open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sesion alpina

[destra|miniatura|297x297px|Carta topografega de łe [Alpe|Alpi.]]
Co **sesion alpina** se intende la divixion de łe si intende la suddivision più tipica della caena de le Alpi.

## Partision de łe Alpi
miniatura|297x297px|łe 26 sesion de ła Partision de łe Alpi.
La Partision de łe Alpi del 1926, oltre che a ła ripartision in Alpi Osidentałi, Alpi Sentrałi e Alpi Orientali, la cata fora altre 26 sesion alpine:

# Alpi Maritime
# Alpi Cosie
# Alpi Graie
# Alpi de Provensa
# Alpi del Delfinà
# Prealpi de Provensa
# Prealpi del Delfinà
# Prealpi de Savoia
# Alpi Penine
# Alpi Lepontine
# Alpi Reteghe
# Alpi Bernexi
# Alpi Glaronexi
# Prealpi Xvisare
# Alpi Bavarexi
# Prealpi lonbarde
# Alpi Noreeghe
# Dolomiti
# Alpi Carneghe
# Alpi Jułie
# Prealpi Caravanche - Bacher
# Prealpi sałixburghexi
# Prealpi austriache
# Prealpi di Stiria
# Prealpi Trivenete
# Carso


## La SOIUSA
miniatura|295x295px|Le sesion de ła SOIUSA e ła so numarasion.
La SOIUSA, nata inte el 2005, la cata fora 36 sesion alpine.

# Alpi łigure
# Alpi Maritime e Prealpi de Nisa
# Alpi e Prealpi de Provensa
# Alpi Cosie
# Alpi del Delfinà
# Prealpi del Delfinà
# Alpi Graie
# Prealpi de Savoia
# Alpi Penine
# Alpi Lepontine
# Prealpi Luganexi
# Alpi Bernexi
# Alpi Glaronexi
# Prealpi Svisare
# Alpi Reteghe oçidentałi
# Alpi Reteghe orientałi
# Alpi dei Tauri oçidentałi
# Alpi dei Tauri orientałi
# Alpi de Stiria e Carinsia
# Prealpi di Stiria
# Alpi Calcaree Nordtirołexi
# Alpi Bavarexi
# Alpi Sistoxe Tirołexi
# Alpi Setentrionałi Sałixburghexi
# Alpi del Salzkammergut e de l'Alta Austria
# Alpi Setentrionałi de Stiria
# Alpi de ła Basa Austria
# Alpi Reteghe meridionali
# Alpi e Prealpi Bergamasche
# Prealpi Bresane e Gardexane
# Dolomiti
# Prealpi venete
# Alpi Carneghe e de ła Gail
# Alpi e Prealpi Jułie
# Alpi de Carinsia e de Xlovenia
# Prealpi Xlovene

## Note


## Voxe corełade

* Alpi
Vènere (astronomia)

**Venere** el xe el secondo pianeta del sistema sołare in ordine de distansa dal Sołe, donca parte del sistema sołare interno. El xe on pianeta terestre o roçoxo de dimension scuaxi conpagne a ła Tera; ma el ga na atmosfera densa], che no ła permete ła oservasion direta de ła superfiçe.

El so nome el deriva da queło de ła omonema divinità romana; el so sinboło astronomico (16px, Unicode: ♀) el consiste inte un serço co na croxe in baso, el rapresenta ła man de ła dea che ła tien un speço.

## Gałeria de someje

Image:PIA23791-Venus-NewlyProcessedView-20200608.jpg|Someja in cołori reałi
Image:Venus globe.jpg|Imaxene radar de ła superfiçe
Image:Map of Venus.png|Mapa topografega
|Someja de ła superfiçe
Stephen Hawking

**Stephen William Hawking**, (Oxford, 8 de xenaro 1942 – Cambridge, 14 de marso 2018), el xe sta on cosmòłogo, fìxego, matemàtego, astrofìxego, acadèmego e divulgator sentìfego britànego, intrà i pì autorévołi e conosesti fìxeghi teòreghi inte el mondo, conosesto soradetuto par i so studi so i buxi neri, so ła cosmołoxia cuantìstega e so ła orìxane de l'universo.
## Scriti
### Tratai sentìfeghi
* 
* 
* **

### Sajìstega
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Romanxi par toxati
* Serie *La grande avventura dell'universo* (*George*):
** 
** 
** 
** 
** 
** 
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Camaiore

**** el xe un comun inte la provincia de Łuca chel fa parte de la rejon Toscana

## Evołusion demografega
## Xemełagi

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Espírito Santo

El **Espírito Santo** l'è on Stato del Braxile chel se cata inte la parte sud orientałe del paexe.

## Zeografia fizega
El rilievo el se desbasa da ovest a est e, zeneralmente da sud a nord, se ricorda ła Sèra de el Kaparaò a sudovest e ła Sèra de el Kasteło a sud

I fiumi i descore da ovest a est, el pi' inportante el ze el Rio Dolse.

El clima el ze prevałentemente tropegal, pasando da el subtropegal de altitudine (Cwb sevente *Köppen*) a sudovest a el tropegal ecuatorial (Af sevente *Köppen*) a nordest.

## Zeografia umana
### Cità prinçipałi

Imàjine:Vitória, Espírito Santo, Brazil-12July2009.jpg|Vitória
Imàjine:Vila Velha ES a partir do Convento da Penha.JPG|Na someja de ła sità de Vila Velha, ła pì abitada del Stato

La capidałe la xe ła sità de Vitória.

*Anchieta
*Aracruz
*Cachoeiro de Itapemirim
*Cariacica
*Colatina
*Domingos Martins
*Guarapari
*Ibiraçu
*Jaguaré
*João Neiva
*Linhares
*Nova Venécia
*Pancas
*Santa Teresa
*São Mateus
*Serra
*Vila Velha
*Venda Nova do Imigrante
*Castelo

## Gałeria de someje

Imàjine:PICO DO FORNO GRANDE.jpg|Piko de el Forno Grande, a el sentro-sud
Imàjine:Vista parcial de Colatina ES.JPG|Rio Doce, a el sentro de el stato
Imàjine:Visita à vale do rio doce - panoramio.jpg|Terminal de ła sosietà mineraria Vale, in'el porto de Vitoria
Imàjine:Parque Botânico em Sooretama, Linhares-ES, Brasil.jpg|Reserva de *Sooretama*, patrimonio ONUESC


## Nòte

## Altri prozeti

## Łinganbi foresti
Netesa urbana

ła **netesa urbana**, netesa intexa come "neto", l'è on servisio dato dai comuni de l'Itałia che el se ocupa inte el tore su scoase, difarensiada, e el neto inte łe strade.

El servisio el njien fato dai scoasari che i tołe su łe scoase de difarente tipo, co i camion, cusì come doparando i spasadori.

Sto servisio el połe esar jestio diretamente dai comuni traerso i so dipedenti o traerso na propia socetà parteçipada. Inte ła major parte dei caxi el servisio el njien dato a na axienda privada dopo ła gara de apalto fata dal comune.
Roure

**Roure** el xe on comun  de   173 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.

## Evołusion demogràfega

## Altri projeti
Piscina (TO)

**** el xe on comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Goiás

**Goiàs** (en portoghexe *Goiás,* [ɡo(j)ˈjas]) el ze un stato de el Brazil sentro-oriental.

I konfini i ze: a est co Braziłia, a est e sudest ko el  stao de Minas Žerais, a sudovest ko el Mato Groso de el Sud, a nordovest ko el Mato Groso, a nord ko el Tokantinis, a nordest ko el stao de Bahia.

## Zeografia fizega
A el est e ovest el altopian interno braziliano el ze traversà da sère inponenti ke łe separa el basin de el fiume Araguaia a ovest, da el alto basin de el *Tocantinis* a el sentro e da el basin de el San Franseko a est.

El fiume Araguaia, el seña el so konfin osidental, el fiume Paranaíba keło sudoriental.

Rente a i grandi fiumi łe se kata foreste de tipo tropegal, int'el altopian ła domina ła savana mista a ła boskaja.

## Zeografia umana
Łe risorse minerarie de oro, diamanti e nikel no łe ze ñankora adeguatamente desfrutae.

Łe risorse prinsipałi łe ze el arlevamento e ła coltivasion de tabako, sukaro, kafè e koton.

Ła so cavedal la xe Goiânia.

## Gałeria de someje

Chapada Veadeiros, Alto Paraiso GO - 40252529604.jpg|parco nasional de ła Capada de i Veadeiros, a nordest; patrimonio ONUESC
Corumbá.JPG|Corunbà, afluente de drita de el *Paranaíba*
Goiania (Panorama).jpg|panorama de Goiania
Largo_do_Jardim_ao_Largo_do_Rosário.jpg|sentro istorego de Goias, veca capital fin a el 1937; patrimonio ONUESC


## Varda anca
* Catalão
Paraíba

El **** el xe ono dei Stati de la federaxion del Braxiłe. La so cavedal la xe João Pessoa

## Varda anca
* Arara
Rio Branco

**Rio Branco** ła xe ła sità pì granda e ła cavedal del Stato del Acre che ła njien fora so łe rive del Rio Acre in Braxil.
Almissa

**** el xe on comun inte la rejon spałatin-dalmata che ła fa parte del stato de ła Croasia.

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Sałerno

**Sałerno** el xe un comune de 128&nbsp;537 abitanti inte ła provincia de Salerno.

## Evołusion demografega

## Note
Rejon de ła Lika e de Segna

La **rejon de ła Lika e de Segna** (croato: **Ličko-senjska supanija**) la xe na rejon de ła Croàsia oçidentałe che ła corisponde co le rejon storeghe de Liburnia e alla Morlacchia.

## Popołasion
La rejon de ła Lika e di Segna la xe la divixion aministrativa Croata co manco xente e manco densità de popołasion.

Sudivixion de ła popolasion in baxe de łe nasionałità. (dati segondo el censimento del 2001):

*croati 46.245 (86,15%)
*serbi 6.193 (11,54%)
*albanexi 110 (0,20%)
*boxniaghi 88 (0,16%)
*n.d. 509 (0,95%)

## Sità e comuni
La rejon la xe dividesta in 4 sità e 8 comuni, cuà soto metesti in lista

### Sità



### Comuni
Android 11

**Android 11** ła xe ła undaxexima version prinçipałe e la 18a version del sistema operadivo Android.
## Storego
La prima build de anteprima par i xviłupadori de Android 11 la xe sta lansada el 19 de febraro del 2020 par i Google Pixel suportai, o sia Pixel e Pixel XL.
La stabiłità del sistema operadivo Android 11 ła vegnarà dita verso zugno del 2020 e ła version finałe la garia da rivare entro el terso trimestre del 2020.
## Carateristeghe tecneghe
Le nove funsionalità de Android 11 DP1 łe ga dei mejoramenti par suportare i smartphone pieghevoli, 5G, Project Mainline e HEIF (che el sostituise łe GIF). 
Ghe xe anca on suporto par lì'autenticasion de łe ciamade STIR / SHAKEN e Google ga dito che ghe xe dei piani par ła creasion de na "sesion de conversasion dedicada inte el canpo de le notifeghe", la posibiłità de dare determinade autorixasion a łe aplicasion caxo par caxo (autorixa soło na olta).

## Lingambi foresti
Łitorałe-Carso

El **Litorałe-Carso**, o pì propiamente *Rejon Carsego-Costiera*, (ufiçalmente in sloveno *Obalno-kraška statistična regija*, in italian *Regione statistica Litorale-Carsica*) la xe una de łe 12 rejon statisteghe andove so ste cuà la xe divixa ła Xlovenia. .

## Note
Servisi tełevizivi in Veneto

I **servisi tełevixivi in Veneto** i xe dei servisi jestii da axiende privae par ła rejon Veneto, co alguni programi in lengua veneta, anca se ła majoransa de łe traxmision łe xe tute in lengua italiana.
### Elenco de Servisi tełevixivi in Veneto

* 7 Gold Telepadova
* Antenna Tre Nordest
* CafèTV24
* Canale 68 Veneto
* Canale Italia
* Eden Tv
* Radio Company
* Rete Veneta
* Serenissima Televisione
* Tele Alto Veneto
* TeleArena
* Telebelluno Dolomiti
* TeleChiara
* Telecittà
* TeleNordest
* Telenuovo
* Televenezia
* TV7 Triveneta Friuli Venezia Giulia
* TVA Vicenza
TVA Vicenza

**TVA Vicenza** ciamada anca in lengua veneta **TVA Vicensa**, ła xe na rete tełevixiva locałe privada, nata inte el 1978 col nome de Studio A (1978-1979), dopo modifegà in Studio TvA (1979-1980) e modifegà oncora in Tele Studio A (1980-1982) fin rivare al nome che deso ła ga. Ła xe na tełevixion de tipo jenerałista.
Mar Łìguro

El **Mar Łigure** el xe un basin del Mar Mediteraneo, ke el se trova intra łe koste osidentałi de ła penìxoła itałiana e kełe setentrionałi de ła Korsega.

Sevente ła OHI el xe definio ko sti limiti:

Sevente el Istituo Idrografego de ła Marina Itałiana el xe definio invese, a sudovest da na łinia da ła Ponta de Revełata, a ovest de Kalvi, ko Kao Ferato a est de Niza, mentre el confin sudoriental, el va intra Kao Korso e el promontorio de Pionbin, pasando traverso el Kanal de Korsega, ła Ìxoła de Elba e el Kanal de Pionbin.

In pasà el xe sta camà anca **Mar Łigustego**.

Ła so porsion pì setentrional ła forma el Golfo de Jènoa, keła meridional  el Golfo de Barati.

Intra łe so forme de el fondal pì inportanti ge xe na serie de Kanion sotomarini (Verde, de Taja, de Jènoa).

## Note


## Varda anca
* Mar Mediteraneo
* Mar Adriatico
* Mar Jonio
* Mar de Sardegna
* Mar Tireno
Kernel

alt=|destra|senza_cornice|258x258px
In **kernel** (pronunça IPA: [ˈkəːnəl]), in informadega, el costituise ła **ciave** de on sistema operadivo, o sia el software che el da on entrada segura e controłada de l'hardware ai procesi in execusion sol Computer.

Dato che i połe, inte el evenjensa, esarghine exeguii inte el steso momento pì de uno, el kernel el połe ver anca ła responsabiłità de darghe on tocheto de tenpo-machina (ciamà scheduling) e de entrada a l'hardware a ogni programa (ciamà multitasking).

## Descrision
Ok kernel no l'è saldamente nesesàrio par far ndare on computer. I programi i połe esar infati diretamente caricai e exeguii so la machina, senpre se i xviłupadori de ła stesa machina i ła fa in manjiera che no ghe serva el suporto del sistema operadivo.

Sta cuà la jera na modałità de funsionamento normałe dei primi computer, che i vegnea rexetai ogni olta che se ghea da exeguire on novo programa. Inte on segondo tenpo, alguni programi acesori come i program loader e i debugger i vegnea caricai e lansai da na memoria de na soła łetura, o memorixai so na memoria co se jera drio far le tranxision del computer da na aplicasion a n'altra: sto cuà i ghea formà ła baxe de fato par ła creasion dei primi sistemi operadivi.

N'altra situasion andove saria mejo che no ghe fuse el sistema operadivo, l'è par exenpio inte i microcontrołori minimalisti. L'entrada direta al kernel da parte de on uxuario/aministradore el połe esar fato in modalità user mode o kernel mode.

## Note
Scheduler

El **scheduler** (da l'inglese *to schedule* leteralmente "metare in lista", o sia "pianifegare", in veneto ***pianifegadore*** o *jestore de proçesi*), in informadega, l'è on conponente de on sistema operadivo o sia on programa che buta drento on algoritmo de *scheduling (in Veneto* algoritmo di pianifegasion*)* che co on insieme de richieste de entrada a na rixorsa (tipicamente l'accesso al proçesadore da parte di un proceso da eseguire), el stabiłise on ordinamento tenporałe par l'execusion de ste richieste, dandoghe priorità a chełe che łe rispeta determinai parametri segondo na serta *pułitega de scheduling*, in manjiera da otimixar l'entrada a sta rixorsa, faxendo in manjiera che el servisio vosuo o pì senpliçemente l'istrusion dàda, ła riesa.

L'atension dàda a alguni parametri pì tosto che altri, difarensia ła cusì ciamada **pułitega de scheduling** drento a ła *jestion dei proçesi* dandoghe vita a coe di priorità: par exenpio el scheduler el połe exeguir łe domande in baxe al ordine che łe riva (FIFO), o se no darghe preçedensa a chełe che łe dopara par manco tenpo ła rixorsa (SNPF); parò połe existare anca pułiteghe che łe se baxa so prinçipi statisteghi par ordinar łe richieste in manjiera da otegner on rixultà otimałe.
Hrastnik

**** el xe on comun de ła rejon statistega de Sava Sentrałe che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Fonołozia

La **fonołoxia** la xe na soto-disiplina de ła lenguistega che ła studia i sistemi de soni ("sistemi fonołoxeghi") de łe lengue del mondo. Pì in particołare ła fonoloxia la se ocupa de come i soni lenguisteghi (foni) i sia doparai in manjiera contrastante (o sia par diferensiare signifegai) e da ła conpetensa che i parlanti i ga inte i rivardi del sistema fonołoxego de ła propia lengua.

In xenare el termina "fonoloxia" l'è anca doparà par riferirse al sistema fonoloxego steso de na determinada lengua, intendendo co fonoloxia una de łe parti de ła gramadega de cheła lengua. S

Cofà ła fonoloxia ła studie łe rełasion tra foni inte i sistemi fonoloxeghi, ła fonetega la se inconçentra inte el studio fixego de sti cuà. La fonoloxia no ła va confondesta co ła grafemega, che invece la studia i sistemi de scritura e da ła rełasion co i sistemi fonoloxeghi de łe lengue che scrive.

## Note
Arlechin

thumb|right|200 px|'''Arlechin'''
**Arlechin** (en itałian: *Arlecchino*; in bergamasco: *Arlequì*) el xe na màscara de ła comedia de l'arte nasesta a Bergamo su influso fransexe, che gavaria vudo orìxene inte ła metà del XV sècoło. Ła xe considerà ła pì antica màscara de Carnevałe.

## Etimołogia
El nome Arlechin el xe de orixene germànica e el vołe dire "re de l'inferno" (ted. *Höllekönig*).

## Storia
El personajo de Arlechin el xe nasesto inte ła metà del XV sècoło, cuando el atore Alberto Naselli, orixenario de Bergamo, che gaveva meso insieme ła figura del servo siòco Zanni con figure demoniache frasexi. 'Sto genera de figure le zera xà 'stà mensionà inte el XII sècoło da Orderico Vitale in *Historia Ecclesiastica*, dove se parla de na fameja de defunti de nome Herlechini.

## Carateristiche
El personajo de Arlechin el indosa un vestito co ronbi de tanti cołori (roso, vèrde, xało e axuro) el ga in testa un capèło bianco e el ga in man un "batocio".

Secondo ła tradision, el xe particołarmente dispetoxo.

## Arlechin inte ła cultura de masa

### Pitura
* *Arlechin a ło spècio* el xe un cuadro de Pablo Picasso del 1923

## Note


## Altri projeti
Val Łiona

**Val Łiona** el xe on comun de 3084 abitanti de ła provincia de Vicensa.
El xe stà istituìo il 17 febbraio 2017 da la fuxion de i comuni de Grancona (co frasion San Gaudenzio e Spiazzo) e San Zerman dei Bereghi (co frasion Campolongo e Villa del Ferro). El municipio el xe in località Pederiva.

El nome el vien dal fiume Liona che el score longo el teritorio del comun.

## Evo&#322;usion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Colcerexa

**Colserexa**,  el xe on comun de  abitanti de ła provincia de Vicensa in Vèneto.

El xe stà istituìo el 20 de febraro 2019, da ła fuzion dei preçedenti comuni de Mazon e Molvena.

## Storia

## Evo&#322;usion demografega

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Luziana Conco

**Luziana Conco**, in itałian *Lusiana Conco* in cinbro *Lusaan Kunken*, el xe un comun de ła provincia de Vicensa in Vèneto.

## Storia

## Evo&#322;usion demografica
Valbrenta

**Valbrenta** el xe un comun de ła provincia de Vicensa in Vèneto.
Istituìo inte el 2019, el xe el fruto de la fuxion de i ex comuni de Campolongo sul Brenta, Cismon del Grappa, San Nazario e Valstagna. El xe un comune sparso co sede ne la fraxion Carpanè.
## Storia

## Evo&#322;usion demografica
Pieve de el Grapa

**Barbaran Mosan** el xe on comun de ła Provincia de Trevixo en Vèneto.
## Storia

## Evo&#322;usion demografica
Borgo Valbełuna

**Borgo Valbełuna** el xe on comun de ła provincia de Belun in Vèneto.

## Storia

El ze sta fondà inte el 2019 fondendo i Comuni de Trichiana, Mel e Lentiai.

Durante el Governo Draghi do abitanti de sto Comune ze deventai ministri: Federico D'Incà ai Raporti col Parlamento e Daniele Franco a l'Economia.

## Evo&#322;usion demografica
Organizasion Mondiałe del Turismo

L**'Organixasion mondiałe del torismo** (*UNWTO* ła xe ła sigla ufiçałe in inglexe de *United Nations World Tourism Organization*) ła xe na ajensia speçałixada de łe Nasion Unìe co sede a Madrid, che ła se ocupa ła trabaca inte el canpo del coordinamento de łe pułìteghe toristeghe, par promovare el xviłupo de on torismo responsàbiłe e sostegnibiłe.

Al 2018, rixulta parteçiparghe 158 stati menbri, 6 menbri asoçai e pì de 480 menbri afiołai in raprexentansa del setore privà, del torismo scołastego e de educativo, de łe istitusion locali de promosion toristega.

## Storego
Xà dal 1934 ghe jera l'Union internasionałe de łe organixasion toristeghe ufiçałi de propaganda (IUOTPO, da l'inglexe International Union of Official Tourist Propaganda Organizations). Dopo la segonda guera mondiałe, se ghea deçidesto de sostituire sta organixasion, cusì che inte el 1947 xe nasesta ła Union internasionałe de łe organixasion ufiçali de viajo (IUOTO, da l'inglexe International Union of Official Travel Organizations), e ła so prima asenblea costitudiva ła xe sta fata inte L'Aia. La sede de l'organixasion, tenporaneamente, la jera sta verta a Londra, inte el Regno Unìo. L'ano dopo la IUOTO ła ga otegnesto el statuto consultivo de l'ONU. Intrà el 1948 e el 1957 xe stae creae anca łe comision rejonałi.

Inte el 1951 l'organixasion se trasferise a Xinevra, andove ła restarà là finmente al 1975. Inte el 1970 on'Asenblea xenerale straordinaria de la IUOTO ła se ghea riunio inte ła Sità del Mèsego e ła tołe el statuto de l'organixasion mondiałe del torismo, che ła se riunise par ła prima olta a Madrid inte el 1975. La cavidałe spagnoła ła divegnarà ła sede ufiçałe dal 1° de xenaro de l'ano dopo.

Inte el 2003 ła xe sta aprovada la trasformasion de l'organixasion in na ajensia speçałixada de łe Nasion Unìe, che dopo sta deçixion, ła sigla de ła organixasion ła xe sta canbiada inte el 2005 in UNWTO.

## Segretari xenerałi

* 1975 - 1985:  Robert Lonati
* 1986 - 1989:  Willibald Pahr
* 1990 - 1996:  Antonio Enríquez Savignac
* 1998 - 2008:  Francesco Frangialli
* 2008 - 2018:  Taleb Rifai
* 2018 - ‘in carega’:  Zurab Pololikashvili

## Notasion


## Voxe corełade
* Organixasion de łe Nasion Unie
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Barbaran Mosan

**Barbaran Mosan**, (nome ufisial in italian *Barbarano Mossano*) el xe on comun di  abitanti de ła provincia de Vicensa in Vèneto, istituìo co Leje Rejonałe el 17 febbraio 2018 e el xe nato da ła fuxion dei comuni de Barbaran Visentin e Mosan.

## Evo&#322;usion demografega

## Notasion


## Jemełaji
* Caronno Pertusella 

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bohinj

**** el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Distreto de Spittal an der Drau

El **** l'è uno dei distreti de l'Austria drento al land de ła Carinsia.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Łéngua grega antiga

El **grego antigo** la xe na lengua che ła fa parte de ła fameja de łe lengue indoeoropee, parlada in Gresa intrà el IX secoło a.C. e VI secolo d.C. Sta lengua la se scrive co l'alfabeto grego e ła pasa el periodo arcàego (su par xò dal IX secolo a.C. al VI secolo a.C.), il periodo clasego (su par xò dal V secolo a.C. fin al IV secolo a.C.) e el perìodo ełenìstego (dal III secolo a.C. al IV secolo v.C.).

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Deutsch-Griffen

**** el xe on comun del Distreto de Sankt Veit an der Glan che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Gaiola

**** el xe un comun inte la provincia de Cuneo chel fa parte de la rejon Piemonte

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Hermagor-Pressegger See

**** ła xe na sità del Distreto de Hermagor che el fa parte del land de ła Carinsia en Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Sporting CP

315x315px|right
El **Sporting Clube de Portugal**, conosuo mejo come **Sporting CP**, el xe on club połisportivo portoghexe, de Lisbona fondà inte el 1906 nota par ła so sesion de bałon. De fati st'ultima ła xe na miłitante de ła masima serie del Canpionà Portoghexe de bałon e ła xe una de łe tre grande scuadre del bałon portoghexe. La xe la tersa scuadra portoghexe par numaro de trofei vinti, drio al Benfica e Oporto. La ga vinto 18 titołi nasionałi, 4 titołi de Campeonato de Portugale, 2 cope de Lega, 8 supercope nasionałi e 1 copa de łe cope. I colori che costuma a ła scuadra i xe el bianco e verde.

## Xugadori pi famùsi

* Cristiano Ronaldo
* Luís Figo

## Palmares
* **[[Primera División de Portugal]] - 21**
: 1940–41, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54, 1957–58, 1961–62, 1965–66, 1969–70, 1973–74, 1979–80, 1981–82, 1999–2000, 2001–02, 2020/21, 2023/24, 2024/25.
* **Copa de Portugal - 17**
: 1940–41, 1944–45, 1945–46, 1947–48, 1953–54, 1962–63, 1970–71, 1972–73, 1973–74, 1977–78, 1981–82, 1994–95, 2001–02, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2018–19.
* **Supercopa de Portugal - 8**
: 1982, 1987, 1995, 2000, 2002, 2007, 2008, 2015.
* **Copa Liga de Portugal - 2**
: 2017–18, 2018–19.
* **Campionato de Portugal (1921-1938) - 4**
: 1922–23, 1933–34, 1935–36, 1937–38.
* **[[UEFA Cup Winners Cup]] - 1**
: 1963–64.

## Ligadure forèste
* Sito Ufficiałe
Adatamento

[miniatura|237x237px|On exenpio de adatamento so on [Oxei|oxeo]]
El termine **adatamento** en biołoxia el se rifarise a ła posibiłità dei organixmi viventi de canbiare i propri proçesi metaboleghi, fixioloxeghi e conportamentali, faxendo in manjiera che i posa adatarse a łe condision de l'anbiente andove che i vive.

Inte el particołare, l'adatamento l'è riferio ai modifegamenti de na strutura anatomega o on proçeso fixioloxego o on tratto comportamentale de on organixmo chel se ga evołùo inte on çerto tenpo come efeto de ła selesion nadurale, en manjiera da aumentare el  suceso riprodutivo del organixmo in cuestion (inte łe determinae condision anbientałi andove el organixmo el xe).

L'adatamento el połe esare pì forte e efiçente in diverse situasion, in baxe a łe çircostanse, par exenpio inte el procurarse e/o doparare rixorse fondamentałi come aria, luxe, acua e magnare, permetare de esare boni de sofrire determinae condision fixeghe difiçiłi come łe base tenperadure e ła mancansa de łuxe o inparare a esar boni de difendarse da on predadore.

## Notasion
L'amica geniale (serie tełeviziva)

***L'amica geniale*** ("L'amiga zeniałe"), conosuda anca co el titoło inglexe *My Brilliant Friend*, ła ze na serie tełeviziva ìtało-americana produsesta dal 2018 da Rai Fiction e  HBO e traesta da l'omònima serie de romansi de Elena Ferrante. Ła serie, dirizesta da Saverio Costanzo e Alice Rohrwacher, ła ga par protagoniste Margherita Mazzucco, Gaia Girace, Elisa del Genio e Ludovica Nasti; altri interpreti prinçipałi xe Giovanni Amurra, Francesco Serpico, Valentina Acca, ecc.

De ła serie, ze stà produzeste 3 stajon, conposte da 24 epizodi (8 par stajon), n'altra la ze in preparasion. Ogni stajon la ze traesta da ognuno de i 4 romansi che i conpone la serie leteraria.

I primi 2 epizodi i ze 'ndà in onda in prima vizion su HBO el 18 novenbre 2018 e in ciaro u Rai 1 el 27 de novenbre 2018.

Oltre che in Itàlia e inte i Stati Unii, la serie ła ze stà trasmesa anca in Belzo, Finlandia, Fransa, Zermania, Spagna, Paexi Basi e Svesia e ła ga riçevudo vari premi e nomination in difarenti  festival çinematogràfeghi.

## Trama
La storia conta de l'amicisia (talvolta conflituałe) de Elena Greco dita "Lenù" co Raffaella Cerullo dita "Lila", che łe se ga conosude inte i ani çincuanta cuando che le zera oncora do toxete che le abitava e un rion de Nàpołi.

## Produsion
* Ła serie ła xe sta girà a Nàpołi, Caxerta, Ischia, Gaeta e Pixa
* Inte la version trasmesa da Rai 1 xe stà parsialmente censurà de łe sene 'ndà inves in onda su HBO

## Epizodi

## Ascolti

### Itàlia
La seconda stajon ga rejistrà na mèdia de ca. 6.500.000-7.000.000 de tełespetadori, rizultando el programa pì visto in ognuna de łe setimane tra el 7 de febraro e el 5 de marso 2020.

## Premi e nomination (lista parsiałe)
* 2019: Golden Nymph al Festival del Cinema de Montecarlo come mejo serie TV dramàtica
* 2019: Prèmio Flaiano
* 2019: Nomination ai Gotham Independent Film Awards
* 2019: Nomination ai Critic Choice Awards come mejo serie TV dramàtica
* 2019: Nomination al Magnolia Award al Festival del Cinema de Shanghai come mejo serie TV straniera
* 2019: Nomination al Peabody Award

## Note


## Ligambi esterni
*  My Brilliant Friend so HBO
* L'amica geniale so RaiPlay
* Scheda de  L'amica geniale so l'Internet Movie Database
L'amica geniale

* *** [[L'amica geniale (serie de romansi) |L'amica geniale]] *** - serie de romansi scrita da Elena Ferrante
* *** [[L'amica geniale (romanso) |L'amica geniale]] *** - primo romanso de l'omònima serie
* *** [[L'amica geniale (serie tełeviziva) |L'amica geniale]] *** - serie tełevixiva trata da l'omònima serie de romansi
Venetismo (łéngua)

Co **venetismo** intendemo le parole de la lengua veneta che xe stae ciapae da altre lengue.

## Esempi de venetismi
### Lombardo
El nùmaro pì grando de venetismi se pol catar inte le variante orientali del lombardo, soratuto el bressan e'l trentin ocidental. Par el bressan la rason la xe dovua a la longa dominasion venesiana; par el trentin, invesse, par la forte influensa lenguistica del veneto de i ultimi desenni (che la parte da Trento par rivar inte le vali pì lontane).

Qua da basso, na serie de venetismi rivai inte el lombardo, scrivui in grafia milanexe:
*Marengon (vec. marangon)
*Piron (vec. piron)
*Òcio [pr: òciu] (vec. ocio)

### Italian
*Arsenale (vec. arsenal)
*Ballottagio (vec. balota)
*Cantiere (vec. cantier)
*Cargo (vec. mi cargo)
*Ciao (vec. s'ciao)
*Ditta (vec. dita)
*Gazzetta (vec. gazeta)
*Giocattolo (vec. zogatolo)
### Grego
Anca i venetismi presenti inte el grego i xe dovesti a la dominasion de la Serenissima su bona parte del teritorio de la Morèa.
*Marankós (marangon)
*Velùdho (veludo)
*Karékla (carega)

## Voxi corelae
*Lombardismo
*Italianismo
Distreto de Pinzgau

El **** l'è uno dei distreti aministradivi de l'Austria, drento al Stato Sałisburghexe.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Göriach

**** el xe on comun del Distreto de Lungau che el fa parte del del stato Sałisburghexe en Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Mittersill

**** ła xe on sità del Distreto de Pinzgau che el fa parte del del stato Sałisburghexe in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Jornałe

thumb|
El **jornal** el xe 'na publicasion periodega de avegnimenti prexentai inte ła forma de articołi rełativi a un determinà periodo, normalmente el xorno, da el cual el ciapa el nome.

On **quotidiàn** el xe na publicasion periodega informativa publicada ogni dì. Co ła tełevixion e ła radio ła costituise uno dei pì grandi strumenti informativi del nostro tenpo.
Dała seconda metà del 1900 tante inprexe editoriałi i publica jornałi che, setimanalmente, i ałega al quotidiàn 'na rivista in carta patinata, che ła pol essar de contegnùo generałista opùr monotematego.

## Varda anca
* Giornałista
* Fumeti
Morfołozia (lenguìstega)

La **morfołoxia** (da ła lengua greca vecia *morphé* "forma" e *lògos* "discorso"), ła xe cheła parte de ła gramadega o de ła lenguistega che ła ga el fin del studio de ła strutura gramaticałe de łe parołe e che łe clasifega e ghe dà na apartenensa a determinae categorie come el nome, pronome, verbo, ajetivo e łe forme de ła flesion, come ła coniugasion (par i verbi) e ła declinasion (par i nomi), destinguendose da ła fonołoxia, da ła sintasi e dal lesego. In pì ła indaga i mecanixmi, come łe unità senpliçi che łe se organixa in significai pì conplesi, o sia łe parołe.

Inte ła gramadega tradisionalłe, ła morfołoxia ła studia ła forma de łe parole, come ła flesion e ła derivasion. Inte ła lenguistega moderna, ła morfoloxia ła studia ła strutura de ła parola e ghe descrive łe difarenti forme che łe parołe łe ciapa a segonda de łe categorie de numaro, de xenare, de modo, de tenpo e de persona.

## Notasion
Sintasi

__HIDDENCAT__

La **sintasi** o **sintatega** (dal greco σύνταξις, *sýntaxis*, "asociasion, organixasion")  ła xe ła branca de ła gramadega e de ła lenguistega che ła studia i difarenti modi andove i codaxi dei lenguaji i se unise intrà lori par formar na propoxision.

## Tipi de sintasi
Ghe xe do tipi de sintasi:

* cheła de ła fraxe sénplega, o sia l'anałixe lòxega de ła propoxision
* cheła de ła fraxe conplesa, o sia l'anàłixe lòxega del perìodo.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Distreto de Graz-Umgebung

El **** l'è uno dei distreti de l'Austria drento al land de ła Stiria.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Fehring

**** ła xe na sità del Distreto de Südoststeiermark che el fa parte del del stato de Stiria in Austria

## Evołusion demografica
100px

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Skopje

**Skopje** (*Скопје* in alfabeto çiriłego; *Shkupi* in albanexe, *Üsküp* in turco, *Σκόπια/Skópia* in Greco; *Scopia* in rumen) ła xe ła cavedal de la Macedonia del Nord, prima sità de ła republega par popołasion co ben 700.000 abitanti (2007).
Skopje ła xe conponesta da diexe comuni. Co pì de on cuarto de ła popołasion del Paexe, el xe el çentro pułitego, culturałe, economego e academego de ła nasion. Conosua inte l'epoca dei romani col nome de Scupi, ła sità ła se ga xviłupà dopo ła Seconda guera mondiałe in manjiera rapida, ma sta cresita ła xe finia inte el 1963, co ła xe sta teatro de on teremoto.

Skopje ła se cata drio el corso del fiume Vardar e so una de le strade prinçipałi dei balcani intrà l'Eoropa Sentrałe e Atene. L'è on çentro prinçipałe de algune endustrie, come cheła metalmecanega, chimega, tesiłe, ma ła ga subio tanti fałimenti dal 1991.


## Conpoxision de ła socetà
Inte el censimento del 2006 la popołasion de Skopje ła jera de 668.518 persone
### Menoranse etneghe
* Maçedoni: 338.358 (66,75% de ła popołasion)
* Albanexi: 103.891 (20,49%)
* Rom: 23.475 (4,63%)
* Serbi: 14.298 (2,82%)
* Turchi: 8.595 (1,70%)
* Bosniaghi: 7.585 (1,50%)
* Vałaghi: 2.557 (0,50%)
* Altri: 8.167 (1,61%)
## Xemełaji

* 
* 

## Xente da Skopje
* Santa Terexa de Calcuta

## Note
Portable Document Format

El **Portable Document Format** (pì conosuo come **PDF**) l'è un standar verto pal scanbio de documenti eletroneghi. El suporta documenti testo, imajini, ełementi grafeghi, lingambi, ełementi 3D, video, audio e tanti altri suporti minori.. El PDF el ga l'estension file col steso nome *.pdf*. 
L'è sta xviłupà da Adobe Systems inte el 1993 in orixane "sarà" co un formato propietario supotà dal pacheto software Acrobat di Adobe par grafeghi e editori profesionisti.

## Varda anca
* Booklet dizitałe
Arzl im Pitztal

**** el xe on comun del Distreto de Imst che el fa parte del del stato de Tiroło in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Viola Carofalo

**Viola Carofalo** (Napoli, 30 de zugno 1980) ła xe na pulitega italiana, portavoxe e leader de Podere al Popoło.

## Biografia
La xe laureada in fiłoxofìa e ła gà ciapà el so primo dotorato en riçerca inte el 2008 a l'Università dei Studi de Napułi "Federico II" e el segondo inte el 2012 a l'Università dei Studi de Napołi "L'orientałe". Inte el 2013 ła ga publicà el so primo libro sol pensiero de Frantz Fanon.

## Publicasion

* Viola Carofalo, *"Fanon. Lo spettro negro"*, La Casa Usher, Florence, 2013
* Viola Carofalo, *"Un pensiero dannato: Frantz Fanon e la pułìtega del riconoscimento"*, Mimesis, Milan-Udine, 2013,
* Viola Carofalo, *"Le due città: metropoli e identità mutanti"*, Università degli Studi di Napoli "L'Orientale", Napoli, 2015,
* Viola Carofalo, *"Frantz Fanon: dalla liberazione dei popoli alla liberazione dell'Uomo!"*, Hachette, Milan, 2016, ISBN 
* Viola Carofalo, *"Dai più lontani margini: J.M. Coetzee e la scrittura dell'altro"*, Mimesis, Milan-Udin, 2016,

## Linganbi foresti
Don Matteo

***Don Matteo*** ła xe na serie tełevixiva ìtałiana ideà da Enrico Oldoini e prodota dal 2000 da Lux Vide e Rai Fiction. Protagonista inte el roło de Don Matteo, xe l'atore Terence Hill; altri interpreti prinçipałi xe Nino Frassica, Nathalie Guetta, Francesco Scali, Flavio Insinna, Simone Montedoro, Maria Chiara Giannetta, Maurizio Lastrico, Caterina Sylos Labini, ecc.

De ła serie, xe sta prodote 12 stajon, par un totałe de 255 epixodi.

I  primi do epixodi intitołà Lo straniero e Una banale operazione łi xe 'ndà in onda par ła prima volta so Rai 1 el 7 de genaro 2000.

## Trama
Don Mateo (Terence Hill) el xe un prete che el vive in Unbria (prima a Gubio e dopo a Społeto) insieme a ła perpetua Natalina (Nathalie Guetta) e al sagrestan Pippo (Francesco Scali): 'vendo un gran intuito par risolvere i caxi de omicidio, el dà na man ai carabinieri del posto (comandà ne el corso dei ani dal Cap. Flavio Anceschi, dal Cap. Giulio Tommasi e dal Cap. Anna Olivieri), in particołare al so amigo, el maresiało Antono Cecchini (Nino Frassica) co el cuałe el se trova par de łe partìe de scachi.

## Produsion
* Ła serie ła xe sta girà a Gubio fin a l'otava stajon, mentre, a partire da ła nòna stajon, ła vien girà a Społeto

## Epixodi

## Premi e nomination (lista parsiałe)
* 2002: European Producer Award al Festival del Cinema de Montecarlo a Lux Vide e Alessandro Jacchia

## Serie ispirà a Don Matteo
* Don Matteo ga ispirà ła serie tełevixiva połaca *[[Ojciec Mateusz]]*, prodota dal 2008 e co protagonista Artur Żmijewski

## Note


## Ligambi esterni
* Scheda de Don Matteo so l'Internet Movie Database
Un passo dal cielo

***Un passo dal cielo*** ła xe na serie tełevixiva ìtałiana ideà da Enrico Oldoini e prodota dal 2011 da Lux Vide e Rai Fiction. Protagonisti de ła serie xe Enrico Ianniello, Terence Hill e Daniele Liotti; altri interpreti prinçipałi xe Gianmarco Pozzoli, Gaia Bermani Amaral, Rocío Muñoz Morales, Pilar Fogliati, Francesco Salvi, Claudia Gaffuri, Gabriele Rossi e Katia Ricciarelli.

De ła serie, xe sta prodote 6 stajon, par un totałe de oltre 80 epixodi.

I  primi do epixodi intitołà *Lo spirito del lupo* e *Il fantasma del mulino* łi xe 'ndà in onda par ła prima volta so Rai 1 l'11 de apriłe 2011.

Oltre che in Itałia, ła serie ła vien trasmesa in Bulgaria, Romania, Slovenia, Ungaria e Xermania.

## Trama
El comisario de połisia Vincenzo Nappi (Enrico Ianniello) el xe stà trasferìo da ła so sità nadałe Nàpołi a San Candido, in Alto Adexe: inte ła caxerma el se trova a lavorare a fianco a fianco de ła guardia forestałe, comandà daprima da Pietro Thiene (Terence Hill) e dopo da Francesco Neri (Daniele Liotti), che łi vive in na capana so el Lago de Braies e che łi ło iuta a risòlvere i caxi de omiçidio che avien so el pòsto.

## Produsion
* Ła serie ła xe sta girà tra San Candido, Łago de Braies (location prinçipałi), Dobiaco e Dołomiti vènete

## Epixodi

## Distribusion
* *Un passo dal cielo* (Itałia)
* На крачка от небето ('Na kračka ot nebeto*; Bulgaria)
* *Omul padurilor* (Romania)
* *Gorski čuvaj* (Slovenia)
* *Alpesi őrjárat* (Ungaria)
* *Die Bergpolizei - Ganz nah am Himmel'' (Xermania)

## Note


## Ligambi esterni
* Scheda de Un passo dal cielo so l'Internet Movie Database
Innere Stadt

El **** ( in Veneto *Sità interna*); el xe el primo dei vìntitrè distreti de Viena in Austria. El corisponde al çentro storego de Viena.
## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Distreto de Bregenz

El **** el xe uno dei distreti aministradivi de l'Austria, drento al Stato del Vorarlberg.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Liesing (Viena)

El **** el xe el vìntitreexemo e ultimo dei distreti de Viena in Austria.
## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Feldkirch

**** ła xe na sità inte el Distreto de Feldkirch che el fa parte del stato Vorarlberg in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Lustenau

**** el xe on comun marcà del Distreto de Dornbirn che el fa parte del stato Vorarlberg en Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Distreto de Eisenstadt-Umgebung

El **** l'è uno dei distreti de l'Austria drento al land de ła Burgenland.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Klingenbach

**** el xe on comun del Distreto de Eisenstadt-Umgebung che el fa parte del del stato de Burgenland in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Jennersdorf

**** ła xe na sità del Distreto de Jennersdorf che el fa parte del stato de Burgenland en Austria

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Deutschkreutz

**** el xe on comun marcà inte el Distreto de Oberpullendorf, che el fa parte del stato del Burgenland in Austria

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Cavea

[miniatura|La division in settori della cavea al [Colosseo]]

La **cavea** (inte el senso latin de "cava") o anca dito **koilon,** el xe ze l'union de łe scainae (dividesto in setori) de on anfiteatro o de on teatro clasego, andove che se sentava i spetatori par vardare łe raprexentasion, xughi o altri intrategnimenti.

In orixane parò, inte ła antica Roma, ła Cavea ła jera cheła parte sconta dei anfiteatri, andove vegnea mese łe gabie de łe fiere, par dopo doparare sto nome anca pal posto dato al publego.

Ghe jera na divixion par clase sociałe e łe divixion łe ciapava el nome in ”*ima*”, ”*media*” e ”*summa cavea*”, che rispetivamente i ghe spetava al rango senatorio (in prima fiła) e de rango ecuestre, ła clase intermedia, e i plebi.

La cavea ła se poxava sora a łe *[[Vomitorium|vomidorie]]*, che ghe se podeva ndar drento dal anbułagro chel fea el jiro tuto intorno al stabiłe.

Inte ła majorìa dei caxi, se ła cavea ła ga forma de on ełise, se catego davanto a on antiteatro.
Łago de Braies

thumb|right|320 px|El Łago de Braies co ła cexeta de Santa Maria
El **Lago de [[Braies]]** (en itałian: *Lago di Braies*; in todesco: *Pragser Wildsee*) el xe un lago alpin de l'Alto Adexe, in Itàlia, situà inte łe Dołomiti de Braies, in Val Pusteria. Co na superfise de 0,31 kmq, el xe el pì grando lago de łe Dołomiti.

## Zeografia

### Cołocasion
El lago de Braies el se cata a 97&nbsp;km da Bolzan e a 12&nbsp;km da Villabasse .

### Dimension e teritorio
El lago el se cata a na altitudine de 1.496 m.s.l.m

El xe longo 1,2&nbsp;km e el xe largo tra i 300 e i 400 m. El ga na profondità mèdia de 17 m e na profondità màsima de 36 m.

## Xiołoxia
El lago el xe nata in sèguito a na frana.

## Lejenda
Secondo ła lejenda, el lago de Braies el se gavaria formà dopo che dei çercadori de òro gavaria verto de łe fontane par poder scondere el botin prima che el vegnese derubà da i pastori locałi.

## El Lago de Braies inte ła cultura de masa
* El lago de Braies el xe una de łe prinçipałi location de ła serie tełevixiva de Rai 1 *[[Un passo dal cielo]]*: sol lago, se cata ła caxa gałejante, do che vive el comandante de ła Guardia forestałe del posto (interpretà da Terence Hill e da Daniele Liotti)

## Note


## Altri projeti
Criptoportego roman (Vicensa)

right|200px
El **criptoportego roman de Vicensa** el xe on criptoportego de l'antica *Vicetia* (uncò ciamada Vicensa), de ła fin del l secolo a.C. Al criptoportego, conservà in bone condision, se ghe va drento da l'entrada che ghe xe inte ła Piasa del Domo.

El criptoportego el xe sta doparà almanco fin al IV secoło, prima come posto par rinfrescarse, dopo come posto andove conservare el magnar.

L'è el exenpio mejo conservà de criptoportego roman de posto andove vivare che ghe xe a nord del Po.

## Note
Teatro Berga

destra|302x302px

El **Teatro Berga** (o **Teatro di Berga**) el jera el teatro roman de Vicensa, ła romana *Vicetia*, chel jera inte na xona de ła del fiume Retrone, che uncò el fa parte del çentro storego de Vicensa, inte el steso posto intrà contrà Santi Apostołi, Piaseta San Giuseppe, contrà Porton del Luzzo, Piaseta Gualdi, contrà del Pozzetto e contrà Lioy, co ła cavea voltada verso sud e ła sièna verso nord. En particołare, el percorso de contrà Porton del Luzzo el segue el andamento çircołare del perimetro fora de ła cavea del teatro.
Gablitz

**** el xe on comun marcàdel distreto de Wien-Umgebung che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Pornhub

**Pornhub.com** el xe on sito web canadexe de *pornographic video sharing* (o sia de libara condivixion de materiale video pornogràfego) de ła fameja del Porn 2.0, tanto rente inte ła dispoxision a YouTube.

Le sedi legałi e ła sede prinçipałe łe xe a Montréal, in Canada.

## Note
Distreto de Eferding

El **** l'è uno dei distreti de l'Austria drento al land de l'Alta Austria.
## Comuni

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Roßbach (Austria)

**** el xe on comun del distreto de Braunau am Inn che el fa parte del stato de ła Alta Austria in Austria. DO tersi de teritorio xe fato de teritori agricoli e st'altro terso de boschi

## Evołusion demografica
Chive vive squaxi 1000 abitanti.

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Tore de łe Bebe

La Tore de łe bebe e el Lido de Foson i xe do siti archiołoxeghi intrà i veci confini dei teritori de Venesia e Padoa. Sti siti i servìa come presidio miłitare de confin, costruio da łe origini della Serenisima e fin al 1380, ano de ła guera de Cioxa contro Xenoa.

I do siti i se połe locałixare intrà ła xona de Brondoło, inte el confin intrà el comun de Cavàrzere, Cavaneła d'Adexe e Conche (st'ultime łe xe frasion de Cióxa). La Tore de łe Bebe el jera on casteło stratexego par Venesia, parché el controłava i xbochi de na rama del Brenta, el vecio *Medoacus Minor*, che el ndava a xbocare inte ła Łaguna de Venesia.
Robotega

__HIDDENCAT__

[miniatura|351x351px|Robot doparai inte łe [Endustria|endustrie]]
La **robotega** ła xe na branca de ła enxegnaria che ła costruise, projeta e studia i robot e tuto chel che xe rełasionà co st'ultimi. La robotega ła ga el fin de costruir machine che łe sia bone de far conpiti ripetidivi, speçifeghi e che i vołe masima cura inte i particołari, conpiti pericołoxi e talvolta no fatìbiłi da l'omo, anca soło par ła rapidità inte el trabaco che i robot i połe vere a difarensa de l'omo, in manjiera automatega çercando senpre de riprodure ła man de l'omo. La robotega ła deriva da altre disipline come ła matemàtega, fixega, informadega, ełetronega e altre.

## Etimołoxia
El termine "robot" el xe sta conjà inte el 1921 dal scritore çeco Karel Čapek da ła paroła çeca Robbota, che signifega servitù o laoro forsà. Dopo ani, xe sta conjà anca ła paroła Robotega dal chimego e scritore de fantasiensa Isaac Asimov, che ła definise ła siensa che studia i robot.
## Storego
Inte el 1948, Norbert Wiener el ghea formułà i prinçipi de ła cibernetega, che ła xe ła baxe de ła robotega pratega.

In 1948, Norbert Wiener formulated the principles of cybernetics, the basis of practical robotics.
El primo robot conpletamente autonomo, el xe vegnuo fora inte ła segonda metà del XX secoło. Di fati el primo robot dijitałe programabiłe, el xe sta instałà inte el 1961 par tirar sù tochi de metało de bojo da on presofuxion par dopo poxarli uno de fianco a che l'altro. Robot industriałi e comersałi ad dì de oncò i xe tanto difondesti e i vien doparai par farghe far laori pì curai rispeto a l'omo, esendo pì fidabiłi e faxendo risparmiare schei. I robot i xe doparai inte i laori pericołoxi par l'omo, o prinçipalmente, i njien doparai inte ła produsion, asenblamento, inbałamento, miniere, trasporti, esplorasion spasiałi, chirurgia, sicuresa e altre atività.

## Note
Eferding

**** ła xe na sità del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria

## Evołusion demografica

## Altri projeti

## Łigadure foreste
Numaro conpleso

Un **nùmaro conpleso** el xe un numaro che xe fato de na parte reałe e de na parte *imajinaria*, e che se poł scrivare come x+iy. i ła se ciama *unità imajinaria*, e invese x e y łi xe nùmari reałi. I nùmari conplesi łi sta so un insieme che se ciama \mathbb{C} e tuti i nùmari reałi i xe anca nùmari conplesi (senplicemente ła so parte imajinaria ła vałe 0).

## Ł'unità imajinaria <math>i</math>
Drento so l'insieme \mathbb{R} dei nùmari reałi *no xe definìa* ła raìxa cuadrata de un numaro negativo. Difati, quando che se fa l'operasion a \times a, che sarìa come dire a^2 (el *cuadrato* de a), el rixultato sarà senpre poxitivo parché a el ga oviamente el steso segno de ju steso.
i el xe un nùmaro che xe stà inventà par consentire de fare sta operasion, e el xe definio come i \times i = -1.
Tante ecuasion che no ga sołusion reałi łe ga invese raquante sołusion conplese, prexenpio
::x^2+1=0
che ła ga do sołusion tute do conplese, o sia i e -i (se te meti una de łe do al posto de x salta fora propio 0).
TV Sorrisi e Canzoni

***TV Sorrisi e Canzoni*** ła xe na rivista italiana de spetàcoło, mùxica e tełevixion fondà inte el 1952 e publegà da Arnoldo Mondadori Editore co cadensa setimanałe.

La xe intrà łe riviste pì lexeste in Itałia. co 530,841 còpie stanpae e 44,077 còpie dijitałi.

## Istòrego
Ła rivista nase inte el otobre 1952 so inisiativa de i fradèłi Campi, do tipògrafi de Foligno, che i gaveva decidesto de fondare un giornałe dedicà a i cantanti e ai programi radiofòneghi, orixenariamente ciamà *Sorrisi e Canzoni d'Italia*.

Orixenariamente la rivista la xe da venti pàjine in bianco e nero. En copertina, i conpare cantanti come Gino Latilla, Nilla Pizzi, Luciano Taioli e  Claudio Villa.

inte el 1954, la rivista la scumisia a ciamarse *TV Sorrisi e Canzoni*, xontando ła paròła "TV" inte el logo. inte el 1956,  cuatro ani da ła fondasion, la rivista la xera intra cuełe pì vendeste in Itałia.

Co el rivo de ła tełevixion łe pàjine łe diventa venticuatro. In copertina, conpare i stòreghi condutori de ła tełevixion itałiana, cofà Mike Bongiorno, Mario Riva, Enzo Tortora e Raimondo Vianello.

inte el 1971, la rivista la istituise el premio Telegatto, che divegnarà parò popołare soło inte ła metà dei ani otanta.

inte el 1973, devien diretore Gigi Vesigna, che el sposta ła redasion a Miłan. A Vesigna, a ghe se ga da intestar anca l'invension del programa tełevixivo ligà a ła hit parade del xornałe, ciamà Superclassifica Show e conduxesto da Maurizio Seymandi.

Inte i ani otanta, la rivista la superea i 3.000.000 de copie vendeste e ła vien conprà da Silvio Berlusconi.

## Diretori

## Note


## Altri projeti

## Ligamenti foresti
*  TV Sorrisi e Canzoni - Sito ufisałe