Vietnam

El **Viètnam** (vietnames: *Việt Nam*, , ), ufisialmente la **repùblica socialista del Viètnam** l'é in stato del Axia sudoriental.
El confina a nord co ła Republica Popołare Cinexe, a ovest co el Laos e ła Canbògia, a est e a sud co el Mar Cinexe Meridionałe. A sud, par in tochet, el Vietnam el buta su el golfo del Siam.

## [[Zeografia]]
El Viètnam el é dividest in tre region: el Tonchin a nòrd, el An Nam a mèẑ e la Cocincina a sud.
### [[Clima]]
El Viètnam el ga in clima calt, co na umizità mèdia de 84%. I monsoni i pòrta tanta acua, scuaxi sènpro piova, anca parché sta naẑion la é in pràtega tuta sora al mar.

miniatura|sinistra|El paexòt Mai Châu, te el nòrd-òvest del Viètnam
## [[Istoria|Stòrgia]]
### Antighità
Al iniẑio (prima del 1200) el Viètnam l'é de mò cuel che incoi l'é el Tonchin.

Tra el II secoło a.C. e el I secoło el Viètnam el fa tante guère contro la Cina e pì de na òlta el é concuistà e el ciapa l'indipendènẑa, ma el restà dominà da i cinexi.

Inte el 938, el general Ngô Quyền el lìbera la só naẑion e el crèa in règno, che el ga vàrie dinastie: i Ngô, i Đinh, i Lê, i Lý, i Trần e i Hồ.

Tel 1527 ga tacà na guèra ẑivil e el Viètnam se staca in do tòchi: el nord, co la dinastia dei Mạc, e el sud ,co i Lê. Tuti e doi i règni i fa progrezir la naẑion (visto che l'é tacazi anca dei contati co i europèi). I Mạc i spòsta la cavedal da Hanoi a Phú Xuân.

Tel 1771 taca dei dixordini te el sud e la dinastia Nguyễn la va in decadènẑa, così i Tây Sơn i ciapa el só pòsto e te el 1786 i se bat contro i Lê e prest i rimet insieme el Viètnam. Te el 1799, visto che i Tây Sơn i ga problèmi intèrni (de sucesion) Nguyễn Ánh, prima scanpà in Cina, el torna co un exercito e el combat fin al 1802, co el concuista Thăng Long e el vèn re.

### Modernità
Te el mèẑ del XIX secoło el Viètnam el vèn concuistà da la Fransa, che la ghe cava la autonomia e el la fa colònia. Fin de sùbito taca le protèste e vari partii i conbat par la indipendènẑa. Par ani pò sèguita a èserghen la guerilia in giro par la naẑion.

Te la Seconda guera mondiałe el Viètnam el vèn ocupà da i giaponexi e i comunisti de Ho Chi Minh  i taca a èser potènti. Sti comunisti, dal 1946 al 1954 i conbat contro i francexi e i venẑ. El Viètnam el vèn parò spacà de nòu ten do tòchi: nòrd e sud.

Te el 1960 i Stati Unizi i fa la guèra al Viètnam del Nòrd, anca parché l'é in paes comunista e se é in piena Guera Freda. Co la tàtica de la guerilia i comunisti i bat i americani e te el 1975 i ciapa Saigon, finèndo così la guèra.

## Zeografia politega
El Vietnam l'é divixo in 58 province (*tỉnh*) e 5 munisipalità (*thủ zô*).

## [[Demografia|Demografìa]]
### Religion
Te el Viètnam la religion pì difondesta l'é el Budismo Mahāyāna, ruà graẑie a le influènẑe cinexe e dei vexini Khmer.

Se pòl catar de spes le dotrine tradiẑionale cinexe, tipo el Confucianèximo e el Taoism.
Nòva l'é la feze te el Cao Đài, fondaza te el 1926.
Ghe n'é pò la seconda pì granda comunità catòlica de l'Axia drìo cuela de le Filipine, fata dei misionari portoghexi te el 1500-1600 e pì tardi de cuei franẑexi.

Te el Viètnam, comuncue, la religion de stato l'é par lège el ateismo.

### Lengue
miniatura|centro|El vietnamesl'é na lengua tonala. Cuà tuti i tòni de la paròla "ma".
La lengua ufiẑiala l'é el vietnames, na lengua austronexiana co el alfabèto latin.

Intant la dominaẑion coloniala se ga difondest el franẑes. Incoi el é parlà sènpro de manco; inveẑe i zoveni é drìo a stuziar el ingles.

Te le region intèrne, te le montagne, ghe n'é dele minoranẑe, ciamaze dei franẑexi *montagnard*, che parla le so lengue indìgene, tipo el Khmer.

## Gałeria de someje

Imàjine:Fansipan.jpg|monte Fansipan, a nord
Imàjine:Vietnam, Panorama of Chau Doc.jpg|delta de el Mecoṅ
Imàjine:Hanoi_Skyline_-_NKS.jpg|panorama de Ha Noi
Imàjine:Du_khách_viếng_thăm_Lầu_Ngũ_Phụng.JPG|sità antiga de Hué, patrimonio ONUESC


## Nòde

## Varda anca
* Ìxołe Spratly
* Guera del Vietnam

## Bibliografìa
* Edward Doyle, Samuel Lipsman, *Scenari di Guerra*, 1992. ISBN88-7133-074-9.

## Altri projeti

## Łinganbi foresti