open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrijevica

**Andrijevica** el xe on comun del Montenegro. Caołogo del comun el xe el sentro abità omònemo che el ga na popołasion de sirca  viventi.
## Locałità
El comun de Andrijevica el ciapa drento 24 località:

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Comuni del Montenegro

I **comuni del [[Montenegro]]** i costituise ła sudivixion teritoriałe de primo liveło del Stato e i xe in totałe 24.

Cadaun comun (*opština*) el tołe el nome dal so caołogo.

## Lista

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* Statistical Office of Montenegro - MONSTAT. *Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011.* Population by age, sex, and type of settlement par municipality, as well as the most frequent name in Montenegro.
*
Francisco de Zurbarán

**Francisco de Zurbarán** (Fuente de Cantos, Badajoz, 7 de novenbre del 1598 - Madrid, 27 de agosto 1664) el xe sta on pitor de l'età d'oro spagnoła.
## Multimèdia

Imàjine:Francisco_de_Zurbarán_-_Christ_on_the_Cross_-_WGA26051.jpg|*Cristo in la Cruz*, 1627 (290 x 168&nbsp;cm), Art Institute, Chicago.
Imàjine:Francisco_de_Zurbarán_026.jpg|*San Serapio*, 1628 (120 x 103&nbsp;cm.), Wadsworth Athenaeum (Connecticut).
Imàjine:Zurbaran.jpg|*Espoxision del corpo de San Buenaventura*, 1629 (250 x 225&nbsp;cm.), Muxeo del Louvre, Parixe.
Imàjine:Santa_Dorotea_(Zurbarán).jpg|Santa Dorotea.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Distreti de Sipro

thumb|upright=1.4|Distreti de Sipro (de facto)
I **distreti de Sipro** (in grego: *επαρχίες*, eparchie; in turco: *kazalar*) i costituise ła sudivixion teritoriałe de primo liveło del paexe e inte el totałe i xe 6. De sti cuà:

*i distreti Limassol e Pafo i xe, *de iure* e *de facto*, de sovranità de Sipro;
*i distreti de Famagosta, Larnaca e Nicosia, che, *de iure*, i apartien intieramente a Sipro, i xe *de facto* ocupai, in parte, da Sipro del Nord; so sti tochi de teritòrio ghe xe i distreti de Gazimağusa (Famagosta) e de Lefkoşa (Nicosia e Larnaca).
*el distreto de Kyrenia, che el apartien *de iure* a Sipro ma che, *de facto*, el xe soto ła sovranità de Sipro del Nord.

A cao del distreto, ghe xe on prefeto nomenà dal presidente.

## Lista

## Voxe corełae
*Distreti de Sipro del Nord

## Notasion
Comuni de Sipro

I **comuni de [[Sipro]]** i costituise ła sudivixion teritoriałe de segondo liveło del Stato, dopo i distreti.

## Lista

### Altri sentri

## Notasion

## Linganbi foresti
*
Distreto de Famagosta

El **** el xe on distreto de Sipro.

## Sentri abitai
*Ayia Napa
*Dherynia
*Paralimni
*Sotira
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Distreto de Limassol

El **** el xe un distreto de Sipro.

## Comuni
*Ayios Athanasios
*Kato Polemidhia
*Limisso
*Mesa Yitonia
*Yermasoyia
*Ypsonas

## Locałità
* Malia

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Distreto de Larnaca

El **** el xe un distreto de Sipro.

## Comuni
*Athīenou
*Aradippou
*Dromolaxia-Meneou
*Larnaca
*Lefkara
*Livadia

## Locałità
* Agia Anna
* Agioi Vavatsinias
* Agios Thedoros
* Alaminos
* Alethriko
* Anafotia
* Anglisides
* Aplanta
* Arsos
* Avdellero
* Choirokoitia
* Delikipos
* Goşşi
* Kalavasos
* Kalo Chorio
* Kato Drys
* Kellia
* Kiti
* Kivisili
* Klavdia
* Kofinou
* Kornos
* Lageia
* Mari
* Maroni
* Mazotos
* Melini
* Melouseia
* Menogeia
* Mosfiloti
* Odou
* Ora
* Ormideia
* Oroklini
* Pergamos
* Pervolia
* Petrofani
* Psematismenos
* Psevdas
* Pyla
* Pyrga
* Skarinou
* Softades
* Tersefanou
* Tochni
* Tremetousia
* Troulloi
* Vavatsinia
* Vavla
* Xylofagou
* Xylotymbou
* Zygi

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ayia Napa

**** el xe un comun del distreto de Famagosta inte ła Repùblega de Sipro.

El comun el conta na popołasion de sirca  viventi.

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Belén Rodríguez

**Belén Rodríguez**, nome conpleto María Belén Rodríguez Cozzani (Buenos Aires, 20 de setenbre 1984), ła ze na modeła, condutora tełeviziva e showgirl arzentina naturałizada itałiana.

## Biografia
### Orizene
Conosùa comunemente come Belén Rodríguez o anca soło cofà Belén, ła ze nasesta a Buenos Aires da Gustavo Rodríguez, de orizene spanjołe e itałiane, e da Veronica Cozzani de Rodríguez, a só volta fia de imigranti provenjenti da La Spezia. Ła ze ła mazor de tre fiòłi, sorèła de Jeremias, nasesto inte'l 1989, e de Cecilia (1990), tuti do ativi inte'l mondo del spetacoło itałian.

Inte'l 2003 ła consegue el diploma de łiceo artistego a Buenos Aires e drìoman ła se iscrive a ła facoltà de siense de ła comunegasion e de'l spetacoło de l'Università de Buenos Aires sensa conpltetar i studi.

### Modeła
Ła scominsia ła só carièra inte'l 2001 a 17 ani come modeła in Arzentina, łaorando anca a Miami e in Mèsego e devenjendo testimonial de diverse caze de intimo. Inte'l 2004 ła se trasferise in Itałia tołendo ła rezidensa a Miłan, indove ła łaora par varie marche, tra cui *[[Miss Sixty]]*, *[[Taglia 42 (azienda)|Taglia 42]]*, *Cotonella*, *[[Yamamay]]*, *Imperfect*, *[[John Richmond (stilista)|John Richmond]]*, *[[Pitti Immagine|Pitti]]*.
Inte'l corso dei ani ła ga pozà par serti całendari sexy; el primo produzesto da *Vuemme* e publegà ła prima volta inte'l 2006, cui ghe va drìo, tra i altri, el całendario glamour de'l 2006 de De Nardi e el całendario 2008 de *[[Maxim (periodego)|Maxim]]*, che'l ga otenjesto resalto mediàtego e suceso de vendite. Tra i so servisi fotogràfeghi pì conosùi recordemo: inte'l 2009 ła covertina de'l nùmaro 7 de *[[Playboy (periodego)#Edizione itałiana|Playboy Italia]]*, inte'l 2012 łe covertine de *[[Vanity Fair (rivista itałiana)|Vanity Fair]]* e de *[[GQ (periodego)|GQ]], co someje scatàe da [[Douglas Kirkland]]. Tra el [[2016]] e el [[2017]] ła ze stà testimonial de ła łinea *Marciano by Guess*. Inte el [[2018]] ła vien sernìa come testimonial dei abiti da spoza de *Alessandro Angelozzi Couture*.

=== Condutora tełeviziva e showgirl ===
El debuto inte ła tełevizion itałiana el resałe al novenbre 2006, co ła ze ospite dei programi tełevizivi de [[TeleBoario]], rete tełeviziva łocałe de ła [[Val Camonica]]. Inte ła primavera de'l 2007 ła conduze insieme a [[Taiyo Yamanouchi]] par calche meze ła segonda edision de *La tintoria*, show comico de [[Rai 3]] in onda in segonda serada; A se trata de ła só prima espariensa so na rede nasionałe.

Ła ze stà tra i protagonisti de'l spot tełevizivo [[TIM]] come "dona dei sonji" darente a [[Elisabetta Canalis]] e [[Christian De Sica]]. L'ano drìo ła partesipa, cofà inviata e co-condutora insieme a [[Selvaggia Lucarelli]] e altri, al rotocalco tełevizivo *Pirati*. Dopo èsar aparìa anca so programi de łe redi Mediaset (*Verissimo*, *Lucignolo*), inte l'utuno de'l 2008 ła partesipa a ła [[L'ìzoła dei famosi (sesta edision)|sesta edision]] de *L'ìzoła dei famosi'', clasifegandose a'l segondo posto co el 44% dei voti, espariensa grasie a ła cuała ła ze devenjesta definitivamente conosùa anca a'l grando pùblego.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Consejo dei Pregadi

El nome de *Consejo dei Pregadi* el se refarise łetaralmente al fato che i senadori venjiva orizinariamente *pregà* de fornir el pròpio consejo al Doze, mentre el nome Senato se inponeva inveçe soło inte el XIV sècoło col difonderse de ła cultura umanista.

## Conpozision e funsion
### Menbri ełetivi e de derito
El Senato zera presiedesto da ła *[[Serenisima Signoria]]* co a cao el Doze, mentre i łaori zera preparai e dirizesti dai *[[Cołejo dei Savi|Savi del Cołejo]]*.
Ghe zera po' i *Pregadi*:
* ansituto i sesanta senadori anuałi ełezesti dal *Mazor Consejo*;
* a staltri se ghe zontava drìoman altri senadori che costituiva ła cusìdita *[[Xonta (Repùblega de Venesia)|Zonta]]*, o sia : istituìa inte ła segonda metà del Trezento e rinovada par decreto de ano in ano, ła devenjeva ordenaria e perpetua parte del Senato inte el 1506, col definitivo nùmaro de sesanta *senadori de Zonta*.
A sti menbri ełetivi se sumava drìoman, de derìto, l'intièra *[[Cuarantia]]*, el *[[Consejo dei Dieze]]* e i *[[Avogadori de Comùn]]*. Dal 1305 i sentava par derìto in Senato, sensa fabizonjo decreto del Mazor Consejo anca i *[[Procuradori de San Marco]]*.
I *pregadi* zera distinguìbiłi par el fato de indosar ła toga rosa, contraponesta a ła normałe toga negra dei altri patrisi.

### Menbri ''ex ofisio''
Parteçipava ai łavori del Senato un gran nùmaro de majistradi e funsionari del Stato de volta in volta ciamai a tratar *ex ofisio*, o sia par neçesità de incargo, łe materie che łi rivardava :
* i comandanti miłitari, a partir da *Capitan del Golfo*, *[[Capitan zeneral da Mar (Republica de Venesia)|Capitan Zeneral da Mar]]* e *[[Exercito venesian|Capitan Zeneral de Teraferma]]*;
* i anbasadori, i baili e i consołi in partensa o al ritorno dai pròpi incarghi;
* i podestà e governadori de łe sità e teritori sotometesti;
* i *[[Proveditor (Republica de Venesia)|proveditori]]* e i menbri de *[[Majistrado (Republica de Venesia)|Majistradi]]* e *[[Deputasion (Republica de Venesia)|Deputasion]]*.
Da rimarcar tutavia come, par l'uzo de asomar difarenti  incarghi a ła medezema persona, de frecuente tanti de sti funsionari i raprezentase al contenpo pì funsion desconpanje e i fuse al contenpo łori istesi dei senadori ełexesti.

## Bibliografia
* *L'Archivio di Stato di Venezia. Indice generale, storico, descrittivo ed analitico. Tomo I - Archivi dell'amministrazione centrale della Repubblica Veneta e archivi notarili*, 1937.

## Altri projeti
Distreti de Sipro del Nord

I **distreti del [[Sipro del Nord]]**  i costituise ła sudivixion teritoriałe de primo liveło del paexe e inte el totałe i xe 6. De sti cuà:

Do i se sorapone in parte ai distreti de Sipro: se parla del Distreto de Gazimağusa, che el ciapa na parte de teritòrio apartegnente *de iure* al Distreto de Famagosta, e del Distreto de Lefkoşa, che el tołe drento parte de teritòrio apartegnenti, *de iure*, ai distreti de Nicosia e de Larnaca.

Cadaun distreto el xe aministrà da on goernadore e el se artégoła a volta soa in subdistreti, in totałe i xe 12.

## Lista

*Inte el 2016 el xe sta istituio el Distreto de Leuka (co caołogo Leuka) par on scòrporo dal Distreto de Güzelyurt.

## Voxe corełae
*Distreti de Sipro
*Comuni de Sipro del Nord

## Linganbi foresti
*
Grammarly

**Grammarly** el xe on editor de testo co coretore ortogràfego, controlo gramàtegałe e antiplajo. En version online co app par dispoxitivi mobiłi.

## Linganbi foresti
Coretore ortogràfego

In informàtega, el **controło ortogràfego** ła xe na aplegasion che ła contrasegna łe parołe de on documento scriveste scoretamente. I controłori ortogràfeghi i połe èsare programi autònomi *(standalone,* in inglexo) boni de oparare inte on bloco de testo, o sanò èsar incorporai in aplegasion "majori", cofà on ełaborador de testi, on client de posta, on disionàrio eletrònego, o on motore de riserca.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
True Justice

***True Justice*** ła ze na serie tełeviziva statunitense conponesta da 26 epizodi, andada in onda in anteprima asołuta tra el 2011 e el 2012 sol canałe spanjoło Nitro.

In Itałia ła serie ła ze stà insialmente distribuìa in sìe DVD e Blu-ray Disc distribuìi da ła Eagle Pictures a partir da'l 9 de novenbre 2011 e drioman trasmetesta da'l canałe de ła piataforma Mediaset Premium Premium Crime a partir da'l 28 de novenbre 2011. In ciaro ła ze stà trazmetesta so Italia 1 a partir da'l 12 de zenaro 2012.

Protagonista de ła serie ze Steven Seagal che interpreta Elijah Kane, cao de łe forse spesiałe statunitensi.

## Epizodi
Łe do stajon de ła serie łe xe orixinariamente conponeste da tredexe epixodi de ła durada de 45 minuti paromo. In Itàlia xe stà invese desidesto de dividarle in 6 film par ła tełevizion che ła contien do epizodi orizenałi de ła stazon.

## Notasion


## Linganbi foresti
Zdravljica

El testo sindicà de'l manoscrito de Prešeren par ła publegasion inte ła rancura *Poezije* (*Poezie*) de'l 1846. El zera stà publegà par intièro co łiziere variasion inte'l 1848.]]

***Zdravljica***  (; in veneto *Préndeze*) ła ze na poezìa scrivesta da France Prešeren (1800-1849) inte'l 1844 e da'l 29 marso 1990 ła 1ª e ła 7ª strofa łe forma l'ino nasionałe zloveno.

## Storia
Co 'sta poezìa Prešeren el intendeva non soło ezaltar ła Zlovenia, ma farghe un prendéze a tuti i pòpołi de'l mondo, cuando, suparà odii e guere, peromo el gavarìa vedesto inte l'altro non el confinante ma el visin de caza. El conseto el ze contenjùo inte ła famoza sètema strofa.

Un ano vanti de ła só conpozision, so'l zornal todesco Kmetijske in rokodelske novice (1843), Matija Vertovc, inte un artìgoło intitołà Vinske terte hvala, el gaveva publegamente invità France Prešeren a scrivar na ode a'l vin. Za inte ła prima strofa de Zdravljica A ze posibiłe individuar el pensier de'l prète agronomo zloveno de ła Vałe de'l Vipava.

Par 'sta sètema strofa, el prete Stanko Premrl (1880-1965), conpozidor in zènare de mùzega sacra, el ga scrivesto na conpozision corałe co l'isteso nome. No'l ze stà el soło, ło ga fazesto anca altri trèdeze conpozidori.

## Notasion


## Altri projeti
Snorks

**Snorks** (*I Snorchi,* come ghe ciamemo in vèneto) la xe na serie animada statunitense prodota da la Hanna-Barbera.

## Storia editoriale
Li xe nati come fumeto intel 1982 in Belzo, dixegnai da Freddy Monnickendam. Li xe stai pì tardi adatai come carton animato da la Hanna-Barbera Productions e trasmessi inte li USA el sabo matina dal 1984 al 1989 da la rete NBC. El carton xe 'nda vanti solo cuatro stajon, par via del pì grando suceso risevùo da la popolare serie animada televixiva The Smurfs (*i Pufi,* come ghe ciamemo in vèneto).

## Personaji
Se trata de picoli esari coloradi che i vive inte le profondità del mar, a *Snorkylandia*. I Snorchi i sta sempre 'tenti ai tanti pericoli del mar. Sora la testa li ga un respiratore, lo *snorkel* apunto, che vien doparà par muovarse urtandose inte l'acqua e par emètare un sono caratarìstego.

I Snorchi li ga na tecnoloxia che ghe soméia a quela dei òmeni (co la difarensa che questa la xe adatà al so anbiente acuatico) e li usa cape al posto dei schei.

## Epixodi
**Epixodio pilota**

Xe sta creà pa la NBC intel 1982 e ghe xe poche informasioni a riguardo parchè no xe mai sta trasmeso.

**Stajon 1**

**Stajon 2**

**Stajon 3**

**Stajon 4**

## Varda anca
* Tełevixion
* Serie tełevixiva

## Altri projeti
 Wikiquote contien citasion de o su **[https://it.wikiquote.org/wiki/Snorky <span style="font-style:italic;">Snorks</span>]**
Strónsio

Lo **strònsio** el xe l'elemento chimego de numero atòmico 38 e el so sìnbolo el xe **Sr**. El fa parte al grupo dei metali alcałino-teroxi e el se prexenta cofà un metało tènaro, arxénteo, bianco o lejermente xalo; co el xe esponesto a l'aria el forma on strato de òsido scuro.

## Bibliografia

* 
* 

## Linganbi foresti
Semolin

El **semołin** (anca dito "gris" in istrian dalmata) el xe un prodoto de ła maxenadura dei çereałi, xeneralmente gran, del tipo de ła sémoła ma formà de granełi pì picołi e de cołor xałàstro.

I semołini de gran i vien utiłixai par ła preparasion de menèstre o inte ła produsion de paste ałimentari.

In comercio se cata do categorie de semołini:

* semołini grosi (co granèłi de sìrca 1,5&nbsp;mm de diametro)
* semołini fini (co granèłi de sìrca 0,3&nbsp;mm)

## Notasion
Tarantazio

**Tarantasio** el xe un drago lexendario che terorixava i abitanti del łago Gerundo inte ła xona de Lodi. A se retegneva ch'el slovase i putèłi, che sfracasase łe barche e'l so fià pestiłensiałe imborase l'aria e simentase na stranba małatìa denomenada frève xała.

A testimoniansa de ciò resta el nome de na frasion de Cassano d'Adda denomenada Taranta aponto.

## Łexenda
Segondo łe łexende popołari, el łago Gerundo sarìa stà abità da un dragon ciamà *Tarànto* o pì comunemente conosùo cofà Tarantasio, el cuało el se gavarìa nudrigà soratuto de putèłi. Xe naseste numeroxe łexende revardo al drago, łe cuałe łe xe tute acomunàe da ła concomitansa tra el masamento de Tarànto e ła persugada del łago. Na łexenda popołar ła conta che el drago el sarìa nasesto da łe carni inputridìe del condotier Ezzelino III da Romano, moristo pròpio in chełe tere. Alcune fonti popołari łe atribuise ła persugada e ła bonifega del łago a san Cristoforo, che el gavarìa sconfixesto el drago, o a Federico Barbarossa. Ła pì sujestiva revarda el sasìnio del drago da parte del caostipite dei Visconti, el cuało el gavarìa drìoman adotà come sìnboło ła creatura sconfita, o sia el bison col putèło in bòca.

Ła łexenda del drago del Łago Gerundo xe stà fonte de ispirasion par el scultor Luigi Broggini che ga ciapà a modeło Tarantaxio par idear l'imàjine del can a sìe sate, marcha sìnboło de l'Eni.

Ła łeggenda ła vołe che "ła tonba" del drago ła sie situà so l'ìxołoto Achilli, vixìbiłe a dreta del ponte so l'Adda a Lodi, dal 2016 mantegnesto dai omeni de "Num del Burgh".

El masamento de un drago *tarantaxio* (che inte l'economia del raconto indega na spèçie pìtosto che un ùgnoło individuo) el raprexenta l'epixodio inisiałe del romanxo fantasy *[[Donna di spade]]* de Giuseppe Pederiali, publegà inte el 1991.

## Notasion

## Bibliografia
* C. Fayer, M. Signorelli, Racconti del Gerundo aspetti di un territorio SIED Milano 2001
Flight of Fury

***Flight of Fury*** el xe un film del 2007 direto da Michael Keusch.

Film direct-to-video co protagonista Steven Seagal.

## Trama
John Sands, piłota miłitar, viene secuestrà da ła CIA parchè al corente de alcuni segreti scotanti, ma el riese a fuxir prima de èsar sotoponesto a na rimosion de ła memoria. Drìoman el riseve l'incargo de recuperar un casa miłitar, finìo inte łe man de na organixasion teroristega che cołabora co Ratcher, un ex arlevo de Sands.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Ponte

Un **ponte** xe un'infrastrutura (o opera), tipica del'ingegneria sivile, uxà par suparare un ostacolo, naturale o artificiale, che se interpone a la continuità de na via di comunicasion. Gavaremo ponti propriamente deti se l'ostacolo xè rapresentà da un corso d'acua, dei viadoti se l'ostacolo xe na valata (discontinuità orografica), dei cavalcavia se l'ostacolo xe rapresentà da n'altra via di comunicasion de lo steso tipo di cuela traversante.
Lazer

El **laxer** (acronimo de l'inglexe «**''l**ight **a**mplification by **s**timulated **e**mision of **r**adiation''», in vèneto  "anplificasion de la luxe mediante emision stimolada de la radiasion") xe un dispoxitivo optoeletronico in grado de emetare un faso de luxe coerente. El termine se riferise oltre che al dispoxitivo anca al fenomeno fixico dell'anplificasion par emisione stimolada de un'onda eletromagnetica.

## Notasion
Informàtega cuantìstega

L**'informàtega cuantìstega** ła stùdia le tècneghe de calcolo che le dopara i cuanti par memorixare e elaborare le informasion. Molte xe le difarense con l'informàtega clàsega, soratuto inte i prinsipi fondamentali.

## Prinsipi

# No-cloning: l'informasion cuantistega non la poe esare **copiada** con fedeltà asoluta, e cuindi gnanca **leta** con fedeltà asoluta. (William Wootters, 1982).
# L'informasion cuantistega poe inveçe esar **trasferia** con fedeltà asoluta, a pato che l'orixinale vegna distruto intel proçeso. El teletrasporto cuantistego xe sta otenuto par la prima volta da Nielsen, Klinn e LaFlamme intel 1998.
# **Ogni misura** conpiuda so un sistema cuantistego **distruje** la major parte del'informasion, asandolo inte un stato baxe. L'informasion distruta non la poe esar recuperada. Ciò xe na derivasion direta dai postulati de la mecànega cuantistega (PMQ).
# Anca se in cualche caxo xe posibile conosare exatamente in che stato baxe se trovarà el sistema dopo na mixura, el pì de le volte gavaremo solo **previxioni probabiłìsteghe**. Anca cuesto deriva diretamente dai PMQ.
# Racuante oservabili **no le poe** vere simultaneamente **valori definidi** co precixion, par el prinçipio de indeterminasion de Heisenberg. Ciò ne inpedise sia de stabilir con exatesa le condizion inisiali prima del calcolo, sia di lexere i risultati con presixion.
# L'informasion cuantistega poe esar codifegà, e solitamente lo xe, tramite **corelasioni non-locali** tra parti difarenti de un sistema fixego. In pratica, se dopara l*'entanglement*.

## Lexi anca
* informadega
* Algoritmi quantisteghi
* Conputer cuantistego de Feynman
* Machina de Turing cuantistega
* Qubit

## Nòte
Arsenio Lupin III

el xe el  protagonista d ła serie manga e anime *[[Lupin III]]*, creà da Monkey Punch (pseudonemo de Kazuhiko Katō). El personaxo xe stà clasifegà come l'otavo pì iconego de i anime da Mania.com. IGN ło ga invese ełexesto come cuindexexemo mejo personaxo dei anime de tuti tenpi.

## Biografia del personaxo
El vien descrivesto cofà nevodo del çełebre Arsène Lupin, protagonista de vari romanxi de Maurice Leblanc. Come el nono e el pare, el xe un ładro da łe inumarevołi abiłità, risercà da ła połisia de tuto el mondo, in partegołar da l'ispetor Koichi Zenigata de l'Interpol, che el xe deventà un aceremo rivałe sercandoło sensa sosta in tuto el mondo par arestarlo, sensa parò aver suceso.

Xe plauxìbiłe che el sia nasesto in Fransa, avendo łu steso afermà de "aver riseùo el primo bagno inte łe acue giasàe de ła Sena". El nono xera Arsène Lupin, el famoxo ładro fransexe che gaveva istituìo un premio par i pì abiłi ładri del pianeta, el *Lupin d'oro*, ideà par meter a confronto i mejo ładri del mondo in una prova che consisteva inte el robar na scàtoła contegnente tute łe identità dei połisioti segreti xaponexi e sconta in un stansin inte i soteranei de Scotland Yard. Come so nono, Lupin III xe el detendor del *Lupin d'oro*. Inoltre, a pì riprexe inte łe varie serie, se acena ad antenai itałiani e japonexi de Lupin.

Lupin fa de frecuente rifarimento al nono, çitandone masime de vita o inprexe, e ło stima tanto.

## Notasion
Tavarnełe (Veneto)

**Tavarnełe** la xe na frasion, dei comuni italiani de Altaviła Visentina, Suiso, Creaso, Montecio Majore inte ła provincia de Vicensa.

## Altri projeti
Montepulgo

**Montepulgo** el xe na frasion, dei comuni italian de Cornedo, Malo, Castelgonberto de ła provincia de Vicensa.
Epidemia

La se definise **epidemia** (dal greco ἐπί + δῆμος, let.: sora del popolo, sora de le persone) el difondarse de na malatia, in genare na malatia infetiva, che colpise cuasi simultaneamente na coletività de individui, o sia na data popolasion umana, con na ben delimitada difuxion inte lo spasio e inte i tenpi, avente la stesa orìxene.

Dal momento che, in na data popolasion, ogni ano, el xe atesx el verificarse de un serto numaro de avegnimenti morboxi, un'epidemia conporta un numaro de caxi *in eceso* rispeto ai valori atexi par cuela determinada comunità, e so la baxe de le esperiense e del numero de caxi storeghi de morboxità.

## Inte la stòria
Epidemie de particolare intensità inte la stòria europea le xe sta de solito pandemie cauxà da zoonoxi, o sia originà da la convivensa dei eseri umani co animali da alevamento. Tutavia par alcune, come la malatia del sudor, le cauxe no le xe gnancora conpletamente ciare. Segue na cronoloxia de le epidemie conosude.

* La febre tifoide di cui se ga trovà testimonianse inte la Gresa del V secolo vanti Cristo;
* La peste antonina testimoniada inte la Roma del III secolo dopo Cristo;
* La peste de Marsiglia del 1720 s-ciopada inte l'omonima sità e poi slargàdase inte le are sitadine limitrofe, ad esclusion de Parixi.
* La malatia del sudor che ga colpìo l'Inghiltera intel XVI secolo;
* L'influensa spagnola al'inisio del XX secolo;
* L'Epidemia de Ebola del 2014;
* L'epidemia de dengue del 2019-2020 che se ga difondesta intel Sud-est Axiàtego e in Sud America.
* La pandemia de COVID-19 del 2019-2020 , comunemente ciamata "malattia da nuovo coronavirus", che la xe causada dal SARS-CoV-2. Provegnente da Wuhan (Cina) la se ga difondesta rapidamente in tuto el resto del mondo intel 2020. L'11 marso 2020, la xe deventà la prima epidemia ad eser dichiarada pandemia dall'OMS dopo la publicasion de le ligne guida del 2009.

## Voci correlate

* Baterio
* Colera
* Endemia
* Pandemia
* Postulati de Koch
* Reato de epidemia
* Eceso de ris-cio

## Nòte
Wuhan

**Wuhan** (武漢T, 武汉S, Wǔhàn) la xe na sità sub-provinçiale de la Sina, capoluogo e cità pì popolosa de la provinçia de Hubei. Posta a la confluensa del fiume Azuro e del fiume Han, n'tei ani '20 la sità la xe sta capitale del governo nasionalista de sinistra de Wang Jingwei, in oposision a cuelo de Chiang Kai-shek.

## Suddivisioni amministrative
* Distreto de Jiang'an
* Distreto de Jianghan
* Distreto de Qiaokou
* Distreto de Hanyang
* Distreto de Wuchang
* Distreto de Qingshan
* Distreto de Hongshan
* Distreto de Dongxihu
* Distreto de Hannan
* Distreto de Caidian
* Distreto de Jiangxia
* Distreto de Huangpi
* Distreto de Xinzhou

## Galeria

## Xemełaji

## Voci correlate
* Ferovia Wuhan-Canton
* Metropolitana de Wuhan
* Università de Wuhan
* Istituto de viroloxia de Wuhan
Polmonite

La **polmonite** la xe na malatia dei polmoni e pì in generale del sistema respiratorio, caraterizà da l'infiamasion de i alveoli polmonari, i cuali, rienpièndose de licuido, i ostacola la funsion respiratoria. Solitamente la xe causà da un'infesion dovusa a virus, bateri e altri microrganismi, e meno frecuentemente come consevensa de la soministrasion de racuanti fàrmaghi o de altre condision fìxeghe cuali alcune malatte autoimuni.

 
## Nòte
Partio Comunista Cineze

{{
El **Partio Comunista Sinexe** (**PCC**) (中國共產黨T, 中国共产党S, Zhōngguó Gòngchǎndǎng) el xe un partio pułìtego sinexe fondà n'tel 1921, una de le istitusion che pì ga determinà la storia e la pułìtega de la Sina n'tel XX secolo.

El xe el partio che n'tel 1949 ga fondà la Republica Popolare Sinese e che a partir da tal data el xe stà *de facto* el detentore escluxivo del podere pułìtego al'interno del Paexe. Al 2013 contava oltre 85 milioni de menbri e el xè el secondo partio pì grando del mondo par numero de iscriti dopo el Bharatiya Janata Party.

## Dirixenti del partio

### Prexidenti del Comitato sentrale

* Chen Duxiu (1921-1927)
* Mao Zedong (1945-1976)
* Hua Guofeng (1976-1981)
* Hu Yaobang (1981-1982)

La carica di Presidente la xe stà abolia n'tel 1982 e i poderi riservai al prexidente i xe pasai al segretario xenerale.

### Segretari xenerali

* Deng Xiaoping (1956-1966)
* Hu Yaobang (1980-1987)
* Zhao Ziyang (1987-1989)
* Jiang Zemin (1989-2002)
* Hu Jintao (2002-2012)
* Xi Jinping (dal 2012)

## Note


## Bibliografia

* 
* 
* 
*
Fake news

L'espresion in  lengua inglese ***fake news*** e in italian **false notizie**, **notizie fasulle**, o oncora **pseudonotizie**, la indica articoli o publicazion su reti soçiali redati con informasion inventade, inganevoli o distorte, rexi publici col deliberà intento de dixinformare o de crear scandalo atraverso i mexi de informazion.

## Nòte


## Bibliografia
* Renato Stella, *Sociołozia delle comunicazioni di massa*, UTET Università, 2012. ISBN 88-6008-370-2
* Carlo Bianchini, Come imparare a riconoscere il falso in rete, Milano, Editrice Bibliografica, 2017, ISBN 978-88-7075-919-8.
* European Commission. Directorate-General for Communication Networks, Content and Technology, A multi-dimensional approach to disinformation. Report of the Indipendent High level Group on fake news and online disinformation, Publications Office of the European Union, 2018, ISBN 978-92-79-80420-5.
Duncan Niederauer

## Vita

Dal 2007 al 2008 el ze sta Presidente e Aministratore dełegato de ła Borsa de New York.

Dal 2020 el ze Presidente de ła Socetà Sportiva Calcio Venesia, sucedendo a Joe Tacopina, che el ga cronpà el Calcio Catania.
Orthocoronavirinae

***Orthocoronavirinae*** la xe na sotofameja de virus, noti anca come **coronavirus**, de la fameja *Coronaviridae*, del sotordine *Cornidovirineae*, del'ordine *Nidovirales*. In pasà xera clasificà come xenare.

## I Xeneri
La fameja dei *coronavirus* la xe stà divisa in cuatro xeneri distinti:

* *Alphacoronavirus (α-CoV)*
* *Betacoronavirus (β-CoV)*
* *Gammacoronavirus (γ-CoV)*
* *Deltacoronavirus (δ-CoV)*

## Tasonomia

* *Orthocoronavirinae*
** *Alphacoronavirus*
*** *Colacovirus*
**** *Bat coronavirus CDPHE15*
*** *Decacovirus*
**** *Bat coronavirus HKU10;* *Rhinolophus ferrumequinum alphacoronavirus HuB-2013*
*** *Duvinacovirus*
**** *Coronavirus umano 229E*
*** *Luchacovirus*
**** *Lucheng Rn rat coronavirus*
*** *Minacovirus*
**** *Ferret coronavirus;* *Mink coronavirus 1*
*** *Minunacovirus*
**** *Miniopterus bat coronavirus 1;* *Miniopterus bat coronavirus HKU8*
*** *Myotacovirus*
**** *Myotis ricketti alphacoronavirus Sax-2011*
*** *Nyctacovirus*
**** *Nyctalus velutinus alphacoronavirus SC-2013*
*** *Pedacovirus*
**** *Porcine epidemic diarrhea virus;* *Scotophilus bat coronavirus 512*
*** *Rhinacovirus*
**** *Rhinolophus bat coronavirus HKU2*
*** *Setracovirus*
**** *Coronavirus umano NL63;* *NL63-related bat coronavirus strain BtKYNL63-9b*
*** *Tegacovirus*
**** *Alphacoronavirus 1* – specie tipo
** *Betacoronavirus*
*** *Embecovirus*
**** *Betacoronavirus 1;* *China Rattus coronavirus HKU24*; *Coronavirus umano HKU1*; *Murine coronavirus* – specie tipo
*** *Hibecovirus*
**** *Bat Hp-betacoronavirus Zhejiang2013*
*** *Merbecovirus*
**** *Hedgehog coronavirus 1;* *Middle East respiratory syndrome-related coronavirus;* *Pipistrellus bat coronavirus HKU5;* *Tylonycteris bat coronavirus HKU4*
*** *Nobecovirus*
**** *Rousettus bat coronavirus GCCDC1;* *Rousettus bat coronavirus HKU9*
*** *Sarbecovirus*
**** *SARS-related coronavirus* (*SARS-CoV; SARS-CoV-2)*; *Bat SARS-like coronavirus RsSHC014*
** *Deltacoronavirus*
*** *Andecovirus*
**** *Wigeon coronavirus HKU20*
*** *Buldecovirus*
**** *Bulbul coronavirus HKU11* - specie tipo; *Coronavirus HKU15;* *Munia coronavirus HKU13;* *White-eye coronavirus HKU16*
*** *Herdecovirus*
**** *Night heron coronavirus HKU19*
*** *Moordecovirus*
**** *Common moorhen coronavirus HKU21*
** *Gammacoronavirus*
*** *Cegacovirus*
**** *Beluga whale coronavirus SW1*
*** *Igacovirus*
**** *Avian coronavirus* – specie tipo

## I novi coronavirus
Co la sigla *nCoV* le vien xenericamente indicae nove spece o cepi de Coronavirus che no i xe mai stai presedentemente identificà inte l'omo.

## Nòte


## Bibliografia

* 
* 
* Come aumentare le difese immunitarie in modo naturale

## Varda anca

* Virus trasmesi da babastriji

## Liganbi esterni

*
Azuro

L**'azuro** el xe na variante de on cołore del spetro percetìbiłe da l'òcio oman. El ìndega el cołore del sieło seren; el xe pì intenso del cełeste e pì ciaro del blu. Da ła vixion artìstega e emotivo el njien considarà on cołor fredo.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Influensa

L’**influenza** la xe na malatia infetiva respiratoria acuta cauxà dal virus del'influenza, un virus a RNA de la fameja dei Orthomyxoviridae. I sintomi i poe variare da lievi a severi; i pì comuni i xe fevra, faringodinia (mal de gola), rinorea (naxo che sgiòssa), mialgie e artralgie (dolori ai muscoli e a le articolasion), cefalea, tosse e malesare xenerale. Tipicamente i sìntomi li inisia do dì dopo l'espoxision al virus (periodo de incubasion) e xeneralmente i  dura manco de na setimana.

Le sucesive pandemie de influensa no le xe pì sta cuxì devastanti. L'influensa asiàtica del 1957 (tipo A, cepo H2N2) e l'influensa de Hong Kong del 1968 (tipo A, cepo H3N2) xe stae pì chiete, anca se xe morte mijoni de persone. Inte le ultime pandemie i xera disponìbiłi antibiòtisi par el controlo de le infesion secondarie che ga contribuio a ridure la mortalità, a diferensa de la influensa spagnola del 1918.

## Eziologia
miniatura|Diagrama de la nomencladura del virus in baxe a la International Committee on Taxonomy of Viruses
Al la famiglia Orthomyxoviridae apartien tre tipi de virus influensali: Influenzavirus A, Influenzavirus B e Influenzavirus C. Influensa A e C la infeta diverse spece, mentre l'Influensa B cuaxi esclusivamente  l'omo.

I virus A e B i prexenta in superfisie 2 glicoproteine:

* Emoagglutinina (contrasegnà co la letera **H**)
* Neuraminidasi (contrasegnà co la letera **N**)

## Varda anca
*Pandemia de COVID-19 del 2019-2020
*virus (bioloxia)

## Nòte


## Bibliografia
* Dan L. Longo et al., Harrison's Principles of Internal Medicine, 18ª ed., The McGraw-Hill, 2012, ISBN 978-0-07-174889-6.
Raspberry Pi

El **Raspberry Pì'' el xe un conputer a scheda singola svilupà intel [[Regno Unìo|Regno Unito]] da la Raspberry Pi Foundation. La prexentasion al publico la xe avegnua el 29 febraro 2012.

La scheda la xe sta projetà par ospitare sistemi operativi baxai se el kernel Linux o RISC OS. La xe asenblà in [[Gàłes|Galles]], intel Sony UK Technology Centre. El xe sta consepio un [[Sistema operadivo|sistema operativo]] apositamente dedicà, chiamà Raspberry Pi OS.

== Caratarìsteghe ==

=== Hardware ===

El projeto se baxa so un ''system-on-a-chip'' de fabricasion Broadcom (BCM2835, opure BCM2836 par el Raspberry Pi 2, o BCM2837 par Raspberry Pi 3), che incorpora un prosesore ARM, na GPU VideoCore IV, e 256 o 512 Megabyte  o 1 Gigabyte de memoria. El projeto no prevede né [[Disco duro|hard disk]] né unità a stato solido, afidàndose invese a na scheda SD par el boot e par la memoria non volatile.

Par ogni revision ghi xe stae prodote diverse version:

* Modelo A
* Modelo A+
* Modelo B
* Modelo B+
* Modelo Zero
* Modelo Zero W
* Modelo Pi Zero WH
* Modelo Pi 400

=== Software ===
La Raspberry Pi Foundation difonde uficialmente [[Sistema operadivo|sistemi operativi]] baxai su [[Linux|GNU/Linux]], intrà cui NOOBS e Raspbian, tuti do baxai so Debian GNU/Linux.

Mojang e 4J Studios i ga svilupà na version de Minecraft (0.1.1) par sta piataforma.

=== Spesifeghe tecniche ===


== Modeli prodoti ==

***Raspberry Pi/Pi revision 2**

***Raspberry Pi 2**


***Raspberry Pi 3**
***Raspberry Pi 3 B+**
***Raspberry Pi 3 A+** 
:Il Raspberry Pi 4 Model B, inte le configurasion 1GB, 2GB e 4GB de memoria rispetivamente, vien imeso so el marcà intel zugno 2019, monta un :Broadcom BCM2711 quad-core a 1.5 Ghz e ofre molteplisi novità rispeto ai predesesori:

***Raspberry Pi Zero (v1.3)**
***Raspberry Pi Zero W**
***Raspberry Pi Zero WH**
***Raspberry Pi 400''' 

## Nòte


## Lexi anca

* Architettura ARM
* Raspberry Pi Foundation
* Single-board conputer
* Sistema embedded
Galbusera

Ła **Galbusera S.p.A.** ła ze na azienda ałimentar itałiana che produze biscoti, cracker e snack, ativa in Itałia e a l'estero, fondada da Mario ed Enea Galbusera a Morbegno inte’l 1938 co sede a Cosio Valtellino

## Storia
Ła xe stà fondada inte’l 1938 da i fradełi Mario ed Enea Galbusera che, zlargando el łaboradorio de'l pare Ermete, i verze un cafè pastiseria a Morbegno, in Valtełina.

El primo stabiłimento produtivo el zera stà costruìo inte’l 1950, ma soło co ła vertura de'l stabiłimento de Cosio Valtellino (SO) inte’l 1966 ła destribusion de i biscoti e de i altri prodoti, che ormai se estendeva par tuto el nord Itałia, ła pol èsar suportada.  Inte i ani setanta vien fondà ła sede par i ufisi comersiałi e marketing de Agrate Brianza, vien anca creada da Franco Giandonati, storego manager miłaneze cołaborador de Mario Galbusera, ła rede distributiva che porta i biscoti Galbusera fora da ła Valtellina.

Inte i ani novanta l'azienda ła consentra ła produsion so’l setor sałutistego coniando el bomò "Ła sałute prima de tuto" insieme a ła nàsita de ła łinea de prodoti Speciali Salute. Da i ani 2000 l'azienda ła se propone so’l marcà co diverse łinee de prodoti ałimentari.

Inte’l 2014 l'azienda ła ga acuizìo da ła  Sammontana ła propietà de ła sosietà miłaneze Tre Marie Ricorrenze srl, antigo brand de ła produsion de panetoni.

El controło de l’azienda el ze oncora de ła fameja inte łe persone de i conponenti de ła tersa zenerasion: Paolo, Lorenzo e Guido Galbusera che, co Nicoletta Zamboni, i ga el 25% a testa afidando parò la zestion a'l manager esterno Alessandro Pittaluga.. Mario Galbusera el ze moristo el 23 de avril 2018, inte’l 2002 el ga resevesto el titoło de Cavalier de'l Łaoro..

## Canpanje publisitarie conosùe
Inte i ani otanta l'azienda ła ze stà protagonista de na famoza canpanja publisitaria inte ła cuała el testimonial el jera un personazo ciamà Mago G, i cui blomò el zera "Sera i òci, verzi ła bòca" e "Ze na storia vera, ze Galbusera". Vestìo co un conpleto ełegante zało e na tuba a striche załe e rose, co na vistoxa perùca zała, el Mago G el distribuiva confesion de biscoti a i pasanti patinando łongo łe vie de na sità; el jera interpretà da l’ator Luca Levis fin a'l 1986, ano inte el cuało ze scadesto el contrato che łigava Levis a l'azienda, che ło ga sostituìo co un altro ator, el cuało parò no'l ga incontrà  i favori de'l pùblego, cusì dopo calche ano i spot co’l Mago G i ze stà abandonài.

## Notasion


## Linganbi foresti
*
*https://www.youtube.com/watch?v=PUcpLSy20YI 24 Apriłe del 2018
Trading Places

***Trading Places*** ("Pòsti de negosiasion") el xe on film comèdia american del 1983 direto da John Landis e co protagonisti Dan Aykroyd, Eddie Murphy, Ralph Bellamy, Don Ameche, Jamie Lee Curtis e Denholm Elliot.

## Trama
Philadelphia: i fradèłi Randolph (Ralph Bellamy) e Mortimer Duke (Don Ameche), òmini de afari, i fa na scomesa par vèdere come che se conporta un sioro cuando che el diventa tuto so on colpo poareto e on poareto cuando che el diventa tuto so on colpo sioro. I fa coxì arestare par dròga el so axente in cariera Louis Winthorpe (Dan Aykroyd), metendo al so posto on sensateto, Billy Ray Valentine (Eddie Murphy).

Winthorphe, łasà anca da so moroxa Penelope (Kristin Holby) el deçide coxì de vendicarse co l'aiuto de so fidà majordono Coleman (Denholm Elliot) e de Ophelia (Jamie Lee Curtis), na prostituta inisialmente coinvolta inte el piano dei Duke e de cui el se inamora, e, sucesivamente, anca del steso Valentine.

## Curioxità
En Itałia el film el vien trasmeso ininterotamente ogni Vixilia de Nadałe dal 1997 so l'emitente Italia 1.

## Notasion


## Linganbi foresti
Canto de Nadal

On **canto de Nadałe**, o **caroła de Nadałe** (da l'inglexe ***Christmas carol***), el xe na conpoxision muxicałe tradisionałe, inte ła forma de ła caroła, tendensialmente de orixene inglexa, che trata argomenti rełativi al Nadal e che cuindi ła vien cantada in tałe dì o in xenerałe durante el periodo nadałisio.

I canti de Nadal i costituise un sotoxeenere de ła pì xenerałe muxega nadałisia.

## Carateristeghe
Ła forma de un canto de Nadal xe cueła de ła caroła medievałe, che prevede de norma stanse o strofe uniformi (S), alternae co un ritorneło (R), segondo el schema  R, S1, R, S2 ... R.

I canti de Nadałe i xe orixinałi de ła tradision orałe inglexe del tardo Medioevo (1350–1550 sìrca) e i ga avùo po' un revival inte ła segonda metà del XVIII sècoło, periodo inte el cuało xe stàe inaxonta traduxeste e inportae anca conpoxision de orixene foresta.

## Racolte
Gran parte de łe tradizionałe carołe de Nadal łe pol èsar trovae inte łe note rancurae *[[Oxford Book of Carols]]* (1928) di Percy Dearmer, Martin Shaw e Ralph Vaughan Williams e i do vołumi de *[[Carols for Choirs]]* (1961 e 1970), el primo de Reginald Jacques e David Willcocks e el segondo del steso Willcocks co John Rutter. In partegołar, i arangiamenti contegnesti in sta ùltema cołesion i xe considerai *de facto* un standar par eł execusion corałe inte el mondo anglofono.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Organizasion mondiałe de ła sanità

L**'Organizasion mondiałe de ła sanità** (talvolta scursà in **OMS** e in inglezo *World Health Organization*, scursà in **WHO**) ła ze na istitutusion spesałizada de l'ONU par ła sałute, co sede a Xinevra, ła cuała ła òpara in 193 Stati aderenti.

Fondà el 22 de lujo 1946, ła ze entrada in vigore el 7 de apriłe del 1948.

## Diretori Zenerali
El diretore zenerale de la WHO el xe el pì alto funsionario incargà de cònpiti tècneghi e aministrativi drento de organizasion, e el ze ełezesto dal Consejo Ezecutivo de ła WHO.

* Brock Chisholm (1948-1953)
* Marcolino Gomes Candau (1953–1973)
* Halfdan T. Mahler (1973–1988)
* Hiroshi Nakajima (1988–1998)
* Gro Harlem Brundtland (1998–2003)
* Lee Jong-wook (2003 - 2006)
* Anders Nordström (2006-2007) f.f.
* Margaret Chan (2007- 2017)
* Tedros Adhanom (2017- *in carga*)

## Publegasion
Łe prinsipałi publegasion curae da l'Organizasion mondiałe de ła sanità

## Nòte
White Christmas

***White Christmas*** ("Bianco Nadałe) ła xe na canson natałisia scrita da Irving Berlin e insixa orixenariamente inte el 1942 da Bing Crosby.

El disco de Bing Crosby el xe el sìngoło natałisio pì vendù de tuti i tenpi e el ga vendù oltre 100 milioni de copie Sirca 500 artisti i ga in séguito rejistrà na cover del bran, che el xe stà anca adatà in sirc 25 léngue.

## Istòrego
La canson la xe stà prexentà in anteprima da Bing Crosby in na trasmision radiofònega.

L'ano dòpo, la xe stà rejistrà da Crosby par el film Holiday Inn. El disco el xe stà incixo da Crosby co i Ken Darby Singers e  l'orchestra de John Scott Trotter el 29 de majo del 1942 e el xe vignù fora el 4 de agosto del steso ano.

El disco el xe rivà al primo pòsto inte łe clasìfeghe americane.

Inte el 1947, lo steso Crosby la ga dovuda insìdere n'altra volta inte el 1947 asieme a l'orchestra de John Scott Trotter parché la rejistrasion la se gaveva rovinà.

El suceso de ła canson ga portà a rełixare inte el 1954 on film omònimo co el steso Crosby tra i protagonisti.

## Testo
El testo el xe on auguri de trascorere un Nadałe d'altri tenpi co ła neve.

## Adatamenti in altre lengue
* Ceco: Bílé Vánoce
* Danexe: *Hvid jul* 
* Finlandexe: *Valkea joulu*
* Fransexe: *Noël blanc*
* Itałian: *Bianco Natale*
* Todesco: *Weiße Weihnacht*

## Notasion


## Linganbi foresti
Ùltema Sena (Leonardo)

Ł***'Ùltema Sena***, conosua anca par ***Senacoło***, el xe on tinto de Leonardo da Vinci reałixà in tel 1494-1498 so comision de Ludovico el Moro e conservà inte on convento rente a ła Cexa de Santa Maria de łe Grasie a Miłan.

## Descrision
Se trata de ła pì conosua rapresentasion de ł*'Ùltema Sena*, capołaoro de Leonardo e del rinascimento itałian in xenerałe.

Ła xe anbientà inte on sałon grando co dei finestruni de drio, na granda toła co in mexo Jexù e da łe parte i apòstołi.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Val de l'Anjo

Ła **Val de l'Anjo** ła xe na vałe de łe Prealpi Visentine, in provincia de Vicensa,  chel pasa da nord a sud da ł'omonimo torente.

## Descrision
Ła rapresenta na serie de vałade tra ła provincia de Vicensa e Verona.

Intel sto pasajo xe caraterixà da ła conca de Recoaro Terme, conosua anca come *Costa Smeraldo*, circondà da na caena montagnoza de łe Picołe Dołomiti: xe chive oncora tanto streta, dai versanti rati, coerti da vegetasion boschiva. Ła se slarga da Valdanjo dove ła xe de pì abità e industriałixà, anca se łe dosałi cołinari a est e a ovest łe riva a 7-800 metri, mantegnendo ferme łe carateristeghe de łe abitasion rurałi de na volta.

Nando drio i comuni sentro-meridionałi de ła vałada (Cornedo, Brojan, Castelgonberto e Trisino) ła se slarga senpre de pì e formando na xona industriałe e artixanałe.

## Notasion


## Altri projèti

## Linganbi foresti
*  
*
Wikifunctions

**Wikifunctions** el xe un catalogo colaborativo de funsion col scopo de permetare la creasion, modifega e riutilixo de codexe. El xe stretamente inparentà co el projeto **Abstract Wikipedia**, un'estension de Wikidata che se prefije de creare na version de Wikipedia indipendente da la lengua uxando i so dati struturai. I nomi inisiali i xera considerai provixori; el 22 desenbre 2020 el xe sta anuncià el nome definitivo *Wikifunctions*.

## Storia
Wikifuncions el xe sta ideà da Denny Vrandečić, co-fondatore de Wikidata, in un *working paper* de Google inte l'aprile del 2020, formalmente proposto intel majo 2020 come *Wikilambda*, el xe sta aprovà da la *board of trustees* de Wikimedia Foundation intel lujo del 2020 come *Abstract Wikipedia*.

## Nòte

## Collegamenti esterni

*
Val del Cianpo

Ła **Val del Cianpo** ła xe na vałada prealpina tra łe Picołe Dołomiti e i monti Łesini.

## Zeografia
Ła core in diresion nord-sud in provincia de Vicensa, ghe pasa el omonimo torente. Ła xe łunga na trentina de chiłometri tanto streta e rata ła parte pì in sima, ła xe caraterixà da paexaji bei naturałi che merita notasion.

## Linganbi foresti
*  
*  
*
Induismo

[thumb|El sìnboło de l''[Om (induismo)|Oṃ*, el pì [[sacro]] *mantra* induista. Sto sìnboło ॐ el divien da ła union de do caràtari de ła [[Alfabeto devanagari|devanāgarī]]: ओ ('o') + ँ ('m' naxałe) riportai in [[corsivo]].]]

L*'induismo*' (o, segondo ła grafia prefaria da racuanti indòłoghi, *hindūismo*; tradisionalmente denomenà *Sanātanadharma*, [[devanāgarī|in sanscrito devanāgarī]] सनातनधर्म, let. «[[leje]]/[[religione|rełijon]] eterna») ła xe na [[rełijon]], intrà łe pì difondeste inte el mondo, e cheła co łe orìxani pì antighe; inte ła soła [[India]], par l'ùltemo censimento par rełijon fato dal goerno e datà al 2011, i xe  i fedełi indù (o *hindū''), so na popołasion totałe de  àneme.

## Notasion


## Varda anca
* Arjuna

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Fiat Panda

Ła **Fiat Panda** ła ze na auto superutiłitaria produzesta da ła casa automobiłistega itałiana FIAT in tre serie: ła prima, nasesta inte'l 1980 e dezenjada da Giorgetto Giugiaro; ła segonda nasesta inte'l 2003 e dezenjada da Giuliano Biasio par Bertone; e ła tersa, nasesta inte'l 2012 e dezenjada da'l sentro stiłe Fiat soto ła diresion de Roberto Giolito. Al tèrmene de ła segonda zenarasion ła vetura ła gaveva vendesto pì de 6 miłion e mezo de ezenplari.

## Prima serie (141)
Ła prima serie ła nase inte'l 1980 par inserirse tra i modełi 126 e 127. Da ła prima ła redita el motor bisiłìndrego sfredà ad aria e da ła segonda el cuatro siłindri a 903. Inte'l 1983 vien comersiałixada sia ła varsion "S", che conota ła Panda 30 e ła Panda 45 de ałestimenti pì ełeganti e de ła opsion de ła vernize grizo metałizada (łe Panda 30S e 45S łe ga łe istese motorizasion de ła 30 e 45 ma aponto mejoràe inte i interni e co nova grèła esterna), sia ła varsion a trasion integrałe, mentre inte'l 1986 ła Panda ła reseve un restyling che'l vede anca l'adosion de un inedito motor diesel oltra a l'adosion de un novo retrotreno co sospension reditàe da ła Autobianchi Y10 e ła asume ła denominasion 141A. Ła resta in produsion fin a l'usida de'l modeło sucesivo inte'l setenbre 2003 e ła ze l'únega superutiłitaria Fiat ad aver 3 porte.

## Segonda serie (169)
Pur mantenjendo łe sembianse de picoła utiłitaria come ła prima serie, co'l novo modeło comersiałizà da'l setenbre 2003 i vołumi i canbia, fazendo de l'auto scuazi na picoła monovołume. Intorno al modeło prensipałe vien creà anca ła varsion sportiva *100 HP*, varsion bifuel a GPL e Natural Power a metano e chełe dedicàe a'l fuoristrada come łe *4x4* e *Cross*. Ła produsion ła vien spostà in Połonia. Ła resta in comersio fin a'l zenaro 2012.

## Tersa serie (319)
Prezentada inte'l 2011, ła sostituise ła prozenidora da'l febraro 2012. Co 'sto modeło ła Panda ła torna ad adotar un motor bisiłindro come ła prima serie (in 'sto cazo A ze el novo Twinair) e ła produsion ła torna in Itałia, co'l projeto Fabbrica Italia Pomigliano, inte'l stabiłimento de Pomigliano d'Arco (NA).

## Reconosimenti primati
Ła prima zenerasion de ła Panda ła ze stada ła prima vetura co łonghesa infarior ai 4 metri ad aver na motorizasion diesel (1986) e a disponer de trasion integrałe (1983); ła ze anca una de łe prime veture ad èsar comersiałizada co ałimentasion ełètrega (Panda Elettra del 1990). Ła vetura ła ze stada ła prima citycar ad azùdegarse el premio Auto de l'ano (inte'l 2004) e ła prima citycar a rivar el canpo baze avansà de l'Everest a 5.200 metri (inte'l 2004 co modeło 4x4).

## Notasion


## Voxe corełade
* FIAT

## Altri projeti