Franco Baresi

**Franco Baresi**, a ła nagrafe **Franchino Baresi** (Travagliato, 8 de majo del 1960), el ze on dirizente sportivo, ałenador de bałon e ex zugadore de bałon italian, co el roło de difensor, visepresidente onoràrio de'l Milan. El ze stà canpion de'l mondo inte'l 1982 e visecanpion de'l mondo inte'l 1994 co ła nasionałe italiana.

Soranomenà da zòvane *Piscinin* e, indrìomnan, *Kaiser Franz* in onor de Franz Beckenbauer,  el se ga senjałà fin da zòvane come uno dei mazori tałenti esprimesti da'l calcio itałian e el ze considarà uno dei pì forti zogadori de ła storia.

Durante ła so carièra profesionistega el ga senpre miłità inte el Milan, squadra indove ga xogà par vinti staxon (cuindexe da capitan) dal 1977 al 1997. Inte ła scuadra rosonera el xe el segondo xogador co pì prexense, sia par cuanto revarda el canpionato sia par łe cope europee. Col Milan el ga vinsesto sìe scudeti, tre Copa dei Canpioni, do Cope Intercontinentałi, tre Supercope europee e cuatro Supercope itałiane. Insieme ai conpagni de reparto Mauro Tassotti, Paolo Maldini e Alessandro Costacurta, el ga conposto una de łe mejo łinee defensive de ła storia del calcio.

Coła nasionałe itałiana, inte ła cuała el ga miłità par cuatordexe ani, el ga parteçipà a tre canpionati del mondo (,  e ), vinsendo cueło spagnoło, e do canpionati d'Europa ( e ). Dal 1991 al 1994 el xe stà capitan dei  *axuri*.

Inte’l 2004 el xe stà incluxo inte ła FIFA 100, łista dei 125 pì grandi xogadori viventi, sełesionada da Pelé e da ła FIFA in ocaxion de łe çełebrasion par el çentenario de ła federasion, e inte’l 2013 l’è entrà a far parte de ła *[[Hall of Fame del calcio itałian]]*. El ocupa ła 19ª poxision inte ła speciałe clasifega dei mejo xogadori a bałon del XX sècoło publegada da ła rivista *[[World Soccer]]*. El 16 disenbre 1999, in ocaxion de ła festa organixada par çełebrar i çento ani del Milan, el xe stà ełeto dai so tifoxi «miłanista del sècoło», o sia el xogador pì raprexentadivo inte ła storia rosonera. El xe rexultà el 17º inte l'UEFA Golden Jubilee Poll, un sondajo online condoto da ła UEFA par çełebrar i meori xogadoi d'Europa dei çincuanta ani presedenti.

## Biografia
El ze restà òrfano ‘pena co’l gavea cuatòrdeze ani. El ze spozà co Maura Lari, da cui el ga avùo el fiól Edoardo inte’l 1991; inte’l 1997 ła cubia ła ga adotà un putèło a cui ze stà dà el nome de Giannandrea. El ze zio de ła zogadora Regina Baresi, só fìa de'l fradèło Giuseppe.

## Carataristeghe tècneghe
### Zogador
Baresi II el ze dotà de un stiłe únego, prepotente, inperiozo, tałora spietà. El se buta so'l bałon cofà na belva: e se par un cazo danà no ło ciapa, che'l bon Dio el salve chi che ne ze in poseso ! El va fora dopo un antisipo atejandose a mose de viriłe bełesa gladiatora. El staca bene, el comanda mejo in rezìa: el avansa in una secuenza de falcàe non manco piazenti che enèrzeteghe: el gavese anca ła łenjada de'l gol, el sarìa el màsemo ma visto so ła tera co'l braziłian Mauro, batidor łibaro de'l Santos Futebol Clube e de ła nasionałe braziłiana 1962.|Gianni Brera, *[[La Repubblica (cuotidian)|la Repubblica]]*, 3 de zenaro 1992

##### Ezordi e primi ani al Milan
Baresi el ga tacà zogar a bałon in tènara età insenbre ai fradełi Angelo e Beppe. A cuindeze ani el ga partesipà a un provìn a l'Inter, scuadra che ła gavea za reclutà Beppe, ma el ze stà scartà par łe so carataristeghe fìzeghe. A 'sto ponto Italo Galbiati ło ga invità a provar un provìn al Associazione Calcio Milan. Dopo tre provini e grasie a l'insistensa de Guido Settembrino, Baresi el ze entrà inte łe zovaniłi rosonere. Cuà el ga łigà in partegołar co’l conpanjo de scuadra Gabriello Carotti e co’ l'ałenador Giuseppe Marchioro.

L'ezordio in prima scuadra e in Serie A xe avegnùo el 23 avrìl 1978, a 17 ani, inte ła partìa -Milan (1-2). In cueła stajon el ga otegnùo anca 2 presenxe in Copa Italia. Tutavia, ła permanensa in prima scuadra del xovane *Piscinin* (soranòme che ghe xe stà dà masajador dei rosoneri Paolo Mariconti) fxe stà menasà da calche ritroxia co’ Albertosi e Capello. Superàe ste ùlteme, el xovane e prometente difensor ga scumisià a bel beło ad anbientarse inte’l spojatoio e, grasie a ła so grinta, a ła so personałità e a ła so madurità tàtega, el xe riusìo a farse apresar anca da ła stòrega bandiera e capitan rosonero Gianni Rivera («Questo ragazzo farà molta strada») (Sto toxo el farà tanta strada).

Inte l’anada 1978-79 l'ałenador Nils Liedholm no ga exità a sacrifegar un łìbaro de proada espariensa cofà Turone par farghe posto in scuadra. In cuel’anada, xogada senpre da titołar, Baresi ga exordìo in Coppa UEFA e ga vinsesto el scudeto, el desimo de ła storia Milan. Rivera, inaxonta, el ga convisesto ła dirigensa del Milan a premiar anca Baresi co’ l premio scudeto de 50 miłioni de łire, a testimoniansa del'òtemo raporto che se ga instaurà intra i do. Inte’l 1979, co’ ga serà el canpionato, Baresi xe sucedesto pròpio a Rivera, oramai a ła fin de ła so carièra, come omo-sìnboło e guida del spojatoio miłanista.

Drìoman a ła retrocesion in Serie B del Milan inte’l 1980, desidesta da ła sentensa rełativa al scandało del calcio scomese, el xe sstà tra i pochi de ła roxa che no ga łasà ła sosietà El 20 agosto 1980 el ga reałixà el primo gol co’ ła maja rosonera inte ła partìa de Copa Italia parixada 1-1 contra l' e, a fin stajon, l’è stà uno dei asołuti protagonisti del ritorno del Milan in Serie A. Inte ła staxon 1981-82, colpìo da ‘na małatìa del sangue, el xe stà costreto a łasar el canpo par sìrca cuatro mexi. Sensa ła so guida difensiva, el Milan andò xera andà al bando e, a fin staxon, xe retrosedesto par ła segonda volta in Serie B. Inte’l 1982 xe seguìa par Baresi ‘na ràpida sałìda a łiveło profesionałe. Fresco canpion del mondo co’ ła nasionałe itałiana, el xovane difensor, rifiutada  ‘an oferta de ła , ga firmà un contrato bienałe de sìrca 100 miłioni de franchi a l’ano e ‘l xe deventà el novo capitan dei rosoneri a sołi 22 anni, dopo łe partense de Aldo Maldera e Fulvio Collovati. El ga guiidà el Milan a ła segonda promosion in Serie A, drìoman el ga rinuncià a vestir łe maje de  ed  par continuar ła so carièra co’ l *Diavoło*, dando cusì ‘na pì granda prova de afeto e tacamento ai cołori rosoneri.

##### I ani de Sacchi
Co l'arivo del prexidente Silvio Berlusconi e de l'ałenator Arrigo Sacchi, el Milan ga canbià rołin de marcia e se ga potensià in ogni reparto, conponendo na scuadra che ani drìo ła vegnarà definìa "el club pì forte de tuti i tenpi" da ła rivista *[[World Soccer]]*. L'inisio, parò, no xe stà fàçiłe par Baresi, anca a cauxa del difiçiłe raporto col novo tecnico Sacchi. El capitan ga avesto ripetue crixi de rigeto a furia de oservar costantemente i movimenti e łe prestasion de Gianluca Signorini, libero del Calcio Parma, ex-scuadra de Sacchi.

Metesti da parte i problemi co l'ałenator, Baresi e conpanji i ze riusìi a conpir na picoła inpreza sportiva, sorpasando in sima a ła clasìfega el Napoli canpion in carga, dopo averlo sconfizesto a'l Stadio San Paolo inte ła tersùltema zornada de canpionato, e concuistando el scudeto 1987-88 grasie a'l parezo a l'ùltemo turno co'l Como.

Inte ła stajon 1988-89 A ze rivà l'afermasion europea co ła concuista de ła Copa dei Canpioni contro ła Steaua Bucarest a magio, mentre inte'l meze de zunjo i rosoneri i se azùdegava anca ła prima edision de ła Supercopa itałiana contro ła Calcio Sampdoria. In entranbe łe ocazion A zestà Baresi a alsar a'l sieło i do trofei, ma ciò no'l ze bastà a vinser el Bałon d'oro 1989, apanazo de'l conpanjo de scuadra Marco van Basten, che'l ga avesto ła mejo so Baresi par 39 punti.

## Notasion