12 de zugno

El **12 de zugno** el ze el 163° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 164° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 202 dì.

## Avegniminti
*1099 – I comandanti crozai i vìzita el Monte dei Ołivi, andove che i cata un eremita, che el i invita a portar l'asalto in Jeruzałeme
*1381 – Revolta dei contadini, Inghiltera: i rebełi i riva a Blackheath
*1418 – Guera siviłe intrà Armagnaghi e Borgognoni: a Parize ła s-ciopa na sorlevasion che ła devegnarà colpévoła de ła morte de sirca 1.600 Armagnaghi, intrà i cuałi Bernardo VII d'Armagnac.
*1429 – I fransezi guidai da Joana d'Arco i concuista ła sità de Jargeau e i catura el comandante ingleze De la Pole.
*1442 – Alfonso V d'Aragona el vien incoronà re de Nàpułi
*1523 – Inprezonà Jancko Douwama, lìder dei rebełi indipendentisti de ła Frìzia
*1560 – Inte ła bataja de Okehazama, Oda Nobunaga el dèzema Imagawa Yoshimoto
*1653 – Bataja del Gabard (durada fin al 13 de zugno), inte el ndar de ła Prima guera anglo-ołandeze
*1665 – L'Inghiltera ła mete un goerno munisipałe a New York
*1672 – Inte l'anbito de ła Guera d'Ołanda, l'ezèrsito franseze de Luizi XIV invade łe Province Unie
*1758 – Inìsia l'ataco de James Wolfe a Louisbourg (Nova Scòsia)
*1798 – Malta: acordo de rendimento firmà drento de ła nave franseze *[[Orient (nave)|Orient]]* intrà Napołeon e l'Órdene dei Cavałieri de San Joani, el cuało domìnio inte l'ìzoła el finise dopo 268 ani.
*1817 – Papa Pio VII el pùblega ła létara ensìclega "*[[Vineam Quam Plantavit]]*", so łe nove sedi episcopałi in Fransa
*1838 – El vien organizà el Teritòrio del Iowa
*1839 – Cofà che ła vołe ła lejenda, Abner Doubleday inventa el zugo del baseball, de-tuta-via, łe ze emerzeste prove che łe dize che el vegneva zugà za prima del 1800
*1849 – La màscara antigas ła vien brevetada da L.P. Haslett
*1859
**Co ła retirada de łe trupe austrìaghe e ła partensa del Ligà pontiso, a Bołogna el finise el Stato de ła Ceza
**Inte l'indoman del scanpamento del duca, finise el goerno estense inte i teritori de Mòdena e Rejo Emìlia
*1864 – Guera de secesion americana: bataja de Cold Harbor: El zenerałe Ulysses S. Grant el cava łe so trupe da łe pozision de Cold Harbor (Virginia) e el marsa verso sud
*1897 – Karl Elsener el breveta el *Colteło de l'ufisałe*. L'ojeto el devegnerà conosesto cofà coltełin svìsaro
*1898 – El zenerałe Emilio Aguinaldo el declara l'indipendensa de łe Fiłipine da ła Spagna
*1900 – El Reichstag el aprova na seconda leje che ła permete l'espansionamento de ła Marina todesca
*1901 – Cuba el aceta de devegner un protetorà statuniense acetando el I Emendamento
*1918 – Prima guera mondiałe: primo bonbardamento aèreo da parte de un'unità americana inte el Fronte osidentałe, in Fransa
*1926 – El Braziłe el va fora da ła Società de łe Nasion par protesta contro el projeto de amétar ła Zermània
*1931 – Al Capone e 68 dei so acòłiti i vien incrimenai par viołasion de łe leje sul proibisionismo
*1935 – La Guera del Chaco ła finise co na trègua. Bołìvia e Paraguay i conbatia dal 1932
*1937 – L'Union Soviètega de Iosif Stalin ła zustìsia oto comandanti de l'Armada Rosa
*1940 – Seconda guera mondiałe: 54.000 soldai inglezi e fransezi i se rende al maresiało de canpo Erwin Rommel, a Saint-Valery-en-Caux
** – La Thaiłandia firma co ła Fransa un pato de no agresion
*1941 – Se ga a Londra ła Confarensa Inter-liada inte ła cuała i vien zetae łe baze par ła fondasion de łe Nasion Unie
*1942 – Ana Frank ła riseve un diàrio cofà regało par el so tre-dèzemo conplian
*1944 – El leader comunista cineoe Mao Zedong el anunsa che el pozarà el cao del Kuomintang, Chiang Kai-shek, inte ła guera contra de l'Inpero japoneze
*1957 – Maurice Bourgès-Maunoury el devien primo ministro de Fransa
*1963 – Stati Unii d'Amèrica El lìder del deriti siviłi Medgar Evers el vien copà davanti de ła so caza
*1964 – El Sudafrica el condana Nelson Mandela a l'ergàstoło
*1965- El zenerałe vietnamita Nguyễn Cao Kỳ el vien ełezesto da un grupo de alti ufisałi primo ministro del Vietnam del Sud dopo łe dimision de Phan Huy Cuat
*1967
**A Miłan i vien mandai via belché 1.392 "barboni" e el so canpamento abuzivo el vien dezinfestà e desfà.
**La sonda Venera 4 ła vien lansada e ła devien ła prima sonda spasiałe a entrar inte l'atmosfera de un altro pianeta e a restituir dei dati.
**Le leje statałi che łe vieta i maridauri smisiai, łe vien declarae incostitusionałi da ła Corte Suprema dei Stati Unii
*1971 – I Emirai Arabi Unii i aderise a ła Liga araba.
*1975 – El primo ministro indian Indira Gandhi ła vien catada colpévoła de broji ełetorałi inte łe ełesion del 1971
*1981 – Inte el paeze african del Zibuti el candidà ùgnoło, Hassan Gouled Aptidon, el vinse łe elesion presidensiałi.
*1982
**750.000 persone łe manifesta contro łe arme nucleari, inte el Central Park de New York. Jackson Browne, James Taylor, Bruce Springsteen, e Linda Ronstadt i ghe zera.
**Inte ła Guera de łe Falkland inportante vitòria britànega inte ła bataja de Mount Longdon
*1984 – Convertio in leje dal goerno Craxi I el decreto de febraro che el abolise 4 ponti de ła scała mòbiłe
*1987
**El presidente statuniense Ronald Reagan el sfida publegamente Michail Gorbačëv a intarar el Muro de Berlin.
**L'ex inperatore del Sentràfrica, Jean-Bedel Bokassa, el vien condanà a morte par crimeni cometesti inte el ndar dei 13 ani del so regno
*1990 – El parlamento de ła Federasion Rusa el declara formalmente ła so sovranità
*1991
**I rusi i ełeze Boris Yeltsin cofà presidente de ła Federasion Rusa
**A Toronto, Ontario, vien verti i cołòcui del NAFTA
*1992 – In na létara al Senato statuniense, el presidente ruso Boris Yeltsin el declara che inte i primi ani sincuanta l'Union Soviètega ła gaveva abatesto nove aèrei americani e trategnesto 12 soravivesti
*1996 – A Filadelfia, un grupo de zùdeghi federali i bloca ła leje contro l'indecensa su internet. I zùdeghi i sostien che el Communications Decency Act del 1996 el viołaria i deriti a ła libartà de parola dei adulti.
*1998 – La Conpac Computer ła paga 9 miliardi de dołari par ła cronpa de ła Digital Equipment Corporation, inte ła pì granda acuizision del setore high-tech
*1999 – La forsa de mantegnimento de ła paze de łe Nasion Unie (KFOR), guidà da ła NATO, ła entra inte ła provincia del Kosovo inte ła Repùblega Federale de Jugoslàvia
*2010 – Sità del Mèsego, bande de narcotrafeganti i pròvoca scontri fazendo 77 morti.
*2016 – Na straje inte un locale gay de Orlando, revendegada da l'ISIS, ła fa 50 morti e 53 ferii.
*2018 – El presidente statuniense Donald Trump e el lìder nordcorean Kim Jong-un i se cata a Singapore par laorare a na conpleta denuclearizasion de ła Corea del Nord.

## Nasesti
*1929:
**Ana Frank (†1945)
*1963:
**Diana Est

## Morti
## Feste e recorense
### Nasionałi
### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti