open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberoni

**Alberoni** xe na picoła locałità del Comun de Venesia, logà a l'estremità meridional del litoral del Lido de Venesia intra el mar, ła boca de porto e ła łaguna a poca distansa da l'antigo abitato de Małamoco. Alberoni apartien ała muniçipałità de Lido-Pellestrina costituìa inte el 2005 dai ex quartieri 3 e 4.

Ła denominasion xe ła corusion łesical de l'antiga *Albaiones* derivante a so volta da ła raìxa latina *albus* (bianco) rełativa al biancor dei *montones* (dune) łitoranei.

Na pianta de Nicolo' dal Cortivo del 1530 mostra in modo detaglià ła antiga topografìa dove che conpare zone de spiagie łitoranee, formasion a dune e coltivasion a vigna.

Se cata do fortificasion antighe, risałenti una al XVI secoło e l'altra al XIX secoło.

El paesagio xe caraterixà da alte dune sabioxe che fa parte de na oaxi proteta gestìa a cura del WWF Veneto e del Comun de Venesia in acordo cola Provincia de Venesia  e da na vasta pineta gestìa dai Servisi Forestałi Rejonałi de Trevixo e Venesia.

Conpleta l'aspeto paexagistico ła prexensa de un canpo da golf a 18 buxe, creà inte el 1930 e inte łe cuałe i percorsi de xogo se intersa ad aree boscà.

Ła spiagia xe in gran parte łibara. Ghe xe anca un stabiłimento balnear atresà co capane, camarini e onbrełoni afidabiłi xornalménte.

Do struture sanitarie xe presenti dal 1928: na caxa de repòso e un ospeàl, ancùo gestìi tuti do dai Camiłiani.

Dałe bande del Faro Rocchetta, in un'alta tóre de controło situada sul scominsio del moło nord de Małamoco, ghe xe ła sede de ła Corporasion Piłoti de l'Estuario Veneto Da Alberoni (locałità Rocchetta) parte i cołegamenti co ferry boat par Pełestrina.

## Gałarìe de imàxene


Immagine:Venezia - Circolo Golf Alberoni 01.JPG|Circoło Golf (ingreso)
Immagine:Venezia - Circolo Golf Alberoni 02.JPG|Circoło Golf (interno) 
Immagine:Venezia - Faro degli Alberoni.JPG|El faro de ła diga dei Alberoni


## Note


## Siti da vardar
* Oasi Alberoni 
* Circoło Golf de "i Alberoni"
* El sito dei Bagni dei Alberoni
* Sito dei Alberoni co somegie 
* Video de Youtube che mostra ła spiagia salvàdega
Blekinge

miniatura|sinistra|Foto rústega de ła region
El **Blekinge** el xe una de le contee de la Svezia, el se cata inte la banda meridional de la Penisola Scandinava.
La contea la confina a ovest co la Scania, a nord co le contee de Kronoberg e e Kalmar. A sud e a est la xe bagnada dal Mar Baltego.

La cavedal la xe Karlskrona, altri centri i xe Olofström, Söolvesborg, Kalrshamn, Ronneby.

## Note
Benetice

**Benetice** ła xe un paexeto de na trentina de aneme de ła Repùblica Ceca. Ła xe situada inte ła rejon de Vysočina.
Tiramesù

El **tiramesù** el xe un stomeghin a 'l scułiero fato co savojardi insupai so 'l cafè, mascarpon e vovi.

El xe sta inventà in Friuli inte nel 1938.
San Làzaro dei Armeni

**San Làzaro dei Armeni** ła xe na picoła ìzoła de ła łaguna venesiana, che ła se cata delóngo ad ovest del Lido; conpletamente ocupada da un monastièr che el xe ła caxa mare del ordene Mekhitarista. L'ìzoła ła xe uno dei primi sentri del mondo de cultura armena.
El ixołoto, a na serta distansa da łe ìzołe prinsipałi che łe forma el sentro storego de Venesia, el gera inte ła poxision ideal par el stasionamento in quaranténa e vien cusì utiłixà dal XII secoło cofà leproxario (làzareto), riçevendo el rełativo nome da San Lazaro mendicante, patròn dei leproxi. 
Sbandonà inte el XVI secoło, inte el 1717 el xe stà oferto da ła Republica de Venesia a un grupo de mùneghi armeni che gera scampà da ła persecusion turca ad Istanbul, sinque ani dopo xe stà disposto soto ła protesion del Papa. Mekhitar e i so disète mùneghi i ga restorà ła Ceza e tirà su un monastièr, i sgrandise de quatro volte l'ìzoła fin a ła grandesa atuałe de 3 etàri.

left|thumb|Ła Ceza de San Lazaro
left|thumb|El giòstro del Monastier de l'ìzoła
Ła Ceza de San Làzaro dei Armeni ła ospita na bibliotèca de sirca 200&nbsp;000 vołumi e un muxeo co pì de 4&nbsp;000 manoscriti armeni e un mucio de manufati arabi, indiani e egisiani, intra i cuałi ła curióxa mùmia de Nehmeket del 1000 a.C., rancurài dai mùneghi o riçevùi come regałi. El monastièr e i rełatìvi xardini i pol eser raxonti col vaporeto numaro 20 da San Zacaria. Fin al 2008 ghe gera soło che na vixita guidà al dì, che se desvolzeva a łe ore 15:00 in coinçidensa co l'arivo del vaporeto che łasa San Zacaria a łe 14:45. Atualmente ghe xe ncora na vixita co orario da łe 15:5-17:25[*].

Grupi consistenti de turisti pol dimandar un xiro reservà a orari difarenti. Ła mesa ła se çelebra ogni domenega co rito catòłico armen a łe ore 11.00. Pare Vertanes ed altri pari mena łe vixite in varie łéngue.

L'ìzoła gà infinaménte na łonga tradision de ospitałità ai eruditi ed ai arlèvi de l'Armenia, infra i cuałi anca Lord Byron, che gà studià l'armèn là inte el 1816 e che se ricorda in una mostra permanente. Par ch'el poeta amase tanto ła speciałe Vartanush, marmełata de petałi de roxa che i mùneghi i produxe ncora deso grasie ai roxari coltivài inte l'ìzoła, alcuni dei cuałi da seno rari.

## Bibliografia
* Alberto Peratoner (a cura di), *Dall'Ararat a San Lazzaro* (con contributi di P. Vertanes Oulouhodjian e P. Boghos Levon Zekiyan), Congregazione Armena Mechitarista.

## Link foresti
* Vixita a San Làzaro dei Armeni 
* Monastièr Mechidarista de San Làzaro dei Armeni
* Vixita a l'ìzoła de San Làzaro dei Armeni

## Altri progeti
Sant'Elena (Venesia)

[thumb|L'Isoła de Sant'Ełena vista dal [Lido de Venexia.]]
thumb|Stadio Pierluigi Penzo

**Sant'Elena** xe un quartier del centro storico de Venexia e el xe ła parte pì oriental dea cità.
Fa parte de Casteo ma ła numerassion no segue quea del resto del sestier e ła xe indipendente par ciascuna całe. Co eo stesso nome se indica anca l'isoła (in realtà e xe do) dove che ghe xe el soborgo.

## Carateristiche
[thumb|left|[Cesa de Sant'Elena (Venexia)|Cesa de Sant'Elena]]
El toponimo na volta se limitava a l'isołoto dove ghe xe ła cesa de Sant'Elena, che da secołi custodisse łe reliquie de ła santa, mare de Costantin. Sto posto sacro, co l'anesso convento dei Agostiniani, el ghe xe sta' sin ałe sopression napoleoniche e el xe deventà in seguito un magazzin (1810).

Gran parte de ła zona ła xe parò de origine recente, visto che ła xe sorta attorno ai ani vinti del XX secoło bonificando una sacca usada par adestramenti miłitari e che gà ciapà inte el tessuto urban l'isola de Sant'Elena, prima de ałora staccada e completamente circondada da ła laguna. El toponimo el xe sta' cossì esteso al moderno quartier residensial che el xe nato poco dopo. L'urbanisassion ła gà porta anca ała riconsacrassion de ła cesa, da ałora affidada ai Servi de Maria.

L'isoła comprende anca ło stadio "Pierluigi Penzo"(el pì vecio stadio itałian oncora ativo inaugurà inte el 1913, dove el Calcio Venexia zoga łe partie casałinghe), parte dei giardini publici, na darsena e ła scuola navale militare "Francesco Morosini".
San Giàcomo in Pałuo

**San Giàcomo in Pałuo** la xe n'isola (12&nbsp;496&nbsp;m², di cui 11&nbsp;896 edifegai) de la Laguna de Venexia. La se cata intrà Muran e Madona del Monte, longo el canal dito *Scomenzera San Giàcomo*.

## Storia
Inte el 1046 Orso Badoer el la ga concessa a Zuane Trono de Mazzorbo par costruirghe un monastier dedicà a San Jacomo Grando che el desse asseto a viandanti e pelegrini. Inte el 1238 el convento el xe passà a le moneghe cistercense, ma lore le lo ga bandonà inte el 1440 trasferendose inte l'abadia de Santa Malgarita de Torcelo. Inte el 1456 el xe stà doparà temporaneamente cofà lazareto e inte el XVI secolo ghe se ga insidià i Fraei minori conventuai. Tutavia l'isola la se ga catà de frecuente a combatar contra la descascanza e soratuto l'erosion dei arzari e pì volte i moneghi i xe stai solicitai a restorar el complesso. Inte el 1810 i editti napoleoneghi i ga sopresso el monastier che el xe stà demolio. Doparada da l'ora fin al 1961 cofà postazion militar, zò che restava xe stà restorà dal Masistrado a le Aque, ma par el resto el xe in completa rovina.

De propietà demanial, la xe stada sotoposta a vincolo paesazistego dal decredo ministerial 23-IX-1960.
Val Teragnoło

Ła **Val Teragnoło** ła xe na val del Trentin. Ła se cata a nord-est de Roveredo infrà el Paxubio e el Paso de ła Borcoła. Inte ła val, sparpagnae so łe rive del torente Leno, ghe xe 33 locałità ragrupae tute inte el comun de Teragnoło.
The Monsterican Dream

***The Monsterican Dream*** l'è on album dei Lordi.

## Łista dei tochi

# Threatical Trailer – 01:09
# Bring It On (The Raging Hounds Return) – 04:35
# Blood Red Sandman – 04:03
# My Heaven Is Your Hell – 03:41
# Pet the Destroyer – 03:50
# The Children of the Night – 03:45
# Wake the Snake – 03:46
# Shotgun Divorce – 04:42
# Forsaken Fashion Dolls – 03:43
# Haunted Town – 03:13
# Fire in the Hole – 03:27
# Magistra Nocte – 01:33
# Kalmageddon – 04:33
The Arockalypse

***The Arockalypse*** l'è on album dei Lordi.

## Łista dei tochi

# SCG3 Special Report – 03:46
# Bringing Back the Balls to Rock – 03:31
# The Deadite Girls Gone Wild – 03:45
# The Kids Who Wanna Play With The Dead – 04:07 
# It Snows in Hell – 03:37
# Who's Your Daddy? – 03:38
# Hard Rock Hallelujah – 04:07 
# They Only Come Out at Night – 03:49
# The Chainsaw Buffet – 03:47
# Good to Be Bad – 03:31
# The Night of the Loving Dead – 03:09
# Supermonstars (The Anthem of the Phantoms) – 04:04
Deadache

***Deadache*** l'è on album dei Lordi.

## Łista dei tochi
# SCG IV – 00:42
# Girls Go Chopping – 04:02
# Bite It Like a Bulldog – 03:29
# Monsters Keep Me Company – 05:28 
# Man Skin Boots – 03:42
# Dr. Sin Is In – 03:47
# The Ghosts of the Heceta Head – 03:38 
# Evilyn – 04:00 
# The Rebirth of the Countess – 01:59
# Raise Hell in Heaven – 03:32
# Deadache – 03:28 
# The Devil Hides Behind Her Smile – 04:12 
# Missing Miss Charlene – 05:10
Babez For Breakfast

***Deadache*** l'è on album dei Lordi.

## Łista dei tochi

# SCG5: It's a Boy!
# Babez for Breakfast
# This Is Heavy Metal
# Rock Police
# Discoevil
# Call Off the Wedding
# I Am Bigger Than You
# ZombieRawkMachine
# Midnite Lover
# Give Your Life for Rock and Roll
# Nonstop Nite
# Amen's Lament to Ra
# Loud and Loaded
# Granny's Gone Crazy
# Devil's Lullaby
Mołusco

I **moluschi** (*Mollusca*) i xe un filum de animali invertebradi. Xe conosude 93&nbsp;000 specie viventi. Ghe xe moluschi de mèdio marin, nele acque dolci e nel' intorno terestre. I xe un grupo tanto difarenti ficato, in dimensioni, in anatomia structurale, comportamento e habitat.

I xe animali dal corpo morbido, dove se pol diferenciar la masa viscerale (dove i ga i organi digestivi, respiratori e riprodutori) e un pie muscoloso, che' l ghe servi par moverse. Prima tuti i gaveva carapace, ma dopo alcuni se ga evoluti fino perderla.

El phylum ga nove o dieze clasi, due i xe fosili. I gasteropodi (sciùs e Slecànč) xe i moluschi più numerosi in numero de specie clasificade, i xe i 80% del total dei moluschi conosui. Alcuni moluschi cefalopodi, par esempio calamari, sepie e polpi, i ga' l sistema neurologico più avanzado dei animali invertebradi. El calamaro colosal xe el invertebrado più grande conosudo.

La scienza che studia i moluschi xe la malacologia.

## Varda anca
* Garuxoło
Zacaria (pare de Joani Batista)

[right|200 px|thumb|San Zacaria scrive el nome del Batista de [Rogier van der Weyden]]

**San Zacaria** ze un personajo dei vanzełi, pare de Joani Batista. Ła Ceza catołica ło venera come santo sełebràndoghene ła memoria el 23 setenbre.

Inte el *[[Vanzeło secondo Łuca]]*, Zacaria zera un prète de ła clase de Albia (l'otava de łe 24 clasi inte i cuałi zera sconpartìi i preti abrèi). Drio el conto evanzèłego łù e so mujer Bèta zera oramai de età vansada co Zacaria, mentre svòlzeva el so servisio inte el Tenpio de Gerusaleme, el ga 'vùo ła vizion de l'arcangeło Gabriel el qual ghe ga dà come notisia ła nasita de un fiòl (fin a quel momento no i ghe n'aveva avùi). Daché San Zacarìa no ghe ga credesto, par convinserlo Gabriełe l'a fato deventar finché el so anuncio no s'avesse reałizà.

Oto dì drìo ła nasita del puteło, se desvòlze el rito de ła çirconcizion: in questa ocazion, come vołeva ła tradision, vegniva inposto el nome al fantuìn. Zacarìa, che no podeva parlar, s'a fato far na tołeta e el ga scrito el nome de Zuàne, come che ghe gaveva ordenà l'anzoło. In quel momento esendose reałizà l'anuncio, Zacarìa ga cussì posùo parlar da nòvo e intra ła maravegia dei prezenti el tàca ad inotonàr un ino de lode a Dio, el cussì dito *[[Benedictus (Càntego de San Zacaria)|Càntego de San Zacaria]]*.

Drio ła tradision, el paeze dove che viveva Zacaria e Bèta (ch'el vanzeło no mensiona, indicando soło che se catava sui monti de ła Zudea, zera l'atual Ain Karem, a racuanti chiłometri da Gerusaleme. Qui se łeva na Ceza dedicada a San Zuàne Batista e naltra dedicà a ła Vizitasion.

## Culto

* Łe spògie se conserva a Venesia inte l'antiga Céza de San Zacaria.

## Altri projèti

## Link foresti
* Scheda su San Zacaria, ''da Santi, beati e testimoni - Enciclopedia dei Santi, SantieBeati.it''
* Ceza de San Zacaria
Get Heavy

***Get Heavy*** l'è on album dei Lordi.

## Łista dei tochi

# Scarctic Circle Gathering – 01:02
# Get Heavy – 03:00
# Devil Is A Loser – 03:29
# Rock The Hell Outta You – 03:07
# Would You Love A Monsterman? – 03:04
# Icon Of Dominance – 04:35
# Not The Nicest Guy – 03:12
# Hellbender Turbulence – 02:46
# Biomechanic Man – 03:22
# Last Kiss Goodbye – 03:08
# Dynamite Tonite – 03:14
# Monster Monster – 03:23
# 13. – 01:08
Mauro Codussi

__HIDDENCAT__

**Mauro Codussi** (o **Coducci**) (Lenna, , 1440 - Venezia, 1504) xe stà un architeto itałian.

## Biografia
Nato in un picoło paexin de ła Val Brembana, in provincia de Bergamo, s'a formà culturalmente in Romagna, a Ravenna e 1467 el se trasferisse a Venesia indove el ga contribuìo notevolmente a l'arichimento architetonico de ła Serenissima.

Intra łe so òpare prinsipałi merita mension łe Ceze de San Micèl in Ixoła, de San Zacaria (par ła cuała el ga asunto ła carga de proto inte el 1483), de San Zuan Grisostomo e de Santa Maria Formosa. De grando spesór anca Pałaso Vendramin-Całergi e pałaso Zorzi.

Dopo aver direto i łaóri de restàuro de ła Scoła Granda de San Marco, reałixài intra el 1491 e el 1495, ga cołaborà a partir dal 1496, co l conteraneo Bartolomeo Bon de Campione par ła reałixasion de ła tóre del rełògio in Piasa San Marco.

L'atività de Codussi xe rexultà fondamentàl inte el primo Rinasimento venesian. El xe stà uno dei primi a atribuir na inportansa primaria ała strutura archietonega pitòsto che ai problemi decorativi.

## Bibliografia
* *Bergamo e il suo territorio, Dizionario enciclopedico, Bolis edizioni, 2004*
* *Rebelòt: enciclopedia bergamasca illustrata.* Bergamo 2003

## Altri progeti
Ceza de San Micèl in Ìzoła

Ła **céxa de San Micèl in ìzoła**, xe un edificio lerigióxo de ła sità de Venesia situà 'rente l'Ìxoła de San Michièl.

Ła Ceza xe stada ła prima òpara venesiana de l'architeto lonbardo Mauro Codussi, rinovador de l'architetùra łagunar. Xe stà reałixà intra el 1468 e el 1479.

## Architetùra
Ła fasàda xe tripartìa, łibaramente ispirada al Tempio Malatestiano de l'Alberti, co do ordeni soramontài. Queło inferiór xe caraterixà da un paramento slìso co l portal sentral co tìnpano triangołar e do alte fenestre ad arco in corispondensa de łe navàe in banda. Queło superiór prexenta un atico intra lesene co l'ocuło e quatro dischi marmorei połicromi, soramontài dal fronton curviłineo, mentre łe bande xe cołegàe da do a łe ricurve, dai sòtiłi ornamenti a lexena a sguso de capa; inte el ponto dove che i se cołega a ła parte sentral se cata un cornixón sporxente che tagia in do łe lesene.

L'interno de ła Ceza xe tramexà in tre navàe, scandìe da archi a tuto sèsto tegnùi su da cołone. Ogni navada xe coverta da casełóni e finise in un abside semisircołar. Łe ultime canpàe de łe navàe xe separàe da sete murari e coverte da cùbołe òrbe.

Su ła banda de l'intràda se cata un vestiboło separà dal resto de ła Ceza da "barco", overosìpia na cantoria tegnìa su da arcàe. Sotràendo el spasio del vestiboło e queło del presbiterio co łe cùbołe se otien un corpo çentral parfetamente quadrixà.

## Bibliografia
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, *I tempi dell'arte*, volume 2, Bompiani, Milano 1999. ISBN 88-451-7212-0

## Voxe łigàe
* Rinasimento Venesian

## Altri progeti

## Siti da vardàr
* dal sito turismovenezia 
* Dal sito del muxeo Correr
* Dal sito d'Arte
* dal sito Veneziasi 

## Linganbi foresti
* Sito de ła Parochia de San Cansian
Weimar

**Weimar** la xe la cità extracircoldarial de cerca 63.000 abitanti inte la Turinza, in Zermania, conossua soratuto par via del so patrimogno cultural. Weimar la xe la quarta cità pi povolada del Land dopo de Erfurt, Jena e Gera, oltra che quela co la cressua pì granda de la povolazion del stesso.

El so nome uncuò el xe stretamente ligà a la cussì dita **"[[Republica de Weimar]]"**, nome dà al governo de la Zermania inte el periodo che el va da la fin de la Prima Vera Mondial a la chiapada del poder da banda dei nazionalsocialisti (1919-33). El nome el xe dovuo al fato che el Congresso Nazional, par inproar la nova costituzion de la repùblega todesca, el se gh'haveva riunio propio inte sta cità, al **Deutsches Nationaltheater**.
Julián Magallanes

**Julián David Magallanes** (Casilda, 20 de marso 1986) xe un xugadore de bałon argentin, attualmente al Cittadella.
Romano Mattè

**Romano Mattè** (Trénto, Trentin, 17 de genaro 1939) el xe stà un xugadore de bałon. Ha allenato le nazionali del Mali e Indonesia.
Erfurt

**Erfurt** la xe na cità de la Zermania central, ex Zermania Oriental (**DDR**) de pì de 200&nbsp;000 abitanti e cavedal del Land de la Turinza. La xe anca la pì granda cità del Land, sevia da Jena, Gera e Weimar. Le pì importante istituzion quà presente, oltra che al governo, le xe Corte Federal del Laoro (Bundesarbeitsgericht), l'Università de Erfurt e la Scola Superior de Erfurt cussì cofà el Vescovao Catolego de Erfurt.
Lido de Pansan

thumb|El sol che vien zò sul lido de Pansàn
**Pansàn** xe una località a sud de Monfalcon, dove ghe xe i bagni e anca el cantier dela Fincantieri.
Pansàn xe nata come un toco novo de Monfalcon vizin al cantier, ma deso la se ga slargà, fin a tacarse col zentro.
Al xe organizà come se fossi una zità par conto suo, dato che ghe xe tuto quel che pol servir.
Pansàn xe lontan 2,20 chilometri dal zentro de Monfalcòn.
Ł

El sinboło **Ł** (in picoło: **ł**) el ze na letera doparà inte un paro de lengue slave e in serte łengue dei nativi mericani. El vien anca doparà da serte grafie venete.

## Ła Ł inte łe lengue slave
Inte el połaco moderno ła vien pronuncià .

Ła vien doparà anca par trascrivar el biełoruso in alfabeto latin (sta particołar variansa del alfabeto latin ła vien ciamà Łacinka).
                     
El simboeo "ł" el śe sta usà pà a prima völta inte el XV secoeo in un trattà poeacco

## Ła Ł in veneto
Serte grafie venete łe uza sto sinboło (ciamà ele-tajà) par raprezentar ła ele evanesente. Speso, al posto del segno Ł vien doparà diritura el segno £ che el se cata pì fasilmente inte łe tastiere.

Ła GVU ła dize de doparar el segno Ƚ invese de Ł, parché sto ultemo el ze zà doparà dal alfabeto połaco pa' raprezentar un sono difarente. Ła Grafia Veneta Clasega invese ła dopara ła L normałe anca pa' raprezentar ła ele evanesente.
Provincie de la Finlandia

La Finlandia la xe divisa inte sie grande provinzie chiamae **lääni** (in svedese **län**). Prima de la reforma ministrativa del 1997 i lääni i jera 12.
I lääni i xe organisemi de controlo regional (sul tipo dei *län svedesi*) de la ministrazion statale inte i confronti dei comuni.
Le **maakunta** le xe invenze unità ministrative locai formae da la colaborazion intra de vari comuni.
Dal 2010 i lääni i xe stai ministrativamente sopressi, sostituii da le *[[Azenzie Ministrative de Stado Regionai]]* (fin. **aluehallintovirasto**, sved. **regionförvaltningsverk**) .

I **lääni**, uncuò sostituii da le azenzie, i xe (en corsivo el nome finlandese, infra parentese quelo svedese):
Claudio Foscarini

**Claudio Foscarini** (Riexe Pio X, Trevixo, 19 de novenbre 1958) el xe un alenadore e ex-xugadore de bałon itałian. Attualmente xe l'alenadore del Cittadella.
Azenzie Ministrative de Stado Regionai

300px|Mapa de le Azenzie Statai Regionai|thumb
Le **Azenzie Ministrative de Stado Regionai** (in finlandese **aluehallintovirasto**, in svedese **regionförvaltningsverk**) la xe de i enti funsionali a la ministrasion rejonal de la Finlandia. Le dipende da el ministero de finanse e le xe guidae da un diretor xeneral.
Se trata de sie Azenzie su la tera ferma, pì quela de le Isole Åland, dotà de na particolar autonomia.

Le Azenzie Ministrative de Stado Regionai le ga sostituio i ex lääni, e le xe intrae in vigor dal 1 de xenaro del 2010.

No le corisponde miga a sudivizioni de el teritorio finlandese che invese el ze devedesto in 19 rejoni, che le organiza la cooperasion de i 309 comuni che i costituise el teritorio statal.

Le Azenzie le xe:
Finlandia Sud-Ocidental (division ministrativa)

thumb|Localisazion de la Finlandia Sud-Ocidental|150pxLa **Finlandia Sud-Ocidental** (fin. *Lounais-Suomen aluehallintovirasto*, sved. *Sydvästra Finlands regionförvaltningsverk*) la xe una de le Azenzie Ministrative de Stado Regionai de la Finlandia. La confina a sud-ovest co la Finlandia Meridional e a nord-ovest co la Finlandia Centro-Ocidental. A est la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Botnia e Golfo de Finlandia) e la se fazza darente a l'archipelago de le Isole Åland.

## Region
La xe costituia da le region de:
* Satagundia (fin. *Satakunta*, sved. *Satakunda*);
* Finlandia Propia (fin. *Varsinais-Suomi*, sved. *Egentliga Finland*).
La cavedal la xe Turku (sved. *Åbo*), altra cità importante la xe Pori (sved. *Björneborg*).
Finlandia Centro-Ocidental (division ministrativa)

thumb|200px|Localisazion de la Finlandia Centro-Ocidental
La **Finlandia Centro-Ocidental** (fin. *Länsi- ja Sisä-Suomen aluehallintovirasto*, sve. *Västra och Inre Finlands regionförvaltningsverk*) la xe una de le nove Azenzie Ministrative de Stado Regionai de la Finlandia creae dal 2010. La coincide co la ex provinzia de la Finlandia Oriental, senza parò le region de Satagundia e Finlandia Propia.
La confina a nord co la Finlandia Setentrional, a est co la Finlandia Oriental, a sud co Finlandia Meridional e Finlandia Sud-Ocidental . A ovest la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Botnia).
## Region
La xe costituia da le region de:
* Ostrobotnia,
* Ostrobotnia Meridional,
* Ostrobotnia Central,
* Finlandia Central,
* Pirkanmaa.

La cavedal la xe **[[Vaasa]]** (sve. *Vasa*), altre cità le xe Tampere (sve. *Tammerfors*), Jyväskylä.
Finlandia Setentrional (division ministrativa)

200px|thumb|Localisazion de la Finlandia Setentrional
La **Finlandia Setentrional** (fin. *Pohjois-Suomen aluehallintovirasto*, sve. *Norra Finlands regionförvaltningsverk*) la xe una de le nove Azenzie Ministrative de Stado Regionai che la costituisse la Finlandia dal 2010. La coresponde esatamente a l'ex Provinzia de la Finlandia Setentrional.
La confina co la Laponia a nord, e co la Finlandia Oriental e Centro-Ocidental a sud, co la Rossia a est, intanto che a ovest la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Finlandia).

## Region
La xe costituia da do region:
* Kainuu
* Ostrobotnia Setentrional

La cavedal la xe **[[Oulu]]** (sve. *Uleåborg*), altre cità importante le xe Kajaani (sve. *Kajana*) e Kuhmo.
Łéngua emiłiana

L**'emiłiano** ła xé na łéngoa gałoitàłega, parte del *continuum* lenguìstego emiłiano-romagnoło parlà in Emiłia, in Vèneto (Transpadana ferarexa) in Lonbardia (ła parte del mantoano e del vogherese) e in Toscana (provincia de Masa-Carara).

### Situasion de ancó
Ła łéngua emiłiana ła xe clasifegada da l'UNESCO cofà in "serio perìcoło de estinsion" (*seriously endangered*), co un nùmaro de parlanti stimà datorno ai do miłioni inte el 2011. 

Al dì de ancó, ła gran parte de ła popołasion no ła sarìa pi bona de portar vanti na conversasion in łéngua emiłiana, parché sta cuà ła vien doparada in via escluxiva solo dal 6,5% de ła xente inte i contesti de fameja, e da manco de l'1,1% co i foresti (persone che no se conose).
## Notasion

## Linganbi foresti

## Altri projeti
Teide

El **Teide** xe un vulcan inte ła ìxoła de Tenerife de 3718&nbsp;m. Ła sima ła se cata a sirca 7000&nbsp;m da ła baxe so ła piataforma continental. Ła xe ła pi alta montagna de ła Spagna e de tute łe ìxołe de el Osèano Atlàntego.

El xe sede de el Parco nasional de el Teide, Patrimonio de ła Umanità de el UNESCO.
Fiłetadura

El termino **fiłetadura** el se aplica a do roba intrà de lore łigà:
# tipo de costrusion mecànega bona de far su n'acopiamento ełicoidale tra do ełementi;
# operasion che ła porta a la creasion de sto acopiamento.

Comunamente, ła strutura che ghin deriva la vien ciamada *fiłeto*'. Normalmente el fiłeto el tol su l'aspeto de on solco ad andamento ełicoidałe, incavà so de na superfisie ziłíndrica o cònega. In seszion longitudinal, sta strutura la ga dei apici esterni (ciamadi **creste**) e apici interni (ciamadi **fondi**). Co che la fiłetadura la vien fata esternamente al toco in question la tol su el nome de vida, co invesse la vien efetuà internamente a un toco, la se ciama vidamare.

right|150px|thumb|Conponente idraułico con fiłetadura dentà

## Łigadure foreste
* Istituto Pesenti: Fiłetature
Ìzoła de Santa Maria de ła Grasia

**Santa Maria de ła Cavana** o **de ła Grasia** o, più senplicemente , **ła Grasia** (o oncora **Santa Maria de łe Grasie** o **Ìzoła de łe Grasie**) ła xe na ìzoła artificiałe de ła Łaguna Veneta de sirca 4 etari de superficie; ła se łeva inte el medioevo par l'uxo de descargave i detriti de Venesia.

left|thumb|panorama da sudovest
Inte el 1264 ła xe stada sede de un recèto par i pełegrini de ła Terasanta, che ła confraternita de San Momoło (San Girolamo) de Fiexołe ga adata drìoman a convènto. 'Nteła cexa se conserva na imazene ritegnùa miracołoxa, da cui el nome de l'ìxoła. Da ła  confraternita el convènto xe pasà a łe sore Scapusine fin a łe sopresion de Napołeon. Strasformàda in polvariera (inte el 1849 in un insidente xe saltà par aria ła cèxa), ła xe stàda sede de un ospeàl par łe małatie infetive fin a poco tenpo fa.

L'ìxoła xe stàda atualmente asegnada a na socetà de Trevizo, la Giesse Investimenti S.r.l. de Giovanna Stefanel.

## Altri Progeti

## Łigamenti foresti
* L'Ìxoła de ła Grasia pasa a Stefanel (Corriere del Veneto 11/01/2010)
Laponia (division ministrativa)

thumb|Localisazion de la Laponia|150px
La **Azenzia Regional de la Laponia** (fin. *Lapin aluehallintovirasto*, sved.* Lapplands regionförvaltningsverk*) la xe una de le 7 Azenzie Ministrative de Stado Regionai de la Finlandia creae dal 2010. La xe la pì setentrional del Stato;la confina a sud co la Finlandia Setentrional, a ovest co la Svezia, a nord co la Norvesa e a est co la Rossia.
La sede sentral la xe **[[Rovaniemi]]** (sami setentr. *Roavenjarga*), altre cità le xe **Kemi** (sami setentr. *Giepma*), **Kemijärvi** (sved. *Kemiträsk*) e **Tornio** (sved. *Torneå*)
Ostrobotnia Setentrional

[Localisazion de l'Ostrobotnia Setenrional inte la [Finlandia|200px|thumb]]
L**'Ostrobotnia Setenrional** (fin *Pohjois-Pohjanmaa*, sve *Norra Österbotten*) la xe na region de la Finlandia, fasente parte de la provinzia de la Finlandia Setentrional. La confina co la region de Kainuu a sud-est, co Savo Setentrional (Finlandia Oriental) e co quele de Finlandia Central e Ostrobotnia Central (Finlandia Centro-Ocidental).
La cavedal la xe **[[Oulu]]** (sve *Uleåborg*), le altre cità de la region le xe **Haapajärvi**, **Haapavesi**, **Kuusamo** (sami set *Guossán*), **Nivala**, **Oulainen** (sve *Oulais*), **Pudasjärvi**, **Pyhäjärvi**, **Raahe** (sve *Brahestad*) e **Ylivieska**.
Distreto de Le Thuy

El **Distreto de Le Thuy** (*Lệ Thủy* in vietnamita) el xe on distreto del Vietnam. El apartien a ła provincia de *[[Quảng Bình]]*. El confina coi distreti de *Quang Ninh* a nord, de Mar Cinexe Meridionałe a est, de *Vinh Linh* a sud e con Laos a ovest. Ła superficie ła xe de 1420&nbsp;km², ła popołasion rexidente (1998) ła xe de 140&nbsp;000 abitanti. El cavołogo del distreto el xe *Kiến Giang*.

El distreto de Le Thuy el se sudivide in 28 munisipi:
Phong Nha-Ke Bang

**Phong Nha-Ke Bang** (Léngoa vietnamita: *Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng*) xe a Quảng Bình, la rejon Bac Trung Bo. Dista 50&nbsp;km a nord de la sità Dong Hoi. El xe 'nteła Lista del Patrimonio mondiale de ł'umanità UNESCO (WORLD HERITAGE).
Ponte dei Scalsi

El **Ponte dei Scalsi** a Venesia, el ze co'l Ponte de Rialto, el Ponte del'Academia, el Ponte de ła Costitusion, uno dei cuatro ponti che'l traversa el Canal Grando.

El ze dito anca ponte de ła Stasion feroviaria a cauza de ła visinansa de ła stasion feroviaria de Santa Łusia.

Un primo pónte el ze stà reałizà inte'l 1858 da l'architeto austriago Alfred Neville soto ła dominasion asbùrzega, par megiorar l'aceso a ła stasion feroviaria resentemente costruìa.
A se tratava de un pónte in ghiza a strutura retiłinea, da seno simiłe a cueło tirà su pochi ani prima da'l steso Neville a l'Academia. L'altésa łimitàda (4 metri)  ła infirmava el pasagio de inbarcasion alberàe e el stil dichiaratamente "industriałe" mal el se abinàva esteticamente co łe struture sircostante. Ła ghiza inazonta daspò un fià de ani ła ga scominsià a dar senji de cedimento strutural in serti ponti, par cui el Comun de Venesia el ze stà costrenzesto inte i primi ani trenta a tor na ràpida desizion revardo a ła só sostitusion.

El pónte in metało el ze stà cusì sostituìo da un novo ponte a singoła arcàda in piera d'Istria patòca, so progeto de l'inzenjer Eugenio Miozzi (1889-1979). I łaóri de costrusión i ga tacà el 4 magio 1932 e el ponte el ze stà inaugurà 'pena do ani drìo, el 28 otobre 1934.

## Voze łigàe
* Venesia
* Ponte de Rialto
* Ponte del'Academia
* Ponte de ła Costitusion

## Altri prozeti
Muzèo archeołogico al teatro romano

thumb|234x234px|Muxeo archeołogico al teatro romano|sinistra
El **Muxeo archeołogico al teatro romano** l'è un çentro permanente de esposizion archeołogica de Verona, situà in banda del teatro romano, inte ła sede quatrosentesca del convènto dei Gesuati.
El muxeo archeołogico de Verona l'è stà instituì inte el 1924, su l'area del teatro romano. Le colezion archeologiche jera depoxità dal 1857 inte el muxeo civico a porta Vittoria; queste colezion de reperti archeologici ariva da colezion privade oferte in dono dal comun de Verona soratuto inte el otosento: intra questi gh'è un mucio de elementi e statue del teatro romano, urne etrusche, statue in brónzo, vaxi greghi e de le pìgrafi.

## Altri projeti

## Lingambi foresti
Batistococo

I **Batistococo'' xe na [[orchestra]] salsa itałiana che gà scominsià a sonar e a exibirse inte el 1985.
Nata da l'incontro de muxicisti de diversa estrasión muxicałe (par exenpio clasica e gèsistica co percusionisti de na scuoła de Muxica de [[Mestre]]), co in comun ła stesa pasion par ła muxica łatina.

Scominsia tuto col studio de clasici in stiłe Salsa cofà **Pedro Navaya**, **Oye como va**, **Salsa Salseros**, **Anacaona**, **Bonito y Sabroso''' e cussì se ga formà un repertorio de più de 50 tòchi sonài in xiro par i locałi e łe piase del Veneto.

I canta in spagnoło, itałian e anca in venesian.
Ghe piaxe senpre ricordar da dove che i vien e 'nteła so muxica ghe xe un misiòto de salsa e muxica folk popołar.

## Formasion
* Attilio "Eddy" De Fanti
* Massimiliano Bellio
* Cesare "Cece" Pasqualetto, (las manos magicas)
* Marco Musoni
* Giorgio Schiavon
* Franco Busetto
* Maurzio Scomparin
* Maurizio "Icio" Pegoraro
* Gianni Scanu
* Patrizio Hidrobo

## Łigamenti foresti
* Sito dei Batistococo
* Biografia dei Batistococo
Burcio

El **Burcio** (o burchio in itałian) el ze na grosa inbarcasion da cargo in uzo inte ła łaguna de Venesia.

Se trata de un bateło de grande dimension da'l fondo piato par poder navegar azilmente inte i basi fondałi de ła łaguna. Reałizà tradisionalmente in łenjo, el prezenta na łonghesa variàbiłe intrà i 20 e 35 metri co un pescar màsemo de do metri.

El ze indotà de do àlbari, uno a pròva e l'altro a pope, co veładura a'l terso e manùvra tramide un timon a bara situà a'l sentro de pope.

La pròva ła prezenta na caratarìstega forma a pónta realsada.

I bordi i ze disposti scuazi perpendicołari a'l fondo par far créser ła capasità de'l cargo.

El ze caraterizà da un ponte co na anpia bocapòrta sentral par l'aceso de łe do stive.

Par sècołi ła ze stada l'inbarcasion de strapòrto mercansìe più utiłizada par el tràfego fluvial e łagunar. Oltra a ła propulsion a veła, el ze spento da remi a grose pèrteghe. In pasà el gera anca tirà da vełe o sóghe inte i trati fluviałi apozitamente indotài.

I modełi più resenti i ze reałizài in metało e spenti da motori diesel.

## Note
Sandolo

El **sòndoło** (**sàndoło** o **sandalo** in itałian) el ze una de łe pì famoze e più difondeste inbarcasion de ła Łaguna Veneta.

## Caraterìsteghe
[thumb|left|Sàndoło, detajo. Foto de [Paolo Monti, 1969]]
thumb|left|Sandolo
La ze na barca a fondo piato tìpega de ła łaguna de Venesia che inte łe sò varianti ła pol canbiar dimension che ła va da pòco più de 5 a suparzò 10 metri.

Ła se pol considarar ła barca "de baze" de ła Łaguna Veneta, in cuanto racuante de łe altre inbarcasión łe ze derivàe da 'sto modeło. Drio i dòpari, łe forme e ła zona d'utiłizo st'altro el ga ciapà nomi difarenti, sàndoło puparin, sàndoło sciopon, sanpierota o sàndoło de sanpiero, mascareta, sàndoło buraneło, sàndoło da barcariol, saltafosi.

Ła ze na inbarcasión sòłida, capiente e manezèvołe: el scafo łongo e streto infati ła rende màsime adata a ła condusion a remi co ła tradisionałe tècnega de ła voga a ła veneta.

Tutociò ciare vòlte A ze posibiłe całumar (osarvar) dei sàndołi co ingansà un motor forabordo.

Un tenpo ła gera utiłizada soratuto par ła pesca, mentre ancùo ła se dòpara anca par diporto trasporto de parsone o de carghi sàvi o par regate.

## Curiozità
El tèrmen *sàndoło*, in dòparo da'l 1292, el ga  e só raìze etimołòzeghe inte ła paroła łatina *sandalium*, calsaùra che, a cauza de ła só forma piata,  ła recorda el fondo de ła barca, che'l ze sensa cołónba par soportar megio i basi fondałi łagunari.

## Voze corełàe
* Inbarcasion venesiane
* Voga veneta
Puparin

El **puparìn** ła ze na inbarcasion de ła Łaguna de Venesia, indotada de forme daseno ełeganti, segonde soltanto a cuełe de ła gòndoła.

## Ła strutura
El puparìn el ze łongo intrà 9 e 10 metri (el ze el pì łongo tra i sàndołi) e łargo 1,20 metri. Pur sendo un tipo de sàndoło, ła ze l'ùnega inbarcasión łagunar oltra a ła góndoła ad aver na strutura asimètrega. In azonta ła pol recordar ła góndoła par ła *fórcoła  co'l* *comio* e l'alta postasion de'l popièr so ła covèrta. El pol eser utiłizà a do remi e anca a cuatro.

## Utiłizo
Par ła so rafinatésa, el puparin inte i sècołi pasà el venjiva uzà da serte famegie patrisie venesiane cofà *barca de cazada*, overosìpia cofà inbarcasion privàda de ła famegia (ła *cazada* apónto), senjo de ełevada condision sosial. Łe riche decorasion che gaveva 'ste barche łe portava i cołori de ła famegia de spetansa. Oramai el puparìn el vien utiłizà prensipalmente inte łe regàte, parsiò el vien anca ciamà *sàndoło da regata*.
Piacensa

**Piacensa** (en emiłiàn *Piasëinsa*) xe on comune de 102&nbsp;871 abitanti, capoluogo de ła omonima provincia.

## Evołusion demografica

## Sità gemełà
Piacensa ła xe gemełà co 3 sità del mondo:

## Note


## Łingabi foresti
* 
* Sito istituzionale del Comune
* Piacenza. Cultura. Territorio. Turismo.
* Piacenza Night
Maran

**Maran** xe el nome de più posti:
* **[[Maran (UD)|Maran]]** dita *łagunar*, in provincia de Ùdine;
* **[[Maran de Valpołexeła|Maran]]** dita *de [[Valpołexeła]]*, in provincia de Verona;
* **[[Maran Vixentin|Maran]]** dita *Vixentin*, in provincia de Vicensa;
* **[[Maran (ła Mira)|Maran]]** dita *Venesian*, frasion del comun de ła Mira, in provincia de Venesia;
* **[[Maran (Isera)|Maran]]**, frasion de Isera, in provincia de Trento.
Santa Fè (Novo Mèsego)

**Santa Fè** ła xe ła cavedal del Stato federà del Novo Mèsego, inte i Stati Unii de America, e ła conta na popołasion de 75.764 abitanti (2010).

Ła xe sede de ła contea de Santa Fe.

## Gałeria de someje

Image:Gustave Baumann House, Santa Fe NM.jpg


## Altri projeti
Freve da Samba

Inte l'Istà del 2004 un grupo de muxicisti co ła pasion de ła muxica de orixene braxiłiana se catava in Piasa San Marco a Venesia par dar łibaro sfogo e divertirse creando na atmosfera più sudamericana che venesiana.

A un serto momento xe stà tolta in considerasion l'idea de forma na band muxicałe, metendose a far muxica seriamente.
Se decide parò de far un tipo de muxica misià tra el Braxil e Venesia e se tàca cussì a crear muxica co ritmi braxiłiàni e testi de canson cantàe in venesian.

Da qui vien el nome de "Freve da Samba". El grupo xe formà da do muxicisti cofà Daniele Galletta e Claudio Gucchierato, parò al progeto se ghe xonta altri muxicisti :

## '''Formasion'''

* Daniele Galletta (vòxe, chitàra, cavaquinho e percusión)
* Claudio Gucchierato (percusion e vòxe).

## '''Łigamenti foresti'''

* Biografia dei Freve da Samba (formasion descrita) 
* Rivista de muxica
* Sito myspace dei Freve da Samba
* Sito (per adeso in costrusion) 
* Freve Tour Festival Veneto 2011
Casa de Ludovico Ariosto

right|250 px|thumb|Caxa de Ariosto; inte ła parte superiór, l'iscrisión 
La **Caxa de Ludovico Ariosto** situà uncò inte l'adision Ercułea a Ferara, in via Ariosto 67, gà ospità el sełebre poeta ne l'ultima parte de ła so vita. Se tràta de un senplice edificio in matón a vista, reałixà probabilmente su dexegno de Girolamo da Carpi. Qui l'Ariosto gà pasà i ultimi ani, dedicandose ała tersa e definitiva redasion de l'Orlando Furioxo, del 1532.

A l'interno xe sistemà un picoło muxeo dedicà al grando poeta: se cata un calco del so caramàl, ła so carega e varie medagie che lo raprexenta, cofà queła trovada ne ła so tonba coła xe stà ispesionà inte el 1801. Inte el coridór sentrałe xe mostrà na copia de l*'Orlando Furioxo* raprexentà da Gustave Doré. Inte ła stansa de sanca, indove se càta un ełegante camìn , xe esposti un busto e un retràto otosenteschi.

Só'l dadrìo de ła caxa se càta un xardìn creà a l'epoca del poeta, utiłixà oncò par concerti e inisiative interinałi.

## Altre imajini

Casa dell'ariosto.jpg|left|Ła Caxa in un'incixion de l'Omnibus pitoresco
Paolo Monti - Servizio fotografico (Ferrara, la casa di Ludovico Ariosto,1965) - BEIC 6339371.jpg|Foto de Paolo Monti, 1965


## Bibliografia

* Giuseppe Belli, *La casa dell'Ariosto in Ferrara*, in "l'Omnibus Pittoresco", n. 19 del 26 luglio 1838, pp.&nbsp;147–150.
* Ferrara, musei e monumenti. Comune di Ferrara, 2007, p.&nbsp;14

## Voxe łigà
* Ludovico Ariosto

## Altri projeti
Bo

Co ***Bo*** se pol capir:
* Bò, e al plural *bó*, toro castrà
* El Bo, pałaso del'Università de Pàdova
Juneau (Ałasca)

**Juneau** ła xe ła cavedal deło Stato federà de Ałasca, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 30.988 abitanti (2008).

## Altri projeti
Allentown (Pennsylvania)

**Allentown** (in ingleze /ˈæləntaʊn/) ła xe na sità del Stato de Pennsylvania, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 118.032 abitanti (2010).

Ła xe sede de ła contea de Lehigh.

## Altri projeti
Levelland

**Levelland** ła xe na sità del stato del Texas, inte i Stati Unii de America, co na popołasion de 13.542 abitanti (2010).

Ła xe sede de ła contea de Hockley.

## Altri projeti
* Sito istituzional
Val Camonega

La **Val Camonega** (poetego Camunia) la xe una de le vale pì estese de le Alpe centrai, inte l**'[[Orobia]]**, Lombardia oriental, longa cerca 90&nbsp;km. La scuminzia dal Passo del Tonal, a 1883&nbsp;m s.l.m. e la termena a la Corna Trentapassi da le bande de Pisogne, sul lago de Iseo. La ga na superficie de cerca 1335&nbsp;km² e 118&nbsp;323 abitanti.

## Varda anca
* Priuli
Basin de San Marco

El **Basin de San Marco** el ze, a Venesia, el spasio de acua che'l se cata davanti piasa San Marco, conprezo intrà i canałi de'l Lido, de ła Giudeca e el Canal Grando: A se afasa, oltra al moło de ła Piaseta (co ła mołe de Pałaso Dogal, łe cołone de San Marco e San Todaro e łe fasàe de ła Biblioteca Marciana, ła Riva dei Sciavoni (co ła regoroza fasada de łe Prezon), l'ìzoła de San Zorzi Mazor (co ła bazéłega e el monastièr) e ła Ponta de ła Dogana, co ła so *Bała d'oro*.

El basin, co un fondal màsemo de sìrca 12 m, el ze regołarmente atraversà da łe grande navi in intràda e in insìda da'l porto, al sentro, do boe grande de armizo łe ze reservàe a l'atraco de onór, spesialménte par el navìlio miłitar.

Spetacołar ła partensa de ła Vogałonga che ła avien, daspò el clàsego colpo de canon propio davanti a Piasa San Marco.

## Na straje dezmentegada: l'afondamento de ła motonave Venesia-Fuzina inte'l basin de San Marco
El 14 de agosto 1944 A ga avuo łògo el primo bonbardamento so'l sentro stòrego de Venesia a òpara de tre bonbardieri che daspò aver mitrałià ła zona de Małamoco zmagiàndo na motonave de ła łinea Venesia-Cioza (epizodio inte'l cuało A ze moriste 24 parsone), el s'a direto verso el Basin de San Marco: che, tra ła pònta de ła dogana e l'ìzoła de San Zorzi, gera ormizada ła nave ospeàl todésca Freiburg, vero fin de tuta ła misión. I Ałeài, dopo un primo tentativo de colpir el bersàgio destacàndo cuatro bonbe che - anpò - łe ze riusìe soło a rovinàr alcuni monumenti co'l spostamento d'aria simentà da st'altre, i gà tacà a mitrałiar in diresion de'l fin. El bersagio el ze stà colpìo e infrà łe parsone a bordo (in chel momento ła nave no ła ospitava ferìi), ghe ze stài un morto e ùndeze ferìi, ma inte'l steso momento A zera drìo pasàr łà visin na motonave de ła łinea Venesia-Fuzina che ła trasportava numarozi siviłi direti in canpanja par sercar cibo.
Łe rebufàe de metràgia łe gà colpìo anca ła motonave infrà i pasezeri de ła cuała, a ła fine A se gà contà 15 morti e 50 ferìi. 'Sti qua che segue drioman i ze i nomi de łe vìteme: Carbon Ada, Carter Umberto, Davanzo Luigia, Esposto Maria, Ghezzo Amerigo, Maestrello Silvana, Mistro Domenico, Munerati Augusto, Nart Emilio, Riccione Gaetano, Rioda Adriana, Rossetto Alba, Scalabrin Oreste, Scarpa Emilio e un serto Giuseppe abitante a Sant'Ełena.

## Gałeria de someje

Naya, Carlo (1816-1882) - Venezia - Veduta dall'alto.jpg|Venesia vedesta da l'alto
0 Venise, Sestiere di San Marco.JPG|Bacino di San Marco și Piazza San Marco văzute din clopotnița Bazilicii San Giorgio Maggiore
Il Ritorno del Bucintoro al molo nel giorno dell'Ascensione (c.1738) Canaletto - Wells-Next-The-Sea, The Earl of Leicester and Trustees of the Holkham Estate.jpg|El Busintoro a'l moło inte'l dì de ła Sensa, ogio so téła
Boston, Museum of Fine Art - Il bacino di San Marco c.1738 - Canaletto.jpg|Basin de San Marco dezenjà da'l Canaletto


## Altri progeti
Panthera pardus

__HIDDENCAT__

Un Lionpardo|250px|thumb|sinistra

El **lionpardo** (nome sientifego ***Panthera pardus***) el xe na bestia de la fameja dei Felidi. El xe difondesto inte tuta l'Africa e inte l'Asia meridional e oriental, co un numaro de individui particolarmente alto inte Isole de la Sonda.

El xe da sempre uno dei pì nodi infra i felini salvadeghi; dopo del lion e la tigre el xe provabilmente el felin grando che el ga vuo la mazor considerazion inte la cultura europea tradizional, cità soratuto par la so furtività e azilità inte i movimenti. Par el passà esisteva (e in parte la esiste uncora uncuò) la tendenza, inte' l senso comun, a identifegare eroneamente cofà lionpardi altri grandi felini de dimension e aparensa simii, cofà el zaguaro e el ghepardo; inoltra el termene lionpardo el xe stà estenduo in epoca moderna par endegcare do specie asiateghe de felidi distinte rispeto a *Panthera pardus*, el Lionpardo de le neve e el Lionpardo nebuloso.
Pos-ciavo

**Poschiavo** el xe un comun de ła rejon Bernina in tel Canton Grixoni in Svisara.

thumb|left|200 px|La Via dei Palassii, a Sud del paexe. De prevalente cultura Italjana, el xe sta, intel pasà, teatro de barufe viołente inter-rełijoxe intrà catołeghi e protestanti. 
El turismo xe inportante ma no l'unica atività che mantien sta comunità vixina a la Valtełina.

## Evołusion demografega

## Altri projeti

## Łinganbi foresti
Canal de ła Zueca

[right|250 px|thumb|El Canàl de ła Zueca dal [canpanil|canpanièl de San Marco]]
right|200 px|Ndove ch'A ze ła Zueca
El **Canal de ła Zueca** (ciamà in antighità *Rigano*), el ze co'l Canal Grando, un dei majori canałi che'l zboca inte'l basin de San Marco, a Venesia. El ze postà infrà l'ìzoła omònema de ła Zueca e el sestièr de Dorsoduro.

In zeneral ghe pasa grande nave da crozera direte a'l porto.

Infrà łe mazor costrusion che łe se afasa ghe ze el Mołin Stucky, ła Bazéłega de'l Redentor e ła Cieza de łe Zitełe da ła banda de ła Zueca, ła Bazéłega de Santa Maria de ła Sałute e ła Cieza dei Gezuati so ła Fondamenta de łe Zàtare dal łado de Dorsoduro.

## Novo decreto
In sèvito a l'insidente de ła nave Costa Concordia che'l ze avenjùo a l'ìzoła de'l Zejo, co un novo decreto A se ga desidesto de stabiłir dei łimiti par el pasajo de łe nave de grande dimension cofà par ezenpio cuełe che fin adeso łe pasava senpre inte'l Canal de ła Zueca.
Infati el decreto el ghe proìbise a łe nave che łe peza pì 40 de tonełade de pasar inte'l Basin de San Marco e cusì anca inte'l Canal de ła Zueca. 
Par San Marco, l'atuasion de'l divieto ła intrarà in vigorìa cuando che łe autorità łe gavarà descoverto altre vie de pasajo. L'autorità maritema, podendo sentir anca cueła portuałe, ła farà respetar in tuta ła łaguna ła distansa minema de seguresa par łe nave, senpre so ła baze de ła portàda łódra.

## Gałarìe de someje

Chiesa del Redentore (Venice).jpg|Canal de ła Zueca; el Redentor
Canale della Giudecca, Venezia.JPG|Canal de ła Zueca
Venice Giudecca View from Doge's Palace.jpg|El canal visto da'l Pałaso Dogal
Veneto Venezia1 tango7174.jpg|El canal visto come che'l ze da San Zorzi major
Alba a Venezia - 20-9-1999 z14.jpg|Alba so'l Canal de ła Zueca


## Altri progeti

## Linganbi foresti
*
* Descrision de ła Zueca
* Video de you tube "Venezia dal Canale della Giudecca e dal Campanile di San Giorgio"
* Altro video tirà xo da You Tube
* Come che zera el Canal inte l'Otosento
* Da You Tube : Ferry - Canale della Giudecca
* Da You Tube : '''Canale della Giudecca''' barche a vela vaporetti ACTV e nave ANEK...
* Decreto navi visin ała costa
* Articoło dal xornal La Nuova Venezia