open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bissona

Ła *bissona* xe na inbarcasion venesiana a remi.

Se trata de na inbarcasion de tipo speciałe da ła łinea snèła, vełoce e a fondo piato, utiłixàda esclusivamente a uxo da paràda e de cortei aquei. Ła xe caraterixàda da riche decorasion de caratere tematico e vien spènta tìpegamente da oto vogadóri.

El nome riva dal diałetal *bissa* che stà a indicàr la bissa d'aqua, animàl un mucio vełoce co ła nùa, mentre ła tipołogia de l'inbarcasion riva in ùltima da antighi batèłi da guèra, caraterixài da agiłità e manevołésa.

Łe bissone vien utiłixàe a fin çełebrativo in ocaxion speciałi, come inte el caxo del corteo aqueo che verxe ła Regata Storica o in rievocasion de manifestasion tradisionałi cuałi el Spoxałisio del Mar.

Łe bissone tradisionałi a oto remi atualmente in uxo xe diexe, el cui nome riciama anca ła decorasion spesìfega:*Venesiana, Bixantina, Cinéxe, Floreal, Pescantina, Geografìa, Netun, Resonico, Querini e Cavałi*.

A staltre se xonta altre do inbarcasion ciamàe anca łòre comunemente *bissone* ma caraterixàe in realtà da na diversa tipołogia costrutiva: ła bissona *Serenissima*, lónga dixisete metri a fondo cołonbà ansichè piato e mosa da disdoto vogadori, e ła bissona *Dogaressa* , che in realtà xe na gondoła special a quatro remi, ricamente decoràda e caraterixàda da dimension maxor rispeto a łe gondołe tradisionałi.

## Note
Cabo da Roca

[thumb|right|330 px|[Portogało: **Cabo da Roca** co el faro]]
**Cabo da Roca** el xe un promontorio su l'Oceano Atlantico, situà inte el comune de Sintra (e, pì preçisamente, inte ła fraxion o *[[freguesia]]* de Colares), inte el sud del Portogało, che, trovandose a 9°30' de longitudine ovest , el rapresenta el punto pì ocidentałe del continente europeo, isołe escluse.

El promontorio se trova a 140 m sul liveło del mare.

Sul posto se trova un monumento con incisa na frase del poeta portogheze Luís de Camões (1524-1580), che dixe: *Aqui... Onde a terra se acaba e o mar começa* (*[[Os Lusíadas]]*, canto VIII), o sia "Qua... dove che ła tera finisse e dove che el mare scumissia".

## Note


## Altri projeti
Fausto Coppi

[thumb|right|340 px|'''Fausto Coppi''' ([1919-1960), secondo da sinistra inte ła foto, al Tour de France 1952]]
thumb|right|340 px|Monumento a '''Fausto Coppi'''
**Angelo Fausto Coppi** (Castellania, Alessandria, 15 de setenbre 1919 - Tortona, Alessandria, 2 de genaro 1960) l'è stà un coridore de çiclismo italian.

Sopranominà el "canpionissimo", el gaveva vinto, in cariera, tra l'altro, par 5 volte el Giro d'Italia (1940, 1947, 1949, 1952 e 1953), par 2 volte el Tour de France (1949 e 1952), par 4 volte el campionato italian e un mondiałe su strada. L'è stà anca el primo coridore a vinsere el "Giro" e el "Tour" inte ła stesa stajon (inte el 1949).

Nota zera ła so' rivałità sportiva con Gino Bartali, che gaveva diviso l'Italia.

## Palmarès
* 1940: Giro d'Italia
* 1942: Campionato italian
* 1946: Milano-Sanremo
* 1946: Giro de ła Lombardia
* 1947: Giro de ła Lombardia
* 1947: Campionato italian
* 1947: Giro d'Italia
* 1948: Milano-Sanremo
* 1948: Giro de ła Lombardia
* 1949: Milano-Sanremo
* 1949: Giro de ła Lombardia
* 1949: Campionato italian
* 1949: Giro d'Italia
* 1949: Tour de France
* 1950: Paris-Roubaix
* 1950: La Flèche Wallonne
* 1952: Giro d'Italia
* 1952: Tour de France
* 1953: Giro d'Italia
* 1953: Campionato mondiałe su strada
* 1954: Giro de ła Lombardia
* 1955: Campionato italian

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* Biografia de Fausto Coppi  su RAI - La storia siamo noi
* Biografia de Fausto Coppi  su Cinquantamila.it
* Biografia de Fausto Coppi su Fondazione italiani
Ceza de l'Abasia de ła Misericordia

Ła **[[céxa (architetura)|cieza]]** **de l'Abasia de ła Misericordia** ła ze un edifisio rełigiozo de ła sità de Venesia, situà inte'l sestier de Canaregio, afasà so'l canpo omònemo.

## Storia
El primo nome de ła Cieza el ze stà Santa Maria de Val Verde e el vede ła só storia łigada a ła Scoła Grande de Santa Maria de ła Misericordia, che da'l XIV sècoło ła ga tirà su inte łe visinanse do propie sedi, un ospeal e de łe abitasion.

Za inte'l 936 se trova trasa de na Cieza su 'sta area, ła cui costrusion, segondo Francesco Sansovino, ła ze da atribuir a Cesare de Giuli, dito Amdreani. Ła Cieza ła ze łigàda a ła storia de ła famegia patrisia Moro.

Inte'l XIII sècoło ła ze stada refada patoca, zbandonando ła strutura bizantina e ciapando un stiłe gotico.

## Descrision

Abbazia della Misericordia Venezia2.jpg|Cieza de l'Abasia de ła Misericordia 
Abbazia della Misericordia Venezia Madona co il bambino.jpg|"ła Madonna col Bambino" de Clemente Moli
Abbazia della Misericordia Venezia - Il campanile.jpg


Ła Cieza ła ze costituìa da na navada co fasada a capana co fenestre ed un rozon inponente.

Ła fasada ła ze stada refata inte'l 1650, come indegà in un recuadro so ła dreta, a cura e speze de'l patrisio Gaspare Moro, ła cui famegia gaveva el giuspatronato so ła Cieza fin da'l XIII sècoło. Ła ze nobiłiada da statue ałegòreghe e da'l busto de'l Moro, tute òpare de Clemente Moli, arlevo de'l Bernini-

Su ła parte dreta un basoriłievo rafegurante ła Madonna col Bambino de scoła tresentesca.

Ła Cieza no ła ga fato parte de łe sopresion napołeòneghe e ła gera in pesime condision so'l scominsio de l'otosento. Drioman ła ze stada reportada a nova vita co na serie de restauri che i ze ndài 'vanti fin a'l 1864.

Inte'l 1890 ła ga ospità un łazareto par po' tornar ad èsar un łogo dove pregar. 
Ła ze serada da'l 1969.

## Bibliografia
Le chiese di Venezia, Marcello Brusegan; Ed. Newton Compton 2008
Leje

Ła **leje** (o anca dixesto e scrivesto ***lexe*** par el so derivar da ła łéngua latina *lex*, ato normativo) xe un conseto che el se lega a vari canpi sientifeghi e tecneghi.

## Definision

* Inte el dirito, ła leje ła xe un ato normativo, vałe a dire un ato xuridego che costituise fonte del dirito, de norme primarie, che łe pone prinsipi o i individua regołe conportamentałi de cui se inpone l'oservansa inte i teritori o inte łe agregasion sociałi (nasionałi, pùłitighe o comunque de pì individui) cui ła xe destinà.
* Inte ła matemàtega e inte ła loxega matemàtega, na leje ła xe un afermasion provà a partire da un insieme de ipotexi de partensa, e ła gà vałore asoluto inte el anbito de vałidità de łe dete ipotexi. Pì coretamente łe "lexi" łe vien ciamàe teoremi.
* Inte ła fìxega, inte ła chìmega e inte altre sciense par łe cuałi xe posìbiłe adotare metodi sperimentałi rigoroxi (cuałi ripetision de ła mexura, inequivoca identifegasion de łe condision al contorno) ła leje xe na relasion de tipo matemàtego che lega do o pì grandese mexurabiłi; pol essare el rixultato de un modèło teorego suportà da dati sperimentałi, opùr na pura formałixasion de regołarità oservàe sperimentalmente che acuista vałore preditivo par avegnimenti simiłi, entro limiti ben definìi.
* In probabiłità parò par *leje de na variàbiłe aleatoria* se intende na partegołare funsion che ne descrive el conportamento.
* In altre sciense, cofà (par exenpio, ma nò soło) inte el economia, inte łe sciense sociałi, biołoxeghe e medeghe, ła leje xe pì de frecuente un conseto asertivo xeneralmente descritivo de talune regołarità riscontrabiłi inte el mondo reałe, par lo pì enpiregamente dexunte da rilevasion sperimentałe o storega, e che vien a asumare un vałore preditivo.

Inte el anbito xuridego o sperimentałe, ła leje ła xe donca na formuła che xe rivada ai nesesàri efeti espresivi par rejistrare e/o prevedere andamenti e/o conportamenti, secondo na sintexi efetuà *ex ante* inte el caxo de ła leje xuridega (po-ché ła leje presede ła so sucesiva oservansa), o *ex post* inte el caxo de ła leje enpirega (po-ché ła leje segue ła rilevasion sperimentałe de na regołarità). Łe lexi puramente matemàteghe, d'altra parte, łe gà na vałidità asołuta e atenporałe che mal se riconduse a ła presedente definision.

## Varda anca
* Dirito

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* ''Normattiva-il portale della legge vigente''  xe el sito a cura de ła Republica Itałiana ove łe xe consultabiłi tute łe lexi vigenti, sia que łe publicàe inte ła Gaxeta Uficiałe, sia quełe faxenti parte de ła lejixlasion rejonałe, sia łe lexi aprovàe in atexa de publicasion
* Indexe de łe lexi da ła XIII lejixlatura (dal 9 de majo 1996) 
* "*Lejixlasion axornà e coordinata*" su AmbienteDiritto.it - Rivista xuridica - ISSN 1974-9562 http://www.ambientediritto.it/
ASTM

__HIDDENCAT__

El **ASTM** International el xe un organixmo de normalisasion merican. El xe uno de i pi grandi contribuidori a l'ISO.
El xe stà fondà el 16 zugno 1898 cofà **American Section of the International Association for Testing Materials** co inisiativa de Charles Dudley. El xe autorevołe soratuto in temi de industria de petrojo e chìmega.
Cexa de łe Terese

Ła **Céxa de łe Terese** (o de Santa Teresa) ła ze un edifisio łerigiozo de ła sità de Venesia, situà inte'l sestier de Dorsoduro

## Storia
Ła cieza ła ze stada edifegada a ła fine de'l XVII sècoło su prozeto de Andrea Cominelli e consacrada inte'l 1688. 

Inisialmente ła ospitava anca el *convento delle Terese*, sopreso inte'l 1810 par far posto ad un orfanotrofio. Inte'l XX sècoło el convento el ze stà po' adibìo a dormitorio per sensateto, mentre ancùo el ospita łe atività didàteghe de i corsi de łaurea de ła IUAV.

## Descrision

## Note
Toshirō Mifune

## Filmografia parsiałe
* *[[Rashōmon]]* (1950)
* *[[I sette samurai]] (Shichinin no samurai)* (1954)
* *[[Il trono di sangue]] (Kumonosu-jō)* (1957)
Glória Menezes

**Nilcedes Soares Magalhães Sobrinho** pì conosesta cofà **Glória Menezes** (Pelotas, 19 de otobre 1934) ła ze na atora braziłegna. 

Oncora xóvene, ła ga coverto dei rołi prinsipałi inte łe telenovelas braxiłiane.

## Filmografia

### Tełevizion
* *[[2-5499 Ocupado]]* (Excelsior) (1963)
* *[[Uma Sombra em Minha Vida]]* (Excelsior) (1964)
* *Eu e Você* (Excelsior) (1964)
* *[[A Deusa Vencida]]* (Excelsior) (1965)
* *[[Pedra Redonda, 39]]* (Excelsior) (1965)
* *[[Almas de Pedra]]* (Excelsior) (1966)
* *[[Sangue e Areia]]* (1967)
* *[[O Grande Segredo]]* (Excelsior) (1967)
* *[[Passo dos Ventos]]* (1968)
* *[[Rosa Rebelde]]* (1969)
* *[[Irmãos Coragem (1970)|Irmãos Coragem]]* (1970)
* *[[O Homem que Deve Morrer]]* (1971)
* *[[O Semideus]]* (1973)
* *[[Cavalo de Aço]]* (1973)
* *[[O Grito (tełenoveła)|O Grito]]* (1975)
* *[[Espelho Mágico]]* (tełenoveła interna *Coquetel de Amor*) (1977)
* *[[Pai Herói]]* (1979)
* *[[Jogo da Vida (tełenoveła)|Jogo da Vida]]* (1981)
* *[[Adamo contro Eva]]* (*Guerra dos sexos*, 1983)
* *[[Corpo a Corpo]]* (1984)
* *[[Brega e Chique]]* (1987)
* *[[Tarcísio e Glória]]* (1988)
* *[[Rainha da Sucata]]* (1990)
* *[[Deus nos Acuda]]* (1992)
* *[[A Próxima Vítima (tełenoveła)|A Próxima Vítima]]* (1995)
* *[[Vira-Lata (tełenoveła)|Vira-Lata]]* (1996)
* *[[Torre de Babel (tełenoveła)]]* (1998)
* *[[Porto dos Milagres]]* (1998)
* *[[Mundo VIP]]* (2001)
* *[[O Beijo do Vampiro]]* (2002)
* *[[Senhora do Destino]]* (2004)
* *[[Da Cor do Pecado]]* (2004)
* *[[Um Só Coração]]* (2004)
* *[[Pagine di vita]]* (*Páginas da Vida*, 2006)
* *[[Episódio Especial]]* (2008)
* *[[A Favorita]]* (2008)
* *[[Cama de Gato (tełenoveła)|Cama de Gato]]* (2010)
* *[[Louco por Elas]]* (2012)

### Sìnema
* *[[O pagador de promessas]]* (1962) 
* *[[Lampião, o Rei do Cangaço]]* (1964)
* *[[Máscara da Traição]]* (1969) 
* *[[Independência ou Morte (film)|Independência ou Morte]]* (1972) 
* *[[O Descarte]]* (1973) 
* *[[O Caçador de Esmeraldas]]* (1979) 
* *[[Para Viver um Grande Amor]]* (1984)

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Laura Pausini

In cariera, ła ga publicà fin 'desso na quindexina de àlbun, el primo dei cuałi xe l'àlbun eponimo del 1993 e ła ga vendà 45 milioni de dischi in tuto el mondo.

Tra łe so' canson pì conossude, ricordemo: *E invece no*, *Gente*, *Io canto* (cover de l'omonima canson de Riccardo Cocciante), *La mia risposta*, *Non c'è*, *La solitudine* (canson col cuało ła ga vinto el Festival de Sanremo inte ła categoria "Nove Proposte" inte el 1993), *Strani amori*, *Tra te e il mare*, ecc.

Commendatore de ła Republica Italiana, ła detién do record: queło de ła prima cantante italiana a 'ver vinto el Premio Grammy e queło de ła prima dona a 'ver tignù un conçerto al Stadio Giuseppe Meazza de Milàn.

## Discografia parsiałe

### Àlbun
* 1993 - *[[Laura Pausini (àlbun)|Laura Pausini]]*
* 1994 - *[[Laura (Laura Pausini)|Laura]]*
* 1996 - *[[Le cose che vivi (àlbun)|Le cose che vivi]]*
* 1998 - *[[La mia risposta (àlbun)|La mia risposta]]*
* 2000 - *[[Tra te e il mare (àlbun)|Tra te e il mare]]*
* 2003 - *[[From the Inside (Laura Pausini)|From the Inside]]*
* 2004 - *[[Resta in ascolto]]*
* 2006 - *[[Io canto (àlbun)|Io canto]]*
* 2008 - *[[Primavera in anticipo (àlbun)|Primavera in anticipo]]*
* 2011 - *[[Inedito]]*

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* Laura Pausini - Sito uficiałe 
* Laura Pausini Official Fan Club 
* Tutto Laura Pausini  (sito non uficiałe)
* Laura Pausini World  (sito non uficiałe)
*  Biografia e discografia de Laura Pausini su Allmusic
* Biografia di Laura Pausini su Rockol.it
* Biografia di Laura Pausini su Biografie Online
* Discografia di Laura Pausini su Discogs
Mapa

[thumbnail|250px|destra|Vecìa mapa de [Genoa|Genova]]
Na **mapa**, dita anca *napa*', ła xe na raprexentasion senplifegà del spasio che evidensia relasion tra conponenti (ogeti, region) de chel spasio. Na mapa ła xe comunemente na raprexentasion bidimensionałe, giometrigamente acurada, de un spasio tridimensionałe, come par exenpio na carta giografica. Pì in xenerałe, łe mape łe pol esar uxae par raprexentar calsiasi propietà locałe del mondo o parte de eso, o calsiasi altro spasio, anca mentałe o concetuałe.

## Zeografia
Ła mapa inte ła topografia ła xe na raprexentasion grafega de na xona de teritorio, riprodota in scała.

## Storia del termine
Ła *mappa*, inte ła Roma antica ła zera un pano de lin dopàra come tovajoło so łe tółe patrisie. Xera dita mapa anca el drapo roso có'l cuałe i bestiari esitava el toro inte el sirco, come pure el pano che el inperador o i magistrai butava inte l'arena par scominsiar łe corse.

Inte el epoca volgare, ła mapa ła ga scominsià a entrar inte el rituałe liturxego cristian, par coerxare i altari. Inte el tardo inpero el termine el xe pasà a indicar i libri e i editi scriti su teła. I antichi agronomi i ga ciamà mape (parché exeguìe de frecuente su teła) ogni raprexentasion grafega de na xona de tereno. Da cuà el uxo moderno de ła paroła.

## Mape catasticałi
Łe **mape catasticałi** łe costruise particołari documenti del catastico inte el cuało vien descriti i posesi fondiari e łe partexełe inte łe cuałe esi se imaginano sconposti.

El teritorio de ogni comune el xe sudivixo in foji catasticałi progresivamente numerai da nord a est, ciascun dei cuałi el conprende grafegamente łe singołe partexełe de teritorio.
Ogni partexeła ła identifega ła minima unità inpoxitiva, riferìa al tipo de coltura a al sogeto titołare de diriti su de esa. 
L'identifegasion de un imobiłe o de un teren traverso i estremi riportài inte łe mape catasticałi ła xe nesesaria par calsiasi ato xuridego costitutivo, estintivo o modifegativo de diriti reałi.

## Varda anca
* Zeografia
* Mapa coropleta

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* La Biblioteca Eoropea . Łe pì inportanti e storiche cartine ziogràfeghe d'Eoropa *on line*.
Massaua

**Massaua** (ምጽዋዕ in tigrin e مصوع in arabo, par el pasà conosua anca cofà **Mits'iwa** e **Batsi**) ła xe na sità de 39 758 àneme de l'Eritrea. Cavedal del distreto omonimo, ła xe el prinsipal porto de l'Eritrea e ła xe ła seconda sità pì inportante del paexe dopo Asmara.

Ła se cata so do ìxołe, *Massaua* e *Taulud*, ligae a ła teraferma da do dighe. Poco distante dal so porto se cata łe ìxołe Dahlac, caraterixae da un anbiente naturałe no contaminà; łe xe cusì visine che se pol rivarghe anca co i sanbuchi, o sia łe inparcasion tipeghe de i pescaori locałi.

## Note
Ceza de Sant'Izepo de Casteło

Ła céxa de **San Giuseppe de Casteło** xe un eficio lerigioxo de ła sità de Venesia, situà inte el sestièr de Castèło, visin a Riva dei S-ciavoni.

## Storia
Inte el 1512 xe stàda autorixàda ła costrusion de na Ceza co decreto del Senato, co convento tacà de łe muneghe agostiniane.

Qui fin a quel tenpo ghe gera oncora de łe ixołete sircuìe da un palùo, che xe stà ritràto par costruìr novi insediamenti, su łe antighe ìxołe de *Secco Marina, Paludo, Rio terà, ecc*.

Ła Ceza ghe xe stàda fidàda a l'Ordene Agustinian fin al 1801, quando Napołeon gà sopreso staltra el monastièr. Sucesivamente el xe stà dà in gestion a sore sałexiane de ła Vixitasion che gà menà ła rełìchia del cuor de San Francesco de Sales, dal 1912 a Trevixo.

Dopo eser stada susidiaria de ła Baxełega de San Piero de Casteło, deso xe centro de ła omonema parochia.

## Descrision
Łe mure de ła Ceza xe finìe inte el 1525, col convento tacà. El 1543 xe l'ano de ła consacrasion a Sant'Isepo, e xe stàda mesa na fraxe sol porton de ingreso: **A Dio, alla Vergine Maria, alla Patria nell'anno 1543 consacrato**.

Inte el 1563 ła Ceza xe fenìa grasie a ła donasion de ła famegia Grimani, che ghe gà fato costruìr l'alter mazor e po', inte el 1595, el monumento funebre al doxe Marino Grimani.

L'edificio, ne ła so parte esterna, xe un mucio povaro, de stiłe clasico, co łesene laterane che tien su un tìnpano sàvio. De rimarco invese el portàl de intràda, anca staltro vosùo da ła famegia Grimani, co al centro l'òpara de Giulio del Moro *Adorazione dei Pastori*.

L'interno xe formà da na soła navàda, co un presbiterio, abside e do picołe capèłe. So'ła paréde drèta tre altari, mentre so'ła sànca soło do, co l'enorme mauxołeo al doxe Marino Grimani, e so muger Morosina Morosini.

Ła scàła xe sorastàda dal barco, overosìpia na ringhièra cołegàda al convento, che ghe permeteva a łe sore di intrar ne ła Ceza sensa incotràr i altri rełigioxi.

Maravegioxo el dipinto su'l sofito de Gianantonio Torri, de ben 540m2, che par duplicàr el vołume de ła céxa.

Da rimarcàr anca łe òpare pitoriche de Paolo Veronese situàe inte el presbiterio: *Adorazione dei pastori e San Girolamo*.

Sul primo altare de drèta l'òpara de Tintoretto de so fio e Domenico: *Il senatore Bon in preghiera dinanzi all'arcangelo Michele che scaccia Lucifero*.

## Bibliografia
Le chiese di Venezia, Marcello Brusegan; Ed. Newton.

## Notasion

## Altri progeti
Połigono

thumb|right|450px|Alcuni połigoni: i primi do i xe ''convesi'', el terso xe ''concavo'', el quarto xe ''intreccià'' e stellà.
In giometria un **połigono** el xe na figura giometrica piana delimitada da na linea spessà sarà. I segmenti che i conpone sta linea i vien ciamài lati del połigono e i punti in comun a do lati consecutivi i se dixe vertisi del poligono.

Ła paroła "połigono" deriva dal greco antico πολύς ("tanti") e γωνία (gōnia) ("angoło").

## Definision
Na posìbiłe definision de połigono ła xe questa:

Un **połigono** nò intreccià xe ła parte de piano delimitada da na linea spessà sarà nò intreccià.


Ricordemo che na linea spessà ła xe l'unione finita de 3 o pì segmenti consecutivi nò adiasenti diti *lati*. Na linea spessà ła xe *sarà* quando el secondo estremo dell'ultimo segmento coinside co el primo estremo del primo. Na linea spessà ła xe *nò intreccià* se do lati nò consecutivi nò i se interseca mai.

El punto in comun a do lati consecutivi xe dito *vertise*.

## Classificasion
### Numaro de lati
Na prima clasificasion de un połigono riguarda el so numaro de lati.

### Convesità
Un połigono xe:
; senplise : se i lati del połigono nò i se interseca.
; conpleso (o intreccià) : thumb|250px|Un połigono intreccià.se nò el xe senplise.

Un połigono senplise xe:
; conveso : se ogni angoło interno xe minore o uguałe a un angoło piato (o, equivalentemente, se ogni segmento che congiunge do dei so vertisi nò'l va al de fora del połigono).
; concavo : se nò el xe conveso.

### Simmeria co uguajansa
In baxe a ła simetria, un połigono xe:
; equiłatero: se tuti i so lati i xe uguałi.
; equiangoło: se tuti i so angołi i xe uguałi.
; ciclico : se tuti i so angołi i giase su un'unica sirconfarensa.
; regołare: se el xe conveso, equiłatero e equiangoło (o, equivalentemente, se xe ciclico e equiłatero).
; iregołare : se nò'l xe regołare.

## Propietà
### Angołi
250px|thumb|Un poligono irregolare
Ła soma dei angołi interni de un połigono xe pari a tanti angołi piati quanti i xe i so lati (`'''l'''`), manco de do:

: 180^\circ \times (l-2) 

Par exenpio, el połigono in figura el ga sinque lati, e quindi:

: \alpha + \beta + \gamma + \delta + \varepsilon = (5-2) \times 180^\circ = 540^\circ 

Ła dimostrasion pol essar svolta par indusion: inte un triangoło ła soma dei angołi xe `180°`, e ciapà un qualunque połigono na so diagonałe ło divide in do altri połigoni co un numaro minore de lati, par cui se pol far vałere l'ipotexi indutiva.

Anałogamente, ła soma dei angołi esterni de un połigono conveso co `'''n'''` lati xe uguałe a

: (360^ \circ \times n)-[(n-2) \times 180^\circ)] = 2 \times 180^\circ . 

## Nomi de połigoni
Distinsion in baxe al numaro de lati e, donca, de angołi:

## Varda anca
I połigoni pì elementari:
* Triangoło
* Quadrato

## Altri projeti

## Łigadure foreste
*  poligoni, poliedri e politopi da *Mathcurve*, *Encyclopédie des formes Mathématiques remarquables*
Robert Moog

## Biografia
Pioniere de ła mùxega ełetronega, se gà laureà in ingegneria ełetronega a ła Columbia University. Xe stà l'inventor de uno dei primi sintetixatori mùxicałi a tastiera inte el 1963, dopàrando łe sonorità del Theremin. A partire da ła fin de i ani sesanta i sintetixatori de Moog divenero i pì apresai e el nome steso "Moog" se tramutò in sinonimo de sintetixator. Propio inte el momento inte el cuało el modèło Minimoog stava par otegnére suceso internasional, Moog el dovete vendare ła propietà dell'axienda omonima pà ła produsion de strumenti mùxicałi da łu fondà, rimanendone comunque el diretor.

Sto strumento parmixe l'uxo de sonorità nove, trasando un'inovasion inte ła storia de ła mùxega rock. Inportanti i xe stai i contributi de muxicisti cofà Herbert Deutsch e Walter Carlos che ło jutarono inte ła progetasion. Fu propio de Walter Carlos el primo suceso discografico (baxà so łe notasion clasighe de Bach) sonà interamente co el Moog: *Switched on Bach*. Tanti grupi i gà dopàra el *Moog* e el *Minimoog*, tra questi i Tangerine Dream. Tra i utiłixadori de sto sintetixator anca Keith Emerson e Rick Wakeman.

Moog xe morto el 21 agosto 2005 a cauxa de un tùmor al serveło.

## Curioxità
El 23 de majo 2012, in ocaxion del 78° aniversario de ła so nasita, Google ghè dedica un Doodle.

## Varda anca
* Moog

## Note


## Altri projeti
Rotterdam

[thumb|right|260px|Rotterdam: ła xona del [porto de Rotterdam|porto, co, inte el fondo el Euromast]]
[thumb|right|260 px|Rotterdam inte el ano [1900]]
[thumb|right|260px|Rotterdam dopo i bonbardamenti del [14 de majo 1940]]
**Rotterdam** (590&nbsp;000 ab. ca.) ła xe ła seconda sità dei Paexi Basi e el primo porto d'Eoropa (mija-ché el primo porto container al mondo), situada drio el corimento del fiume Nieuwe Maas (Nova Mosa), che el liga ła sità col Mare del Nord. Dal ponto de vista aministrativo ła fa parte de ła provincia de l'Ołanda Meridionałe (*Zuid-Holland*).

Fondà inte el 1328, ła xe stà scuaxi conpletamente desfada inte ła seconda guera mondiałe, fato che el se reflete inte ła so architetura, prevełantemente moderna.

El nome de ła sità vołe dire "Diga (ol. *dam*) sol Rotte".

## Zeografia
### Poxisionamento
Rotterdam el se cata intrà Delft e Dordrecht (rispetivamente a sud de ła prima e a nord-ovest de ła segonda), a çirca 27&nbsp;km a sud-est de L'Aia e a çirca 75&nbsp;km a sud de ła cavedałe Amsterdam.

## Istòrego
Ła sità ła xe stà fondà inte el 1328 co ła costrusion de na diga sol fiume Rotte.

El porto de Rotterdam el xe cresesto de inportansa durante łe guere de rełijion del XVI-XVII secoło.
El ga conosesto on periodo de declin soło dopo l'ocupasion fransexa del 1794, supremasia recuverada dopo ła separasion dei Paexi Basi dal Belzo.

N'altra inportansa in pì, cofà porto, ła ga avesta inte el XIX secoło co ła costrusion del Voornse Kanaal (1830) e del Nieuwe Waterweg (1866).

El 14 de majo 1940, ła sità ła xe stà desfada dai bonbardaminti todeschi.: i bonbardaminti i ghe ga costà ła vita a 800 persone.

## Edifegai e loghi de intarese
* Europoort, el porto container
* *Museumpark*
* Muxeo Boijmans Van Beuningen
* *[[Maritiem Museum Prins Hendrik]]*
* *[[Historisch Museum Het Schielandshuis]]*
* *Museum voor Volkenkunde*
* Euromast, tore panoràmega
* Erasmusbrug
* Willemsbrug
* łe caxe cùbeghe, projetae da Piet Blom

## Spor

### Scuadre de bałon sitadine
* Feyenoord Rotterdam
* Sparta Rotterdam
* Excelsior Rotterdam

## Personaji sèłebri
* Erasmo da Rotterdam, fiłòxofo (1466/1469-1536)
* Giovanni van Bronckhorst, xugadore de bałon (n. 1975)
* Edsger Dijkstra, informatego (1930-2002)
* Pim Fortuyn, pułìtego (1948-2002)
* Paul de Leeuw, còmego (n. 1962)
* Robin van Persie, xugadore de bałon (n. 1973)

## Xemełaji
* Baltimora
* Bratislava
* Costansa (Romania)
* Dresda
* Liverpool
* Torin
* Shanghai

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

*  Rotterdam - Sito istitusionałe
*  Mapa de Roterdam  su ViaMichelin.it
*  Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog  (Rotterdam durante ła seconda guera mondiałe)
Ronny Kriwat

**Ronny Kriwat** (San Poło del Braxil, 31 de marso 1987) el xe n'ator del Braxil.

## Łigadure foreste
* Scheda sul'imdb
Tato Gabus Mendes

160px|thumb|Tato Gabus Mendes
**Luís Otávio Gabus Mendes** (San Poło del Braxil, 22 de diçenbre 1960) el xe n'ator del Braxil.
Oreste Cinquini

**Oreste Cinquini** (Viareggio, 16 otobre 1947 xe un dirigente sportivo itałian

## Cariera
Da xovene el xe stà xogador de squadre diłatentische toscane, infra łe cuałe el Forte dei Marmi.

Ła so cariera da dirigente inte el mondo del bałon taca inte ła stajon 1995/96 a ła Fiorentina che in queł'ano gà vinto ła so quinta Copa Itałia; qui el resta par do stagion in Serie A. Da ła stagion 1998/99 el pasa al Bołogna, indove el resta par tre stagion lavorando a streto contato co i mister Carlo Mazzone, Sergio Buso e Francesco Guidolin. Inte el 2002 el pasa par do stagion a ła Lazio che gà vinto ła Copa Itałia inte el 2004 soto ła guida de Roberto Mancini. Sucesivamente el xe dirigente par na stagion (2004/2005) a l'Udinese e par queła sucesiva al Parma. Inte el zugno 2006, dopo mexi de cortixamento , el prexidente del Cagliari Massimo Cellino riesse a portarlo in Sardegna e ghe fida el ròło de diretor xenerałe. Ła so aventura in tera sarda dura parò ben poco, Cellino infati gà decixo de a gestìr eło el calcio mercà in prima parsona. e Cinquini, anca se el ga łigà de łe bone tratative, xe sotoposto a łe decixion del Prexidente, che dopo na partensa disastroxa de canpionato el decide de łibararse de łù.

Inte el zugno 2007 alcune voxe ło vede visin a ciapàr el posto de Bettega a ła Juventus. Dopo na stagion de inatività, durante ła cuała parò el deventa oservator esterno del Spesia ajutando un fià sta società sol squaxi fałimento , el 18 lujo 2008 el firma col Pisa co ła funsion de responsàbiłe de l'area tecnica, società in cui el se ritrova co un amigo de vecia data (come ch'el gà afermà łù) , Giampiero Ventura. Par lù se trata de ła prima volta cofà dirigente de na squadra de Serie B. El 24 xenaro 2009 dopo l'enesima sconfita avùa col Groseto par 4-1 el vien licensià da ła società neroaxura . Tutavia, el prexidente Pomponi, se remagnarà presto ła paròła. Oreste Cinquini vien reintegrà in organico, e inte el marcà invernałe (xenaro 2009) el tołe tre novi xogaodori: el defensor (Leonardo Bonucci (da l'Inter, via Trevixo, el sentrocanpista Emanuele d'Anna (dal Cèo e l'atacante Mirko Antonucci dal (Catania). I interventi sol marcà no bastarà comunque al club toscan par catàre ła salvesa inte el canpionato cadeto.

El 21 zugno 2011 el riva a l'Union Venesia che xe in Serie D, ciamà dai novi pròpietari Russi.

Senpre co sta società el vinse el scudeto de ła serie Diłetantistega e inte el mexe de ługio, dopo aver ciamà in società Andrea Gazzoli, ex dirigente del Groseto Calcio, el riseve na ciamàda in Rusia par andar ad agiutar Fabio Capello, novo ałenador de ła nasionałe Rusa, na ocaxion che no'l pol farse scanpar e cussì el łasa el Venesia.

## Squadre
* Serie A 1995-1996 : Fiorentina
* Serie A 1997-1998 : Fiorentina
* Serie A 1998-1999 : Bologna
* Serie A 2000-2002: Bologna Foot Club 1909
* Serie A 2002-2004: Lazio
* Serie A 2004-2005: Udinese
* Serie A 2005-2006: Parma
* Serie A 2006: Cagliari
* Serie B 2008-2009: Pisa
* Serie D 2011-2012: Union Venesia

## Xogadori scoverti o riłancià
* Giacomo Cipriani
* Alessandro Gamberini
* Luciano 
* Stefan Schwarz
* Giuseppe Signori

## Note
Testada giornałistica

Ła **testada giornałistica** xe el nome de na publicasion giornałistica periodica (quotidian, setimanałe, quindisinałe, mensiłe, bimestrałe, trimestrałe, semestrałe) o aperiodica, rejistrà come par lexe.

El nome el se dopara par estension anca par mèdia difarenti da queło cartaceo:in anbito radiofonico e tełevixivo łe testade giornałistiche łe xe dae rispetivamente dai radiogiornałi e tełegiornałi co cui łe magiori reti, radiofoniche e tełevixive, łe copre el setor dell'informasion.

I do ełementi fondamentałi de 'na testada giornałistica łi xe el nome e el caratere tipografico co el cual ła xe scrivesta. Ła testata ła ga 'na funsion conpagna e cheła de el *marchio* de un prodoto e ła costituise el ełemento distintivo de ła publicasion.

El nome deriva dal fato che, storicamente, el titoło de na publicasion xe senpre stà posto a ła testa de ła pajina.

Alcuni fondatori de giornałi i ga sielto de riciapàr in man nomi de testade zà existenti. Par exenpio:
* Indro Montanelli vułeva ciamàr el so quotidian senplisemente "El Giornałe". Ma na testada co sto nome existeva zà. Montanelli ełora sielse cofà nome *El Giornałe Novo*. El quotidian uscì cussita inte łe edicołe co el nome de "El Giornałe" mentre "Novo" fu scrito co carateri tanto pì picenini.
* Ła stesa cossa xe avegnùo co el quotidian "El Fojo" de Giuliano Ferrara. Sicome ła testada "El Fojo" existe zà, el so nome xe *El Fojo quotidian*.

## Disiplina lejislativa in  Itałia
Ła leje itałiana so ła stanpa (*Legge 8 febbraio 1948, n. 47*) ła prevede che, par rejistrar 'na testata łe vegna indicae:
*el nome de ła testata e el so proprietario (xe a dir el editor);
*el łogo e ła data de publicasion;
*el nome de el diretor responsabiłe;
*el nome e el domiciłio de el stanpador.

## Varda anca
* Giornałista
Il Giornale di Vicenza

thumb|250px|right|Vicenza - Piazza Castello
***Il Giornale di Vicenza***, popołarmente conosùo come **El Giornałe de Vicensa**, xe un cuotidian de Vicensa.

El cuotidian el fa particołare atension a ła cronaca locałe del caologo berego e de tuta ła provincia, e el edita periodicamente publicasion de tipo divulgativo in difarenti  anbiti.

Łe redasion łe se cata a Vicensa, Basan, Thiene, Schio, Valdagno e Arxignan.

El giornałe el ofre anca ła letura on line a maca del cuotidian a partire da łe ore 14.00, pa' i abonai el servisio el xe invese disponìbiłe a partire da łe ore 6,30.

## Stòria
El primo nùmaro de *El Giornałe de Vicensa* (che inisialmente el se ciamava "Ła Provinsa de Vicensa") el vien fora pa' ła prima 'olta el 30 de majo 1915 ma ła testada ła vien publicà fin a ła prima guera mondiałe.

Inte el periodo fasista l'eredità del giornałe ła vien racolta da ła *Vedetta Fascista*.

Tra lujo e setenbre del 1943, dopo ła fin del fascismo, soto ła diresion de Antonio Barolini, ła torna a èsar publicà, ma soło che dal 1945, soto ła guida del diretor Renato Ghiotto, ła torna in modo definitvo. A chel tenpo ła sede se catava in Contrà San Marco.

Dal 1958 el Giornałe de Vicensa el fa parte de ła Società Athesis de Verona.

Inte el 1968 ła redasion e ła tipografia łe se trasferise in viałe Verona, sol canton soto el cavalcavia dei Ferovieri. E ła restarà là fin a ła metà del '83. Inte el lujo 1983 secondo trasloco; in Viałe San Lazzaro 89, primo pian.

Inte el 1999 el cuotidian verxe el so sito internet ilgiornaledivicenza.it.

Inte el 2007 avien un inportante canbiamento ligà a ła strutura del cuotidian, che el adota el formato *[[tabloid]]* e el taca a divegnére un *full color*.

El 7 de genaro 2008 el Giornałe de Vicensa el se trasferise inte na nova e moderna sede. 'L edifiso el xe stà individuà inte ła xona diresionałe-comersałe ovest, in via Fermi 205. Ła vicinansa al caxeło autostradałe *VicenzaOvest* e ła poxision longo ła tangensiałe, oltre a l'anpiesa dei spasi e a ła posibiłità de parchejo ga contribuìo a ła sielta del logo. A ła fin del steso ano vien anca efetuà un radicałe *restyling* del sito internet.

El 2 de novenbre 2010 el sito del Giornałe de Vicensa el vien meso in rete in version alegerìa a cauxa del enorme nùmaro de navigadori che se jera cołegà par 'vére notisie rełative al aluvion che gaveva colpìo ła sità.

## Diretori
* Renato Ghiotto (1945 - 1950)
* Giuseppe Brugnoli (1976-1982)
* Sergio Gervasutti (1982 - 1983)
* Gilberto Formenti (1983 - 1984)
* Mino Allione (1984-1998)
* Luigi Bacialli (1998-2001)
* Gigi Riva (2001-2002)
* Giulio Antonacci (2002-2009)
* Ario Gervasutti (2010- )

## Difuxion

## Note


## Łigadure foreste
* Sito ufisałe
Mar dei Corałi

El **Mar dei Corałi** (*Coral Sea* in inglexe) el xe un mar adiasente che fa parte de l'Oseano Pasifego Meridional e se cata a cavało del Tropico del Capricorno, tra łe coste de l'Austrałia a sudest e łe ìzołe de ła Mełanexia a nord e a ovest.

El ciapa el so nome da ła Gran Bariera Corałina che caraterixa łe so coste verso el continente.

El comunica verso nordest co eł Mar dei Arafura tramite el Streto de Tores, verso nord co el Mar de łe Sałomone, e verso sud co el Mar de Tasman.
La so parte pi setentrional, łongo łe coste de ła Nova Guinea, se ciama Golfo de Papua, sempre a nord el toco xusto a est de ła Penìzoła de Cao Jorc se ciama Baja de ła Prinsipesa Carlota.

## Zeografia fixica
El xe un mar veramente tanto grando, e anca tanto fondo. La parte setentrional ła forma el Basin del Mar dei Corałi (fondo 4612 m), e a nordest se cata do fòse oseaniche: cheła de łe Sałomone (fonda 8310 m) e cheła Setentrional de łe Nove Ebridi (fonda 9175 m). Un rilievo marin tanto grando el xe el Platò del Cuinslan, a nordest de ła gran Bariera.

Sto mar el coverse ła piataforma continental inte ła so parte osidental, al sentro un fondal oseanico che se ga formà inte el senosoico inferior, co che jera drio a versarse na nova dorsal a est de l'Austrałia, e sul marxene oriental un importante arco insułar. Le so coste orientałi le xe particołarmente sogete al risċio de zunami, in particołar chełe de łe Sałomone e de łe Nove Ebridi, indove che se cata vulcani ativi.

De łe corenti oseaniche calde el ło atraversa in senso est-ovest da łe Ixołe Sałomone a ła Nova Guinea, indove che łe se separa inte ła Corente Sudecuatorial verso ovest e Corente de l'Austrałia Oriental verso sud.

El fiume pi importante che el se jeta intełe so acue el xe el Flai.

Tra łe ìzołe al so interno invese ghe xe l'Arsipełago Luisiad, la Nova Całedonia, łe ìzołe Cesterfild, e sora-de-tuto chełe formae da ła Gran Bariera Corałina.

## Zeografia umana
Su łe so coste se cata łi Stati de Austrałia, Papua-Nova Guinea, Sałomone e Vanuatu, e el teritorio franxese de oltre mar de ła Nova Całedonia.

Le sità pi grandi de łe so coste łe xe Brisben, Gold Cost e Port Moresbi; tra i sentri de pesca se połe anca ricordar Mec Cei e Tounsvil.

No el xe un mar particołarmente pescoxo, ma se pol catar tóni e sardełe a sud, sgonbri łongo ła penìzoła de Cao Jorc e sora-de-tuto perle, inte el Streto de Tores, e inte łe aque de tuti łi arsipełaghi de ła Mełanexia.

Inte el Golfo de Papua se estrae gas naturałe, preso el campo de Pasco.

## Note


## Altri Projeti

## Linganbi foresti

*  Osèanografia del Mar dei Corałi e del Mar de Tasman
Chupito

El **chupito** el ze un goto de superalcòłego bevesto "de schina", "de s-ciopo", “one shot” o altre espresion raprezentative.
Inte ła variante *Chupito rum e pero* el xe suito conpagnà da un altro goto (oviamente de dimension picenine), de łe istese dimension, contegnente sugo de fruta (preferìbiłe de armełin o pero, parché pì densi).

Xe opinion comun ma erada inte l'Itàlia che par chupito se intenda "rum e pero", co invese el tèrmano el ìndica un "goto" de superalcòłego. Ła paroła, spagnoła, ła corisponde in sostansa a *shot* o *bonbeta*, *sparin*.

El fin de bévare el sugo de fruta el xe cueło de evitar el bruzor sołitamente provocà dal superalcòłego.

## Chupito rum e pero
El tipo de chupito pì difondesto in Itàlia el ze queło de rum e pero. El ze un goto de rum bianco o rum dorà (mai rum invecià) seguio imediatamente da uno de sugo de fruta de peri.

## Chupito soło rum
In sto chupito no el xe prexente el sugo de fruta. Se beve un goto de rum dorà (mai rum bianco, masa sponciante). Se el rum e pero el xe tanto difondesto in Itałia, inte i paexi latini cofà Spagna e tanti paexi caraìbeghi el xe pì difondesto el "rum soło".
Xe difondesto el costumar de far gare de chupito de soło rum, andove ogni concorente el ga da finir prima de chełi altri un serto nùmaro de goti, limità sibenché no prestabiłio.

## Chupito tres rones (tre rum)
In sto caxo i vien bevesti trè chupiti drio fiła. El primo contegnente un rum invecià, el secondo un rum dorà, el terso rum bianco. Ła sucesion dei trè tipi de rum ła fa un crésar de savori che i va dal pì pacà al pì sponciante, in magnera da poder ogni volta sentir l'efeto de l'àlcol.

## Goti da chupito
* Shot clasego: picenin e pexante, el mejo goto da chupito. Inportante che el fondo no el sìpia piato, par far corae pì rapidamente el rum.
* Shooter: par chupiti smisiai a pì basa gradasion alcòłega.  parché servio smisià co suchi de fruta o pre mix. El ze pì capiente del presedente, e ła forma ła vària da ła tipołoxia de goto.
* Double shot: el ga ła capasità dópia, ma el ze racuanto poco doparà inte i locałi de ła penìzoła itàłega, anca parché el ze na dópia doze alcòłega del contegnuo de un chupito, che variando da łe definision e da l'unità de mexura doparà, el połe variar dai 5&nbsp;cl ai 10&nbsp;cl, pì de na doze normałe prevedesta da ła leje italiana, che ła prevede che ła sìpia de 40&nbsp;g o sia sirca 4&nbsp;cl.

## Altri projeti
Grapa (disanbìgua)

El termine **Grapa** (speso anca *Graspa*) pol 'vére pì significai:

* **Grapa** - elemento de racordo xenerico tra altri do
* **[[Graspa]]** - Bevanda alcołica distiłada
* **[[Monte Grapa]]** - Montagna de łe Prealpi Vènete
* **[[Masicio del Grapa]]** - grupo montagnozo de łe Prealpi Vènete e de cui el Monte Grapa xe ła montagna pì inportante
Golfo de Fiume

El **Golfo de Fiume** el xe un golfo del Mar Adriàtego che se cata tra el continente Europeo a nord e ovest, l'ixoła de Cherso a sud e cheła de Vegia a est.
El ciapa el so nome da ła sità croata de Fiume, situada su ła so costa setentrional.
El comunica verso sud co el Golfo del Carnaro tramite el **Canal de ła Farexina** (en croato Vela Vrata), e col Golfo del Carnaroło tramite el **Canal de Mezo**; verso est el pasa al Canal de ła Morlaca tramite el **Canal de Vinodol**.

No el xe particołarmente grando, ma el xe pitosto fondo, soratuto indando verso el continente.

El se cata intieramente inte ła piataforma continental, e el xe sta somerso da łe aque del mar da un tenpo giologicamente breve: durante l'ultima glaciaxion el jera atraversa da dei fiumi che rancurava łe aque dei munti istriani e łe portava verso el Carnaroło indove łe formava un łago.
Łe so coste łe xe tute abastansa ripide, cusi no el ga modo de risevar inte el so basin dei fiumi importanti.

Ła marea normalmente ła xe abastansa modesta (0,3—0,5 m), ma ła risente tanto de l'efeto del vento 
.
Na corente el lo atraversa in senso antiorario .

Łe so coste łe xe aministrae da ła Rejon łitoraneo-montana de ła Croasia .
Łe so cità pi importanti ła xe Fiume e Abasia.

El golfo el xe bastansa fondo da parmetar a navi petrołiere de utiłisarlo come scało, par 'sto motivo su ła so costa nord ga avuo modo de sviłuparse l'industria cantieristega e cheła petrolchimega.

## Note
Provincia de Concepcion

Ła **Provincia de Concepcion** ła xe na provincia de ła rejon del Biobìo, Ciłe. Ła superficie de la provincia ła xe de 3&nbsp;439&nbsp;km². Ła cavołogo de ła provincia xe ła sità de Concepcion.

## Varda anca
* Gran Concepcion
Masicio del Grapa

El **Masicio del Grapa** xe un grupo montagnozo de łe Prealpi Vènete. Ła montagna prinsipałe del masicio xeło el Monte Grapa. Se cata in Vèneto tra łe provinse de Vicensa, Bełun e Trevixo.

## Delimitasion
Ruotando in senso orario i limiti giografisi del Masicio del Grappa i xe: Seła de Arten, Feltre, fiume Piave, cołine d'Axoło, fiume Brenta, torente Cismon.

## Sudivixion
Ła SOIUSA sudivide el Masicio del Grapa inte un grupo alpin e inte tre sotogrupi alpini:
* Grupo del Grapa (*1*)
** Dorsałe Pertica-Roncone (*1.a*)
** Dorsałe Prinsipałe del Grapa (*1.b*)
** Dorsałe Solarolo-Tomatico-Meatte (*1.c*)

## Montagne prinsipałi
Łe montagne prinsipałi del Masicio del Grappa łe xe:
* Monte Grapa - 1&nbsp;775&nbsp;m
* Monte Solarolo - 1&nbsp;675&nbsp;m
* Monte Meate - 1&nbsp;601&nbsp;m
* Monte Tomatico - 1&nbsp;595&nbsp;m
* Monte Pertica - 1&nbsp;549&nbsp;m
* Monte Axołone - 1&nbsp;520&nbsp;m
* Monte Tonba - 868&nbsp;m
* Monte Roncone

## Istoria
El Masicio del Grapa gà ła so popołarità ai fati storisi de ła Prima Guera Mondiałe; infati par un ano xe restà luogo ła linea de fronte tra l'Inpero austro-ungarico e l'Itałia.

## Note


## Bibliografia
*
Mar de Tasman

El **Mar de Tasman** (in inglexe *Tasman Sea*, in maori *Te Tai-o-Rehua*) el xe un mar adiasente de l'Osèano Pasìfego Meridional.

El se ciama anca **Mar de Tasmania**. El so nome, riva diretamente o indiretamente, dal navigator ołandexe Abel Tasman, ke ga descoverto sti łoghi.

El se kata tra le koste orientałi de l'Austrałia e de ła Tasmania a est, e łe koste osidetałi de ìzołe de la Nova Xełanda a ovest.
El komunica a nord ko el Mar dei Korałi, a sudest ko ła Gran Baja Austrałiana tramite el Streto de Bas, a sud e est ko l'Osèano Pasìfego, sia diretamente ke atraverso el Streto de Kuk che atraverso el Streto de Fovò. Al nord de l'Ixoła del Sud una so porxion se cama **Baja de Tasman**, mentre un altra **Baja de Oro** (in inglexe *Golden Bay*); preso l'ìzoła del Nord se kata ła **Baja de Taranaki meridional** inte el meridon e ła **Baja de Taranaki setentrional** a ponente.

## Zeografia fixika
El mar xe grando e fondo. I so fondałi i xe kostituii xeneralmente da krosta osèanika. Inteła so parte meridional se kata el Basin de Tasman, a nordovest ła Platea de Tasman, e a nordest el Basin de la Nova Kałedonia separà da ła **Soja de Łord Hov** e dal **Platò de ła Cełenger ** (in inglexe *Challenger Plateau*).

Sto mar el koverse da ovest verso est un basin solkà da na dorsal oseanika inativa, el mikrocontinente somerso de Sełandia, e un inportante arko insułar.
El se ga formà intel Senosoiko par l'apertura de na nova dorsal ke ga separà ła piataforma continental de l'Austrałia a ovest e keła de la Selandia a est. Le so koste orientałi ke se kata su un area a sismisità ełevata e ko vulcani ativi, podaria eser sogete a risco zunami.

Sto mar el xe atraversà inteła so parte osidental da ła korente kalda de l'Austrałia Oriental, inteła so parte oriental da na korente freda ke ła se destaka da ła Korente Antartega. Durante l'inverno austral in sto mar ghe xe de frecuente kondixion de buraska.

L'unica ìzoła notevołe al so interno ła xe keła de Łord Hau.

## Zeografia umana
I unici paexi  ke łi se kata su łe so coste łi xe l'Austrałia e ła Nova Xelanda.

Le so sità pi grande łe xe ła metropołi de Sidnei, Okland, Niukastl, Uołongong e Obart; un inportante sentro de peska el xe Bega.

No el xe un mar partikołarmente peskoxo, ma se pol katar tòni e ostreghe al nord, bakała łongo łe coste de ła Nova Xełanda.

Inteła Baja de Taranaki meridional se estrae gas naturałe preso el kampo de Maui.

## Altri Projeti

## Linganbi foresti

*  Osèanografia del Mar dei Corałi e del Mar de Tasman
*  Autorità dei parchi marini del Novo Gałes del Sud
Canpo San Luca

right|250 px|thumb|Vista de'l canpo
**Canpo San Luca** el ze un canpo de Venesia situà inte'l sestier de San Marco.

Zeografegamente el ze un mucio visin a canpo Manin e el ze ponto de intersesion de łe diretore de tràfego verso piasa San Marco da na banda e da cueł'altra Rialto.

Co canpo San Bórtoło el ze stà par un mucio de tenpo uno de i ponti de retrovo più frecuentà da i venesiani, grasie a ła só pozision sentrałe, a ła prezensa de nùmaroze atività comersiałi e de bar e a ła só visinansa co i ufisi comunałi e łe prinsìpałi sede bancarie de ła sità.

Da un ponto de vista architetònego, cavando ła superstite parte setesentesca de'l moderno Pałaso Nervi-Scattolin, no se ghe afasa edifisi de partegołar vałor.

## Altri prozeti
Fanny och Alexander

***Fanny och Alexander*** ("Fanny e Alexander") el xe un film del 1982 direto da Ingmar Bergman.

Fato orixenariamente pa' ła tełevixion (5 ore de durata, da sudividare in puntate) el xe sta in seguito convertio a film pa'l cine.
## Riconosimenti
* 1984 - **[[Premio Oscar]]**
** *[[Oscar al mejo film foresto|Mejo film foresto]]* (*Svesia*)
** *[[Oscar a ła mejo fotografia|Mejo fotografia]]* a Sven Nykvist
** *[[Oscar a ła mejo senografia|Mejo senografia]]* a Anna Asp e Susanne Lingheim
** *[[Oscar a i mejo costumi|Mejo costumi]]* a Marik Vos-Lundh
** *Nomination* *[[Oscar a ła mejo regia|Mejo regia]]* a Ingmar Bergman
** *Nomination* *[[Oscar a ła mejo senegiadura orixenale|Mejo senegiadura orixenale]]* a Ingmar Bergman
* 1984 - **[[Golden Globe]]**
** *[[Golden Globe pa'l mejo film foresto|Mejo film foresto]]*
** *Nomination* *[[Golden Globe pa'l mejo regista|Mejo regia]]* a Ingmar Bergman
* 1984 - **[[British Academy Film Awards|Premio BAFTA]]**
** *[[BAFTA a ła mejo fotografia|Mejo fotografia]]* a Sven Nykvist
** *Nomination* *[[BAFTA al mejo film foresto|Mejo film foresto]]* a Ingmar Bergman e Jorn Donner
** *Nomination* *[[BAFTA a i mejo costumi|Mejo costumi]]* a Marik Vos-Lundh
* 1983 - **[[National Board of Review Awards|National Board of Review Award]]**
** *[[National Board of Review Award al mejo film foresto|Mejo film foresto]]*
** *[[National Board Review Top Ten Films|Mejo diexe film foresti]]*
* 1984 - **[[David de Donatello (premio)|David de Donatello]]**
** *[[David de Donatello pa'l mejo film foresto|Mejo film foresto]]* a Ingmar Bergman
** *[[David de Donatello pa'l mejo regista foresto|Mejo regista foresto]]* a Ingmar Bergman
** *[[David de Donatello pa' ła mejo senegiadura foresta|Mejo senegiadura foresta]]* a Ingmar Bergman
* 1983 - **[[Festival de Venesia]]**
** *[[FIPRESCI|Premio FIPRESCI]]* a Ingmar Bergman
* 1984 - **[[Premio César]]**
** *[[Premio César pa'l mejo film foresto|Mejo film foresto]]* a Ingmar Bergman
* 1984 - **[[Nastro d'arxento]]**
** *[[Nastro d'arxento al mejo film foresto|Mejo film forest]]* a Ingmar Bergman
* 1983 - **[[Los Angeles Film Critics Association Awards|Los Angeles Film Critics Association Award]]**
** *[[Los Angeles Film Critics Association Award al mejo film foresto|Mejo film foresto]]* a Ingmar Bergman
** *[[Los Angeles Film Critics Association Award a ła mejo fotografia|Mejo fotografia]]* a Sven Nykvist
* 1983 - **[[New York Film Critics Circle Awards|New York Film Critics Circle Award]]**
** *[[New York Film Critics Circle Award al mejo film foresto|Mejo film foresto]]*
** *[[New York Film Critics Circle Award al mejo regista|Mejo regia]]* a Ingmar Bergman
* 1983 - **[[British Society of Cinematographers]]**
** *Mejo fotografia* a Sven Nykvist
* 1984 - **[[Directors Guild of America]]**
** *Nomination* *[[DGA Award]]* a Ingmar Bergman
* 1984 - **[[French Syndicate of Cinema Critics]]**
** *Mejo film foresto* a Ingmar Bergman
* 1983 - **[[Guldbagge Awards|Guldbagge Award]]**
** *Mejo film*
** *Mejo regia* a Ingmar Bergman
** *Mejor ator* a Jarl Kulle
* 2005 - **[[Satellite Award]]**
** *Nomination* *Mejo DVD*
Stalker

***Stalker*** *(Сталкер)* el xe un film del 1979 direto da Andrej Tarkovskij. Trato dal romanxo *Pikník na obóčine* de i fradełi Strugackij, el film el xe na personal interpretasion del regista del scrito orixenałe.