open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Partio Conservatore (Regno Unio)

El **Partio Conservatore e Unionista** (corispetivo ingleze: *Conservative and Unionist Party*; cołocualmente ciamà anca *Tories*, *Tory Partyi*) el ze un partio pułìtego britànego pozisionà dal sentro-drita a ła drita, de ideołozia conservatora e unionista.

El Partio Conservatore el ze nasesto inte el 1834 cofà erede del istòrego Partito Tory, nasesto inte el 1678. El partio el ze sta uno dei do pì inportanti partii pulìteghi inglezi del disnovèzemo sècolo co i Liberałi. El ga canbià nome inte el 1912 in *Partio Conservatore e Unionista* par via de ła fuzion col Partio Liberałe Unionista, ma zeneralmente el vien ciamà solché Partio Conservatore.

Inte i ani vinti, co i voti dei liberałi i zera drio spèrdarse, el Partio Laburista el ze sta el prinsipałe rivałe dei conservatori. I primi ministri conservatori, intrà sti cuà Winston Churchill (1940-45, 1950-55) e Margaret Thatcher (1979-1990), i ga goernà par 57 ani inte el ventèzemo sècoło.

A liveło internasionałe el partio el fa parte de ła Union Democràtega Internasionałe e el ze sta intrà i fondadori del partio pułìtego eoropeoo Liansa dei Conservatori e Riformisti Eoropei. Prima de ła Brexit, inte el Parlamento eoropeo i so esponenti i aderiva al Grupo dei Conservatori e dei Riformisti Eoropei.
## Lìder del partio
*  Andrew Bonar Law (1922 - 1923)
*  Stanley Baldwin (1923 - 1937)
*  Neville Chamberlain (1937 - 1940)
*  Winston Churchill (1940 - 1955)
*  Anthony Eden (1955 - 1957)
*  Harold Macmillan (1957 - 1963)
*  Alec Douglas-Home (1963 - 1965)
*  Edward Heath (1965 - 1975)
*  Margaret Thatcher (1975 - 1990)
*  John Major (1990 - 1997)
*  William Hague (1997 - 2001)
*  Iain Duncan Smith (2001 - 2003)
*  Michael Howard (2003 - 2005)
*  David Cameron (2005 - 2016)
*  Theresa May (2016 - 2019)
*  Boris Johnson (2019 - 2022)

## Rezultai ełetorałi
### Ełesion britàneghe
}
|48
|1º partio
|Conservatore
|}

#### Elesion eoropee

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Union econòmega e monedària de l'Union eoropea

L**union econòmega e monedària de l'Union eoropea** ła ze stada ufisałizada co l'adosion de na moneda ùgnoła eoropea, l'eoro inte el 1999, sostituindo tute łe rispetive vałute nasionałi da parte dei Stati menbri de l'Union Eoropea,  na pułìtega monedària comun soto el controło de ła Banca Sentrałe Eoropea (BSE), dazéndoghe vita a ła denomenada eorozona. 

Sta union ła ga, de consevensa, fato mancar ła sovranità monedària ai stati aderenti, dazéndogheła a l'Union, mantegnendo invese ła "sovranità pułìtega" (pułìtega interna) co i rispetivi parlaminti e goerni nasionałi. Anca łe pułìteghe econòmeghe de ogni stato (pułìtega de bałanso, pułìtega fiscałe e pułìtega industriałe), coordenae intrà de lore par racuanti ponti de vista traerso ła Union, i resta par bona parte oncora conpetensa dei stati (co l'ecesion de ła pułìtega agrìcuła comun) che parò i aceta na limitasion ponesta dal "Tratà sol funsionamento de l'Union Eoropea" (TFUE).
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Banca Sentrałe Eoropea

La **Banca sentrałe eoropea** (BCE) ła ze ła banca sentrałe incargada de ła mesa in ato de ła pułìtega monedària par conto dei 19 stati de l'Union Eoropea, i cuałi i ga aderio a ła moneda ùgnoła fazendo cusita ła denomenada zona eoro e de ła pułìtega de viziłansa soi enti de crèdito.

Istituia el 1º de zugno del 1998 sostituindo l'Istituto monedàrio eoropeo, in vista de ła introdusion de l'eoro programada par el 1º de zenaro del 1999, e in pasà ciamada anca par metonimia *[[Eorotore|Eurotower]]*, dal nome del gratasieło andove fin a l'otobre del 2014 gheva ła sede l'istitusion, a Francoforte, i Stati che ghe ga aderio i ze: Àustria, Belzo, Cipro, Estònia, Finlàndia, Fransa, Zermània, Gresa, Irlanda, Itàlia, Letònia, Lituània, Lusenburgo, Malta, Paezi Basi, Portogało, Slovàchia, Slovènia, Spagna.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Dijon

**Dijon** (, in arpitan *Dij·on*) el xe on comun  de 156.133 abitanti del departemento de Côte-d'Or che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti
Declarasion de indipendensa

Ła **declarasion de indipendensa** el ze ato che el proclama ła indipendensa de un serto teritòrio del stato al cuało el zera antesedentemente sojetà.
Co sto ato el teritòrio del cuało se ghe proclama ła indipendensa el reclama tute łe prerogative de un stato sovran.

Łe declarasion de indipendensa in zenerałe łe ze dei ati controversi, parché frecuentemente łe vien portae vanto contro el vołer del goerno al cuało el teritòrio el ze orizenariamente sojeto, o contro altre nasion che łe ga intaresi inte el mantegnimento de cheła propietà o cołònia.

## Declarasion de indipendensa inte el mondo
Cheła pì conosesta ła ze cheła dei Stati Unii d'Amèrica del 1776, servia da modeło par altri cazi anàłoghi.
* Declarasion de indipendensa dei Stati Uniti d'Amèrica
* Declarasion de indipendensa de Israełe
* Declarasion de indipendensa de l'Estònia
* Declarasion de indipendensa de ła Repùblega Slovaca
.ad

.ad el ze el domìnio de primo łiveło de Andora dal 20 de zenaro del 1995.
## Linganbi foresti
* IANA .mc informasion su whois
Android 12

**Android 12** el sarà ła dodèzema major release e disnovèzema version del sistema operativo par dispoxitivi mòbiłi Android. sviłupà da Open Handset Alliance liderà da Google. Se ghea anunsà ła so version prèvia par desviłupatori el 18 de febraro del 2021.

## Istòrego
Prima del lanso de Android 12 Developer Preview 1 al prinsìpio de cheła stimana, se ga savesto che Google el zera drio laorar par un novo sistema de temi che i podea canbiar el cołore a aplegasion fazeste da tersi conpatìbiłi. Sto sistema de temi mejorizà el tołe ła baze da łe API de RRO y OMS introduzeste in version anteriori de Android e łe conbina co łe API Palette y WallpaperColors de Android par crear un tema personalizà che el coinside col fondo de schermada atuałe. Siben che sta funsion no ła funsionase inte ła anteprima pùblega par sviłupadori, el sviłupista kdrag0n, conosesto par el so laoro inte la creasion de dispositivi ProtonAOSP ROM e ProtonKernel par Pixel, ła ga fata funsionar, brindando el primo vistaso del novo sistema de temi de Android 12.

## Carateristeghe tecneghe

## Altri projeti

## Lingambi foresti
Open Handset Alliance

La **Open Handset Alliance** **OHA**; «Liansa del Dispositivo Mòbiłe Verto» in vèneto, ła ze na liansa comersałe de 84 compagnie che łe laora inte el desviłupar stándar sarài par dispozitivi mòbiłi.

Racuanti dei so menbri i ze Google, HTC, Dell, Intel, Motorola, Samsung, LG, T-Mobile, Nvidia e Wind River Systems.

## Istòria
La OHA ła ze stada fondada el 5 de novenbre del 2007, liderada da Google co altri 34 menbri, intrà i cuałi se include anca fabricanti de dispositivi móbiłi, desviłupadori de app e racuanti operadori de comunicasion e fabricanti de chips.

## Menbri
I menbri de ła liansa "Open Handset Alliance" i ze:

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Stati menbri de l'Union Eoropea

[miniatura|[Bandiera|Bandiere dei stati de l'UE prima del sbandono del Regno Unio da l'Union eoropea|344x344px]]
miniatura|Atuali stati menbri de l'Union eoropea|303x303px
miniatura|
Animasion sol slargamento de l'Union eoropea

|303x303px

I **Stati menbri de l'Union eoropea** i ze 27.

## Lista
Inte ła toła sevente A ze riportà un prospeto in órdene istòrego, co ła data de entrada inte ła Union de fianco del nome.

## Dati prinsipałi
[miniatura|





([:Imàjine:EU27-states with applications-world.svg|Mapa del mondo)]]

I dati de ła toła i se rifarise a stime del Fondo Monetàrio Internasionałe del 2012.

### Stati menbri

## Raprezentansa pułìtega inte łe istitusion de ła Union

;

## Stati menbri e candidai par data de entrada

### Stati za menbri

## Resunto
Inte ła toła sevente ghe ze i Stati fondatori par órdene alfabètego

### Stati fondatori

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Cinco de Mayo

El **Cinco de Mayo** (in łéngua vèneta *Sìncue de Majo*) el ze un dì festivo che el vien sełebrà ogni ano inte el Mèsego e inte i Stati Unii d'Amèrica el 5 de majo. 

Łe so orìzani łe ga da èsar sercae inte el vołere de ła mesegan-statunitense de rezaltar łe temàteghe de ła democrasia e libartà inte i primi ani de ła guera de secesion americana. 

Inte el dì de uncó, sta recorensa ła vien vedesta cofà na sełebrasion de l'orgojo mesegan.

In Mèsego, e prinsipalmente inte el stato de Puebla, ła festività ła recorda el dì de ła vitòria contra a łe trupe fransezi inte ła bataja de Puebla (5 de majo del 1862) e ła ze anca ciamada **El Dì de ła Bataja de Puebla** ( *El Día de ła Batalla de Puebla*).
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Prèmio Pulitzer

El **Prèmio Pulitzer** el ze un prèmio statunitense, considarà cofà ła pì prestijoza onorificensa nasionałe par el jornałismo de carta e in lìnea, ła leteratura e conpozision musicałi. El ze sta istituio da Joseph Pulitzer e el ze zestio da ła Columbia University de New York.

## Istòrego

Istituio dal jornałista ungarezo-american e magnate de ła stanpa statunitense Joseph Pulitzer (1847-1911) inte ła so morte el ghea dasà el so gavere a ła Columbia University. Na parte del so testamento el ze sta doparà par ła Scoła de jornałismo de l'università inte el 1912. El prèmio el ze sta insignio par ła prima volta inte el 1917, inte łe sołe categorie de *Reporting* (internasionałe, par na sèrie de artìcułi so l'Inpero todesco), Editoriałe, Stòrego e Biogràfego
, col fin de darghe stìmoło ła ecełensa.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Espozision universałe

Ła espresion **espozision internasionałe** o **universałe** (  *Exposition internationale*,  *World's fair*) ła vien doparada par dirghe a łe grande espozision avegneste partendo da ła metà del XIX secolo, e par de pì a tute łe pì grande espozision organizae soto supervizion del Bureau international des Expositions (BIE).

El tèrmano el ze sta doparà par ła prima volta inte el 1851 inte ła ocazion de ła prima espozision de Londra, inte el Regno Unio, e ła so regolamentasion uncó ła ze de conpetensa de ła BIE, fondada inte el 1928 col fin de dar un rincordo aministrativo e culturałe a łe vàrie espozision.

Le espozision internasionałi łe ze de vària tipołozia: chełe *universałi*, chełe *speciałizae* e altre pì setoriałi e/o temàteghe.

## Istòrego

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Guillermo Lasso

El xe el 58° presidente del Ecuador (2021&ndash;) Ga vudo anca i voti indigeni. 

miniatura|Guillermo Lasso (2017)

## Altri projeti
Košice

**Košice** (pronunsà in slovaco ; in latin e talvolta in vèneto: *Casòvia*; in ungareza: *Kassa*, ]; in todesco: *Kaschau*, ]; in połaco: *Koszyce*, ]; in ucrain: *Кошиці*, ]) ła ze na sità de ła Slovàchia orientałe, arente del confin co ła Połònia, l'Ucràina e l'Ungaria sol fiume Hornád. El ga sirca  abitanti e ła ze ła sità pì popołada de ła Slovàchia. Košice ła ze sede de ła Corte costitusionałe de ła Repùblega Slovaca, de do università, de l'acadèmia aeronàutega slovaca, de un'arcidiòceze de rito roman e de un'eparchia de rito bizantin.

Košice ła ze stada Cavedałe eoropea de ła cultura inte el 2013, insieme co Marseja. Inte l'Eoropa, Košice ła ze stada ła prima sità a ciaparse el primo stema sìvego inte el 7 de majo del 1369.

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti
Stati Zenerałi de Fransa

Co **Stati zenerałi** se ghe dize a un òrgano de raprezentansa dei tre clase sociałi — clero (véscovi, abati, cardinałi); nobiltà (feudatari); terso stato (alto: grandi propietari, funsionari del stato, finansieri e banchieri; mèdio: comercianti d'ingroso, inprenditori, inpiegai e intełetuałi; baso: cei propietari, contadini benestanti, preti e brasanti) — che i ghe zera inte el Stato fransezo prima de ła Rivołusion franseze del 1789 (*États généraux*). L'asenblea, de orìzane feudałe, ła zera disponesta de ła funsion de limitar el poder monàrchego. I Stati Zenerałi i se reuniva co ghe zera inte el paeze perìcułi arenti.

## Storia
I Stati Zenerałi i zera na asenblea consultiva inte ła matèria fiscałe del Regno de Fransa. I ze stai convocai par ła prima volta da Fiłipo IV inte el 1302, e intrà sta data e el 1615 i ze stai reunii numarévułi volte, zeneralmente co el sovran el nesesitea de poder inponer tase e tributi a ła popołasion. Dopo el 1615, ùltema sesion decidesta da Maria de' Medici, no i zera pì stai convocai finmente al 1789, co el rè Luigi XVI el ghea indizesto łe ełesion par el renovo. Inte ła pràtega, intrà ła penùltema e ła ùltema reunion, i zera pasai pì de 170 ani.

### I Stati Zenerałi del 1789

I Stati zenerałi del 1789 i ze i Stati Zenerałi de Fransa che i vegnarà convocai par man del rè de Fransa e del Rè de Navarra, Luigi XVI, el 8 de agosto del 1788, col fin de rivar a un acordo intrà łe clasi sociałi che el sìpia bon de dar sołusion a ła granda e gravoza crize pułìtega, econòmega e finansiària che ła colpia ła Fransa in chel tenpo.
## Convocasion
### Medioevo
1302,
1308,
1317,
1355,
1356,
1357,
1358,
1359,
1363,
1420,
1439,
1468,
1484,
1491.

### Età Moderna
1498,
1506,
1560,
1576,
1588-1589,
1593,
1614,
1789.

## Voze corełae
* Stati Zenerałi del 1789
* Cahier de doléances
* Asenblea Nasionałe (Fransa)
* Rivołusion franseze

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Enrica Guidi

**Enrica Guidi**, (Cecina, 17 de febraro, 1985) ła ze na atora itałiana.

## Biografia
Nasùa a Cecina, da mare sarda e pare toscan, ła ze cresùa a Rosignano Solvay. Dopo aver otenjùo na łaurea in Siense Motorie ła intraprende ła carièra de atora otenjendo el ròło de Tiziana inte ła serie tełeviziva *[[I delitti del BarLume]]*. Inte'l 2014 ła reçita el ròło de Ambra inte'l film *[[Tutto molto bello]]* de Paolo Ruffini.

Inte'l 2017 ła ze ła protagonista del film tv *[[Innamorati di me]]* andà in onda so Sky Uno e cueło steso ano ła ze tra i concorenti de ła prima edision del programa *[[Celebrity MasterChef Italia|Celebrity MasterChef]]*.

## Filmografia
### Sìnema
* *[[Tutto molto bello]]*, regia de Paolo Ruffini (2014)
* *[[Humanism]]*, regia de Glauco Della Sciucca (2018)
* *[[Mò Vi Mento - Lira di Achille]]*, regia de Stefania Capobianco e Francesco Gagliardi (2018)
**[[L'eroe (film 2019)|L'eroe]]*, regia de Cristiano Anania (2019)

### Tełevizion
* *[[I delitti del BarLume]]*, regia de Eugenio Cappuccio e Roan Johnson (2013-in corso)
* *[[Innamorati di me]]*, regia de Nicola Prosatore (2017)

### Curtometragi
* *Gran Finale - Il film*, regia de Valerio Groppa (2014)
* *Giulia*, regia de Angelo Frezza (2015)

### Spot
* *[[Telethon]]*, regia de Mauro Mancini (2014)
* *[[Dove (marchio)|Dove]]*, regia de Pier Belloni (2014)

## Programi tełevizivi
* *[[Celebrity MasterChef Italia|Celebrity MasterChef]]*, prima edision (2017, Sky Uno) – *Concorente*
* *[[Cinepop]]*, regia de Max Croci (2018, Sky Cinema Uno) – *Condutora*
* *[[Name That Tune - Indovina la canzone]]* (2021, TV8) – *Concorente*

## Linganbi foresti
*
Espozision universałe de Parize (1889)

L**Espozision universałe del 1889**, ła se ga avesto a Parize, in Fransa,  dal 6 de majo al 31 otobre del 1889. La sede de l'avegnimento ła zera el Canpo de Marte, arente de ła Senna. 

Sta espozision universałe ła ze ricordada inte el partegołar par ła costrusion de ła Tore Eiffel, ponesta inte l'entrada de ła zona de l'espozision, dopo el Ponte de Iena.

## Istòrego
L'espozision ła caschea inte el sentenaro da ła Rivołusion franseze e de ła tolta de ła Basteja, ma anca inte el disdotèzemo aniversàrio de ła Tersa Repùblega. La comision organizadora ła ghea decidesto de finansiar l'evegnensa (costada in tuto 41,5 milioni de franchi in confronto dei  43 prevedesti) co fondi statałi e sitadini col juto de ła Banking House Crédit Foncier de France, oltre che co na lotaria. Adolphe Alphand el ze sta el diretor zenerałe dei laori, Charles Garnier - za projetista de l'Òpara de Parize - el zera consejero de l'architetura e Charles Vigreux el se ghea ocupà dei servisi mecàneghi e ełètreghi.

De fati, l'Espozision Universałe de Parize del 1889 ła ze recordada anca par èsar sta uno intrà i primi avegniminti inte el cuało se ga sperimantà ła dòpara de l'ełetrisità in granda scała cofà fonte de enerzia alternativa al vapore.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Cafarnao

**Cafarnao** (in ebraego כפר נחום - *Kefar Nahum* che vol dir literalmente: *viłajo de Nahum*)  ła ze na antiga sità de ła Gałiłea pozisionà inte łe rive nord-osidentałi del Lago de Tiberiade, in Israel. Par i Vanzełi Jezù el ga abità dopo de gaver lasà Nazareth (Matio 4,12-17): chive el ga scomisià ła so predicasion e i numarozi miracołi.

## Storia
Inte i secołi dopo Cafarnao ła ze stà abandonà, fin che ga conprà l'area da parte dei fransescani minori de ła Custodia de Terasanta: i so resti i ze stà catà e portà a ła łuce da scavi archeołozeghi intel XX secoło. Intrà łe altre robe ze stà catà na sinagoga costruia co łe cołone in marmaro intel II secoło, e na abitasion identifegà come ła caza de San Piero. Sora ła caza ze stà edifegà na ceza a forma otagonałe.

## Novo Testamento

El viłajo el ze mesonà intel Vanzeło de Luca e Vanzeło de Joani indove se conta che se catava visin al posto de nasita de San Piero, Andrea, Jacomo e Joani fiołi de Zebedeo come anca del publecan Matio. On sabo, biblego Jesù el gavea insenjà in sinagoga de Cafarno e guario on omo posedesto da on spirito inpuro (Luca 4,31-36 e Marco 1.21-28). Dopo el ga guario da ła fieora ła suocera de San Piero (Luca 4.31-44). 
Par Luca 7:1–10, Cafarnao ze anca el posto indove on centurion roman gavea domandà a Jezù de guarire el so servo. Cafarno el vien anca mesonà intel Vanzeło de Marco (2,1), e ze anca ła łocałità indove ze venjesto ła conosesta guarijon del parałitego che ze stà fato nar zo dal teto par nar da Jezù. Par i Vanzełi sinoteghi, Jezù el ga scelto stà sità come sentro del so ministero de salvesa in Gałiłea, dopo chel ga łasa el picoło borgo de montanja de Nazareth (Matio 4,12–17). Anca el ga małedio ła sità, dizendo "Fin ai inferi te presipeterè!" (Matio 11,23)  a cauza che no ze stà scoltà i so insenjamenti.


File:Sinagoga_cafarnao.JPG|Resti de łe sinagoga de Cafarnao.
File:Kafarnaum BW 20.jpg|Cafarnao, rento a ła sinagoga
File:Cafarnao13.JPG|Cafarnao, statua de San Piero
File:Cafarnao09.JPG|Cafarnao, resti de ła caza de San Piero


## Notasion


## Vose corełade
* Vanzeło
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Calvario

El **Calvario** (dal latin *Calvariae locus* e pì tardi *Calvarium* «posto del cranio», traduzion dall'aramaego *gūlgūtā* «cranio, teschio», in grego *Γολγοϑᾶ*, da cheło el latin *Golgŏtha* e l'itałian **Gòlgota**. In arabo جُمجُمَة, ğumğuma) ze ła cołina (par ła tradision on monticulus) pena fora łe maziere de Jeruzałeme indove par ła narasion dei vanzełi ze stà fato el viajo al Calvario Jezù par dopo eser crozefiso e morto. El nome vien dal fato de eser el posto de ła sepoltura de Adamo o par ła prezensa dei testi dei condanai no sepełisti. De fato el Golgota, par tradision vol eser ła tonba de Adamo. In tante iconografie antighe, de fato, łe cozefision łe venjea rafigurà co on tescho sepełesto, tinto soto ła croze.

## Notasion


## Vose corełade
* Vanzeło
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Betsaida

**Betsaida** o **Betseda** (grego Βηθσαΐδα, "caza de ła pesca") ła zera na sitadina del Golan, al confin co ła Gałiłea, a nord del Lago de Tiberiade, mesonà inte ła Bibia. El Vanzeło de Joani 1,44 e 12,21 el dize che live ze nato i apòstołi Piero, Andrea e Fiłipo.

Par el Vanzeło de Marco 8,22-26 Jezù el ga conpiesto on miracoło de ła guarision de l'orbo.

Par el Vanzeło de Luca 9,10-17 Jezù el ga conpiesto inte łe visinanse el miracoło de ła moltiplicasion del pan e dei pisi par sincuemiła omani.

Par el Vanzeło de Matio 11,21 Jezù ga renproverà Betsaida parchè no ła se ga convertia seben ła ga asistesto a numarozi miracołi.

## Notasion


## Vose corełade
* Vanzeło
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Declarasion Schuman

La **declarasion Schuman** el ze el discorso gavesto a Parize a łe ore 16 del 9 de majo del 1950 da Robert Schuman, in cheła època Ministro dei esteri del goerno franseze. El ze considarà el primo discorso pułìtego ufisale andove el conparise el conceto de Eoropa intendesta cofà union econòmega e, in prospetiva, pułìtega intrà i vari Stati eoropei e el ze de consevensa considarà cofà ponto de partensa del procedimento d'integrasion eoropea.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Giovanni Battista Maganza

**Giovanni Battista Maganza**, dito **Magagnò** (Całaon, 1513 sirca – Vicensa, 25 de agosto 1586), el ze stà on pitor e poeta itałian, sitadin de ła Repùblega de Venèsia, óparante a Vicensa intel tardo Renasimento.

Pare de Alessandro Maganza e antenà de ła fameja de pitori, indicà anca come ** Giovanni Battista el Vecio** par destenguerlo dal nevodo Giambattista (Vicensa 1577-1617).

## Biografia
Formà inte ła sercia de Alvise Corner amigo del Ruzante, par chel sipia trasferio a Vicensa verso el 1539.. El ga viajà a Roma intrà el 1546 – 1547, insieme a Andrea Paładio, Gian Giorgio Trissino e el poeta Marco Thene. El ze stà menbro de l'Academia Ołìnpega de Vicensa, par ła cual el ga dezegnà i costumi par *Edipo rè*, ła prima ópara raprezentativa a el Teatro Ołìnpego projetà dal Paładio.

El zera conosesto par i so retrati de patrisi vicentini, intrà i cuałi on tinto de Andrea Paładio, e par i so afreschi e pałe de altare par łe ceze.

Come poeta el ga conposto satire in łengua pavan, doprando el pseudonimo de Magagnò.

Chełe dei Maganza ła ze stà na inportante botega. So fioło Alessandro Maganza, el ze stà on inportante pitor de ła Repùblega de Venèsia. Intrà i so ałievi de Giovanni Battista figura el pitor Andrea Vicentino.

## Ópare
(ełenco parsiełe)
[thumb|upright=0.7|Retrato de [Andrea Paładio intel 1576 (on dei puchisimi retrati de l'architeto retenuti atendibiłi), atribuio a G. B. Maganza. Ojo so toła. Vicensa, Viła Valmarana "Ai Nani".|sinistra]]
* *San Geròmio penitente* (1570), Ceza de San Marco in San Geròmio, Vicensa
* *Pała del Rozario* (1583), ceza de Montebeło Visentin.
* *Ła conversion de San Paoło* (secoło XVI), pała postà inte l'altar major de ła ceza de Novałe de Valdanjo, Vicensa.
* Afreschi inte ła  viła Repeta a Canpeja dei Bereghi (desfà).

## Notasion


## Bibliografia
* 

## Voze corełade
* Letaratura in łéngua vèneta

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Tratai de l'Union Eoropea

I **Tratai de ła Union Eoropea** i ze i testi costitusionałi de baze de ła Union Eoropea (UE). In sti tratai i vien stabiłii i obietivi de ła Union e łe vien delineae łe difarenti institusion destinae a asòlvare a sti obietivi.
## Stòria
El Tratà che l'istutuise ła Comunità econòmega eoropea (Tratà de Roma, efetivo dal 1958) e el Tratà so l'Union Eoropea (Tratà de Maastricht, efetivo dal 1993), i costituise unitariamente ła baze legałe de l'UE. Sti cuà i ze partanto conosesti cofà "tratai fondativi" o "tratai istitutivi"; sti do tratai i ze stai modifegai vàrie volte da ła so aprovasion, par via de "tratai emendativi", instrumento doparà par ła modìfega dei suscrivesti tratai.

De sevente de łe modìfeghe fate dal tratà de Lisbona, l'atuałe despozision de l'ordenamento zurìdego de l'Union ła prevede el "Tratà su l'Union eoropea" (derivante da ła modìfega del TUE creà dal tratà de Maastricht) e el "Tratà sul funsionamento de l'Union eoropea" (derivante da łe reforme del TCEE). Par cuanto che sìpia zeneralmente pusìbiłe rentrasar un caràtaro de major tecnisità e spesifisità inte el TFUE, i tratai, inte el so art. 1, i prevede che tuti i gàpia el isteso e conpagno vałore zurìdego, condividesto anca co i protocołi a lori ligai, costituendo el vèrteze zeràrchego de l'ordinamento de l'Union eoropea.

## Tratai ratifegai
**Lejenda par ła toła sotostante:** &nbsp; [Fondanti] - [Emendanti] - [Aceso] - [Esterni]

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Dì de ła vitòria (Paezi de l'Europa orientałe)

El **Dì de ła Vitòria** (in russ *День Победы*, Den' Pobedy; , in bieloruso *Дзень Перамогi*, Dzen' Peramohi) el vien sełebrà el 9 de majo, comemorando ła capitołasion de ła Zermània nasista durante ła seconda guera mondiałe (conosesta anca cofà ła Granda guera patriòtega in Union Soviètega e racuanti Stati post-sovièteghi).

Ła rendesta ła zera stada firmada inte ła tarda serada de l'8 de majo del 1945 (za el 9 de majo a Mosca), dopo de ła capitołasion concordada presedentemente co łe forse liae sol fronte osidentałe. El goerno soviètego el ghea anunsà ła vitòria ła matina del 9 de majo, dopo de ła serimònia de firma gavesta a Berlin. Tuta-via, ze solché dal 1965 che el Dì de ła Vitòria ła ze stada proclamada festa nasionałe.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ana Mena

**Ana Mena Rojas** (Estepona, 25 de febraro 1997) ła ze na cantante e atora spagnoła.

Ła so popołarità ła ze scominsiada inte'l 2006 dopo aver vinsesto ła dodezezema edision dei Veo Veo Awards, anca se ła so carièra ze decołada cuanco che ła ga partesipà a ła miniserie *[[Marisol, la película]]*.

## Biografia
Nasùa ad Estepona el 25 de febraro 1997, Ana Mena ga tacà intaresarse a ła mùzega in tènara età grasie a l'influensa dei so zenidori. Inte'l 2006 ła partesipa a ła dodezema edision dei Veo Veo Awards, indove ła ze riusìa a èsar ła vinsidora.

### Inisi (2007-2013)
Inte'l 2007, dopo èsar sta ła vinsidora dei Veo Veo Awards, ła ga publegà el so primo sìngoło  *Esta es mi illusión*.

Dopo aver vinsesto el concorso *[[My Camp Rock]]*, ła ga partesipà a ła serie de Telecinco, *Supercharly*, indove ła ga intarpretà Vero Navarro. Ma ła so partesipasion pì inportante ze stà inte'l film *[[La pelle che abito]]* de Pedro Almodóvar.

Ła so carièra muzegałe ła ze inisiada co conpozision de cołone sonore par alcuni film, come ła za çitada *La pelle che abito* o *[[Sharpay's Fabulous Adventure]]*, indove ła ga cantà el sìngoło *Voy a brillar*.

Inte'l 2013 ła ga partesipà a ła serie muzegałe *Vive cantando*, inte'l ròło de Paula Ruiz Almagro.

### Cołaborasion e ''Index'' (2016-prezente)
Inte'l 2016, ła publega el sìngoło de suceso *No soy como tú crees*, na canson stiłe pop che ga vadanjà tanti paragoni co l'artista americana Meghan Trainor. Co'l sìngoło ła ze riusìa a far parte de ła łista Viral50 de Spotify in Spanja e, par do setemane consecutive, el ze stà uno dei sìngołi pì scoltai in Spanja. Inazonta, grasie al so primo sìngoło, ła ze stà sełesionà cofà Spotlight Spotify Artist 2016.

Drìoman ła ga publegà *Loco como yo*, *Se fue* e *Ahora lloras tú*, co ła cołaborasion de ła boy band CNCO co cui ła ze entrada inte ła łista dei sucesi de iTunes e ła ze deventada un trending topic non soło in Spanja, ma anca in Arzentina, Ecuador, Guatemała, Nicaragua, Costa Rica, Mèsego, Panama, Fransa, El Salvador, Uruguay e Venesueła oltre a èsar riusìa a rancurar pì de 32 milion de vizite so YouTube.

El 22 de setenbre 2017 ła publega *Mentira* co'l cantante cołonbian RK, mentre el 16 de marso 2018, vien fora *Ya es hora* co Becky G e De La Ghetto.

## Notasion
Łista de presidenti del Sudàfrica

I **presidenti del Sudàfrica** dal 1961 (data de indipendensa dal Regno Unio) a uncó i ze i seventi.

## Lista

### Istòrego
Opel Corsa

Ła **Opel Corsa** ła ze na automobiłe del segmento B produzesta in pì manizae (serie) a partir dal 1982 da ła caza automobiłìstega todesca Opel, ora de propietà del grupo automobiłìstego PSA.

## Storia

Ła *Opel Corsa* ła ze una de łe auto che ga senjà ła storia de ła marca Opel. Ła conta a l'ativo sìe zenarasion che ła ga vedesta cofà una de łe protagoniste del senario automobiłìstego inerente a łe veture da sità o comuncue a cuełe de picołe dimension.

Vendesta so i vari marcà mondiałi tramite altre aziende del grupo General Motors ła ze conosùa anca cofà **[[Vauxhall Motors|Vauxhall]] Corsa** e **Vauxhall Nova** (soło varsion A) so'l marcà britanego, **[[Chevrolet]] Corsa** in Amerega łatina, **[[Holden (azienda)|Holden]] Barina** in Australia (versione B e C) e **Opel Vita** in Japon (a cauza de l'omonimia co un modeło de ła Toyota).

Łe dimension contenjue e un design che se ga adatà pariodo drìo pariodo, faze drìo faze, ga fazesto sì che ła sia devenjesta un best seller inte el mondo de łe utiłitarie.

## Seguresa automobiłìstega
Par cuanto revarda ła seguresa automobiłìstega, ła Corsa ła ze stà sotoponesta pì volte ai crash test de l'EuroNCAP, totałizando i punteji de do stełe co ła varsion *B* inte el 1997, tre stełe inte el 2000, cuatro stełe co ła varsion *C* inte el 2002 e sincue stełe co ła varsion *D* inte el 2006.

## Gałarie de imàjini

## Curiozità
*El nome *Corsa* el ze un omajo a ła tradision sportivo-automobiłìstega Italiana;
*Inte el 1998 ła publisità de l'Opel Corsa in Italia ła gaveva come sotofondo ła canson de Hevia *Busindre Reel*.

## Voxe corełade
*Opel Performance Center
*Opel Meriva
*Opel Adam
*Opel Astra
*Opel Combo

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Stati Unii d'Amèrica osidentałi

El **[[West]]**, o **Stati Unii osidentałi** ła ze ła rejon censimentària dei Stati Unii d'Amèrica situada inte ła parte osidentałe del Paeze. Ła ze fata a volta soa da altre do divizion censimentàrie: Rejon del Pasìfego e Rejon de łe Montagne.

## Conpozision
Par el United States Census Bureau, i Stati che i fa parte dei Stati Unii osidentałi i ze:
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
* 
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
First Transcontinental Railroad

Ła **First Transcontinental Railroad** in vèneto **Prima ferovia transcontinentałe** ła ze stada na lìnea feroviària, construia intrà 1863 e el 1869 da łe conpagnie *Union Pacific* e ła *Central Pacific*, che ła ga conetesto Council Bluffs (Iowa) e Omaha (Nebraska) co Sacramento (Califòrnia) e l'Osèano Pasìfego a Oakland (California). 

El ligamento de ła rete feroviària ezistente a est ła conete, de fati, ła costa de l'Osèano Atlàntego co cheła del Pasìfego par ła prima volta ligada via fero. Ła lìnea ła zera popołarmente nomenada *Overland Route* e ła ze stada in servìsio fin a l'ano 1962. Metesta in servìsio par ła prima volta el 10 de majo del 1869 co ła cołocasion del sinbòłego "pico de oro" (*golden spike*) a Promontory (Utah), sta rota ła ga stabiłio un sistema de trasporto mecanizà transcontinentałe che el ga revołusionà ła demografia e l'economia del Far West dei Stati Unii.


Imàjine:Chinese railroad workers in snow.jpg|Laoradori cinezi che i costruise ła ferovia sora de ła neve.
Imàjine:The Last Spike 1869.jpg|*The Last Spike*, de Thomas Hill (1881).
Imàjine:GoldenSpikev3.jpg|El ponto de union intrà łe lìnee de ła prima ferovia transcontinentałe dei Stati Unii.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
West

El tèrmano ***west*** ("ovest" in inglezo), o ***far west*** (lontan òvest) el ìndega i teritori dei Stati Unii d'Amèrica (de fato a òvest del Mississippi) inte el partegołare inte el perìodo de ła so guałiva ocupasion da parte dei statunitensi o imigrai bianchi, su par zo drio tuto el XIX secolo.

Inte l'imazenàrio american el raprezentea anca un ideałe; na tera de frontiera, tuta da esplorar e costruir, andove ła leje e l'órdene sociałe oncora no i zera rivai e andove se podeva èsar lìbari. El raprezentava anca el protòtipo de na concuista suada metro dopo metro, in dispeto de condision anbientałi e naturałi miga senpre propìsie, e de consevensa el fruto de ła forsa del volere e de cheła de łe arme.

Inte ła istòria del West łe ze de fati de frecuente narae łe visende dei pionieri, dei esploratori (*scout* o *[[Trapper|mountain man]]*), dei cowboy, dei bandii, dei crimenałi, dei serifi, dei miłitari, dei sercadori de oro, dei pełegrini de ceze, de sete e movimenti rełijozi (cofà par ezénpio i mormoni, i anabatisti e i metodisti) e parsuposto dei nativi americani.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Stati federai dei Stati Unii d'Amèrica

I **Stati federai dei Stati Unii d'Amèrica** (ciamai in inglezo *states*) łe ze łe entità pułìteghe e aministrative ła cuała union ła forma i Stati Unii d'Amèrica. 

I Stati federai i conta de sincuanta entità subnasionałi federałi (dei cuałi 4 i ga el tìtuło tradisionałe de Commonwealth) che, co el Distreto de Columbia, i costituise ła federasion.

I singułi goerni statałi e el goerno federałe i spartise ła sovranità, dal momento che un sitadin statunitense el ze inte el isteso tenpo sitadin del so Stato de rezidensa e de l'entità federałe. La sitadinansa a liveło statałe no ła ze rìzida, no łe ze dimandae autorizasion par un pusìbiłe canbiamento, e ła sircołasion de łe persone da un Stato a l'altro ła ze lìbara (co l'ecesion par i condanai metesti in libartà condisionałe).

## Toła dei Stati
La sevente toła ła reporta i 50 stati co:
* Denomenasion comunemente doparada ("stato", inte l'intestasion de ła tabeła);
* Nome ufisałe inte ła/e łéngua/e ufisale/i o pì difondest/e;
* Data de ingreso inte ła Union;
* Superfise esprimesta in km²;
* Popołasion ufisałe inte el 2010, da l'United States Census Bureau;
* Capitałe;
* Sità pì popołada;
* Bandiera;
* Còdaze del United States Postal Service (USPS), doparà anca inte el stàndar  3166-2 (ISO 3166-2:US).

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Reptile

***Reptile*** el ze un àlbun de Eric Clapton, publegà el 13 de marso 2001 da ła Reprise Records. L'album ze produzesto da Eric Clapton e Simon Climie e vede par ła prima volta ła cołaborasion a łe tastiere de Billy Preston (che conpanjarà el chitarista de Ripley inte'l sucesivo tour) e ai cori dei The Impressions.
Clapton ga dedicà sto łaoro ai so zii Adrian (a.k.a. "Son") e Silvia, a cui ze intitołà el tocante brano strumentałe che sera el disco.

## Trase
# *Reptile* (Eric Clapton) – 3:26
# *Got You on My Mind* (Joe Thomas, Howard Briggs) – 4:30
# *Travelin' Light* (J. J. Cale) – 4:17
# *Believe in Life* (Clapton) – 5:05
# *Come Back Baby* (Ray Charles) – 3:55
# *Broken Down* (Simon Climie, Dennis Morgan) – 5:25
# *Find Myself* (Clapton) – 5:15
# *I Ain't Gonna Stand for It* (Stevie Wonder) – 4:49
# *I Want a Little Girl* (Murray Mencher, Billy Moll) – 2:58
# *Second Nature* (Clapton, Climie, Morgan) – 4:48
# *Don't Let Me Be Lonely Tonight* (James Taylor) – 4:47
# *Modern Girl* (Clapton) – 4:49
# *Superman Inside* (Clapton, Doyle Bramhall II, Susannah Melvoin) – 5:07
# *Son & Sylvia* (Clapton) – 4:43

## Muzicanti e Cołaboradori
* Eric Clapton – voze, chitara, produtor, ideator de ła coertina
* Steve Gadd – bateria
* Billy Preston – organo hammond, pianoforte, armònega
* Nathan East – baso
* Doyle Bramhall II – chitara
* Pino Palladino – baso in "Reptile" e "Second Nature"
* Andy Fairweather Low – chitara
* Tim Carmon – pianoforte, organo hammond, sintetizador
* Paul Carrack – tastiere, wurlitzer, organo hammond
* Paul Waller – programasion baterie
* The Impressions – cori
* Joe Sample – wurlitzer, fender rhodes, piano ełetrego(08,11,14), pianoforte (11,14)
* Paulinho da Costa – percusion
* Nick Ingman – aranzamenti d'archi
* Simon Climie – produtor, protools
* Alan Douglas – fònego

## Note


## Linganbi foresti
*
United States Census Bureau

L**'Ufiso del censimento dei Stati Unii d'Amèrica** (in ingleza: *United States Census Bureau*), el ze un'ajensia del departemento del comerso dei Stati Unii d'Amèrica che el se òcupa dei censimenti (ordenai da ła Costitusion ogni dieze ani), in modo da poder determenare el nùmaro de deputai inte el Congreso par ogni stato. El ze anca incargà de tor su statìsteghe revardo a ła nasion, ai so abitanti e a l'economia.

L'istitusion del Census Bureau ła ze codifegada inte el Tìtolo 13 del United States Code.

## Storia
Dal 1903, l'organo de censimento ufisale del goerno dei Stati Unii el ze senpre sta el Bureau of the Census. El Bureau el ze comandà da un diretore, asistio da un vicediretore e un staff ezecutivo conponesto dai diretori asociai.

## Strutura
El cuartiero zenerale del Census Bureau el ze al 4700 de Silver Hill Road, Suitland (Maryland).

El Bureau el ga 12 ufisi rejonali (Atlanta, Dallas, Los Angeles, Boston, Denver, New York, Charlotte, Detroit, Filadelfia, Chicago, Kansas City e Seattle), co sentri de elaborasion suplementari organizai tenporaneamente par i censimenti desenali.

L'ùgnoło fin dei censimenti e dei studi el ze cheło de ciapare informasion statìsteghe zenerali. Le resposte łe ze fornie da individui e istitusion solché par parmétaer ła conpilasion de sto zènere de statìsteghe. La riservatesa dei dati fornii ła ze tanto inportante: par leje, nisun, gnanca el sensor o calsiasi altro inpiegà del Census Bureau, el ga el parmeso de rivelar informasion identificàbiłi revardo calsiasi persona, nùcleo famejare o atività commerciale.

## Rejoni de sensimento

El departemento el divide i Stati Unii in cuatro rejon de censimento, che łe ze oncorpì divideste in nove divizion

* Rejon 1 (Nord - Est)
** Division 1 (Nova Inghiltera)
** Divizion 2 (Stati del Mèdio Atlàntego)
* Rejon 2 (Stati Unii d'Amèrica mèdio-osidentałi)
** Divizion 3 (Nord Est Sentrałe)
** Divizion 4 (Nord Ovest Sentrałe)
* Rejon 3 (Sud)
** Division 5 (Sud Atlàntego)
** Divizion 6 (Sud-orientale sentrali)
** Divizion 7 (Stati Unii sud-osidentałi sentrali)
* Rejone 4 (Ovest)
** Divizion 8 (Rejon de łe Montagne)
** Divizon 9 (West Coast)

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti

*
Profesionista sanitàrio

El **profesionista sanitàrio** el ze el operatore che el fornise servisi de asistenza sanitària preventiva, curativa, promosionałe o riabiłitativa in magnera sistemàtega a persone, fameje o comunità.

Sto profesionista el laora inte łe rame de l'asistensa sanitària, intrà i cuałi ła medezina, chirurzia, odontoiatria, farmasia, biołozia, psicołozia, ostetrisa, fizioterapia e infermierìstega.
Divòrsio

El **divòrsio** (dal latino *divortium*, da *di-vertere*, "separarse"), o **desfamento del maridauro**, el ze un istitusion zurìdega che ła decreta ła fin de un maridauro. No el va confondesto co l'anułamento del maridauro, parché el prevede ła fin de un spozałìsio legalmente vàłido e no el so desconosimento.

## Lejislasion
Le leji sol divòrsio łe vària totalmente in tuto el mondo, ma inte ła major parte dei stati ła validità del divòrsio ła dimanda ła sentensa de un tribunałe o el provedimento de un'altra autorità inte un prosedimento legałe. El prosedimento legałe par el divòrsio el połe anca conportar cuestion revardanti i ałiminti, ła custòdia e el mantegnimento dei fiołi. Inte i stati inte i cuałi ła monogamia ła ze prevedesta par leje, el divòrsio el parmete un novo maridauro.

Racuanti stati i ga legałizà el divòrsio solché da pochi ani (intrà sti cuà Spagna, Itàlia, Portogało, Repùblega d'Irlanda e Malta). Uncó solché do stati inte el mondo - łe Fiłipine e Sità del Vategan - no i detien inte i so ordenaminti un prosedimento siviłe par el divòrsio.

### Danemarca
El divòrsio in Danemarca xe regolà da le leji: U 1980.480 HD, U 1984.166/2 HD, U 1985.607/2 HD

## Notasion

## Linganbi foresti

## Altri projeti
Turzensa sełułare

Ła **turzensa sełulare** o **turgore sełułare** el ze ła presion ezersitada dal contegnesto de na sełuła vezetałe funzina o batèrega che ła pende ła menbrana plasmàtega contro ła parete sełułare. Ła vien anca ciamada presion idrostàtega e ła ze definia, pì conplesamente, cofà ła forsa che un flùido in chietitùdene el ezèrsita so l'unità de superfise col cuało el ze in contato.

Sta presion ła ze zeneralmente determenada dal contegnesto de acua del vacuoło, in baze a ła presion osmòtega. Sèłułe turzenti o tùrzede łe tien pì àcua de chełe flàside e łe ezèrsita na pì alta presion osmòtega so łe pròpie pareti sełułari.

Ła turzensa sełułare ła se ga anca inte i protisti dotai de pareti sełułari

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Mazoca

Ła **mazoca** o **masoca** ła ze un òrgano de propagasion vezetativa, che ła ga anca na funsion de rezistensa permetindo el suparamento de condision climàtego-anbientałi sfavorévoli cofà fredo o sechesa, etc.

## Aparensa
[thumb|upright| ''[Lilium candidum* - ajo]]
In baze a l'aparensa che ła połe ciapar inte i difarenti zèneri, ła masoca ła se definise:

* *tunegà* (o vestito), se cuerto da un invòłucro ([[ajo]], [[Hyacinthus]], ecc.)
* *enbregà*, se i catafiłi i ze poco grandi e i ciapa l'aparensa de scuame ([[lilium]])
* *sòłido*, se el ga l'ase racuanto groso e i catafiłi i ze racuanto riduzesti. In sto cazo el połe èsar denomenà anca *masoca-tùbaro* ([[Crocus sativus|zaferan]], [[gladioło]])
Inte i cazi andove, cofà in *Allium cepa*, ła mazoca ła fa łe zeme solché na volta, inte el sotobraso de l'ùltemo catafiło se forma na nova masoca che ła vien definia *masoca de sostitusion* o *de renpiaso*.
== Caratarìsteghe ==
Per ła creasion de sto òrgano interà, łe *piante bulboze* łe vien includeste co łe [[tùbaro|tubaroze]] e a łe [[rizoma]]toze inte ła [[forma biołòzega|categoria biołòzega]] de łe [[zeofita|zeofite]]. Sto aparir el ze tìpego intrà łe [[Plantae|piante]] [[monocotiledoni]] ([[Liliaceae]], [[Alliaceae]], [[Amaryllidaceae]], [[Iridaceae]]).

Stuturalmente ła mazoca o bulbo el ze paragonàbiłe a na pianta gavente un [[fusto]] stra-curto (disco o zireło) che da na parte el ga tante [[raiza fasicołada|raize fasicołae]] e da l'altra de na [[zema (botànega)|zema]]. St'ùltema ła ze sircondada e protezesta da [[foja|foje]], racuantee interne ([[catafillo|catafilli]]), sugoze e inpienie de sostanse de reserva, altre pì esterne, seche e co funsion de protesion.
El desviłupo de ła zema, in condision anbientali favorévułi, ła formarà vàrie foje verdi e de uno o pì asi [[fiore|fiorałi]]. Le sostanse de riserva contegneste inte i catafiłi łe ga el cònpito de nutrir el buto in ste fazi.

== Bulbeti, Bulbiłi, Mazocheti o Masochełi==
[[Imàjine:Alliumvineale1web.jpg|thumb|upright| *Allium vineale* - mazocheti]]
De frecuente łe piante bulboze łe forma de łe struture, denomenae *'Bulbeti**, **Bulbiłi**, **Mazocheti** o **Masochełi*' che, destacàndose da ła pianta mare, łe ga ła funsion de propagasion. Numarévołi spece del zènare *Allium'' łe forma bulbeti inte łe so infioresense, i capołini; altre spece o altri zènari i połe formar masochełi inte i sotobrasi de łe foje o da altre parte.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Guera Mèsego-Stati Unii

La **guera Mèsego-Stati Unii**, (conosesta in Mèsego cofà **intervento american in Mèsego**), el ze el perìodo de ła storia mesegana che el ze scumisià col conflito armà intrà Stati Unii d'Amèrica e Mèsego intrà el 1846 e 1847 e ła curta sucesiva ocupasion del stato fin a ła firma del Tratà de Guadalupe-Hidalgo inte el 1848.

## Istòria
### Espansionismo american

Al scumìsio del disnovèzemo sècolo i Stati Unii i gaveva adotà na dotrina espansionìstega teritoriale, conosesta cofà *destin manifesto*. Dopo de ła cronpa de ła Louisiana da ła Fransa, łe presion espansionìsteghe łe ghea costrinzesto ła Nova Spagna (el Mèsego no el zera oncora indipendente) a partir coi negosiai co Washington par determenare el confin intrà i do paezi. Co sto tratà, e co l'intension de fermar l'espansion americana e łe rivendicasion sul teritorio mèsegan, ła Spagna ła ghe ga cedesto ła Florida .

Inte el 1821, el Mèsego el ghea otegnesto l'indipendensa da ła Spagna, ma ze sta inte el 1823 che el goerno dei Stati Unii el ga tacà reconósar ufisalmente el Mèsego cofà nasion indipendente e el ghea mandà Joel Robert Poinset cofà raprezentante par firmare un tratà de amicìsia e comerso dei confini teritoriałi. I Stati Unii i ga mostrà ła so intension de anéter el stato mesegan del Texas, che el Mèsego el ghea refiutà, ma d'altra parte, inte i ani sucesivi el Mèsego el ga permetesto l'imigrasion americana in Texas par popołare łe àree dezabitae e promóvare el so desviłupo agrìcuło fintanto che i imigrai i rispetase łe leji de ła tera, i ghe zurase fedeltà a ła nasion e i fuse catòleghi.
## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ceza de l'Anunsasion de ła Beata Vèrzane Maria (Cuero Vas)

La **Anunsasion de ła Beata Vèrzane Maria** ła ze ła parochiałe de Cuero, frasion-caołogo del comune sparso de Cuero Vas, in provincia de Bełun soto ła diòseze de Pàdoa; ła ze parte del vicarià de Cuero-Valdobiadene.

## Stòria
La pieve cuereza ła ze sorzesta probabiłmente i, dato che za in cheła època  Cuero ła zera un paeze de na serta inportansa, catàndose inte ła pozision stratèzega in ła cuała el fiume Piave el sbandona ła montagna e el scumìsia el so camin in pianura..

Inte el 1235 inte l'interior de sta ceza el zera sta siglà un acordo intrà el véscovo de Feltre e Bełun Eleazaro da Casteło e Ezełin III da Romano; inte ła dèzema papale del 1297 se leze che ła pieve de Cuero ła gaveva a łe so dipendense l'ospìsio de Santa Maria de Canali e łe ceze de Canpo, Ałan e Seguzin, a łe cuale sucesivamente łe se ghea zontà anca chełe de Vas e de Fener.

Da ła relasion de ła vizita pastorale del 1488 del véscovo de Pàdoa Pietro Barosi el sente che ła ceza ła zera in brute condision e che inte el so interno i altari i zera disponesti malamente.

Inte el 1535 ła ceza ła rezultava re-edìfegada da poco e gnoncora conpletada in tute łe so parti; dopo del forte teramoto del 1695 l'edifegà el zera sta restaurà e stabiłizà.

Al scumìsio del Setezento ghe ze sta fato in parte el canpaniłe; senpre inte el XVIII secolo l'interno de ła ceza el zera sta re-sistemà in ocazion de un ingrandimento. Inte el 1736 el canpanile el ze sta dotà del rełojo, e inte el 1763 inte ła ceła ła zera stada instałada un'altra canpana oncora.

Tra el 1806 e el 1816 ła pieve ła ze sta ojeto de on inportante restàuro conduzesto su projeto de Sebastiano De Boni, che el ghe ga dato na aparensa in stiłe neoclàsego de órdene corìnsio, par dopo vegner consacrada inte el 1858.Tra el 1904 e el 1906 ła faciada e el cuerto i ze vegnesti restruturai.

Durante ła prima guera mondiale ła ceza ła ze sta desfada.La prima piera de l'atuale parochiałe ła zera stada ponesta inte el 1919. El novo edifegà el ze sta verzesto al culto inte el 1923 e consacrà inte el 1924.

## Descrision
La ceza ła prezenta inte l'interior i sie altari de *San Daniełe*, de *San Juzepe*, de ła *Santa Croze e Cadesti*, de *Sant'Antonio da Pàdoa*, del *Sacro Core de Jezù* e de *San Ziròłamo Emiliani e Madona*.
Òpare de prejo conservae inte l'interior de ła ceza łe ze ła pała che ła figura *Jezù Cristo co ła corona de spine*, fata dal Tintoreto intrà el 1580 e el 1583 e orizenariamente conservada inte ła interada ceza de Santa Croze a Bełun, e ła tale co sojeto ła *Disendesta de Cristo inte el Linbo*, dipinzesta inte el stile de Jacopo Palma el Zóvane.
## Note


## Voze corelae
* Cuero (Cuero Vas)
* Cuero Vas
* Diòseze de Pàdoa
* Paròchie de ła diòseze de Pàdoa
## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ceza de Sant'Antònio Abate (Sensenighe)

La **ceza de Sant'Antònio Abate** ła ze ła parochiale de Sensenighe Agordin, in provincia de Bełun e diòseze de Bełun-Feltre; ła ze parte de ła converzensa foraniale 4.

## Stòria
El primo posto de culto de Sensenighe che el comèmora Sant'Antonio Abate ła zera un sacejo in stile gòtego edìfegà inte el 1250, che el ze sta consacrà inte el 1361 e mudà a paròchia autònoma inte el 1534 Inte el scumìsio del Setezento sto edifegà el zera ormai divegnesto insufisente a ła sodisfasion dei vołeri de ła popolasion e el zera sta butà baso par el dasar spàsio a ła nova ceza. L'atuale parochiałe ła ze stada costruia inte el 1723 e consacrada inte el 1732.

## Interno
Òpare de valore tegneste inte l'interior de ła ceza, che ła ze a trè navae, łe ze l'altar major in legno, scolpio da l'artista locałe Joani Manfroi coadiuvà dal taibonezo Antonio Costa, na pała figurante i *Santi Antònio Abate, Roco e Sebastian*, fata da Svaldo Gorbenuto e terminada inte el 1655, un dipinzesto co *San Gotardo*, fato dal zumełezo Luigi Cima inte el 1921, e l'altare laterałe, costruio da Juzepe Manfroi e adornà da na tela co sojeto *San Juzepe insieme a ła Madona e a Jezù Cristo*, òpara de Doménego Zeni.

## Note


## Voci corelae
* Sensenighe Agordin
* Diòseze de Bełun-Feltre
* Paròchie de ła diòseze de Bełun-Feltre

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti