open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pionbi

I **Pionbi** i xe ła parte sototeto de łe vecie prexon de Venesia, che łe se cata inte el conpleso del Palazo Ducałe.

Łe risałe al XI secoło, quando al sorgere de ła republica marinara el Consejo dei Diexe el ghe rancurava i so prixonieri, inisialmente detenui inte na a ła de l'antico casteło, po inte el Trexento łe xe sta spostae inte on novo pleso separà dal casteło dal çełebre Ponte dei Sospiri.

Inte l'ubicasion del Palazo Ducałe łe cełe łe zera ripartie in *pozi*, ubicà al pian tereno, particołarmente umide e malsane, e *camaroti* o ***pionbi***, posti subito soto el teto del palazo costituio da łastre de pionbo, da cui el nome.

A ghe xe sta inprexonà personagi famoxi, intrà i cuałi Giordano Bruno, Silvio Pellico, Daniele Manin, Nicolò Tommaseo e Giacomo Casanova; st'ultimo el ga dà ai Pionbi na vasta notorietà poiché łi ga descriti inte łe so "Memorie" e sopatuto 'nten "Storia de quando ca so scapà dai Pionbi", łasandose detaji de ła strutura e de łe modałità detentive e el ne ga cuntà come che el xe riusio a scapare inte el 1756. Ma forse l'aspeto pì intaresante de ła descrision caxanoviana el xe queło rełativo a l'organizasion carceraria del tenpo.

I detenuti i gaveva l'asistensa medica, i podeva farse portar da magnare da l'esterno o ordinarlo al carceriere e i godevano anca de on'asegnasion in schei par łe picołe necesità. Co st'ultima i podeva dare comision al carceriere el cuałe el doveva rendare conto. I podeva anca farse portar mobiłi e łeti, piati e cusì via. Łe pułisie de ła ceła łe zera fate regołarmente cusì come a zera consentia na pasejata quotidiana fora da ła ceła, ma senpre inte el sototeto. Tuto questo avegneva a ła metà del '700 inte i *camaroti*. Casanova el descrive de fuga anca ła situasion inte i cusiditi *pozi*, situasion asai pezor par chi ca ghe zera sarà drento. Probabilmente a ghe zera na notevołe discresionałità non soło inte l'irogasion de ła pena ma anca inte łe modałità executive.
Stetin

thumb|center|800px|Stetin/Szczecin

**Stetin** (in połaco *Szczecin*, in todesco *Stettin*, in łatin *Stetinum*) ła xe na sità de 408 105 abitanti inte ła Połonia nord-osidentałe, capòłogo del Voivodato de ła Pomerania osidentałe.

## Carateristeghe
thumb|180px|left|Szczecin
Ła xe ła setima sità de ła Połonia par numaro de abitanti, ła tersa dei teritori che fin al 1945 i faxeva parte de ła Germania e ła xe el secondo porto połaco.

## Zeografia
Stetin ła se cata inte ło storego teritorio de ła Pomerania, a sirca 120&nbsp;km a nordest de Berlin sol fiume Oder, a sud de ła *[[Łaguna de Stetin]]* e de ła *[[Baia de Pomerania]]*.

## Sitadini famoxi

* Chava Alberstein - cantatrice israeliana de łéngua ebraica e yiddish, compositrice
* Caterina ła Grande - imperatrice de Rusia 
* Alfred Döblin - scritor todesco
* Carl Loewe - conpositor todesco
* Maria Fiodorovna - mujere de ł'inperador Pagoło de Rusia

## Galleria fotografica

File:PolandSzczecinCastle2.JPG|Stettino: casteło dei duchi de Pomerania (XVI - XVII secoło)
File:PolandSzczecinSeaMuseum.JPG|Muxeo de mare
File:0910 Bazylika archikatedralna św Jakuba Szczecin.jpg|Catedrałe de San Giacomo
File:1109 Ratusz Staromiejski Szczecin.jpg|Vècio Munisipio


## Łigamenti foresti
* Stetin (sito ofixial)
Pontida

**Pontida** el xe on comune de ła Vałe San Martin inte ła provincia de Bergamo che ła distante 16&nbsp;km da Bergamo.

## Evołusion demografega
Ezoterizmo

**Exoterismo** el xe on termine che indica xenericamente łe dotrine de caratare segreto i cui insegnamenti i xe riservà ai adepti, ai cuałi a xe riservà ła posibiłità de ła rivełasion de ła verità oculta, del signifegà sconto.

## Etimołogia e senso comun del termine

El termine el deriva dal greco *esoterikos*, drento. Inte el łengoajo fiłosofego, el termine "esoterico" el caraterizza ł'insegnamento riservà dai veci fiłoxofi greci, specialmente da Pitagora e Aristotele ai sołi disepołi, in contrapoxision a exoterico, col signifegà de "esterno", destinà o sia ai profani, o sia a quanti no i gera inisià a ła conprension del łengoajo dei adepti. Exoteriche łe gera definìe łe łesion de ła scoła peripatetica de pì faxiłe ascolto, da cui ł'atributo el xe pasà po a łe opere aristotełiche destinà al groso publico.

## Notasion

## Łivri
* Antoine Faivre, *L'esoterismo : storia e signifegai*; Carnago: SugarCo, 1992 (*L'ésotérisme*, Parigi: PUF, 1992). 
* Antoine Faivre, *Accès de l’ésotérisme occidental*, Parigi: Gallimard, Bibliothèque des sciences humaines, 2 t., 1996. 
* Massimo Introvigne, *ll cappello del mago. I nuovi movimenti magici, dallo spiritismo al satanismo*, SugarCo, 1990. 
* Kocku Von Stuckrad,* Western Esotericism: A Brief History of Secret Knowledge*, Londra: Equinox, 2005. 
* Wouter J. Hanegraaff (Editor), *Dictionary of Gnosis & Western Esotericism*, Amsterdam: Brill, 2005. 
* Louis Pauwels, Jacques Bergier, *[[Il Mattino dei Maghi]]* *(Le matin des magiciens)*, Miłan: Mondadori, 2004
* Roberto Pinotti, Enrico Baccarini, *Italia Esoterica*, 2004, Editoriale Olimpia.
* Fabrizio Ponzetta, L'esoterismo nella cultura di destra, l'esoterismo nella cultura di sinistra, Jubal editore, 2005.
* Mauro Cascio, Ut unum sint. L'Uno e il molteplice, Bastogi, Foxa 2004
Agente diplomatego

I **agenti diplomateghi** (diti anca semplicemente **diplomateghi**) i xe funsionari atraverso i cuałi ło Stato intratien rełasion internasionałi co altri Stati o organisazion internasionałi. I xe agenti diplomateghi:
* el cao de na mision diplomatega e i so cołaboratori;
* i *dełegati* che i conpone ł'organo (*dełegasion*) atraverso el cuałe ło Stato el partecipa a na conferensa internasionałe, a ła redasion de on tratato internasional o a ła riunion de ł'organo asenbleare de on'organixasion internasionałe.

Secondo el dirito internasionałe i agenti diplomateghi i se distingue inte łe seguenti clasi in ordene gerarchico asendente:
* *incaricà de afari*;
* *ministro rexidente* (rango cascà en dixuxo ormai da tenpo);
* *[[plenipotensiario|ministro plenipotensiario]]*;
* *[[ambasador]]*.
Amagasaky

right|250px|thumb|El xsentro culturałe de Amagasaki

## Zeografia
**Amagasaki** ła xe na sità giaponexe de ła prefetura de Hyōgo. Al 1° de agosto 2005, ła gaveva na popołasion de 460&nbsp;091 abitanti, na superficie de 49,77&nbsp;km² e na densità de 9&nbsp;244&nbsp;hab/km².
Louis XVII de Fransa

thumb|left|Louis XVII de Fransa
**Louis XVII de Fransa** (Versailles, 27 de marso 1785 - 8 de zugno 1795) el xe nato da Louis XVI di Fransa e da Maria Antonieta de Asburgo-Łorena. 'Pena nato a ghe xe sta dà el titoło de duca de Normandia.

## Vita
Łegitimo erede al trono dopo ła morte del frateo Louis Joseph avegnù el 4 de zugno 1789, el xe sta portà dai rivołusionari insieme a ła Fameja Reałe inte el casteło de Les Tuiléries. Łì el xe visuo fin al 1792, quando el xe sta ałontanà par esare afidà a łe cure de on serto Simon, on rivołusionario. Questi el doveva educarlo ai prinsipi republicani ma, esendo stato ełetto a ła Comune de Parigi, el ga lasà el puteo inprixonà inte ła prexon del Tenpio (on'ex-cexa dei tenplari trasformà in prexon), disinteresandose de łe so condision de vita e de sałute.
### Morte
Ł'aria malsana de ła prexon ła ghe ga provocà na forte freva che, secondo alcuni storeghi, ła xe sta ła cauxa de ła so morte.
Dresda

thumb|centro|600px|ł'Elba a Dresda

**Dresda** (in todesco **Dresden**), ła xe na sità de 506&nbsp;337 abitanti de ła Xermania, cavologo de la Sassonia. La se cata sul fiume Elba.

La cità ła xe nota par aver subìo uno dei pì teribii bonbardamenti de ła storia de l'umanità, avegnù el 14 de febraro 1945. El bilancio de łe vitime el xe incerto, quełe identifegabii łe xe sta 35&nbsp;000 ma łe stime łe osciła tra i 65&nbsp;000 e i 135&nbsp;000 morti (quanti e forse de più dei çivili morti a Hiroshima o a Nagasaki). Ł'intiero sentro de la cità (15&nbsp;km²) el xe 'ndà bruxà e altri quartieri danezà. El bonbardamento el xe sta pexantemente contestà e el xe ritegnù on crimine de guera parché Dresda, famoxa come sità d'arte, ła gera priva de instałasion miłitari e no ła gera un obietivo el cui intarese stratesego el zustifegasse na tal azion.

## Zemelazi

* Breslau, Połonia dal 1963
Benjamin Franklin

El xe conosesto soratuto par i so esperimenti co l'ełetrisità. Inte i USA el xe conosesto invese più che altro come uno dei pari de ła patria.
El xe sta on genio połiedrico; el ga fato el giornałista, publicista, autore, fiłantropo, abołisionista, diplomatego, inventor, połitego e el xe sta tra i protagonisti de ła Rivołusion mericana.
Cesio (formai)

Al formai **Cesio**, tipico de la valada Feltrina ine el Nord del Veneto, al ciapa al nome par italian de Ẑess, capoloch del omònemo comun de Sess.
In prenẑipio al era fat da la lateria de Ẑess (che par italian al se ciamea *Cesio*, pò passà a *Cesiomaggiore* co i ga fat l'Italja par no sbajarse co el omònemo comun ligure). In seguito la "Latteria Cooperativa della Vallata Feltrina -Busche-", pì tardi denominada Lattebusche, la ga cognossest an ingrandiment del so volume de afari tanto da assorbir quasi tute le laterie turnarie e sociai de la provincia de Belun.
Inte i ani '90 la produẑion la ze stata spostada inte la susursal de Sandrigo (VI), ma dal 2008 al tornarà a esser fat aonde che al ze nassest.
Masoneria

thumb
Ła **Masoneria** ła xe na "disiplina exoterega", inte el senso che cualche aparensa de ła so atività interna no i xe de dominio publico, ma coerti da riservatesa o asołutamente segreti.

I menbri de ła masoneria (i *masoni*) i xe ciamà anca *framasoni*, forma itałianisà del fransexe *franc-maçon* (*freemason* in łéngua inglexe), o sia «libaro muradore». El nome el deriva da ła pretexa disendensa de ła Masoneria da ł'asociasion de operai e muradori che ła se rifà a ła lejenda de Hiram, architeto del Tenpio de Sałomon.

A pare infati che, inte ła so *veste operativa*, ła masoneria ła sia nata come asociasion de mutuo juto e perfesionamento morałe intrà artexani muradori, mentre dopo ła ga adotà l'atuałe *veste specułativa*, trasformandose inte na confraternita de tipo inisiativo caraterixà dal segreto rituałe, co on'organixasion mondiałe.

I so afiłià i condivide i stesi ideałi de natura sia morałe sia metafixega e ła comune credensa inte on Esare supremo, ciamà *Grande Architeto De ł'Universo* (*G.A.D.U.*), recuixio - sto ultimo - no domandà ai partegnenti a ła masoneria de "tipo fransexe". thumb|right|200px|El conpaso e ła scuadra masoneghi; i se pol catare co o sensa ła G

## Storia de ła Masoneria
### Łe orixini tra mito e storia
A no xe faxile ricostruire, in tèrmani storegamente incontrovertibiłi, ła nasita de ła Masoneria cofà fenòmano concretamente documentàbiłe e a xe par cuesto che calchiduni el xe rivà a concludare che łe so vere orixini łe se perde inte ła storia.

## Livri
* E. Bellomo, La Massoneria universale dalle origini ai nostri dì, ediz. Forni
* A. A. Mola, *Storia della Massoneria italiana dalle origini ai nostri dì*, Milano, Bompiani, 1992
* N. M. di Luca, *La Massoneria. Storia, miti e riti*, Roma, Atanòr, 2000
* E. Simoni, *Bibliografia della Massoneria in Italia*, 5 voll., Foza, Bastogi, 1992-1993-1998-2006-2010
* M. Baigent - R.Leigh, *Origini e storia della Massoneria, Il tempio e la loggia*, Newton & Compton, 1998
* Mauro Cascio, *Storia (Apologetica) della Massoneria*, Bastogi, Foxa 2005
* Z. Ciuffoletti - S. Moravia, *La Massoneria. La storia, gli uomini, le idee.*, Mondadori, 2004
* G. Giarrizzo, *Massoneria e Illuminismo*, Marsilio, 1994
* Domenico V. Ripa Montesano, Vademecum di Loggia, Edizione Gran Loggia Phoenix degli Antichi Liberi Accettati Muratori – Roma Italia 2009 ISBN 978-88-905059-0-4
* P. Mariani, *La penna e il compasso. L'altra faccia della letteratura italiana: gnosi, massoneria, rivoluzione*, Il Cerchio, Rimini 2005
* Papa Leone XIII, *Inimica Vis. La Chiesa cattolica contro la Massoneria*, Il Cerchio, Rimini 2006
* Ferruccio Pinotti, *Fratelli d'Italia*, Biblioteca Universale Rizzoli, 2007
* Massimo della Campa. *Luce sul Grande Oriente*. Sperling & Kupfer, Milano, 2005. ISBN 8820039249 95-I-05
* Fabrizio Salvati, * Ermetismo simbolico * , Edizioni Arcana, Italia, 2003.

## Inteprojeto

## Linganbi foresti
Mwai Kibaki

**Emilio Stanley Mwai Kibaki** (15 novembre, 1931) el xe el terzo presidente del Kenya. El xe stà vice presidente (1978-1988) e ministro de le Finanse (1978-81), degli Interni (1982-88) e de la Salute (1988-91). El xe on kikuyu che el vien da la Provincia Sentrale.

## Primi pasi

Kibaki el xe nato a Gutayani, on vilagio de la zona de Nyeri, l’ultimo fiol de Kibaki Gĩthĩnji e Teresia Wanjikũ. El ga studià ne le scole de la mision de i padri de la Consolata de Torino e el xe diventà catolego. El ga fato l’università a Makerere (Uganda) e a la Scola de Economia de Londra. Co el xe tornà in Africa el ga insegnà a Makerere fin al 1962. En tel 1962 el xe tornà in Kenya e el xe diventà on uficiale de el KANU, (Union Nasional Africana del Kenya). El ga laorà a la nova Costitusion e dal 1963 al 1978, el xe sempre stà eleto parlamentare in tel segio de Bahati (ancò Madaraka), inte la sità de Nairobi, e a Othaya dal 1978 a ancò.

Dal 1963, el ga sempre lavorà co el governo – sotosegretario de le Finanze (1963-66); ministro de el Comercio e de l’Industria (1966-69); ministro de le Finanse e de la Pianificasion (1969-1978); vice presidente (1978-88); ministro de la Salute (1988-91) – fin al 1991.

## Presidensa
Co el Kenya el ga aprovà el multipartiismo, Kibaki el ga lasà el KANU par fondar el Partio Democràtego (DP). El sa presentà par diventar presidente in tel 1992 e 1997, ma el no ga mia vinto. Dal 1998 Kibaki el xe stà el cao de l’oposision in parlamento. En tel 2002, Kibaki el ga formà el NARC, National Rainbow Coalition – Coalision Nasional Arcobaleno, e el ga vinto le elesioni del 27 dicembre.

Kibaki el ga subito formà on governo che el rapresentava tute le rejoni del paexe. Mentre el so predecesore Daniel Moi el controlava tute le atività de i ministri, Kibaki el ga lasà a tuti la libartà de gestir i so ministeri. En sto modo, tante riforme le xe stà fate. Kibaki parò no ga perseguì la corusion e nianca ono de i grandi nomi de la corusion keniana i xe stà portà in tribunale. L’economia la xe cresuda e le grandi infrastruture de comunicasion mese a posto.

## Vita privata
Kibaki el ga do mojere: Lucy Muthoni e Mary Wamboi. La prima la xe la mojer uficiale, la seconda la xe la mojere sposà co el rito tradisionale. El xe conosù par esar on bon zugador de golf e membro de el esclusivo Muthaiga Golf Club. Kibaki el xe catolego.
Darente

Secondo ła concesion łineal de el tenpo i ga i èsari hómani, el **darente**, taljanisà anca se dixe *futuro* el xe ła porsion de ła łínea tenporal che ncora no ła xe vegnesta; in altre parołe, el xe na conjetura che ła pol èsar specułada, postułada, teorixada e/o calcołada a partir de dati inte on instante de tenpo concreto.

## El darente in ła siensa

En fìxica a se denomena darente de on suceso A, el insieme de tuti i ponti del spasio-tenpo che i pol èsar influensà da queło che se fa in A.

## Altri projeti
Nyeri

**Nyeri** la xe na sità del Kenya a 180&nbsp;km a nord de la cavedal e soto el Monte Kenya. El primo nucleo de la sità el xe costruio su na colina a i pié de la catena de i Aberdare en te la vale che la divide da el Monte Kenya. Nyeri la xe la cavedal de la Provincia Sentrale e del Distreto de Nyeri. La ga na popolasion de 135&nbsp;000 abitanti.

## Storia
En tel novembre 1902, el militare inglexe Richard Meinertzhagen el ga marcià a nord de Nairobi par conosar el interno del Kenya. El sa scontrà co i guerieri kikuyu del cao *Wang’ombe wa Ihura* ma el ga vinto visto che i kikuyu i gavea solo che lanse e frece, mentre i inglexi i gavea i fusili. El 18 dicembre 1902, Meinertzhagen el ga fondà on fortin su la colina de Kia Nyiri, en te la vale tra i Aberdare e el Monte Kenya.
Dopo de i militari, i marcanti indiani i xe rivà e i sa meso ntorno al forte. Dopo de lori, i misionari de la Consolata de Torino i ga costruio la mision, co scole e ospedal. I coloni bianchi i ga svilupà le fatorie de cafe, te, e de alevamento de le bestie. I se rifornia en te i empori de Nyeri.
Durante el periodo de l’emergensa, Nieri la se sa catà al sentro de le operasion beliche contro i Mau Mau. La principesa Elisabeta de Inghiltera la xe diventà regina co la stava al albergo Treetops, rente de Nyeri. Ancò la sità la xe on sentro comerciale e on ponto de incontro de la popolasion. El xe anca on sentro de smistamento de i turisti.

## Economia
Nyeri la xe on marcà importante par el café – qualità arabica, tra le mejori del mondo – e el te. Patate, fromenton verde e gialo, cavoli e pomodori i vien vedui qi par el marcà de Nairobi. Da i altipiani a nord de la sità vien la bestie par el macelo.

## Zente ligà a Nyeri
thumb|left|Tomba de Baden Powell
* Dedan Kimathi leader de i Mau Mau
* Wangare Maathai prima dona laureata del Kenya, premio Nobel par la pace e ativista de i diriti umani
* Catehrine Ndereba atleta
* Mwai Kibaki presidente del Kenya
* Robert Baden Powell fondator de i Scout, el ga visù e el xe sepolto a Nyeri
Dedan Kimathi

**Dedan Kimathi wa Waciuri** (31 otobre 1920 – 18 fevrar 1957) el xera ono de i cai de i Mau Mau, guerieri che i se sa oposto al governo colonialista en Kenya. Caturà da i inglexi, el xe stà impicà. I inglexi i le consideraa on terorista, i kenyani i lo considera on campion de la libartà.

## Vita
Kimathi el xe nato a Thenge, rente de Nyeri. El xe andà a scola a Kanrunaini e le secondarie de i misionari de la Consolata a Tumutumu. Dopo on periodo en te l’esercito, el xe tornà a Tumutumo par insegnar (1949-51). 
En tel 1951 el ga fato el giuramento co i Mau Mau en tel *Grupo de i Quaranta*. El xe stà eleto segretario de l’Union Africana del Kenya (KAU) ne le sesion de Ol Kalau e Thompson Falls (ancò Nyahururu) en te la region de el Nyandarua en tel 1952. I inglexi i lo ga arestà, ma lu el xe scapà e el ga fondà el Consilio de Difesa del Kenya par coordinar el laoro de i Mau Mau.
En tel 1956 el xe stà aresta co so mojer Wamboi e el xe stà condanà a morte. El 18 de fevrar 1957 el xe stà impicà en te la prison de Kamiti, Nairobi. El xe stà sepolto en tel cimitero de Lang’ata ma nisun sa el posto giusto.
Machakos

**Machakos** la xe na sità en Kenya, 65&nbsp;km a est de Nairobi. Machakos la xe la cavedal de la Provincia Oriental e del distreto omonimo, e la sede de na diocesi catolega. I abitanti i xe quasi tuti kamba.

Machakos la xe stà fondà en tel 1889 ma za da prima el ghe xera on picolo vilagio do i rasiatori de s-ciavi i se fermaa co le carovane. I inglexi i avea meso qi el primo sentro aministrativo de la colonia. La cavedal la xe stà spostà a Nairobi solo pi tardi. El nome vien da quel de *Masaku*, ono de i cai kamba.
Abraham Nicolas Amelot de la Houssaye

__HIDDENCAT__

**Nicolas Amelot de la Houssaye** (Orléans 1634 - Parigi 1706) el xe sta on storego fransexe.

I particołari de ła vita de Amelot i xe poco ciari al de fora del fato che el xe sta nominà inte el 1669 segretario d'anbasada a Venesia.

Inte ła so *Storia del governo de Venesia*, el intendeva spiegare, e soratuto criticare, l'aministrasion de ła Serenisima e metare in evidensa łe cauxe de ła so decadensa. L'opara ła xe vegnù fora inte el marso del 1676 sensa alcuna disaprovasion da parte del governo fransexe. Ciò el ga provocà łe proteste de ł'anbasadore veneto, Giustiniani. Ł'autore el xe sta sarà par siè mixi a ła Bastiglia.

Na seconda edision, co suplementi ła xe sta publicà subito dopo, rinovando oncora łe proteste venesiane e ł'edizione ła xe sta vietà. Sta persecusion, al contrario, ła ga fato na publicità straordinaria a st'opara che ła ga conosesto vintido edision in tre ani, e paréce tradusion.

Amelot el ga publicà inte el 1683 na tradusion de ła *'Storia del concilio de Trento* de Paolo Sarpi, inte el cuałe el ga zontà alcune note che contrarie a ł'autorità del Papa.

Soto ło pseudonimo de *La Motte Josseval*, Amelot el ga publicà on *Discorso połitego so Tacito*, inte el cuałe el ga anałisà el caratare de Tiberio.

El ga inoltre conposto na *Storia de Guglielmo di Nassau*, publicà inte el 1754, e el ga łasà de łe *Memorie storeghe*, che łe ga 'vudo ła reputasion de esare picanti, ma poco precixe.

Giacomo Casanova, inte el 1768, quando che el gera sarà in prexon inte el carcere de Barcełona, el ga scrti na confutasion de ła *Storia del governo de Venesia*.
Louis XV de Fransa

[thumb|right|200px|Louis XV ([Hyacinthe Rigaud)]]

## Ultimo erede al trono
thumb|left|200px|Louis XV putin
Luigi XV, nato Luigi duca d'Angiò, el jera fioło de Luigi, duca de Borgogna e de Maria Adelaide de Savoia; el jera quindi nevodo de Luigi, el Grande Delfin, fiòl del re de Francia Luigi XIV, el Re Sołe. Inte el 1711 xe morto so nono, el Delfin, cusì che ł'erede al trono el jera deventà so pare che parò el xe morto 'netl febraro del 1712, insieme a so mujer, par aver ciapà el morbiło. De ła stesa małatia se ga małà Luigi XV e so fradel major: sto ultimo el xe morto, mentre Luigi XV el se ga salvà, deventando ł'erede al trono.

Luigi XV el xe deventà re inte el 1715, a ł'età de sinque ani; el primo de setenbre de chel'ano gera de fati morto el so bisnono Luigi XIV. A xe sta nominà regente el duca Fiłippo II d'Orléans, fiòl de Fiłipo I d'Orléans. El duca d'Orléans el ga exercità ła regenza fin al 1723, quando che el re el ga conpìo tredexe ani, considerà al tempo l'ultimo ano de minor età.
Versailles

thumb|250px|left|La cexa de Notre Dame inte el paexe de Versailles
**Versailles** el xe on comun fransexe de 85.726 abitanti, capołogo del departemento de Yvelines, inte ła rejon de ł'Île-de-France. Ła sità ła xe inoltre capołogo de ł'Arrondissement de Versailles e dei cantoni de Versailles Nord, Versailles Ovest e de Versailles Sud.

## Varda anca
* Università Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines
Neresheim

**Neresheim** el xe on comune todesco de sirca 8000 abitanti, che el se cata inte el land del Baden-Württemberg.

## Xemełagi
* Magnacavało,
Onbria

Ł**'Onbria** ła xe una rejon (8&nbsp;456&nbsp;km², sirca 900&nbsp;000 abitanti, caołogo Peruza) de ł'Itałia.
Ła confina a est e a nord-est co łe Marche, a ovest e nord-ovest co ła Toscana e a sud e sud-ovest col Łasio.

## Zeografia
Posta al sentro de ł'Itałia, ła xe ł'unica rejon de ł'Itàlia peninsułare a non esare bagnà dal mare.
Ła xe una tra łe più picołe rejon itałiane.

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
Ła conprende łe province de Peruxa (de 6&nbsp;334&nbsp;km²) e cheła de Terni (de 2&nbsp;122&nbsp;km²).

#### Comuni prinsipałi
Łe sità prinsipałi łe xe Peruxa, Terni e Foligno.
## Note
Anton Raphael Mengs

__HIDDENCAT__

[200px|thumb|''Autoritrato'', 1744, [Dresda, Gemäldegalerie]]

Ł'artista el xe sta aclamà da tuta Eoropa come el major esponente del Neoclasicismo. Rinegando ła tradision pitorica del Baroco e del Rococò, atraverso ło studio de ł'antico e de Raffaello, el ga creà conposision de nobiłe senplicità, co cołuri ciari e briłanti.

## Biografia
El ga studià a Dresda soto la diresion de so pare Ismael, pitor ofixial de ła corte sitadina e artista speciałisà inte ła miniatura e inte i smalti. A xe sta proprio so pàre a portare a Roma, dal 1741 al 1744, el xovane Anton Raphael. Qui el puteo el ga łaorà soto ła guida de Marco Benefial e el ga studià łe statue antiche del Belvedere, łe *Stanze* de Raffaello e ła pitura clasicista del '600. De sta esperienzaa a sopravive scarse testimonianse, tra łe cuałi el dixegno *Le arti piangono Raffaello*, conservà al British Museum de Łondra, derivà da on'incixion de Carlo Maratta.
Strasburgo

**Strasburgo** (*Strasbourg* in fransexe, *Straßburg* in todesco, el vien dal łatin Strate Burgum, leteralmente "ła sità de łe strade") ła xe na sità de ła Fransa, capołogo de ł'Alsazia e del departemento del Baso Reno, sol confine co ła Germania so ła riva sinistra del Reno.

I so abitanti, i *strasburghexi* (*Straßburger*, *strasbourgeois*), i vive inte on'aglomerasion urbana transfrontałiera che conprende anca ła sità todesca de Kehl.

Ła sità el xe on inportante sentro universitario e ła xe sede, intrà ł'altro, de ł'ENA.

## Xemełagi
*  Boston (Stati Unii), dal 1960
*  Leicester (Regno Unìo), dal 1960
*  Stoccarda (Germania), dal 1962
*  Dresda (Germania), dal 1990
*  Ramat-Gan (Israełe), dal 1991
*  Jacmel (Haiti), dal 1996 (Cooperasion decentrałisà)
*  Novgorod (Rusia), dal 1997 (Cooperasion decentrałisà) (patrimonio e organizzazione amministrativa)
*  Fez (Maroco) (Cooperasion decentrałisà)

## Evołusion demografega
Charles-Joseph de Ligne

__HIDDENCAT__

**Charles Joseph de Ligne** (Bruxelles, 23 de majo 1735 – Viena, 13 de disenbre 1814) el xe stà un miłitare, scritor, commediografo e memoriałista bèlzego.

El prinsipe de Ligne, de nobiłe fameja bèlzega, el xe sta on personajo de rilievo par ła storia del Setesento.

Entrà da xovane inte l’exercito austrìago, el se ga distinto particołarmente in fati d’armi avegnù durante ła Guera dei sete ani. El xe rivà in presia a on grado ełevà inte l’exercito e el xe diventà anca amico e consijere de l’inperador Giusepe II. Inte i ani sucesivi el ga continuà ła cariera, senpre ai masimi nivełi. Inte el 1787 el xe 'ndà in Rusia dove el ga ricevù particołari riconosimenti da l'inperatrice Caterina II che el gaveva acompagnà inte el so viajo in Crimea.

Dopo ła morte de l'inperador el se ga ritirà definitivamente a Viena, dedicandose a aministrare łe cospicue proprietà de fameja.

El xe sta anca autore de parece opare leterarie e el xe sopatuto noto par i so *Mélanges* in 34 vołumi. Inte st'opara autobiografica el ga sunà su on enorme masa de notisie sui personaji pì noti del secoło, documentando i incontri avù co Voltaire, Rousseau, Caterina II de Rusia, Federico el Grande, Luigi XV, Luigi XVI, Maria Antonietta, ła du Barry, Goethe, Casanova, Madame de Staël, Talleyrand e tanti altri personaji che i ga scrito ła storia połitega, culturale e del costume del Setesento.

## Opare
* *Mélanges militaires, litéraires et sentimentaires*, 34 voll. publicà a Dresda dal 1797 al 1811.
Repùblega Cremasca

Ła sità de Crema e ła so provincia **Cremasca** (al nord de ła provincia de Cremona) łe gera parte de ła Republica de Venesia (Crema ła gera na enclave) dal 1449. El 28 de marso del 1797 on corpo de trupa fransese el xe entrà inte ła sità destituendo łe autorità. El duca Contarini el xe sta arestà e ła nova munisipałità, conposta da posidenti terieri e da sitadini nobiłi, i ga proclamà ła **Republica Cremasca** che ła conprendeva ła sità e ła provincia de Crema. Łaa nova republica ła xe durà soło tre mexi. Infati - el 10 de lujo 1797, ła vegneva incorporà ała Republica Cisalpina.
Papa Clemente XIII

**Clemente XIII**, nasù *Carlo della Torre di Rezzonico* (Venesia, 7 de marso del 1693 - Roma, 2 de febraro del 1769), el xe stà el 248º Papa dal 1758 fin ała so morte inte el 1769.

Conosùo par gaver favorìo el dialogo e l'avisinamento co i protestanti, el sperea de riparar ła divixion tra Céxa catòłega e protestante.

## Vida
Clemente VII el xe nasùo da na fameja venesiana de resente nobiltà, dal senador Giovanni Battista e Vittoria Barbarigo.

### Xoventù
El xe stà educà dai gesuiti a Bułogna inte el cołejo de San Fransesco Saverio. tornà a Venesia gà studià teołoxia e łexe. Se xe łaoreà al Università de Pàdoa *[[in utroque iure]]* el 30 de setenbre del 1713.

### Vida eclesiastega
Inte el 1716 el xe intrà inte ła preładura, el primo grado de ła cariera rento ła Curia romana. Inte el 1731 ga risevùo i ordini sacri. El xe deventà cardinał inte el 1737. El xe deventà el Vescovo de Pàdoa inte el 1743. El Rezzonico ga mandà, zà prima de intrar inte ła diosexi, na łetera pastorał rica de boni propoxiti en acordo co i detami del consejo de Trento. El ciapea ispirasion da San Carlo Borromeo e Gregorio Barbarigo, do grandi menbri de ła Ceza conosùi par ła łoro braura e fede, el cardinał se xe senpre inpegnà co gran piaxer a ła cura de łe anime, el fea tante vixite pastorai e racomandea al clero contegno e sobrietà cofà xe uxo dei menbri del ordine sacro. El so conportamento detà da inpegno pur e cristian ło ga portà farse dar el soranome de "el santo" dai padoani, che ło dixea conpagno al patrono de ła sità Sant'Antonio.

«El card. Rezzonico, vescovo de Pàdoa, xe el pì degno e mejor eclesiatego che ne podea capitar. Vive sol che co i so beni patrimoniai; łe rendite eclexiateghe łe va par el ben dei poareti e de ła Cexa. Anca se ga on corpo da gardein, el xe senpre pronto e ativo a tute łe vixite e a łe altre funsioni episcipai; inte el so pałaso se vive come inte on chiostro e ła so ełesion xe benedeta da tuta ła Repùblega Vèneta»

### Pontefegà
El xe diventà po' Papa el 6 de lujo 1758: inte ło steso ano ła facjsiws ła çełebrava el matrimonio de Ludovico Rezzonico co na rapresentante de ła potente fameja Savorgnan. 
Fioło de ł'omo che ga conprà ł'inconpleto pałaso sol Canal Grande (inquò Ca' Rezzonico) e el ghe ne ga completà ła costrusion.
Civitavecia

**Civitavecchia** el xe on comun de 51&nbsp;372 abitanti (demo.istat.it 30-09-2006) inte ła provincia de Roma posto sol łitoral lasiałe.

## Demografia

## Xemełagi
*  Amelia, Itàlia
*  Betleme, Pałestina
*  Ishinomaki, Giapon

## Note
Groseto

**Groseto** ła xe na sità de ła Toscana de 82&nbsp;254 abitanti , capołogo de ł'omonima provincia e sentro prinsipałe de ła Marema. El xe el capołogo pì a sud tra quełi de ła Toscana. Inoltre, ła xe na de łe poche sità italiane capołogo de provincia (Ferara, Bergamo, Luca) el cui sentro storego el xe restàù completamente sircondà da mura che, a so volta, ła ga mantegnù presoché intato el proprio aparir inte el corso dei secołi.

## Demografia

## Xemełagi
*  Kashiwara, Giapon;
*  Montreuil (Seine-Saint-Denis), Sainte Marie de la Mer e Narbonne, Fransa;
*  Birkirkara, Malta;
*  Cottbus, Germania;
*  Dimitrovgrad, Bulgaria.

## Note


## Łigamenti foresti
* Grosseto On Line  - Ła rete çivica del teritorio provinciałe
* Atlante Storico Topografico  dei siti de intarese storego del comune di Groseto
Bahamas

Łe **Bahamas**, ufisialmente el **Commonwealth de łe Bahamas**, łe xe on stato de łe Indie Osidentałi.
El xe situà inte ł'Oçeano Atlantego, a est de ła Florida, a nord de Cuba e del resto dei Caraibi, e a ovest de ła dipendensa britanica de łe Ixole Turks e Caicos.
Łe Bahamas łe xe ‘na ex cołonia de ła Gran Bretagna e łe parte del Commonwealth de łe nasion; la lingua ufficiale ze l'inglese; ła łengua ofisial xe l’inglexe.

Prima che rivase Cristoforo Colombo łe se ciamava Lucayas, derivante da lucayos, nome de łe pasìfeghe popołasion indixene che ghe vivea sora.

## Zeografia
El xe costituio da on arcipełago de 700 ìzołe e ìzołete,

## Gałeria de someje

Image:SOUTH-POINT-OF-CISTERN-CAY.jpg|Cistern Cay
Image:Pinus caribaea bahamensis USFWS.jpg|Pineta de łe Bahamas
Image:Bahamas Parliament.jpg|Ła sede del Parlamento de łe Bahamas a Nassau
Image:Junkanoo Festival, Nassau 2.jpg|Festival de *Junkanoo*
Marano sol Panaro

**Marano sol Panaro** (Marân, in modenexe) el xe on comune de 4150 abitanti inte ła provincia de Modena. El xe cata a sołi 5 chiłometri da Vignoła, a 25 chiłometri dal capołuogo de provincia Modena e a 35 chiłometri dal capołogo regional Bułogna.

## Xemełagi
 Kofina
Sautron

**Sautron** el xe on comune fransexe de 6.824 abitanti che el se cata inte el departemento de ła Loira atlantega inte ła rejon de ła Loira.

## Evołusion demografega

## Łigamenti foresti
* Sito del comune de Sautron
* Sautron sol sito de ł'istituto giografico nasionałe fransexel
* Sautron sol sito de ł'Insee
* Sautron sol sito del Quid 
* Łocałixasion de Sautron so na cartina de ła Fransa e dei comuni łimitrofi
* Piano de Sautron so Mapquest
Pforzheim

**Pforzheim** ła xe na sità de ła Germania che ła se cata inte el Land del Baden-Württemberg. Ła se cata a 25&nbsp;km a est de Karlsruhe e 27&nbsp;km a ovest de Stocarda.

## Xemełagi
*  Guernica - Spagna
*  Hoyerswerda - Germania
*  Saint-Maur-des-Fossés - Fransa
*  Vicensa - Itàlia
Distreto de Wil

El distreto de **Wil** el xe on distreto del Canton San Gało, in Svisera. El confina co i distreti de San Gało a est e de Toggenburg a sud-ovest, col Canton Turgovia (distreti de Münchwilen e de Bischofszell) a nord e col Canton Apenzeło Esterno a sud-est. El capołogo el xe Wil.

## Comuni
Stocarda

**Stocarda** (in todesco *Stuttgart*, ła xe na sità de sirca 600&nbsp;000 abitanti de ła Germania de soto, cavedal del stato federałe del Baden-Württemberg e del distreto aministrativo omonimo.

Ła sità ła se cata viçin ała Foresta Nera e del fiume Neckar. Ła ga na superficie de sirca 210&nbsp;km².

## Sità xemełà
* St Helens, Merseyside,  dal 1948 
* Cardiff,  dal 1955 
* St. Louis, , dal 1960 
* Strasburgo, , dal 1962 
* Mumbai (altresì Bombay), , dal 1968 
* Menzel-Bourguiba, , dal 1971 
* Cairo, , dal 1979 
* Łódź, , dal 1988 
* Brno, , dal 1989 
* Samara, , dal 1992

## Łigamenti foresti
* sito ofixial de ła sità de Stocarda 
* Fotografie de Stocarda 
* Panorama de Stocarda
* Ełenco linee metropołitane de Stocarda 
* Porsche de Stocarda Zuffenhausen
Bedford

**Bedford** (82.000 abitanti) ła xe na sità del Regno Unìo, inte ł'Est de ł'Inghiltera, capòłogo de ła contea del Bedfordshire.

Parecio sviłupà ła xe ła comunità itałiana, dal fato che sirca 2 abitanti so 7 i xe disendenti da italiani de ł'Italia meridional che i xe emigrà chi inte el corso dei ani sinquanta.

## Xità xemełà
*  Bamberg
*  Arezo
*  Rovigo
*  Wloclawek
Regno de Jugoslàvia

El **Regno de Jugoslavia** el xe sta on stato de ła Penixoła balcanica in Eoropa, esistìo dal 1918 fin al 1941, guidà da ła dinastia reałe serba dei Karađorđević.

## Istòrego
Ła "*Jugoslavia*" ła xe nasesta soto del nome de Regno dei Serbi, dei Croati e dei Sloveni a inte i dì dopo del Confarensa de Parize del 1918, a concluxion de ła Prima Guera Mondiałe. El novo Regno el xe sta proclamà el 1° de diçenbre 1918 dal prinsipe regente Aleksandar Karađorđević, soto el re Piero I Karađorđević. Ła Croasia, el teritorio sloveno, ła Bosnia e ł'Erzegovina (st'ultima anesa a ł'Inpero Austro-Ungarico inte el 1905 e riunìa co i altri teritori popołà dai slavi meridionałi de ł'inpero inte ło *[[Stato dei Sloveni, dei Croati e dei Serbi]]* el 29 de otobre del 1918) e el Montenegro, i gheva zà in precedensa ł'union col Regno de Servia.

Tanti i zera i contrasti interni inte el regno, de fato ła Sèrbia ła vedeva ła monarchia cofà na anesion teritoriałe al so teritòrio, anca parché ła burocrasia doparada ła zera cueła Serba, che ła zera stada estendesta e de consevensa ła se credeva èsar in derito de goernar el stato. No-ostante che łe fuse reconoseste tute łe etnie inte łe tere del regno, ai croati no ghe stava ben ła situasion, tanto che i ghea tacà dimandar pì autonomia. Inte el 6 de zenaro del 1929 ła zera stada instaurada na ditatura, e inte el 3 de otobre de l'isteso ano el regno dei Serbi, Croati e Sloveni el zera sta desfà e el zera sta sostituio dal Regno de Jugoslàvia, fondà sul fałimento dei conceti dei "trè Popołi in solché un Stato" e "uno Stato co trè nomi" che i rezaltava masa łe difarense intrà łe cultura costituenti de ła nasion, tacando na sèrie de reforme par descancełar tute łe difarense ètneghe.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Papa Pio XII

**El [[venerabiłe]] Pio XII**, al secoło **Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli** (Roma, 2 de marso 1876 - Castel Gandolfo, 9 de otobre 1958), dito el "Prinsipe de Dio", el xe sta el 260° papa de ła Cexa catołica.
Tena

**Tena** el xe un comune de 850 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega
Saragosa

**Saragosa**, in spagnoło *Zaragoza*, el xe el caołogo de ła rejon Aragona, e caołogo anca de ła provinsa e comarca omòneme. Ła xe una de łe majori sità de ła Spagna co i so 667.034 abitanti (stima del 2007) ponesta inte ła riva drita de l'Ebro inte el sentro de na vasta depresion on tenpo dexertega che deso invese ła xe na pianura bastansa fèrtiłe, gràsie a racuante canałixasion de irigamento che łe suplise a ła scarsa piovoxità de ła xona, una de łe pì base de ła Spagna co na mèdia de 323&nbsp;mm de piova a ł'ano.
Ła xe sede arcivescoviłe e universitaria. 
## Xemełaji

* Pau 
* Biarritz 
* Móstoles 

## Note


## Łigamenti foresti
*  Foto gałeria de Saragosa 
* Zaragoza Global
* Marca Zaragoza
Colio (Slovenia)

**Colio** (in sloveno *Brda*, in furlan *Cuei*) el xe on comune de 5.765 abitanti inte ła Slovenia osidentałe, conposto da diverse łocałità sparse.

El nome el rapresenta anca on'area ziogràfega cołinare posta tra el fiume Ixonso e el so afluente de drita, fiume Iudrio, a cavało confin italo-sloveno. El xe xemełà col comune italian de Cormons, che el se cata a pochi chiłometri.

Dal 1920 al 1947 el Colio el gera teritorio italian apartenente a ła Provincia de Gorisia; sto comune el gera ciamà "San Martino-Quisca".
Alta Austria

Ł**'Alta Àustria** (in todesco: *Oberösterreich*) el xe uno dei Stati federai (*Bundesland*) de l'Àustria.

Ła confina a nord co ła Xermania (Bavaria) e ła Republica Ceca (Boemia meridionałe), a est co ła Basa Àustria, a sud co ła Stiria e a sud-ovest col Sałisburghexe.
Provincia de Piasenza

La **Provincia de Piasenza** ła xe na provincia de ł'Emilia-Romagna de sirca 280&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord e a ovest co ła Łonbardia (Provincia de Lodi, Provincia de Cremona e Provincia de Pavia), a ovest col Piemonte (Provincia de Ałesandria), a est co ła Provincia de Parma, a sud co ła Łiguria (Provincia de Genoa).

## Comuni prinsipałi
* Piacensa - 102&nbsp;404 abitanti
* Fiorenzuola d'Arda - 15&nbsp;394 abitanti
* Castel San Giovanni - 13&nbsp;848 abitanti
* Rottofreno - 11&nbsp;967 abitanti
### Comuni de ła Provincia
Canpània

Ła **Canpania** ła xe na rejon  (13&nbsp;595&nbsp;km², ła cunta 5&nbsp;833&nbsp;131 rexidenti , el so capołogo el xe Nàpułi) de ł'Itàlia meridionałe.

Ła confina a ovest e a sud-ovest col Mar Tiren, a nord-ovest col Łasio, a nord col Mołixe, a nord-est co ła Puja e a est co ła Baxiłicata.

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
Ła conprende ła sità metropołitna de Nàpułi e łe province de Avełin, Benevento, Caxerta e Sałerno.

#### Comuni prinsipałi
Łe sità prinsipałi łe xe Nàpułi, Sałerno, Giugliano in Campania, Torre del Greco, Pozzuoli, Casoria e Caxerta.

## Gałeria de someje

Monte_Terminio.JPG|Monte Terminio, a el sentro de ła rejon
Solopaca-panorama.jpg|fiume Kałore Irpino
Aerial photographs 2010-by-RaBoe-61.jpg|panorama de Madałoni
Theathres of Pompeii.jpg|panorama de el sito istorego de Ponpei, patrimonio ONUESC


## Notasion
Provincia de Siena

Ła **Provincia de Siena** ła xe na provincia de ła Toscana de sirca 260&nbsp;000 abitanti, co capołogo Siena.

Ła confina a nord co ła provincia de Firense, a nord-est co ła provincia de Arezo, a est co ł'Onbria (province de Perugia e Terni), a sud co el Łasio (provincia de Viterbo) e co ła provincia de Groseto, a ovest co ła provincia de Pixa.

## Comuni prinsipałi
* Siena - 53&nbsp;893 abitanti
* Pogibonsi - 29&nbsp;634 abitanti
* Colle di Val d'Elsa - 21&nbsp;314 abitanti
### Comuni de ła Provincia de Siena

## Conpetision sportive
* Strade Bianche - *(Conpetision siclìstega, dal [[2007]])*
Provincia del Medio Canpidan

Ła **Provincia del Medio Canpidan** (in sardo *Provìntzia de su Campidànu de Mèsu*) ła xe stada na provincia de ła Sardegna.
Ła se afaciava a ovest sol Mar de Sardegna, ła confinava: a nord co ła provincia de Oristan, a est co ła provincia de Cajari, a sud co łe province de Carbonia-Iglesias e de Cajari.

## Comuni prinsipałi
* Villacidro - 14&nbsp;463 abitanti
* Guspini - 12&nbsp;457 abitanti
* Serramanna - 9&nbsp;315 abitanti
* San Gavino Monreale - 8&nbsp;976 abitanti
* Sanluri - 8&nbsp;540 abitanti
Provincia de Caxerta

Ła **Provincia de Caxerta** ła xe na provincia de ła Canpania de sirca 880&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord-ovest col Łasio (Provincia de Łatina e Provincia de Froxinon), a nord col Mołixe (Provincia de Ixernia e Provincia de Canpobaso), a est co ła Provincia de Benevento, a sud co ła Provincia de Napułi; ła xe bagnada a sud-ovest dal Mar Tireno.

## Comuni prinsipałi
* Caxerta - 76&nbsp;692 abitanti
* Aversa - 53&nbsp;294 abitanti
* Marcianixe - 39&nbsp;924 abitanti
* Madałoni - 39&nbsp;196 abitanti
### Comuni de ła Provincia
Provincia de Àscołi Picen

La **Provincia de Ascole** la xe na provincia de le Marche de quaxi 380&nbsp;000 abitanti.

La se mostra a est sol Mar Adriatico, ła confina a nord co ła istituenda Provincia de Fermo, a nord-ovest co ła Provincia de Macerata, a sud co l'Abruzo (Provincia de Teramo) e co el Łasio (Provincia de Rieti) e a sud-ovest co l'Onbria (Provincia de Perugia).

## Comuni prinsipałi
* Ascole - 51&nbsp;140 abitanti
* San Benedetto del Tronto - 48&nbsp;059 abitanti
 
### Comuni de ła Provincia
Provincia de Łuca

Ła **Provincia de Łuca** ła xe na provincia de ła Toscana de quaxi 380&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a ovest col Mar Łigure e co ła Provincia de Masa Carara, a nord co ł'Emilia-Romagna (province de Regio Emilia e Modena), a est co łe province de Pistoja e de Firense, a sud co ła Provincia de Pixa.

## Comuni prinsipałi
* Łuca - 89&nbsp;225 abitanti
* Viaregio - 63&nbsp;338 abitanti
* Capanori - 46&nbsp;498 abitanti
* Camaiore - 32&nbsp;567 abitanti
### Comuni de ła Provincia de Łuca
Provincia de Maçerada

Ła **Provincia de Macerata** ła xe na provincia de łe Marche de oltre 310&nbsp;000 abitanti.

Ła se afacia a est sol Mar Adriatico, ła confina a nord co ła Provincia de Ancona, a sud co ła istituenda Provincia de Fermo, a sud-ovest co ła Provincia de Ascołi Piceno e a ovest co ł'Onbria (Provincia de Perugia).

## Comuni prinsipałi
* Civitanova Marche - 42&nbsp;476 abitanti
* Maçerada - 41&nbsp;514 abitanti

### Comuni de ła Provincia
Łengoadoca-Rossejon

Ła **Lenguadoca-Rossejon** (en fransexe *Languedoc-Roussillon*) ła xera na rejon de ła Franza meridional conposta da cinque departementi. A partir dal 1 de xenaro del 2016 la rejon no la existe pì, sostituia da la rejon de l'Ocitania, che la ciapa rento anca l'ex rejon Miodì-Pirenei.

Le cità prinsipai de la rejon, oltra a Montpellier (Montpelhièr in ocitan), łe xe Nîmes (Nimas in ocitan) e Perpignan (Perpinyà in catałan).

Nîmes e el so departemento (Gard) łe vien, a giusto titoło, considerà parte integrante de ła Provensa storega mentre Perpignan e el Rossejon łe costituise l'ultima propasene setentrional del mondo catelan.

## Note
Provincia de Pavia

Ła **Provincia de Pavia** ła xe na provincia de ła Łonbardia de sirca 520&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord co ła Provincia de Miłan, a est co ła Provincia de Łodi e co ł'Emilia-Romagna (Provincia de Piacensa), a sud-ovest, a ovest e nord-ovest col Piemonte (Provincia de Ałesandria, Provincia de Vercełi, e Provincia de Novara).

## Comuni prinsipałi
* Pavia - 71&nbsp;142 abitanti
* Vigevano - 64&nbsp;414 abitanti
* Voghera - 40&nbsp;053 abitanti
Picus viridis

Al **Becalegn vert** (*Picus viridis*, Linnaeus 1758), al ze an osel de la fameja Picidae.

## Sistemàtega
Al *Picus viridis* al pol esser classificà inte 5 sotspecie:
* *Picus viridis viridis*
* *Picus viridis karelini*
* *Picus viridis bampurensis*
* *Picus viridis innominatus*

## Distribusion e anbiente
Al Becalegn vert se pol catarlo in Eorasia, al fa nit in tuta l'Italia fora che te le ìzołe pi grande, in posti de montagna.

## Abitudini

### Alimentasion
Al viu pì che sia de biss che el cata inte le piante malade. Al se ciama Becalegn apunto parchè al scava buss inte el legn co el bech par catar le ruse.

### Riprodusion
Al va in amor e el coa da Mars al inìsio del Istà.
thumb|''Picus viridis ''|sinistra

### Relasion co el on
Al ze an animal salvarech.
Provincia de Vareze

Ła **Provincia de Varexe** (*Pruvincia de Varees* in diałeto varexòto) ła xe na provincia de ła Łonbardia de oltre 854&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord e a est co ła Svisera (Canton Texin), a est co ła Provincia de Como, a sud co ła Provincia de Monza e Briansa e co ła Provincia de Miłan, a ovest col Piemonte (Provincia de Novara, Provincia del Verbano Cuxio Osoła).

## Comuni prinsipałi
* Busto Arsizio - 82&nbsp;460 abitanti
* Varexe - 80&nbsp;802 abitanti
* Gallarate - 52&nbsp;848 abitanti
* Saronno - 39&nbsp;373 abitanti
### Comuni de ła Provincia
Provincia de Carbonia-Iglesias

Ła **Provincia de Carbonia-Iglesias** (in sardo *Provìntzia de Carbònia-Igrèsias*) ła xe stada na provincia de ła Sardegna. Ła se afaciava a sud e a ovest sol Mar Mediteraneo, ła confinava: a nord co la Provincia del Medio Canpidan e ad est co la Provincia de Cajari.

## Comuni prinçipałi
* Carbonia - 29&nbsp;764 abitanti
* Iglesias - 27&nbsp;493 abitanti
* Sant'Antioco - 11&nbsp;630 abitanti

### Comuni de ła Provincia
Mołize

El **Mołixe** el xe na rejon aministrativa (4&nbsp;438&nbsp;km², co na popołasion che ła se agira intorno ai 322&nbsp;000 abitanti, el capołogo el xe Canpobaso) de ł'Itàlia.
Ła confina a nordovest co ł'Abruzo, a ovest el Łasio, a sud co ła Canpania, a est co ła Puja e ła xe bagnada a nordest da el Mar Adriatico.

## Połitega
### Sudivixion aministrativa
Ła conprende łe province de Canpobaso e Ixernia.

#### Comuni prinsipałi
Łe sità prinsipałi łe xe Canpobaso, Termołi e Ixernia.

## Note
Montecatini Terme

**Montecatini Terme** el xe on comune de 20&nbsp;024 abitanti inte ła provincia de Pistoja. Sentro pì inportante de ła Valdinievole, ła sitadina ła xe cołocà a ł'estremità orientałe de ła Piana de Łuca e ła ga na grande vocasion turistega, oltre che industriałe e comerciałe data da ł'inportansa de ła stasion termałe e del poło de rilievo par ła ricetività alberghiera de ła rejon.

## Evołusion demografega

## Note
Provincia de Masa Carara

Ła **Provincia de Masa-Carara** ła xe na provincia de ła Toscana de 200&nbsp;825 abitanti.

Ła xe ła pì a nord de ła rejon, ła confina a ovest col Mar Łigure e ła Łiguria (Provincia de Ła Spesia), a nord co ł'Emilia-Romagna (Provincia de Parma e Provincia de Regio Emilia), a est co ła Provincia de Łuca.

## Comuni prinsipałi
* Masa - 69&nbsp;022 abitanti
* Carara - 64&nbsp;404 abitanti
### Comuni de ła Provincia de Masa e Carara
Borgo a Mozano

**Borgo a Mozano** el xe on comune de 7&nbsp;354 abitanti inte ła Media Vałe del Serchio, inte ła provincia de Łuca.

## Evołusion demografega

## Frasion
Anchiano, Cerreto, Chifenti, Corsagna, Cune, Dezza, Diecimo, Domazzano, Gioviano, Motrone, Oneta, Partigliano, Piano della Rocca, Rocca, S.Romano, Tempagnano, Valdottavo

## Sità xemełà
* Martorell, 
* Ålesund,
Provincia de Ixernia

La **Provincia de Ixernia** ła xe na provincia del Mołixe de sirca 90&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a nord co ł'Abruzo (Province de ł'Aquiła e de Chieti), a est co ła Provincia de Canpobaso, a sud co ła Canpania (Provincia de Caxerta), a ovest col Łasio (Provincia de Froxinon).

## Comuni prinsipałi
* Ixernia - 21&nbsp;981 abitanti
* Venafro - 11&nbsp;329 abitanti

### Comuni de ła Provincia
Provincia de Rieti

Ła **Provincia de Rieti** ła xe na provincia del Łasio de sirca 150&nbsp;000 abitanti.

Ła confina a ovest, longo el Tevere, co ła provincia de Viterbo e ła provincia de Roma; a nord co ł'Onbria (Provincia de Perugia e Provincia de Terni); a est co Marche (Provincia de Ascołi Piceno), e Abruzo (Provincia de Ł'Aquiła e Provincia de Teramo).

## Comuni prinsipałi
* Rieti - 47&nbsp;774 abitanti
* Fara in Sabina - 13&nbsp;350 abitanti

### Comuni de ła Provincia
Papa Pio V

**San Pio V**, al secoło **Antonio Michele Ghislieri** (Bosco Marengo, Ałesandria, 17 de genaro 1504 - Roma, 1° de majo 1572), el xe sta el 225° Papa de ła Cexa catołega dal 1566 ała so morte.
Vołano (TN)

**Vołano** el xe un comune de 2889 abitanti inte ła provincia de Trento, che el se cata inte l'alta Vałagarina.
Monsumano Terme

**Monsumano Terme** el xe on comune de 20&nbsp;000 abitanti inte ła provincia de Pistoja.

## Evołusion demografega

## Xemełagi
* Décines-Charpieu, 

## Galleria fotografica

Image:Monsummano_Terme.jpg|Piazza Giusti
Image:Monumento_Giusti.jpg|Monumento a Giuseppe Giusti


## Note


## Łivri
* Monsummano dalle origini all'età comunale / Natale Rauty. - Pistoia : Società pistoiese di storia patria, 1989. 
* L'archivio del comune di Monsummano Terme / Natale Rauty. - Monsummano Terme : Comune, Assessorato alla cultura, 1986.

## Łigamenti foresti
* Valdinievoleest 
* Sito web della Misericordia di Monsummano Terme
Provincia de Ła Spezia

Ła **Provincia de Ła Spezia** ła xe una de łe quatro province de ła Łiguria, co capołogo a Ła Spezia e ła cunta 220&nbsp;212 abitanti.

Ła confina a ovest co ła Provincia de Genoa, a nord co ł'Emilia-Romagna (Provincia de Parma), a est co ła Toscana (Provincia de Masa-Carara), e a sud ła xe bagnà dal Mar Ligure.

## Comuni prinsipałi
* Ła Spesia - 92&nbsp;417 abitanti
* Sarzana - 21&nbsp;709 abitanti

### Comuni de ła Provincia