open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ciceron

El se ga trasferio a Roma par studiar, el se ga inposto ben presto come uno dei mejo oratori de ła so epoca. 
thumb|350px

El gèra n'esponente de na faméja dell'ordine equestre, e fu una de łe figure pì rilevanti de tuta ła storia romana. Ła so vastisima produsion leteraria, che va da łe orasion pùłiteghe a i scriti de fiłoxofia e retorega, oltre a ofrir un presioxo ritrato de ła società romana inte i ultimi travajai ani de ła republica, rimaxe cofà exenpio par tuti i autori del I secoło a.C., tanto da poder essar considerà el modèło de ła literatura latina clasega. Atraverso l'opera de Cicerone, grando amiratòr de ła cultura greca, i Romani poderono anca acuixir na mijor conoscensa de ła fiłoxofia. Tra i so magiori contributi a ła cultura latina ghè fu sensa dubio ła creasion de un lesico fiłoxofico latin: Cicerone se inpegnò, infati, a catar el corispondente vocaboło in latin par tuti i termini spesifisi del linguaxo fiłoxofico greco.

Cicerone ocupò par tanti ani anca un ruoło de primaria inportansa inte el mondo de ła pùłitega: dopo 'ver salvà ła repùblega dal tentativo eversivo de Catilina e 'ver cussita otegnùo l'apełativo de *pater patriae* (pare de ła patria), ricoprì un ruoło de primisima inportansa all'interno de ła fasion de i *Optimates*. Fu infati Cicerone che, inte i ani de łe guere siviłi, difexe strenuamente fin a ła morte na repùblega xunta ormai all'ultemo respiro e destinada a trasformarse inte el *principatus* augusteo.

## Note


## Altri projeti
Wikibooks

**Wikibooks**, inisialmènte ciamà **Wikimedia Free Textbook Project** e **Wikimedia-Textbooks**, el xe un projeto multiłèngue pà ła racolta de *e-book* (overo libri eletronisi, o sia che nò i xe fati de carta) gratuiti e dal contenùo libaro, rivolti in particołare a i studenti, come libri de testo, manuałi e libri comentai, de publico dominio. Eso mira a jutare l'(auto)istrusion sia de studenti che de insegnanti de tuti i livełi.

Partio el 10 de lujo 2003, al novenbre 2010 contava pì de 4800 modułi par sirca 300 libri inte ła version in łengua itałiana. El pì grando Wikibooks xe in łengua inglexe co 35.500 modułi inte ło steso periodo.

El projeto xe stà ativà in seguito a na domanda del wikipedian Karl Wick par 'vere un logo andove scominsiar a costruire dei libri de testo open content, a exenpio pà ła chimega organica o pà ła fìxega, al fin de ridure i costi e altre limitasion inerenti ai materiałi de aprendimento.

Alcuni dei primi libri i xera conpletamènte orixinałi, altri testi copiai da altre fonti libare scovae in rete. I contenùi del sito i vien rilasiài in CC-BY-SA e GFDL. I contributi i xe senpre propietà dei loro creatori, mentre ła licensa copyleft garantise che i contenùi i rimarà senpre liberamènte distribuìbiłi e riprodusibiłi.

Dopo che so alcuni Wikibooks (itałian, inglexe, todésco, spagnoło, fransexe) xera stà ativà el portałe Wikiversity, un anbiente de aprendimento 'verto e na comunidà de riserca, che el fornise corsi online, el projeto se ga sucesivamènte stacà e Wikiversità in łèngua itałian xe ativa ora sul sito de Wikiversity.

## Difarense co Wikisource

Ła prinsipałe difarensa che ghè xe tra Wikibooks e Wikisource xe che el primo se ocupa de redixere libri, manuałi, testi comentai scriti ex novo mentre Wikisource se ocupa de '"digitałixare" testi xà editi presedentemènte so ła carta.

Ło scopo de Wikibooks xe queło de preparare libri co finałità didatica, in modo da esar utiłi a chiunque pà ło studio, l'autoaprendimento, o ła senplise voja de saver de pì.

Sicome sti libri i vien scriti in maniera asołutamente vołontaria e libara da vincołi, i testi i xe dinamisi, in costante axornamènto co l'juto de tuta ła comunidà, utenti registrài e nò. Ciò vałe anca par Wikisource ma co ła soła limitasion che, tratandose de testi xà editi, esi i gavarà corispondare exatamente al testo de ła fonte cartacea, partanto na olta raxonta l'identità tra version dixitałe e cartacea, el libro el vien xudicà conpleto.

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* Pajina prinsipałe de Wikibooks in itałian
* El portałe multiłèngue de Wikibooks
* Elenco conpleto de łe łèngue disponibiłi (in inglexe)
©

100px|right
El sinboło **©** el vien dopàra par indicar ła prexensa de copyright riservai. Consiste inte na "C" serchià, ła cuałe deriva da ła paroła inglexe *copyright*.

"©" ga el numaro 0169 dell'ISO 8859-1 e Unicode, anca se nò'l xe prexente inte el ISO 8859-3. In HTML se pol raprexentar co 
```html
&copy;
```
. Atraverso LaTeX se pol inserire 
```latex
\copyright
```
. In caxo nò se posa inserire el sinboło manualmènte, se pol inserire ła C tra parentexi "(C)". In anbiente Linux el sinboło © xe otenìbiłe strucando tuto insieme i botòni *Alt*, *Alt Gr*, e *C*.

El projeto GNU el ga introdoto el sinboło de copyleft, uguałe a queło del copyright ma rifleso.

## Varda anca
* Copyright

## Altri projèti
Brodo

Eł **brodo** l'è un tipo de menestra tipega de ła coxina poera che se cata nteła Rejon Veneta e anca nteł resto del itałia. 
Ł'e na menestra ciara de cołor dorato e se ghe buta de ła pastina (o stełete o bigułi maltajadi) e na beła branca de formai (o grana o regiano). Par coxinar sta menestrina bexon metarghe dełi os de carne (o gał vecio o manzo, o anca tut'e do), carote, sedano, zheoła e ajo drento a na pignata piena de aqua. Ła se fa bołir par tre o quatro ore.
Ł'è na menestra che se pol far co pochi schei, e donca l'è sta sempre popłar neła Rejon Veneta ntełi tempi de ła dopoguera. De sołito ghe piaxe anca ałi toxatełi parche' l'ha un saor senpłise e bon, ma bexon starghe drio parché sta menestra broa co che l'è pena mesa in toła e i se bruxa ła boca.
Baton Rouge

**Baton Rouge** ła xe ła cavedal del stato federà de Louisiana, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 229.553 abitanti (2010).

## Altri projeti
UTC+1

**UTC+1** el xe un fuxo orario, in antisipo de un ora rispeto a UTC.

## Xone

El vien doparà inte i seguinti paixi e teritori:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  :
** Teritorio metropołitan
** Svalbard
** Jan Mayen
* 
* 
* 
* 
*  :
** Gibiltera
* 
* 
*  :
**Kinshasa
**Bandundu
** Bas-Congo
** Provincia de l'Equator
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Zeografia

In teoria UTC+1 el rivarda na xona del globo conprexa infrà 7,5 ° e 22,5 ° E e l'ora inisialmente doparà ła corispondeva a l'ora sołare media del 15º meridian est (riferimento sostituio dal UTC inte el 1972). Par raxon prateghe, i paixi in sto fuxo orario i coerxe na area pì estexa, come inte el caxo de Fransa e Spagna.

El ponto pì osidentałe inte łe cuałe vien aplicà UTC+1 in inverno xe el Cabo Touriñán, in Gałisia (), cheło pì orientałe el xe so l'ìxoła norvegexe de Kvitøya a ).

Sto fuxo orario el ga difarenti nomi alternativi:
* *[[Central European Time]]* (CET)
* *Middle European Time* (MET)
* *West Africa Time*
* *British Summer Time*
* *Irish Stàndar Time*
* *Western European Summer Time*
* *Romance Stàndar Time*

## Ora legałe

Diverse xone del fuxo orario łe dopara l'ora legałe, pasando a UTC+2: Albania, Andora, Àustria, Belzo, Bosnia-Erxegovina, Croàsia, Danimarca, Fransa, Gibiltera, Itàlia, Liechtenstein, Lusenburgo, Macedonia del Nord, Malta, Mònaco, Montenegro, Norveja, Ongaria, Paixi Basi, Połonia, Republica Ceca, San Marin, Servia, Slovachia, Slovenia, Spagna, Svesia, Svìsera, Xermania, Vatican

Tuti i paixi eoropei de UTC+1 i dopara ła 'stesa data par l'ora legałe.

I paixi de UTC+0 che i dopara l'ora legałe i se cata a UTC+1.

## Istòria

Tanti paixi de UTC+1 in pasà i doparava GMT:
* Andora, tra el 1901 e el 1946
* Belzo, tra el 1892 e el 1914 e tra el 1919 e el 1940
* Fransa, tra el 1911 e el 1940 e tra el 1944 e el 1945
* Gibiltera, tra el 1880 e el 1957
* Lusenburgo, tra el 1918 e el 1940
* Mònaco, tra el 1911 e el 1945

Resiprocamente, diversi paixi in altri fuxi orari i ga doparà GMT+1 (o UTC+1 dopo el 1972) in pasà:
* Lituania, tra el 1920 e el 1940.
* Portogało, tra el 1966 e el 1976 e tra el 1992 e el 1996.
* Regno Unìo e Irlanda, tra el 1940 e el 1945 in inverno (GMT+2 in istà). Tra el 18 de febraro 1968 e el 31 de otobre 1971, GMT+1 el xe sta doparà tuto el ano.

## Ligamenti foresti

*  UTC+1
UTC+0

**UTC+0** el xe un fuxo orario sensa difarense rispeto al UTC.

## Xone

El vien doparà inte i seguinti paixi e teritori:
* 
* 
* :
** 
**  (rejon de Danmarks Havn)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* :
** Teritorio metropołitan
** Madera
* :
** Ìxołe Britaneghe, conprese l'ìzoła de Man e łe ìzołe del Canałe
** Ìxołe de Sant'Elena, Asension e Tristan da Cunha
* 
* 
* 
* 
* 

## Zeografia

In teoria UTC+0 el rivarda na xona del globo conprexa infrà 7,5° W e 7,5° E e l'ora inisialmente doparà ła corispondeva a l'ora sołare mèdia del meridian de Greenwich (riferimento sostituio dal UTC inte el 1972)

El ponto pì osidentałe inte łe cuałe vien aplicà UTC+1 in inverno el xe Bjargtangar, so ła penìzoła nord-ovest de l'Islanda (). In sto posto l'ora siviłe xe 1 h 38 min in antisipo rispeto a l'ora sołare mèdia locałe. El ponto pì orientałe el se cata sol ìzoła Príncipe (São Tomé e Príncipe), a .

Sto fuxo orario el ga difarenti nomi alternativi:
* *[[Greenwich Mean Time]]* (tenpo mèdio de Greenwich, GMT), sorpasà parché el tenpo sołare mèdio al Oservatorio reałe de Greenwich no'l xe pì el riferimento dal 1972.
* *[[Western European Time]]* (tenpo de l'Eoropa osidentałe, WET)

## Ora legałe

Diverse xone del fuxo orario łe dopara l'ora legałe, pasando a UTC+1 inte el istà: łe ìzołe Canarie, łe ìzołe Fær Øer, l'Irlanda, el Portogało e el Regno Unìo (soło che łe Ìxołe Britaneghe e łe ìzołe del Canałe).

In modo anałogo, l'arsipelago portoghexe de łe Axore, che el se cata in UTC-1, e ła xona de Ittoqqortoormiit, in Groenlandia, łe se cata a UTC+0 inte el istà.

## Ligamenti foresti

*  UTC+0
UTC-1

**UTC-1** el xe un fuxo orario, in ritardo de un ora rispeto a UTC.

## Xone

El vien doparà inte i seguinti paixi e teritori:
* 
*  :
** Groenlandia (rejon de Ittoqqortoormiit)
*  :
** Axore

## Zeografia

In teoria UTC-1 el rivarda na xona del globo conprexa infrà 22,5° W e 7,5° W e l'ora inisialmente doparà ła corispondeva a l'ora sołare media del 15º meridian ovest (riferimento sostituio dal UTC inte el 1972).

## Ora legałe

Soło che łe Axore e ła rejon groenlandexe de Ittoqqortoormiit łe adota l'ora legałe, pasando a UTC+0.

Nisuna xona a UTC-2 in istà se cata a UTC-1.

## Ligamenti foresti
*  UTC−1
Céline Dion

[360 px |thumb|right|'''Céline Dion''' in conserto a [Montréal inte el 2008]]
**Céline Marie Claudette Dion** (Charlemagne, Québec, 30 de marso 1968) ła xe na cantante canadese, dedita prinsipalmente al xenere pop e in atività da l'inixio dei ani otanta.

Sopranominà par ła so' voxe "l'usignoło del Québec", ła ga publicà fin 'desso na quarantina de àlbun, sora-de-tuto in lingua inglexe e in lingua francexe, e ła ga vendù oltre 100 milioni de dischi in tuto el mondo.

Tra łe so' canson pì famose, ricordemo *[[My Heart Will Go On]]*, canson de ła cołona sonora del film *[[Titanic (film 1997)|Titanic]]*.

El 7 de dicembre 1994 la sa maridà co el so manager René Angélil. So marì lè morto el 14 de Genàro 2016 a 73 anni a Las Vegas, indò i vivea.

## Discografia

### Àlbun (Lista parsiałe)

#### In inglexe
* 1990: *Unison*
* 1992: *Celine Dion*
* 1993: *The Colour of My Love*
* 1996: *Falling into You*
* 1997: *Let's Talk About Love*
* 1998: *These Are Special Times*
* 2002: *A New Day Has Come*
* 2003: *One Heart*
* 2004: *Miracle*
* 2007: *Taking Chances*
 
#### In francexe
* 1987: *Incognito*
* 1991: *Dion chante Plamondon*
* 1995: *D'eux* 
* 1998: *S'il suffisait d'aimer*
* 2003: *1 fille & 4 types*
* 2005: *On Ne Change Pas*
* 2007 : *D'elles*

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

* Céline Dion - Sito uficiałe
* Céline Dion su Allmusic
* Céline Dion su Discogs
Ìzołe Jònie soto el domìnio venesian

Łe ìxole Jonie łe jera on possedimento maritimo estero de ła Repùblica de Venessia a partir dal metà de l'XIV a l'XVIII secoło. Ła conquista ła diventà progresivamente.
Wikiversità

**Wikiversità** xe el projeto de ła Wikimedia Foundation, dedicà a łe atività e materiałi par l'aprendimento.
Ła Wikiversità in łèngua inglexe scominsiò ufisalmente el 15 de agosto 2006, mentre queła itałiana ła ga tacà a łaorar el 18 de majo 2007. I xe atualmente ative nove wikiversità - inglexe, fransexe, todesca, spagnoła, ceca, portoghexe, greca, giaponexe e itałiana - e altre łe xe oncora in faxe de sviłupo.

## Detaji del projeto
Ła Wikiversità xe stà pensà come un sentro pà ła creasion e l'uxo de materiałe par el libaro aprendimento. I so obietivi primari i xe:
* Creare ed ospitare un insieme de materiałi e risorse par l'aprendimento libari e multiłèngue, par tuti i grupi de età
* Ospitare projeti de studio e aprendimento e comunidà che i fornisca tałi materiałi.

El modèło de ła Wikiversità pone l'acento sui "grupi d'aprendimento" e el "learning by doing". 
L'idea xe che queste comunidà de partesipanti i ativi i projeti de aprendimento e tałe aprendimento se realixa atraverso ła cołaborasion so i projeti e ła modifega de łe pajine de ła Wikiversità.

Ła Wikiversità ła consiste de un insieme de pajine wiki riguardanti ło studio de un serto argomento. I partesipanti i pol esprimare i łori obietivi de aprendimento e ła comunidà cołabora a sviłupar de łe atività e dei projeti che i parmeta el ragiungimento de tałi obietivi.

Łe risorse łe xe sviłupàe da singołi o grupi, o de łoro inisiativa o come parte de un projeto de aprendimento. Łe risorse łe ga dei susidi didatisi, piani de lesion, piani de studio, link esterni ad altre risorse e liste de leture - ma ła scritura dei libri nò ła xe incluxa, faxendo parte de Wikibooks.
I grupi co interesi in ciascuna area i crea na rete de risorse che forma ła baxe de discussion e atività de ła Wikiversità. Łe risorse realixae łe pol esare utiłixae anca da educatori foresti a ła Wikiversità, soto i termini de ła GFDL.

Ła Wikiversità, in fuduro, podarìa anca ospitare dei projeti de riserca, ma tałe parte dell'atività xe oncora ogeto de dibatito e nò ła xe stà oncora avià.

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* El Portałe multiłèngua de ła Wikiversità co i links a tute łe Wikiversità.
* Ła Wikiversità in łèngua itałiana
Wikiquote

**Wikiquote** el xe uno dei projeti baxai su wiki promosi da ła Wikimedia Foundation e dopàra ło steso softuér MediaWiki de Wikipedia.

Nato da un'idea de Daniel Alston e sviłupà da Brion Vibber, l'obietivo del projeto xera queło de produre in modo cołaborativo un'anpia racolta de citasioni de persone famoxe, opare leterarie, sinematografighe, teatrałi o mùxicałi, memoriałi, proverbi, epitafi evc., e de fornire aprofondimenti su de łori. Xe el secondo wiki (dopo Wikipedia) pì conosùo.

Inte el 2007 łe citasion de Wikiquote in itałian łe sè stae coinvolte infrà un esperimento sientifego dell'Universidad Politécnica de Valencia, Spagna; ło scopo xera de verificare se'l fuse posibiłe identificare automaticamente łe fraxi spiritoxe. Ła versione itałiana xe al secondo posto tra quełe co pì citasion.

## Istoria
* 2003 - Ativà tenporaneamente so ła Wikipedia in łéngua wolof: wo.wikipedia.com.
* 10 luglio 2003 - Ativà el sotodominio: quote.wikipedia.org.
* 25 agosto 2003 - Ativà el dominio: wikiquote.org.
* 17 luglio 2004 - Xontàe nove łèngue, intrà cui queła itałiana.
* 13 novembre 2004 - L'edision inglexe ragiunge 2000 vóxi.
* Novenbre 2004 - Raxunte łe 24 łéngue.
* Marso 2005 - Wikiquote supera łe 10&nbsp;000 voxi conplesive, co ła version inglexe visina a łe 3000.
* zugno 2005 - 34 łéngue intrà cui una clasica (latin) e una artifisałe (Esperanto).
* 4 de novenbre 2005 - Ła versione in inglexe ragiunge łe 5000 voxi.
* Apriłe 2006 - Ła versione in francese ła vien sarà par problemi legałi.
* 4 de disenbre 2006 - Ła versione in francese ła vien riaverta.
* 7 de majo 2007 - Ła versione in inglexe ragiunge łe 10&nbsp;000 voxi. 
* Lujo 2007 - 40 łéngue.
* Agosto 2007 - Ła versione in itałiano ragiunge łe 5000 voxi.
* Marso 2010 - Ła versione in itałiano raggunge łe 10&nbsp;000 voxi.

## Loghi
Fino a uncò, Wikiquote gà utiłixà quatro loghi. I loghi orixinałi i contegneva ste do citasion:
* «And the trouble is, if you don't risk anything, you risk even more.» (Erica Jong, autrise e educatrise statunitense)
* «I don't know anything about music. In my line you don't have to.» (Elvis Presley, cantante e atore statunitense)


Immagine:Wikiquote1logo.png|*Primo logo*(in uxo dal 27 zugno al 25 setembre 2003)
Immagine:Wikiquote2logo.png|*Secondo logo*(in uxo dal 25 setenbre al 26 setenbre 2003)
Immagine:Wikiquote3logo.png|*Terso logo*(in uxo dal 27 setenbre al 22 otobre 2003)
Immagine:Ncwikiquote2.png|*Quarto logo*(atualmente in uxo e riconvertìo inte el formato svg inte el 2007)


## Note


## Altri projeti

## Łigadure foreste
* Portałe internasionałe de Wikiquote
* Sito uficiałe de Wikiquote in itałian
* Statistighe uficiałi so Wikiquote
Gießen (distreto)

El **distreto governativo de Gießen** (en todesco: *Regierungsbezirk Gießen*) el xe uno dei tri distreti governativi del *[[Stati federai de ła Germania|Land]]* de ł'Assia in Germania.

## Sudivixion
* Cinque circondari rurałi

# Giessen
# Lahn-Dill
# Limburg-Weilburg
# Marburg-Biedenkopf
# Vogelsbergkreis

## Note
Giacomo Leopardi

**Giacomo Leopardi** (Recanati 29 de zugno 1798 – Nàpułi, 14 de zugno 1837) el xe sta on poeta e fiłòxofo tałian; uno dei prinsipałi leterati del Romanticismo.
Boise (Idaho)

**Boise** ([ˈbɔɪsi]) 'ła xe ła cavedal del stato federà de Idaho, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 205.671 abitanti (2010).

## Note


## Altri projeti
Chitara multicorde

[right|250 px|thumb|''[Ibanez* *RG3721BK* a 7 corde]]
Na *'ghitara multicorde*' ła ze na [[chitara|ghitara]] che ga pì [[Corda(muxega)|corde]] de łe abituałe. Le ghitare multicorde pì comuni ghe ne ga 7, 8, 10 o 12.

== Sete corde ==
La só invesion ła ze atribuìa a'l ghitarista ruso [[Andrey Sychra]], el cuało el ga conponesto pì de na sentinera de tòchi e gà scrito un metodo par ła stesa. La viien utiłizà inte'l [[choro]] braziłian e inte'l sanba.

== Oto corde ==
Le [[Chitara classica|ghitare clàseghe]] ad 8 corde łe ze zenaralmente acordàe co do note base in pì ([F#B]EADGBE).

Na variansa comùn ła ze cueła de zontàr na nota pì alta a naltra pì basa. Anca cui, in łinea zeneràl, la pì alta ła ze un La (A), tamentre ła pì basa ła ze un Si (B) ([B]EADGBE[A]).

[[Paul Galbraith]] ed [[Alexander Vynograd]] i ze do dei pì sèłebri ghitaristi ad 8 corde.

Inte ła mùzega [[Metal]] ła ghitara a 8 corde ła ze acordà inte ła mazor parte dei cazi in F#BEADGBE, in alguni cazi el F# el ze zbasà al E, venjndo a creàr l'acordatura cusidita "[[Drop]]".

La prima caza produtora de ghitare a 8 corde in scała industriałe ła ze stada ła [[Ibanez]] <sup>[[sensa fasàda]]</sup>, che inte'l 2007 ła ga łansà el modeło rg2228 gbk. Drioman altre caze łe gà taca a produrghene cofà ła [[Schechter]], [[LTD]] e [[Dean Guitars]].

Grupi cofà [[Meshuggah]], [[After the Burial]] e [[Animals as Leaders]] i ga adotà stabilmente ła 8 corde par le só produsion discografeghe.

== Nove corde ==
La ghitara cusidita "spanjoła" a nove corde (cuatro dopie e una ùnjoła inte ła parte alta, dita *cantino'') el ze stà un strumento de'l Setesento.

## Dieze corde
Ghe ne ze varie varsion de'l XIX sécoło e na varsion moderna, crèada in orizene in cołaborasión intra Narciso Yepes e José Ramirez par rénder pì fàsiłe l'ezecusion de'l repartorio renasimentałe e baroco scrito orizenalmente par laùto.

## Dòdaze corde
Ghe ze łe 6 corde tradisionałe, onjuna de łe cuałe ła ze fiancàda da n'atra corda acordà a l'otava suparior, fate ecesion par le prime do, acordàe a l'unisono.

## Muzeghisti
Serti muzeghisti storegamente sèłebri:
* Luigi Legnani(1790-1877) el Paganini de ła ghitara
* Johann Kaspar Mertz (1806-1856)
* Napoléon Coste (1805-1883), conpozidor e ghitarista franseze.
* Narciso Yepes (1927-1997)
* Egberto Gismonti (1947)
* Maurice Ohana (1913-1992), conpozidor

## Voze łigàe
* Moonlander, 18 corde

## Łigadure foreste
*  The State of the 7-String Guitar in 2006  de Stephen Rekas.
*  Cathedralguitar.com
*  Harpguitars.net
*  Tenstringguitar.com
*  George Moncalvo 
*  Sevenstring.org
Arsidiòseze de Concepcion

Ł**'Arsidiòseze de [[Concepción (Ciłe)|Concepcion]]** (łatin: *Archidioecesis Sanctissimae Conceptionis*) ła xe na sede metropułitana de ła Ceza catòłega in Ciłe e ła costituise na provincia eclesiastica co 5 diòseze sufraganee e 1&nbsp;089&nbsp;000 abitanti in 11&nbsp;330&nbsp;km². Ereta in 1563.

## Diòseze sufraganee
* Chillan, Los Angeles, Temuco, Villarrica, Valdivia.

## Linganbi foresti

* Sito ufficiale  {es}
*  - Giga-Catholic.com {en}
*  - Catholic-hierarchy.org {en}
San Dordi in Brenta

**San Ðordi in Brenta** ła xe na locałità in provincia de Pàdoa, ła se cata so ła riva de sanca de ła Brenta e ła conta sirca 1&nbsp;300 abitanti. El so teritorio el se cata in prevałensa inte el comun de Fontaniva, ma anca ła locałità Cogno inte el comun de San Ðordi in Bosco e ła locałità Gaianiga inte el comun de Sitadeła łe fa 'storegamente parte de sta locałità.

## Note


## Voxe ligae
* Fontaniva
Wikisionario

El **Wikisionario** (ing: *Wiktionary*) xe ło un projeto cołaborativo par produre un disionario *online* libaro e multiłéngue, in tute łe łéngue, co significai, etimołogie e pronunse. Wikisionario xe un conpagno lesicałe de Wikipedia.

Seguendo un'idea nata da Daniel Alston el projeto (originariamente soło in inglexe) ga visto ła luce el 12 de diçenbre 2002. I primi Wikisionari multiłéngue creài, i xe stai queło fransexe e queło połaco, entranbi el 29 marso 2004; a setenbre 2011 ghè xe Wikizionari in 157 lingue, par un totale di quasi 12 milioni di voci.

Fino al 1º majo 2004 el projeto xe stà ospità su un URL tenporaneo, poi spostà all'atuałe indiriso.
El 3 majo 2004 xe nata ła version itałiana, che a febraro 2005 contava xà 12&nbsp;000 articołi.

El 6 genaio 2013 i 10 majiori wikisionari i xera:
# Inglexe: 3&nbsp;217&nbsp;180 voxe;
# Fransexe: 2&nbsp;301&nbsp;100 voxe;
# : 2&nbsp;235&nbsp;820 voxe;
# Cinexe: 828&nbsp;806 voxe;
# Lituano: 610&nbsp;709 voxe
# Ruso: 461&nbsp;330 voxe
# : 407&nbsp;293 voxe
# : 351&nbsp;434 voxe
# Svedese: 332&nbsp;197 voxe
# Turco: 311&nbsp;740 voxe

Diversamente da tanti disionari che i xe mono o biłéngue, Wikisionario xe un disionario multiłéngue e internasionałe, el che signifega che el so anbizioxo scopo xe racojiere ogni paroła par ogni łéngua nota.

## Note


## Altri projeti

## Łigadure foreste
* El portałe dei Wikisionari
* El Wikisionario in łéngua itałian
Tallahassee

**Tallahassee** ła xe ła cavedal del stato federà del Florida, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 181.376 abitanti (2010).

Ła xe sede de ła contea de Leon.

## Altri projeti
Watt

El **Watt** (sinboło: **W**) xe l'unità de mexura de ła potensa del Sistema Internasional.

## Descrision
Un watt equivałe a 1 joule al secondo (1 J/s) e xe equivałente, in unità eletriche, a un volt par ampere (1 V · A, varda soto par l'uxo in ełetrotecnica). 
El watt el ciapà el nome da James Watt par el so contributo inte ło sviłupo de ła machina a vapore.

:
1~\rm{W} = \dfrac{1 \ \rm{J}}{1 \ \rm{s}} = \frac{1 \ \mathrm{kg} \cdot 1 \ \mathrm{m}^{2}}{1 \ \mathrm{s}^{2}} \cdot \dfrac{1 }{1 \ \rm{s}} = \frac{1 \ \mathrm{kg} \cdot 1 \ \mathrm{m}^{2}}{1 \ \mathrm{s}^{3}}
.

El watt, na mexura de potensa, nò'l và confuxo co el *wattor* che xe na mexura de energia. 
Quest'ultima corisponde all'energia prodota da na potensa de un watt par un'ora, quindi 3.600 joule. Nò apartien al SI, in quanto contien ła mexura del tenpo in ore.
Quindi na lanpadina che asorbe 100&nbsp;W, in do ore consuma 200&nbsp;Wh (720&nbsp;000&nbsp;J).

In eletronega se utiłixa comunemente anca el voltampere e el voltampere reativo come unità de meura rispetivamente de ła potensa aparente e de ła potensa reativa.

Alcuni dei multipli e sotomultipli pì utiłixai del watt:

* **miliwatt** (**mW**) = 10−3 W = 0,001 W
* **watt** = 100 W = 1 W
* **chiłowatt** (**kW**) = 103 W = 1000 W
* **megawatt** (**MW**) = 106 W = 1&nbsp;000&nbsp;000 W
* **xigawatt** (**GW**) = 109 W = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 W
* **terawatt** (**TW**) = 1012 W = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 W
Doha

**Doha** (in caràtari arabi الدوحة, DMG ad-Dauḥa) co na popołasion de 339.847 bitanti (secondo el cenximento del 2004), a xe ła capitałe del Qatar. 'A se cata sol Golfo Pèrsego. El Doha International Airport el xe el principałe scało aereo del paexe, ed in città hanno sede le principali industrie petrolifere e della pesca. Visin Doha el ghe xe el *[[Education City]]*, na xona de campus de riserca sientìfega e inovasion.

A Doha ga sede el noto canałe de tivixion Al Jazeera, fondà inte el 1996.

'A sità ła prexenta on caràtare coxmopołita. Al Saad el xe un de i coartieri prinsipałi de Doha.

## Sport
Visin Doha ghe xe el *Losail International Circuit*, dal 2004 sede del gran premio de F del Qatar

Tra il 12 e il 14 marzo 2010 si sono tenuti i canpionati mondiali di atletica indoor. 
Intel 2009 a se ga svolto el canpionato mondiale di bałonvolo maschiłe par club.
Intel 2022 i ghe sarà łe finałi de i canpionati del mondo de bałon FIFA.
Forsa

Na **forsa** xe na grandesa fìxega vetoriałe che ła se manifesta inte el interasion de do o pì corpi, sia a liveło macroscopico, sia a liveło de łe partisełe elementari, ła so carateristega xe queła de indure na variasion del stato de quiete o de moto dei corpi stesi; in prexensa de pì forse, xe ła rixultante de ła łoro conpoxision matemàtega a determinare ła variasion del moto. Ła forsa ła xe descrita clasicamente da ła seconda lexe de Newton come derivata tenporałe de ła quantità de moto de un corpo. Ła forsa ła xe na grandesa vetoriałe.

thumb|280px|Na forsa xe de frecuente descrita come na spinta o na trasion. Łe forse łe pol esare dovùe a fenomeni cuałi ła gravità, el magnetismo, o quałunque altro fenomeno che induca un corpo ad acelerare.

In formuła:

:\vec F= \frac{\mbox{d}\vec p}{\mbox{d}t}=\frac{\mbox{d}(m\vec v)}{\mbox{d}t}

che, inte el caxo ła masa del corpo sia costante, se riduce a:

:\vec F= m\frac{\mbox{d}\vec v}{\mbox{d}t}=m\vec a

Ła lexe evidensia imediatamente el caratere vetoriałe de ła forsa, in quanto ła derivata de un vetore xe oncora un vetore.

## Unità de mexura
### Sistema internasional
L'unità de mexura de ła forsa inte el SI xe el newton, definìo come:

:\mathrm{1\, N = 1\, \frac{\mathrm{kg}\cdot \mathrm{m}}{s^2}}

Tenendo conto del secondo prinsipio de ła dinamica, podemo quindi afermare che na forsa de 1&nbsp;N inprime a un corpo co ła masa de 1&nbsp;kg l'acelerasion de 1&nbsp;m/s².

### Altri sistemi de unità de mexura
Inte el sistema CGS ła forsa se mexura in dyne.

## Efeti
A liveło pràtego łe forse aplicae a un dato corpo łe pol 'vere do difarenti  tipi de efeti:
* efeti **statisi**: el corpo, anca se sotoposto a forse, rimane in quiete; ciò sucede quando łe forze prexenti łe se bilansa exatamente; 
* effetti **dinamisi**: łe induse variasion inte ła quantità de moto del corpo.

Se dixe *anbiente* de un corpo propio l'insieme de łe forse che altri corpi i exersita so di eso.

right|thumb|280px|Secondo ła lexe de Hooke inte na moła ło spostamento da ła poxision de ripoxo xe proporsionałe a ła forsa aplicà

## Forse fondamentałi de ła natura
Secondo łe teorie sientifighe attualmente pì acreditae, in natura existe quatro forse, o mejo interasion fondamentałi che łe opera so corpi: ła gravità, l'interasion eletromagnetica l'interasion nucleare forte e l'interasion debołe. Ła prima, secondo ła teoria de la relatività xe un efeto de ła giometria del spasio-tenpo, mentre łe altre tre interasion, che łe xe de łe teorie de gauge, łe xe dovùe a scanbi de particełe, dete boxoni de gauge, secondo ła seguente tabeła:

El modeło stàndar fornise un riquadro coerente inte el cuałe łe xe inserie łe tre teorie de gauge, mentre a uncò xe stà inposìbiłe ricondure a eso na version quantistega de ła gravità, anca se ła xe stà teorixà na particeła mediatrise (el graviton) de ła cuałe nò se ga evidense enpirighe.

## Note


## Bibliografia
* 

## Vardar anca
* Deformasion

## Altri Projeti
Newton (unità de mezura)

El **newton** (sinboło: 'N') xe un'unità de mexura de ła forsa; fa parte de łe unità de mexura derivàe del Sistema Internasional. El newton el ciapà el nome da Isaac Newton come riconosimento par el so laoro inte ła mecanica clasica. El xe sta adotà da ła *Conférence générale des poids et mesures* (conferensa xenerałe dei pexi e de łe mixure) inte el 1960. El vien definìo come ła cuantità de forsa nesesaria pa inprimare a un chiłogramo de masa na acelerasion de un metro al secondo cuaro.

Łe so dimension in termini de unità baxe SI łe xe: 
:\mathrm{1\, N = 1\, \frac{\mathrm{kg}\cdot \mathrm{m}}{s^2}}

Xe anca l'unità de mexura del pexo, in quanto el pexo xe ła forsa che agisce tra do corpi a cauxa de ła interasion gravitasionałe. Na masa de un chiłogramo, in prosimità de ła superfise terestre, subisce na forsa pexo de sirca 9,81&nbsp;newton, anca se questo vałore varia par pochi desimi de punto persentuałe inte i vari punti de ła superfise terestre. Par contro, su un corpo co na masa de 102 grami ła tera exercitauna forsa all'insirca de un newton.

Da nò confondare quindi el conseto de pexo (che el xe na forsa espresa in newton) co ła masa (espresa in chiłogrami). Formalmente cuindi ła fraxe «pexo 70&nbsp;kg» xe scoreta: in realtà bixognarìa dire «gò na masa de 70&nbsp;kg», opùre «sul nostro pianeta pexo 686,4655 (aprosimà: 686) newton».

## Varda anca
* Forsa

## Altri projeti
Newton

## Personagi
* **[[Charles Thomas Newton]]** (1816 – 1894) - archeołogo inglexe
* **[[Helmut Newton]]** - fotografo todésco
* **[[Isaac Newton]]** (1642 – 1727) - sciensià inglexe
* **[[Keith Newton]]** - ex xugador de bałon inglexe
* **[[Lee Roy Newton]]** - atleta sudafricano
* **[[Thomas Jerome Newton]]** - personagio del telefilm Fringe
* **[[Carlos Newton]]** - ex lotatore de arti marsiałi miste canadexe

## Sciensa
* **[[Newton (unità de mexura)|Newton]]** (N) - unità de mexura
* **[[Scała Newton]]** - scała termometrica
* **[[Metodo de łe tangenti|Metodo de Newton]]** - metodo dopàra in anàłixi matemàtica pà'l calcoło de uno xero de na funsion

## Toponimi
; Regno Unìo
* Newton - parochia siviłe de Fenland, Cambridgeshire
* Newton - parochia siviłe de Bolsover, Derbyshire
* Newton - parochia siviłe de Tameside, Greater Manchester
* Newton - località di Wirral, Merseyside
* Newton - parochia siviłe de Kettering, Northamptonshire
* Newton - parochia siviłe de Babergh, Suffolk
* Newton - sità de ła parochia siviłe de Newton and Biggin, Rugby, Warwickshire
; Stati Uniti d'America
* Newton - sità de ła Contea di Dale, Alabama
* Newton - capoluogo de ła Contea de Catawba, Carolina del Nord 
* Newton - capoluogo de ła Contea de Baker, Georgia 
* Newton - sità de ła Contea di Jasper, Iowa 
* Newton - capoluogo de ła Contea de Jasper, Illinois 
* Newton - capoluogo de ła Contea de Harvey, Kansas 
* Newton - sità de ła Contea de Middlesex, Massachussets
* Newton - township de ła Contea de Calhoun, Michigan
* Newton - township de ła Contea de Mackinac, Michigan
* Newton - sità de ła Contea de Newton, Mississippi
* Newton - sità de ła Contea de Rockingham, New Hampshire
* Newton - sità de ła Contea de Sussex, New Jersey
* Newton - township de ła Contea de Lackawanna, Pennsylvania
* Newton - sità de ła Contea de Cache, Utah 
* Newton - capoluogo de ła Contea de Newton, Texas
* Newton - sità de ła Contea de Manitowoc, Wisconsin
* Newton - sità de ła Contea de Marquette, Wisconsin

## Altro
* **[[Newton Compton Editori]] s.r.l.** - caxa editrice
* **[[Newton (rivista)|Newton]]** - mensiłe de divulgasion sientifega
* **[[Faméja Newton (Apple)|Apple Newton]]** - palmare prodoto da Apple
* **[[Newton (Disney)|Newton]]**, personagio dei fumeti Disney, nipote de Archimede Pitagorico
* **[[Newton (PKNA)|Newton]]**, personagio dei fumeti Disney *PKNA - Paperinik New Adventures*, androide
* Progetto NewTon, projeto finansià dall'UE pà ła traxmision de dati co fotoni
* **[[Newton (consułensa)|Newton Management Innovation]]**, società de consułensa e formasion del Gruppo 24 ORE
* **[[Newton Desktop Wiki]]**, softuér lato client che simuła na wiki

## Altri projeti
Piermario Morosini

## Biografia
El resta òrfano in xovine età: intel 2001, a 15 ani, el perde la mare Camilla e do ani dopo, intel 2003, anca el pare Aldo. Intel 2004 a se suisida el german dixabile, e Morosini el resta solo co na sorela dixàbiłe anca ela.

El xe morto intel aprile 2012 sol canpo de Pescara durante la partia Percara-Livorno de Serie B taliana.
Aciaio inosidabiłe

I **aciai inox** (o **aciai inosidabiłi**) i xe dełe łighe a baxe de fero e carbonio che i unise ałe proprietà mecaneghe tìpeghe dei aciai al carbonio carateristeghe pecułiari de resistensa ala corosion.
Sti materiałi se conporta cussia grasie al cromo, in grado de pasivarse, o sia de coerxerxe de un strato de òsidi invisibiłe, de spesor pari a pochi strati atòmeghi (3-5×10−7&nbsp;mm), che i proteje el metało.
[upright|thumb|right|alt= A stylized figure of a male human with outstretched arms and head tilted slightly forward, wearing a winged and crested helmet, mounted on the facade of a building|Na scultura art deco sol Niagara-Mohawk Power building a Syracuse, [New York.]]
I ga un contenuto masimo de carbonio de l'1,2% e un vałor mìnimo de cromo pari a 11-12%. ła definision de **inox** ła vien dal francexe *inoxydable*.
Desèr al sculiero

Se definise **desèr al sculiero** un dolse che, par consistensa, el ga da esar apunto magnà co un sculiero.

## Lista de desèr al sculiero
* Bavarexe
* Budin
* Pana cota
* Suflè
* Xabajon
* Tiramesù
Quadrato

right
In giometria, el **quadrato** el xe un quadriłatero regołare, o sia un połigono co quatro lati uguałi e quatro angołi uguałi (tuti reti).

El quadrato el xe un caxo particołare de ronbo (in quanto el ga tuti e quatro i lati uguałi) e de retangoło (in quanto el ga quatro angołi uguałi) quindi xeło un caxo particołare de paralelograma (in quanto el ga i lati a do a do paralełi).

## Carateristighe prinsipałi
Łe diagonałi de un quadrato łe xe uguałi e perpendicołari, el łoro punto de intersezion łe divide a metà e łe mexura:

:\mbox{diagonale} = \mbox{lato} \cdot \sqrt 2

Sta formuła se dimostra co el teorema de Pitagora. Ciascuna diagonałe, infati, divide el quadrato in do triangołi retangołi pà i cuałi vałe che ła soma dei quadrài costruìi sui cateti xe uguałe al quadrato costruìo sull'ipotenuxa (che xe ła diagonałe).
:AC = \sqrt{AD^2 + CD^2} = \sqrt {l^2 + l^2} = \sqrt{2 \cdot l^2} = l\cdot\sqrt{2} .

El perimetro de un quadrato, visto che el ga tuti i lati uguałi, mexura:

:\mbox{lato}\cdot 4\,

L'area de un quadrato, visto che l'altesa e ła baxe łe xe uguałi, mexura:

:\mbox{lato}^2\,

ma se pol calcolare anca come
:\frac{\mbox{diagonale}^2}{2}  pà el teorema de Pitagora.

El quadrato posiede 4 asi de simetria: 2 pasanti par na copia de vertisi oposti e 2 pasanti par na copia de punti medi dei lati.

El punto de intersezion de łe do diagonałi xe dito **sentro del quadrato** e xe el sentro de simetria de rotasion e de simetria sentrałe pà el quadrato. L'ordine de ła simetria de rotasion del quadrato xe 4; in altre parołe, el quadrato xe invariante pà łe rotasion intorno al so sentro rełative a i angołi k\frac\pi2  \mbox{rad} = k 90^\circ \mbox{ par } k=0,1,2,3; naturalmente ła rotasion de \,\pi\, radianti xe ła simetria sentrałe.

## Equasion de un quadrato su un piano cartexian
El quadrato Q de lato 2 e sentro l'orixine pol essare descrito in vari modi. A exenpio:
:Q=\big\{(x,y)\ \big|\ |x|\leq 1, |y|\leq 1\big\}. 
El so bordo xe quindi
:\partial Q=\big\{(x,y)\ \big|\ |x|=1, |y|\leq 1\}\cup\{(x,y)\ |\ |y|=1, |x|\leq 1\big\}. 
Questo pol essare anca descrito come
:\partial Q =\big\{(x,y)\ \big|\ 0
In matemàtega, questo quadrato raprexenta ła bała unitaria del piano rispeto a ła norma uniforme.

## Costrusion
Un quadrato el pol essare inscrito inte na sirconferensa co riga e conpaso. Qui soto ne xe mostrà n'animasion:

center|Costrusion del quadrato inscrito inte ła sirconferensa

## Varda anca
* Quadriłatero

## Altri projeti
Ceza de San Samuel

__HIDDENCAT__

Ła **ceza de San Samuel** xe un edificio lerigioxo de ła sità de Venesia situà inte el sestièr de San Marco.

## Storia
Ła xe stàda costruìa intorno a l'ano 1000 da łe famegie Boldù e Soranzo. So'l scominsio del secoło XII xe stàda desfàda da do sucesivi incendi e quindi ricostruìa. Inte el 1685 ła xe stàda squaxi rifata patòca. A l'esterno se vede ła strutura del portego deso serà, in sima a ła cuała, inte el 1952, se gà ricavà na lòxa.

Ła ciapa el nome dal personàxo biblico Samuel poichè, segondo ła tradision, drento, al so interno, xe conservàe łe so rełìchie.

## Descrision
Ła Ceza se afasa sol canpo omonemo, uno dei pochi che gà un sboco direto sol Canal Grando, in banda a Pałaso Grasi e de Pałaso Małipiero.
A l'interno, su l'altèr maxor, se trova un crocifiso tresentesco atribuìo a Paolo Veneziano.
Conpleta el conpleso un canpanièl, veneto-bixantin risałente al XII secoło

## Altri progeti
Ceza de San Zulian

Ła **céxa de San Zulian** xe un edificio lerigioxo de ła sità de Venesia, situà ne l'omonemo canpo del sestièr de San Marco.

## Storia
Dedicàda al martire antiocheo San Zulian che co ła mugèr Basilissa gà subìo el martirio inte el 304 ad Ałesandria.

Sui scominsi del XII secoło ła Ceza rexultava sogeta a ła speciàl giurisdision de ła baxełega de San Marco e del so Primicerio de ła Baxełega de San Marco, donca separàda da ła diòsexi de Casteło e, dopo el 1451, dal Patriarcàdo de Venesia.

Soło inte el 1804, co ła sopresion de ła giurisdision marciana e l'union dei capitołi canonici de San Marco e San Piero de Casteło, ła Ceza de San Zulian xe pasàda soto l'autorità patriarcàl.

El prospeto de San Zulian, xe dedicà al medego-fiłosofo, ravenate Tommaso Rangone. Ła fasàda de sta Ceza xe stàda reałixàda da Jacopo Sansovino afiancà da Alessandro Vittoria.

## Descrision
L'interno de ła Ceza se prexenta a na soła navàda, squaxi del tuto quadràda, col presbiterio retangołàr coverto da na volta a croxera, afiancà da do picołe capèłe e col sofito sudivixo in conparti co splendide soàxe intagiàe e doràe che ospita el *San Giuliano in gloria* de Jacopo Palma il Giovane. I altàri xe sete. Notevołe xe ła pàła del monumentàl altàr maxor: *l'incoronazione della Vergine e santi*.

Chiesa di San Zulian - Soffitto.jpg|*San Giuliano in gloria* de Jacopo Palma il Giovane
Chiesa di San Zulian - Organo.jpg|
Scultura

[thumb|300px|[Marmi de Ascoli Satriano|''Trapezophoros'' co do grifoni che i sbrana na serva. Scultura in marmo połicromo (IV sec. a.C.). Rinvenùa a Ascoli Satriano (FG) xe considerà un'opara unica inte el so xenere de cui nò existe presedenti anałoghi.]]
[thumb|150px|''Scultura'', detajo da na formeła del [Canpanil de Giotto a Firense]]
Ła **scultura** ła xe (inte el senso moderno del termine) l'arte de dar forma a un ogeto partendo da n materiałe grexo o asenblando difarenti  materiałi.
Come molte altre parołe riguardanti el mondo dell'arte anca ła paroła scultura e quindi el conseto che esa raprexenta i xe evolui inte el tenpo.

Xe posìbiłe modełare un ogeto par adision o sotrasion, a seconda del materiałe.
Materiałi come el legno el marmo evc. i parmete de scolpire intajando o scolpendo ła materia stesa. Materiałi come l'arxiła invese i consente de modełare par adision xontando man mano materia a ła materia inisiałe.

Có'l termine *scultura* se indica anca el prodoto finałe, o sia qualsiasi ogeto tridimensionałe creà come espresion artistega.

## Materiałi tradisionałi
[thumb|[David de Michełàngeło, probabilmente ła pì conosùa scultura, (Galeria dell'Academia)]]
I materiałi tradisionalmente dopàrai inte ła scultura i xe:

* piera
* arenaria
* baxalto
* calcare
* granito 
* marmo 
* steatite
* geso 
* crèa
* porcełana
* teracota
* cartapesta
* intonaco
* metało
* ałuminio 
* bronso 
* fero 
* avorio
* legno

## Materiałi moderni
Tra i materiałi dopàrai dall'arte moderna i se cata:
* tesùo 
* véro 
* sabia
* cemento
* aqua
* giaso 
* neve
* cristałi liquidi 
* plastilina
* animałi morti
* rotami
* són
* rexina
* goma

## Forme
Alcune forme de ła scultura łe xe:
* Rilievo - scultura atacà a no sfondo dal cuałe emerxe in altorilievo o basorilievo
* Statua - de cui i costituise sotoxeneri el Busto e ła scultura equestre

El Surealismo descriveva come "scultura invołontaria" queła fata quando se manipoła calcossa sensa pensarghè sora, a exenpio quando se piega na grafeta fermacarte o se arotoła un bijeto del sinema.

## Note


## Bibliografia
* Amedeo Benedetti, *Ła pietra e el marmo, moxaici*, in *Bibliografia Artigianà. Ła manualistica artigiana del Novesento: publicasion su arti e mestieri in Itàlia dall'Unità ad uncò*, Genoa, Erga, 2004, pp.&nbsp;298–303, ISBN 88-8163-358-2

## Varda anca
* Storia de ła scultura

## Altri projeti

## Łigadure foreste
* La Scultura Italiana
Columbus (Ohio)

**Columbus** (in inglexe (/kəˈlʌmbəs/) ła xe ła cavedal del stato federà del Ohio, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 787.033 abitanti (2010).

Ła xe sede de ła contea de Franklin.

## Altri projeti
Litro

thumb|200px|Un resipiente co indicasion del vołume de liquido contenùo, fino a 1 litro.

El **litro** el xe un'unità de mixura del vołume. Nò'l xe un'unità del SI, ma ła njien comuncue açetà dal Sistema Internasional. El sinboło del litro xe ła letera maiuscoła **L** opùre minuscoła **l**.

## Definision
Un litro equivałe a:
* 0,001 metri cubi
* 1 desimetro cubo
* 1&nbsp;000 sentimetri cubi
* 106 miłimetri cubi
* el vołume de un cubo de 10 sentimetri de lato
Ghè xe 100 litri in un etolitro.
Ghè xe 1&nbsp;000 litri inte un metro cubo (m³).

El litro el pol essare sudivixo in unità pì picenine utiłixando i prefisi del SI, siché un litro equivałe a:
* 106 microlitri (µl) =106 miłimetri cubi
* 1&nbsp;000 **miłilitri** (ml) = 1&nbsp;000 sentimetri cubi (cm³)
* 100 **sentilitri** (cl)
* 10 **desilitri** (dl)
* 0,1 **decalitri** (dal)
* 0,01 **etolitri** (hl)

Quantità magiori de liquidi i pol essare mixurài uxando **chiłolitri** (kl, 1&nbsp;000 litri), **megalitri** (Ml, 1&nbsp;000&nbsp;000 litri), **xigalitri** (Gl, 1x109 litri) o **teralitri** (Tl, 1x1012 litri), ma normalmente in sti caxi i se dopàra i metri cubi (m3, 1&nbsp;000 litri).

## El sinboło
El sinboło del litro xera in orixine **l** (ła letera minuscoła ele).

Par evitare confuxion co el numaro 1, inte el 1979 fu adotà come alternativa el sinboło **L** (ła letera maiuscoła ele). El *National Institute of Standards and Technology* dei Stati Unii de ła Mèrica i racomanda ła L maiuscoła.

Prima del 1979, el sinboło **ℓ** (l corsiva minuscoła) entrò inte el uxo de alcuni paexi; a exenpio, jera stà racomandà inte i ani '70 da ła publicasion M33 del South African Bureau of Standards. Sto sinboło rimane inte el uxo comun, ma continua a nò essare acetà dall'Ufiso internasional dei pexi e de łe mexure.

Se cata anca indicà co l'abreviasion **lt.**, ma anca questa sinbołogia nò ła xe accetà.

## Storia
Inte el 1793 el litro xe stà introdoto in Fransa come una de łe nove "Mexure Republicane", definìo come un desimetro cubo. El nome deriva da na vecìa unità fransexe, ciamà *litron*.

Inte el 1879 el Comitato internasional dei pexi e de łe mexure adotò ła definision de litro e el sinboło **l**.

Inte el 1901 a ła tersa conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure el litro xe stà ridefinìo come el vołume ocupà da 1&nbsp;kg de aqua pura a ła tenperadura de ła so masima densità (3,98&nbsp;°C) a ła presion de un'atmosfera. Se pensava che questo fuse 1&nbsp;dm³, ma sucesivamènte se scoprì che jera 1,000028&nbsp;dm³. In pì el vołume dipende da ła presion, e l'unità de presion ga come fatore ła masa, otenendo na dipendensa sircołare inte ła definision del chiłogramo.

Inte el 1964 durante ła 12ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu ripristinà l'orixinałe definision del litro. Fu consijà l'uxo de questa unità in anbiti comersałi ma nò par laori sientifisi de alta precixion.

Inte el 1979 durante ła 16ª Conferensa xenerałe dei pexi e de łe mexure fu adotà el sinboło alternativo **L**.

## Note
Ceza de Sant'Aponal

Ła **céxa de Sant'Aponal** xe un edificio lerigioxo de ła sità de Venesia, situà inte el sestièr de San Poło.

## Storia

## Descrision
Ła fasàda conserva łe fatese gotiche orixenałi. L'interno invese xe fruto de un rifasimento setesentesco. Se podeva aceder da un ingreso lateràn situà su Ruga Rialto. No ła più ofiçiàda dai ani çinquanta del novesento. Ła fasàda xe stàda nobiłiàda da na decorasion marmorea in altoriłievo tornàda ne ła so poxision orixìnal sede de ła Ceza de Sant'Ełena drìo ła so riativasion.
thumb|
Stratford-upon-Avon

[thumb|right|315 px|'''Stratford-upon-Avon''' ([Inghiltera): centro storico]]
**Stratford-upon-Avon** (pron. /strætfəd əpɒn ˈeɪvən/; 22&nbsp;000 ab. ca.) xe na çitadina co status de parochia çiviłe de l'Inghiltera çentrałe, situà lungo la sponda ocidentałe del fiume Avon (da cui ła denominaxion "upon-Avon"), inte ła region de łe Midlands Ocidentałi/Midlands Meridionałi, e faxente parte de ła contea del Warwickshire.

La locałità ła xe famosa par esere el luogo natałe del scritore William Shakespeare.

## Zeografia

### Cołocaxion
Stratford-upon-Avon se trova al çentro de ła contea del Warwickshire al çentro de ła region de ła region de łe Midlands Meridionałi, tra Warwick e Chipping Norton (rispetivamente a sud de ła prima e a nord de ła seconda), a çirca 30&nbsp;km a sud-ovest de Coventry.

## Luoghi de interese
[thumb|left|'''Stratford-upon-Avon:''' ła [casa natałe de William Shakespeare]]
* Casa natałe de William Shakespeare (*Shakespeare's Birthplace*)
* Royal Shakespeare Theatre
* Holy Trinity Church
* Harvard House
* Casa de Judith Shakespeare
* Hall's Croft
* Anne Hathaway's Cottage
* Teddy Bear Museum
* Butterfly Farm

## Personaji çełebri
* William Shakespeare, scritore (1564-1616)

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

*  Stratford-upon-Avon - Sito istitusionałe 
*  Discover Stratford 
*  Mapa de Stratford-upon-Avon su ViaMichelin.it
*  Shakespeare's Birthplace
Burceło

El **burceło** (anca ciamà Burcio beło), xera, in tenpi antighi, na inbarcasion fluviałe che cołegava Venesia a Padoa, ma dati storici aferma che vegniva inaxonta anca utiłixà par el trasporto de marcansìe che rivava fin a ła sità de Verona.
Gera comunque utiłixàda prinsìpalmente dai nobiłi venesiani co se spostava inte i so tegnéri in teraferma.

Se tratava de na inbarcasion in legno, co na ełegante gabìna che gaveva de tre o quatro balconi, finemente decoràda e nobiłiàda de spèci, pitùre e presioxi intagi; inte el tragito in laguna ła viaxava spènta dal vento o dai remi, mentre inte el parcorso da Fusina a Padoa łongo ła Riviera del Brenta zera tirà da cavałi.

Dopo el 1797, co ła cascàda de ła Republica de Venesia e el conseguente declin del patrisià venesian, i burciełi no se ga più uxà andando fora de uxo.

Inte el 1960, l'Ente Provinciałe par el turismo de Padoa, ga decixo de inviàr un servisio de navigasion fluviałe, par ofrirghe ai foresti un sugestivo itinerario łongo ła Riviera del Brenta, co łe so maravegioxe viłe, łigàe a personaxi iłustri cofà el Tiepolo e el Palladio. Xe stà atresà par el fin un vaporeto venesian, che xe stà ciamà pròpio Burcieło. Ancùo i burciełi in servisio xe più de na diexena.

## Altri progeti

## Łigadure foreste
* www.burchiello.org
* www.rivieradelbrenta-navigazione.it
* wwww.ilburchiello.it
* wwww.battellidelbrenta.it
* wwww.deltatour.it
 
l'Ente Provinciałe par el Turismo de Padoa