Bazèłega del Redentor

Ła **cieza votiva de'l Santisimo Redentor**, pì conosùa senplisemente cofà **el Redentor**, ła ze on inportante edifisio rełijozo de Venezia projetà da l'architeto Andrea Palladio inte el 1577 so l'Zueca.

Drento A ze esponeste òpare de Domenico Tintoretto, Paolo Veronese, Palma il Giovane, Francesco Bassano, Alvise Vivarini, Pietro della Vecchia.

Ze tradisionalmente el fulcro de ła granda festa del Redentor, sełebrada ła tersa doménega de łujo a memoria de'l parìgoło scanpà de na pestiłensa (giandusa) che ła ga colpìo ła sità inte'l 1575.

El domo dei SS. Pietro e Paolo de Viłafranca de Verona ła ze na copia pì o manco conpanja de ła cieza de'l Redentor. Ła cieza ła fa parte de l'asosiasion Chorus Venezia.

## Storia

Inte l'istà del 1575 sciopa a Venesia na teribiłe epidemia de peste che in do ani ła simentarà 50.000 morti, scuazi un venesian so tre. Inte el setenbre del 1576, cuando ch'el mal par invinsibiłe da i sforsi umani, el Senato el chiede l'ajuto divin fazendo voto de reałizar na nova ceza intitołà a'l Redentor. Sernindo  rapidamente intrà varie opsion sirca forma, łocałizasion e projetista cui afidarghe ła costrusion, inte el majo del 1577 se pone ła prima piera del projeto de Andrea Palladio (che dal 1570 el zera el *Proto* de ła Serenissima, architeto cao de ła Republega de Venesia). El 20 de łujo drio se festeja ła fin de ła peste co na prosesion che ła razonze ła cieza traverso un ponte de barche, dazendo inìsio a na tradision che ła dura oncora al dì d'ancùo.

Ła ceza ła ze destinada a i pari capusini, che ne determena sia l'inpianto planimetrego segondo el modeło dei Francescani osarvanti (de cui i Cappusini i costituise na filiasion) sia ła sielta, in osecuio a ła so Règoła de povartà, de refuzir l'uzo de marmari e de materiałi preziai, prefarindo maton e coto anca par ła reałizasion dei strabełi capitełi drento a ła cieza. Inte'l respeto de ła greła funsionałe de i capusini, par ła definision de ła planimetria Palladio reflete a fondo so łe struture termałe antighe (in un rilievo de łe terme de Agrippa ze posibiłe catar fora racuanti de i ełementi che i carateriza ła pianta) come fonte de łe secuense de spasi che se segue armonegamente una drio chealtra.

Ła pianta ła deriva infati da l'armonega conpozision de cuatro celule spasiałe parfetamente definie e desconpanje intrà de łore: el retangoło de ła navada, łe capełe łaterałe che reciapa ła forma a nartece, ła ceła tricora conponesta da łe do absidi e dal filtro de cołone curve, el coro. Na volta definie co presizion tałe fegure, Palladio el studia sołusion rafinàe par conpanjar el pasajo de l'una drento l'altra, risercando na armonega fuzion de'l tuto. Ła trabeasion de l'órdene mazor, ad ezenpio, fasa tuto el perimetro interno de ła cieza sensa mai resaltar in corispondensa de i sostenji, e ze partegołarmente eficase el tajo in diagonałe de i piłastri de ła cùboła. El rezultado el ze fruto de na consumada capasità conpozidiva e de na partegołar sensibiłità par i efeti senografeghi.

Ła fasada del Redentor ła costituise l'ezito pì mauro de łe reflesion paładiane so i fronti de cieza a ordene intersai, a partir da San Francesco della Vigna. 'Sto zènare de fasade el ciapa orìzene da reflesion so ła vitruviana Bazéłega de Fano sin da Bramante a l'inision de'l sècoło. Inte'l cazo spesìfego de'l Redentor Palladio el “monta” pì sołusion antighe, prezenti par altro anca inte i só *[[I quattro libri dell'architettura|Cuatro łibri de l'architetura]]* (1570), cofà el tempio della Pace o'l tempio del Sole e della Luna.

El projeto de Paładio (moristo inte'l 1580) el ze stà menà a tèrmene da'l proto Antonio da Ponte inte el 1592, co pochi rimanezamenti inte i sècołi sucesivi. Ła cieza ła ze senpre stà aministrà da i frari capusini.

## Strutura

L'interno el ze a navada únega, co inponenti e decorae capełe łaterane. Granda inportansa ga ła łuze, come in tute łe opare paładiane, vera protagonista de l'interno, che vałoriza vołumi e decorasion.

L'edifisio el ga pianta retangołar, co un singołar cuanto splendido transeto costituio da tre absidi comuneganti co ła granda cuboła çentrałe. Da l'intersegasion de staltri parte do sutiłi canpaniłi çiłindrici, co coerto a cono, sìmiłi a minareti.

Ła fasada in marmaro bianco ła ze uno dei pì mirabiłi ezenpi de ispirasion clàsega che tanto ga rendesto famozo el Palladio: cuatro tinpani triangołari e un àtego retangołar se intersa tra de łori, in un contraponerse de superifisi zlise, de łezene e de łunete co statue, ostentando stabiłità e rigor clàsego.

Un mazengo portałe del 1688 el ze sorastà da un tinpano sostenjo da do altre semicołone. Inte i intercołumni ze prezenti do statue del fiamingo Giusto Le Court rafegurante l'evanzełista san Marco e san Francesco d'Assisi. Poco sòra altre do statue łe raprezenta san Lorenzo Giustiniani e sant'Antonio da Padova. Ancora altre tre statue ze poneste sòra el tìnpano suparior e łe rafegura ła Fé e do ànzołi.

Entrando se nota do bełe acuasantiere çircołari in marmaro so łe cuałe ze cołocae do sculture de bronzo de Francesco Terilli rafeguranti san Giovanni Battista e'l Redentor.

So ła controfasada se cata do łunete: una de Paolo Piazza e chealtra de Pietro Muttoni. A łe storie de ła vita de Jezù ze dedicae łe pałe dei altari che łe ze de Francesco Bassano, de ła botega de Paolo Veronese e de Domenico Tintoretto.

## Voxe corełade
* Festa del Redentor

## Altri projeti

## Linganbi foresti
*