open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pixin

**Pixin** (in croato **Pazin**, in itałian *Pisino*, in todesco *Mitterburg*) ła xe na sitadina che ła se cata al sentro de ł'Istria, e par sto motivo ła xe el caołogo de ła Rejon Istriana.

## Fiumi e speci d’aqua
Fiume Bottonega (*Butoniga*); torente Foiba (*Fojba*); łago artificial Bottonega (*Butoniga Jezero*)

## Divixion aministrativa
El comune de Pixin el xe divixo in 18 insediamenti ('naselja*):


== Poxision ==
Pixin, ła se cata inte ł'[[Istria]] sentral desora ł'omonima [[foiba]]. Anca se Pixin no ła xe tanto granda, par ła so sentrałità ła xe el caołogo aministrativo.

== Łoghi de intarese ==
In sità a se pol amirar el *Duomo de san Nicolò* ereto in età medievałe ma co faciata setexentesca. Drento a ghe xe afreschi del [[XV secolo|XV secoło]]. Łì visin a sorge el sinquexentesco *Casteło de Montecuccoli*, che el xe apartegnuo par łongo tenpo al'omònema fameja [[Modena|modenexe]], el xe el maniero mejo conservado de ła rejon e drento a se pol visitar el *Museo etnografico dell'Istria*, e anca el *Museo civico'. Subito ai piè de ła roca, a catemo ł'orido de ła *Foiba*: el sito, amiràbiłe dal "Belvedere", indove el torrente el se inabissa inte łe cavità carseghe co sifoni e stagni soterranei, el xe on "anbito proteto". 
In sità a se cata anca ła sede de ł*'Archivio storego de Stato*.
Lassee

**** el xe on comun marcà del distreto de Gänserndorf che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Serie tełeviziva

Na **serie tełevixiva**, o **serie TV**, o anca senplicemente **serie** se el xe ciaro el contesto tełevixivo, ła xe na fiction tełevixiva che ła presenta łe seguenti carateristeghe:
* ła seriałità, cioè ł'esare sudivixa in parti destinae a esar trasmese in tełevixion in dì diversi. 
* ł'esare sudivixa inte un numaro anpio de parti.
* ogni parte el xe un segmento narativo autonomo, cioè na storia a sé.

## Varda anca
* Tełevixion
Fox Mulder

**Fox William Mulder** el xe on personajo de ła serie tełevixiva *[[The X-Files]]*, interpretà da David Duchovny,

El xe on agente special de ł'FBI fermamente convinto de ł'existensa dei extraterestri e de na cospirasion governativa, finałizada a scondare o negar ła verità sora ła so existensa.

## Note
Enzo Maiorca

El ga tacà ł'atività agonistega inte ł'ista del 1956 dopo aver savesto da on amigo che a gera sta reałizzà on novo record de apnea (-41&nbsp;m).

Ła vita de Maiorca ła xe sta costełà de record:
* intel 1960 el xe 'ndà basso a -45&nbsp;m
* ł'ano sucesivo a -50&nbsp;m
* intel 1962 a -51&nbsp;m
* intel 1964 el ga stabiłìo du record, -53&nbsp;m e -54&nbsp;m
* el so record el xe -101&nbsp;m, batù dal -105&nbsp;m de Mayol.

Inte ła so cariera Maiorca el ga avudo come rivałi: el braxiłian Amerigo Santarelli (che el se ga ritirà intel 1963), Teteke Williams, Robert Croft e Jacques Mayol.
Łéngoe eschimo-ałeutine

Łe **łéngue eschimo-ałeutine** łe forma na famea łenguìstica originaria de ła Groenłandia, el Canada setentrional, l'Ałaska e çerte parti de ła Siberia. Conosue anca col nome de **escałeutine**, **eschimexi** o **macro-eschimexi**, i'è costituie da łe łéngue eschimexi (note come *[[Łéngua Inuit|Inuit]]* inte l'Ałaska setentrionałe, in Canada e Groenłandia, e *[[Łéngue Yupik|Yupik/Yup'ik]]* inte l'Ałaska oçidentałe e sudoçidentałe e in Siberia), e da ła singoła łéngua ałeutina de łe ìzołe ałeutine e Pribilof.

*Eschimexe* l'è un nome che in genare se tende a evitar, ma che se mantien par indicar łe łéngue Yuit-Yup'ik-Inuit in tel so conpleso. In Canada se preferise uxar ła denominasion *Inuit*, mentre in Alaska va par ła major *Yup'ik, Inupiaq,* o *Inuit*, a seconda de ci s'è drio parlar.

Tradisionalmente, ła famea de łe łéngue eschimexi ła se divide en *Inuit* e*Yup'ik* (o Yup'ik-Yuit). Tutavia, riçerche reçenti łe sugerise come el continuum diałetałe inuit el sia soło una de łe tante łéngue del grupo yup'ik. Inte ła pratica, nonostante sia tecnicamente coreto rinpiasar el termine *eschimexe* con *yu'pik* inte ła clasificasion, no'l sarea mia açetàbiłe par ła majorparte dei inuit. Del resto, ła dicotomia ałasco-siberiana ła par esar detà da motivi geografici più che łinguistici.

**Eschimo-ałeutine**
:**Ałeutine**
::Łéngua ałeutina 
:::Diałeti çentro-oçidentałi: Atkan, Attuan, Unangan, Bering (60-80 parlanti)
:::Diałeti orientałi: Unalaskan, Pribilof (400 parlanti)
:**Eschimexi** (Yup'ik, Yuit e Inuit)
::Yup'ik de l'Ałaska çentrałe (10&nbsp;000 parlanti)
::Łéngua Alutiiq o yupik del golfo del Paçifico (400 parlanti)
::Łéngua yuit o (Chaplinon e ìzoła de St Lawrence; 1400 parlanti)
::Naukan (70 parlanti)
::Sirenik (estinguesto)
::Inuit o Inupik (75&nbsp;000 parlanti)
:::Inupiaq (Ałaska setentrionałe; 3&nbsp;500 parlanti) 
:::Inuvialuktun o Inuktun (Canada oçidentałe; 765 parlanti)
:::Inuktitut (Canada orientałe; insieme con l'inuktun e l'inuinnaqtun, 30&nbsp;000 parlanti)
:::Kalaallisut (Groenłandia; 47&nbsp;000 parlanti)

Secondo ła controversa clasificasion de łe łéngue native del nord America de *Joseph Greenberg*, łe eschimo-ałeutine i'è uno dei tri grupi prinçipałi de łéngue native parlè inte łe Meriche, e łe raprexenta na distinta ondà de migrasion da l'Axia a łe Meriche. I altri do i'è łe łéngue na-dené (che l'include łe łéngue atabasche e un picoło numaro de idiomi cołeghè) e łe łéngue amerinde (ła più controversa clasificasion de Greenberg, che l'include ogni łéngua nativa de łe Meriche che no rientra in nisuna de łe altre do categorie).
Ator

__HIDDENCAT__

thumb|Ator

On **ator** ła xe na persona che ła interpreta na parte inte na produsion artistega. El termine el viene doparà comunemente in riferimento a cuanti i łaora inte un film, in tełevixion, intel teatro o a ła radio, in tałuni caxi el pol indicar anca un artista de strada.

Oltre a interpretare parte dramateghe, i atori i pol anca cantare o bałare, mentre se i łaora a ła radio, de frecuente a se riferise a łuri col termine *voxe*.

## Ator cinematografego
L**'ator** (e atora) **cinematografego** el xe un ator che el dopara come mexo espresivo ł'fin de na machina da prexa o de na tełecamara.

Ła recitasion ła xe rełativa prinsipalmente a ł'incuadradura de na sèna. Ła recitasion inte el cinema ła deve esare posibilmente naturałe, spontanea, el publego no el gà da incorzarse de ła presensa de un ator che el xe drio recitar el so copion. Sołitamente łe batute łe vien recitade "butae" cioè sensa dar pexo a ł'eventuałe dision, a meno che non ła sia domandà da ła regìa. Ła sèna ła vien "xirada" cioè filmada, sol set, overo el posto deputà ała mesinsèna del film. In definitiva el set, interno o esterno, el xe el "palcosènego" del cinema.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Sex, Lies, and Videotape

***Sex, Lies, and Videotape*** ("Seso, Buxie e Videotape") el xe on film del 1989 direto da Steven Soderbergh.

Inte el 2006 el xe sta sielto par ła preservasion intel National Film Registry de ła Biblioteca del Congresso dei Stati Unii.
Cassino

**Cassino** el xe on comune de 32&nbsp;643 abitanti inte ła provincia de Froxinon.
## Evolusion demografega

## Sità xemełae
* Berlin 20px Germania dal 1969
* Zamosc 20px Połonia dal 1969
* Falaise 20px Fransa dal 1974
* Tychy 20px Połonia dal 1977
* Uzice 20px Servbia dal 1981
* North York 20px Canada dal 1987
* Karlovy Vary 20px Republica Ceca dal 1991
* Ortona 20px Italia dal 1991
* Casino 20px Australia dal 1997
* Cavarzere 20px Italia dal 1998
* Isla Senglea 20px Malta dal 2003
* Leno 20px Italia dal 2005
Farina

thumb|Farina
La **farina** la xe un prodoto alimentare, che la xe ottegnù da ła masegnazion deł formento. Ła xe fata prinzipalmente de amido, chel saria un sucaro. La xe la base par preparare el pan (co la farina de gran tènaro) e la pasta (co quela de gran duro).

Oltre a cuela de formento se pole far tante altre farine, doparando cereali come el formenton, l'orzo, el riso, la vena opure anca altre robe (tipo la farina de castagne).

## Varda anca
* Semolin
Oligarchia

L**'ołigarchia** (dal greco "*oligoi*" (*ὀλίγοι*)= póchi e "*archè*" (*ἀρχή*) = poder, governo) ła xe na forma de goerno andove comanda na minoransa, un grupo streto de persone e el xe ciamà anca el "Goerno de Póchi".

## Storia

Ne l'antica Grecia el termine oligarchia l'indicava prinsipalmente el goerno de na clase sielta in base al censo, inveze che a la nàsita, requisito essenzial del goerno de matrice aristocratica.

Ne l'Atene del V secolo a.C. ghe xe stà el goerno oligarchico dei "Quatrozento" inte el 411 a.C. e el regime dei Trenta tiranni del 404 a.C.

Ne la tradizion del pensiero filosofico greco, sistematizà da Aristotele, l'oligarchia la xe na forma de governo "trista", mìa parché antidemocratica, ma parché quei póchi i esercita el potere indebitamente, o in quanto no i ghe n'à mìa el dirito o in quanto i lo fa violando le leggi o, infine, in quanto i lo esercita favorendo i interessi particolaristici a scapito de quei de tuti quanti. Se, inveze, i póchi che esercita un potere i lo fa in maniera legitima e in vista de l'interesse xeneral, alora el so goerno el quelo dei *mejo*, e o sia n'aristocrazia. Secondo Aristotele l'oligarchia la xe donca la degenerazion de l'aristocrazia.

Ne la tradizion del pensiero osidental se ga conservà a longo, da l'antichità al Medioevo, el concetto che un goerno de póchi nol xe mia tristo in sé ma solo in quanto i pochi i governa mal. Ne l'età moderna inveze se ga progressivamente afermà la concezion democratica e, con ela, la tesi che un goerno de pochi el xe, in quanto tale, un goerno tristo: un goerno bon el xe quelo inte el cuało xe la magioranza (i più) che goerna.
Antigo Ezito

thumb|La Val del Nilo
Col termine **Antigo Ezito** se se intende la çiviltà che se ga svilupà inte la streta stricheta de tera che se stende longo le rive del Nilo (a partir da le so catarate al confine col Sudan fin a la foce), e riconossiùa come entità statal a partir dal 3300 a.C. fin al 343 a.C., quando la ga perdesto la so indipendensa.

I segni de insediamenti longo el Nilo i xe veci assè e se calcola che l'agricoltura (in particolar la coltivazion del formento e de l'orzo) la gavia fato la so conparsa in chele region lì intorno al 6000 a.C.. Proprio la presenza del fiume, che el rende possìbiłe la vita in na region che senò sarìa tuto deserto, la xe el motor che ga fato nàssar na çiviltà urbana che ga podesto continuar fin ai dì nostri.

Le aque del Nilo, co le so piene anuali, no le porta mìa solo fertilità ma anca distruzion, se no le vien costantemente tegnùe d'ocio, incanalà, conservà par i periodi de seco; e xe proprio da sto motivo che nasse la necessità de un Stato organizà (uno dei primi de la storia, inte el inte el 3300 a.C.), un Stato che el garantisa la manutenzion de quele struture da cui dipende la sopravivensa de tuti quanti.
Defati sta esigenza la ga fato sì che le tribù nilotiche le inparesse a vivar prima soto l'autorità de cai locali (fase de la formazion dei distreti o *nomos*).
I vari *nomos* i se ga scontrà e aleà tra de lori, ne l'arco de çirca un milenio, fin a formar do regni, l'Alto Egito al sud (costituìo da la parte meridional de la val del Nilo) e el Basso Egito al nord (costituìo prinsipalmente dal delta del fiume), che i xe stà unificà inte el 3000 a.C. in un solo inpero da Menes (che forse se ga da identificar col sovrano egizio Narmer), re de l'Alto Egito), che el ga inaugurà le 30 dinastie de l'antico Egito.

L'antico Egitto el xe rivà a l'apice de la so potensa e estension teritorial inte el periodo ciamà Novo Regno (1567 a.C.-1085 a.C.), quando i confini de l'inpero i ndasea da la Libia a l'Etiopia al Medio Oriente.
L'antico Egitto el ga conosesto anca momenti de deboleza e de polverizazion del potere, come xe sucesso inte i do Periodi Intermedi, inte el secondo dei quali el xe stà invaso dai Hyksos.

thumb|left|Le piramidi de Giza

Tra i monumenti pi famosi de l'Antico Egito ghe xe sicuramente le piramidi, tonbe de sovrani da la III a la XII dinastia.
Le piramidi piasè famose le se cata a Giza, vizin a la sità moderna del Cairo. La so inponensa la testimonia la potensa del Stato e l'inportansa de le credense religiose su l'oltretonba.
La *[[Piramide de Cheope|granda piramide]]*, la tonba del sovrano Khufu (conossiùo anca come Cheope), la xe l'unico monumento sopravissùo de le sete maraveje del mondo antico.

## Varda anca
* Storia de l'Egito
* Iside

## Note



## Ligami de fora
* Portal italian dedicà a l'Antico Egito
* Portal su l'Antico Egito con News ed articoli di approfondimento
* Portal dedicà a l'Antico Egitto 
* Glossario picenin de Egitologia 
* Aprofondimento storico 
*  El sito de l'Antico Egito
*  La storia antica del mèdio oriente
*  dal Museo del Cairo
Egitologia

__HIDDENCAT__

L**'egitologia** la xe, a l'interno de le disipline de l'archiologia e de la storia antica, el canpo de studio su l'Antico Egito, o sia la xona ziogràfega che corisponde a l’Egito de uncó in relazion al periodo de la so storia corispondente a l'età pre faraonica e antica, dal quinto milenio a.C. fin a la fin del dominio roman inte el IV secolo.

L'egitologia la studia in maniera sientifica la cultura de l'Antico Egito (leteratura, storia, religion, arte e economia).

## Varda anca
* Storia de l'Egito
Anbasada

[thumb|Palazzo de Amboage, anbasada d'Italia a [Madrid, in Spagna.|323x323px]]
L**anbasada** ła xe na raprexentansa diplomadega de on Stato riconosua drento inte on altro Stato. De sołito ła se połe catare inte ła cavedałe de on paexe foresto..
El termane "anbasada" el xe anca doparà par dirghe ai locałi andove drento a sti cuà se fa l'atività diplomadega. Talvolta ła coinçide co ła rexidensa de l'anbasadore, o sia el personajo ełeto co on decreto del prexidente de ła republega del stato che el raprexenta.

## Altri projeti

## Se vardee anca
* Stato
* Agente diplomatego
Picołe Dołomiti

Łe **Picołe Dołomiti** (ciamà anca **Picołe Dołomiti visentine**) łe xe na picoła catena de montagne de łe Alpi, inta łe provinsie de Vicensa, Trento e Verona
Łe xe formae da un arco de montagne da sudest a nordovest de sirca 30. Ła pi ałta sima ła xe Sima Carega (2&nbsp;259&nbsp;m).
Prost Grand Prix

thumb|250px|left|La Prost AP01 del 1998
La **Prost Grand Prix** xe stà na scuderia de Formula 1 fondaa e zestìa dal xà quatro olte canpion del mondo Alain Prost. Dopo aver rilevà el material dela scuderia Ligier, la squadra la ga inisià ła so atività co on bon sesto posto inte el 1997 grasie a Oliver Panis (che el conquista ben do podi), par poi perdar posision sula "griglia" e aviarsi al falimento, avenuo ala fin dela stagion 2001 dopo 83 corse sensa gnanca na vitoria.

[thumb|300px|[Olivier Panis su AP01 al GP Canada 1998]]
[250px|thumb|right|Vetura Prost [Prost AP03|AP03 dela stagion 2000]]
## Piloti prinsipai

* Olivier Panis (1997-1999): 41 GP
* Jarno Trulli (1997-1999): 38 GP
* Jean Alesi (2000-2001): 29 GP
* Nick Heidfeld (2000): 17 GP
* Shinji Nakano (1997): 17 GP
* Heinz-Harald Frentzen (2001): 5 GP
Formia

**Formia** el xe on comune de 36&nbsp;949 abitanti inte ła provincia de Łatina, intel sud Łasio. Ła se cata łongo ła trata feroviaria Roma-Napułi.

## Sità xemełae
* Ferrara 20px Itàlia
* Fleury-les-Aubrais 20px Fransa dal 2004
* Gracanica 20px Bosnia e Erzegovina
* Haninge 20px Svezia
* Santeramo in Colle 20px Itàlia

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Apecchio

**Apecchio** el xe on comune de 2082 abitanti inte ła provincia de Pexaro e Urbin.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega

## Gałeria fotografega

Image:Mappamondo.jpg|Globo terestre e łunare fati in łegno


## Altri projeti
Sandro Pertini

Durante el so mandato de Presidente, nol ga mai vossuo vivere inte el Pałaso del Quirinałe.

## Altri projeti
Moncalieri

**Moncalieri** (in piemontexe *Moncalé*) el xe on comune de oltre 55&nbsp;000 abitanti inte ła provincia de Turin. El xe el primo comune par popołasion, dopo el cavołogo, de ła provincia, e el quinto comune del Piemonte par numaro de rexidenti, superando inte sta graduatoria qualche caołogo de provincia de ła rejon.

## Evołusion demografega

## Sità xemełade
* 20px Baden Baden, Germania
* 20px Argiropoulos,Grecia

## Note
Cavedine

**Cavedine** el xe on comune de 2825 abitanti inte ła provincia de Trento. El se cata inte ła Vałe de Cavedine o *Val del Vent*.

## Aministrasion comunałe

## Xemełagi
* Eggolsheim 

## EvołuzSion demografega
Bex

**** el xe on comun del distreto de Aigle che el fa parte del canton Vaud in Svisara

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Łinganbi foresti
San Zanobi

[thumb|San Zanobi, de [Andrea della Robbia|sinistra]]

El xe ritegnesto tradissionalmente fiorentin, ł'unica fonte storega sicura che ło riguarda ła xe queła riferìa da Paolino da Milano, biografo de Ambrogio da Milano, che scrivendo verso el 422 el ga riportà che a Firenze: *a xe adeso vescovo il sant'omo Zenobio*.
Papa Gregorio XV

## Biografia
El xe sta al fianco de ł'inperador todesco contro i Protestanti, e del Re de Połonia contro i Turchi, ma in xeneral el ga interferìo poco inte ła połitega eoropea.
Xàtiva

**Xàtiva** in catałan e Jativa in castijan, el xe on comun spagnoło de sirca 29&nbsp;000 abitanti che el se cata inte ła comunità autonoma Valensiana. Ła xe na vecia çitadina cavedal de ła comarca *La Costera* ai piè de ła *Sierra de Aguyas* a 115 metri de altitudine s.l.m. inte ła vałe del fiume *Albaida*. Ła xe cołegada co l'autostrada e ła ferovia a Vałensia.

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Fornaxa (TN)

**Fornàxa**, o anca **Fornàx**, inte ła variansa locał, el xe un comun de 1324 abitanti inte ła provinsa de Trent.

## Sosietà
### Evołusion demografega

## Altri Projèti

## Notasión


## Łigamenti forèsti
Lanarkshire de Sora

El **Lanarkshire de Sora** (gaelico scoseze *Siorrachd Lannraig a Tuath*) el xe on'area aministrativa de ła Scozia.

## Località
* Airdrie
* Allanton
* Auchinloch
* Annathill
* Banton
* Bargeddie
* Bellshill
* Calderbank
* Caldercruix
* Carfin
* Chapelhall
* Chryston
* Cleland
* Coatbridge
* Croy
* Cumbernauld
* Dullatur
* Forrestfield
* Gartcosh
* Glenboig
* Glenmavis
* Greengairs & Wattson
* Harthill
* Holytown
* Kilsyth
* Longriggend
* Mollinsburn
* Moodiesburn
* Motherwell
* Newmains
* Newarthill
* New Stevenston
* Overtown
* Plains
* Queenzieburn
* Riggend
* Salsburgh
* Shotts
* Stand
* Stepps
* Tannochside
* Viewpark
* Wishaw

## Altri projeti
Ìzoła de Bering

L**'ìzoła de Bering** (en ruso: о́стров Бе́ринга) l'è n'ìzoła rusa situà in tel mar de Bering, al łargo de ła penìzoła de Kamchatka. Con i so 90&nbsp;km de łonghesa e 24 de łarghesa, l'è ła più granda de łe **ìzołe del Comodoro**, par un total de 1660&nbsp;km².

El tereno l'è cołinare e sensa albari, ghè de frecuente nebia e l'è sojeta ai teremoti. El so anbiente dexołà e łe so condision climàteghe rigide no łe rende parò inposìbiłe ła vita su l'ìzoła: el viłajo de Nikolskoye el conta çirca 800 abitanti, dei cuałi aprosimativamente 300 i'è Ałeuti. Ła scarsa popołasion de l'ìzoła ła se dedica prinçipalmente a ła pesca.

El nome de l'ìzoła (e ła so notorietà) l'è łigà al fato che l'esplorador Vitus Bering el ghè aprodà in seguito a un naufrajo e qua l'è morto de małatia insieme a 28 dei so omeni.

L'ìzoła l'è anca manco comunemente nota come l'"ìzoła flutuante" par via de ła so viçinansa co ła łinea internasional del canbio de data.

## Ligamenti de fora
* Ixołe Komandorski (en ruso)
Nova Guinea

Ła **Nova Guinea** ła xe ła seconda ìzoła par estension al mondo (785&nbsp;000&nbsp;km²), seconda soło ała Groenlandia e ła se cata inte ł'Oçeano Pacifego, ła fa parte de ł'Oceania visina, visin a ł'Axia sud-oriental.

## Sità
[thumb|none|In verde ła [Nova Guinea Osidental aministrata da ł'Indonexia (rejon de Papua e Papua Osidental), in zało ło Stato indipendente de Papua Nova Guinea]]
### [[Nova Guinea Osidental]] ([[Indonexia]])

* Agats
* Babo
* Bade
* Barma
* Bawe
* Demta
* Enarotali
* Fakfak
* Genyem
* Inanwantan
* Jayapura
* Kaimana

* Kamena
* Kansyat
* Kepi
* Klamono
* Kokas
* Kokonau
* Lobo
* Manokwari
* Mapi
* Merauke
* Muting
* Nabire

* Okaba
* Ransiki
* Sarmi
* Sorong
* Wanapiri
* Waren
* Wasior

### [[Papua Nova Guinea]]

* Abau
* Aitape
* Alotau
* Ambunti
* Angoram
* Balimo
* Bogia
* Bulolo
* Dumpu
* Goroka
* Kainantu
* Kerema

* Kikori
* Kiunga
* Kupiano
* Lae
* Laiagam
* Lake Murray
* Lumi
* Madang
* Maprik
* Mendi
* Morehead
* Morobe

* Mount Hagen
* Nomad
* Popondetta
* Port Moresby
* Saidor
* Sissano
* Sogeri
* Tapini
* Telefomin
* Tufi
* Vanimo
* Wewak

## Mari
Ła Nova Guinea ła xe bagnada dai sti mar:
* Mar dei Corałi
* Mar de łe Salomone
* Mar de Ceram
* Mar de Halmahera
* Mar dei Arafura
* Mar de Bismarck

## Fiumi
Fiumi de ła Nova Guinea:
* Digul
* Fly
* Kikori
* Memberamo
* Ok Tedi
* Palau
* Purari
* Ramu
* Sepik
* Strickland
* Tariku
* Taritatu

## Łaghi
Łaghi de ła Nova Guinea:
* Murray
* Kutubu

## Cadene montagnoze
* Monti Bismarck
* Monti Owen Stanley
* Monti Maoke
* Monti Sudirman
* Monti Jayawijaya
* Cordijera sentral

## Montagne
Montagne de ła Nova Guinea:
* Bangeta (4&nbsp;121&nbsp;m)
* Bosavi (2&nbsp;895&nbsp;m)
* Capella (3&nbsp;993&nbsp;m)
* Giluwe (4&nbsp;368&nbsp;m)
* Gumung Kwoka (3&nbsp;000&nbsp;m)
* Gumung Umsini (2&nbsp;970&nbsp;m)
* Puncak Jaya (5&nbsp;030&nbsp;m)
* Puncak Mandala (4&nbsp;700&nbsp;m)
* Puncak Trikera (4&nbsp;750&nbsp;m)
* Suckling (3&nbsp;676&nbsp;m)
* Victoria (4&nbsp;036&nbsp;m)

## Varda anca
* Dema
* Lengua biak
Repùblega Romana (1849)

Ła **Repùblega Romana** del 1849 (conosesta anca co ła denominasion de ***Seconda Repùblega Romana***, par no confóndarla co ła Repùblega Romana de època napołeònega) łazxe sta on Stato sorzesto dopo de na revolta libarałe che inte i teritori del Stato pontefiso ła ga estrometesto Papa Pio IX dai so poderi. Ła xe sta governada da on triumvirà conponesto da Carlo Armellini, Giuseppe Mazzini e Aurelio Saffi.

## Varda anca
* Carlo Pisacane
Novaledo

**Novaledo** el xe on comune de 882 abitanti inte ła provincia de Trento.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega
Voivodato de Lublin

El **Voivodato de Lublin** (*Województwo Lubelskie* in połaco) el xe uno dei 16 voivodati połachi.
El voivodato el se cata a est del teritorio połaco e el xe sta creà inte ła riforma del 1999 da ła fuxion dei precedenti Voivodati de Lublin, de Chełm, Zamość, Biała Podlaska e da parti de quełi de Tarnobrzeg e Siedlce.

## Divizion

; Sità-distreto

* 24px Lublin – 358.251
* 24px Chełm – 70.841
* 24px Zamość – 66.674
* 24px Biała Podlaska – 58.047

; Distreti

* 24px Lublin – 358.251
* 24px Puławy – 116.830
* 24px Biała Podlaska – 113.765
* 24px Zamość – 110.674
* 24px Chełm – 79.715
* 24px Hrubieszów - 69.240
* 24px Opole Lubelskie - 63.360
* 24px Radzyń Podlaski - 60.866
* 24px Ryki - 60.085
* 24px Janów Lubelski - 46.960
* 24px Świdnik – 42.797
* 24px Włodawa - 40.430
* 24px Kraśnik – 38.767
* 24px Parczew - 36.036
* 24px Łuków – 30.727
* 24px Biłgoraj – 26.940
* 24px Lubartów – 25.758
* 24px Łęczna – 23.279
* 24px Krasnystaw - 21.043
* 24px Tomaszów Lubelski – 20.261
* 24px Międzyrzec Podlaski - 17.283

## Varda anca
* Bochotnica
Parma

**Parma** el xe on comune de 178&nbsp;718 abitanti, cavołogo de ła provincia de Parma. Vecia cavedal del Dogado de Parma e Piacensa (1545 - 1859), dal 2003 ła xe sede de ł'Autorità Eoropea par ła Sicurezza Alimentare (EFSA) e dal 1956 del Magistrato par el Po, inquó Agensia Interejonal par el fiume Po (AIPO).
## Evolusion demografica

## Xemełagi
* 20px Rosario (Argentina)
* 20px Guadalajara (Spagna)
* 20px Shijiazhuang (Cina)
* 20px Bourg-en-Bresse (Fransa)
* 20px Tours (Fransa)
* 20px Lubiana (Slovenia)
* 20px Worms (Germania)
* 20px Seghedino (Ongaria)

## Note


## Altri projeti
Càdeze

**Càdexe** (anca ***Càdaxe***) (in spagnol: **Cádiz**, ła xe na sità spagnoła de 116 027 viventi, situà inte ła omònema provinsa de Càdexe, de ła cuała ła xe el caołogo e che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.

## Xemełaji
Càdexe ła xe xemełada co:
*  Baltimora, Stati Unii de America 
*  Brest, Fransa
*  Buenos Aires, Argentina
*  Ceuta, Spagna
*  Villa Cisneros, Sahara Osidental
*  Huelva, Spagna
*  La Coruña, Spagna
*  La Habana, Cuba
*  Móstoles, Spagna
*  Rochester, Regno Unìo
*  Tangeri, Maroco
*  Torrevieja, Spagna

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Divizion aministrative del Portogało

El Portogało el ga na strutura aministrativa conplicada. Ła baxe ła xe fata da 308 munisipi, che i se sudivide in pì de 4.000 freguesias e che i se ragrupano in varie divixion de niveło superior.

## Rejon autonome
Ła divixion piasé inportante, dal 1976 ła queła tra el teritorio continental e łe do rejon autonome insułari, dełle Azore (*Açores*) e de Madeira.

Łe rejon autonome łe se divide diretamente in munisipi (19 inte łe Azore e 11 in Madeira).

## Distreti
[thumb|right|250px|Cartina dei Distreti portoghexi. [Distreto de Lisbona|Lisbona (1); Leiria (2); Santarém (3); Setúbal (4); Beja (5); Faro (6); Évora (7); Portalegre (8); Castelo Branco (9); Guarda (10); Coimbra (11); Aveiro (12); Viseu (13); Bragança (14); Vila Real (15); Oporto (16); Braga (17); Viana do Castelo (18).]]
El Portogało continental el xe costituio da 18 distreti (*distritos* in portoghexe).
# Lisbona (*Lisboa* in portogheze)
# Leiria
# Santarém
# Setúbal
# Beja
# Faro
# Évora
# Portalegre
# Castelo Branco
# Guarda
# Coimbra
# Aveiro
# Viseu
# Bragança
# Vila Real
# Oporto (*Porto* in portogheze)
# Braga
# Viana do Castelo

*nota:* Ła divixion teritoriałe in Portogało ła xe in evołusione, a causa de na desentralizasion pianificada. I distreti i vegnarà tirà via.

El Portogało el vegnarà divixo in do rejon autonome (*regiões autónomas*): łe Azore (*Açores*) e Madeira, grandi aree metropołitane (*grandes áreas metropolitanas*), comunità urbane (*comunidades urbanas*) e comunità intermunisipałi (*comunidades intermunicipais*). Łe divixion łe xe organizade par niveło de autonomia, dal piasé grande al piasé picinin.

Ogni area metropolitana, comunità urbana e rejon autonoma ła xe ulteriormente divixa in munisipi.
Alessandro Manzoni

[thumb|sinistra|Ritrato de Alessandro Manzoni, [Francesco Hayez (1841), Pinacoteca de Brera, Miłan.]]

El xe considerà uno dei pì grandi romanxieri e poeti itałiani de senpre, prinçipalmente par el romanxo *[[I promessi sposi]]*, ła so opara pì conosesta e oncor uncò on caosaldo de ła leteratura itałiana.
Armistisio de Salasco

Ł**armistisio de Salasco'' el xe sta firmà el 9 de agosto 1848, a Vigevano, dal generałe piemontexe Carlo Canera de Salasco e dal generałe austriaco von Hess. Co ła firma a xe finìa ła prima parte de ła Prima guera de indipendensa. 
Ł'Inpero Austriaco el restaurava i regnanti de Parma, Modena che i gera scapà e el rientrava inte i so veci confini, stabiłìi intel 1815 dal Congreso de Vienna.
Cantante

__HIDDENCAT__

thumb|Cantante

* On **cantante** el xe un muxisista che el dopara ła so voxe come strumento muxical e profesional.
* On **cantante sołista** el xe queło ca canta ła mełodia prinsipal de un toco muxical.
* On **grupo muxical** fato prinsipalmente da cantanti el vien ciamà coro.
Grand Rapids (Michigan)

**Grand Rapids** ła xe ła seconda sità del stato merican del Michigan, cavołogo de ła contea de Kent.

## Sità xemełade
*  Perugia (Itàlia)
*  Omihachiman (Giapon)
*  Bielsko-Biała (Połonia)
*  Ga District (Ghana)
*  Zapopan (Mèsego)

## Altri projeti
Ejea de los Caballeros

**Ejea de los Caballeros** el xe on comun spagnoło de sirca 17&nbsp;000 abitanti che el se cata inte ła Comunità Autonoma de Aragona.

## Altri projeti

## Notasion
Lot-et-Garonne

**Lot-et-Garonne** el xe on departemento fransexe de ła rejon Acuitania-Limuxin-Poitou-Charentes (*Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes‎*).

El teritorio del departemento el confina coi departementi de Gironda a nord-ovest, de Dordogna a nord-est, de Lot a est, de Tarn-et-Garonne a sud-est, de Gers a sud e de Landes a sud-ovest.

Łe prinsipałi città, oltre al caołogo Agen, łe xe Marmande, Nérac e Villeneuve-sur-Lot.
Jura (departamento)

El departemento del **Giura** el xe on departemento fransexe che el fa parte de ła rejon Borgogna-Franca Contea (*Bourgogne-Franche-Comté‎‎‎*).

El teritorio del departemento el confina coi departementi de Haute-Saône, Doubs, Côte-d'Or, Saône-et-Loire, Ain. El departemento el confina anca co ła Svisera (Canton Vaud).

Łe prinsipałi sità, oltre al cavòłogo Lons-le-Saunier, łe xe Dole, Saint-Claude, Champagnole e Morez.
Liu Hui

**Liu Hui** el se sta on matematego cinexe visuo intel Reino Wei. Intel 263 el ga scrito e publicà on livro con sołusion a problemi matemateghi.

## Łigadure foreste
* Liu Hui at MacTutor
Cumiana

**Cumiana** (in piemontexe *Cumian-a*) el xe un comune de 7652 abitanti inte ła provincia de Turin.

## Evołusion demografega

## Note
Ségolène Royal

__HIDDENCAT__

thumb|250px|right|Ségolène Royal

## Połitega
Ła xe sta ła candidada del so partio ała carica de presidente de ła Republica inte łe ełesion del 2007: ła xe sta batua al secondo turno de łe ełesion da Nicolas Sarkozy candidado gołista. Ła xe sta ła prima candidada dòna a superar el primo turno.

Atualmente ła coerze ła carica de presidente del consejo de ła rejon Poitou-Charentes e ła ga anuncià de vołerse candidar a segretario del partio sociałista.
Maniago

**Maniago** (*Manià* in furlan) el xe on comune de 11702 abitanti inte ła provincia de Pordenon.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega
Ukko

**Ukko**, o **Uku** in estone, inte ła mitołogia ugro-finica ła xe una tra łe pi alte divinità, con conotassion diverse:
* Par i finlandesi a se trata del dio del çieło, èsare supremo.
* Par i èstoni el xe el dio del fogo e dei łanpi.

El cata anałogie col dio nordego Odino, ma anca co ła divinità baltega del trón ciamada Perkons. El se ga maridà co Akka, considerada "Mare Tera", e tra łe so carataristeghe el ga queła de portar fortuna inte ła caza. Ła so prinsipal arma ła xe on marteło chiamado *Ukonvasara* ("Marteło de Ukko").
Bad Windsheim

**Bat Vìntshaim** (in todesco *Bad Windsheim*, [baːt ˈvɪnt͡sˌhaɪ̯m])ła xe na sitadina de sirca 12&nbsp;000 abitanti in Baviera, Germania. Ła se cata intel distreto de Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim, a ovest de Norimberga.

## Xemełagi

## Collegamenti esterni

* Sito ofisial de ła sità
* El sito ofisial del Freilandmuseum
Distreto de Mendrixio

El distreto de **Mendrisio** (anca ciamado Mendrisioto) el xe el distreto piasé meridional del Canton Tisin e de ł'intiera Svisera. El confina col distreto de Ługan a nord e co ł'Itałia (Łonbardia): Provincia de Como a nord-est, est e sud e Provincia de Varexe a ovest. El cavòłogo el xe Mendrisio. El conprende na parte del Łago de Ługan.

## Sudivixion aministrativa
thumb|300px|Comuni del distreto de Mendrisio
El distreto de Mendrisio el xe divixo in 5 sircołi e 11 comuni:
Atletica łeziera

thumb|right|350px|un atleta de ł'antichità
Ł**'Atletica łeziera** ła xe un insieme de disipline sportive che łe pol èsare somariamente sudivise in: corse, concorsi (łanci e salti), corsa so strada, marcia e corsa canpestre.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Persona zuridega

En dirito, par **persona xuridega**  a se intende un sojeto de dirito costituìo da persone fixeghe e beni che i se unise par arivar a fini comuni, a cui l'ordenamento giuridico el riconose ła capacità giuridica.

## Notasion
Vila Barbaro

[thumb|450px|Vila Barbaro e tenpieto, [Maxer]]
**Vila Barbaro** ła xe na vila vèneta che ła se cata a Maxer, costruìa sora un projeto de Andrea Palladio tra el 1550 e el 1560 par Daniele Barbaro, Patriarca de Aquileia, e so fradeo Marcantonio, anbasador de ła Republica de Venesia, trasformando el vecio pałaso medieval de Maxer de proprietà de ła fameja, inte na splendida abitasion de canpagna consona al studio de łe arti e a ła contenplasion intełetual.

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* Sito ofisial
Canałe Vingenson

miniatura|destra|El Vingenson el xe segnà in fucsia, in baso.
[miniatura|El canal a [Bovołenta|Bovolenta]]
El **canałe Vigenson**, el xe un Canal artifexal emisario del canałe de Bataja, dal cuałe el ne ciapa łe aque traverso ła chiuxa dita "Arco de Mezzo"; el fa parte de ła conca ìdrega del Bachiłion.

## El percorso
Da Bataja Terme, dove el nase, el core verso est. Visin a Pernumia el riceve łe aque che łe vien dai mołini e con andamento sinuoxo el prosegue traverso el teritorio de Do Carare.
Riva in łocalità Cagnoła, el percorso el diventa pì drito fin a Bovołenta dove el se buta intel ramo del Bachiłion proveniente da Padova, dito Roncajette.
Fabio Rossato

|Nome = Fabio
|Cognome = Rossato
|Seso = M
|LuogoNasita = Monsełexe
|JornoMeseNasita = 10 de marso
|AnoNasita = 1970
|LuogoMorte = 
|LuogoMorteLink = 
|JornoMeseMorte = 
|AnoMorte = 
|Atività = muxisista
|Epoca = 1900
|Atività2 = conpoxidor
|Atività3 = insegnante
|AtivitàAltre = concertista
|Nasionałidà = itałian
|PostNasionałidà = 
|Imasine = 
|Didascałia = 
}}

Fin da putin el ga dimostrà na grande predisposion par ła fizarmonega. Descoverto dal maestro padovan E. Boschello, el xe pasà a ła fisarmonega cromatica tacando subito a metarse in mostra vinsendo concorsi de niveło internasional tra i cuałi a spica el primo premio asołuto a trofeo mondial de ła CMA (Confederation Mondiale de l'Accordeon) de Fontainebleu del 1988 e intel 1991 anca inte ła categoria senior a Sachsenheim (Germania). El ga conseguìo riconosimenti e premi in manifestasion internasionałi a Stresa, Lisbona, Castelfidardo, Wittelsheim, Stradella, Stoccarda, Roma.

El ga svolto atività concertistega in Itàlia e a l'estaro in Svisera, Spagna, Germania, Fransa (Chartres - 1992), Germania, Inghiltera, Canada (Edmonton), setenbre-otobre 1993.

El se ga diplomà al Conservatorio “G. Rossini” de Pexaro col massimo dei voti łode.

El ga proseguìo i studi in pianoforte e in compoxision ciapando i rełativi diplomi.

El insegna da qualche ano fisarmonica al Conservatorio “F. A. Bonporti” de Trento, sede de Riva del Garda.

## discografia
### sołista
* varieté 2001

### co altri grupi
#### [[Chantango]]
* L'anima del vino 2001 so eticheta *Freecom*
* Bestiario d'amore 2007 so eticheta *Freecom*
Câmpulung Moldovenesc

**Câmpulung Moldovenesc** (fin al 1950 *Câmpulung*, in ongherese *Moldvahosszúmező*, in todesco *Kimpolung*, in połaco *Kimpolung Mołdawski*, in ucraino *Довгопілля - Dovhopillja*) el xe on munisipio de ła Romania de 20.334 abitanti, che el se cata inte el distreto de Suceava, inte ła rejon storega de ła Bucovina.

## Linganbi foresti
Partìo Democratego (Itałia)

El **Partio Democratego** (PD), nome uficiałe italian *Partio Democratico*, el xe on partio połitego italian di sentro-sanca.

## Storia
El xe nato el 14 de otobre 2007, atraverso łe ełesion primarie par ła sielta del segretario nasional e de ł'Asenblea Costituente. El partio el se ga presentà ai ełetori come ł'erede de ła precedente esperiensa pułitega de l'Ulivo, partìa intel 1995 co ł'fin de catar na sintexi intrà łe tradision de ła socialdemocrazia, del sociałismo democratego, del cristianeximo democratico, del łiberałismo e de ł'anbientałismo.

## Segretario nasional
El segretario nasional el xe Matteo Renzi, che el xe anca Presidente del Conséjo dei Ministri.
El primo presidente el xe sta Romano Prodi, da ła so fondasion al 16 de apriłe 2008, co che el ga dà łe dimision da ła carica.

## Unificasion
El PD el xe nato prima de tuto da ła vołontà dei du prinsipałi partii de ł'area del sentrozanca – Democrateghi de Sanca (DS) e la Margherita (DL) – de siòjarse e metare łe so energie a servisio de on projeto pì grande cuałe el gavaroa da esare ła unificasion del sentro-sanca itałian. Al proceso costituente a ga partesipà anca altre formasion pułiteghe: Movimento Republicani Eoropei (MRE), Itàlia de Mezo, Ałeanza Riformista, Republicani Democrateghi e gruppi rejonałi come el Partio Democratego Meridional e Projeto Sardegna.

Anca se ai scuminsi i pareva intaresà a aderir al percorso costituente, a no ga partesipà a ła costrusion del PD: i Sociałisti Democrateghi Italiani (SDI), l'Itàlia dei Vałori (che parò, in ocaxion de łe ełesion pułiteghe del 2008, corendo inte ła stesa coałision del PD, el ga inaugurà on percorso che el podarìa portar a ła confluensa intel PD), do minoranse sociałiste dei DS de cui una confluìa intel novo Partio Sociałista e una fondatrice del movimento Sanca Democratega, el Partio Sociałista Democratego Itałian (PSDI).

## Cariche del Partio
### Presidenti
14 de otobre 2007 - 16 de apriłe 2008: Romano Prodi
17 de apriłe 2008 - 7 de novenbre 2009: Anna Finocchiaro
7 de novenbre 2009 - 19 de apriłe 2013: Rosy Bindi
15 de disenbre 2013 - 21 de xenaro 2014: Gianni Cuperlo
14 de zugno 2014 - *desso*: Matteo Orfini

### Segretari
15 de otobre 2007 - 21 de febraro 2009: Walter Veltroni
21 de febraro 2009 - 7 de novenbre 2009: Dario Franceschini
7 de novenbre 2009 - 20 de apriłe 2013: Pierluigi Bersani
11 de majo 2013 - 15 de disenbre 2013: Guglielmo Epifani
15 de disenbre 2013 - *desso*: Matteo Renzi

## Note

## Liganbi foresti
* El sito del PD
Papa Bonifaso V

El se ga inpegnà par ła cristianizasion de ł'Inghiltera e el ga fato entrar in vigore el decreto col cuałe łe ceze łe diventava łogo de refujo par i criminałi.

## Note
Łéngua montenegrina

**Montenegrin** o **łéngua montenegrina** (in montenegrin: *Crnogorski jezik* o *Црногорски језик*) xe la denominasion che ghe xe sta dà al dialeto Štokavo-Ijekavo parlà inte el Montenegro.

Ła łéngua montenegrina ła xe parte de łe łéngue slave del sud, insieme col sloveno e co ła macro-łéngua serbo-croata (ca ła se divide oncora tra croato, serbo e montenegrin).

Prima de l'independensa del Montenegro el montenegrin el jera ciamà "serbo-montenegrin".

## Łéngua / Diałeto
Alcuni montenegrini i dixe che ła so parlada ła xe na łéngua par conto suo, altri i considera on diałeto de ła łéngua serba.

## Soni e łétare
El montenegrin el ga na pronunçia conpagna co łe altre varianti del serbo-croato.

El ga ofiçialmente 32 łétare e se połe scrìvar co l'alfabeto latin o col cirilico, anca se, a sti dì, el cirìlico xe doparà scuàxi par gnent.

L'ónega difarensa ca ła ga co el serbo e'l croato xe ła prexensa de Ś e Ź, dei soni prexenti in montenegrin e bosnìaco ma mai doparài par scrìvar fin al 2009.
Etruschi

I **Etruschi** i xera on popolo de l'Itałia antiga. I staxea inte na xona de l'Italia sentrałe ciamà Etruria, che la corisponde pi o manco a la Toscana, l'Umbria fin al Tevere e el Lazio setentrional. Da l'VIII secolo a.C. in vanti la siviltà etrusca la se gà slargà verso la Canpania e la pianura padana. 
## Nome
Ne la so lengua i se ciamava **Rasena** o **Rasne**, in grego **Tyrsenoi** (ionego e àtico antigo: Τυρσηνοί, *Tyrsenòi*; dorego: Τυρσανοί, *Tyrsanòi*, tuti e do col signifegado de "Tireni" e po "Etruschi", abitanti de la Τυρσηνίη, *Tyrsenìe*, "Etruria").
## Civiltà
La siviltà etrusca, che la vegnea da la cultura vilanoviana, la xe fiorìa a partir dal X secolo a.C., e la xe stà definitivamente inglobà ne la siviltà romana verso la fin del primo secolo avanti Cristo (a la fin de un longo processo de conquista e asimilasion cultural che xe tacà a partir da la conquista de Veio da parte dei romani, inte el 396 a.C.).

 Philipp Ammon: Ruma Rasna – Die etruskischen Wurzeln Roms. 
## Altri projeti
Rejon augustee

thumb|right|300px|Cartina del nord Italia in epoca augustea
thumb|right|300px|Cartina del sud Italia in epoca augustea
Le **rejoni de l'Italia augustea** le jera i óndese teritori inte i cuałi xe stà divisa la penisola italiana da l'inperador Augusto, a l'insirca inte el 7 d.C.

Come riferisse Plinio el Vecio ne la so *[[Naturalis Historia]]*, Augusto el ga riorganizà l'Italia spartendola ne le seguenti rejoni, secondo criteri etnici, lenguistici e giografici:

* *[[Regio I Latium et Campania]]*
* *[[Regio II Apulia et Calabria]]*
* *[[Regio III Lucania et Bruttii]]*
* *[[Regio IV Samnium]]*
* *[[Regio V Picenum]]*
* *[[Regio VI Umbria]] (et [[ager Gallicus]])*
* *[[Regio VII Etruria]]*
* *[[Regio VIII Aemilia]]*
* *[[Regio IX Liguria]]*
* *[[Regio X Venetia et Histria]]*
* *[[Regio XI Transpadana]]*
Lìbaro consòrsio comunałe de Agrixento

Ła **Lìbaro consòrsio comunałe de Agrixento** (*Pruvincia di Girgenti* in sisiłian) ła xe na provincia de ła Sisiłia de oltre 450&nbsp;000 abitanti.

Ła se poxisiona inte el sud del Canałe de Sisiłia, ła confina a ovest co ła Provincia de Trapani, a nord co ła Provincia de Pałermo, a nord-est co ła Provincia de Caltaniseta.

## Comuni
### Comuni prinsipałi
* Agrixento - 59&nbsp;190 abitanti
* Sciacca - 41&nbsp;105 abitanti
* Licata - 39&nbsp;041 abitanti
* Canicattì - 35&nbsp;118 abitanti
* Favara - 33&nbsp;832 abitanti

### Comuni del lìbaro consòrsio comunałe de Agrixento
San Vito de Cador

**San Vito de Cadore** (ładin *San Vido*) el xe on comune de 1718 abitanti inte ła provincia de Bełun.

## Aministrasion comunałe

## Evolusion demografega

## Xemełagi
 - Alfonsine
Mar de Bering

El **mar de Bering** (*Imarpik* in yupik; *Bering Sea* in inglexe; *Берингово море*, *Bèringovo more* in ruso) l'è na masa de aqua de do miłioni de km² che se cata inte l'oçeano Pacifico. L'è separà dal golfo de Ałaska da ła penìzoła d'Ałaska e da łe ìzołe ałeutine. Ła confina a est e a nordest co l'Ałaska, a ovest co ła Siberia rusa e ła penìzoła de Kamchatka, a sud co ła penìzoła d'Ałaska e łe ìzołe ałeutine e a l'estremo nord col streto de Bering che separa el mar de Bering dal mar de Chukchi de l'oçeano Artico. Ła baia de Bristol (*Iilgayaq*) l'è ła porsion de mar de Bering che separa ła penìzoła d'Ałaska da ła teraferma (l'Ałaska). El mar de Bering el deve el so nome al primo esplorador europeo a navigar tra łe so aque, el danexe Vitus Bering.

L'ecosistema del mar de Bering l'include risorse soto ła jurisdision dei Stati Unii e de ła Rusia, oltre a łe aque internasionałi del ‘Donut Hole’. L'interasion tra corenti, banchixa połare e meteo i ghe ne fa un ecosistema vigoroxo e produtivo.

thumb|left|Ła rusa "''Rurik''" ła buta l'ancora visin l'ìzoła de ''San Paul'' (Ałaska) in tel mar de Bering par far rifornimenti in vista de ła spedision verso el ''mar de Chukchi'' a nord. Iłustrasion de ''Louis Choris'' del 1817
## Storia
Ła majoransa dei siensiati ła pensa che durante l'ultima glaciasion el livel del mar el fuse baso in bixogno par parmetar ai omani e ai altri animałi de migrar a pié da l'Axia a ła Mèrica del Nord atraverso l'atuałe streto de Bering. Sto paso l'è comunemente ciamà "Beringia" e l'è credùo esar da çerti —seben mia tuti— eruditi el primo ponto de penetrasion dei omani inte łe Meriche.

Ghè na picoła porsion de *placa de Kula* in tel mar de Bering. L'è n'antica placa tetonica che subduxea soto l'Ałaska durante el Triasico.

## Zeografia
thumb|left|Łe ìzołe Diomede, in tel mar de Bering
El mar de Bering l'include un bon numaro de ìzołe, ła sovrania de łe cuałi ła dipende dai Stati Unii e da ła Rusia. In generałe, dipende da i Stati Unii quełe piasè visine a l'Ałaska, tra cui:
* Łe ìzołe ałeutine
* L'ìzoła picoła de łe Diomede
* L'ìzoła de King
* L'ìzoła Nunivak, ła seconda piasè granda tra quełe bagnè da sto mar
* Łe ìzołe Pribilof
* L'ìzoła de San Lorenso, ła piasè granda
* L'ìzoła de San Mateo

Dipende da ła Rusia quełe piasè visine a ła costa siberiana:
* ìzoła granda de łe Diomede
* ìzoła Karaginski 
* Ixołe Komandorski, incluxa l'ìzoła de Bering

El mar de Bering el contien 16 canyon sotomarini, incluxo el piasè grando del mondo, el *canyon Zhemchug*.

## Ligamenti de fora
* Clima e ecosistema del mar de Bering
* North Pacific Ocean theme page
Mèdio Oriente

Dizendo **Mèdio Oriente** se denòmena in zeneral la rejon zeogràfega de l'Azia sud-osidentałe, da l'Ezito fin a l'Iran.
La ze na rejon co un clima par el pì caldo e suto, co poca prezensa de piove e poca àcua; parò d'altra parte tanti paezi de l'area i ga un mùcio de petrolio. I prinsipai pòpoli che vive in sta zona i ze i Arabi, i Turchi, i Iraniani e i Curdi. La relijon prevalente la ze cueła musulmana.

El Mèdio Oriente el ga na storia de durada milenària: cua se połe catar racuante de le siviltà pi vece de la stòria, cofà cuela ezisiana e cuele mezopotàmeghe. Senpre cua par de pì łe ga vesto orìzane łe trè pì grande rełijon monoteiste, o sial'Ebraismo, el Cristianèzemo e l'Islam.

## Stati sovrani
I Paezi che de sòlito se ghe include inte la definision comun de ła zona i xe:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Altri progeti
Albano Laziale

**Albano Laziale** el xe on comune de 38&nbsp;679 abitanti inte ła provincia de Roma.

## Evołusion demografega

## Xemełagi
* border|20px|bandiera Białogard, Połonia (2004)
* border|20px|bandiera Koszalin, Połonia (2004)
* border|20px|bandiera Alytus, Łituania (2004)
Declarasion Universałe dei Deriti de l'Omo

[thumb|300px|La siora [Eleanor Roosevelt, mujer del presidente merican Franklin Delano Roosevelt, co in man el fojo de la Dichiarazion (1948)]] 
La **Dichiarazion Universal dei Diriti de l'Omo** la xe un documento aprovà da l'Assenblea Xeneral de le Nazion Unìe, firmà a Parigi el 10 dicenbre 1948. La xe fata de un preanbolo e da 30 articoli che i stabilisse quali xe i diriti individuai, sivili, pułìteghi, econòmeghi, sociai, culturai de ogni persona. I diriti de l'omo i va quindi sudivisi in do grandi aree: i *diriti sivili e pułìteghi* e i *diriti econòmeghi, sociai e culturai*.

La Dichiarazion la se pol dividar in argomenti: 
* el preanbolo l'enuncia le cause storiche e sociai che ga portà a la necesità de scrivar sta Dichiarazion; 
* i articoli 1-2 i stabilise i concetti basilari de libertà e uguagliansa (che era zà stà sancìi da la Rivoluzion francese); 
* i articoli 3-11 i stabilise i diriti individuai; 
* i articoli 12-17 i stabilise i diriti de l'individuo verso la comunità (rifasendose a un dibatito filosofico che va da Platone ad Hannah Arendt); 
* i articoli 18-21 i sancise le così dite "libertà costitusionai", quali la libertà de pensiero, opinione, fede e cosiensa, parola, asociazion pacifica; 
* i articoli 22-27 i sancise i diriti econòmeghi, sociai e culturai; 
* i conclusivi articoli 28-30 i stabilise le modalità xenerai par doparar sti diriti e i ànbiti inte i cuałi sti diriti no i pol vegner doparà.

## Altri progeti

## Ligami de fora
*  Dichiarazion Universal dei Diriti de l'Omo (fonte: Alto Comissariato ONU par i Diriti Umani)
*  Rispetar el stàndar de la Dichiarazion universal dei diriti umani  
*  Youth for Human Rights International (YHRI)
Fotografo

__HIDDENCAT__

[250px|right|thumb|On fotografo al [Folk Music Festival a Calgary ]] [250px|thumb|[Paparazzi al Tribeca Film Festival]]

El **fotografo** el xe na parsona che ła fa de łe fotografie doparando na machina fotografega. On *fotografo profesionista* el dópara ła fotografia come profesion.
El xe considerà come ł'autore parché el costruise ł'aparensa de łe fotografie come tuti i artisti.
Barasso

**Barasso** el xe on comune de 1&nbsp;693 abitanti inte ła provincia de Varexe e el xe bagnà dal torente Tinella.

## Aministrasion comunałe

## Evołusion demografega
Torrefeta i Florejacs

**Torrefeta i Florejacs** el xe un comune spagnoło de circa 600 abitanti che el se cata inte ła comunità autonoma de ła Catałogna.
Tàranto

**Taranto** ła xe na sità pujexe, cavołogo de ł'omonima provincia e terzo piasé popołoxo comune de l'Itałia meridional peninsułare, co i so 196&nbsp;369 abitanti.

## Evołusion demografega

## Xemełagi
*  Brest
*  Donetsk
*  Sparta
*  Pittsburgh
*  Acquaviva delle fonti
*  Islamabad
*  Alicante

## Notasion
Sudan (rejon)

El **Sudan**, da l’Arabo *bilâd as-sûdân* "la tera de i neri" – ma bisogna tegnar in conto che sûdân el vol dir anca s-ciavo – el xe na rejon de l’Africa che da la naxion Sudan la và fin in tel Mali – chel xera conosù come el Sudan Francexe al tenpo de la colonia.
La rejon del Sudan la xe caraterixada da savane semi aride, la xona del Sahel, che le se canbia in savana arboricola verso el Sud Sudan. Le paludi del Sudd le xe la zona pi rica de acua, ma anca le foreste al confin co la region congolexe le ga na grosa umidità.
Paso del Małoja

El **Passo del Maloja** el xe on inportante vargo stradałe inte łe Alpi Orientałi.

El se cata a 1&nbsp;815&nbsp;m de altitudine e el mete in comunicasion ła Valchiavena/Val Bregaglia con l’Engadina, unendo łe do sitadine de Chiavena e St. Moritz, distanti 50&nbsp;km. El se cata intel canton Grixoni, distreto de Małoja.

## Altri projeti