Marco van Basten

**Marcel o Marco van Basten** (Utrecht, 31 de otobre 1964) el ze stà un zogador de bałon atacante e ałenador ołandeze che'l ga zogà par un serto parìodo anca in Itałia, miłitando inte ła scuadra de'l Milan.

Considarà intrà i mejo zogadori de ła storia de'l calcio, in carièra el ga senjà 314 gol (dei cuałi 277 co łe scuadre de club, 24 co ła nasionałe ołandeze e 13 co ła nasionałe Under-21), finìa premaduramente a l'età de sołi 28 ani a cauza de alguni infortuni, anca se ofisialmente l'anuncio de'l só retiro l'è stà dà inte'l 1995, co'l zogador el gaveva 30 ani. Enblema de l'Ajax e de'l Milan, in maja rosonera el ga conponesto un ecesional trio insenbre ai conasionałi Ruud Gullit e Frank Rijkaard, sìnboło de nùmarozi sucesi de ła scuadra ałenada da Arrigo Sacchi.

El ze stà el primo dei dieze xogadori a senjar na cuaterna in t'una ùnjoła partìa de UEFA Champions League, oltra ad èsar l'únego (insieme a Silvio Piola) ad aver siglà almanco un gol a onji scuadra de Serie A da łu afrontada.

## Biografia
Da só mujer Liesbeth el ga avùo tre fiòłi, Rebecca, Angela e Alexander. El pratega el golf come hobby.

## Carateristeghe tecneghe

Soranomenà *el cinjo de Utrecht*, van Basten el gera un sentravanti dotà de tècnega ecesionał nonché de notevołe ełegansa e rapidità inte i movimenti, nonostante el fixzgo inponeéte; cel oniugava ła grasia de'l trecuartista co ła concretesa de'l vero canonier. Abiłe con entranbi i pìe, in poseso de un tiro potente e presizo sia in corsa sia da fermo, concreto anca inte'l zogo par aria e inte łe acrobasie, el mostrava un insieme de caraterìsteghe par łe cuałe el ze retenjùo uno tra i pì forti e conpleti atacanti de senpre. Ła só granda intełigensa tatica e ła só vizion de zogo ła ło rendeva capase de azir anca łontan da l'area de rigor o dazendo łe spałe a ła porta aversaria, rendéndoło anca un presiozo omo-assist. El gera anca un esełente regorista: in carièra el ga metesto a senjoo 51 *[[Calcio de rigor|penalty]]* so 55 tirà.

## Carièra
### Zogador
#### Club
##### Scominsi
El scumisia zogar a calcio a sìe ani, cuando só pare Joop, ex zogador e canpion dei Paezi Basi inte'l 1958, ło afida ai tecnisi de łe scuadre de Utrecht, prima l'EDO (1970-1971), drioman l'UVV (1971-1980) e infin l'Elinkwijk (1980-1981). A 12 ani Leo Beenhakker el serva invano de ingagiarlo inte'l Feyenoord.

Inte'l 1981 el pasa a l'Ajax de Johan Cruijff. Un ano drìo, inte l'avril de'l 1982, el debuta co ła nasionałe Under-18 ołandeze a'l torneo Juniores de Cannes, senjando tri gol a l'Itałia inte ła finałe par el terso posto.

##### 1981-1987: łe stazon a l'Ajax e l'afermasion definitiva
[thumb|left|upright=0.7|Van Basten all'Ajax sołeva ła [KNVB beker del 1986-1987]]

Inte l'Ajax el ezordise in prima scuadra el 3 de apriłe 1982, a 17 ani e mezo, contro el NEC Nijmegen: van Basten entra in canpo pròpio a'l posto de Cruijff e el riese senjar un gol a'l só ezordio co i łanseri. Inte i do ani sucesivi van Basten el pasa dai 9 gol in 20 partìe de'l 1982-1983 ai 28 gol in 26 partìe inte ła stazon  1983-1984 inte ła cuała el ze caocanonier. Ła stazon drìo l'Ajax el ze e da novo canpion dei Paezi Basi e Van Basten da novo mejo marcador co 22 gol.

Inte ła stazon 1985-1986 co 37 gol in 26 partìe, el se łaurea par ła tersa volta caocanonier, vinsendo ła Scarpa d'oro e contribuindo al suceso dei łanseri in KNVB beker. El 1986, tutavia, el senja anca l'inisio dei só guai fìzeghi: el ze colpìo da epatite virałe e el ga da fermarse tre mezi; a desenbre, durando ła partìa Groningen-Ajax, el se infortuna a ła caécia drèta dopo na incrozàda co un aversario. El sèvita zogar ma a ła fine el ga da farse oparar in Zvisara. El torna in canpo 3 mezi pì tardi, inte ła finałe de Coppa delle Coppe tra Ajax e Lokomotive Lipsia (1-0), in cui el senja de testa el gol desiziov a'l 21' e el sera el canpionato oncora caocanonier. Co'l dèsputa ła finałe de Coppa delle Coppe, el ze dezà ofisialmente un zogador de'l Milan, par cui cueła ła  sarà ła só ùltema aparision co ła maja dei łanseri. Ła desizion de'l trasferimento ai rosoneri ła  stà dovùa a'l fato che inisialmente A ze stà ła Fiorentina ad acuistarlo, ma a cauza de'l mancà pagamento de'l contrato l'acuisto no'l se ga concretizà.

##### 1987-1988: l'arivo al Milan, l'infortunio e'l scudeto
Marco van Basten el riva inte l'istà de'l 1987 al Milan, che'l ło ingagia a parametro UEFA, pagando 2 miłion de franchi zvìsari, sìrca 1,75 miłiardi de łire. In rosonero el se prezenta suito al só novo pùblego senjando inte ła prima partìa in Coppa Italia contro el Calcio Bari. El senja anca inte'l debuto in canpionato a Piza, ma riva anca el primo stop: l'altra caécia ła scominsia darghe problemi dopo ła gara de Coppa UEFA contro l'Espanyol. El se òpara darecao e el resta inativo 6 mezi. Co'l torna in canpo, el Milan el ze a ła rincorsa de'l Napoli, e el senja i gol desizivi contro l'Empoli a San Siro e contro ła scuadra de Maradona, inte ła desiziva partìa zogada e vinsesta a'l San Paolo, co cui el Milan el vinse el scudeto.

##### 1988-1991: łe vitorie intarnasionałe co Sacchi

Galvanizà da ła vitoria de l'Europeo conseguìa in Zarmània Ovest co ła nasionałe Oranje, Marco, coadiuvà dai só conasionałi Ruud Gullit e Frank Rijkaard, el se pone l'anbisiozo obietivo de strasinar el Diavoło so'l coerto d'Europa, alias vinser ła Copa dei Canpioni. Ła stazon 1988-1989 ła vede el ritorno del Milan in Copa Canpioni dopo 9 ani: van Basten el senja 33 gol (19 in Serie A, 10 in Copa Canpioni, 3 in Copa Italia e 1 in Suparcopa itałiana) e el concuista el Bałon d'oro 1989. Inte ła Copa Canpioni el senja 10 redi, tra cui cuełe in semifinałe co colpo de testa in tufo contro el Real Madrid inte l'1-1 de l'andata a Madrid, cueła de'l 5-0 de'l ritorno al Meazza e ła dopieta inte ła vitorioza finałe contro ła Steaua Bucarest. A novenbre un só gol al Barcellona inte ła finałe de andada el contribuise a ła concuista de ła Suparcopa europea. A desenbre, suito drìo de ła concuista de ła Copa Intarcontinentałe, van Basten vinse el segondo Bałon d'oro consecutivo, afiancando inte l'albo d'oro de'l trofeo canpioni cofà Franz Beckenbauer e Kevin Keegan.

A l'inisio de ła sucesiva stazon, van Basten el vien de novo oparà, stavolta al menisco: el rientrarà oltra 2 mezi dapò. In canpionato, vinsesto al *fotofinish* dal Napoli, el senja oncora 19 gol, che ghe vałe el primo titoło de caocanonier in Itałia. Co'l Milan el razonze oncora ła finałe de Copa dei Canpioni, senjando i gol che i rezulta desizivi contro Real Madrid, Mechelen e Bayern Monaco, che el Milan vinse el 23 de magio contro el Benfica al Prater de Vienna (1-0). Sua l'avertura de prima intension che łibara Frank Rijkaard e ghe consente de senjar el gol desizivo.

Inte'l 1990-1991 el Milan concuista oncora ła Suparcopa europea e l'Intarcontinentałe, contro i paraguaiani de l'Olimpia Asunción. A Tokyo van Basten no'l senja ma el contribuise comuncue a ła reałizasion de'l segondo e a'l terso gol. A fine de stazon, parò, el siclo de Sacchi al Milan come ałenator el ze rivà al caołinea, vista ła convivensa che ła zera paresta deventar inposìbiłe tra i do (A se parla anca de un scontro tra Sacchi e van Basten).

##### 1991-1993: el novo intarvento, łe mejo stazon e ła finałe de Champions
Inte ła stazon 1991-1992 a Sacchi subentra Fabio Capello. Favorìo da l'inpostasion tàtega de'l tècnego furlan, pì flesìbiłe respeto a cueła de'l predesesor, Van Basten dèsputa una de łe anàe pì briłanti de ła pròpia carièra: l'ołandeze el otien da novo el titoło de caocanonier co 25 gol (tra cui cueło inte'l derby e łe triplete contro Foggia, Cagliari e Atalanta, 'st'ùltema otenjesta  inte l'arco de 6 menuti).

Van Basten el scumisia in maniera stremamente prołìfega anca ła stazon 1992-1993, senjando 8 gol inte łe prime 6 zornàde e 12 inte łe prime 9 zornàde; el reałiza par zonta do cuaterne, entranbe inte'l meze de novenbre; ła prima a'l San Paolo de Napołi in canpionato (el Milan el vinse co'l rezultado de 5-1 a ła nona zornàada), ła segonda inte ła partìa zogada in caza de UEFA Champions League contro el Göteborg (el Milan el vinse par 4-0). Pochi zorno daspò, a desenbre, ghe venjarà da novo consenjà el Pallone d'oro (Bałon d'oro), el terso de ła só cariera: l'inpreza  ła ze riusìa in presedensa solche a Johan Cruijff e Michel Platini.

El zorno drioman a ła consenja de'l Pallone d'oro, Van Basten deside de ndar a St. Moritz par farse operar a ła caécia:  ła prònjoze ła ze de do-tri mezi, ma el zogador el restarà fermo par sìrca cuatro mezi, tornando a zoga in canpo a fine apriłe inte ła trasferta de Udine. Na setemana dopo, el  9 de majo 1993, in Ancon-Milan, el senja l'ùltemo gol de  ła pròpia cariera, ad Alessandro Nista, pròpio el steso portier a cui el gavea senjà el só primo gol in Serie A el 13 de setenbre 1987; el 16 de majo 1993, contro ła Roma, el zoga ła só ùltema partìa de canpionato. El vien tenjesto a repozo in vista de ła finałe de UEFA Champions League de'l 26 de majo 1993, contro l'Olympique Marsiglia, vinsesta dai fransezi co un gol de Basile Boli: a Monaco de Baviera el zogador va in canpo nonostante ła caécia ła sipia uncora dołorante e el sera de fato ła pròpia cariera agonìstega venjendo sostituìo daspò 85 menuti de zogo.

El fenise l'ùltema stajon de ła pròpia cariera co 20 redi in 22 partìe tra canpionato e cope.

###### 1993-1995: l'ùltema oparasion e el premaùro retiro

El 3 zunjo 1993 Van Basten el se sotopone a na artroscopia ad Anversa da'l noto cerùzego belga Marc Martens, vizita che ła conferma el stato de fonda sofarensa de l'artegołasion, dao che'l zogador el acuza oncora dołori e iparsensibiłità a l'arto. Poco dopo l'ołandeze el se sotopone, donca, al cuarto intarvento chirùrzego a ła caécia.

Da cua in vanti ga pasà do ani inte'l tentadivo de recuparar l'efisiensa fìzega. L'oparasion ła riese, ma so i tenpi e ła posibiłità de reciapar l'atività agonjìstega ghe resta numarozi dubi, che i se ga zlongà inte i mezi drioman, tanto che ai inisi de novenbre el zogador el sèita sentir dołor se ła caécia ła ze asé sołesitada e a ła fine de'l meze Martens el constata che ła cartiłàzene tra tibia e astragało no ła se ga njancora reformà. Un novo ezame, conduzesto el 30 novenbre da'l mèdego Antonio Viladot a Barsełona, el evidensia ła nesesità de na nova oparasion a ła caécia.

 Malgrado i łievi mejoramenti rełevài da Martens ai inisi de marso de'l 1994, i tenpi de recuparo i sèita èsar stremamente łonghi; l'11 łujo el zogador el se òpara darecao a ła clinica Apra de Anversa, in artroscopia par ła ripułidura de l'artegołasion e par l'aplegasion a ła caécia un "fisador esterno", removesto chirurzègamente el 3 otobre drio. So'l fenir de desenbre i progresi i ze łezieri e el só rientro in canpo łontan.

miniatura|Van Basten in asion in maja rosonera inte ła stajon 1990-1991

## Notasion