open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parlamento Eoropeo

__HIDDENCAT__

thumb|El logo del Parlamento Eoropeo fin al 2014

El **Parlamento Eoropeo** (conosuo anca come ***Europarlamento***; uficialmente in latin: **Parlamentum Europaeum**) la xe l'ùgnola istitusion de l'Union eoropea ad esare eleta diretamente dai sitadini che i nomina a le elesion i partii pułìteghi eoropei. 
thumb|300px|L'emisiclo del Parlamento Eoropeo

Insieme col Consejo de l'Union Europea, la xe una de le do camare che exersita el potere legislativo ne l'Union. El svolge anca na funsion de controlo su l'operato de la Comision Eoropea, el elege el Presidente su proposta del Consejo Eoropeo e el aprova in bloco la Comision.

El Parlamento europeo el ga tre sedi: Bruxelles, Strasburgo e Lussemburgo.

Le otave elesion le xe stae el 22 al 25 maggio 2014.

Conplesivamente el ga 751 conponenti, divisi in proporzion tra i 28 stati menbri.

Dal 2017 el presidente xe el 'talian Antonio Tajani.

### L'Asenblea parlamentare eoropea
[thumb|Logo del Parlamento fin al [1983]]

El 19 de marso del 1958, dopo del tratà de Roma de l'ano prima, nase l'Asenblea parlamentare eoropea, sempre co sede a Strasburgo, ma slargada a 142 menbri ełeti co łe stese modałità de ła presedente Asenblea de ła CECA, par nomena da parte dei goerni nasionałi, tra i parlamentari de sascun paexe.

El 30 de marso del 1962 l'Asenblea la canbia nome in "Parlamento Eoropeo", che dal 1º de xenaro 1973 va su a 198 menbri par l'entrada de Danimarca, Regno Unio e Irlanda.

### Łe ełesion a sufrajo universałe
El 20 de setenbre del 1976 el Consejo Eoropeo a Bruxelles, deside de rendare el Parlamento Eoropeo elexibile a sufrajo universałe direto, e cusì che no sia pì i parlamentari nasionałi a nominare i raprexentanti Eoropei.

El testo entra in funsion el 1º lulio 1978 e łe prime elesion le avien inte el zugno 1979.

I menbri de l'Eoroparlamento i pasarà dopo a 434 (1984), 518 (1989), 567 (1994), 626 (1995), 732 (2004), 782 (2007). Par el 2009 xe sta scursà el numaro dei menbri a 736, come scrito inte el Tratà de Nisa. Inte el 2012 i xe stai alsai da novo a 754. El tratà de Lisbona ghin prevarda 751 come scrito inte el art.14.

Co ła dichiarasion n.4 ligada al testo de Lisbona se dixe che "la carega in pì vien dà a l'Itałia" par tegnere la parità de careghe tra Itàlia e Regno Unio.

### Grupi parlamentari
I eurodeputai i xe organixai in grupi parlamentari, conprexo cuelo dei no iscriti dedicà a chi che no se riconose in nesun dei grupi costituìi. Parché un grupo parlamentare el posa èsar reconosesto ocore almanco 25 deputai eleti in almanco un cuarto dei stati.

Sti grupi i laora sudivixi in 20 comision.

I do grupi pì grandi i xe cuełi del PPE e de S&D, che i ga dominà el Parlamento par gran parte de la so vita. Nisun singoło grupo ga mai vudo la majoransa asołuta.

#### VIII legisladura (2014-2019)

## Collegamenti esterni
* 
* 

## Varda anca
* Partio Popołare Eoropeo
Seul

**Soul** o **Seoul** o **Seul** (in korean ufisialmente 서울특별시, *Seoul Teukbyeolsi*; in breve 서울 *Seoul/Sŏul*, pronunsa ,) ła ze un distreto urban autonomo (o sità spesałe) de Korea del Sud, inte ła banda nordosidental del paeze.

Ła ze veñìa suzo inte el 1393 kofà kavedal de el paeze.

## Zeogràfia fizega
Ła se kata so łe sponde de el fiume Han; sirka 30&nbsp;km a est de Incon, el so porto so łe rive del Mar Zało.

## Zeogràfia umana
Ła ga industrie ałimentari, kimege, mekanege, ełetroteknege e grafego-editoriałi.

Ła xe un inportante nodo feroviario, e stradal e markà de prodoti agrikołi

## Gałeria de someje

63 Building, Seoul (15495025317).jpg|fiume Han
Bukhansan (북한산).jpg|Monte Bukhan e Fortesa de Soul
Korea-Seoul-Changdeokgung-Injeongjeon-Pumgyeseok-01.jpg|Pałaso Caṅdeokguṅ
Gangnam from Yeoksam 1.jpg|distreto łokal de Kaṅnam


## Note

## Altri projèti
Gyeonggi

**Kioṅgi** (in korean 경기도, *Gyeonggi*, [kjʌ̹ŋ.ɡi.do̞]) ła ze na provinsa de ła Korea de el Sud nordosidental. Ła konfina a est ko el Mar Zało e a nord ko ła Korea de el Nord. Ła sirkornda skuazi conpletamente ła sità special de Séul.

## Zeografia fizega
Ła ze traversada da i fiumi Han e Imjin.

## Zeografia umana
Łe ze inportanti ła agrikoltura, el ałevamento e ła peska; i se desfruta el pionbo, el zinco e el rame; łe ge ze anka de łe sałine.Łe ge ze industrie ałimentari, mekanege, kimege e de el łeño.

El kavołogo, e sità pi' inportante, el ze Sùuon.

## Gałeria de someje

Hwaaksan 2014.jpg|Monte Huàaksan, a est
Paldang_Dam_and_Lake_Paldang.jpg|Łago artifisal de Paldaṅ
Hwaseong_Third_North_Secret_Gate_and_Dongbuk_Gangnu_-_2009-03-01.JPG|panorama de Sùuon
Bifyu 8.jpg|Fortesa de Huaseoṅ, patrimonio ONUESC


## Note

## Altri projèti
Giuseppe Boerio

** Giuseppe Boerio ** (Lendinara, 1754 – Venèsia, 1832) el xe stà un magistrato, un xurista, un ensiclopedista e lenguista de la Republica de Venèsia.

El se ga laureà in lege a Pàdoa, soto ła guida del profesor Bragolino, apena laureà el xe andà a fianco de so pare come funsionario de la Republica de Venèsia.

Inte el 1784 el publica a Verona la so prima òpara, che ła raduna termini xuridisi, decreti e ufisi dei magistrati.

Inte el 1789, el xe canceliere dal podestà de Ciòxa, Domenego Tiepolo e inte el 1793 el publica: “La racolta dele legi Venete”.

Anca dopo la caduta de la Republica inte el 1798, el continua la so cariera de magistrato inte łe istitusion del Regno de Italia de Napoleone Bonaparte, come xudese a la Corte de giustisia del Adriatego.

Stranamente la so òpara maxor, quela che la ghe ga dà la fama, non la xe na òpara xuridica, ma la xe el Disionario del dialeto Venesian, na òpara che la ga avudo la colaborasion de ilustri leterati e naturalisti come Nicolò Cantarini, Stefano Andrea Renier, Giovanni Domenico Nardo, el autor de teatro Alessandro Zanchi e anca el xovane Daniele Manin, che el xe stà anca el editor inte el 1829.

## Colegamenti esterni

*El Disionario del Boerio
Paradoso del gato de Schrödinger

miniatura|La strutura del esperimento. Aparentemente, el gato el pol esare vivo e morto n'tel steso tenpo<br>
El **paradoso del gato de Schrödinger** el xe un esperimento mental ideà inte el 1935 da Erwin Schrödinger, col scopo de far vedare che ła interpretasion "ortodosa" de ła mecanica quantistega (interpretasion de Copenaghen) ła fornise rexultai paradosałi co ła xe aplicà a un sistema fìxico macroscopico.

## Nòte


## Varda anca

* Fixega
* Mecanica cuantistega
* Funzion de onda
* Paradoso del'amico de Wigner
Rigopiano

**Rigopiano** la xe na località de turismo situà inte el comun de Farindola, neła provincia de Pescara.

## Zeografia fixica

### Teritorio
Rigopiano xe situà inte ła parte pì alta del comun de Farindola, sora na piana alta a 1200 metri s.l.m. a łe falde che xe a sud-ovest del grupo del Monte Camicia (*Monte Tremoggia*), dorsal oriental del masicio del Gran Sasso, sircondà da boschi de fajo. La xe traversà da do strade: ła strada del Vado di Sole, che ła riva all'Aquila attraverso Campo Imperatore, passando par le tacàe sorxenti del fiume Tavo, e ła provincial che taca Rigopiano co Castelli (provincia de Teramo).

## Note


## Linganbi foresti

* Rigopiano inte el sito internet del comun de Farindola
Luigi Einaudi

## Vita

Profesore a l'Università, economista, el ze sta Governatore de ła Banca d'Italia, Ministro de łe Finanze e po' Presidente de ła Repùblica Itałiana dal 1948 al 1955.
Ebrei in Còrsega

miniatura|Entrada de ła sinagoga de Bastia
In Còrsega, fin da l’ano 800, ghe xe stada na granda imigrasion de ebrei. Inte i sècołi i xe rivai da l’Egito, da Nàpułi, Pàdoa, Zènoa, Milan e Turìn.

## Prima Imigrasion Mizrahì
A storia dei Ebrei in Còrsega risae a l’ano 800, quando ghe xe stada na gran imigrasion da l’Egito e i se gà stabiio inte el Sud dea Corsega ; na gran parte de sti ebrei mizrahì scriveva e parlava l'ebraego. A magior parte se gà stabiio visin a un paese che se ciama Levie, che se trova da visin a Porto-Vecchio. Dopo a comunità se gà disperso dapartuto in Corsega. In certi vilagi de montagna, in certe Ceze ghe xe oncora tracia de documenti scriti in ebraego insieme a quei scriti in latin.

## Imigrasion dei ebrei da l’[[Itałia|Italia]] meridionae
Tra i ani 1500 e 1530, un miér de ebrei che vegneva da Napoi e da l’Italia meridionae xe scampai ae persecusion e i xe ndai abitare sue montagne del centro dea Corsega.

## Imigrasion dei Aschenaziti da [[Pàdova|Padova]] e da l’[[Itałia|Italia]] del Nord
miniatura|El cognome Padovani

### Aschenaziti da [[Pàdova|Padova]]
Tra l’ano 1590 e l’ano  1684, tanti ebrei aschenazii de Pàdoa, che i gera obligai a vivare dentro a un ghetto fin dal 1516, e dato che chel periodo gera pien de vioensa contro a comunità ebraega,  i gà deciso, dopo sti disastrosi avenimenti, de emigrar in Corsega. I abitanti li gà ciamai Padovani, che signifega : vegnui da Pàdoa. El cognome Padovani xe un cognome tanto comun ai dì nostri in Corsega.

### Aschenaziti da l’[[Itałia|Italia]] del Nord
El fenomeno de persecusion continua in Italia del Nord e l’imigrasion ebraega pì conosua se sviupa tra i ani 1750 e1769. Pascal Paoli gà fato vegner in Corsega tra i 5000 e i 10000 ebrei dal nord de l’Italia : da Mian, da Torin, da Padova e da Genova, par  rianimar l’isoea dopo i 4 secoi de ocupasion zenoveze. In Còrsega i xe considerai uguai a lori, Pascal Paoli deghiara che « i Ebrei gà i stesi diriti dei Corsi parché i condivide a stesa sorte ». I Ebrei podeva prategar liberamente a so reigion, roba che no podeva esar fata nea gran parte de staltri paesi.

## [[Israel]]e
A Còrsega xe el soeo posto in tuta Europa dove no ghe xe mai stà nesun ato antisemita e durante a Seconda guera mondiałe, no xe stà denuncià gnanca un ebreo Corso.

Inte el 1947, a Còrsega contribuise a ła creasion del Stato de Israele e xe stada creada na asociasion Corso-Israelita par coegare mejo posibie e do comunità.
## Voxe corełade
* Israele
* Còrsega
* Italia
* Vèneto
* Zènoa

## Linganbi foresti
* http://www.terredisrael.com/infos/juifs-et-corses-freres-darmes/ 
* http://larchemag.fr/Didier Long-entre la Corse et Juifs c'est une histoire d'âme/
* http://www.harisa.com/news/artegle/lhistoire-des-juifs-en-corse
* https://jforum.fr/les-juifs-de-corse-une-histoire-si-meconnue.html

## Altri projeti
Connie Sellecca

**Connie Sellecca**, nome d'arte de **Concetta Sellecchia** (Bronx, 25 de magio 1955), la xe na atora e modèła 'mericana de orìxeni taliane, precixamente de Ocre in provincia de l'Aquila. Dopo aver fato anca na carièra come modèła xe prinsipalmente conossùa par el laoro come atora in soap opera, film e tełevixion.

## Biografia
La se gà trasferìo a Pomona, New York, a 12 ani. La gà frecuentà łe scołe superiori a Spring Valley, dove la gà tacà ad interesarse a ła recitasion. In seguito gà frecuentà el Boston College ma la se gà ritirà prima del diploma par scominsiàr la carièra come atora.

La xe maxormente conosùa par el roło de Pam Davidson ne ła serie tełevixiva Ralph supermaxieroe e ne ła parte de Christine Francis inte el serial Hotel; par de più gà partesipà al tełefilm Buck Rogers.

Par el cinema, el so ultimo film xe The Wild Stallion del 2007.

Connie Sellecca la xe spoxà dal 1992 co John Tesh da cui ha avùo na fìa de nome Prima Tesh, ciamà in nome de so pare de Connie Primo Sellecchia.

## Filmografia parsiàl.
* The Greatest American Hero (Ralph Supermaxieroe), serie tv (1981 - 1986)
* Palm Springs, operazione amore (P.S.I. Luv U) – serie TV, 13 epixodi (1991-1992)
*  Flying High (Angeli volanti)

## Altri progeti

## Linganbi foresti

*
Giusto Pio

**Giusto Pio** (Castèło, 11 de genaro 1926 - Castèło, 12 de febraro 2017) el xe sta un conpoxidor, arangiator e diretor d'orchestra.

## Biografia
Dopo esarse formà muxicalmente a Venèsia el vien ingagià cofà concertista da ła Orchestra sinfonica nasionałe de ła Rai de Miłan.

El deventa famoxo pa' ła so cołaborasion co Franco Battiato e altre cantanti prodote a l'epoca da Battiato cofà Milva, Alice (par exenpio inte ła mùxica de *Par Elisa*, canson che vinse el Festival de Sanremo del 1981) e Giuni Russo (par exenpio inte ła *hit* del 1982 *Un'estate al mare*).

## Àlbun
### Studio
* 1963 - *[[Quartetto Creolo]]* (Durium, D30-040)
* 1978 - *[[Motore immobile (àlbun)|Motore immobile]]* (Cramps, 3C064-18589)
* 1982 - *[[Legione straniera (àlbun)|Legione straniera]]* (EMI Italiana, 3C06418589)
* 1983 - *[[Restoration (Giusto Pio)|Restoration]]* (EMI Italiana, 3C 064 18161)
* 1987 - *[[Note (àlbun)|Note]]* (CBS, 460083)
* 1988 - *[[Alla corte di Nefertiti]]* (EMI Italiana, 64 7915)281)
* 1990 - *[[Attraverso i cieli]]* (EMI Italiana, 66 7918321)
* 1990 - *Utopie* (DDD, 261 285)
* 1995 - *Missa populi* (Artis Records, ARCD 058 DDD)
* 2000 - *Le vie dell'oro* (Fondazione Villa Benzi-Zecchini)

### Singoli
* 1982 - *Legione straniera/Giardino segreto* (EMI Italiana, 3C 006 18584)
* 1984 - *Auto-motion (Otomoscion)/Auto-motion (Otomoscion) (strumentale)* (EMI Italiana, 06 1186667)
CALABARZON

**CAŁABARSON**, ła ze na rejon de łe Fiłipine setentrionałi. Ła se kata inte ła banda sud-osidental de ła ìzoła de Łuson.

Ła konfina a nordest ko el Mar de łe Fiłipine (Baja de Lamon), a est ko łe rejon de Bikol, a sudest ko el Mar de Sibuian (Golfo de Ragai e Baja de Taiabas), a sudovest ko el Pasajo de ła Ìzoła Verde, a ovest ko el Mar Cineze Meridional (Baja de Maniła), a nordovest ko ła Rejon de ła Kavedal Nasionał e e a nord ko ła Rejon de Łuson Sentral.

## Zeografia fizega
CAŁABARSON ła konprende ła ìzoła de Ałabat e el Arsipełago de Połiło a nordest, inte el Mar de łe Fiłipine.

Ła ze traversada da ła banda meridional de ła kaena montuoza de ła Siera Madre. A ovest el se kata el volkan Taal.

Łe so destirae de akua pi' inportanti łe ze el Łago de Bai e el Łago Taal.

## Ekonomia
Ła banda setentrional ła ga na industria ben inpiantada, grasie a ła visinansa de ła kavedal nasional. Ła ze onkora inportante ła peska e ła koltivasion de nozi de koko, indoparae par rikavar ołio de koko e kopra. El ze drio desviłuparse el turizmo.

## Gałeria de someje

Mt Banahaw.jpg|volcan Banahao
Polillo Island.JPG|ìzoła de Połiło
Bacoor Aerial View Talaba2.jpg|Bako'or
San Diego de Alcala Cathedral Gumaca, Quezon 2012.JPG|katedral de Gumaka


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Institut polytechnique des sciences avancées

L**'Institut polytechnique des sciences avancées** ła xe un'università fransexe fondà inte el 1961 a Parixe, departemento de ł'Île-de-France, e l'è organizà in 3 facoltà.

## Facoltà
* Engegneria
* Astronomia
* Enformàdega

## Cołegamenti forèsti
* Pagina uficiałe
École nationale de l'aviation civile

L**'École nationale de l'aviation civile** ła xe un'università fransexe fondada inte el 1949 a Tołoxa, inte el departemento de Miodi-Pirenei, organixada in tre facoltà de stùdio.

## Facoltà
* Enxegneria
* Piłota
* Aeroporto

## linganbi foresti
* Pàjina ufisiałe  
* Fondation ENAC 
* ENAC Alumni
Università Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines

L**'Università Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines** (Łéngua fransexe: *Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines*) ła xe un'università fransexe fondà inte el 1991 a Versailles, departemento de Yvelines, e l'è organizà in 5 facoltà.

## Facoltà
* Łiteratura, Arte
* Lengoe forèste
* Engegneria
* Storia, Ziografia
* Sicołogia, Sociołogia

## Cołegamenti forèsti
* Pagina uficiałe
Luson Sentral

**Łuson Sentral**, o anka **Łuzon Zentral**, ła ze na rejon de łe Fiłipine setentrionałi. Ła se kata inte ła banda sentrałe de ła ìzoła de Łuson.

Ła konfina a est ko el Mar de łe Fiłipine (Baja de Dingałan e Baja de  Bałer), a nord ko ła rejon de ła Vałe de el Kagaian e ko keła de Ilłokos, a ovest e sudovest co el Mar Cinexe Meridional (Baja de Dasol, Baja de Subik e Baja de Maniła), a sud ko ła Rejon de ła Kavedal Nasional e a sudest ko ła Rejon de CAŁABARSON.

## Zeografia fizega
Łuson Sentral ła ze okupada a ovest da i Munti Zambałes, a est da ła banda sentral de ła kaena montañoza de ła Siera Madre; ła montaña pi' alta ła ze el Monte Tapułao, ła pi' famoza ła ze el vulcan Pinatubo, tute e do łe se kata a ovest. Intra łe do kaene ła se kata ła Piana Sentral de Łuson.

Ła pianura łe ze okupada da i basini de i fiumi Agno e Panpanga. Ła destirada de akua pi' inportante de  ła provinsa ła ze el łago artifisial Patabangan.

## Zeografia umana
El 80% de ła popołasion ła ze kristiana katołega.

Ła provinsa ła ze rinomada par ła koltivasion de el rizo.

## Gałeria de someje

Tapulao_Pine_Forest.png|Monte Tapułao
Arayat33jfaa.JPG|fiume Panpanga
Angeles City Balibago skyline sunset (Angeles, Pampanga; 05-27-2023).jpg|panorma de Angełes
Santa Monica Parish Church, Minalin, Pampanga.JPG|céza de Santa Monika a Minałin, Tezoro Kultural Nasional de łe Fiłipine


## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Prefetura de Aichi

**Aici** ła ze na prefetura japoneze. Ła se kata inte ła banda sentral de el paeze, al sentro-sud de ła ìzoła de Honšu, inte ła rejon de Cubu.

## Zeografia fizega
Ła ze łonga sirka 100&nbsp;km in diresion, est-ovest e sirka 80&nbsp;km in diresion nord-sud.

Ła banda oriental ła konprende el Altopian de Mino-Mikawa, a osidente ła ze okupada da ła anpia Piana de Nobi; a sud se kata łe do penìzołe de Cita e de Azumi.
Ła prefetura ła ze bagnada a ovest da ła Baja de Ise, a sudovest da el Kanal de Irago, a sud da el Mar de Enšu; intra łe do penìzołe dite sora e ła kosta ła se destira ła Baja de Mikawa.

A nordovest i skore i fiumi Hida, a sudest el fiume Tenriu.

## Zeografia umana
Ła prefetura ła gaveva 7.408.640 aneme int'el 2011.
El so kaòłogo ła ze ła sità de Nagoia; altre sità inportanti łe ze Okazaki e Toiohaši.

Łe ge ze inportanti industrie automòbiłistege (p.e. *Toyota*) e aerospasiałi. Intra łe atre łe se rikorda *Brother* e *Makita*.

## Gałeria de someje

Mount Chausu Aichi.jpg|monte Causu, inte'l Altopian de Mino-Mikawa a est
View of Yahagi River, Yanadaira-cho Toyota 2013.jpg|fiume Yahagi
Nagoya_(2015-11-03).JPG|panorama de Nagoia
Tsushimatennosai1.JPG|festival de Teno, patrimonio cultural imaterial ONUESC


## Note
Prefetura de Kanagawa

**Kanagaua** ła ze na prefetura japoneze ke se kata inte ła banda sentral de el paeze, a el sudest de ła ìzoła de Honšu, inte ła rejon de el Kanto.

## Zeografia fizega
Ła ze łonga sirka 80&nbsp;km in diresion est-ovest e sirka 60&nbsp;km in diresion nord-sud.

Ła banda osidental ła ze montañoxa, a oriente invese ła se kata ła Piana de Kanto; a sudest ła se kata ła penìzoła de Miura.
Ła prefetura ła ze bañada a est da ła Baja de Tokio, a sudest da el Streto de Uraga, a sud da ła Baja de Sagami(parte de el Mar de Sagami). I fiumi pi' inportanti i ze el Tama a nordest e el Sagami al sentro.

## Zeografia umana
Ła ga pi' de 9000000 aneme.
El kaòłogo de ła prefetura ła ze ła sità de Iokohama; 'na altra sità inportante ła ze Kauasaki.

Łe ge ze inportanti industrie metałurgege, mekanege e de kostrusion navałi. Intra łe aziende pi' inportanti łe se ricorda *Fujitsu*, e el birifiso *Asahi*.

## Gałeria de someje

Mt.Hirugatake from Owakudani.jpg|Monte Hiru
The Sagami river Tx-re.jpg|fiume Sagami
Kawasaki City - panoramio.jpg|Kauasaki
Engakuji Sanmon Kamakura.jpg|tenpli budisti de Engaku a Kamakura


## Note
Modern Family

***Modern Family*** ła xe na serie televisiva statunitense creada da Christopher Lloyd e Steven Levitan e prodota da ła 20th Century Fox Television.

Reałixada co ła tenica del falso documentario, ła sitcom conta de łe vicende de na fameja slargada che no corisponde ai canoni trasionałi, ofrendo un scorcio reałistico so ła figura, in costante cambiamento, de ła fameja ocidentałe contenporanea, co ła raprexentasion de personaji contradistinti da diversità carateriałi, sesuałi, etniche e culturałi.

La serie la xe terminà dopo 11 stagion.

## Note
Bill Irwin

**William Mills** "**Bill**" **Irwin** (Santa Monica (California), 11 de apriłe 1950) el xe un ator merican.
## Filmografia

### Film

### Tełevixion

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Prefetura de Saitama

**Saitama** ła ze na prefetura japoneze ke ła se kata inte ła banda sentral de el paeze, a el sudest de ła ìzoła de Honšu, inte ła rejon de el Kanto.

## Zeografia fizega
Ła ze łonga sirka 100&nbsp;km in diresion est-ovest e sirka 50&nbsp;km in diresion nord-sud.

A ovest łi se kata łi Munti de Kanto, a oriente se ła kata invese ła Piana de Kanto.
I fiumi pi' inportanti i ze el Tone a nord, el so' efluente Edo a ovest, e el Ara in sentro.

## Zeografia umana
Ła ga sirka 7200000 aneme.

El kaòłogo de ła prefetura ła ze ła sità de Saitama; altre sità inportanti ła ze Kauagoe, Tokorozaua e Soka.

Ła ga un industria ben desviłupada, in partikołar keła ałimentar e se ge kata ancka inprese de kostrusion, komercio e finansa. Intra łe aziende łe se rikorda *Clarion* e *Wacom*.

## Gałeria de someje

妙法が岳からの白石山（和名倉山）２.jpg|monte Uanakura, inte łi Munti de el Kanto.
AraKawa2004-12.jpg|fiume Ara
Kawagoe city center area Aerial photograph.1984.jpg|someja aerea de Kauagoe
ChichibuFes1.jpg|festival de Cicibu, patrimonio cultural imaterial ONUESC


## Note
Oblast' de Mosca

**Moska** (in ruso Московская область, *Moskovskaja oblast´*) el ze un oblast de ła Rusia osidental.

El se kata al sentro de ła Piana Eoropea Oriental.

## Zeografia fizega
El teritorio el ze in bona parte pian, ko de łe kołine a nordovest (Rialto de Moska) e na gran area de pałù (Basopian de ła Mešcera) a est.
El ze traversà dal fiume Oka a sud, e da i so afleuenti de sanka Moskova a el sentro e Kliazma a el nord.

## Zeografia umana
Ła agrikoltura ła okupa un posto sekondario inte ła ekonomia, i setori pi' inportanti łi ze ła ortikoltura e el ałevamento intensivo.

Al primo posto invese ła ge ze ła produsion industrial, in partikołar ko industrie mekanege, metałurgege e tesiłi.

No ła ga un kaòłogo ofisial, anka se łe sedi ministrative łe se kata prinsipalmente a Moska. Skuazi tute łe sità pi' popołae łe ze parte de ła area metropułitana de Moska, intra łe altre se rikorda Sergiìf Posat a nord e Noginsk a est.

## Gałeria de someje

Istra and MoskvaRiver DJI 0786.jpg|fiume Moskova
Losiny Ostrov 2009-09-22.jpg|Parco nasional de Łosini Ostrof
Town of Khimki near Moscow - Babakina Street - in February 2010.jpg|panorama de Himki
Joseph-Volokolamsk Monastery big view.jpg|Monastier de Sant'Isepo a Volokolamsk


## Note

## Varda anca
* Podolsk
Prefetura de Osaka

**Òsaka** ła ze na prefetura japoneze de 8.863.280 aneme (2011), ko kaòłogo Òsaka.

Ła se kata inte ła banda sentral de el paeze, al sentro-sud de ła ìzoła de Honšu, inte ła rejon de Kansai.

## Zeogràfia fizega
Ła ze łonga sirka 50&nbsp;km in diresion, est-ovest e sirka 80&nbsp;km in diresion nord-sud.

Ła banda setentrional ła konprende parte de ła kaena de i Munti Hokusezu, la banda mezana ła ze traversada da na anpia piana ałuvinal, ła Pianura de Òsaka, la banda meridional ła konprende parte de łe kaene de i Monti Kongo e de i Munti Izumi.
Ła prefettura ła ze bañada a ovest da ła Baja de Òsaka; a nordovest el skore il fiume Iodo.

## Zeogràfia umana
El kaòłogo de ła prefetura ła ze ła sità de Òsaka; 'na altra sità inportante łe ze Sakai.

Tuta ła ekonomia de ła zona ła xe insentrada so łe atività de el tersiario; ła kostrusion de el aeroporto internasional de el Kansai ła ga desviłupà ulteriormente sto setor.

## Gałeria de someje

Kenpisan02.JPG|Munti Hokusezu, a nord
Yamato River and Ishikawa River at Kashiwara01.JPG|fiume Iamato
Osakaharbornorth-2.jpg|panorama de ła sità de Òsaka
NintokuTomb Aerial photograph 2007.jpg|kofun de Mozu, patrimonio ONUESC


## Note
Jolin Tsai

**Jolin Tsai** (New Taipei, Taiwan, 15 de setenbre 1980) ła xe na cantante e atora taiwanexe.

## Discografia
* *1019* (1999)
* *Don't Stop* (2000)
* *Show Your Love* (2000)
* *Lucky Number* (2001)
* *Magic* (2003)
* *Castle* (2004)
* *J-Game* (2005)
* *Dancing Diva* (2006)
* *Agent J* (2007)
* *Butterfly* (2021)
* *Myself* (2010)
* *Muse* (2012)
* *Play* (2014)
* *Ugly Beauty* (2018)

## Altri projeti
Bangkok

**Baṅkok**  (in tai กรุงเทพมหานคร, *Krung Thep Maha Nakhon*, [kruŋ tʰêːp máʔhǎː náʔkʰɔːn]), ła ze 'na provinsa de ła Taiłandia sentral. Ła ga funsion de kapital de el paeze da el 1768.

## Zeogràfia fizega
Ła se kata a ła foaze de el Menam, so el Golfo de ła Taiłandia.

## Zeogràfia umana
Ła ze ła sità pi' granda de ła Taiłandia, ko sirka oto miłioni de abitanti.

Ła ze el prinsipal sentro industrial, ko industrie de el łeñame e de ła karta, e komersial de el paeze. El ze anka inportante el turizmo: łe zone pi' vizitae łe ze i kuartieri so łe pałafite łongo łe rive de el fiume e ła sità real fortifegada.

## Gałeria de someje

วัดแสมดำ 05.jpg|kanal Sanam Cai, a ovest
Aerial photograph of Bangkok, May 2010.jpg|panorama de Baṅkok, so el fiume Menam
Bangkok_Port,_Klong_Toei_(I).jpg|porto de Baṅkok, so el fiume Menam
Outside wall Wat Pho.jpg|Uat Po


## Note

## Altri projeti
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen** (21 de setenbre 1934 &ndash; 7 de novenbre 2016) el xe sta un cantadór canadexe.

## Altri projeti
Marne

**Marne** el xe na frasion de 250 abitanti de el comun de Filago inte ła provincia de Bergamo.

## Persone łigae a Marne

In sta frasion xe nado el vescovo Maurizio Malvestiti.

## Monuménti e łóghi inportanti

* Céxa de San Bortoło, XII secolo

## Note
Šiprage

**Šiprage**  ła xe na frasion de ła Bosnia-Erzegòvina, con 788 (2013) abitanti.
## Clima

## Demografia

thumb|500x300px|left|Popołasion 1961-2013.

*1931, 1953: Comune Šiprage
+ Zona Šiprage

## Gałeria fotografega

|Climatica
Imàjine:Ostaci rimske naseobine.jpg| Pian (18,42 x 14,2 m) de bazéłega Romana, 5 sècoło
Imàjine:Siprage-Stecak.jpeg| Uno dei do ùltemi steci, 12. secolo
Imàjine:Siprage-pioniri-1943.jpg3


## Note


## Varda anca
Ceza de San Bortoło (Marne)

Ła **[[céxa (architetura)|cexa]] de San Bórtoło** xe un edificio religioxo de ła frasion de Marne, no łontàn da Filago inte la provincia de Bergamo.

## Stòria

Fondada inte el XII secolo e rifabricada inte el abside inte el 1984-1988.

## Galeria de foto

Image:Baptistery St Bartholomew church in Marne Italy.JPG|El fonte bateximal andove xe stà batexà mons Maurizio Malvestiti.
Image:Marne4.JPG|El abside.


## Bibliografia
* Hans Erich Kubach: *Architettura romanica.* Electa, Milano 1978, ISBN 88-435-2474-7
* Jacques Le Goff, *L'uomo medievale*, Laterza, 1999, ISBN 88-420-4197-1
* Gian Maria Labaa: *San Tomè in Almenno. Studi, ricerche, interventi par il restauro di una chiesa romanica.* Lubrina, Bergamo 2005, ISBN 88-7766-312-X
* Lorenzo Moris e Alessandro Pellegrini: *Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo.* Bergamo 2003
* Raffaella Poggiani Keller, Filli Rossi, Jim Bishop: *Carta archeologica della Lombardia: carta archeologica del territorio di Bergamo.* Panini, Modena 1992. ISBN 88-7686-210-2
* Carlo Tosco: *Architetti e committenti inte el romanico lombardo.* Viella, Roma 1997, ISBN 88-85669-54-9
* Pino Capellini und Giovan Maria Labaa: *Itinerari dell’anno Mille.* Verlag Sesab, Bergamo 2001

## Voxe łigàe
* Maurizio Malvestiti

## Note


## Łigamenti foresti
* Antenna Europea del Romanico
NBA

Ła **National Basketball Association**, conosesta anca come **NBA**, ła ze ła pì inportante łega de basket americana. Cuà A ghe zoga i pì forti zogadori e el łeveło conpresivo el ze el pì alto al mondo. Fondada a New York el 6 zunjo 1946 col nome de **Basketball Association of America** (BAA), da un grupo de paroni de i pì grandi pałaseti de hockey so jaso, ła ze deventada NBA intel 1949 dopo ła fuzion co ła łega rivałe **National Basketball League**: ła prima partìa zogada ła ze stada el 1 novenbre de chel'ano tra i Toronto Huskies e i New York Knickerbockers.

## Nàsita e storia de ła NBA

### Ani Sincuanta: integrasion rasiałe e règoła de i 24 secondi
Inte ła Mèrega de dopo ła guera A ghe jera ła segregasion rasiałe, ma ła NBA ła ze stada tra i primi a far zogar zogadori afromeregani: Chuck Cooper, Nat Clifton e Earl Lloyd, tuti intel 1950.

Par far pì vełose e pì beło el zogo, che prima el jera anca pezante da védar, intel 1954 A ze stada metùa ła règoła de i 24 secondi par tirar a canestro.

Intel 1959 A ze rivà el zogador Wilt Chamberlain e, par i dieze ani dopo, el ze stà el pì forte che el jirava.

### Ani Otanta: i Boston Celtics, i Lakers e Michael Jordan
Dopo ver suparà i problemi co n’altra łega de basket rivałe par via del nome che ła NBA ła scomisiava a farse in jiro pal mondo, inte i ani Otanta ła se ga ingrandìo asé anca fora de i Stati Unii: i zogadori sìnboło come Larry Bird (Boston Celtics) e Earvin “Magic” Johnson (Los Angeles Lakers) i se ga fato ła guera in canpo co grando spetàcoło. Ma un dì inportante, chel canbiarà ła storia de sto sport, el ze stà al draft NBA (el marcà estivo) del 1984, cuando che i Chicago Bulls i ga cronpà ła guardia Michael Jordan, destinà a deventar un sìnboło chel revołusionarà el modo de védar el basket.

### Ani Domiłe e uncuò
Col pasar de i ani ła NBA ła ga atirà un saco de zogadori forti, tanto che deso A ze proprio vero che el ze el pì grando e inportante tornèo de basket del mondo. Intanto A ze rivà scuadre e zente nove, anca itałiani (Andrea Bargnani, Danilo Gallinari, Marco Belinelli sora tuti), fazendo sì che ła NBA ła sìe deventada intarnasionałe a tuti i efeti. Deso i ecuiłibri i ze canbiài, de fianco a łe “vecie” San Antonio Spurs e Los Angeles Lakers A se ga fato vanti scuadre come i Golden State Warriors, i Cleveland Cavaliers e altre de forti.

## Varda anca
* Atlanta Hawks
* Brooklyn Nets
* Denver Nuggets
* Detroit Pistons
* Indiana Pacers
* Milwaukee Bucks
* Minnesota Timberwolves
* Orlando Magic
* Portland Trail Blazers
* Phoenix Suns
* Utah Jazz
* Washington Wizards
The Pacific

**The Pacific** ła xe na miniserie tełevixiva de i Stati Unii de xenare bèłego, produxesta da Steven Spielberg e Tom Hanks, insenbre a‘l network HBO e a łe caxe de produsion Seven Network Austrałia e DreamWorks.

*The Pacific*, insentrà anca sta chive so fati capitài davero, ła gà de difarente rispeto a ła serie *[[Band of Brothers]]* (produxesta senpre da Steven Spielberg e Tom Hanks) che A se insentra so fati capitai inte ła Guera de’l Pasìfego invese che so ła Guera Europèa.

## Produsion
In The Pacific no A se vede mìa njauna partesipasion de i parsonaji e atori de Band of Brothers e ła xe baxà soratuto so łe memorie de do Marines: Eugene Sledge e Robert Leckie, autori de *With the Old Breed e Helmet for My Pillow.*

Altre fonti łe riva da n’altro łibro de Sledge, *China Marine, Red Blood e Blac Sand* de Chuck Tatum, un marine che’l ga conbatùo soto el comando de John Basilone a Iwo Jima.

### Budget
Ła produsion de ła serie ła xe scumisiada inte’l agosto 2007 in Austrałia, co un budget de pì de 100 miłiuni de dòłari.

## Trama
El 7 de desenbre 1941 ła baxe navałe de Pearl Harbor ła vien atacà da łe forse miłitari nipòneghe, de conseguensa i Stati Unii i entra in guera.

El tenente cołoneło Lewis “Chesty” Puller el tien un discorso a i Marines de’l so batajon e el ghe anunsia che i conbatarà inte ła guera so’l fronte de’l Pasìfego, indóe che l’Inpero Japonexe el xe drìo vìnsare drìo man tute łe bataje.

Ła 1ª Divixìon Marines, indóe che i fa parte i Marines John Basilone e Robert Leckie, ła vien mandà inte l’ìxoła de Guadalcanal, un posto fin poco tenpo prima sconosùo.

Inte i Stati Unii , inte’l steso momento, Eugene Sledge, che A no’l gavéa posùo rołarse prima par un supio al core, el scumisia l’adestramento inte’l corpo de i Marines.

## Parsonaji
* Soldà de prima clase Robert Leckie (puntàe 1-10), intarpretà da James Badge Dale
* Caporałe Eugene "Sledgehammer" Sledge (puntàe 1-10), intarpretà da Joe Mazzello
* Serjente de artejerìa John Basilone (puntàe 1-8), intarpretà da Jon Seda
* Caporałe Sidney "Sid" Phillips (puntàe 1-6,10), intarpretà da Ashton Holmes
* Tenente cołoneło Lewis "Chesty" Puller (puntàe 1-3,7), intarpretà da William Sadler
* Caporałe Lou "Chuckler" Juergens (puntàe 1-5, 7), intarpretà da Josh Helman
* Caporałe Merriell "Snafu" Shelton (puntàe 5-10), intarpretà da Rami Malek
* Tenente Stone (puntàe 1-6), intarpretà da Tony Leonard Moore
* Sergente Romus V. Burgin (puntàe 5-10), intarpretà da Martin McCann
* Soldà de prima clase Bill "Hoosier" Smith (puntàe 1-5), intarpretà da Jacob Pitts
* Soldà de prima clase Bud "Runner" Conley (puntàe 1-6), intarpretà da Keith Nobbs
* Serjente J. P. Morgan (puntàe 1-3, 7), intarpretà da Joshua Bitton 
* Ronnie Gibson (puntàe 1-4), intarpretà da Tom Budge
* Dotor Sledge (puntàe 1-2, 7, 10), intarpretà da Conor O'Farrel
* Soldà de prima clase Bill Leyden (puntàe 5-7, 9), intarpretà daBrendan Fletcher
* Soldà de prima clase Jay De L'Eau (puntàe 5-8), intarpretà da Dylan Young

## Cołegaminti esterni
*
Letters from Iwo Jima

***Letters From Iwo Jima*** el ze un film de’l 2006 dirizesto da *Clint Eastwood,* che’l conta de ła *bataja de Iwo Jima* inframezo ła *seconda guera mondiałe da’l* ponto de vista de l’*ezèrsito japoneze.*

El film el va a paro co *Flags of Our Father,* senpre de’l steso rejista, che el consìdara parò ła stesa bataja da’l ponto de vista de łe trupe meregane. El film el ze tirà fora da’l romanzo *Picture Letters from Commander in Chief* de Tadamichi Kuribayashi.

El film el ze jirà scuazi par intiero in łengua japoneze(parò ła produsion ła ze de i Stati Unii) e el ze stà sparpanjà co i sototìtołi.

*Letters from Iwo Jima* e *[[Flags of our Fathers]]* i raprezenta un omajo che Eastwood el gà vosùo dedegare a i morti de tuti do i schieraminti.

## Trama
2005. Un grupo de archeòłoghi japonezi che i ze drìo scavare inte i covołi  de l’ìzoła de Iwo Jima, i cata na saca miłitare soterada inte ła sabia.

1944. El Zenerałe *Tadamichi Kuribayashi* el vien mandà a comandare el continzente japoneze so l’ìzoła de Iwo Jima, ndoe che ła se ga da poco spostà ła łinea de’l fronte dopo ła pèrdita de i domini japonezi inte’l sud de’l Pasìfego.

Inte’l continzente A ghe ze racuanti soldài zòvani, rołài  a majoransa beła granda co ła forsa e co njauna espariensa de conbatimento; in mezo a stì chive A ghe ze el soldà *Saigo*, un zóvane panaro che el gà łasà a caza ła mojer insinta, e *Shimizu* ex menbro de’l *Kempeitai* mandà a’l fronte parché retenjùo codardo e dizertore.

## Premi
* **2006	Los	Angeles Film Critics Association Award**
* **2006	Chicago	Film Critics Association Award**
* **2006	National	Board of Review Award**
* **2007	Premio	Oscar**
* **2007	Golden	Globe**
* **2007	Broadcast	Film Critics Association Award**
* **2007	Kansas	City Film Critics Circle Award**
* **2007	David	di Donatello**
* **2007	Nastro	d'arzento**
## Cołegaminti esterni
* 
*
Breaking Bad

***Breaking Bad*** ła ze na serie tełeviziva de i Stati Unii, nasùa da na idèa de Vince Gilligan e pasà da  l’emittente vìa cavo AMC da’l 20 de zenaro 2008 a’l 29 de setenbre 2013.

Ła serie ła ga risevùo óteme recension da parte de ła crìtega, soratuto par ła senejadura, ła rejìa e łe intarpretasion de i atori prensipałi. Inte’l 2013 el Writers Guild of America el ga nomenà Breaking Bad cofà ła tredasézema serie mejo scrivesta de tuti i tinpi. Senpre inte’l steso ano, Guinnes World Records ła ga nomenà cofà ła serie co ła pì alta vałutasion de tuti i tinpi, portando de ezenpio ła cuinta stajon co’l puntejo de 99/100 secondo Metacritic. A ga vinto anca racuanti premi : 16 Emmy Award, 8 Satellite Award, 12 Saturn Award, 6 WGA Award, 5 TCA Award, 2 Golden Globe, 3 Screen Actors Guild Award, 1 PGA Award, 2 DGA  Award e 6 Critics’ Choice Television Award.
In Itałia A ze stà pasà in prima vizion so’l canałe satełetare AXN da’l 15 de novenbre 2008 a’l 9 novenbre 2013 e da’l 2010 in ciaro so Rai 4.

## Trama
Walter White el ze un profasore de chìmega de Albuquerque inte’l Novo Mèsego,el vive co ła mojer Skyler, insinta de’l secondo puteło e co’l fìoło Walter "Flynn" Junior, inmałatà da na parałezi a’l sarveło, che A ghe dà problemi de łinguajo e che ło costrinze a dover doparare łe stanpełe par móvarse. Rente ła soja de i sincuanta ani, co problemi econòmeghi e n’altro fìoło che ga da nàsare, Walter el se vede costreto a catarse un secondo làoro cofà dipendente inte’n autołavajo. In pì A ghe se zonta na insodesfasion granda ben parché el ga da soportare łe angherie de’l so paron, de i so amighi e famejari, che i ło vede cofà un bon da njente. Soratuto so conjà Hank, un ajente de ła DEA, che no’l perde na ocazion par métare a confronto ła beła vita che’l gà co coeła dizastrà ben de Walter.

Cuando a Walter ghe vien catà un cancro inte i polmuni, ghe casca indoso el mondo intiero. Parò, dopo l’incontro cazuałe co Jesse Pinkman, un so ex studente devenjùo spaciadore de poco conto, Walter deside de métarse a cuzinare metanfetamina. El prodoto de Walter, viste łe so conosense de chìmega ,el rizulta èsar mejo asè respeto a coeło de ła concorensa, co na puresa de’l 99,1%.

A’l deside cuindi de sfrutare łe so capasità par ciapare el controło de’l marcà de ła droga.

## Epizodi

## Parsonaji
* Walter White (stagioni 1-5), intarpretà da Bryan Cranston.
* Jesse Pinkman (stajon 1-5), intarpretà da Aaron Paul.
* Skyler White (stajon 1-5), intarpretada da Anna Gunn.
* Hank Schrader (stajon 1-5), intarpretà da Dean Norris.
* Marie Schrader (stajon 1-5), intarpretada da Betsy Brandt.
* Walter White Jr. / Flynn (stajon 1-5), intarpretà da RJ Mitte.
* Saul Goodman (stajon 2-5), intarpretà da Bob Odenkirk.
* Gustavo "Gus" Fring (stajon 2-4), intarpretà da Giancarlo Esposito.
* Mike Ehrmantraut (stajon 2-5), intarpretà da Jonathan Banks.
* Lydia Rodarte-Quayle (stajon 5), intarpretada da Laura Fraser.
* Todd Alquist (stajon 5), intarpretà da Jesse Plemons.
## Cołegaminti esterni
*
Penny Dreadful (serie TV)

***Penny Dreadful*** ła ze na serie tełeviziva meregana e bretànega de zènare horror fantasy creada e scrivesta par intiero da John Logan, pasada in tełevizion da’l 11 majo 2014 a’l 19 zunjo 2016 so’l canałe via cavo Showtime.

Ła serie ła ciapa el nome da łe publegasion de’l XIX sècoło , i penny dreadful par apunto, e sponto da *La Lega degli Straordinari Gentlemen* de Alan Moore. Rento ła serie A se intòrcoła łe orìjini de i parsonaji de ła łetaradura horror cofà *Victor Frankenstein, Dorian* *Gray, Dr. Jekyll, el conte Dracula*,  łovi manari, strighe e vanpiri, so’l sfondo de na Łondra Vitoriana.

## Stajon
Ła prima stajon de ła serie ła ze pasà in prima vizion so’l canałe Showtime da‘l 11 de majo a’l 29 de zunjo 2014, ła seconda da’l 3 de majo a’l 5 de łujo 2015, ła tersa da’l 1 de majo a’l 19 zunjo 2016.

In Itałia ła prima stajon ła ze pasà in prima vizion so Rai 4 da’l 7 a’l 28 de setenbre 2015 in varsion censurada, invese da’l 11 de setenbre a’l 3  de otobre 2015 in varsion mìa censurada. Ła seconda stajon ła ze disponìbiłe par intiero so Netflix da’l 22 de otobre 2015, e ła tersa e ùltema senpre so Netflix da’l 2 de majo a’l 21 de zunjo 2016.

## Parsonaji
* Dorian Gray (stajon 1-3), intarpretà da Reeve Carney.
* Sir Malcolm Murray (stajon 1-3), intarpretà da Timothy Dalton.
* Vanessa Ives (stajon 1-3), interpretada da Eva Green.
* Ła Creadura/Calibano/John Clare (stajon 1-3), intarpretà da Rory Kinnear.
* Brona Croft/Lily Frankenstein (stajon 1-3), intarpretà da Billie Piper .
* Sembene (stajon 1-2), intarpretà da Danny Sapani.
* Victor Frankenstein (stajon 1-3), intarpretà da Harry Treadaway.
* Ethan Chandler, nasùo Ethan Lawrence Talbot (stajon 1-3), intarpretà da Josh Hartnett.
* Evelyn Poole/Madame Kali (stajon 1-2), intarpretada da Helen McCrory.
* Ferdinand Lyle (stajon 1-2-3), intarpretà da Simon Russell Beale.
* Florence Seward (stajon 3), intarpretada da Patti LuPone.
* Kaetenay (stajon 3), intarpretà da Wes Studi.
## Collegamenti esterni
* 
*
San Antonio Spurs

miniatura|sinistra
I **San Antonio Spurs** i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA, co sede a San Antonio in Texas; el só canpo de gara el ze el AT&T Center.

I Spurs i jera uno de i minbri che i ga fondà ła American Basketball Association, e da cuando che i ze rivài inte ła NBA i ze deventài una tra łe scuadre pì inportanti, gavendo vinto sincue canpionadi, tanto che el só vałor econòmego el ze de sirca 1,150 miłiardi de dòłari.

Cueło che A ze inportante marcar de sta scuadra ła ze ła fiłozofìa, ła mentałità, l’aprocio a’l zogo e a’l stiłe de vita che’l ze cuazi na marca de fàbrega apresà asé.

## Storia de ła scuadra
Nasùa inte el 1967 col nome de Dallas Chaparrals, inte el 1973 i se ga spostà a San Antonio in Texas e al primo ano de NBA i se ga conportà ben, vinsendo bełe partìe. L'ano dopo i ze anca rivài primi inte ła só devizion, grasie a George Gervin, Johnny Moore e Larry Kenon; dopo na serie de alti e basi inte i ani Otanta, A ze inisià l'era de David Robinson come zogador sìnboło: in pochi ani Robinson el ga vinto racuanti premi parsonałi, jutando i Spurs a farse nome insieme a i vari Avery Johnson, Dennis Rodman e altri. Inte el 1997 A ze rivà Tim Duncan come ała granda e Gregg Popovich come ałenador, e A se ga formà un grupo tanto forte che el łi ga portài a vìnsar el só primo canpionado. A ze rivà dopo Emanuel "Manu" Ginobili, Bruce Bower e Tony Parker, tuti zogadori che i ga fato ła storia resente de ła scuadra portando tante vitorie e fazendo deventar i Spurs una de łe scuadre pì forti de tuta ła NBA tanto che anca deso i ze in łota par vìnsar.

Tim Duncan el se ga retirà l'ano scorso 2021, ma A ghe ze novi zogadori (sora de tuti Kawhi Leonard) che i ze drio venjer sù ben e che i ze drio refondar un sòcoło duro de cuałità.
Los Angeles Lakers

miniatura|sinistra
I **Los Angeles Lakers** i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA; el só canpo de gara el ze el Staples Center a Los Angeles, che i devide co i Los Angeles Clippers e co ła scuadra femenina de łe Los Angeles Sparks. I ga vinto in tuto 16 tìtołi NBA; al 2009 i ga el nùmaro pì alto de partìe vinte (2905) e el nùmaro pì alto de finałi zogade (31); cuatòrdeze menbri de ła Hall of Fame del basket i ga zogà co i Lakers. Ła só storia ła ze rica de sucesi, el só nome el ze conosùo in tuto el mondo e i cołori zało-vioła i ze el sìnboło raprezentadivo de i Lakers.

## Storia de ła scuadra
Nasesti inte el 1946 cuando che Ben Berger e Maurizio Chalfen i ga cronpà i Detroit Gems, l'ano dopo i ga suito vinto bone partìe co Jim Pollard, Herm Schaefer e George Mikan. Fin al 1959 i ga vùo davero ani òtemi, vinsendo el canpionado par tre ani drio man, e pian pian A se ga afermà ła só stòrega rivałità co i Boston Celtics: vendo in scuadra zogadori come Jerry West, Elgin Baylor e sora de tuto Wilt Chamberlain, i se ga afermà come ła pó forte de tuta ła NBA par tanti ani.

Inte el 1974 i ga cronpà Lew Alcindor (o sìa Kareem Abdul-Jabbar), el zogador pì forte in chiłi ani, che el ga anca vinto el tìtoło de MVP, che a cueło A se ga zontà Earvin “Magic” Johnson fazendo sì che i Lakers i fose boni de vìnsar altri canpionadi mostrando a tuti un bel zogo e na padronansa del canpo che nesun el podeva suparar.

Dopo vinti ani de atività Abdul-Jabbar el se ga retirà e par un fià de tenpo i Lakers i ga pensà a recostruirse: A ze rivà Shaquille O’Neal e Kobe Bryant, el “Black mamba”, che intra'l 2000 e'l 2002 i ga senpre vinto el canpionado NBA grasie al stòrego ałenador Phil Jackson. Dopo che O'Neal el se ga retirà, i Lakers i se ga dovùo reinventar sindo senpre boni de vìnsar n'altro tìtoło inte el 2009 senpre co Bryant protagonista.

Inte 'sti ùltemi ani i ze drio vìvar na faze crìtega e de pasajo: Bryant el se ga retirà inte el 2021 e i Lakers i ze drio catar na strada.
Golden State Warriors

miniatura|sinistra
I **Golden State Warriors** i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA e, insenbre a i Boston Celtics e a i New York Knicks, i ze ła scuadra che ła ga senpre partesipà a ła NBA fin da ła só fondasion inte el 1946. El só stadio el ze ła Oracle Arena a Oakland e, al 2021, el só vałor econòmego el ze de 1900 miłioni de dòłari.

## Storia de ła scuadra
Fin a i ani Noanta i Warriors i ga vinto par tre volte el canpionado NBA grasie a zogadori come Paul Aritzin, Wilt Chamberlain e Rick Barry sora de tuti; dopo i ga vùo alcuni ani de defigoltà che no i łi ga visti protagonisti inte el panorama NBA. Inte el 2009 A ga vùo inìsio ła refondasion de ła scuadra, anca se oncora no i ło savéa: al draft i ga cronpà el zóvane Stephen Curry, che parò el ga vùo suito maganje fìzeghe; do ani dopo A ze rivà Klay Thompson, n'altra guardia. Inte el 2021 A ga inisià el parìodo de oro de ła scuadra che, co 'sti do zogadori e l'ała Draymond Green, i ze stài boni de vìnsar un canpionado demostrando de èsar i pì forti, batendo un mucio de record (triple inte na stajon, vitorie de scuadra) grasie a łe cuałità reałizadive de i só zogadori.
Atlanta Hawks

miniatura|sinistra
I **Atlanta Hawks** i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA, el canpionado de i Stati Unii. El só nome el vien da cueło de ła guera de Black Hawk (contro i indiani, inte’l 1832).

## Storia de ła scuadra
I primi ani i ze stài boni, in sima de tuto parché i ga vùo zogadori come Bob Pettit e Alex Hannum, ma no i ze mai riusìi a far chel salto de cuałità che el ghe parmetese de restar in alto.

Inte i ani Otanta A ze rivà el zogador Dominique Wilkins, che el ga portà alcune vitorie, e inte i ani Noanta co Dikembe Mutombo i ga otenjùo un alto nùmaro de vitorie; i primi ani Domiłe i ze stà invese senjài da na crizi bastansa inportante, ma da’l 2008 i ze riusìi a rescatarse grasie a serti zogadori come Mike Bibby, Al Horford e Kirk Hinrich. In 'sti ùltemi ani, co l'arivo de zente e paroni nuvi, A ze rivà anca calche suceso tanto che i Atlanta Hawks i ze tra łe scuadre mèdio bone de ła NBA.
Brooklyn Nets

miniatura|sinistra
I **Brooklin Nets** i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA, che fin al 2012 ła jera conosùa come New Jersey Nets.

## Storia de ła scuadra
Fin dal 1967, ano de nàsita de ła scuadra, i se ga meso in mostra grasie al gran zogador Julius Erving, ma inte el 1976 par poder iscrìvarse a ła NBA i ga dovùo véndarlo. Fin a ła metà de i ani Noanta i ze stài na bona scuadra, e dopo anca i primi del Domiłe, grasie a zogadori come Stephon Marbury e Jason Kidd, ma dopo che i ga dovùo véndar Kidd no i ze pì stài in grado de tornar conpetidivi. Deso i ze bastansa in crizi, ma i vol repartir da łe baze.
New York Knicks

miniatura|sinistra
I **New York Knicks** (o “Knickerbockers”, come che i jera ciamài i abitanti de New York na volta) i xe una de łe trenta scuadre de basket che łe xoga inte ła NBA, el canpionado de i Stati Unii. Insenbre a i Boston Celtics e a i Golden State Warriors i xe inte ła NBA fin da cuando che ła xe stà fondada inte’l 1946.

## Storia de ła scuadra
Fin a’l 1985 no i ga mai otenjùo partegołari rexultadi parché no i gaveva in scuadra parsonaji forti, ma inte’l draft de chel’ano i ga sejesto Patrick Ewing, che’l restarà in scuadra par cuìndaxe ani (dopo A rivarà anca Allan Houston e Latrell Sprewell) fin che el se farà mal. Inte i ani Domiłe no i xe stài mìa tanto protagonisti, njanca dopo l’arivo de l'ałenador Mike D’Antoni; A se pol ben dir che a New York, anca a càuxa de’l nome inportante de ła sità, A xe pasà tanti de chiłi xogadori che parò no i ga łasà nesun senjo: A baste pensar a Amar’e Stoudemire (contrato da 100 miłioni de dòłari), Chauncey Billups, el nostran Danilo Gallinari, Baron Davis, Carmelo Anthony.

De fato ła sità de’l “gran pomo” ła se conferma, anca a łevel de basket, un specio che’l reciama tanta xente soło che pa i schei, sansa parò tanta sostansa soto.
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Philadelphia 76ers

miniatura|sinistra
I **Philadelphia 76ers**, o **Sixers** o **Seventysixers**, i ze una de łe trenta scuadre de basket che łe zoga inte ła NBA.

## Storia de ła scuadra
A se pol dir che ła ga vùo na storia fata de alti e basi, in baze a ła prezensa de zogadori forti o nò: inte i ani da’l 1965 a’l 1968, co Wilt Chamberlain; da’l 1976 a’l 1983, co Julius Erving e Moses Malone; da’l 1996 co Allen Iverson e dopo co Andre Iguodala.

Inte sti ùltemi ani invese i ze drio pèrdar de potensiałità e i se ze drio confarmar come una de łe scuadre pezo de tuta ła NBA: A ze anca vero che da’l 2021 A ze rivà tozati prometenti come Ben Simmons, Dario Saric e Joel Embiid, ma el ze un parcorso oncora łongo prima de védarli da novo tra i protagonisti.