3 de majo

El **3 de majo** el ze el 123° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 124° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 242 dì.

## Avegnimenti
* 1512 – Roma, taca el Concìlio Lateranense V
* 1791 – La Dieta polaca ła proclama ła Costitusion del 3 de majo (prima costitusion moderna inte l'Eoropa e seconda inte el mondo)
* 1808
**Spagna: revolta a Madrid contra a l'ocupasion de Napoleon Bonaparte, i masacri del pòpoło da parte dei fransezi i ispirarà i cuadri de Francisco Goya, intrà sti cuà ła teła *[[El 3 de majo 1808]]*
** Guera de Finlàndia: la Svèsia ła perde ła fortesa de Sveaborg, che ła vien concuistada da ła Rùsia
* 1810 – Lord Byron el noa inte el Ełesponto
* 1815 – Guera austro-napoletana: l'ezèrsito austrìago el dèzema łe trupe del Regno de Nàpułi comandae da Gioacchino Murat inte ła bataja de Tolentino.
* 1860 – Carlo XV de Svèsia-Norveza el vien incoronà rè de Svèsia
* 1867 – La Compagnia de ła Baja de Hudson ła renunsa a tute le preteze so l'ìzoła de Vancouver
* 1912 – I primi morti del RMS ''Titanic'' łe vien sepełeste a Halifax, in Nova Scòsia
* 1916 – I lìder de ła Rivolta de Pàscua i vien zustisiai a Dublin
* 1923 – Jacopo Gasparini (1879 – 1941) el vien ełezesto governator d'Eritrea. El restarà in carga finmente el 1928
* 1933 – Nellie Tayloe Ross ła devien ła prima fémana che ła derize ła Zeca dei Stati Unii
* 1937 – *[[Gone with the Wind (romanzo)|Gone with the Wind]]* (*Via col vento*), un romanzo de Margaret Mitchell, el vinse el Prèmio Pulitzer
* 1939 – Stalin el nòmena cofà ministro dei èsteri Vjačeslav Michajlovič Molotov
* 1941 – Dopo l'intervento de łe trupe todesche ła Gresa ła se rende a l'Itàlia
* 1945 – Seconda guera mondiałe: negamento de łe prezon gałizanti: *[[Cap Arcona]]*, ''Thielbek'' e *Deutschland* da parte de ła RAF inte ła baja de Lubeca (*Lübeck*)
* 1946 – El Tribunałe Miłitare Internasionałe par l'Estremo Oriente el scumìsia i so lavori a Tokyo, contro 28 raprezentanti de l'ezérsito e del goerno japonezo, incolpai de crìmeni de guera e crìmeni contra a l'umanità
* 1947 – La nova Costitusion postbèłega Japoneza ła entra in vigore
* 1951
** Verse ła Royal Festival Hall de Londra
** Jōsei Toda el divien il secondo presidente de ła Soka Gakkai
* 1952 – I tenenti cołonełi statunitensi Joseph O. Fletcher e William P. Benedict i atera co un aèreo inte el Poło nord ziogràfego
* 1956 – Prima edision dei canpionai del mondo de Jūdō
* 1960 – Daisaku Ikeda el divien el terso presidente del Soka Gakkai
* 1968 – Parize, prime carghe de ła połisia contro i scołari che manifesta: taca el Majo franseze
* 1970 – Leonardo Murialdo el vien proclamà santo da Papa Paolo VI
* 1979 – Regno Unio, Margaret Thatcher ła vien nomenada prima Ministro
* 1982
** In Połònia, a Varsàvia e in altre sità, le manifestasion de Solidarność łe se scontra co ła połisia
** Guera de łe Falkland: Il caciatorpediniero Type 42 HMS ''Sheffield'' (D80) el vien colpio e negà da un mìsiłe Exocet
* 1991
** Vien firmada ła Declarasion de Windhoek
* 1998 – Alle 00.08 Jacques Chirac e Helmut Kohl i fima l'acordo so ła nòmena del presidente de ła Banca sentrałe eoropea: el ze ła nasimento de l'eoro. Tenporalmente el vałe 1936,27 lire italiane
* 2002 – L'euro el divien ła vałuta ufisałe dei stati de l'Union Monetària Eoropea
* 2005 – Dopo 35 anni, la Corte de Casasion ła asolve tuti i inputai de ła Strage de Piasa Fontana e ła condana al pagamento de łe speze prosedurałi i parenti de łe vìtime e łe parte siviłi coinvolzeste
* 2018
** L'Academy Awards ła buta fora l'atore Bill Cosby e el rezista Roman Polański dopo de racuante movense contro lori
** Par ła prima volta dopo el 1983, se sveja de novo el vulcan Kīlauea inte łe Hawaii

## Nasesti
*1951:
**Massimo Ranieri, cantante e atore italian

## Morti
* 1987:
**Dalida, cantante itało-franseza (n. 1933)

## Feste e recorense
### Sivili
Internasionali:
* Dì mondiale de l'asma
* UNESCO – Dì mondiale de ła libartà de stanpa
Nasionali:
* Japon – Festa de ła Costitusion (festa nasionałe)
* Połònia – Festa de ła Carta Costitusionałe del 3 de majo (festa nasionałe)

### Rełijoze
Cristianèzemo:
* Invension de ła Croze 
* Beato Adamo de Cantalupo in Sabina
* Beato Arnaldo de Rossinol, mercedaro
* Sant'Alessandro I, Papa
* Sant'Ansfrido de Utrecht, véscovo e confesore
* San Conlaedo, véscovo
* Beato Edoardo Giuseppe Rosaz, véscovo e fondatore de łe Suore fransescane misionàrie de Susa
* Beata Emilia Bicchieri, domenicana 
* Santi Evènzio, Lisandro e Teoduło, màrtiri
* San Fiłipo apòstoło
* San Jacopo el Menore, apòstoło
* San Giovenale de Narni, véscovo
* San Guglielmo da Firenze, mercedaro e màrtire
* Beata Marie-Léonie Paradis, fondatora Suore picenine de ła Sacra Fameja (Sherbrooke)
* San Pietro de Argo, véscovo
* San Stanislao Casimiritano, sacerdote
* San Teodosio de Pečerska, mònago
* Santi Timoteo e Maura, maridauri e màrtiri
* Santa Vioła de Verona, màrtire
* Beato Zaccaria, fransescan

Rełijon romana antiga e moderna:
* Ludi Florali, sesto e ùltemo dì

Soka Gakkai:
* Dì de ła Soka Gakkai

## In altri projeti