Alvixopoli

Alvixopołi, ła xe na frasion del comun de Fosalta de Portogruaro, in provincia de Venesia.

## Geografia fizega

Alvisopoli se cołoca a nord de Fosalta, al confin co Tejo Veneto e San Micel al Tajamento. El centro xe traversà dal canałe che mete in comunegasion el Tajo Novo co ła roja Lugugnana.

## Istòria
Nonostante el pasagio de na strada romana che cołegava il Concordiexe a *Quadrivium* (Codroipo), ła storia e Alvixopołi ła xe un mucio recente e ła xe łigada ai patrisi venesiani Mocenigo del ramo de San Samuele. Ła fameja ga faxesto ła so conparsa inte’l Siesento, co ła ga acuistà un vasto fondo conprendente un modesto centro abità ciamà el Molinat; drìoman, i ghe ga fato caxamentar na viła.

Inte l'Otosento łe propietà xera rivae al conte Alvise Mocenigo, el cuało gaveva deçidesto ła costrusion de na çità ideałe che portase el so nome. L'inisiativa xe stà sertamente inovativa: a difarensa de caxi anałoghi, el Mocenigo ga progetà un centro abità dotà de servisi che rendese ła comunidà autosufisente. Partanto, a ła tradisionałe atività agricoła (potensiada traverso l'introdusion de tecneghe inovative, come cuełe revardanti i rixi e ła barbabietoła) ga proà ad afiancar el setor industriałe (in partegołar cueło tesiłe) che podese baxarse so łe resorse produxeste in łoco.

Ła canpagna xe stà cusì riorganixà e bonifegà, alternando aree sute e tereni umidi, regołamentai da un eficiente sistema de canałi ancora funsionanti al dì d’ancò. Par cuanto riguarda l'urbanistega, xe sta costruìi edifici ad uxo rexidensiałe (A se pol ancora oservar łe base caxete dei contadini) e industriałe (barchese, rixàre, fornaxe, mułin). A ciò se ga xontà łe atività culturałi, co ła fondasion de na çełebre tipografia che ga funsionà ad Alvisopoli fin al 1814, fin cuando ła xe stada traslocada a Venesia.

## Monumenti e łoghi de interese

### Cexa de San Luigi

Ła xe sta inalsà ła prima volta inte’l 1720 da Antonio Mocenigo e in orixene ła xera a na ùgnoła navada. Durante ła fondasion de Alvisopoli, Alvise Mocenigo gavarìa vołesto ricostruirla in altro łogo (a ła fin de l’atuałe via ai Molini) e pì gramda ma, par l’amanco de fondi, se ga łimità a slargarla, baxandose so i conseji de Giovanni Battista Balestra e de Antonio Canova. Ła xe stà drìo modifegà inte’l 1843 da ła mujer del conte, Lucia Memmo, che ga reałixà el coro e łe do navae łaterane e ne ga arichìo i aredi “montadure” trasferindove varie opere da l'oratorio de Ca' Memmo de Cendon. Tra staltre ła prexevołe *[[Madonna del Latte]]*, teła del XVII sècoło, e do anxołi de marmàro, atribuìi a Giusto Le Court.  I ùltemi anpliamenti se ga avesti inte’l  1881 co ła xonta de łe do nìcie łaterałi e inte’l 1907 xe stà tirà su el canpaniel.

### Oratorio de San Biagio

El picoło edificio, situà a sud del paexe, el ga na storia antighisima: un tenpo ben pì grando, segondo ła tradisio sarìa stà ła prima de łe cexe fosaltexi e par un periodo el gavarìa raprexentà ła pieve del caołogo. Par sècołi el xe stà un łogo de forte devosion popołar e meta de pełegrinaxi  e inte’l XV sècoło el ga ospità i artisti inpegnai in te ła decorasion de ła cexa de Fosalta. Inte’l 1787 ła cexa ła xe sta in gran pare butada xo par utiłixar da novo el materiałe ediłisio in te ła costrusion del canpaniłe de Fosalta.

### Viła Mocenigo

## Strutture miłitari

*Site Castor ex deposito de stocagio de armi nucleari tatiche inte’l periodo de ła Guera freda.

## Notasion