Oasis

I **Oasis**, i ze stài un grupo rock britanego che se ga formà a Manchester inte'l 1991 e ativo fin al 2009.

Tra i grupi pì conosùi e de suceso de l'indie rocke, in partegołar, del Britpop, movimento de cui i fegura tra i pionieri, i Oasis ze el grupo ingleze de mazor inpato dai ani nonanta. I ga publegà in totałe 11 àlbun. A se stima che i gabia vendesto pì de 70 milion de dischi, di cui 18 nel solo 1996. I vanta 8 sìngołi che se ga piasà al primo posto de ła clasifega del Regno Unìo, 22 sìngołi consecutivi entrai inte ła top 10 ingleze e i ga rancurà 15 NME Awards, 6 Brit Awards, 9 Q Awards e 4 MTV Europe Music Awards. Inte l'agosto del 1996 i ga tenjesto a Knebworth Park uno dei pì grandi concerti a l'averto mai reałizai in Inghiltera. L'evento ze stà seguìo conplesivamente  da 250 000 spetadori (i bilieti ze andai ezaurìi in 2 zorni), co na rechiesta de tajandi superior a 2,6 milion de persone, pari al 5% de ła popołasion britànega de ałora.

Guidà dal chitarista, cantante, conpozidor e autor Noel Gallagher e dal fradeło Liam Gallagher, cantante frontman e drìoman anca conpozidor e autor (chitarista in alcune canson), cueło dei Oasis ze uno dei grupi che ga avùo mazor suceso e influensa inte ła socetà britànega e inte'l mondo tra cuełi nasesti inte i ani nonanta inte l'anbito del movimento Britpop, fin ad asurzer a fenomeno de costume. Ła so mùzega, a metà tra el rock ani setanta e'l rock and roll, al tenpo steso ruspia e mełòdega, ga savesto dar un novo senjifegar al termano Britpop, mentre łe so continue barufe e 'l so atejamento a volte rubesto ze stai ojeto de na atension cresente da parte dei media.

I fradełi Gallagher ze i úneghi menbri de ła formasion orizenal che ghe ga fato parte fin al 2009. Inte'l 1991 a Manchester se gaveva costituìi i Rain, conponesti da Liam Gallagher (voze), Paul Arthurs (chitara), Paul McGuigan (baso) e Tony McCarroll (bateria). Poco dopo ai cuatro se ga zontà Noel (chitara e voze) e Liam ga sujerìo el novo nome. El grupo ga conosùo ła fama za co l'album de debuto, *[[Definitely Maybe]]* (1994) che, publegà da l'eticheta indipendente Creation Records, ga proponesto co forsa ła "band" cofà uno dei grupi "leader" de ła sena indie rock. Co'l novo baterista Alan White i Oasis ga reałizà el segondo album, *[[(What's the Story) Morning Glory?]]* (1995), che ga vendùo 22 milion de copie in tuto el mondo. Daspuò chel momento ła popołarità del grupo ze cresta notevolmente, fin a far parlar de "Oasis mania".

El terso album, *[[Be Here Now]]* (1997), ze devenjesto disco record par l'ełevatisimo nùmaro de copie vendùe in un zorno. Verso ła fin del desenio el grupo ga vivesto un pariodo de crizi. Do menbri stòreghi, McGuigan e Arthurs, ze stà avicendai da Colin "Gem" Archer e, pì tardi, da Andy Bell. Inte'l 1999 el grupo ze tornà in studio par rejistrar *[[Standing on the Shoulder of Giants]]* che, venjesto fora inte'l febraro 2000, prezentava un sound pì sperimentałe e psichedełego. Ze seguìo l'album live *[[Familiar to Millions]]*, che contenjeva ła rejistrasion dei do grandi concerti tenjùi inte'l łujo 2000 al stadio de Wembley, a Łondra. Inte'l 2002 i Oasis ze torani al son de łe orizene co *[[Heathen Chemistry]]* e ga revedesto el suceso. Inte'l 2005 ze venjùo fora el sesto album, *[[Don't Believe the Truth]]*, rezistrà insenbre a'l novo baterista Zak Starkey. El disco ga rezistrà òteme vendite e reportà i Oasis in clasifega anca inte i Stati Unìi. Inte'l 2006 ze venjùo fora *[[Stop the Clocks (ranrancura Oasis)|Stop the Clocks]]*, el primo *best of* dei Oasis, che'l ga vendùo 3 milion de copie inte'l mondo. Inte'l 2008 ze stà publegà *[[Dig Out Your Soul]]*, sètemo album in studio del grupo, seguìo da un łongo tour mondiałe, in cui a ła bateria fegurava Chris Sharrock.

El 28 de agosto 2009, a tre date da ła concluzion de ła tournée, Noel Gallagher ga comunegà ofisialmente el pròpio abandon a ła band, dopo aver łasà el palco del Rock en Seine a pochi minuti da l'ezibision, sancìndo ła fin del grupo.

## Storia

### I ezordi co i Rain e ''Definitely Maybe'' (1991–1994)
I Oasis i ga orìzene a Burnage, cuartier de Manchester, dai Rain, un grupo che'l se ga formà verso el fenir dei ani otanta. Inisialmente el grupo el jera conponesto da Paul McGuigan (dito *Guigsy*) a'l baso, da Paul Arthurs (dito *Bonehead*) a ła ghitara, da Tony McCarroll a ła bataria, e da Chris Hutton come cantante. Co st'altro ek ze stà zlontanà da'l grupo, Guigsy el ghe ga chiedesto a'l só conpanjo de scoła Liam Gallagher de renpiasarlo.
Liam jera el terso e ùltemo fioło de imigrai irlandezi trasferìi a Manchester, Peggy e Thomas Gallagher. Ła só infansia e cueła dei altri só do fradełi (Paul e Noel) ła jera stà senjà da łe viołense de'l pare alcołizà, che sparanjava Liam e che gavea fondamente senjà Noel e Paul, provocando anca i so coconesi. Inte na note de'l 1984 ła mare ła ga desidesto, donca, de scanpar de caza insenbre ai fiołi.

Liam e Noel, pì grando de'l fradeło minor de sincue ani, i jera stà adołesenti difisiłi, inclini a ła rebelion, a łe rise e ai furti. Liam no'l gaveva mai mostrà grando intarese par ła mùzega fin a'l 1988, cuando che'l zera stà colpìo da un conserto dei Stone Roses a'l cuało el zera ndà in conpanjìa de Noel, pasionà de mùzega e ghitarista. Liam el ga acetà ła proposta de "Guigsy" e poco dopo el ga proponesto de canbiar el nome de'l grupo in Oasis, ispirà da un poster picà ai muri de ła só stansa che ła reportava ła scrita "Oasis Leisure Centre in Swindon". Liam el ło ga seliesto parchè ghe ga piazesto łe imàjini che'l evocava. Inte'l 2016 Liam el ga declarà che "'sto nome el continuava a spontar, cusì gavemo desidesto de farlo un fià nostro" e che "no son seguro se el se tratase de l'Oasis de Swindon, ma el jera prezente so un poster dei Inspiral Carpets".

El grupo el provava na volta a setimana, ma el stentava a decołar. Segondo Liam el problema jera i testi che i venjiva scrivesti da łu e Bonehead e che, par stesa amision de Liam, i jera daseno mediocri. Serviva calcun capase de scrivar bei testi e de zlansar el grupo. Inte l'avrìl 1991 el fradeło mazor de Liam, Noel, tornà dai Stati Unìi indove el fazeva el roadie par un tour merican dei Inspiral Carpets, el ga savesto de ła mare che'l fradeło minor el jera entrà a far parte de un grupo e el 18 de agosto 1991 el se ga prezentà a'l Boardwalk, picoła sała visina a'l famozo łocałe noturno The Haçienda, par asister a l'ezibision dei Rain. Conosendo łe cuałità de'l fradeło, Liam el ga pensà suito a łu cofà l'ełemento mancante capase de portar in alto el grupo. Noel, tra l'altro, el gaveva par altro za madurà na discreta espariensa par strada come tècnego de łe ghitare dei Inspiral Carpets durando i tour de st'ùltemi in Europa, Japon e Arzentina, ma ła só pasion ła jera scrivar canson.

Daspò aver asistìo a l'ezibision  Noel el ghe ga referìo spacatamente a'l fradeło che el grupo no'l ghe piazeva par njente e, a ła domanda se el fuse disposto a farghe a łori da manager, el ga replegà proponendo de entrar a far parte de'l grupo, a pato de èsarne el cao, l'únego conpozidor e el ghitarista prinsipałe. "El gaveva scrivesto za tante cose" – A ghe recorda Bonehead revardo a Noel – "Co gavemo tacà fasevimo el diavoło a cuatro co poche canson. Tuto d'un colpo co łu inte'l grupo ghe ze sta na gran mota de idèe". El grupo el jera cusì a'l conpleto e el 15 de zenaro 1992 A se ga tenjùo a'l Boardwalk el primo conserto dei Oasis co Noel.

Co Noel Gallagher l'aprocio muzegałe dei Oasis el se ga inderisà verso na mazor senplisitià. Arthurs el sonava prevałentemente acordi co barré, McGuigan note base e McCarroll el sonava ritmi baze, mentre i anplifegadori i jera predisponesti in modo da crear na distorsion. In 'sto modo modo i Oasis i ga creà un son "privo a tal ponto de finesa e conplesità da rezultar scuazi inarestabiłe".

thumb|left|El logo stòrego de'l grupo, ideà da Brian Cannon
Dapò aver pasà pì de un ano a ezibirse inte i vari łocałi de Manchester, inte'l majo del 1993 el grupo el ga avùo infin ła só granda ocazion. I Oasis i jera stà invitài da un grupo ciamà  Sister Lovers a sonar a'l King Tut's Wah Wah Hut Club de Glasgow, in Scosia. Na conponente de łe Sister Lovers, Debbie Turner, ła jera ła ex moroza de Alan McGee, produtor discogràfego de ła Creation Records, eticheta independente minor de propietà de ła Sony. Noel e Bonehead i ga rancurà el danàro nesesario, i ga nołezà un furgon partìndo insenbre ai altri menbri de'l grupo par un viajo de sìe ore. Inisialmente ła só rechiesta de ingreso ła ze stà respenzesta poiché no i zera prevedesti in scałeta. El refiuto el gavarìa susità łe ire de'l grupo, che'l se gavarìa fato łargo co łe maniere forti (sìben i conponenti de'l grupo i gabia fornìo varsion contrastanti in merito). Infin, in calche modo, ła band ła ze riusìa a otenjer un spasio par sonar cuatro brani. Ła só ezibision ła ga inpresionà tanto Alan McGee, el cuało cazualmente el se catava inte'l łocałe insenbre a ła soreła ("go desidesto de prezentarme łì par urtar ła me ex").

[thumb|[Liam Gallagher inte un conserto a San Diego inte'l 2005]]

Finìa l'ezibision McGee el se ga visinà a Noel par domandarghe se'l vołese un contrato discogràfego e'l ghe ga chiedesto na demo co calche só canson. Calche zorno drioman Noel el ło ga incontentà consenjándoghe na caseta de 35 menuti de nome *[[Live Demonstration]]*, indove A ze conparìo par ła prima volta cueło che'l sarìa deventà el stòrego logo de'l grupo, desenjà par l'ocazion da Tony French. I vari demo che i conponeva ła caseta i zera stai rezistrà inte i studi de'l grupo Real People, a'l Pink Museum de Liverpool.

Scoltada ła caseta, McGee el ze restà ancora pì colpìo da'l grupo e da'l só potensiałe, a'l ponto che 'pena cuatro zorni dopo el ga convocà i Oasis par farghe firmar łori un contrato discogràfego. A cauza de problemi sorzesti inte ła stipuła de un contrato vałido inte i Stati Unìi, i Oasis i ga finìo po' par firmar un contrato mondiałe co ła Sony, che a só volta ła ghe ga asenjà i Oasis a ła Creation Records par el Renjo Unìo. Noel el ga dizesto a McGee de aver racuante canson za pronte, anca se alguni ani dopo el gavarìa ametesto che in chel momento el repertorio dei Oasis el conprendeva solche sìe brani orizenałi e algune cover.

Resałe a'l parìodo 1992-1993 i cusìditi *Lost Tapes*, materiałe demo - costituìo da vari brani e varsion enbrionałe de canson po' publegàe inte i sucesivi dischi - in cui se sente el forte influso che i Stone Roses i ezersitava so'l grupo.

Ła prima canson dei Oasis che ła jera scominisà a venjir trazmetesta inte łe radio ła ze stà *Columbia*, publegada cofà singoło in edision łimitada, conosùa cofà "White Label demo". Inte'l desenbre 1993 ła Creation Records ła ga destribuìo a łe radio un 12 połici contenjente ła rejistrasion  demo de'l brano, che'l ze stà trazmetesto par ben diznove volte da BBC Radio 1 inte łe do setemane drìo, evento raro par un brano njancora zlansà so'l marcà.

El 18 de febraro 1994 i Oasis i ga tołesto un tragheto par razónzer Amsterdam, indove i gaveva da far el debuto intarnasionałe da'l vivo cofà spała de'l grupo The Verve. Durante el viajo Liam e Guigsy i se ga inbriagà e i ze stà coinvolzesti inte na risa, fasendose sarar a ciave inte ła stiva. Pì tardi łi gaveva razonzesti anca Bonehead, che'l se jera meso a bàter a tute łe gabine, in serca dei vestidi che - el afermava - ghe jera stà robà. Ła visenda ła ze finìa co na mesa a'l bando de ła conpanjìa de navegasion e un espatrio coato.

Inte l'avril de'l 1994 A ze venjesti fora i primi do singołi, *[[Supersonic (Oasis)|Supersonic]]* e *[[Shakermaker]]*. I do brani i ga avesto un discreto suceso, vadanjándose el pasajo inte łe radio ed entrando inte ła top 40 ingleze: el primo el ze stà el 31º, mentre el segondo l'è devenjesto ojeto de na  despùta łegałe co i New Seekers, i cuałi i gaveva chiedesto un rizarsimento dani de 500 000 dołari par plagio. Ze stà co'l terso singoło, *[[Live Forever (Oasis)|Live Forever]]*, venjùo fora l'8  de agosto, che i Oasis i ga tacà farse conósar, entrando par ła prima volta inte ła top 10 dei singołi inglezi, a ła pozision nùmaro dieze. Noel Gallagher el ga sotołineà come ze stà propio *Live Forever* a inprimer na zvolta desiziva a ła carièra de'l grupo: "Fazévimo schifo. Drioman A go scrivesto cheła canson e ze canbià tuto". L'indoman, 9 de agosto, Noel ze stà colpìo da un spetador so'l vizo durante un concerto a Newcastle e'l ga reazìo desfasandoghe ła chitara in tèsta.

Strasinà dal bon rezultado dei sìngołi, el 30 de agosto 1994 ze venjesto fora l'album de debuto del grupo, *[[Definitely Maybe]]*, che misia rock, baggy e punk rock. El disco ze andà cołocarse diretamente a ła prima pozision de ła classifica britannica degli album e'l ze entrà inte l'istòria cofà àlbun de debuto capase de véndar pì copie inte'l minor tenpo, 150 000 nei primi tre giorni. In concomitansa co l'uida del disco i Oasis ga tenjesto un concerto acùstego inte'l negosio łondineze Virgin di Marble Arch, indove ze stà ospite inatezo Evan Dando, leader dei Lemonheads.

Intanto łe beghe e ła vita turbołenta dei do fradełi jera devenjesti ojeto de atension da parte dei media. El 23 de setenbre 1994 a Seattle ga scominsià el primo tour inte i picołi  e medi łocałi dei Stati Unìi. L'ezibision del 29 de setenbre al Whisky a Go-Go de Los Angeles ze stà caraterizà da tension. A un somejaro de ła rivista *NME*, prezensa non gradìa, ze stà ordenà de zlontanarse e'l so tentativo de scatar isteso de łe someje no ga fazesto che inasprir ła situasion. So'l palco i sincue, soto l'efeto de metanfetamine, se ga trovà dizorientai, dao che łe scałete jera tute desconpanje e nisuni saveva cuała canson gavarìa sonà l'altro.

A ła fin i ghe n'a sonà uno, ma l'ezibision, dełudente, ga susitò i rabiési de Liam, che ga sigà contro el pùblego e ga barufà co'l fradeło minor durante l'ezecusion de *[[I Am the Walrus]]*. Noel ga abandonà el palco, łasando el grupo e zvołando a San Francisco sensa reałasar dichiarasion. In sta ocazion el ga sercà refuzo inte 'l partamento de Melissa Lim, na fan che'l gaveva conosùo calche tenpo prima, e'l ga scrivesto łe canson *[[Talk Tonight]]* e *Half the World Away*. El grupo el gaveva riscià de desfarse. L'isteso Noel el recorda come el fuse veramente desizo a tornar caza, ma el ga canbià idea grasie a l'incorajamento de Melissa e daspò aver łezesto, in tasi, l'ełenco dei sucesivi conserti de ła band in Gran Bretanja reportada so'l *[[Melody Maker]]*, anca se ze stà soratuto ła mediasion de Tim Abbot de ła Creation Records a convinser Noel a tornar so i só pasi e a catar paze co'l fradeło. El tour el ga posùo cusì repartir da Minneapolis. A desenbre Liam, che'l se ga trovà privo de voze so'l palco de'l Barrowlands de Glasgow, el ga spacà el microfono prima de ndar fora de sena.

El 10 de otobre 1994 A jera venjesto fora *[[Cigarettes & Alcohol]]*, cuarto singoło estraesto da *Definitely Maybe*, mentre el 19 de desenbre A ze stà ła volta de *[[Whatever (Oasis)|Whatever]]*, che'l ze devenjesto el primo singoło de'l grupo a rivar a ła top 5 de łe clasifeghe britàneghe, indove el ze entrà diretamente a'l terso posto. El 9 de novenbre i Oasis i zera sta premiài ai *[[Q Awards]]* come mejo nome novo de l'ano.

### ''(What's the Story) Morning Glory?'' e l'era Britpop (1995-1996)
Inte ła primavera del 1995 i Oasis ze rivà par ła prima volta in sìma de ła clasifega britànega dei sìngołi co'l sìngoło *[[Some Might Say]]*, che ze venjesto fora el 24 de avril e ga inaugurà na strisa de 10 ani de sìngołi de łanso dei àlbun dei Oasis rivai al primo posto de łe chart. Sincue zorni vanti, el baterista Tony McCarroll jera stà escludesto dal grupo. McCarroll ga dizesto dè esar stà "casà inzustamente par via de un scontro personałe" co i fradełi Gallagher, ma Noel ga motivà el zlontanamentoi dizendo che ła tècnega de Tony ła zera insufisiente par conpanjar łe canson sénpre pì madure che'l scriveva. Inte'l 1997 McCarroll gavarìa fato cauza al grupo, chiedendo l'ecuivałente de 45 miliardi de łire, un cuinto dei vadanji del grupo, e'l gavarìa otenjesto un restòro de 555 000 sterline. Al so posto ze entrà el łondineze Alan White, so fradeło de Steve White, baterista del grupo de Paul Weller. Alan ga incontrà Noel de doménega in un pub de Camden e'l ga debutà a ła baterìa dei Oasis el sucesivo mèrcore unìndose al grupo inte l'ezecusion *Some Might Say* a *[[Top of the Pops]]*.

Inte'l majo 1995 i Oasis ga tacà łe registrasion dle so segondo àlbun ai Rockfield Studios, in Galles, co'l produtor Owen Morris, che sarìa conparìo de spałe so ła coertina del disco. Łe registrasion ze stae ràpide, dao che'l grupo riusiva a "registrar sincue canson in sincue zorni", come dize Morris. Durante łe sesion zera cresùa ła tension tra i fradełi Gallagher cuando Liam ze tornò dal pub inbriago menando co se alcuni aventori del łocałe, razonzendo Noel, che se jera tratenjesto in studio par conpletar de łe parti de chitara. L'alterco ga sbocià in una sufa che ga constrinzesto el management a sospender łe sesion, che ga riprendesto tre setemane drìoman. Daspò do altre setemane łe sesion jera stae finìe, prima de ła post-produsion a Łondra.

In sto pariodo ła stanpa ingleza ga montà e anplifegà na rivałità tra Oasis e Blur, altro grupo venjesto fora za da alcuni ani inte'l panorama de ła mùzega ingleza e, in partegołar, del nomenato movimento Britpop. In un primo momento i Oasis no i se definiva grupo del movimento Britpop e no i ze stà invità al programa *Britpop Now* della BBC, conduzesto dal cantante dei Blur, Damon Albarn. Un primo contato tra i do grupi se gaveva za avesto inte'l 1994, inte'l corimento de n'altra trazmision conduzesta da Albarn. I Oasis gaveva sonà *Whatever* a *Top of the Pops*, prezentai propio dal frontman dei Blur. Durante ła prezentasion Liam e Noel no gaveva sparanjà zesti iriguardozi a łe spałe de Albarn. Ze stà cusì che ga nasesto cueła che sarà considarà, co espresione zornałistega, ła "Bataja dei grupi" (*Band battle*), conbatùa so'l pian comersiałe e mediatego. Ła rivista *[[New Musical Express|NME]]* ze rivà a definir ła sfida, in una famoza coertina, el "canpionato ingleze dei pezi masimi".

L'usida de *[[Roll with It (Oasis)|Roll With It]]*, sìngoło dei Oasis, e de *[[Country House]]*, sìngoło dei Blur, zera stà programà infati par l'isteso zorno, el 14 de agosto 1995, ałimentando ancor de pì ła rivałità. A véndar pì sìngołi i Blur, co 274 000 copie contro łe 216 000 de *Roll With It*. L'entourage dei Oasis ga zustifegà el dato co'l minor preso de *Country House* (1,99 sterline contro 3,99) e co'l fato che łe  do difarenti varsion del sìngoło dei Blur, co racuanti ładi b, gaveva invojà i fan a conprar entranbi i tipi de copie. A l'epoca ła Creation ga dazesto na spiegasion alternativa: el sìngoło dei Blur gaveva vendùo ofisialmente pì copie parché, a cauza de un problema co i còdezi a bare de *Roll With It*, no jera stà rejistrae tute łe vendite del sìngoło dei Oasis.

El 3 de łujo 1995 i Oasis ga tenjesto el so primo concerto in Italia, al Rolling Stone de Miłan.

Inte'l setenbre de l'isteso ano, el basista Paul McGuigan ga łasà el grupo a cauza de ezaurimento nervozo. El sostituto, consejà dal manager dei Stone Roses Gareth Evans, ze stà Scott McLeod degli Ya-Yas, che ze conparìo anca in alcune ezibision dal vivo, prima de abandonar bruscamente el conpleso durante un tour inte i Stati Unìi. Drìoman McLeod ga ciamà Noel Gallagher e ghe ga referìo de sentir de aver tołesto ła desizion sbalià. Gallagher ga replicà secamente: "Ło credo anca mi. Bona fortuna co ti te prezenti a l'uficio de cołocamento". Par conpletar el tour ze stà ingagià da novo McGuigan, convinsùo a tornar a far parte de'l grupo.

## Notasion