ACTV

**Actv** (acrònemo de **Azienda del Consorzio Trasporti Veneziano**) ła ze ła dita comunałe par el  trasporto pùblego operante inte'l Comune de Venesia da'l 1º otobre 1978.

L'ACTV ła zestise  el trasporto dei pasezeri e dei foresti  co vaporeti, motonavi e tragheti inte ła zona łagunar e autobus inte ła teraferma e inte ła provinsia; el ponto de conzunsion intrà i do sistemi de trasporto el ze situà in piasałe Roma, in cao de'l Ponte de ła Łibartà stòre pasagio de union tra ła teraferma de Mestre e ła Łaguna de Venesia.

L'ACTV ła sucede a l'Azienda Comunałe par ła Navegasion Interna (ACNI) nasùa el 22 otobre 1904, ano de ła fondasion da parte de'l Comun, e a l'Azienda Comunałe de Navegasion Interna Łagunar (ACNIL) nasùe el 1º zenaro 1930. (lasàr in italian Azienda Comunale, domandar…)

Da'l 1º zenaro 2001, in osecuio a łe nove dispozision łejisladive ła ze stà trasformà in società per azioni restando in onji cazo a mazoransa de capitał pùblego łocałe. El Comune de Venesia el ze el mazor asionista co oltra el 73% de'l pacheto asionario, altri asionisti i ze ła provinsia de Venesia e i comuni confinanti.

I servisi de trasporto pùblego łocałe i ze zestìi da Actv in rezime de contrato de servisio fin da'l 2001, a i sensi de ła Leze Rejonałe nº 25 de'l 1998 e del Decreto Łejizlativo nº 422 de'l 1997 (ła cusì dita łeze Burlando). 'Sta zestion, tramide contrato de servisio co afidamento direto da parte dei enti locałi, ła ze stà fidà ad ACTV inte l’ ànbito de ła faze de tranzision verso el marcà, prevedesta da ła normadiva stesa. Segondo łe previzion orizenarie, ła fine de'l parìodo de tranzision (e donca el scominsio de i afidamenti de i servisi de trasporto pùblego łocałe tramide gara) ła gaveva da decorer za da'l 1º zenaro 2004 ma se ga sucedùo numaroze pròłoghe, in un contesto normativo, nasionałe e rejonałe, in continua evołusion e caraterizà da notevołi incertese so i tenpi e so łe faze de 'sta tranzision . .

### Łe sosietà controłàe
#### VELA
Inte'l 1998 A ze stà creà ła sosietà Vela al fin de zestir l’atività comerciałe de l'ACTV. Co ła marca Hello Venezia, ła zestise:

el call center de'l trasporto pùblego, łe biłietarìe, ła destribusion de łe tèsare ełetròneghe parsonałe imob.venezia
el nołezo mezi ACTV
ła vendita de biłieti e abonamenti Venezia Calcio, Gran Teatro La Fenice, Teatro Malibran, La Bienal de Venesia, Teatro Goldoni
l'aceso a łe pì grande mostre e siti d’arte
l'organizasion de avenjimenti spesiałi inte ła sità
Venezia lines łinea Venezia-Croazia efetuada co catamarani
Venice card, carta dedicada ai foresti che ła parmete de aver sconti o ingresi a maca inte i mezi de trasporto pùblego, inte i muzei, inte i siti de arte, inte i banji pùbleghi.

#### PMV

Inte'l 2003 A ze stà creà ła sosietà PMV-Società del Patrimonio per la Mobilità Veneziana, nasùa cofà scorporo da ACTV, al fin de zestir łe infrastruture de'l trasporto pùblego, cofà i aprodi de'l servisio de navegasion inte ła łaguna de Venesia, łe pensiłine de fermada de'l servisio bus in teraferma, i depoziti e łe aree de parchegio. In azonta PMV ła cura ła progetasion e ła costrusion de ła rede tranviaria .

Dal 1º desenbre 2017 ła sosietà Pmv S.p.A. (Società del Patrimonio par la Mobilità Veneziana S.p.A.) ła ze stada scansełada da'l rezistro de łe inpreze drio ła sision inte łe sosietà Actv S.p.A. e Avm S.p.A; Łe funsion espletàe dai ofisi de Pmv łe ze zvolzeste, a partir dal 1º desenbre 2017, da łe altre sosietà de'l Grupo Avm.

### Ła storia

El primo esparimento   de un servizio pùblego regołar de navegasion el ga avùo łogo inte’l 1881, co’l primo vaporeto Regina Margherita el ze stà utiłizà par ła łinea łongo el Canal Grando. El servisio urban el ze stà po’ dà in concesion  a na sosietà franseze, ła Compagnie des bateaux Omnibus, che ła ga oparà co òto vaporeti fin al 1890, co  ła ze stada sostituìa da ła Sosietà Veneta Łagunar che ła ga estendesto el servisio ofrendo łinee de navegasion anca verso ła teraferma. Inte'l 1903 el Comun de Venesia el ga dełibarà ła zestion direta dei servisi de navegasion interna, creando cusì l'ACNI, drioman ciamada ACNIL, che ła ga tacà oparar inte'l 1904.

Co ła vertaùra de'l Ponte de ła Łibartà inte’l 1933 e co ła reałizasion de'l terminal automobiłìstego de Piasal Roma, l'ACNIL el ga estendesto łe só atività da ła soła navegasion anca a ła suparvizion de ła trata Venesia-Mestre, restando parò el trasporto de tera zestìo da ła Società Anonima Tramvie di Mestre, che in cuel'ano ła ga sostituìo el sistema tranviario co na rede de fiłobus. In concomitansa co ła vertùra de Piasal Roma e de'l Rio Novo cofà via de cołegamento ràpido verso Rialto e San Marco, ze stà introduzesti anca i primi motoscafi de łinea e ga tacà anca i primi studi tècneghi par redùr i efeti del'l moto ondozo.

Inte'l 1941 l'ACNIL ła ga tacà zestir diretamente el trasporto de tera de l’izoła de'l Lido, dopo che'l  servisio tranviario el zera stà dezmetesto, zestìo fin a cuel tenpo da ła . Ła łinea ła  zera stada sostituìa da un sistema de filobus.

Durando el parìodo de guera ła gran parte de ła flota ła ze stada inpenjada da Ezèrsito e Marina par fini miłitari e a ła fine de łe ostiłità na straze de mezi i ze stà catà fondài o seriamente danezài. Ga scominsià cusì un programa de zenerałe restruturasion de tuta łe flota e dei mezi asesòri (aprodi, pontìłi e pontoni).

Inte'l 1965 l'ACNIL ła ga aquizìo anca ła zestion direta de'l servisio de trasporto terestre de Mestre e de ła teraferma, ciapando el posto de ła Società Filovie Mestre, portando a tèrmene inte’l 1966 ła conpleta reconvarsion de'l servisio co’ l'ełiminasion de ła rede fiłoviaria e l'uzo escluzivo dei autobus. El 1º otobre 1978, daspò ła costitusion de'l Consorzio Trasporti Veneziano e ła publisizasion de ła Sosietà SVET, A ze stà fondà l'Azienda del Consorzio Trasporti Veneziano (ACTV).

Inte’l 1996 entra in servisio łe łinee automobiłìsteghe e de navegasion noturne[8] che in presedensa łe zera zvolzeste da łe łinee normałe, co orario noturno.
Inte'l 2006 i ofisi aziendałi i ze stài traferìi a'l Troncheto.

## Ła rede
### Łe łinee de navegasion

[miniatura|Vaporeto in [Canal Grando]]
Ła definision dei parcorsi de łe łinee di navegasion ła ze condisionada da fatori anbientałi primari cofà łarghesa e fondità dei canałi navegabiłi (łe operasion de aprodo e navegasion dei vaporeti łe ga da èsar conpatìbiłe co ła navegasion dei altri mezi de trasporto privà pùblego cofà i taxi d'acua, i mezi de trasporto mersi e i natanti a remi) cusì come da altri aspeti modifegabiłi de l'architetura urbana, cofà el pozisionamento e l'altesa dei ponti pedonałi che i pol costituir problemi in cazo de fenomeni meteorołòzeghi o de pategołari condision de marea (come inte'l cazo de l'acua granda). 'Sti vincołi anbientałi i inpone de fato parcorsi pì o manco obligài.

Anałoghi vincołi anbientałi i łimita anca i ponti sitadini inte i cuałi A ze posìbiłe  crear fermade par łe  łinee  de navegasion co ła zonta de ultariori restrision par ła coreta reałizasion de l'infrastrutura par el pontiłe de aprodo (ga da èsar za prezente un parcorso pedonałe che'l riva al pontiłe, no ga da èsar za prezenti altri aprodi privai o recèti par barche drento un serto razo, ghe'l ga da èsar el spasio par peanji (pasarełe) mobiłi a pendensa variabiłe che łe consenta un aceso azevołe in cazo de basa o alta marea, ghe'l ga da èsar sufisiente spasio par łe manuvre de aprodo o de ateza dei vaporeti e par ła navegasion verso fermade suito tacàe). Ła conseguensa de 'sti vincołi ła ze che ła creasion de nove fermade de aprodo par łe łinee de navegasion ła ze un intarvento che'l rechiede na acurada programasion e tenpi de reałizasion che i pol èsar łonghi e donca avenjimento asè poco frecuente.

Cuanto descrivesto, conporta che de fato łe łinee de navegasion łe ze altamente stàbiłi inte'l tenpo par cuanto revarda sia łe diretrisi prensipałe che ła dezlogasion de łe fermade. A cuesto va zontàe łe caraterìsteghe de servisio bazàe so corse regołari cadensàe e so l'efetuasion de tute łe fermade independentemente da'l ato che che gabia da dezmontar o montar pasezieri, caraterìsteghe che łe rende łe łinee de navegasion prategamente conpanje a un servisio de metropołitana so acua.

Łe łinee de navegasion łe ze artegołàe in cuatro categorie:
* łe łinee Centrocittà, che łe parcore el Canal Grando e 'l Canal de ła Zueca
* łe łinee Giracittà, a parcorso sircołar atorno a l'intièro sentro stòrego co l'incluzion da l'izoła de Muran
* łe łinee stazonałe, de caratere prevałentemente turistego e balnear
* łe łinee łagunare, par el cołegamento co łe izołe de ła łaguna e co ła teraferma

A ste łinee vien zontàe łe łinee noturne, che łe efetua servisio continuativo tra ła mezanote e łe sincue de'l matin in coincidensa co łe anàłoghe corse noturne dei autobus tra Venesia e Mestre.

Infin A ghe ze łe łinee zestìe da ACTV co nantre sosietà e non integràe tarifariamente oltra a łe łinee Alilaguna.

## Notasion