open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vincenza Pasini

**Vincenza Pasini** (Suiso, 1356 – Vicensa, 1431) ła ze stà na agricoltora e vejente itałiana, dopo łe aparision de ła Madona che drio sti fati ze stà edifegà el Santuario de ła Madona de Monte Bèrego in provincia de Vicensa, posto tanto conosesto. Par sta motivasion ła ze na figura tanto inportante par ła istòria popołare del comun de Suiso e par ła sità de Vicensa.

## Biografia
thumb|left|Ła caza de Vincenza Pasini a Suiso
Dona Vincenza ła ze nasesta a Suiso inte'l 1356. Dopo che ła se ga maridà, ła se ga trasferia prima a Montedemezo, frasion del comun de Suiso, e dopo a Vicensa, par nar drio a so marìo che el łaorva come marangon.

Inte'l 1426, e inte'l 1428, ła ga gavesto do aparision de ła Madona, intei chi ani ła sità de Vicensa ła zera diłagà da ła peste (1404 – 1428).

Dona Vincensa ła more intel 1431 e ła ze stà sepełia intel simitero visin Santa Catina, intel 1810 ła ze sta stasportà inte ła cripta de ł'altar de Monte Bèrego.

### Łe aparision
Ła tradision ła vole che par dona Vincenza sipia sta edifegà el Santuario de ła Madona de Monte Bèrego in onor de Maria dopo che ła ze aparesta do volte.

Ła prima aparision vegnesta el 7 de marso 1426, fin che ła dona ła zera drio nare da so marìo che el łaorava intel vegnałe a Monte Bèrego. Inte sta ocaziòn ła Madona ła ga dito de edifegar na ceza in so onor in sima al monte. Se cuesto el fose fato ła sità ła vegnaria łiberà da ła peste. I sitadini no i ga mia credesto a Vincenza e ła peste ła ga continuà a copar jente.

Ła segonda aparision ła ze vegnesta dopo do ani, el 1° de agosto del 1428. Sta volta i sitadini i ga credesto a ła dona, e in puchi dì i ga tacà a edifigar el Santuario. Come ga promeso ła Madona, ła peste ła ze całà, fin che ła ze sparia inte'l 1430, cuando i ga finio i łaori.

## Notasion


## Bibliografia
* R. Pilastro, *Vincenza Pasini. Una storia che si fa leggenda*, Publligrafica Editrice, Altavilla Vicentina (Vicenza), 2005.
* Padre A. Michelin, *Le Pievi e i Bissári (1311-1404)*, Fascicolo 6°, 27 aprile 1991, pp.&nbsp;63–68, in "*Conoscere Sovizzo*", Periodico Quadrimestrale dal 1989 al 1994.
* *Luoghi dello spirito*, Touring Club, 2004 (Veneto) p.&nbsp;62.

## Voze corełade
* Santuario de ła Madona de Monte Bèrego
SD Compostela

La **SD Compostela** el xe na połisportiva spagnoła, nota soratuto pa' ła scuadra de bałon.

## Xugadori pi famùsi

* Fabiano Soares Pessoa
* Luboslav Penev
* Bent Renè Christensen Arensøe
* Christopher Ohen

## Ligadure forèste
* Sito Ufficiałe
Pifania

Ła **Pifania** (nome intiero **Pifania del eignor**) ła xe na fasta cristiana che ła vien dodeze dì dopo el Nadałe. Jesù Cisto el se manifesta in tuta ła łuze da ła so divinità ai Re Maji.

## Etimołozia
Ła paroła Pifania ła vien dal grego: *επιφάνεια* che vol dir manifestasion.

## Linganbi foresti
*
Re Maji

__HIDDENCAT__

[miniatura|I Maji co i so vestiti tradisionałi. [Ravena, Baxèłega de Sant'Apolinare Nòvo, ca 600.]]
I **Re Maji** i xe dei personaji mesonà in tel Nòvo Testamento del Vanzeło de Matio. Ła tradision ła vol che i sipia saji, astrołoghi che i ga porta in regało al toxeto Jexù oro, incenso e mira.

I so nomi i xe Melchiore, Baldasare e Gaspare; i ga ła memoria el 6 de xenaro insime a ła festa de ła Pifanìa.

## Voxe corełade
* Pifanìa

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Gabriele Falloppio

__HIDDENCAT__

## Biografia

El ga studià da autodidata anca se po'l ga frecuentà łe Università dei Studi de Padoa (indove el ga seguìo łe łesion de Realdo Colombo) e de Ferrara e el xe stà arlevo de Giovanni Battista Monte.

Inte el 1547 el xe deventà profesor de farmacia a l'ateneo estense, mentre inte el 1548 el ga açetà ła catedra de anatomia a l'Università de Pisa. Infin, inte el 1551, de anatomia, chirurgia e de botanega a l'Università dei Studi de Padoa, indove el xe restà fin a ła morte. So arlevi iłustri xe stai Girolamo Fabrici d'Acquapendente, Marcello Capra, Antonio Minutoli e Volcher Koyter.

Ecesionałe setor, el xe stà autor de mirabiłi scoverte anatomiche, co contributi fondamentałi in osteołoxia, miołoxia, splancnołoxia. Inte i so numaroxi studi anatomici el ga descrivesto ła strutura exata de łe tronbe uterine (ciamae perciò anca tube de Falloppio), dei muscołi ocułomotori, de ła chorda tympani, de ła bogonèła osea e de l'acuedoto del vestiboło. El ga publicà inte el 1561 łe *Observationes anatomicae*, indove el ga sunà tuti cuełi reperti che rexultava contrastanti co cuanto xera stà afermà da Galeno e da altri autori, in partegołar modo Andrea Vesalio. Molte altre so ópare XE stae publicae drìo ła so morte e, drìoman, sunae inte l*'Opera omnia*.

Oltra a èsar stà un dei siensia piasè inportanti de ła storia de l'anatomia, ga dà contributi inportanti anca in anatomia conparada, botanega, fixiołoxia, farmacołoxia e medexina termałe. Mèdego risercà, el ga avesto na estexa clienteła che ło ciamava a consulto da ogni parte de Itałia: in tal senso el xe anca ricordà par aver curà e guarìo Paolo Manuzio. Co'l zera a Pisa, indove el xe restà so invito de Cosimo I de' Medici, el xe stà anca acuxà de praticar ła vivisesion so i condanati a morte.

L'editor De Maria ghe ga atribuìo un vołume de segreti medexinałi, ma el so arlevo Andrea Marcolini ga smentìo decixamente l'atribusion

Moristo a cuarant'ani, el xe stà sepełìo inte el *Giostro del xenerałe* de ła Baxéłega de Sant'Antonio da Padoa.

## El goldón
Inte l'Itałia del XVI sècoło Falloppio scrive ła prima descrision incontestàbiłe de l'uso del goldón. El so testo intitołà *De Morbo Gallico* (Ła małatia fransexa) riferentesi a ła sifiłide èel xe stà publicà inte el 1564, do ani drìo ła morte de l'autor. In sto tratado vien racomandà l'uxo de un dispoxidivo che el sostegneva d'aver inventà: vaxìne de łìn inbonbà de na sołusion chimica e łasà sugar prima de l'uxo.

## Ópere prinsipałi
* *Observationes anatomicae*, Venezia 1561, poi Colonia 1562 (on line) e Parìxe 1562 (on line)
* *Secreti difarenti  et miracolosi ne' quali si mostra la via facile di risanare le infirmità del corpo humano*, Venezia 1563 (on line)
* *De medicatis aquis atque de fossilibus*, Venezia 1569 (on line)
* *De morbo gallico*, Venezia 1574 (on line)
* *De ulceribus*, Venezia 1577 (on line)
* *Opera omnia* (1584; 1600; 1606).

## Notasion


## Bibliografia
* Pazzini A., Storia della Medicina, Milano, 1947.
* Premuda L., Storia della Medicina, Padova, 1960.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Spiegazione del Catechismo di San Pio X

***Spiegazione del Catechismo di San Pio X*** (*Spiegasion del Catechismo de San Pio X*) el ze na òpara manuałistega scrita da Pare Carlo Dragone, co ł'imprimatur del 1956.

## Sitasion

## Descrision
Ł'autor el fa referimento al Catechismo della Dottrina Cristiana (publegà intel 1912 par órdene del Somo Pontèfego (San Pio X), struturà in 433 dimande e respòste: «Par chi dopera sto manuałe no serve insistere su ła necesità catechistega. El fato de procurarse el vołume e ł'atension inte ł'insegnamento el dize tuto».

El manuałe el ze na norma par i catechisti o par ła formasion dotrinałe catòłega de onjona ànema de tute łe età. Anca el regała «in forma justa, ciara viva e patoca, ła spiegasion de ła verità contenue intel testo del Catechismo publegà par òrdene de San Pio X ». I numarozi ezenpi rento inte ł'espozision e zontade dopo ła spiegasion de ognuna dimanda ga do fin: jutar e capir ła dotrina cristiana fin indove che se posa, e regałar al catechista on ordenjo par cauzar ł'interese e mantegnerło vivo inte i tuziti.

### Ìndaze de ł'ópera
* *Prefasion*
* *Avertense*
* *Prime nosion de ła fede cristiana*
* *Parte prima*: Ła fede «Credo» overosìpia Prinsipai Verità de ła Fede Cristiana
* *Parte seconda*: i Comandaminti de Dio - Preceti de ła Cexe Vertù overosìpia Morałe Cristiana
* *Parte tersa: Ordenji de ła Grasia - Sesion I*: Òrdine o ordenji de prodision  de Grasia
* *Parte tersa: Ordenji de ła Grasia - Sesion II*: Orasion o on ordenjo  de inplorasion 
* *Ìndeze*

## Notasion


## Edision
*  
*  

## Voze corełade
* Catechismo di Pio X

## Linganbi foresti
* Spiegazione del Catechismo di San Pio X (blog)
Kraft Foods

Ła **Kraft Foods Inc.** ła xe stada na axienda ałimentar statunitense. Inte el 2012, drìoman a un spin-off de łe so propietà inte el Nord America, ła Kraft Foods ła ga ciapà el novo nome de Mondelez.

thumb|El vecio łogo de ła Kraft

## Storia
Ła Philip Morris, axienda produtora de tabaco (ancuo conosùa come Altria Group) ła gaveva acuistà inte el 1988 ła Kraft par 12,9 miliardi de dołari, fondendoła co n'altra susidiaria ałimentar, ła General Foods, acuistada inte el 1985. Inte el 2000 ła Philip Morris ga acuixìo ła Nabisco (azienda dolsiaria conosùa par el so biscoto Oreo) e ła ga fondesta co ła Kraft, mantegnendone parò l'autonomia.

Inte el 2011 Altria ga vendesto 280 miłion de asion Kraft traverso na oferta publega de vendita, trategnindo par sè na cuota societaria de l'88,1%. El 31 de xenaro 2007, dopo mexi de specułasion, ła conpagnia ła ga anuncià che i titołi in so poseso i sarìa stai cedùi ai asionisti de Altria el 30 de marso 2007. Atualmente ła socieàt no ła detien più nisun interese in Kraft Foods.

El 30 de novenbre 2007 ła multinasionałe nordamericana ła parfesiona l'acuixision de l'intièro setor biscoti del Grupo Danone, conprendente anca ła stòrega marca itałiana Saiwa. Dal 22 de setenbre 2008 el titoło asionario el fa parte de l'ìndexe Dow Jones Industrial Average.

A partir dal 2012 ła marca Kraft Foods, par ła divixion snack, ła resta ativa noma che par el Nord America. Inte el resto del mondo ła società ła ciapa el novo nome de Mondelēz International. Mondelēz el xe un nome de fantaxia che xoga col nome łatin *mundus* e col neołoxismo *delēz*, derivà de *delicious*, che in inglexo signifega łicaìso e, segondo łe intension de l’axienda,  el dovarìa sugerir ai consumadori l’idea de “mondo dełisioxo”.

Inte el marso del 2015 el fondo braxiłian 3G Capital acuista ła società, che se andarà a fonder co ła Heinz, che el steso fondo gaveva presedentemente acuistà col juto de ła Berkshire Hataway de Warren Buffet, ciapando ła denomenasion de Kraft Heinz Company.

## Operasion straordenarie
Ła società, cuotada in borsa sol łistin NASDAQ, ła xe nasesto in do sucesivi pasagi:
- inte el 2012 drìo de na sision (ciamada anca col termeno tecnego meregan "split") se ga dividesto in Kraft e Mondelēz International (na multinasionałe che se ocuparà de vender snack e dolsi).
- inte el 2015 Kraft se unise co Heinz, daxendo vita al bomò conià schersoxamentee ma co granda verità da ła stanpa: "Maionexe e Ketchup finalmente insieme", infati łe do salse łe xe tra i prodoti pì conosùi da łe do axiende.

A coadiuvar sto ùltemo matrimonio afaristego xe stà l'investidor meregan Warren Buffett.

## Note


## Voxe corełade
* Kraft Dinner
* Vallè Italia

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Kraft Heinz

**Kraft Heinz** ła xe ła cuinta multinasionałe al mondo del setor ałimentar e de łe bevande (ła segonda par ordende de grandesa inte el Nord America), rexultado de ła fuxion avegnesta inte el 2015 tra Kraft Foods e H. J. Heinz Company. Ła sede ła xe a Chicago a l'Aon Center co ulteriori ufici a Pittsburgh.

Ła società ła xe cuotada a ła Borsa de New York (NASDAQ). Ła multinasionałe ła xestise pì de 25 marche tra cui Kraft, Heinz, Planters, Grey Poupon, Oscar Mayer e ła xe conosesta in Itałia anca par łe marche Plasmon, Planters, Biaglut, Aproten, Cuore di Natura, Dieterba e Nipiol.

## Storia
Ła fuxion de Kraft Foods e HJ Heinz, decidesta a l'inisio del 2015, ła xe conpletada inte el łujo del steso ano co ła nomena a ła presidensa de Alex Behring, managing partner de 3G Capital, el fondo de investimento che sta dadrìo a sta maxi-fuxion da 49 miliardi de dołari e che fa cao al finansier braxiłian Jorge Paulo Lemann, e a cueła de aministrador dełegà de Bernardo Hess, anca łu partner de 3G Capital e xa a ła guida de Heinz. A John Cahill, CEO di Kraft, el ròło de presidente xontà. Tra gli azionisti che hanno partecipato con 3G Capital all'acquisizione di Kraft Heinz figura anche Warren Buffett.

Drìo ła fuxion, el novo aministrador dełegà Bernardo Hees ga sevità na stratexia de redusion dei costi de forte inpato: el ga domandà un tajo anuo de costi de 1,5 miliardi de dołari, so vari setori, colpindo in partegołar łe spexe par i dipendenti. Ad agosto 2015 el personałe xe stà reduxesto del 5% co 2.500 łicensiamenti. Inte el novenbre del steso ano xe stà serai alcuni stabiłimenti ritegnùi no stratexeghi, co ła sopresion de 2.600 posti de łaoro.

El 17 de febraro 2017 Kraft Heinz Co. ga vansà ła proposta, del vałor 143 miliardi de dołari, par riłevar ła multinasionałe anglo-olandexe Unilever, un concorente segnifegativamente pì grando de Kraft Heinz, co 126.000 dipendenti in più e un faturà maxor de 24 miliardi de sterline. Unilever ga rifiutà ła proposta, el projeto de acuixision xe stà drìoman abanondà poco dopo che el primo ministro britanego Theresa May gaveva ordenà un exame so l'inisiativa.
Inte el 2018 Kraft Heinz slansa Springboard Brands, un business focałixà so ła cresita de marche ałimentare biodegradabiłe, naturałe e "super premium". Inte el 2018 Kraft Heinz ocupa el 114º posto inte ła łista Fortune 500 de łe maxori inprexe dei Stati Unii in baxe ai recàvi.

## Notasion
Eric Johnson

**Eric Johson**, (Austin, 17 de agosto 1954 ) el xe un cantante, chitarista, conpoxidor, połistrumentista statunitense.

## Biografia
El tałento de Johnson ga scominsià a sviłuparse in età bonoriva. Nasùo in una fameja incline a ła mùxica, łu e łe so tre sorèłe ga studià pianoforte, so fradèło ga formà un pròpio grupo; so pare el xera un cantante pasionà. Co'l gaveva 11 ani, Johnson ga ciapà ła chitara e el xe progredìo rapidamente traverso ła mùxica de łe so influense: Eric Clapton, Chet Atkins, Cream, Jimi Hendrix, Wes Montgomery, Jerry Reed, Bob Dylan, Django Reinhardt, e altri. Ła so prima esperiensa profesionałe xe sta come menbro del grupo psychedelic rock Mariani col gaveva 'pena 15 ani de età. Inte el 1968, Johnson ga registrà na demo col grupo, che ga visto na vendita un mucio łimitada; ani drìo ła registrasion ła xe devegnesta un presioxo ogeto da cołesion.

Dapò el diploma a ła Holy Cross High School, Johnson ga frecuentà brevemente l'University of Texas ad Austin e ga viaxà co ła so fameja in Afrega. Infin el tronà ad Austin, e inte el 1974 el ga adrìo al grupo *fusion* The Electromagnets. El grupo ga fato un tour rejonałe, ma no'l xe riusìo a tirar l'atension de łe maxori caxe de registrasion e el se ga desfà inte el 1977. Comuncue, el virtuosismo de Johnson ga tirà un picoło seguito de culto del grupo a l'inisio de łe registrasion, e do deseni drìo i so do album xe stai stanpai in gran nùmaro so compact disc.

## Carriera

Drìoman al fenimento dei Electromagnets, Johnson ga formà un trio par el tour, The Eric Johnson Group, col baterista Bill Maddox e el basista Kyle Brock. I ga sonà par respetabiłi spetadori de ła sena muxicałe de Austin, e inte el 1978 el ga registrà el primo album in studio *[[Seven Worlds]]*. Sìben  l'album el mostre łe notevołi capasità tecneghe de Johnson, na conbinasion de despùte contratuałi, criche finansiarie, e cativa condusion ga influensà l'usida de l'album — e ła carièra de Johnson — par racuanti ani. Sensa canbiamenti, *Seven Worlds* xe stà publegà vint'ani drìo inte el 1998 da l'Ark21 Records dopo che Johnson ga garantìo i derìti a ła caxa discografega.

Incapase de riusir ad otegner un novo contratto, Johnson, tutavia, ga seità a costruir ła so reputasion profesionałe łaorando come chitarista, aparindo inte łe registrasion de Cat Stevens, Carole King, Christopher Cross e altri.

Inte el 1996 e inte el 2000 el ga partesipà ai tour del G3 insenbre a Joe Satriani e Steve Vai.

El so çełebre brano *[[Cliffs of Dover]]* xe prexente inte el videogame *[[Guitar Hero III: Legends of Rock|Guitar Hero III]]*.

## Discografia
### Sołista
* 1978 - *[[Seven Worlds]]*
* 1986 - *[[Tones]]*
* 1990 - *[[Ah Via Musicom]]*
* 1996 - *[[Venus Isle]]*
* 2002 - *[[Souvenir (Eric Johnson)|Souvenir]]*
* 2005 - *[[Bloom (Eric Johnson)|Bloom]]*
* 2005 - *[[Live from Austin, TX (Eric Johnson)|Live from Austin, TX]]*
* 2010 - *[[Up Close]]*
* 2016 - *[[EJ (album)|EJ]]*
* 2017 - *[[Collage (Eric Johnson)|Collage]]*

### Cołaborasion
* 2009 - Mike Stern - *[[Big Neighborhood]]*
* 2014 - Mike Stern - *[[Eclectic (album)|Eclectic]]*

## Voxe corełade
* G3

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Gallagher

**Leo Anthony Gallagher, Jr.** (Fort Bragg (Carołina del Nord), 24 de lujo 1946) xe un ator statunitènse.

## Notasion



## Altri projeti

## Linganbi foresti
Carlo Dragone

**Carlo Dragone** (Frabosa Soprana, 2 de zugno 1911 – Roma, 12 de febraro 1974) el xe sta on prete paolin, scritor e critego łeterario itałian, conosesto par el so "comento e parafrasi ała Divina Comedia" e par gaver conposto ła *[[Spiegazione del Catechismo di San Pio X|Spiegasion del Catechismo de San Pio X]]*.

In tel 1970 ghe xe sta asegnà, in cuałità de titoło łeterario, ła medaja de oro da ła sesion internasional par el sviłupo de łe Łetere e de łe Arti e par ła prestasion cultural de ł'ONU.

## Bibliografia
* Guglielmo Zannoni, *[https://books.google.it/books?id=OTNhjtGxcvYC&pg=PA33&dq=carlo+tommaso+dragone&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjy4omV1bHuAhWGHXcKHcaIDJ0Q6AEwAHoECAAQAg#v=onepage&q=carlo%20tommaso%20dragone&f=false Testimone della misericordia del Padre. Suor Erminia Brunetti]*, 2006, Paoline.

## Linganbi foresti
*  Dragone Carlo M. Tommaso  23 de xenaro 2021
*  Testimonianza di don Carlo Dragone  23 de xenaro 2021
*
Ignasio de Loyola

**Ignasio de Loyola** (in basco ** Íñigo López de Loyola** (Loyola, 23 de otobre 1491 sirca – Roma, 31 de lujo 1556) el xe sta on rełjioxo spagnoło, fondator de ła Conpangnia de Jexù. In tel 1622 el xe sta proclamà santo da Papa Gregorio XV.

El ga conposto el łibro dei Exercisi spirituałi.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Roland Corporation

Ła  ła ze un grupo sosietario japoneze controłante  Roland MI e Roland DG. Da'l 2005 ła sede ła se ga spostà ad Hamamatsu inte ła prefetura de Shizuoka. Ła ga fàbreghe in Japon, USA, Itałia, e Taiwan. Ła zera stà fondà a Osaka inte'l 1972 da Ikutaro Kakehashi come zxienda produtora de software, conponenti e strumenti muzegałi ełetròneghi, e ła ze  prezente co oltra 60 paezi co 2.000 dependenti e un faturà consołidà de sirca 550 miłion de euro. El grupo el ze formà da ła **Roland DG** e da ła **Roland MI** (che ła sta par musical instruments).

## Storia
Ła Roland ła ze stà fondà co un nome ocidentałe in cuanto Ikutaro Kakehashi el gavea sentìo che el nome de ła só azienda presedente, ła Ace Electronic Industries Inc., el zera de frente strupià inte ła pronunsia e par sta razon el ga sercà un nome che'l sonase ben e che el podese èsar pronunsià istesamente in onjun dei mazori marcà de export. El ga catà el nome Roland inte l'ełenco tełefònego, sercando un nome che'l sonase meregan tra cuełi de ła łétara "R" parchè nisun altro nome de caze de produsion de strumenti muzegałi ełetròneghi el scomensava co sta łétara.

Ła Roland ła mete in comersio i propi prodoti soto diverse soto-marche, onjuna de łe cuałe ła ze orientada verso na utensa diversa. Ła Boss Corporation ła ze na marca doparada par prodoti indirisà ai amadori e profesionisti de ła ghitara, doparada par pedałi da chitara, unidà par efeti sonori, machine par conpanjamenti e ritmo, e par achipajamento de rezistrasion portatiłe. I prodoti Edirol i ze orientà verso ła produsion muzegałe, e i include programi par ła creasion audio, mixers, altoparlanti e sistemi video. Rodgers Instruments, fondada inte'l 1958 come na conpanjìa par organi ła soravive fin deso come susidiaria de ła Roland, oncora produzendo organi ełètreghi, ełetròneghi e a cane.

Ła **Roland DG** ła ze na azienda spesiałizada inte ła produsion de parifereghe par ła comunegasion viziva cofà plotter par el tajo viniłe, plotter a geto de ingiòstro par ła stanpa de gran formado, insizori, freze da modełasion e scanner tridimensionałi. I só prodoti i ze sparpanjài inte łe stanparìe, sentri stanpa, service, cartełonisti, studi gràfeghi, serigrafi, stanpadori, insizori, scołe, academie, negosi de gadget e sentri copia. I stabiłimenti produtivi de ła Roland DG Corporation i se cata ad Hamamatsu e i se baza so sistemi de produsion ad izoła ciamài *yatai*. Ła Roland DG ła ze prezente inte'l marcà itałian fin da'l 1987, co l'obietivo de fornirghe prodoti orientài  a i operadori inte'l mondo de ła gràfega, de l'insizion e de ła modełasion 3D. Ła sede prinsipałe de Roland DG Mid Europe ła ze ad Acquaviva Picena. Inte łe varie sedi A ze disponìbiłi de i *demo center*, che i parmete de provar l'intiera gama de prodoti, ła strutura de aprendimento interativo Roland DG Academy e'l Creative Center, indove vien esponesti dei prodoti reałizabiłi co łe parifèreghe Roland.

## Prodoti
*Roland MC-307
*Roland Juno-106
*Roland D-50
*Roland E-20
*Roland JD-800
*Roland JP-8000
*Roland TB-303
*Roland TR-808
*Roland TR-909

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*
Kinder Bueno

**Kinder Bueno** ła ze na confesion contenjente do barete de ciocołato produzesta da ła Kinder, łinea dedicada al ciocołato de ła Ferrero. A se trata de un wafer crocante inbonìo de crema a ła nozeła e infarsìo de ciocołato al łate.

*Kinder* ła ze ła paroła todesca che ła sta par "putèłi" mentre *Bueno* el ze ła paroła spanjoła che  ła sta par "bon".

## Distribusion
thumb|left|Kinder Bueno
El Kinder Bueno el ze stà zlansà so'l marcà inte'l 1991 in Itałia e drioman in Zarmania e el ze venjesto presto rendesto disponibiłe in Braziłe, Arzentina, Cołonbia, Mèsego, Malaysia, Singapore, Izraełe e Gresia da metà ani novanta. Ła distribusion ła se ga zlargà anca a Ł ła Spanja ed a ła Fransa inte'l 1999 ed a'l Canada, a l'Austrałia ed al Renjo Unìo da'l 2004. El prodoto el ze anca reparibiłe in Croasia, Zlovenia e Serbia e inte i USA.

## Variànse
Da magio 2006 ła Kinder ła ga zlansà so'l marcà na variansa de'l Kinder Bueno, el *Kinder Bueno White*, che'l infarsìo de ciocołato bianco e coverzesto de crema al łate; inisialmente ła jera na varsion łimitada, drioman ła ze stà vendùa stabilmente. Ła variànsa *Kinder Bueno Dark*, co covertura de ciocołato fondente, ła ze invese stà zlansà cofà edision łimitada inte'l 2016 e reproponesta in Otobre 2018.

## Promosion
Ła promosion del prodoto ła ze stà afidà in Europa ad alguni canpioni de'l spor, utiłizando el steso *[[format tełevixivo|format]]* ma protagonisti diversi a segonda de'l paeze de mesa in onda de ła publisità tełeviziva. Intrà i altri A se pol sitar i zogadori de bałacanestro Boris Diaw e Tony Parker, el  zogador de calcio Didier Drogba e l'atleta Andrew Howe, par ła canpanja publisitaria mandà in onda in Itałia. Fin al 2017 ła publisità ła zera costituìa da calche epizodio de furbìsia in vita cotidiana par torse i pochi Kinder Bueno restài.  A ze sta fata anca na publisità par l'Epifania inte ła cuała ła vècia no ła se vol destacar dai só Kinder Bueno e ła inventa pretesti par no portarli. Atualmente ła canson de sotofondo ła ze  Walking the Wire dei Imagine Dragons.

## Notasion


## Voxe corełade
* Kinder (Ferrero)
* Ferrero (azienda)
* Andrew Howe

## Altri projeti
Alessia Merz

**Alessia Merz** (Trento, 24 de setenbre 1974) ła ze na showgirl, condutora tełeviziva e atora itałiana.  
Ła ze sta anca modeła e interprete de fotoromanzi.

Dopo aver debutà co suceso a *[[Non è la Rai]]*, ła ze stà sielta da Antonio Ricci come vełina par ła stajon 1995-1996 de *[[Striscia la notizia]]* insenbre a Cristina Quaranta.
Drioman ła se ga simentà cofà atora in film e fiction tełevizive e come condutora tełeviziva.

## Biografia
### Ani novanta: ''Non ze la Rai'' e el suceso tełevizivo
Ła ga ezordìo fazendo parte de'l cast de ła segonda edision de *[[Non ze la Rai]]*, indove ła restarà fin a cuando che ga serà el programa inte'l zunjo de'l 1995, rezultando una de łe toze pì apresàe par tre edision. Durante i ani de permanensa inte'l programa, ła ciapa parte a do spin-off de'l steso: *[[Non ze la Rai#Spin-off|Capodanno con Canale 5]]* e *[[Rock 'n' Roll (programa tełevixivo)|Rock 'n' Roll]]*. Finìa l'esperiensa de *Non ze la Rai*, ła vien ciamà da Antonio Ricci par partesipar in cuałità de vełina a'l programa de Canale 5 *[[Striscia la notizia]]*, a'l fianco de Cristina Quaranta, anca eła provenjente da'l programa de Gianni Boncompagni. Inte'l steso parìodo, tra el 1995 e el 1997, ła partesipa a diverse canpanje publisitarie in Itałia e a l'èstaro: Guess? par i Stati Unii, Barilla par l'Europa e Renault par l'Italia.

## Notasion
Samsung Galaxy S21

El **Samsung Galaxy S21**, **Samsung Galaxy S21 Plus** e **Samsung Galaxy S21 Ultra** la xe na serie de cuatro dispoxidivi prodoti da Samsung Electronics, col Sistema operadivo Android, nadivo co la version 11, che sostituise le cuatro version dei dispoxidivi Samsung Galaxy S20. El Samsung Galaxy S21 el xe sta prexentà el 14 de zenaro del 2021. El **Samsung Galaxy S21 FE** el xe sta prexentà el 3 de zenaro del 2022.

### Samsung Galaxy S21
* Display: 6.2" Dynamic AMOLED 2X
* Bluetooth 5.2
* Sensa micro SD
* Procesador: Samsung Exynos 2100 o Qualcomm Snapdragon 888
* Memòria: 128 GB / 256 GB
* RAM: 8 GB
* Bataria: 4000 mAh (no-canbiàbiłe)

### Samsung Galaxy S21 FE
* Display: 6.4" Dynamic AMOLED 2X
* Bluetooth 5.2
* Sensa micro SD
* Procesador: Samsung Exynos 2100 o Qualcomm Snapdragon 888
* Memòria: 128 GB / 256 GB
* RAM: 6 GB / 8 GB
* Bataria: 4500 mAh (no-canbiàbiłe)

### Samsung Galaxy S21 Plus
* Display: 6.7" Dynamic AMOLED 2X
* Rezołusion: 2400x1080 pixel
* Procesador: Samsung Exynos 2100 o Qualcomm Snapdragon 888
* Memòria: 128 GB / 256 GB
* RAM: 8 GB
* Bataria: 4800 mAh (no-canbiàbiłe)

### Samsung Galaxy S21 Ultra
* Display: 6.8" Dynamic AMOLED 2X
* Rezołusion: 3200x1440 pixel
* Procesador: Samsung Exynos 2100 o Qualcomm Snapdragon 888
* Memòria: 128 GB / 256 GB / 512 GB
* RAM: 12 GB / 16 GB
* Bataria: 5000 mAh (no-canbiàbiłe)
Ferrero Rocher

**Ferrero Rocher** ła ze na marca comersiałe che ła identifega un ciocołatin reałizà e commersiałizà da l'industria ałimentar itałiana  Ferrero Spa. El Rocher, che'l ga forma de prałina sferica repiena, el ze stà zlansà so'l marcà inte'l 1982 e el ze  comersiałizà in bona parte de'l mondo.

## Conpozision

El nucleo de ła prałina el ze formà da na nozeła brustołada, coverta co un strato de crema de nozeła e crema gianduia. El tuto el ze incasà in una sutiła cialda che ła ło coverze. El prodoto sferico cusì otenjesto el ze coverto infin de un strato suparfisałe formà da ciocołato a'l łate e graneła de nozeła. Łe prałine łe ze individualmente incartàe inte na tełarìna in ałuminio de cołor oro e insarìe innte na scàtoła, co'l covercio trasparente, che'l ghe conferise a łore l'imàzene de "prodoto presiozo", A ze disponibiłi anca design diversi (par ezenpio, confesion in cartonsin, in plàstega opaca cołorad), che cata inpiego in partegołar in ocazion de łe festività de nadałe. Sia el nome che ła forma de'l ciocołatin łe sarìa un omagio a ła Vergine Maria de ła cuała Michele Ferrero el zera tanto devoto.  No'l ze vendùo in istà.

## Grand Ferrero Rocher
El *Grand Ferrero Rocher* el ze na cialda recoverta de ciocołato a'l łate co graneła de nozełe, in tuto sìmiłe par gusto, forma e conpozision a l'inbaładura de ła prałina, ma de dimension majori; a'l só interno vien inserìe algune prałine. L'incarto el ze conpanjo a cueło de ła prałina. El *Grand Ferrero Rocher* el vien vendùo singołarmente. Ghe ne eziste varsion de  diverso pezo e contenjenti un nùmaro de prałine variabiłe.

## Altri prodoti
Oltra a łe prałine l'azienda ła comersałiza co'l marchio *Ferrero Rocher* anca tołete de ciocołato e zełati. Nonostante ła coerensa de'l branding, 'sti prodoti i ze reałizà sia co ciocołato a'l łate co graneła de nozełe, similmente a łe praline, sia co altri tipi de ciocołato, overo fondente (sia el zełato sia ła tołeta) e bianco (soło ła tołeta). In pì łe tołete, a difarensa de ła prałina, łe ze disponibiłi tuto l'ano.

## Altri progeti

## Linganbi foresti
*
Canpo San Bazegio

**Canpo San Bazegio** el ze un canpo de Venesia, situà inte'l sestier de Dorsoduro, in un'area conpreza tra ał stremidà ocidentałe de ła fondamenta de łe Zàtare e Canpo San Sebastian.

## Architeture

Canpo San Bazegio el ghe deve el só nome a'l fato che antigamente cui sorzeva ła cieza de San Bazegio, butada zó inte'l 1824.

So'l łado sud, da indove el canpo el ze cołegà a łe Zàtare tramide ła całe de'l Vento, sorze el gran Pałaso Molin a San Bazegio, co ła só fasada dadrio sincuesentesca, caraterizada da cuatro trifore.

So'l łado ovest el canpo el ze sarà da un mureto che'l dà so'l rio de San Sebastian e varda so ła Stasion Marìtema, estremità orientałe de l'area de'l porto de Venesia.

So'l łado nord, dove che scominsia ła fondamenta San Bazegio, che ła mena verso San Sebastian, se łeva de łe vecie pałasine de tre piani.

Infin el łado est el ze ocupà da un alto muro co portałe co soaza a bunjà e mascaron, che ga drento na corte: łogo indove che se łevava, ła Scoła dei Acuarołi, fragia incargada de'l refornimento de l'acua potabiłe, de cui sto muro el ze ła soła rełichia.

## Note


## Bibliografia
**Guida d'Italia – Venezia*, Milano, Touring Editore, 1985, p.&nbsp;451.

## Altri projeti
Canpo San Sebastian

**Canpo San Sebastian** el ze un canpo de Venesia, situà inte'l sestier de Dorsoduro.

## Descrision
El canpo, de forma iregołar, el deve el só nome a l'inportante cieza renasimentałe de San Sebastian, che ła se łeva insenbre a'l só canpaniłe, ocupandone el łado pì łongo.

Insenbre a ła cieza, a l'estremo est de'l canpo se cata łe altre do architeture de mazor rimarco:
*Ponte San Sebastian: el unise el canpo a ła *fondamenta de san Bazegio* che ła cołega l'area de'l ponte de'l Socorso e de Ca' Zenobio dei Armeni co łe Zàtare.
*Ex Convento de San Sebastian : l'edifisio otosentesco, ancùo sede de ła facoltà de łétare e fiłozofia de l'Università Ca' Foscari, el ga l'ingreso so'l canpo: el portałe el ze de partegołar rimarco, siando un projeto novesentesco de Carlo Scarpa, che ghe ga renserìo l'antiga statua cuatrosentesca de san Sebastian.

Suito tacà, a nord-ovest, ze el *canpaso San Sebastian* interesà da na ediłisia abitativa de minor interese architetònego, comunegante co'l canpo de l'Anzolo Rafael.

## Bibliografia
* *Guida d'Italia – Venezia*. 3ª ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.

## Voze corełade
*Céxa de San Sebastian (Venesia)

## Altri projeti
The Time Machine

***The Time Machine*** (overo: "La màchina de'l tenpo") el xe un libro de H. G. Wells, publegà en lengua orizenal pa'a prima volta inte el 1895, inte'i Stati Unii. El libro no'l xe stà mai traduxesto in vèneto, donca el titolo no'l xe ofisial.
El libro el xe uno de'i primi che i parla de'l viajo inte el tenpo, e anca el primo libro de suceso de H. G. Wells.

## Trama
Inte'l'Ingiltera de fin Otozento, un siensà el inventa una màchina par viajar inte el tenpo. Co che el parte, el riva inte'l'ano 802.701; el descovre che la spesie umana la se ga dividesto in do tipolozìe: i eloj e i morlochi. El descovre che i eloj i vive in superfisie, e che i morlochi i vive soto tera. Inte'i eloj el viajador del tenpo el fa amisisia co Weena, salvàndoghe la vida co che la stava negando. El segondo dì, i morlochi i ghe ruba la màchina de'l tenpo, 'ndando soto tera par saver calcosa de pì de'i morlochi, el protagonista el descovre che lori i magna la carne de'i eloj, e che i li tien vivi come animali da tamazo.

Par conbatar i morlochi e ciapar la so màchina, el viajador, el va, insenbre de Weena, inte un palaso verde che el ghe xe in superfisie; dove, parò el cata solo de fuminanti. Inte'a strada par tornar, el vien agredìo da'i morlochi: lu el riese scanpar, ma Weena la more. Volendo deso 'ndar via e 'vendo gnente da far, el riese catar la màchina de'l tenpo, jera parò na trapola, i morlochi i jera drio spetarlo. Tutociò, el protagonista el xe bon a tor la màchina e a scanpar inte el futuro.

El riva deso inte un futuro dove che el sol el jera senpre fermo so'l'orizonte, l'omo el jera estinguesto, e i ghe jera solo che i gransi e le paveje. El va po' incora pì vanti dove che a ghe xe na crise solar, e dove che no cata pì nisun animal; se non na strana bestia "simile a un balon da football".

Incandenò, el protagonista el riese tornar caza, inte'a so epoca; dove che el raconta tuto a'i so pì sceti amighi.

A la fin de'l libro capimo che el protagonista el xe partio da novo da tre ani ma no'l xe pì tornà.

(EN) "Or did he go forward, into one of the nearer ages, in which men are still men, but with the riddles of our own time answered and its wearisome problems solved?"

(VEC) "No'l rimane che dimandarse se un dì el tornarà. Pole darse che el sia 'ndà inte n'epoca dove che i omeni i xe incora omeni, ma le domande e i pensieri inutili de'a nostra epoca n'i ghe xe pì"

(Fin de'l libro)

## Ispirasion
Par calche fonte el libro el se ga inspirà da n'altre so do opare: *[[The Chronic Argonauts]]* (raconto)http://gutenberg.net.au/ebooks06/0602911h.html  e *[[The Universe Rigid]]* (sajo); ma anca da un altro sajo (ciamà: The fourth Dimension) de Charles Howard Hinton.

## Linganbi foresti
Bistefani

Ła **Bistefani** **[[Società par Azioni|S.p.A.]]**, ancùo Bistefani Gruppo Dolciario S.p.A. ła xe una de łe pì inportanti industrie ałimentari del ramo dolsiario itałiane, fondada inte el 1955 a Casale Monferrato da Luigi Viale. Dal 2013 fa parte del gruppo Bauli.

## Storia
Ła Bistefani ła xe nasesta grasie a Luigi Viale a Casale Monferrato in Provincia de Alessandria inte el 1955 col nome de *Biscottificio Santo Stefano*, drìoman contrato in Bistefano e poco dopo in Bistefani.
Ła ga tacà produxer i krumiri, po' pastefrołe, baxi de dama, canestrełi, "ofełe".

Inte el 2002 ła Bistefani ga acuixìo ła Nuova Forneria S.p.A., socetà nasesta inte el 1990 da ła parsiałe privatixasion del setor dolsiario del grupo SME a cui xera stae conferìe łe atività del setor dei prodoti da forno a consumo continuativo (o sia łe vècei "Merendine Motta") e del cui capitałe faxeva parte el Grupo Barilla e Ferrero par el 49% de łe cuote.

Ła socetà xera stà rivendùa drìoman inte el 1995 a ła socetà "Parfin Holding", faxente cao a l'inprenditore Armando Cecchetti, xa propietàrio dei supermercai SIDIS.

Inte el 2006 łe do socetà se ga fondesto formando el Gruppo Buondì Bistefani S.p.A., ancùo Bistefani Gruppo Dolciario S.p.A.

El 9 de febraro 2013 vien anuncià l'acuixision de l'axienda da parte del grppo Bauli.

El 14 de marso 2016 vien anuncià, da l'A.D. de Bauli, ła seràda del stabiłimento Bistefani de Casale Monferrato e el trasferimento de łe łinee produtive a Verona.

## Canpagne publicitarie famoxe
Xe restae partegołarmente famoxe łe canpagne publicitarie de nadałe che inte i ani 80 e 90 vedeva co protagonisti un rùstego propietario d'axienda che redarguiva el so cao pastisier par far dolsi masa boni e xenuini respeot al preso de vendita. I interpreti del spot xera Renzo Rinaldi inte el ròło  del ràstego propietario de axienda (el "signor Bistefani") e Stefano Gragnani inte el ròło del pastisier un fià storno. I spot terminava col "signor Bistefani" che, inviperìo, pronunsiava ła fraxe "E chi sono io, Babbo Natale?" dopodiché conpariva dal gnente sol so volto na barba bianca e un boneto roso.

## Marche
* Buondì
* Girella
* Yo-Yo
* Ciocorì

## Notasion


## Linganbi foresti
*
Tèvere

El **Tevere** (ciamà antegamente prima *Albula*, drio *Thybris* e drio *Tiberis*) el xe el prinsipałe fiume de l'Italia sentrałe co 405 Km de corso e terso fiume itałian par longhesa (drio el Po e l'Àdexe. Seconso dopo el Po par anpiesa del basin idrografego (17375&nbsp;km²), co 324 m³/s) de portada mèdia a l'an al sboco e anca el terso corso de acua nasionałe (dopo el Po e el Ticin) par vułume de trasporto.

El xe anca el 1º fiume apeninego par longhesa e portada. El bagna cuatro rejon Emiłia-Romagna, Toscana, Onbria e Łasio, 7 provincie Forlì-Cesena, Areso, Peruxa, Terni, Viterbo, Rieti e Roma e 82 comuni tra sti chi Peruxa, Terni e Roma.

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Mario Draghi

Formà a l'Università dei Studi de Roma "La Sapienza" e speciałizà al Massachusetts Institute of Technology, dopo profesore universitàrio, durante i ani novanta el ze sta diretore zenerałe del Ministero del tesoro. Dopo un curto pasajo a ła Goldman Sachs, inte el 2005 el vien nomenà Goernatore de ła Banca d'Itàlia, divegnendo cusita menbro (e dopo presidente) del Forum par ła stabiłità finansiària (Consejo par ła stabiłità finansiària dal 2009) e del Consejo Diretivo e del Consejo Zenerałe de ła Banca sentrałe eoropea, e anca menbro del Consejo de aministrasion de ła Banca dei regołamenti internasionałi. El ze sta Diretore ezecutivo par l'Itàlia de ła Banca Mondiałe e inte ła Banca Aziàtega de Desviłupo. El ze menbro del Grupo dei Trenta.

Dal 2011 al 2019 el ga cuerto l'incargo de Presidente de ła Banca sentrałe eoropea, catàndose guidar ła BCE durante de ła crize del dèbito sovran eoropeo: in sta so pozision ła ze devegnesta conosesta ła so fraze del 2012 *Whatever it takes* (ingleze par «El cóstee cheło che el còstee»), par raprezentar che soto del so mandà ła BCE ła garia fazesto «tuto el necesàrio» par preservar l'eoro.

Inte el 3 de febraio del 2021 el Presidente de ła Repùblega Sergio Mattarella el ghe ga conferio l'incargo, dopo acetà co reserva, de formar un novo ezecutivo, dopo de łe dimision del goerno Conte II. El sevente 13 de febraro el ga fato zuramento insieme ai so ministri, dando cusita scumìsio al goerno Draghi.

## Biografia

Presidente de la Banca de Italia, dopo de la Banca centrale europea, el ze deventà Presidente del Consejo inte el 2021 dopo le dimision de Giuseppe Conte. El pare ze origenario de Padova, la moier de Noenta Padoana.
Pierrot

thumb|right|260 px|'''Pierrot'''
[thumb|right|200 px|El mimo [Charles Debureau (fioło de Jean-Gaspard Deburau) inte i pani de Pierrot]]
thumb|right|200 px|The Harrogate Pierrots
**Pierrot** el xe na màscara de orixene italiana, ma che ła se ga evolvesta in Fransa.

## Etimołoxia
El nòme *Pierrot* el vien da *petit Pierre*, che vołe dire "pìcoło Piero".

## Caraterìsteghe
La màscara de Pierrot la se prexenta come un clown tristo, muto, vestìo de bianco e co 'na làgrima nèra so ła guansa.

## Istòrego
Ła màscara de Pierrot ła deriva da ła màscara ciamà Pedrolino, atestà inte ła comedia de l'arte itałiana del XVI sècoło. Ła prima aparision de sta màscara la xe stà in 'na comedia de Cristoforo Casteleti del 1547.

En Fransa la xe atestà a partire dal 1673.

Inisialmente, la màscara de Pierrot la jera parlante. A partire parò dal 1820, grasie a łe interpretasione del mimo de orìxene boema Jean-Gaspard Deburau al Théâtre des Funambules, la màscara de Pierrot la ga scumisià a divegnere muta.

En seguito, inte i ani otanta del XIX sècolo, Pierrot el xe devegnesto un personajo prediłeto dai pitori de Montmartre.

## Pierrot inte ła cultura de masa

### Cine
* *[[Histoire d'un Pierrot]]*, film del 1913 dirixesto da Baldassarre Negroni

## Notasion


## Vosi corełade
* Arlechin

## Altri projeti
Daniele Franco

## Biografia

Laureà a Padova, el deventa funsionario al Tesoro e in Banca d'Italia, dove che el deventa Diretore Generałe.

Inte el 2021 el deventa Ministro de l'Economia del Governo de Mario Draghi.
Domo de Trevizo

Eł **domo de Trevizo** eł ze ła Catedrale de ła Diòseze de Treviso. In centro de ła sità, ła ze dedicada a San Piero Apostoło.

De origini antiche, ła ze stada ricostruia ne l'800, drento e fora. Durante i secoli ła se ga arichio de òpare de Tisian Vecelio, Eł Pordenon, Antonio Beni e altri.
Arno

Ł**'Arno** el xe el secondo fiume de l'Italia peninsułare dopo el Tevere e anca el prinsipałe corso de acua in Toscana. El traversa le provincie de Areso, Firense, Prato, Pixa.

## Altri projeti

## Linganbi foresti

*
Comunità Comprensorial

miniatura|434x434px
La **comunità compensorial**  (par todesco: *Bezirksgemeinschaft*, par ladin: *cumunità raion* o *comunitè comprensoriala*) inte la Provinzia autonoma de Bolzan (Adese Alto o Tirolo del Sud) la xe un ofizio aministrativo fato su da congregazion de comuni co deleghe rivae zo da la provinzia.
Łéngua biak

miniatura|Dove che la xe l'ìzoła de Biak
El **Biak** (nome nativo: Biak-Numfor, Noefoor, Mafoor, Mefoor, Nufoor, Mafoorsch, Myfoorsch, Noefoorsch, wòs Vyak, wòs kowedi) el xe na lengua parlàa inte'l'ìzoła de Biak e vesinanse, en Indonesia, inte'l'ìzoła de Nova Guinea.

## Fameja
La lengua la xe de'a fameja de'e lengue austronesiane, la xe vesina de altre lengue come la lengua dusner, e la lengua meoswar.

## Dialeti
La lengua n'a xe na lengua unitaria, la ga racuanti dialeti, i prinsipali li xe:

* Ariom                                                     
* Bo'o
* Bosnik
* Dwar
* Fairi
* Jenures
* Stanza
* Korido
* Korim
* Mandusir
* Mapia
* Mofu
* Monoarfu
* Opif
* Padoa
* Penasifu
* Rumberpon
* Samberi
* Sampori
* Sor
* Sorendidori
* Sorido
* Sundei
* Wadibu
* Wardo
* Wari
* Warsa

## Situasion lenguistega e sosiolenguistega
El Biak el xe clasifegà inte el atlante universàe de'e lengue en perigolo de'lUnesco cofà vulnerabile.

El Biak el xe conosesto ben solo da la parte pì vecia de'a sosietà, quea co xeneralmente pì de sincuanta ani; quela da'i vinti-trenta ani la ga solo na conosensa limitàa, e quei pì xovani incora n'i la conose proprio. In canpagna e inte'i loghi manco urbanixai, anpò, se pole catare qualcheduni anca inte'i pì cei, bon de parlar el biak.

A tegnar viva la lengua, le xe de frecuente le canson tradisionali.

## Fonoloxia
El alfabeto biak el xe un tipo de'l alfabeto latin, co sincue vocale e tredexe consonanti:

### Vocale
Le vocale le xe: "a", "e", "i", "o", "u".

### Consonanti
Le consonanti le xe la "b", la "d", la "f", la "g", la "j", "k", la "m", la "n", la "p", la "r", la "s", la "t", la "w", e la "y". El xe posìbiłe catare anca la "h".

## Vocabolari
El xe stà creà qualche vocabolario de biak, tutociò i pochi parlanti de'a lengua.

## Nodasion


## Altri Projeti

* Wikipedia la ga un'edision inte'l'incubator en .

## Linganbi Foresti
http://biak.clp.ox.ac.uk/
Dosoledo

**Dosoledo** (*Dudlè* in ładin) ła xe na frasion del comun de Comelgo Soverior, in provincia de Bełun.

## Istòria
Dosoledo l'è el paxe pì xovene del comun de Comełico Superior, nasendo da ła fuxion dei nuclei Dosoledo, Sacco e Staunovo.

El paexe inte i ani ga avùo vari incendi.

Come altri paexi de ła vaałada, Dosoledo ga na so pròpia regoła, situada inte el Pałaso de ła Regoła, edifisio de ła piasa prinsipałe del paexe, piasa Tiziano.

## Monumenti e łoghi de interese
### Architeture rełijoxe
El 19 de apriłe 1521 xe stà costruìa ła prima Ceza de Dosoledo, che xe stà butà xo.

Inte el 1844 xe stà tirà su ła Ceza atuałe, dexegnà da l'architeto feltrino Giuseppe Segusini, che ła xe dedicà a san Rocco e a sant'Osvaldo.

## Cultura
### Muxei
*Muxeo "Algudnei". El nome deriva da ła conpoxision de più parołe (algu d'nei) che in ładin, el diałeto parlà inte ła vałada, signifega "calcosa de nu". El muxeo xe cołegà al Grupo Riserche Culturałi de Comelgo Soverior .

## Socetà
### Łengue e diałeti
Ła łengua ofisiałe parlà inte ła vałe xe ła l'itałian. Tutavia come diałeto łocałe vien utiłixà ła łéngua ładina, in partegołar el comelian (variansa del grupo cadorin de ła łengua ładina).

## Infrastruture e trasporti
### Strade
Dosoledo xe traversà da ła strada statałe 52 Carnica.

A Dosoledo inisia ła strada statałe 532 del Paso de Sant'Antonio, che cołega el Comelgo co ła Val d'Ansiei (comun de Auronso de Cador), tramite el paso de Sant'Antonio.

## Notasion


## Voxe corełade
*Comelgo Soverior

## Linganbi foresti
*  
*
Kinder Paradiso

Ła **Kinder Paradiso** ła ze un prodoto dolsiario reałixà co na baze de pan de Spanja farsìo co na crema al łate aromatizada a'l łimon, proponesto so'l marcà da l'inpreza multinasionałe de orizene itałiana Ferrero co ła marca Kinder inte'l 1994.

## Promosion
Łe prime canpanje publisitarie de Kinder Paradiso łe ze scominsiàe inte'l 1994, ano de ła metùa in comersio de'l prodoto, intrà łe poche de ła marca Kinder ad èsar vendesta nome che sol marcà itałian e so cueło samarinezo. Łe publisità łe fa łièva so'l bomò "*Il tuo attimo di paradiso*" (El to àtemo de paradizo).

## Produsion
Ła vien produzesta in te'l stabiłimento de Ferrero de Pozzuolo Martesana.

## Ingredienti
Kinder Paradiso ła ze produzesta co i ingredienti drioman:

* Farsidura: crema a'l łate (37,5%)
:łate fresco pastorizà (29%), ojo de palma, sùcaro, łate scremà in pólvare, destrozio, butìro anidro, aromi, emulsionanti: mono e diłiceridi dei acidi grasi),
* Pan de Spanja:
:vovo e bałòta de vovo (21%), sùcaro, amido de formento, destrozio, farina de formento, ojo de palma, łate intiero in pólvare, siropo de glucozio-frutoxio, emulsionanti (mono e diłiceridi dei acidi grasi).

## Notasion


## Voxe corełade
* Ferrero (axienda)

## Linganbi foresti
*
Federico D'Incà

## Biografia

Laureà a Trento, tra i primi aderenti al MoVimento 5 Stełe, dal 2019 el ze Ministro dei Raporti col Parlamento inte i Governi de Giuseppe Conte (secondo Governo) e de Mario Draghi.

El abita a Trichiana, in Comun de Borgo Valbełuna.
Tampere

**Tampere** (en svedexe: *Tammerfors*) ła xe na sità de sirca 240 000 abitanti de ła Finlandia sud-oçidentałe, che ła fa parte de ła rejon de l'Pirkanmaa e ła se cata tra do laghi, el Pyhäjärvi e el Näsijärvi.. Ła xe ła tersa sità del Paexe e el pì grande sentro de l'entroterra inte ła Scandinavia.

## Zeografia
Tampere se cata tra Hämeenlinna (che ła se cata a nord de ła cavedałe Helsinki) e Jyväskylä (rispetivamente a nord e ła prima e a sud-ovest de ła seconda), poco a nord de łe sità de Valkeakoski e Lempäälä.

## Istòrego
Tampere ła xe stà fondà inte el 1779 da re Gustavo III de Svèsia.

Inte el 1820, xe stà fondà a Tampere el pì grando sentro industriałe de ła Finlandia: se tratava de na fàbrega de coton.

## Evołusion demogràfega
Inte el 2019, Tampere ła contava 238.140 abitanti.

La sità la ga conosudo on incremento demogràfego rispeto al 2016, cuando che ła contava 228.274 abitanti, e al 2011, cuando che ła contava 215.168 abitanti.

## Personaji ligà a Tampere
* Anna Falchi, atora (n. 1972)

## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Ghe sboro

***Ghe sboro*** el xe un sìngoło del grupo muxicałe veneto itałian Rumatera, publegà el 22 de marso 2017.

## Ła canson
Scrivesto scuaxi par initèro in diałeto venesian, el brano xira intorno a l'espresion «ghe sboro», a l'insìrca ecuivałente al roman «'sti cazzi». Se trata anca del sìngoło traxesta da *Ricchissimi*, oncora na volta incixo co Jen Razavi.

El sìngoło xe stà publegà insieme al videoclip uficiałe, xirà tra i canałi de Venesia e piasa San Marco.

## Trase
Ła trasa de sta canson ła dura 3.30.

## Notasion


## Linganbi foresti
* *[https://genius.com/Rumatera-ghe-sboro-lyrics Ghe sboro] su Genius*