Canal Malamoco-Marghera

El **canałe Małamoco-Marghera**, el ze un Canałe artifisiałe che'l cołega el Mar Adriatego (a ła boca de'l porto de Małamoco) al porto commerciałe de Marghera, traversando ła łaguna de Venesia, conosùo anca come **canałe dei petroli**, poiché el ze stà reałizà par consentir a łe nave petroliere de razonzer diretamente łe rafinarie de'l petrolchimico de Marghera, o sia sensa incrozar łe rote de łe nave toristeghe che łe tranzita par el sentro stòrego de Venesia e el Basin San Marco.

## Storia

Za so'l fenir de'l XVII sècoło, a cauza del progresivo insabiamento de'l porto de San Nicolò, łe nave pì grande ga tacà entrar inte ła łaguna veneta traverso ła boca de Małamoco. Inte'l 1725 el Consejo dei Pregadi ga dełibarà de scavar el canałe de Santo Spirito (a l'inisio fondo cuatro metri e łargo 14 m), par unir Małamoco co'l Basin San Marco e fasłitar cusì l'aceso de łe nave de mazor portada a Venesia. Durante el dominio napołeonego, el canałe de Santo Spirito ze stà zlargà e zbasà a ła fondità de 6,5 m, par parmétarghe el pasar de vasełi a 74 canoni direti  a l'Arsenal de Venesia. Inte'l corso de'l XIX secoło, el canałe el ze stà portà a ła fondità de 9,5 m, co łarghesa de 30–60 m.

Tra el 1920 e el 1925 ze stà scavà el Canałe Vittorio Emanuele III (fondo 9–10 m e łargo 28 m) par cołegar el Canal de ła Zueca a ła cusidita prima zona industriałe de'l nasente poło de Porto Marghera. El canałe ze stà zlargà a 50 m par razon bełiche durante ła segonda guera mondiałe e ulteriormente zbasà a 11 metri de fondità inte i ani 1950.

Inte el 1953 el Zenio Siviłe par łe Opare Mariteme ga proponesto el scavo de un novo canałe de granda navegasion par cołegar Porto Marghera a ła boca de porto de Małamoco, a'l fin de portar el trafego marìtemo fora dal sentro storego de Venesia e reałizar un porto par łe petroliere inte el marzene meridionałe de ła cusidita "segonda zona". Ła proposta ła ze stà confermà dal Zenio Siviłe anca inte i projeti prezentai inte i ani 1956, 1961 e 1962, in cui el porto dei petroli ze stà spostà pì a sud, inte'l basin łagunar de Małamoco. Drioman el cusidito boom petrołifero de chel periodo, el projeto definitivo ga modifegà el trasà e łe dimension del canałe Małamoco-Marghera, par consentir el pasajo de nave petroliere pì grande.

El canałe de i petroli el ze stà scavà tra el 1964 e el 1968, par essere funzionale allo sviluppo del polo petrolchimico.

Inte el 1992 el Mazistrado a łe acue ga reałizà l'inpianto de iłuminasion del canałe.

## Descrision
### Carateristeghe tecneghe

El canałe el ze łongo sirca 15&nbsp;km, de cui 14,350&nbsp;km costituise l'aso prinsipałe e 650 metri par el ramo d'aceso al porto petrołifero de San Lunardo, el cuałe el ze cołegà a ła rafinaria tramite un ołeodoto translagunar co diametro de 1,07 m e łongo 11&nbsp;km.

Drioman a ła costrusion del MOSE a ła boca de porto de Małamoco, ła fondità de aceso al canałe Małamoco-Marghera dal Mar Adriatego ła rezulta vincołà a non più de 14 metri; tałe fondità ła ze ła mazor consentia da łe struture del MOSE par l'aceso direto a ła łaguna venesiana (sensa traversar łe conche de navegasion), dopo i 12 metri del Canałe de Lido San Nicolò a ła boca de porto de Lido-San Nicolò.

El canałe el ze łargo duzento metri e fondo fin a dizasete metri inte ła prima trata (fin al Porto de San Lunardo), anca se ne gera previsti sirca cuatordeze e mezo; drioman el conpoise na volta a 90° in diresion nord e inte ła segonda trata el ze fondo dodeze metri e mezo.

El canałe el ze dotà de un trozo łuminozo conponesto da 345 ponti łuze so pałi metałisi.

### Inpato anbientałe
I fanghi restanti da l'incavo del canałe dei petroli ze stà utiłizà da novo par persugar miere de etari de łaguna co l'intendto de far sorzer na tersa zona industriałe visin Fuzina. Ze naseste cusì łe case de inbonimento, el cui destin ze stà vanifegà da ła Diłuvion de Venesia del 4 novenbre 1966, e a ła costrusion de łe cuałe zera stà atribuia ła colpa de ła catastrofe.

El canałe el ze stà a łongo e'l ze tuto ancuo al sentro de numaroze controversie, soratuto par i efeti che no'l aporta a l'ecuiłibrio łagunar par via de ła so stragranda sesion; infati, col so inaturałe scorimento d'acua, el ga simentà un notevołe inalsamento del łiveło de marea inte ła Łaguna Sentrałe, stimà in molte dezene de sentimetri. De conseguensa, barene, canałi e ghebi ze stai demołii da ła forte enerzia de ła corente, che da deceni, par do volte al dì, ła spiana i marzeni dei canałi, supegando da novo i sedimenti e travazando in mar, durante el rifluso, stragrande cuantità de materiałe sołido in sospension, cauzando de fato, un dezvodamento de łe aree łagunari antistanti ła boca de porto de Małamoco e de na notevołe parte de łaguna sentrałe.

Inte el 1992 el Magistrato a łe acue, in cołaborasion col Consorsio Venesia Nova, ga creà el primo pian morfołozego de ła łaguna de Venesia, el cuało ga individà el canałe dei petroli cofà "cauza de l'inisio de un proceso de movimentasion dei sedimenti co conseguente forte erozion dei basifondi". Al fin di "riduzer i efeti de ła portuałità o de ła navegasion so ła morfołozia, el pian ga proponesto un "intarvento radicałe de interamento del canałe da Małamoco a San Lunardo, co parałeła ricostrusion de na via navegàbiłe łongo el canałe Fisolo". Tałe ipotezi, che a l'epoca ła łimitava el tranzito a łe sołe nave non pì łonghe de 240 metri, zera stà parò ełiminà inte łe sucesive łinee guida emanae inte el 2004, che paraltro łe prevedea el consołidamento del trasà del canałe co arzenadure e barene artifisiałe.

## Notasion


## Bibliografia
*
*

## Voxe corełade
*Porto Marghera
*Laguna veneta

## Altri projeti