open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
8 de apriłe

L' **8 de apriłe** xe el 98° dì de l'anno secondo el całendàrio gregorian (el 99° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 267 dì.

## Avegnimenti

## Nasesti
## Morti
*1973:
**Pablo Picasso, pitore e scultore spagnoło (n. 1881)
*1977:
**Stefanija Ivanivna Turkevyč-Lukijanovyč, conpozidora, pianista e muzicòłoga ucraina (n. 1898)

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Civiłi
## In altri projeti
10 de apriłe

El **10 de apriłe** el ze el 100° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 101° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 265 dì.

## Avegnimenti

## Nasesti
*1932:
**Omar Sharif, atore egisian (m. 2015)

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
17 de zugno

El **17 de zugno** (o **zugno**) xe el 168° dì de l'ano secondo el całendàrio gregorian e el 169° inte i ani bixesti). Ghe manca 197 dì par ła fin del an.

## Avegnimenti
* 1120 – Bataja de Cutanda che vede ła vitòria del Regno d'Aragona sui Almoràvidi che i ocupava el teritòrio
* 1497 – Bataja de Deptford Bridge
* 1579 – Sir Francis Drake reclama ła California in nome de l'Inghiltera
* 1775 – Guera d'indipendensa americana: ła vien conbatesta ła bataja de Bunker Hill
* 1776 – Finise l'invazion americana del Québec
* 1789 – El Terso Stato el se auto-proclama Asenblea nasionałe costituente
* 1811 – Parize: vertura del Concìlo nasionałe franseze, vołesto da Napołeon in resposta a l'opozision de Pio VII. Par cuanto el cardinałe Joseph Fesch, arcivéscovo de Lion, el sentise tanto forti i lighi de fameja, el se ghea s-cerà col Papa contro el nevodo inperatore, el cuało dopo ghe ga cavà tuti i benefisi che el ghe gheva conferio
* 1847 – Pio IX el pùblega ła létara ensìclega *[[Ubi Primum (Pio IX/1)|Ubi Primum]]* sui mèriti de łe fameje rełijoze e so ła condota de vita dei rełijozi dei difarenti órdeni
* 1856 – El Partio Republegan el ga ła so prima *convention*, a Filadelfia (el nomenerà John Charles Fremontt cofà so primo candidà a ła presidensa)
* 1885 – La Statua de ła Libartà ła riva a New York
* 1903 – Roald Amundsen el taca ła prima traversada da est a òvest del Pasajo a nord-òvest
* 1921 – Fondada a Roma dal rèduze de guera e anàrchego Argo Secondari l'organizasion paramilitària *[[Arditi del Popolo]]* fazesta da veterani ex miłitari de ła Granda Guera.
* 1932 – Amelia Earhart ła decoła par ła prima traversada atlàntega sensa scało in solteria fata da na dona
* 1940
** I trè Paezi bàlteghi, Estònia, Letònia e Lituània i vien ocupai da l'Union Soviètega
** Inìsio de l'Oparasion Ariel,l evacuasion de łe trupe liae da ła Fransa
* 1941 – Le forse liae łe òcupa Damasco
* 1944 – L'Islanda ła devien indipendente da ła Danemarca e ła forma na repùblega
* 1953 – Moti oparari inte ła Zermània Est
* 1967 – La Cina ła esperimenta ła so prima bonba a l'idròzeno
* 1972 -Scàndało Watergate: sìncue funsionari de ła Caza Bianca i vien arestai ver fato percuizision iłegałi drento drento ufisi del comità del Partio Democràtego
* 1974 – Do miłitanti del Movimento Sociałe Italian, Zuseppe Mazzola e Graziano Ziralucci, i vien copai inte ła sede del MSI de Pàdoa. I ze i primi omisidi conpiesti da łe Brigae Rose
* 1994 – O. J. Simpson el ze sta inprezonà par l'omisìdio de ła mojere e de un amigo de eła
* 2001 – El Movimento Nasionałe Simeon II vinse łe ełesion pułìteghe in Bulgaria

## Nasesti

*1741:
**Alvise Pisani, sentocuatordexeximo doxe dea Republica Vèneta.

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
22 de zugno

El **22 de zugno** el ze el 173° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 174° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 192 dì.

## Avegnimenti
* 776 a.C. – Se inàugura a Ołìnpia ła prima edision dei zughi ołìnpeghi
* 168 a.C. – Bataja de Pidna: i romani, guidai da Lùsio Emìlio Poło Macedònego, el sconfize e i catura el re masédone Perseo, finindo ła Tersa guera macedònega
* 431 – A Èfezo, inte el ndar de el Concìlio, el vien pronuncià el dogma de fede de ła Theotókos, so Mare de Dio, festejada uncó liturzegamente inte el Cao de l'an, el 1º de zenaro
* 971 – Inaugurada dai Fatimidi ła Moschea-Università al-Azhar al Cairo
* 1372 – Guera dei sent'ani: ła flota castejana ła dèzema cueła ingleze inte ła bataja de La Rochelle
* 1633 – Galileo Galilei el ze costrinzesto a l'abiura
* 1825 – El parlamento britànego el abołise el feudalèzemo e el sistema sioriłe inte el Nord Amèrica Britanego
* 1826 – Taca el Congreso de Panamá, convocà da Simón Bolívar inte ła prova de far-sù na confederasion intrà i stati de l'Amèrica del sentro-sud
* 1898 – Guera ispano-americana: i Marines i desbarca a Cuba
* 1926 – El vien parecià el Vitòriałe dei Italiani.
* 1940 – Seconda guera mondiałe: ła Fransa firma el Secondo armistìsio de Compiègne co ła Zermània nazista
* 1941
** Seconda guera mondiałe: ła Zermània nazista ła invade l'Union Soviètega sensa dar previntiva declarasion de guera, ła sarà l'acadimento intrà i pì dramàteghi de ła Seconda guera mondiałe
** Seconda guera mondiałe: łe prime unità armae dei partijani antifascisti croati i vien fondai arente de Sisak
* 1944 - Seconda guera mondiałe: l'Union Soviètega ła scumìsia l'Oparasion Bagration contro l'Heeresgruppe Mitte todesco
* 1945 – Fine de ła bataja de Okinawa co ła vitòria dei Stati Unii
* 1948 – Descuerta da un grupo de siensiai statunitense ła vitamina B12
* 1956 – Un grupo de siensiai de l'Università de Los Alamos, inte el Novo Mèsego, i descuerze el neutrin
* 1968 – Declarada l'indipendensa de ła micronasion de ła Repùblega Esperantista de l'ìzoła de łe Roze
* 1976 – El parlamento canadezo el abołise ła pena de morte
* 1978 – James Christy el descuerse el satèłite de Pluton ciamà Caronte
* 2002 – Un teramoto inte l'Iran osidentałe, de grado 6,5 de ła Scała Richter, el copa pì de 261 persone
* 2012 – Paraguay: el Congreso el dimanda *impeachment* par el presidente Fernando Lugo finio inte na so destitusion.

## Nasesti
*22 de zugno:
**Meryl Streep, atora statunitense
## In altri projeti
25 de zugno

El **25 de zugno** el ze el 176° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 177° inte i ani bisestiłi). Ghe manca 189 dì par la fin de l'an.

## Avegnimenti
* 841 – Bataja de Fontenoy-en-Puisaye
* 1183 – Paze de Costansa: dopo de ła dezemada inte ła bataja de Legnan, Federico Barbarosa el reconosce ła Liga Lonbarda e el dà concesion ai Comuni che i ghene fea parte
* 1243 – Taca el pontefegà de Papa Inosenso IV
* 1530 – La Confesion de Augusta ła vien prezentada a ła Dieta e a l'inperatore del Sacro Roman Inpero da prìnsipi e prìnsipi-ełetori luterani tedeschi
* 1788 – La Virginia ratìfega ła Costitusion dei Stati Unii e ła vien ametesta cofà decimo Stato dei Stati Unii
* 1876 – Battaglia del Little Bighorn e morte del zenerałe George Armstrong Custer
* 1891 – Papa Leon XIII el pùblega ła létara encìclega "*[[astoralis Vigilantiae]]"*
* 1917 – Altipian dei Sete Comuni: Finise ła bataja del monte Ortigara, andove l'ezèrsito itałian el ghea perdesto 5.969 òmani
* 1938 – Douglas Hyde el vien ełezesto primo presidente de ła Repùblega d'Irlanda
* 1945 – Seán T. O'Kelly el vien ełezesto secondo presidente de ła Repùblega d'Irlanda
* 1946 – In Itàlia se insèdia l'Asenblea Costituente, co Giuseppe Saragat cofà presidente de ła Repùblega Italiana
* 1950 – S-ciopo de ła Guera de Corea
* 1954 – Sanguinada sopresion de ła Revolta de Kengir
* 1959 – Éamon de Valera el vien ełezesto terso presidente de ła Repùblega d'Irlanda
* 1967
** Primo programa satełitare mondiałe – *[[Our World]]*
** Straje de Sima Vałona, atentà terorìstego fato da separatisti sud-tirołezi del Befreiungsausschuss Südtirol contro i miłitari italiani
* 1973 – Erskine Hamilton Childers el vien ełezesto cuarto presidente de ła Repùblega d'Irlanda
* 1975
** El stato de emerjensa in India el soprime i deriti siviłi, sociałi e pułìteghi de ła popołasion
** El Repùblega Popołare del Mozanbigo ła declara l'indipendensa
* 1981 – I taca i mesaji de ła Vèrzene Maria a Međugorje
* 1991 – Ła Slovènia e ła Croàsia i declara ła so indipendensa da ła Jugoslàvia
* 1993 – Kim Campbell ła vien ełezesta leader del Partio Progresista Conservatore Canadeze e ła devien ła prima dona primo ministro del Cànada
* 1996 – Atentà de łe Khobar Towers: More 19 americani in Arabia Saudita
* 1998 - La Microsoft ła mete in comerso Windows 98
* 2006
** Itàlia, primo de do dì del referendum par l'aprovasion de łe "*Modìfeghe a ła Parte II de ła Costitusion*": i ełetori i ła bòcia.
** I ełetori de ła Mauritània i aprova ła reforma de ła costitusion vołesta dal goerno provizòrio: prevedeste, intrà l'altro, łe cuote roza

## Nasesti
## Morti
*1911 – Maria Clotilde de Savoja

## Feste e recorense

### Nasionałi

### Rełijoze

#### Santi catòłeghi

#### Festa del patrono de łe sità

### Làeghe
## In altri projeti
20 de zugno

El **20 de zugno**, el xe el 171° dì de l'ano secondo el całendàrio gregorian e el 172° inte i ani bixesti). Ghe manca 194 dì par ła fin de l'an.

## Avegnimenti
*451 – Bataja dei Canpi Catełuni: l'ezèrsito de Àtiła el vien sconfizesto da l'ezèrsito roman guidà dal zenerałe Flavio Ezio.
*1214 – L'Università de Oxford ła ciapa el so statuto
*1756 – Una guarnizon ingleza ła vien inprezonada inte el ''Buzo nero de Calcuta''
*1789 – I deputai del Terso Stato franseze i fa el Ziuramento de ła Sała de ła Bałacorda
*1791 – El re de Fransa Luizi XVI el tenta na fuga da ła Fransa travestio da servo, ma el vien reconosesto e fermà inte ła sità de Varennes-en-Argonne
*1819 – Ła nave de lìnea statunitensa *[[Savanah (nave ibrida)|SS Savanah]]* ła riva a Liverpool. El ze el primo inbarco a vapor a traversare l'Atlàntego, granda parte del viajo ła zera vegnesta fata co ła veła
*1837 – La rezina Vitòria del Regno Unio ła monta sul trono britànego
*1859 – A Peruza i mersenari svìsari de Papa Pio IX i intera el goerno provizòrio che el dimanda l'indipendensa dal Stato Pontifiso e dopo èsare entrai in sità i ze montai-sù verso el sentro masacrando guerejeri e siviłi
*1862 – Barbu Catargiu el vien sasinà
*1863 – La Virginia Osidentałe ła vien ametesta cofà 35º Stato dei USA
*1866 – L'Itàlia ła se lia co ła Prùsia contro l'Austria tacando de facto ła Tersa guera d'indipendensa italiana
*1877 – Alexander Graham Bell el instałea el primo servìsio tełefònego comerciałe a Hamilton (Ontàrio)
*1888 – Promulgasion de l'ensìclega *[[Libertas (ensìclega)|"Libertas"]]* da parte de Papa Leon XIII
*1919 – 150 persone łe more inte l'inséndio del Teatro Yaguez, a Mayagüez (Porto Rico)
*1941 – Istituie łe United States Army Air Forces, predecesore de łe atuałe United States Air Force
* 1942 – Seconda guera mondiałe: Tobruch ła casca inte łe man a łe trupe de l'Ase
*1960 – Indipendensa del Małi e del Senegal
*1963 – Stabilia ła "lìnea rosa" intrà Union Soviètega e Stati Unii
*1977 – El petrojo el scumìsia a córar traverso el *[[Trans-Alaska Pipeline System]] (TAPS)*
*1983 – El Lempel-Ziv-Welch (LZW) el vien brevetà inte i USA
*1990
**El parlamento todesco el decide de mudar ła so capitałe da Bonn a Berlin.
**El vien descuerto l'asteròide 5261 Eureka
* 2001 – Pervez Musharraf el devien presidente del Pakistan
* 2020 – Itàlia: Luca Pałamara, mazistrà, el vien espełesto da ła Mazistraura, par i scanbi de favori ai partii pułìteghi itałiani

## Nasesti
*1967:
**Nicole Kidman, atora australiana.
* 1955
** Alessio Morosin avocato e poidego vènetista vèneto.

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
29 de zugno

El **29 de zugno** xe el 180º dì de l'anno secondo el całendàrio gregorian (el 181º inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 185 dì.

## Avegnimenti
* 1748 – Papa Benedito XIV el pùblega ła létara ensìclega "*[[Magnae Nobis]]"*
* 1749 – El novo goernatore, Charles de la Ralière Des Herbiers, el riva a l'isle Royale (ìzoła de Cao Brètone)
* 1786 – Alexander Macdonnell, co oltre sincuezento highlander catòleghi, el dasa ła Scòsia par insediarse inte ła contea de Glengary, Ontario
* 1797 - Nase ła Repùblega Cizalpina par man de Napołeon Bonaparte
* 1807 – Abołision de ła Federasion dei Sete Comuni (ła pì antiga de ła stòria dopo cueła svìsera)
* 1880 – La Fransa ła anete Tahiti
* 1913 - S-ciopa ła Seconda Guera Balcànega.
* 1914 – Jina Guseva ła proa sasinare Grigorij Efimovič Rasputin inte ła so caza in Sibèria
* 1927 – Primo test del propulsore a inclinasion variàbiłe de Wallace Turnbull
* 1934 – La note intrà el 29 e el 30 de zugno se ga ła denomenada "*[[Note dei longhi cortełi]]*", epurasion nazista dei vèrtezi de ła Sturmabteilung e dei opozitori de Adolf Hitler
* 1947 - Inte ła provincia de Kalmar (Svèsia) se rezistra ła tenperatura pì alta inte ła stòria de cuel paeze: 38 °C (100,4 °F). Isteso rècord el se ghea notà anca 14 ani prima, el 9 de lujo del 1933.
* 1976 – Le Seychelles łe ciapa l'indipendensa dal Regno Unio.
* 1995 – El Space Shuttle Atlantis el ze conzunta co ła stasion spasiałe rusa Mir.
* 2006 – In ocazion de l'apeło de un prezognero, Salim Ahmed Hamdan, na sentensa de ła Corte Suprema dei Stati Unii ła stabiłise ła viołasion de ła Convension de Zinevra e del Còdaze de Zustìsia Miłitare statunitense inte el canpo de prezonia statunitense inte ła Baia de Guantánamo
* 2007 – L'iPhone, revołusionàrio tełefono de ła Apple, el vien lansà inte el marcà statunitense a łe 6.00 de ła sera ora locałe, in tuti i Apple Store.
* 2011 – Ła vien descuerta ła quasar ULAS J1120+0641.
* 2013 – Papa Francesco el pùblega ła so prima ensìclega, "*[[Lumen fidei]]*".
* 2014 -
:* L'ISIS el auto-proclama el so całifà in Sìria e inte el nord de l'Iraq.
:* La Corea del Nord ła lansa do misiłi balìsteghi de modeło Scud inte el Mar Orientałe del Japon da ła sità de Wonsan, zenerando nove revendegasion dei paezi aversari.

## Nasesti
## Morti
## Feste e recorense
### Internasionałi
* Dì internasionałe dei tròpeghi
* Dì mondiałe del dizegno industriałe
* Dì mondiałe de ła Sclerodermia
### Nasionałi
* : Dì de l'Indipendensa.
* : **[[Dì del Maestro]]**.

### Rełijoze
* Ceza catòłega: Dì del Papa.
#### Santi catòłeghi
* San Piero
* San Pagoło

#### Festa del patrono de łe sità
*Imèr.

### Làeghe

## In altri projeti
13 de agosto

El **13 de agosto** el xe el 225° dì de l'ano segondo el całendàrio gregorian e el 226° inte i ani bixesti). Ghe manca 140 dì par ła fin del an.

## Avegnimenti
* 523 – Ełesion de Papa Joani I
* 1099 – Ełesion de Papa Pascuałe II
* 1415 – El re Enrico V de Inghiltera el desbarca in Fransa guidando 8000 ómani
* 1521 – Tenochtitlán (oncuó Sità del Mèsego) ła casca inte łe man del conquistador Hernán Cortés.
* 1645 – Firma del Tratà de Brömsebro intrà Danemarca-Norveja e Svèsia
* 1704 – Guera de sucesion spagnoła: bataja de Blenheim – El duca de Marlborough e el prinsipe Euzènio de Savoja i anienta fransezi e bavarezi.
* 1849 – Co ła Rendesta de Világos ła ga el so fin ła Revołusion ungareze del 1848.
* 1905 – Norveja: plebiscito sol desolvimento de l'Union co ła Svèsia
* 1920 – Guera soviètego-połaca: ła taca ła Bataja de Varsàvia, ła narà vanti finmente al 25 de agosto co na inportante vitòria połaca so l'Armada Rosa.
* 1923 – La prima granda nave ła riva a Gdynia, el novo porto de mare połaco pena finio
* 1935 – Molare: Un strasbocamento del *lago de Ortiglietto* gavesta par el croło de na diga ła pròvoca 111 vìteme
* 1940 – Seconda guera mondiałe: bataja de Inghiltera – La Luftwaffe ła descaena L*'[[Adlertag]]*. Taca ła ofensiva aérea todesca. ("dì de l'acuiła")
* 1942 – Stati Unii de l'Amèrica: Prima del carton animà *[[Bambi]]*, de Walt Disney
* 1943 – Seconda guera mondiałe: Roma ła vien de novo bonbardada dai Liai.
* 1960 – La Repùblega Sentrafricana ła declara l'indipendensa da ła Fransa
* 1961 – Berlin (Zermània): el goerno de ła Zermània Est ła fa trar-sù el Muro de Berlin
* 1968 – Alekos Panagulis el proa copar el ditatore grego Geōrgios Papadopoulos
* 1975 – Topeka in Kansas: se fonda ła Organizasion Internasionałe dei Sanchi.
* 1980 – El presidente del Suriname Johan Ferrier el vien deponesto de sevente de un colpo de Stato miłitare guidà da Dési Bouterse.
* 2001 – 
**Macedònia: i partii masèdoni slavi e albanezi i firma a Skopje un acordo pułìtego par métar-fin a sie mezi de guera siviłe. L'Ushtria Çlirimtare e Kosovës firma co ła Organizasion del Tratà de l'Atlàntego del Nord un acordo par el dezarmo de łe so milìsie.
** La moneta ùgnoła eoropea ła torna de novo sora el liveło dei 90 centèzemi de dòłaro.
* 2004 – I Zughi de ła XXVIII Ołinpìade i vien verti a Atene.
* 2012 – La sonda Voyager 2 batézema el record de lonzevità.
* 2013 – Cołónbia: se ga un sismo de magnitùdene mediana 6,5-6,8.

## Nasesti

## Morti

## Feste e recorense
#### Intranasionałi
* , , : Seconda stimana de agosto: Taca ła stimana de sełebrasion in onor de San Roco. Sfilae, procesion, bałi e sagre.
#### Internasionałi
* Dì internasionałe dei sanchi
* Dì internasionałe de l'Armadiło.
#### Nasionałi
* : Dì de l'umorista - Dì Nasionałe de le Organizasion Ecołòzeghe e Anbientałi.
* : Dì del Profesionista.
### Rełijoxe
#### Ceza catòłega
* San Ponsian, papa e martir.
* Sant'Ipołito de Roma, prete e martir.
* Beà Marco de Davian, prete capucin.
#### Rełijon romana antiga e moderna:
* Dea romana Diana o Artemiza inte ła mitołozia grega.
#### Festa del patron de łe sità

## In altri projeti
27 de agosto

El **27 de agosto** xe el 239° dì de l'ano secondo el całendàrio gregorian e el 240° inte i ani bixesti). Ghe manca 126 dì par ła fin del an.

## Avegnimenti
* 413 v.C. – Nìcia e Demostene i decide de dasare l'asèdio de Siracuza
* 1176 – Joana de Inghiltera scumìsia el longo viajo a ła volta de Pałermo par maridar el re Gulielmo II de Sicìlia
* 1689 – Co ła firma del Tratà de Nerčinsk, Inpero ruso e Dinastia Qing i mete fin a łe cuestion de confine intrà i du Stati
* 1776 – Bataja de Long Island, inte l'odierna Brooklyn (New York): łe forse britàneghe del zenerałe William Howe i vinse contro dei americani guidai dal zenerałe George Washington
* 1813 – Napołeon dèzema austrìaghi, rusi e prusiani inte ła bataja de Dresda
* 1828 – I rusi i vinse contro dei turchi a Akhaltzikke
* 1859 – El petrojo el vien descuerto a Titusville in Pennsylvania. El ze el primo poso petrołìfaro reditìsio del mondo
* 1861 – Guera de secesion americana: łe trupe de l'Union i ataca Cao Hatteras (Carolina del Nord)
* 1883 – Cuatro viołentisime esplozion volcàneghe i desfa l'ìzoła de Krakatoa: łe more 36.000 persone
* 1896 – S-ciopa ła Guera anglo-zanzibariana, el pì curto conflito de ła istòria (38 minuti).
* 1900 – I britàneghi i vinse contro dei comando boeri inte ła bataja de Berzendal
* 1916 – L'Itàlia ła ghe declara guera a l'Inpero todesco de Gulielmo II
* 1920 – Arzentina ła vien fata ła prima trasmision radiofònega
* 1928 – El Pato Kellogg-Briand, che el enunsa a ła guera cofà strumento de pułìtega estera, el vien firmà a Parize da łe prinsipałi potense mondiałi.
* 1939 –  El primo jet a turbina Heinkel He 178 de ła Luftwaffe, ła forsa aerea de ła Zermània nazista, el ciapa el servìsio soto i comandi Erich Warsitz.
* 1949 – Ła s-ciopa na revołusion in Bołìvia.
* 1952 – In Lusenburgo i finise i negosiai par łe reparasion intrà Zermània Òvest e Israełe. La Zermània Òvest pagarà 3 miliardi de marchi todeschi
* 1962 – Ła vien lansada ła sonda spasiałe Mariner 2
* 1979 – L'IRA ła colpise du volte. La matina na bonba a Mułaghmore inte l'Eire ła fa s-ciopar ła barca de [Louis Mountbatten|Lord Louis Mountbatten]], che el ze so cuzin de ła rezina Ełizabeta, che el more co altre tre persone. Inte el dopo-mezodì du bonbe a Warrenpoint, in Irlanda del Nord, i copa 18 soldai britàneghi
* 1991 – La Moldàvia ła declara l'indipendensa da l'Union Soviètega
* 1997 – Israełe el rèvoca un bloco de 28 dì, inponesto dopo de na sèrie de atachi suicidi da parte de miłitanti islàmeghi a Jeruzałeme.
* 2003 – Marte el pasa inte el ponto pì arente de ła Tera dei ùltemi 60.000 ani, pasando arente sirca 55.758.006 chiłòmetri dal nostro pianeta
* 2015 – Guatemała: miłiari de sitadini i dimanda pasifegamente łe dimision del presidente Oto Pérez Molina par gaver guidà un'organizasion de frode doganałe.

## Nasesti

*1576:
**Tizian, pitor vèneto.

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
*: Dì de ła Radiodifuzion.
*: Dì de l'indipendensa.

### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe

## In altri projeti
11 de novenbre

El **11 de novenbre** xe el 315° dì de l'ano secondo el całendàrio gregorian e el 316° inte i anni bixesti). Ghe manca 50 dì par ła fin del an.

Tradisionalmente in pasà el zera sto cuà el dì de ła scadensa dei contrati agrìcułi, par via che ła ze ła vera fin del perìodo agrìcuło e de consevensa i canpi i ze lìbari par novi contrati. Esendo el dì de ła comemorasion de San Martino de Tours, l'espresion *far San Martin* gaveva el signifegà de traslocar. A Venèsia costuma festejar fazendo el dolse de San Martin e in tuto el Vèneto in zenerałe se festeja ła fin de ła vendema e se taca bévar el vin noveło.

## Avegnimenti
* 1417 – El Concìlio de Costansa el ełeze Papa Martin V.
* 1675
**Gottfried Leibniz el dòpara par ła prima volta el càlcoło integrałe catando l'àrea de na funsion e=f(x).
** Guru Gobind Singh el devien el dèzemo Guru dei Sikh.
* 1831 – A Jerusalem (Virginia), Nat Turner el vien inpicà dopo gaver incità na viołenta revolta de s-ciavi.
* 1864 – Guera de secesion americana: ła Màrcia verso del mare de Sherman – El zenerałe unionista William Tecumseh Sherman el scumìsia bruzare Atlanta (Georgia) pareciàndose par ła so màrcia verso sud.
* 1889 – Washington el devien el 42º Stato dei Stati Unii.
* 1918
** Concluzion de ła prima guera mondiałe a łe 11 boti, co ła firma de l'armistìsio da parte de ła Zermània inte un vagon de treni arente de Compiègne in Fransa.
** L'inperatore Carlo I de Austria el se refuda de abdegar.
** Ła nase ła Repùblega de Połònia.
* 1930 – El breveto US1781541 el vien reconosesto a Albert Einstein e Leó Szilárd par ła so invension del refrizeratore de Einstein–Szilárd.
* 1965 – La Rhodèzia (l'odierno Zinbabwe) ła vien declarada indipendente dal rezime de ła menoransa bianca guidà da Ian Smith.
* 1966 – La NASA ła lansa ła navezeła Gemini 12
* 1968 – La seconda repùblega ła vien declarada inte łe Maldive.
* 1972 – Guera del Vietnam: vietnamizasion – L'Ezèrsito statunitense el cede el controło de ła baze de Long Binh al Vietnam del Sud.
* 1975 – L'Angoła ła se indipendentiza dal Portogało.
* 1989 – Ła gnen fondada l'Inisiativa Cuadriłaterałe.
* 1992 – La Ceza de Inghiltera ła vota par permétar a łe done de devegner sacerdote.
*2000 – Dezastro al Kitzsteinhorn in Austria.

## Nasùi

*1653:
**Carlo Ruzin, sentotredexeximo doxe dea Republica Vèneta.
*1761:
**Filippo Buonarroti.
*1966
**Benedicta Boccoli, atora.

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
*  – festa nasionałe (se recorda l'indipendensa dal Portogało del 1975)
*  – festa nasionałe (se recorda l'armistìsio del 1918)
*  – festa nasionałe (se recorda l'armistìsio del 1918)
*  – *Lāčplēša Diena*
*  – festa nasionałe (se recorda l'indipendensa e ła libarasion de Varsàvia inte el 1918)
*  – Dì dei vetarani (*Remembrance Day*)

### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
* San Martin

#### Festa de el patrono de łe sità
* San Martin de Veneze

### Làeghe

## In altri projeti
23 de novenbre

El **23 de novenbre** el ze el 327° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 328° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 38 dì.

El Sołe el entra inte el segno astrołòzego del Sazitàrio.

## Avegnimenti
* 1227 – El sovran połaco Leszek I el vien sasinà durante na dieta fazesta a Gąsawa
* 1248 – Le trupe cristiane guidae dal re Ferdinando III de Casteja łe concuista Sivija
* 1499 – El pretendente al trono ingleze Perkin Warbeck el vien inpicà par gaver tentà de evàdare da ła Tore de Londra. Inte el 1497 el ghea invadesto l'Inghiltera sostegnendo de èsar el fioło desmentegà del re Edoardo IV d'Inghiltera
* 1531 – Ła s-ciopa ła Seconda guera de Kapel in Svìsera
* 1644 – Vien publegà *[[Areopagitica]]*, de John Milton
* 1808 – Inte ła bataja de Tudeła, durante ła Guera d'indipendensa spagnoła, ła Granda Armada guidada da Napołeon Bonaparte el dèzema l'ezèrsito spagnoło
* 1867 – i vien inpicai a Manchester i denomenai *[[Màrtiri de Manchester]]*
* 1890 
** El primo jukebox el entra in funsion inte el Palais Royake Saloon de San Francisco
**Re Gulielmo III dei Paezi Basi el more sensa un erede mas-cio, e na leje speciałe ła vien aprovada par permétar a Prinsipesa Gulielmina, so fioła, de devegner rezina.
* 1903 – El goernatore del Cołorado, James Peabody, el manda ła miłìsia del Stato inte ła sità de Criple Creek par métar fin a un siòparo de minatori
* 1936 – Primo nùmaro de ła revista ''Life''
* 1942 – Bataja de Stałingrado - I cari armai de l'Armada Rosa i finise co bon èzito l'Oparasion Uran
* 1955 – El controło de łe Ìzołe Cocos el vien trasferio dal Regno Unio a l'Austràlia
* 1967 – El se sara in Vietnam ła sanguenoza bataja de Dak To
* 1971 – La Cina el tołe l'incargo de Taiwan inte el Consejo de seguresa de łe Nasion Unite.
* 2010 – Corea, ła Corea del Nord ła bonbarda co pì de 200 colpi d'artejaria l'ìzoła de Yeonpyeong al confine co ła Corea del Sud.
*2019 – Papua Nova Guinea: referendum par l'indipendensa de ła rejon autònoma de Bougainville.

## Nasesti
* 1962:
** Nicolás Maduro, ditador e poidego del Venesueła.

## Morti
*100:
** Papa Clemente I, el cuarto Papa de ła Cexa Catoega.

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
24 de novenbre

El **24 de novenbre** el ze el 328° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 329° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 37 dì.

## Avegnimenti
* 496 – Anastàzio II devien papa
* 642 – Papa Teodoro I devien papa
* 1642 – Abel Tasman el devien el primo eoropeo che el descuerze ła Tera de Van Diemen (de sevente rebatezemada Tasmània)
* 1859 – El naturałista britànego Charles Darwin el pùblega *[[L'orìzene de łe spece|On the origin of species by means of natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life]].*
* 1941 – Seconda guera mondiałe: i Stati Unii i garantise un inpresto a ła Fransa Lìbara
* 1944 – Seconda guera mondiałe: bonbardamento de Tokyo – Mision de bonbardamento contro de ła capitałe japoneze, Tokyo, el vien efetivizà da 88 aèrei statunitensi
* 1947
**Paura rosa: dopo èsarse refudai de cooparare co ła Comision par łe atività antiamericane, inte el contesto de łe acuze de influensa comunista inte l'indùstria del sìnema, ła Càmara dei raprezentanti dei Stati Unii ła vota 346 a 17 l'aprovasion de łe citasion de oltrajo del Congreso contro dei denomenai *Hollywood 10*.
** Robert Schuman el devien primo ministro de ła Fransa
* 1963 – Guera del Vietnam: el presidente statunitense Lyndon B. Johnson el conferma che i Stati Unii i vołe continuar sostegnere el Vietnam del Sud sia miłitarmente che economegamente
* 1969 – Programa Apollo: l'Apollo 12 el amara inte l'Osèano Pasìfego, metindo fin a ła seconda mision de l'omo inte ła Luna
*1974 – Vien descuerto l'australopithecus afarensis "Lucy" da parte del pałeontòłogo american Don Johanson
* 1997 – De sevente de un perdimento de 554,26 ponti de l'ìndeze Dow Jones (DJIA), i ufisałi de ła Borsa de New York i invoca par ła prima volta ła regołasion del "circuit breaker" par fermar łe contratasion (ła zera stada na asion controversa che ła ghea portà a un ràpido canbiamento de ła regołasion; el bloco de łe contratasion el połe èsarghe solché se l'ìndeze el perde almanco el 10 o 20 persento)
* 1998 – America Online ła anunsa che ła cronpa ła Netscape Communications co na tranzasion co scànbio de asion dal vałore de 4,2 miłiardi de dòłari
* 2002 – Austria: el Partio Popołare el vinse łe ełesion pułìteghe

## Nasesti
*1632:
** Baruch Spinoza, fioxofo ołandexe.
* 1806
** William Webb Ellis, pare putativo del xogo del Régbi.

## Morti
*1956:
** Guido Cantelli, diretor d'orchestra itałian.

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
22 de novenbre

El **22 de novenbre** el ze el 326° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 327° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 39 dì.

## Avegnimenti
* 1220 – Federico II de Svèvia el vien incoronà inperatore del Sacro Roman Inpero
* 1574 – Łe vien descuerte łe Ìzołe Juan Fernández arente del Ciłe
* 1864 – Guera de secesion americana: el zenerałe confederà John Bell Hood el invade el Tennessee inte l'intento fałio de portar el zenerałe unionista William T. Sherman fora da ła Georgia
* 1936 – La BBC ła devien ła prima emitente tełevisiva inte el mondo a dar un servìsio regołare
* 1943
** El Liban el ciapa l'indipendensa da ła Fransa
**Seconda guera mondiałe: Conferensa del Cairo: el presidente statunitense Franklin D. Roosevelt, el primo ministro britànego Winston Churchill, e el leader cineze Chiang Kai-shek i se cata al Cairo, in Ezito, par discórar i mètodi par bàtar el Japon
* 1956 – A Melbourne ła vien inaugurada ła XVI Ołinpìade
* 1963 – A Dallas, el presidente statunitense John F. Kennedy el vien sasinà, el goernatore del Texas, John B. Connally el vien ferio gravamente, e el vicepresidente Lyndon B. Johnson el zura cofà 36º presidente dei Stati Unii
* 1967 – El Consejo de seguresa de łe Nasion Unie ła adota ła Resołusion ONU 242 par restabiłir ła paze inte i teritori ocupai da Israełe e par tornar ai confini de prima de ła Guera dei sie dì
* 1968
* 1973 – Itàlia: ła vien desolvesta l'organizasion Órdene Novo
* 1975 – Juan Carlos el vien declarà re de Spagna dopo de ła morte del ditatore Francisco Franco
* 1990 – Margaret Thatcher ła dà łe dimision da primo ministro del Regno Unio
* 2004 – In Ucraina ła taca ła Revołusion naranson, dopo de łe ełesion presidensiałi
* 2005 – Angela Merkel ła devien ła nova Cancełiera de ła Republega Federałe Todesca, prima dona a cuèrzar sto incargo in Zermània

## Nasesti
* 1984:
** Scarlett Johansson, atora statunitense

## Morti
*2003:
**Mario Beccaria, połitego italian

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
26 de novenbre

El **26 de novenbre** el ze el 330° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 331° inte i ani bisestiłi). Ghe manca 35 dì par la fin de l'an.

## Avegnimenti
* 43 a.C. – Viene formà el Secondo triumvirà intrà Otavian Augusto, Marco Antònio e Marco Emìlio Lèpido
* 1461 – Un viołento teramoto el devasta L'Acuiła
* 1778 – Inte łe Ìzołe Hawaii, el capitan James Cook el devien el primo eoropeo che el descuerze Maui
*1865 – Guera de łe Ìzołe Chincha: ła flota spagnoła el dèzema ła flota peruviana
* 1917 – Ła finise ła prima bataja del Piave co na inportante vitòria defensiva dei italiani contro dei austro-todeschi
* 1922 – L'archeòłogo Howard Carter el entra par ła prima volta inte ła tonba del faraon Tutankhamon dopo de 3.000 ani
* 1941
** El presidente statunitense Franklin Delano Roosevelt el firma un decreto che stabiłise el cuarto zoba de novenbre cofà Dì del rengrasiamento inte i Stati Unii
**Seconda guera mondiałe: i Stati Unii i manda un ultimàtum a l'Inpero japoneze
* 1973 – La Mauritània ła aderise a ła Liga àraba
* 1977 – Interferensa de Vrillon : par racuanti minuti łe trasmision łe vien interonpeste da un interfarensa andove se parla de na prezumesta siviltà ałiena
* 1983 – A Londra, 6.800 lingoti d'oro, par un vałore de cuazi 26 miłioni de sterline, i vien robai dal cavó de ła Brinks Mat a l'Aeroporto de Heathrow
* 1996 – La Juventus el vinse ła so seconda Copa Intercontinentałe batindo 1-0 el River Plate,
* 2004 – In Cina el more, poche ore dopo del nasimento, el primo bùfało acuàtego clonà.
* 2008 – A Munbai da łe 22:30 i scumìsia na sèrie de atentai teroristi revendegai da l'organizasion terorista islàmega *[[Mujahidin del Deccan]]* e che i provocarà sù par zo 195 morti e 300 fèrii
* 2011 – Lanso del rover marsian Curiosity dal Kennedy Space Center
* 2018 – La sonda Lander InSight ła atera su Marte a łe ore 19.54 UTC.

## Nasesti

## Morti
*2006 – Giorgio Panto

## Feste e recorense

### Nasionałi

### Rełijoze

#### Santi catòłeghi
San Bełin (santo)

#### Festa del patrono de łe sità
*Adria
*Rovigo
*San Bełin

### Làeghe
## In altri projeti
27 de novenbre

El **27 de novenbre** el ze el 331° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 332° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 34 dì.

## Avegnimenti
* 399 – Ełesion de Papa Anastàzio I
* 1095 – Papa Urban II el cònvoca ła Prima crozada durante el Concìlio de Clermont.
* 1868 – Guere indiane: bataja del Washita – George Armstrong Custer, tenente cołoneło de l'ezèrsito statunitense, guida un ataco contro de un grupo de pasìfeghi Cheyene che i vive inte łe reserve
* 1895 – Alfred Nobel el sotoscrive el so testamento, istituindo i Premi Nobel.
* 1912 – La Spagna ła declara un protetorà inte łe coste setentrionałi del Maroco
* 1941 – Co ła rendesta de Gondar, l'Itàlia ła perde l'Àfrica Orientałe
* 1944 – Ła finise ła bataja de Peleliu
* 1965 – Guera del Vietnam : el Pentàgono el dize al presidente statunitense Lyndon B. Johnson che, par far sì che łe oparasion pianifegae łe gàpia bon èzito, el nùmaro de soldai americani in Vietnam el ga da èsar incrementà da 120.000 a 400.000
* 1971 – La sonda rusa Mars 2 ła riva a Marte, ma no el ciapa nisun dato ùtiłe
* 1973 – El Senato dei Stati Unii el vota 92 a 3 par ła conferma de Gerald Ford cofà vicepresidente dei Stati Unii
* 1990
** El Partio Conservatore britànego el ełeze John Major cofà sucesore de Margaret Thatcher a primo ministro del Regno Unio
** Union eoropea: l'Itàlia la firma i Acordi de Schengen
* 1991 – El Consejo de seguresa de łe Nasion Unie el adota ła Resołusion ONU 721, che ła porta a ła creasion de oparasion de peacekeeping in Jugoslàvia
* 1998 – La console Sega Dreamcast ła vien delibarada in Japon
* 2002 – Primi cazi de SARS (Severe acute respiratory syndrome)
* 2005 – El fiume Tèvere el ezonda in Unbria e a Roma el riva ai 12 metri.

## Nasesti
## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
28 de novenbre

El **28 de novenbre** el ze el 332° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 333° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 33 dì.

## Avegnimenti
* 1443 – El prìnsipe albaneze Scanderbeg, concuistada ła fortesa de Kruja, el se proclama vendegatore de ła so fameja e de l'Albania.
* 1862 – Guera de secesion americana: bataja de Cane Hill
* 1912 – A Vałona, Ismail Qemali el proclama l'indipendensa de l'Albania da l'Inpero otoman
* 1914 – Prima guera mondiałe: ła Borsa de New York riverze dopo èsar stada sarada in lujo par colpa de ła guera
* 1919 – Lady Astor ła vien ełezesta cofà prima dona menbro del Parlamento del Regno Unio
* 1943 – Scumìsia ła Confarensa de Teheran su ła reorganizasion de l'Eoropa dopo de ła fine de ła Seconda guera mondiałe. Ła confarensa ła se sararà inte el 1º de disenbre
* 1958 – Ciad, Repùblega del Congo, e Gabon diventan repùbliche autònome a l'interno de ła Comunità franseze
* 1960 – La Mauritània ła se indipendentiza da ła Fransa
* 1964 – Programa Mariner: ła vien lanciada ła tersa sonda dirizesta verso Marte.
* 1975 – Timor Est el declara l'indipendensa dal Portogało
* 1982
** Raprezentanti de 88 nasion i se cata a Zinevra par discórar del comerso mondiałe
** L'Opus Dei el devien Prełatura personałe, ła prima de ła Ceza catòłega
* 1989 – Guera freda: Revołusion de vełuto – Davanti ai manifestanti el Partio Comunista de ła Cecoslovàchia el anunsa che renunsarà al monopòłio del podere pułìtego
* 1994 – Norveja: co referendum el paeze el nega l'adezion a l'Union eoropea
*2016 – Dezastro aèreo del voło LaMia 2933: un Avro RJ85, co drento 81 persone, intrà łe cuałe ła scuadra de bałon brazilegna del Chapecoense, el se inpata arente a Medellín in Cołónbia

## Nasesti
## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
21 de novenbre

El **21 de novenbre** el ze el 325° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 326° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 40 dì.

## Avegnimenti
* 235 – Antero el vien ełezesto Papa
* 533 – Le *[[Istitusion de Zustinian]]* łe vien publegae co ła *[[Costitusion Inperatoriam]]*
* 1272 – El monta al trono Edoardo I d'Inghiltera, sostituindo so pare Enrico III
* 1789 – La Carołina del Nord ła ratìfega ła Costitusion dei Stati Unii e ła vien ametesta cofà 12º Stato menbro dei USA
* 1831 – Fransa: a Lion ła taca ła prima Revolta dei Canut.
* 1877 – Thomas Edison el anunsa l'invension del fonògrafo.
* 1894 – Prima guera sino-japoneze: a Port Arthur el Japon el se ciapa na vitòria deciziva contro ła Cina
* 1902 – Ła finise ła Guera dei miłe dì in Cołonbia
* 1905 – Albert Einstein el pùblega sui *[[Annalen der Physik]]* ła Teoria de ła rełatività restrenzesta
* 1922 – Rebecca Latimer Felton ła divien ła prima senatora fémena inte ła istòria dei Stati Unii.
* 1962 – Entra in vigore el cesar el fogo proclamà da l'Ezèrsito de Libarasion Popołare cineze declarà inte el dì prima finendo ła Guera sino-indiana
* 1964 – Concìlio Vategan II: ła se sara ła tersa faze del concìlio ecumènego de ła Ceza catòłega
* 1969
** A Washington, el presidente statunitense Richard Nixon e el premier japoneze Eisaku Satō, i concorda par restituire el controło de Okinawa al Japon inte el 1972.
** Vien ingansà el primo ligamento ARPANET
* 1971 – L'ezèrcito indian, el dèzema l'ezèrsito pakistan inte ła bataja de Garibpur
* 1986 – Scàndało Iran-Contra: Oliver North, menbro del Consejo par ła seguresa nasionałe, e el so segretàrio, i taca desfar i documenti che i li ciapa drento inte ła véndita de arme a l'Iran, i guadagni i ze stati doparai par jutar ai Contras in Nicaragua.
* 1995 – Firma de l'Acordo de Dayton, intendimento de paze intrà serbi, croati e bosnìaghi; l'acordo divegnarà oparativo inte el 14 de disenbre.
* 2002 – La NATO invita: Bulgaria, Estònia, Letònia, Lituània, Romania, Slovàchia e Slovènia a divegnérghene menbri
* 2004 – L'ìzoła de ła Martìnica ła vien brincada dal pì grando teramoto de ła istòria finmente a chel momento catałogà. El sisma el vegnarà sentio anca inte ła Guadalupa
* 2009 – Un'esplozion inte na miniera in Cina inte ła provincia del Heilongjiang ła pròvoca 108 morti
* 2017 – Robert Mugabe el dasa definitivamente ła guida del Zinbabwe dopo del colpo de Stato miłitare avegnesto el 14 de novenbre de l'isteso ano. El zera inte l'incargo dal 1987

## Nasesti

*1710
**Paolo Renier, sentodisnoeximo doxe de ła Republica Vèneta.

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
25 de novenbre

El **25 de novenbre** el ze el 329° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 330° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 36 dì.

## Avegnimenti
* 1332 – Carlo IV de Lusenburgo, guidando 5.000 soldai, el dèzema ła coałision de Estensi, Scałìzeri e Gonzaga arente del casteło de San Felice sul Panaro
* 1343 – La sità de Nàpułi ła vien colpia da un teramoto e consevente tsunami.
* 1491 – Parte l'Asèdio de Granada, ùltema rocaforte moresca in Spagna.
* 1542 – Bataja de Solway Mos : un ezèrsito ingleze el invade ła Scòsia e el dèzema l'ezèrsito scoseze
* 1667 – Un forte teramoto co episentro a Shemakha, in Caucàzia, el pròvoca 80.000 morti
* 1766 – Papa Clemente XIII el pùblega ła létara ensìclega "*[[Christianae Reipublicae]]*", su ła pericułozità, par ła fede e ła morałe, de ła difuzion dei libri eterodosi
* 1783 – Guera d'indipendensa americana: łe ùlteme trupe britàneghe łe dasa New York, tre mezi dopo da ła firma del Tratà de Parize
* 1913 – Pànama firma el Tratà de Buenos Aires sul copyright
* 1936 – A Berlin, ła Zermània nazista e el Japon i firma el Pato anticomintern.
* 1947 – La Nova Zełanda ratìfega el Statuto de Westminster e el devien indipendente dal controło lejislativo del Regno Unio
* 1958 – El Sudan franseze el otien l'autonomia drento de ła Comunità franseze
* 1973 – El presidente grego Geōrgios Papadopoulos el vien derotà da un colpo de Stato miłitare guidà da Phaedon Gizikis
* 1975 
**Paracadutisti de estrema sanca i tenta sensa bon èzito un colpo de Stato in Portogało.
** El Suriname el se indipendentiza dai Paezi Basi
* 1986 – Scàndało Iran-Contras: el Procuratore zenerałe statunitense Edwin Meese el anunsa che i profiti de ła véndita segreta de arme a l'Iran i zera stai iłegalmente derotai ai rebełi anti-comunisti Contras del Nicaragua.
* 1992 – L'Asenblea Federałe de ła Cecoslovàchia ła vota par divìdar ła nasion in Repùblega Ceca e Slovàchia partindo dal 1º de zenaro del 1993
* 1999 – Le Nasion Unie łe istituise el Dì internasionałe par l'ełiminasion de ła viołensa contro de łe done
* 2020 – Ła more ła lejenda del bałon Diego Armando Maradona

## Nasesti
* 1454 – Caterina Corner, patrisia venesiana

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
3 de disenbre

El **3 de disenbre** el ze el 337° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 338° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 28 dì.

## Avegnimenti

* 915 – Papa Joani X el incorona Berengàrio I inperatore del Sacro Roman Inpero
* 1315 – Teramoto de L'Acuiła
* 1818 – L'Illinois el devien el 21º Stato dei USA
* 1828 – Andrew Jackson el vinse contro John Quincy Adams e el vien ełezesto presidente dei Stati Unii
* 1906 – El nase el Torino Football Club.
* 1912 – Prima guera dei Balcani: dopo du mezi de guera, Bulgaria, Montenegro e Sèrbia i firma un armistìsio co ła Turchia. La guera ła rescumisiarà inte el 3 de febraro
* 1914 – Prima guera mondiałe: scumìsia ła bataja de al-Qurna
*1941 – Seconda Guera Mondiałe: scumìsia ła Seconda Bataja de Bir El Gobi
* 1944
**Seconda guera mondiałe: inte ła Gresa pena libarada ła s-ciopa ła guera siviłe intrà comunisti e monàrcheghi
* 1953 – El Tratà de mutua difeza cino-american el vien firmà a Washington da Stati Unii e Taiwan
* 1967
** Sità del Cao (Sudàfrica) se ga el primo trapianto de core, ma el pasiente el morarà 18 dì dopo par via de na polmonite.
* 1971
** La sonda rusa Mars 3 ła riva a Marte
** S-ciopa ła Tersa guera indo-pakistana
* 1976 – Fidel Castro el vien nomenà presidente del Consejo de Cuba
* 1989 – Guera freda: inte na reunion arente de ła costa malteze, el presidente statunitense George H. W. Bush e el leader soviètego Michail Gorbačëv i declara ła fin de ła guera freda
* 1992 – El primo SMS de ła istòria el vien invià da un computer a un sełułare su ła rete GSM Vodafone.
* 1994 – La Sony ła lansa inte el marcà ła prima PlayStation
* 1997 – A Otawa, in Cànada, 121 nasion i firma un tratà che el vieta ła produsion e ła dòpara de mine anti-omo. I USA, ła Repùblega Popołare Cineze e ła Rùsia parò no i ło firma.
* 1999 – La NASA ła perde el contato ràdio co ła Mars Polar Lander
* 2012 – El Tifon Bopha el se inpata inte łe Fiłipine, cauzando almanco 475 morti
* 2014 – La JAXA ła lansa ła sonda automàtega Hayabusa 2 par un viajo de sie ani verso l'asteròide 162173 Ryugu

## Nasesti
* 1553 – Enrico IV de Francia
* 1960 – Daryl Hannah
* 1977 – Adam Małysz

## Morti

* 1823 – Giovanni Battista Belzoni
* 1894 – Robert Louis Stevenson
* 1919 – Pierre-Auguste Renoir

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
san Francesco Saverio

#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
4 de disenbre

El **4 de disenbre** el ze el 338° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 339° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 27 dì.

## Avegnimenti
* 1110 – Prima Crozada: i crozai i concuista Sidone.
* 1563 – Se ga l'ùltema sesion del Concìlio de Trento (verto inte el 12 de disenbre 1545).
* 1943
**Fin de ła granda depresion inte i USA: co łe sifre de ła dezocupasion che łe se sbasa rapidamente par via dei novi contrati de laoro, el presidente Franklin D. Roosevelt el sara la Works Progress Administration
**Seconda guera mondiałe: el cao de ła rezistenza jugoslava, Tito, el proclama el goerno provizòorio democràtego in bando de ła Republica Sociałista Federałe de Jugoslàvia.
* 1945 – Co un voto de 65 a 7, el Senato American el aprova l'entrada dei Stati Unii inte łe Nasion Unìe.
* 1977 – Jean-Bédel Bokassa, presidente de ła Repùblega Sentrafricana, el se incorona Inperador Bokassa I de l'Inpero Sentrafrican.
* 1978 – La sonda Pioneer Venus ła entra in òrbita da torno de a Vènere
* 1981 – El Sudàfrica el ghe dà l'indipendensa a l'"homeland" del Ciskei
* 1982 – La Repùblega Popołare Cineze ła adota la so costitusion
* 1992 – El presidente statunitense George H. W. Bush el manda 28.000 soldai in Somàlia
* 1993 – Ła se sara na trègua intrà el goerno de l'Angola e i rebełi de l'UNITA
* 1996 – Ła vien lansada la sonda Mars Pathfinder
* 2008 – Par ła prima volta inte ła so istòria, la Banca sentrałe eoropea ła taja el taso de sconto del 0,75%
* 2016 – In Itàlia se ga el terso referendum costitusionałe de ła istòria republegana.

## Nasesti
* 1866 – Vasily Kandinsky
* 1875 – Rainer Maria Rilke
* 1892 – Francisco Franco

## Morti
* 1131 – Omar Khayyam
* 1642 – Cardinale Richelieu
* 1993 – Frank Zappa

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
Santa Barbara e san Giovanni Damasceno
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti
29 de novenbre

El **29 de novenbre** el ze el 333° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 334° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 32 dì.

## Avegnimenti
* 800 – Carlo Magno el riva a Roma par indagar sui prezumesti crìmeni de Papa Leone III.
* 1549 – El ga scumisio el Conclave del 1549-1550.
* 1830 – S-ciopa ła Revolta de novenbre in Połònia.
* 1847 – Co ła fuzion intrà ła parte insułare del Regno de Sardegna e ła parte continentałe piemonteze, el regno el devien un Stato unitàrio. Finise l'autonomia sarda.
* 1929 – El merajo statunitense Richard Evelyn Byrd el anunsa de èsar devegnesto ła prima persona che ła sorvoła el Poło sud, drento de un Ford Trimotor.
* 1945 – Vien declarada ła Repùblega Popołare Federałe de Jugoslàvia dopo renomenada Repùblega Sociałista Federałe de Jugoslàvia
* 1947 – L'Asenblea zenerałe de łe Nasion Unie ła vota par ła spartision de ła Pałestina intrà àrabi e ebrei.
* 1950 – Guera de Corea: trupe de ła Corea del Nord e de ła Repùblega Popołare Cineze łe costrenze łe forse de łe Nasion Unie de retirarse da ła Corea del Nord.
* 1952 – Guera de Corea: el presidente statunitense Dwight D. Eisenhower el va in Corea par descuèrzar cosa che połe vegner fato par métar fin al conflito.
* 1961 – La Mercury-Atlas 5 ła vien lansada co drento el sinpansè Enos.
* 1963 – El presidente statunitense Lyndon B. Johnson el istituise ła Comision Warren par investigar sul Sasìnio de John F. Kennedy.
* 1975 – El nome "Micro-soft" (da microconputer e software) el vien doparà da Bill Gates inte na létara a Paul Allen, par ła prima volta.
* 1982 – Guera soviètego-afghana: l'Asenblea zenerałe ONU ła pasa ła Resołusion ONU 37/37, declarando che łe trupe de l'Union Soviètega łe ga da retirarsi da l'Afghanistan.
* 1990 – Guera del Golfo: el Consejo de seguresa de łe Nasion Unie ła pasa ła Resołusion ONU 678, autorizando l'intervento miłitare in Iraq, se ła nasion no ła retirarà łe so forse miłitari dal Kuwait e no ła libararà tuti i ostaji stranieri entro del 18 de zenaro del 1991.
* 2007 – Le forse armae de łe Fiłipine i insèdia penìzoła de Manila dopo che i soldai guidai dal senatore Antonio Trillanes i ga insenà un mutinamento.
* 2011 – Iran: ła vien asaltada l'anbasciada britànega de Teheran
* 2012 – La Pałestina ła entra formar parte de l'ONU

## Nasesti
## Morti
*1924:
**Giacomo Puccini, conpositore italian (n. 1858)

## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti