo che ga goernà inte ła stesa lejixladura co do majoranse de orientamento pułitego contrario, prima de çentro-drita (Liga - M5S) e dopo de çentro-sanca (PD - M5S - LEU - IV).
Mariano Rajoy

**Mariano Rajoy Brey** (Santiago de Composteła, 27 de marso 1955) xe un połidego spagnoło. El xe stà presidente de ła Spagna dal 21 de disenbre 2011 al primo de zugno 2018, col Partio Popołar.

## Vida e Cariera
### Xoventù
Mariano Rajoy xe nasù el 27 de marso del 1955 a Santiago de Composteła, fin da xovane el xe intrà inte el partio *Ałeansa Popołar* (deventà poi Partio Popołar).
### Ministro
Inte el 1996 xe deventà ministro de ła publega aministrasion col goerno Aznar e po dal 1999 ministro de ła publega istrusion e de ła cultura.
### Primo Goerno Rajoy
El 21 de disenbre del 2011 deventa presidente de ła Spagna. Inte el 2013 vien indagà co altri 62 deputai (4 ministri) par apropiasion indebita de fondi publisi par un vałor de tanti mijardi e corusion, ma no xe stà condanà par mancansa de prove.
### Segondo Goerno Rajoy
Dopo łe ełesion del disenbre 2015 e zugno 2016, che no łe ga portae a na majoransa, par no tornar na tersa volta al ełesion el 4 de novenbre 2016 vien forma in secondo goerno Rajoy.
### Crixe Catełana
El 1° de otobte 2017 in Catełogna xe sta fat un referendum par l'independensa e el goerno Rajoy el ga mandà ła *[[Guardia civil]]* par fermar sto ato ilegałe pa' ła costitusion spagnoła. I sbiri i ga secuestrà łe urne e łe schede dei seji che i xe riusìi a sarar, mandando al ospedal sirca novesento siviłi tra cuełi che, pasifegamente, i defendeva i seji pa' inpedir el secuestro.
El 27 de otobre el parlamento catełan, visto el rexultà referendario, el ga aprovà ła dichiarasion unilaterałe de independensa da ła Spagna. A chel ponto el goerno Rajoy, grasie al apojo parlamentar del PSOE e de Ciudadanos, el ga aplicà el artìcoło 155 de ła costitusion, cavàndoghe l'autonomia a ła rejon catełana.

### Sfiduçia
Dopo el cusì dito caxo Gürtel, che ga portà a ła łuxe ła corusion e i fondi neri del PP e del Goerno Rajoy, el 1° de zugno del 2018 el parlamento spagnol ga sfidusà el goerno Rajoy co 189 voti a favor e 169 contro.

## Notasion
Lorenzo Fontana

## Biografia

Esponente de ła Lega Nord, dal 29 de marzo 2018 el ze uno dei quatro vicepresidenti de ła Camera dei deputati e dal 1º de zugno del steso ano Ministro par la famiglia e le disabilità in tel Governo guidà da Giuseppe Conte.
Erika Stefani

## Biografia

sponente de ła Lega Nord, dal 1º de zugno 2018 ła ze Ministro pper gli Affari Rejonali e le Autonomie in tel Governo guidà da Giuseppe Conte.
Candidaura de Unidà Popołare

{{
Ła **Candidaura de Unidà Popołare** (in łéngua catełana: *Candidatura d'Unitat Popular*, in sigla **CUP**) el xe un partio poìdego catełan de sanca radicałe chel xe s-cierà par l'independensa dei Paexi catełani.
Alessio Morosin

**Alessio Morosin** (nasesto el 20 de zugno del 1955 a Noał) el xe on avogador e poidego vèneto venetista.

El xe stà consijer rejonał e el xe soratuto conosesto par esar on dei fondatori e presidente onorario de Independensa Vèneta e esar stà candidà presidente al ełesion rejonał del Vèneto del 2015 co IV.

## Vita

### Xoventù

Alessio Morosin el xe nasesto el 20 de zugno del 1955 a Noał. El ga fato l'Università de Pàdoa e el se ga łaureà en łexe inte el 1981.  Dopo ła łaurea el xe deventà avogador al foro de Venesia.

### Carièra poìdega

El xe intrà en poidega co ła Łiga Vèneta inte i primi ani '90 e par łe so idee e ła so braura el xe stà incaregà al Conséjo Rejonał del Vèneto al Ełesion rejonał del Vèneto inte el 1995.

Vero vènetista, el se ga fato conosar par esar stà el autor de ła risołusion 42/1998, dal titoło *I popołi de ieri e de ancò e el dirito al autodeterminasion*, sol dirito al autodeterminasion del popoło vèneto. Ła risołusion ła xe stà aprovà a majoransa del Consejo Rejonał el 22 de avrił 1998.

El so forte vènetismo ga portà Morosin a łasar ła Lega Nord inte el otobre del 1998, par far nasar a ła Łiga Vèneta Republica, co anca Fabrizio Comencini e altri cuatro consijeri rejonai.

Distintose par łe so idee e ła so braura, inte el 2004 el xe stà incaregà presidente del partio, caréga tegnesta fin al 2007. Inte el setenbre del 2010 el ga guidà a ła nasita del partio Vèneto Stado drento che el xe intrà e diventà on menbro inportante.

El 12 de majo del 2012 lu e altri noti poideghi independentisti vèneti i ga fato nasar el movimento Independensa Vèneta (IV), e el ghe xe deventà presidente onorario.
Deventà indescuso lider del partio ło ga fato cresar e 'l ga portà intrar altri poideghi cofà Lucio Chiavegato e Fabio Padovan.

Morosin ga scrito anca on łibro *Auto•Determinasion* (*Self•Determination* en inglexe) tradusesto en varie łéngue uxà inte łe università britaneghe cofà testo, el parla del dirito al Autodeterminasion dei popołi e de ła via par l'Independensa de ła Repùblega Vèneta; el xe stà publegà el 19 de avrił del 2015.

Morosin sostegnù da Independensa Vèneta el ga corsesto par l'ełesion rejonał del Vèneto inte el 2015 e ga ciapà el 2,6% e 55.760 voti, ma no ga podù ver careghe en Consejo Rejonał. Independensa Vèneta e el stes Morosin i ga dito che el risultà, pì ceo de chel che se spetea, jera dovù a ła creasion de pì łiste sivete che łe sostegnea scuaxi tuti i candidai, soratuto una de nome *Indipendenza noi Veneto* (el noi jera scrito masa en picenin) col nome conpagno a chel de Indipendenza Veneta e al fato che Morosin e Independensa Vèneta łe jera stae tajae fora dai mexi de comunicasion e dibatiti poideghi so tełevixion, radio, xornai, ecc...

Alessio Morosin xe stà on dei ugnoi a gaver rinunsà al vidałisio so pì de 4000 ex parlamendari, senadori e consijeri rejonai el xe stà el primo a gaveghene rinunsà e xe stà seguì sol da 9 altri poideghi.

## Òpare
Alessio Morosin ga scrito anca on łibro:

* *Auto•Determinazione* (*Self•Determination*), 2015.

## Notasion
Václav Havel

__HIDDENCAT__

thumb|Havel
**Václav Havel** (Praga, 5 de otobre 1936 – Hrádeček, 18 de disenbre 2011) el xe stà un statista, dramaturgo e sagista ceco, ultemo presidente de ła Cecoslovachia e primo de ła Cechia.

Protagonista de ła Revołusion de Vełudo e de ła tranxision de ła Cecoslovachia a un Stado democràtego, el ga sostegnùo e portà vanti połiteghe de łiberałismo, insieme a idee de umanitarismo, de anticonsumismo, de anbientałismo e pa' ła democrasia direta e ła susidiarietà.

## Varda anca
*Václav Klaus
*Forum Sìvego
Cuatro Inperadori

I **Cuatro Inperadori** (四皇 *Yonkō*) i ze de i parsonaji che i conpare inte el manga japoneze *[[One Piece]]* dizenjà da Eiichirō Oda. I ze i comandanti de łe cuatro ciurme de pirati pì forti in asołuto inte el mondo de *One Piece* e i dòmina incontrastài tuto el Mondo Novo. Onji inperador el ze considarà na parsona asè forte e parigołoza, e solche in puchi i se azarda a sfìdarli o a mancàrghe de respeto. L'ezistensa de i Inperadori ła ze stà revełà da Monkey D. Garp inte el finałe de ła saga de Enies Lobby. A savemo donca che i Cuatro Inperadori i ze sti cuà: **Shanks** “El Roso”, **Charlotte Linlin** “Big Mom” (let. “Ła Mamona”), **Kaido** “de łe Sento Bestie”, **Marshall D. Teach** “Barbanera”. Vanti de ła Bataja Granda de Marineford a’l posto de Barbanera el jera inperador Edward Newgate “Barbabianca”, conosesto par èsar l’omo pì forte de’l mondo e copà in cheła bataja purpio dal pirata Barbanera che cusì el ga ciapà el só posto. I Cuatro Inperadori i ze i paroni asołuti de’l Mondo Novo siben che nisun de łuri el sipia bon de prevałer sora de chełaltri, e njanca ła Marina ła sarìa bona de contrastarli se la gavese da frontarli tuti insenbre o anca do a ła volta: par 'sto motivo onji 'olta che un inperador el ghe proa a incontrarse o scontrarse co n'altro el cuartier zenarale de ła Marina el va in màsemo ałarme par paura che 'sti cuà i meta su na ałeansa o na guera masa granda. I convive su che’l toco de mar in virtù de un dełicato ecuiłibrio che el stà in piè a mezo de ałeanse co chełaltre ciurme, ma anca a mezo de crìmini e de tramaci małavidozi e onjun el ga na ciurma fata su co parsonaji strapotenti e asè parìgołozi. Par de pì, oltra che ła ciurma, i ga a despozision na vera e propia armada de mar fata su co varie divizion navałi, onjuna de 'ste cuà capitanada da un comandante che el responde diretamente a l'inperador. A ze da dir che fin deso A no łe ze mai 'sta mostrà łe divizion de Shanks. In virtù de tuta 'sta forsa i ze paroni de łe varie ìzołe semenàe par el mar del Mondo Novo e onjuna de 'ste cuà ła ze soto ła protesion de ła bandiera del respetivo inperador.

## Shanks
## Charlotte Linlin
## Kaido
## Marshall D. Teach

## Varda anca
* One Piece
* Parsonaji de One Piece
* Glosaro de One Piece
* Jeografìa de One Piece
* Eiichirō Oda
Juri De Luca

**Juri de Luca** (Vitòrio, 2 de zenaro del 1988) el xe on poidego, inprenditor e maistro de sìi vèneto.

El xe portavoxe del movimento poidego Independensa Vèneta, des intrà inte el Partio dei Veneti e consijer comunał de Capèa.

## Vida e Carièra

Juri De Luca el xe nasù a Vitòrio el 2 de zenaro del 1988, ma el xe de Capèa, on paexin tacà a Vitòrio, 'ndo el xe cresùo e ghe vive.

Dal zenaro del 2007 el łaora inte el inprexa de fameja *Elio de Luca*, che se ocupa de legnami, e dal zenaro del 2013 ghe xe deventà responsabił aministradivo. Inte el disenbre del 2007 'la xe deventà anca maestro de sìi. Inte el 2009 el ga tacà i studi de economia al Università de Ùdin.

### Carièra poìdega
Łe so idee independentiste ło ga portà intrar in poidega col movimento poidego Independensa Vèneta.
Deventà menbro ativo e inportante inte el movimento a marso del 2016 el xe stà nominà vise primo consijer de Independensa Vèneta.
A majo del 2017 De Luca el se candida co IV al ełesion del so comun, Capèa, in sostegno al candidà sindico Gilberto Cannella e vien ełeto consijer comunał el 11 de zugno.
El 14 de otobre del 2017, durante l'asenblea de IV, de Luca vien nomenà novo portavoxe, nova caréga mesa al posto del primo consijer, de Independensa Vèneta.

## Notasion
In utroque iure

Ła łocusion en łatin **in utroque iure**, tradota a ła łetera, signifegà "intel un e inte el altro dirito" e vien uxà inte łe università eoropee par dir de on dotor łaoreà in dirito sivił e in dirito canonego.

## Notasion
Léngua bùlgara

Ła **łéngua bùlgara** ła xe na łéngua indoeuropea apartenente a ła famèja de łe łéngue slave del sud.
Insieme a ła łéngua maçedone la forma el grupo de łe łéngue slave del sud-oest. Lore łe ga molte carateristiche che łe fa difarente de łe altre łéngue slave del sud: L'ełiminasion de ła declinasion de caso gramàtegałe, el svilùpo de un sufiso par l'articoło definito e ła mancansa del infinitivo verbałe.

Ła łéngua bùlgara, oltre che in Bulgaria, ła ga diventà ufisiałe ntel Union Eoropea ntel 1 de zenaro del 2007.

## Storia
Ła łéngua bùlgara l'è ła pi antica łéngua scrìa e łeterarea intrà łe łéngue slave. Inté ła metá del sècoło IX (863) i fradeli santi Cirilo e Metodio, orizinai da Salonico, i ga creà el alfabeto glagolitigo, secondo el sistema fonètico de ła parlà bùlgara antica e i ga fato na tradusion de ła Bìbia dal greco al'antico Bùlgaro.

## Relasion col Macedone
Fin al periodo imediatamente seguente a la fin de ła Seconda guera mondiale, tuti i bulgari e la majoransa dei linguisti stranieri i ga referìo ai diałeti de l'area de ła moderna Bulgaria, del Nord de Masedònia e parti del nord de ła Grecia come un grupo de diałeti bùlgari. Dòpo ła proclamasion de ła Replubega Socialista Macedone come parte de ła Federasion Yugoslava, le nóve autorità le ga scominsià co mizure che se le ga sovraposte su el sentimento pro-bùlgaro inte parti de ła so pròpia popolasion e inte el 1945 na Léngua Macedone xe sta codificà. Dòpo el 1958, quando la presion da Mosca la xe deventà pi picola, Sofia xe tornà indrìo ala vizion de che la Léngua Macedone no ła xe ezistente separadamente. Ancoi, linguisti bulgari e grechi, ansi come alcuni linguisti stranieri i considera i dialeti macedoni come bùlgari. Secondo sociolinguisti, la question se la léngua macedone la xe o no un diałeto inte ła léngua bùlgara ła xe na question politega parchè  no'l xe posibile giudicare solo linguistegamente in razon del dialect continuum.

## Notasion
Passo Fundo

**Paso Fundo** (*Passo Fundo* in portoghexe) ła xe na sità inte el sud del Braxil ntel stato del Rio Grando del Sud. Ła xe ła pì granda sità del nord del stato,ła so popołasion ła xe de sirca 198.799  aneme. Ła ga on gran numaro de costrusioni, sta roba ła fa una de łe sità co ła densità pì granda del stado.
Ła sità ła xe conosìa come "Cavedał del mexo altopian", "Cavedał Nasionał de ła łeteratura" e "Cavedał del Nord".

## Istòria
El comun de Passo Fundo, emansipà in 28 de zenaro de 1857, el ga ła so fondasion dal 1827, cofà risoltato del ocupasion del Mexo Altopian e del'Alto Uruguay, el so teritòrio orixinał ancoi ospita 107 comuni del Rio Grande do Sul. El ga sto nome in razon de un fiume del steso nome.

La Rivolusion Farroupilha quasi causa la scomparsa de Passo Fundo. Intel 1833 la region la gavea 419 abitanti. Quando la fin dela rivolusion l'era rivà, intel 1843 ghe xera sirca 60 persone in pòvare condisioni.

Ani dopo, inte la fin del siglo, so teritòrio el xe stà lógo de na dele pi insangonà batàje dea Rivolusion Federalista: La Bataja del Pulador.

Intel april de 1964, el governador Ildo Meneghetti el ga movesto el governo del stado del Rio Grande do Sul a Passo Fundo par 4 dì in razon del scominsio dela detatura militare in Braxile a 1 genaio.

## Notasion
Bartolomeo Cristofori

**Bartolomeo Cristofori (**Pàdoa, 4 de majo 1655 – Firense, 27 de zenaro 1732) xe stà un cenbalaro, organaro e un lautaro vèneto.

El vien ricordà par gaver inventà el *Fortepian*.
Felipo VI de Spagna

thumb|60px|Monograma de Felipo VI
thumb|60px|Stema Reał de Felipo VI
**Felipo Joàni Pagoło Fónso de Tuti i Santi de Borbón e Gresia** (*Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia* en spagnol) (Madrid, 30 de zenaro 1968) el xe el re de Spagna co el nome de **Felipo VI** (Felipe VI en spagnol).
El xe el fiol de el re Joàni Carlo I de Spagna e de ła rejina Sofia de Gresia.
El xe deventà re el 19 de zugno de el 2014 dapò che so pare el re Joàni Carlo I ga łasà el trono el dì prima.

## Vida
Felipo VI el xe nasù el 30 de zenaro de el 1968 a Madrid.
Inte el 1977 deventa prinsipe de łe Asturie, titoło dà ai futuri re.
Dapò łe scoe taca l'istrusion miłitar a l'Academia Zenerał de Saragosa, a ła Scoa Navał de Pontevedra e a l'Academia Zenerał de el Aria de San Javier.
El ga studià łexe e economia a l'Università de Madrid.
Inte el 2004 ga ciapà cofà mujer ła xornaista Letisia Ortiz Rocasolano.
El 18 de zugno de el 2014 el re Joàni Carlo I ga łasà el trono en favor de el fiol Fełipo, che el xe deventà re el 19 de zugno, el stes dì xe deventà anca Cao de el esersito de Tera, Aria e Mar.

## Nome

Inte el so nome Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos, Felipe (Felipo) vien da el primo Borbon che ga regnà so ła Spagna, Felipe V, po ghe xe i nomi dei do noni Juan de Borbón-Spagna (Joàni) e Paolo (Pagoło), el nome de el bisnono Alfonso XIII de Spagna (Fónso) e de *tuti i Santi*, tradision de ła fameja Borbón.

## Notasion


## Altri projèti
Partio Democràtego (Stati Unii de l'Amèrica)

{{
El **Partio Democràtego** dei Stati Unii de ła Mèrica (*Democratic Party* in inglexe) el xe ancùo, co el Partio Republegan, on dei do majori partii poìdeghi dei Stati Unii.

Dopo łe divixion del Partio Democràtego-Republegan inte el 1828 el se xe metesto a ła drita del Partio Republegan, ma po se xe spostà pì a sanca col New Deal (), anca se fin ai ani sesanta del novesento tanti Democrateghi sudisti de drita conservadori jera a favor de ła segregasion rasiał. Ła fiłoxofia a favor de ła clase łaoradrixe de Franklin Delano Roosevelt ciamà łibarałismo inte i Stati Unii, co el progresismo, el xe stà on dei pì inportanti punti del programa fin dal 1932. Ste nove posision del partio Democràtego łe ga fat perdar i voti dei Stadi del Sud e gran parte de łe ełesion, fin ai ani novanta cuando par vinsar łe ełesion Bill Clinton se xe spostà so ła pì sentrista *[[Tersa Via]]*, che ga seguìo anca Barack Obama.

Ancò el Partio Democràtego el ga ła minoransa de łe careghe inte ła Canbra dei Rapresentanti e al Senado e el xe in minoransa anca a łivel federał e inte el numaro dei goernadori dei 50 stadi, parché  ghi né ga sol che 16.

## Notasion


## Altri projèti
Luisa Ronchini

## Biografia
Nata a Bergamo inte el 1933 ła se gà trasferio prima a Bolzan e dopo a Venesia, dove che ła gà tacà łavorar come ceramista. Qua ła gà tacà frequentar grupi anarchici e na libreria, dove che ła gà descoverto i dischi del musica popołar. Spronada da I Dischi Del Sole ła gà tacà firar par całe e strade de Venesia, Ciosa e Treporti, registrando col registrator ła musica popołar de ch'i posti.

Inte el 1965 ła regstra el primo disco, l'EP *Nineta cara* par I Dischi Del Sole, insieme col chitarista Frnco Baroni. Inte el 1964 ła forma, insieme co Gualtiero Bertelli el Canzoniere Popolare Veneto, inte el 1965 ghe entra anca Alberto D'Amico. El grupo el mete insieme el spetacoło *Tera e aqua*, che el presenta par ła prima volta a Venesia el 7 april. Dal spetacoło vien publicà el disco *Addio Venezia addio*.

Luisa Ronchini contina sonando in giro in tanti concerti, insieme co artisti importanti come Gigi Proietti e publicando altri dischi col Canzoniene Popolare Veneto e da soła.

Inte el 1986, insieme co Alberto D'Amico, utiłizando el soranome de Osvaldo e Vincenza, i canta quatro canzon anticlericałi par ła radio libara Radio Gamma 5, che łe vien publicae in musicaseta da ła stesa radio.

Inte el 1990 ła publica na racolta de testi de canzon inte el libro *Sentime bona zente*.

L'ultimo concerto ło gà tegnuo inte el 1993, in ocasion de łe cełebrazion de ła nasita de ła Camera del Lavoro de Venesia, insieme co Gualtiero Bertelli, Alberto D'Amico e tanti altri.

Ła xe morta el 31 de luglio del 2001 par na rara małatia.

## Discografia parziałe
### Album
* 1975 - *Semo tutte impiraresse*
* 1977 - *Mi vo' a cantar di Chioza... la chiara stela*
* 2002 - *Re Orso*

### EP
* 1965 - *Nineta Cara - Canzoni  popolari veneziane*

### Singołi
* 1967 - *Tera e aqua*
* *Sulla linea di condotta da tenere di fronte agli interrogatori in questura* (insieme co Gualtiero Bertelli)

## Libri
* *Sentime bona zente* (1990)

## Note


## Voxe corełae
* Alberto D'Amico
* Canzoniere Popolare Veneto
* Gualtiero Bertelli

## Linganbi foresti
* 
* 
* 
* 
*
Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense

**Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense** (Conosìo sol come **Grêmio** ) l'è na squadra braziliana de balon dela sità de Porto Alegre inté'l stado del Rio Grande do Sul. La ze stà fondà a 15 setembre 1903. I so colori sociali i ze el negro, bianco e azuro. La squadra la ga come soranomi "tricolor imortale", "tricolor dos pampas", "tricolor gaùcho" e "Re de cope". 
La ga vinto la Copa Libertadores d'Amèrica par tre volte (che la fa la squadra braziliana con pi titoli insieme a São Paulo e Santos) e vice campion in altre due oportunità, èsar drìo l'unica squadra braziliana a arivar inte ła final in quatro decade difarente. L'è anca la prima squadra fori del Sud-ovest braziliano a conquistar titoli de dimension continental e mondial, esendo campion d'Amèrica e del Mondo intel 1983. L'è anca bi-campion dela Recopa Sudamericana. La ga conquistà anca due Campionati Braziliani Serie A, un Campionato Braziliano Serie B, sinque Copa del Brazile (el pi gran vinsitor) e una Supercopa del Brazil (Recordista insieme al Corinthians). La ga vinto el Campeonato Gaùcho 37 volte.

La squadra la ga revelà inportanti zugadori internasionali come Lucas Leiva, Émerson Ferreira da Costa, Douglas Costa, Renato Portaluppi e Ronaldinho Gaúcho.

## Altri projeti
Numarasion romana

thumb|Numari Romani (dal 2 al 9).
El **Sistema de Numarasion Roman** (o **Łatin**) el xe on sistema de numarasion co xonta nasùo inte ła vecia Roma e uxà in tut el Inpero Roman cofà ugnoło sistema fin a a fin del Evo de Mexo e uxà come sistema segondareo fin ai dì de ancò.

A numarasion romana no a xe de poxision ma co xonta.

## Notasion


## Altri proxeti
Palermo Football Club

Ła **Palermo Football Club** (conosesta cofà el **Palermo**) ła xe na scuadra de bałon de ła sità de Palermo che xuga inte ła Serie B.
2022

El **2022** (MMXXII en numari romani) el xe on an del XXI secoło.

## Avegnimenti

### Mùxiga
### Atività fìxega

## Nasesti

## Morti

## Altri proxeti
Burgravià

La **Comunità Comprensorial del Burgravià** (tod: *Bezirksgemeinschaft Burggrafenamt*, tal: *Comunità comprensoriale Burgraviato*) la xe una de le oto Comunità Comprensoriale de l'Alto Adese, creada inte l'ano 1971. Orisenariamente la chiapava rento 23 comuni, inte el 1973 xe intrai i comuni de Partschins/Parcines, Plaus, Naturns/Naturno, inte el 1986 xe intrà el comun de Meran.
La superficie total la xe de 1.101&nbsp;km² co la povolazion de su par zo 100.000 abitanti.
El cavologo el xe Meran, la comunità la confina co l'Austria e la Val de l'Isarco Alta a nord, el Trentin (Val de Non) e la Comunità de l'Oltradese-Adesina Bassa e Bolzan a sud, la Val Venosta a ovest, Salto-Sciliar a est.

In total el 77% de la povolazion del Brugravià el favela el todesco cofà marelengua, su par zo el 23% el favela talian. Intanto che inte el comun de Meran le do comunità le xe numericamente squasi equivalente, inte el resto dei comuni la mèdia dei taliani la va intorno al 6%.

I comuni del Burgravià i xe:

Algund - Lagundo,
Burgstall - Postal,
Gargazon - Gargazzone,
Hafling - Avelengo,
Kuens - Caines,
Lana - Lana,
Laurein - Lauregno,
Marling - Marlengo,
Meran - Merano,
Moos - Moso in Passiria,
Nals - Nalles,
Naturns - Naturno,
Partschins - Parcines,
Plaus - Plaus,
Proveis - Proves,
Riffian - Riffiano,
St. Leonhard - San leonardo in Passiria,
St. Martin - San Martino in Passiria,
St. Pankraz - San Pancrazio,
Schenna - Scena,
Tirol - Tirolo,
Tisens - Tesimo,
Tscherms - Cermes,
Ulten - Ultimo,
Unsere Liebe Frau im Walde-St. Felix - Senale - San Felice,
Vöran - Verano.
Ani 2000

I **ani 2000** ( **ani do mie**) i xe el desenio che ciapa rento i ani che i va dal 2000 al 2009.
Tra el segondo e el terso miłenio el xe el primo desenio del XXI secoło, dito *desenio curto* par ła veosità de łe inovasion.

## Fati, invension e scoverte

### [[2000]]
* El 10 de zugno s-ciopa el ditador sirian Hafiz al-Asad al poder dal 1970, ghe va drio el fiol Basar al-Asad.
* Riva in Eoropa a vaca mata, na małata de e vache.

### [[2001]]
*I va vanti i scontri intrà paestinexi e israejani, a agosto el grupo teroristego islamego-pałestinexe Hamas fa tacar a segonda intifa.
* Dal 19 al 22 de lujo ghe xe a Zènoa el G8 co gran scontri e pestaji intrà manifestanti e poisia, ghe xe stà gran confuxioni inte a sità e vien copà anca on manifestante. Segondo Amnesty International xe stà "a pezor sospension dei diriti democradeghi inte on paexe osidentał po a segonda guera mondiał"
thumb|El atentà islamego ae Tori Xemee
* El 11 de setenbre on grup de teroristi islameghi de Al Qaida co do aerei derotai i fa cascar e Tori xemee a Nova York, altri do aerei che i gavea da cascar sora el Poigono e el Parlamento dei Stati Unii grasie a na reolta dei pasejeri no i riva al fin. I vien copai so par zo 6000 aneme e i USA e tut el mondo osidentał xe sconvolt
### [[2002]]
*El 1° de zenaro 12 stadi del Union Eoropea (l'Itaja, a Fransa, l'Àustria, a Xermania, a Spania, el Portogal, l'Irlanda, i Paexi Basi, el Bèlxo, a Finlandia, a Gresia e el Łusenburg) i toe el eoro cofà scheo.
* El 30 de zugno el Brasił vinse el Mondiał de bałon.

### [[2003]]
thumb|Foto dea guera in Iraq
* El 20 de marso i Stati Unii (co anca el judo del itaja), anca se tanti stadi jera contro, i invade l'Iraq e taca a guera contro el goerno de Sadam Husein. Noe mexi pì tardi taca a guera sivił intrà sunìi e sìiti.

### [[2004]]
* El 11 de marso on fià de atentai, fati da teroristeghi islameghi de Al Qaida, ai treni de Madrid i copa 191 aneme e fa 2.057 feriti.
* 1° de majo i intra inte el Union Eoropea diexe novi stadi: Połonia, Slovenia, Ongaria, Malta, Sipro, Łetonia, Estonia, Łetoania, Cechia e a Slovachia.
* El 26 de disenbre ghe xe on gran marmoto inte el Sud Est Asiatego.

### [[2005]]
* El 2 de avrił more el Papa Joàni Pagoło II mejaja e mejaja de persone al funerał.
* El 19 de avrił vien ełet el novo Papa: el vescovo todesco Joseph Ratzinger, col nome de Benedet XVI.
* El 7 de lujo on grupo de torosristi islameghi  de Al Qaida aŁondon fa dei atentai so a metropoitana e copa 52 aneme e ne ferise 700.
*L'Uragan Katrina fa gran caxin inte el sud dei Stati Unii soratuto a Nova Orliens.

### [[2006]]
*El 12 de lujo i Hezbołà łibanexi i intra inte el Israel e i copa tre soldai israejani e né fa prexonieri do. Taca a guera intrà Israel e el Łiban, Israel concuista el sud del paexe nemigo, che tira bonbe anca sora i sivìi ebrei in Israel. A agosto i el Consejo de Segurésa del ONU manda i caschi blu in Łiban.
* On xornał danexe fa de łe vigente satireghe sol islam, el mondo islamego se rabia e desfa łe anbasade danexi.
* Dopo ła condana a morte el 30 de disenbre vien copà Sadam Husein.

### [[2007]]

### [[2008]]

### [[2009]]

## Notasion

## Altri proxeti
X secoło v.C.

II miłenio v.C. | 
I miłenio v.C. | 
I miłenio



XIII secoło v.C. | 
XII secoło v.C. | 
XI secoło v.C. | 
**X secoło v.C.** | 
IX secoło v.C. | 
VIII secoło v.C. | 
VII secoło v.C.



Ani 990 v.C. | Ani 980 v.C. | Ani 970 v.C. | Ani 960 v.C. | Ani 950 v.C.
Ani 940 v.C. | Ani 930 v.C. | Ani 920 v.C. | Ani 910 v.C. | Ani 900 v.C.


----
El **X sècoło [[Vanti Cristo|v.C.]]** o **[[Vanti Cristo|p. de C.]]** el xe on secoło del I mìłenio v.C., che 
'l xe tacà inte el an 1000 v.C. e el xe finì inte el ano 901 v.C..
thumb|upright=1.6|Mapa del mondo torno al 1000 a.C.

## Robe che e xe sucese
* Finise Edà del Bronxo inte el Tacà Oriente, soratut in Mexopotamia e taca l'edà del fer.
* Inte el Renjo de Israel xe do dei tre grandi re: David e Sałomon (el primo saria Saul).
* I Vèneti i abita tut el Vèneto dal Łago de Garda fin a l'Istria, i xe on popoło 'vansà e struturà. I xe boni e avansai inte el agricoltura, inte el artexanà, inte ła costrusion de armi e altre robe che i trafega co altri popoi, anca grasie a ła navegasion; i ga na łéngua co na scritura, de łe łexi, e tante sità e sentri pì o manco grandi e tanto altro.
* Nase Sparta.
* Ła prima proa de łéngua aramaica scrita el xe de stà evoga.
*El primo insediamento conosùo a Plymouth , in Inghiltera, xe de stà evoga.
* 957 v.C. - el re abreo Sałomon finise de costruir el Primo Tenpo de Jerusałem.

## Personaji segnefegadivi
*David re abreo del Renjo de Israel.
*Sałomon re abreo del Renjo de Israel.

## Altri projèti
1000 v.C.

El **1000 [[Vanti Cristo|v.C.]]** o **[[Vanti Cristo|p. de C.]]** (M v.C en numari romani) el xe un an del X sècoło v.C..

## Avegnimenti

## Nasesti

## Morti
Mandiraja

El **Mandiraja** el xe on distret inte el dipartiment del Banjarnegara, inte ła provinsia de Java Sentral, inte el Indonesia.

## Geografia fixaga
Piotrovixe

**Piotrovixe** (par połaco *Piotrowice* [pʲɔtrɔˈvʲit͡sɛ]) el xe on viłajo de 352 aneme del comun de Karczew inte el distret de Otwock, inte ła Połonia sentro orientał.

## Foto de Piotrovixe
thumb|Na via Piotrovixe.
thumb|Strada col segnal del viajo e na croxe.
thumb|Croxe inte el sentro de Piotrovixe.
[thumb|[Łago de Piotrovixe.]]
[thumb|Panorama del [Łago.]]

## Notasion
IX secoło v.C.

II miłenio v.C. | 
I miłenio v.C. | 
I miłenio



XII secoło v.C. | 
XI secoło v.C. | 
X secoło v.C. | 
**IX secoło v.C.** | 
VIII secoło v.C. | 
VII secoło v.C. | 
VI secoło v.C.



Ani 890 v.C. | Ani 880 v.C. | Ani 870 v.C. | Ani 860 v.C. | Ani 850 v.C.
Ani 840 v.C. | Ani 830 v.C. | Ani 820 v.C. | Ani 910 v.C. | Ani 800 v.C.


----
El **IX sècoło [[Vanti Cristo|v.C.]]** o **[[Vanti Cristo|p. de C.]]** xe on secoło del I mìłenio v.C., che 
'l xe tacà inte el an 900 v.C. e el xe finì inte el ano 801 v.C..

## Robe che e xe sucese
* Inte a fin del IX secoło taca l'età del fer inte el Eoropa sentrał e donca anca inte el Vèneto.
* I Vèneti i abita tut el Vèneto dal Łago de Garda fin a l'Istria, i xe on popoło 'vansà e struturà. I xe boni e avansai inte el agricoltura, inte el artexanà, inte ła costrusion de armi e altre robe che i trafega co altri popoi, anca grasie a ła navegasion; i ga na łéngua co na scritura, de łe łexi, e tante sità e sentri pì o manco grandi e tanto altro.
* Inte a fin del secoło nase a Cultura de Halstat inte a xona sentro eoropea sora e Alpi.
* Inte a fin del secoło finise l'edà scura grega.
* Inte a fin del secoło, segondo a majoransa de e version, Omero ga scrito l'Iłiade e l'Odisea.

## Personaji segnefegadivi
* Omero, famoxo poeta grego.

## Altri projèti

## Notasion
Antonio Buzzolla

**Antonio Buzzolla** (Adria, 2 de marso del 1815 – Venesia, 20 de marso del 1871) xe stà on conpositdr, diretor de cor e diretor de łocuestra vèneto.

## Vida

Nasùo iinte na fameja de muxicisti (so pare Angelo jera Mestro de capèła in tel domo de Adria), el ga conpìo i studi a Venesia 'ndo, in tel 1831, xe intrà a far parte de ła łocuèstra el Gran Teatro a Feniçe cofa primo flauto e po' viołìn de fiła. El ga tacà ben presto a conponer opare e mełodrami: el 3 disenbre 1836 el suo primo łaóro, l'opera semiseria *Il Ferramondo*, xe stà raprexentà al Teatro San Benedetto, quindi replicà a Trieste e Mantova. Otegnùa cusì na serta notorietà, l'ano drìo xe 'ndà a Napołi, in tel Conservatorio de San Pietro a Majella, par perfesionarse al pianoforte guidà da Gaetano Donizetti e Saverio Mercadante, e cusì ga podùo raprexentàr altre do conpoxisión al Teatro de San Carlo. Cui el gà scominsià anca a conponer cansonete in łéngua vèneta, atività che oncora ancùo raprexenta el maxor motivo de ła so fama.

Tornà a Venesia, el 31 magio 1841 fa exordio al Teatro Ła Fenice ła so opara *Mastino I della Scala*, so łibreto de Giovanni Fontebasso, cuando invese in tel 14 magio 1842 exordiva *Gli avventurieri*, so łibreto de Felice Romani. Senpre de chel ano xe anca el so primo laór de muxica sacra, una *Mesa a quatro parti e piena łoquèstra*.

In tel 1843 xe deventà diretor de łocuèstra del teatro d'opera tałiàna a Berlin, po xe deventà maìstro de corte par i fiòi del re de Prusia Federico Guglielmo IV. El xe 'ndà donca Dresda, cavedàł del Regno de Sasonia, po in Połonia, Rusia e Fransa, in tel 1846, come diretor del Théâtre de la comédie italienne de Parixe.

L'ano drìo xe rientà definitivamente a Venesia, dove el gà direto el so *Requiem a quattro*, inte ła Baxełega de San Marco e quindi, el 24 febraro 1848, a ła Fenice, l'opera *Amleto*, so łibreto de Giovanni Peruzzini co Felice Varesi.

## Notasion
Claudio Amendola

Tra cinema e tełevixion, l'é stà protagonista de na setantina de produxion.

El xe so fioło de l'atore e dopiatore Ferruccio Amendola (1930-2001) e de l'atrice Rita Savagnone e el xe so mario de l'atrice Francesca Neri.

## Filmografia parsiałe
### Cine
* *[[Vacanze di Natale]]*, regia de Carlo Vanzina e de Enrico Vanzina (1983)
* *[[Amarsi un po'...]]* (1984)
* *[[Vacanze in America]]* (1984)
* *[[Soldati - 365 all'alba]]* (1987)
* *[[I dì del commissario Ambrosio]]* (1988)
* *[[Mery par sempre]]* (1989)
* *[[Poliziotti]]* (1995)
* *[[Pasolini, un delitto italiano]]* (1995)
* *[[Il partigiano Johnny]]* (2000)
* *[[Il ritorno del Monnezza]]* (2005)
* *[[Noi e la Giulia]]* (2015)

### Tełevixion
* *[[Storia d'amore e d'amicizia]]* - miniserie TV (1982)
* *[[Quei trentasei gradini]]* - miniserie TV (1984-1985)
* *[[Felipe ha gli occhi azzurri]]* - film TV (1991)
* *[[48 ore]]* - serie TV (2006)
* *[[I Cesaroni]]* (2006-2014)
* *[[Dov'è mia figlia?]]* - miniserie TV (2011)
* *[[Lampedusa - Dall'orizzonte in poi]]* - miniserie TV (2016)
* *[[Nero a metà]]* - serie TV (2018)

## Note


## Linganbi foresti

* Scheda de   Claudio Amendola su IMDb
VII secoło v.C.

II miłenio v.C. | 
I miłenio v.C. | 
I miłenio



X secoło v.C. | 
IX secoło v.C. | 
VIII secoło v.C. | 
**VII secoło v.C.** | 
VI secoło v.C. | 
V secoło v.C. | 
IV secoło v.C.



Ani 690 v.C. | Ani 680 v.C. | Ani 670 v.C. | Ani 660 v.C. | Ani 650 v.C.
Ani 640 v.C. | Ani 630 v.C. | Ani 620 v.C. | Ani 610 v.C. | Ani 600 v.C.


----
El **VII sècoło [[Vanti Cristo|v.C.]]** o **[[Vanti Cristo|p. de C.]]** xe on secoło del I miłenio v.C., che 
'l xe tacà inte el an 700 v.C. e el xe finì inte el ano 601 v.C..

## Robe che łe xe sucese

* I Vèneti i abita tut el Vèneto dal Łago de Garda fin a l'Istria, i xe on popoło 'vansà e struturà. I xe boni e avansai inte el agricoltura, inte el artexanà, inte ła costrusion de armi e altre robe che i trafega co altri popoi, anca grasie a ła navegasion; i ga na łéngua co na scritura, de łe łexi, e tante sità e sentri pì o manco grandi e tanto altro.
* El Inpero Asiro 'ndea vanti ciapar rentro el Rente Oriente e esar ła prima potensa de ła rejon fin a i do ultemi deseni del secoło, co taca a desfarse par łe lighe e guere dei nemighi contro de łori. L'Inpero Asiro finise inte el 6612 v.C. co vien invadesta Ninive, a cavedał, cusìta taca cresar l'Inpero Neo-Babiłonexe.
* Inte el 622 v.C. o 621 v.C. el łexixłaro Dracon fa e prime łexi scriveste a Atene.

## Invension e descoverte
* Difuxion de łe monede de metal.

## Personaji segnefegadivi
* Asurbanipal, re dei Asiri.
* Esiodo, poeta grego.
* Tałede, fiłoxofo e matematego grego.
* Archiłoco, poeta grego.

## Notasion


## Altri projèti
Rio dei Mendicanti

El **rio dei Mendicanti o de San Zanipolo** el ze un rio de Venesia che'l forma el łimite intrà el sestièr de de Canaregio e de Castèło.

## Descrision
El rio dei Mendicanti el ga na łonghesa de sirca 400 metri. El cołega el Rio de Santa Marina in diresion nord-nord-est inte'l Canal de łe Fondamente Nove.

## Toponomia

L'orìzene de l'ospeal dei ***Mendicanti*** ła resałe a'l XIII sècoło co i superstiti dei łinjagi de Soria i ga inportà el łievro. Ałora, inte'l 1224 cołori che i ne gera colpìi i gera sunài inte na Corte ai *SS. Gervasio et Protasio*, dito *[[laxareto|łazareto]]*. Inte'l 1262, i małà, soratuto i *pitochi* e veci inpotenti, i gera trasportài so n' izołoto de ła łaguna, cueło che po' el venjarà dito San Lazaro e cuesto insìn a'l XVI sècoło. 
Inte'l sècoło drio, ła beneficensa dei Venesiani, e soratuto cueła de i richi marcanti *Bartolammeo Bontempelli dal Calice* e *G. Dominique Biava* ła ga fato costruìr seguindo el desenjo de Vincenzo Scamozzi, un ospìsio par pitochi a l'interno de ła sità, inte ła Bazéłega de San Zanipoło.
Ła Cieza a'l sentro de l'ospeàl ła ze stà consagrà inte'l 1636 come Ceza de San Lazaro dei Mendicanti e inte'l 1673 ła ga visto łevarse ła só prospetiva so'l dezenjo de  *Giuseppe Sardes*, so testamento de'l marcante *Jacopo Galli*. Daspò ła cazùa de ła Repùblega, el ospeal el ze deventà ospeal miłitar insieme co ła  Scoła Granda de San Marco, la Capeła *de ła Paze* e el convento de *SS. Giovanni et Paolo*, avanti de deventar inte'l 1819 el ospeal Civile, e de rénder inte'l 1826 ła Cieza a'l culto.

## Situasion ed edifisi de rełevansa
*El rio el pasa 'rente al ponte roso :
;so el só fianco Est
: Ła *fondamenta Dandolo* ;
: El *Pałaseto  Dandolo*;
: El canpo de ła Bazéłega de San Zanipoło e de ła Scoła Granda de San Marco;
el Ospeàl Civile ;
:ła Ceza de San Lazaro dei Mendicanti;
:ła *Fondamenta dei Mendicanti*.
; so el só fianco Ovest
: numaroze costrusion tìpeghe;
: ła całe e Gabrieli;
: el scuero de i mendicati;
: ła całe larga Berlendis;
: El *Pałaso Merati*.


Imàjine:Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) from Campo San Zanipolo.jpg|ła Bazéłega de San Zanipoło
Imàjine:Scuola Grande di San Marco Ospedale di Venezia facciata ovest.jpg|Scoła Granda de San Marco
Imàjine:Rio dei Mendicanti (Venice) - Squero.jpg|*[[Squero|Scuero]]* visto da ła *Fondamenta de i Mendicanti*


### Ponti
* 'Sto rio el dezboca fora inte ła laguna dopo el *ponte dei Mendicanti* so łe *Fondamente Nuove*, fasàda nord de ła sità ;
* A càuza de un braso persugà, ła Fondamenta che ghe pasa 'rente ła conprende un ponte, el *Ponte de ła Cavana del Ospeàl a i Mendicanti* ;
* A nord de'l canpo San Zanipoło, el ze traversà da'l *ponte Cavało* e a sud da'l *ponte Roso*.


Imàjine:Venezia-canali.jpg|Ponte de i Mendicanti so łe Fondamente Nove
Imàjine:Ponte Cavallo (Venice).jpg|Ponte Cavàło
Nightmare

***Nightmare*** el xe un mèdia franchise basà sol sàdego, cativo e icònego personajo Freddy Krueger, fato da na sèrie çinematogràfega de 9 film slasher, na ediçion a fumeti, dó videozughi e na mini-serie tełevisiva in 44 episodi.
El film originałe el xe stà scrito da Wes Craven, pò ła saga ła xe ndà vanti graçie a altri registi che i ga mantegnùo i stessi mecanismi narativi del primo film. Craven el xe tornà a ła regia col sètimo episodio, che parò el xe na stòria indipendente da cheł'altre.
## Trama
El protagonista de ła intiera sèrie el xe Freddy Krueger, n'omo che ani indrio vanti de ła naraçion el copava putei de ła só sità in maniera feroçe inte na vecia fàbrica sbandonà. A ła fin el vien brincà da ła połiçia, ma parvia de na fałansa del zudexe el vien mołà. I genitori, intavanài, i deçide de risòlvare ła facenda da só posta e de coparlo dàndoghe fogo inte ła só casa.
Tanti ani dopo Freddy el ritorna in forma de fantasma inte i insogni de i tosati de Springwood e el taca a coparli. Anpò, drio ła saga Freddy el catarà senpre calcuni che ghe inpedisse de completare i ati criminai.
Ceza de San Łazaro dei Mendicanti

__HIDDENCAT__

 
Ła **cieza de San Łazaro dei Mendicanti** ła ze un edifisio łerigiozo de Venesia, situà inte'l  sestier de Casteło, fasà so el rio omònemo.

## Storia
Za da'l 1224 gera prezente un ospeal dedicà ai łeprozi inte'l sestièr de Dorsoduro, dedicà a'l só santo proetor, San Lazaro mendicante, 'rente ła paròchia de San Trovazo.

Inte'l 1262 l'ospeal el ze stà trazlocà so n'ìzoła de ła Laguna de Venesia, ciamà par cuesto lazareto, o Ìzoła de San Lazaro.

Inte'l 1500 grasie a łe bonifeghe reałizàe par costruìr ła Bazéłega de San Zanipoło, da'l XIX sècoło, A ze stà recavà un spasio par ospitar un despìsio, intitoła a San Lazaro.

In poco tenpo el ze deventà anca un sentro de agregasion par la mùzega, de gran rimarco a Venesia.

Par sta Cieza inte'l 1793 el conponidor Simon Mayr el ga scrito *[[Sisara]]*, un oratòrio in do parte.

Deso ła ze deventà ła capèła de łaScoła Granda de San Marco, Ospeal Sivìl San Zanipoło de Venesia.

## Descrisión
Scominsià inte'l 1601 so desenjo de Vincenzo Scamozzi, che'l ga desenjà ła Cieza a l'interno de łe ałe de ła fàbrica, come ch'A ga fato Andrea Palladio par ła Cieza de łe Zitełe.

Ła ze stada finìa inte'l 1631, ma ła fasada ła resałe a'l 1673 e ła ze òpara de Giuseppe Sardi. Costruìa inte n'ùnjoło ordene, co cołone conpozite che łe se łeva so alti pedestałi, sora el fronton triangołàr A se pol véder tre statue.

Ła rezulta partegołar par el gran vestiboło infrà l'intrada e l'interno de ła cieza, che'l parmete de izołarla dai rumori esterni durando i conserti.

Cui A ze ospità el *monumento funebre* a'l condotier Alvise Mocenigo, morìsto par deféndar Candia dai Turchi inte'l 1654. In stiłe baroco ła zera stà eseguìa da Giuseppe Sardi, e el ło raprezenta co łe vèste de amiràgio.

Ła pianta de ła Cieza  ła ze a na ùnjoła navada, co in fondo un gran presbiterio cuadrà. 
So ła parede a dreta, de Paolo Veronese XVI sècoło, *Cristo in croce*, ła *Vergine e San Giovanni*, e so el segondo altàr *Sant'Orsola e le undici vergini* de Jacopo Tintoretto, XVI sècoło.

## Note


## Bibliografia
* M.Brusegan, *Le chiese di Venezia*, Ed. Newton.

## Altri progeti
Pedro Ponce de Leon

__HIDDENCAT__

thumb|right|250px|Pedro Ponce de León
[thumb|150px|right|Pedro Ponce de León insegna a on puteo (stadua a [Madrid).]]
**Pedro Ponce de León** (*Pièro Ponce de León* par vèneto)(Sahagún, 1509 - Oña, 28 de agosto del 1584) el xe stà on monago benedetin łeonéze, el xe conosù cofà on gran insegnante dei sordi inte a scóa che lu gavea fat so a Oña.

Ponce de León gavea fat so na scóa par sordi inte el Monastier de San Salvador a Oña. En sta scóa insegnea ai sordi, soratuto a scrivar e a parlar anca col uxo de na łéngua dei segni inventà da lu.

## Notasion
Monastièr de San Salvador de Oña

__HIDDENCAT__

thumb|200px|Fasada prinsipał del Monastièr de Oña.
thumb|200px|Vista da fora
El **Monastièr de San Salvador de Oña** el xe on monastier che ghe xe inte el viłajo castijan de Oña.

## Istòria
El monastièr de San Salvador el xe stà fat so inte el 1011 dal conte Sancio Garsia de Castija.

## Notasion


## Altri projèti
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (Halmstad, 22 de diçenbre 1984) xe un cantante, produtor e DJ svedexe.

## Discografia
### Àlbun studio
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Racolte
* *[[The Old Shit]]* (2006)
* *[[The Early Bedroom Sessions]]* (2012)

### Sìngoi
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)" (Victor Leksell) (2023)

## Linganbi foresti

* Sito uficiałe
Jaynagar Majilpur

**Jaynagar Majilpur** la xe na cità de l'India de 25&nbsp;922 abitanti, cavologo del distreto de South 24 Parganas, inte el stato federà del Bengala Ocidental dal qual la xe cavedal.