19 de lujo

El **19 de lujo** el ze el 200° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 201° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 165 dì.

## Avegnimenti
* 64 - El scumìsia el Grando inséndio de Roma (Dies nefastus)
* 484 – Leónsio el vien incoronà inperadore a Tarso contro Zenon
* 711 – Le forse musulmane de Tariq ibn Ziyad i sconfize i Vizigoti guidai da re Roderigo
* 1333 – Bataja de Halidon Hill: bataja finałe de łe Guere d'indipendensa scosezi
* 1544 – Scumìsia l'asèdio de Boulogne, inte el ndar de l'invazion de Enrico VIII in Fransa
* 1553 – Lady Jane Grey ła vien sostituia da Maria I cofà rezina d'Inghiltera, dopo gaver regnà par solché nove dì
* 1620 – Se ga el Sacro maseło in Valtełina: sirca 600 protestanti co done e putełi i vien copai inte ła note dai catòłeghi infogonai da predegatori fransescani e domenegani
*1717 - La flota veneziana suportada da un scuadron mis-cià de nave portoghezi, maltezi e pontefise ła dèzema i Otomani inte ła bataja de Matapan
* 1848 – Deriti de łe done: Scumìsia a Seneca Falls (New York) ła Convension sui deriti de łe Done
* 1862 – Guera de secesion americana: a Buffington Island, inte l'Ohio, el raid del zenerałe confedarà John Hunt Morgan el vien ostacolà cuando che un grupo dei so ómani el vien caturà co i sercava de traersar el fiume Ohio
* 1870 – Guera franco-prusiana: ła Fransa ła ghe declara guera a ła Prùsia
* 1902 - Svìsara: el finise el Consejo Federałe, co ła firma de ła Costitusion.
* 1903 – Maurice Garin el vinse el primo Tour de France
*1918 - El Honduras el ghe declara guera a ła Zermània; trè dì prima ło ghea fato Haití.
* 1942 – Seconda guera mondiałe: bataja de l'Atlàntego – el grandamerajo todesco Karl Dönitz el ghe órdena ai ultemi U-Boot de retirarse dai so pozisionaminti, cofà resposta ai statunitensi de un òtemo sistema de convoji
* 1943 – Seconda guera mondiałe: Roma ła vien bonbardada dai Liai par ła prima volta fazendo 617 morti. Papa Pio XII el dasa el Vategan e el va a dar na man e socorso a łe vìteme
* 1964 – Guera del Vietnam: inte el ndar de un comìsio a Saigon, el primo ministro sudvietnamita Nguyễn Khánh el dimanda de slargar ła guera inte el Vietnam del Nord
* 1969 – Ła vien ufisałizada ła Bank of Baroda
* 1975 – Verona: El el vien fondà el primo parco de divertimenti stàbiłe in vèneto (Gardaland)
* 1976
** El vien creà in Nepal el Parco nasionałe de Sagarmatha
** Montréal: Nadia Comăneci, 14 ani, ła divien ła prima atleta a ciapare el puntejo perfeto de 10 inte ła XXI Ołinpìade
* 1979 – In Nicaragua i rebełi Sandinisti i roersa ła ditatura, pozada dai USA, de Anastasio Somoza Debayle
* 1980 – I Zughi de ła XXII Ołinpìade i vien verti ufisalmente a Mosca
* 1985
** Dezastro de ła Val de Stava: A łe ore 12:22:55 el croła un coston paltanozo de ła Montecatini inte ła Val de Stava (TN). Inte el so percorso ła cołada de paltan ła fa 268 morti. Insieme a cueła del Vajont, ła resta una de łe pì gravi catàstrofe industriałe e anbientałe eoropee.
** El vicepresidente statunitense George H. W. Bush el anunsa che l'insegnante Christa McAuliffe ła sarà ła prima maestra che ła vołarà inte el Space Shuttle
* 1992 – Pałermo: pochi mezi dopo da ła straje de Capaci, el vien copà da ła màfia el procuratore de ła Repùblega Paolo Borsellino insieme a sincue ajenti de ła so scorta inte ła Straje de via d'Amelio
* 1996 – Zughi de ła XXVI Ołinpìade i vien verzesti ufisalmente a Atlanta
* 1997 – L'IRA, dopo de ła vitòria dei laburisti inte łe ełesion britàneghe, el recùpara el cesar el fogo intieronpesto l'ano prima.
* 2001 – Ciad: Descuerto un crànio fòsiłe de na spece desconosesta, denomenada *[[Sahelanthropus tchadensis]]* o "Toumaï". Ła publegasion ufisałe ła ze sol *[[Nature]]* inte el 11 de lujo del 2002
* 2007 - ła sonda Cassini-Huygens de ła NASA ła descuerze na nova luna de Saturno: el satèłite nùmaro&nbsp;60.
*2007 - òmani armai inte ła provinsa del dezerto osidentałe ezisian del goernorà de Vałe Nova i ataca un posto de bloco miłitare, copando mìnemo 21 soldai. Par cuanto che el ze sta rifario, l'Ezito el ga declarà el stato de ałarma inte el confine col Sudan.

## Nasesti

## Morti
* 1249:
**Jacopo Tiepolo, cuarantatre doxe dea Repùblega Vèneta

## Feste e recorense
### Nasionałi
* : Dì de ła Libarasion Nasionałe.
* : Dì dei Màrtiri
* : Dì dei Eroi de ła Pàtria e dei so Famejari.
### Làeghe
* Festività romane: primo dì de Lucaria.
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità

## In altri projeti