open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Łéngoa dei ségni mèricana

Ła **łéngua dei ségni mèricana** (*American Sign Language*, *ASL*) ła xe na Łéngua dei segni doparà pì che altro inte ła comunidà sórda mericana.
Ła xe doparà so par zo da 500.000 parsone inte i Stati Unii e inte el Canada de łéngua inglexe e i so diaeti i xe uxai in gran parte del Africa osidentał e sud est Asiatego..

Sta łéngua ła xe nasùa da ła łéngua dei segni fransexa a ła cuae xe conpagna.

## Istòria
Inte el 1755 el fransexe Charles-Michel de l'Épée gavea fat nasar ła prima scoła par putei sordi a Parixe; Laurent Clerc, so mejor diplomà jera 'ndà inte i Stati Unii inte el 1817 co Thomas Hopkins Gallaudet par tirar so scołe par sordi e inte el 1864 ła *Gallaudet University* l'ugnoła università par sordi inte el mondo. Ła łéngua dei segni mericana se xe sviłupà inte el tenpo da chea fransexa.

## Difuxion
thumb|500 px|mapa del uxo de ła łéngua dei segni mericana
Ła łéngua dei segni mericana xe doparà so par zo da 500.000 parsone inte i Stati Unii e inte el Canada de łéngua inglexe e i so diaeti i xe uxai in gran parte del Africa osidentał e sud est Asiatego.

## Nòtasion


## Vara anca
* Łéngua dei segni
Łéngua de i ségni britànega

Ła **łéngua dei ségni britànega** (*British Sign Language*, *BSL*) ła xe na Łéngua dei segni, vixiva, doparà pì che altro inte ła comunidà sorda del Renio Unìo.
Ła xe doparà da so par zo 250.000 parsone inte el Inghiltera, Gàłes, Scosia e Irlanda del Nord).

Inte ła Scosia, Irlanda del Nord e Gałes ghe xe dei diaeti rejonai, tanto defarenti intrà de łori.

## Istòria
Ła łéngua dei segni britànega ła xe ona de łe łéngue dei segni pi vecie svilupà fin da ła fin del sediseximo sècoło. Inte ła prima metà del XVIII ga catà ła so forma scuxi de des.

## Nòtasion


## Vara anca
* łéngua dei segni
Łéngua dei ségni franséza

Ła **łéngua dei ségni franséxa** (*Langue des Signes Française*, *LSF*) ła xe na Łéngua dei segni doparà pì che altro inte ła comunidà sorda fransexe.
Ła xe doparà so par zo da 170.000 parsone inte ła Fransa, Svisera e in calche paexe del Africa orientał.

## Istòria
Ła łéngua dei segni fransexe ła xe nasùa inte el setesento da Charles-Michel de l'Épée, che el gavea fondà anca na scóa par sordi a Parixe inte el 1755.

## Nòtasion


## Vara anca
* Łéngua dei segni
Łéngua dei ségni todésca

Ła **łéngua déi ségni todésca** (*Deutsche Gebärdensprache*, scursà *DGS*) ła xe na łéngua dei segni, vixiva, doparà pì che altro inte ła comunidà sorda todesca.
Ła xe doparà da on numaro de parsone che łe va da łe 80.000 a łe 390.000 inte ła Xermania, Łusenburgo e Belxio todesco .

## Difuxion e riconosimento
thumb|375px
Ła łéngua dei segni todesca ła xe doparà in tre paexi: Xermania, Łusenburgo e Belxio de łéngua todesca da on numaro de parsone no serto che va da łe 80.000 a łe 390.000 parsone, altri fonteghi i dixe che łe va da łe 100.000 a łe 200.000. El ga on riconosimento ofisiał sol che in Xermania, dal 2002.

Inte ła Xermania del Est ghe xe na variante diałetał no poc defarente da ła łéngua ofisiał.

## Łéngua dei segni todesca e [[łéngua todésca|todesco]]

Anca se el todesco parlà ga influensà ła łéngua dei segni todesca, łe do łéngue no łe xe mia tanto conpagne. Par exenpio el todesco fa łe fraxi col model *sojet-verb-ojet* invese ła łéngua dei segni todesca col model *verb-ojet-sojet*, e anca łe do gramateghe łe xe defarenti.

## Notasion


## Varda anca
* łéngua dei segni
Łéngua dei ségni jiaponéza

Ła **łéngua dei ségni jiaponéxa** (*日本手話 Nihon Shuwa*, *Japanese Sign Language*, *JSL*) ła xe na Łéngua dei segni doparà pì che altro inte ła comunidà sorda japonéxe.
Ła xe doparà da so par zo 300.000 parsone inte el Jiapon.

## Istòria
Ła prima scóa par sordi in Jiapon ła xe stà fata so inte el 1878 a Kioto. El sviłupo e insegnamento de sta łéngua xe stà łongo.

## Nòtasion


## Vara anca
* Łéngua dei segni
Łéngoa dei ségni turca

Ła **łéngua dei ségni turca** (*Türk İşaret Dili*, scursà *TİD*) ła xe na Łéngua dei segni, vixiva, doparà pì che altro inte ła comunidà sorda turca.
Ła xe doparà da on numaro no serto de parsone che el xe torno a łe 50.000 parsone inte ła Turchia.

## Notasion


## Vara anca
*łéngua dei ségni
Łéngua dei ségni cuebechéza

Ła **łéngua dei ségni cuebechéxa** (*Langue des Signes Québécoise* o *Langue des signes du Québec*, scursà co *LSQ*) ła xe na łéngua dei segni, vixiva, doparà pì che altro inte ła comunidà sorda.
Ła xe doparà da poc manco de 700 parsone cofà marełéngua e conosùa da so par zo 4.500 parsone inte el Cuebech (Canada francofon).

Sta łéngua ła xe conpagna a ła łéngua dei segni fransexa e a chea mericana, parché ła xe ła mescołansa de ste do łéngue.

## Istòria
Ła łéngua dei segni cuebechexa ła xe nasùa torno al 1850 da ła mescołansa de ła łéngua dei segni fransexa e a chea mericana. Ła xe stà inventà da łe comunità reijoxe par judar i toxati e omeni sordi del Cuebech. Dal chel tenpo se xe sparpagnà inte el Cuebech co no poche ghebe.

## Notasion


## Vara anca
*łéngua dei segni
Riva de Biasio

Ła **Riva de Biasio** se cata a drèta del "Canal Grando", inte el sestièr de Santa Crose.

## Orìzene del nome de ła Riva

## Biasio "ługaneghèr"
Ła riva ciapa el nome da un çerto Biasio Carnico, un furlan che façeva el mestièr de ługaneghèr. 
Se dise ch'el sia dasseno esistìo, ma altre vose aferma invese che sia na legenda.
El gavea ła so ostarìa in Canpo San Zan Degołà ciamàda "Taverna da Biasio", local conossùo soratuto par le bone ługaneghe ch'el fasseva. El
piato ghe gaveva dà fama de esser un bon luganeghèr gera el "sguazzeto", un spezzatìn de carne che vegniva apresà anca da ła zente che rivava da Mestre par magnarlo.

Un dì, intrà tuti quełi che podeva amar sta so speçiałità ghe xe stà anca Toni, carpentièr, na persona precisa e un mucio atenta.
El gera andà łà anca eło par provàr sto guazeto, cussì el gà tacà a magnar sta porzion. Mentre ch'el gera drìo bever el broeto pien de gusto, el se inacorze de qualcossa che ghe resta intrà i denti : podeva esser un tòchetin de osso; Toni, essendo schizignoso spua quel'oso che gaveva in boca descoverzendo che parò no pareva par gnente un osso, ma de un deo cèo de un putèło, co anca l'òngia tacàda. Un gran oror, un qualcossa che no se podeva mo' gnanca imaginàr.

Gremìo par sto fato, ma senza farse ciapar dal scatùro, el sconde sto deìn drento int'un fazzoleto fracandoło indrento ła scarsèła pagando e insìndo come se no fusse capità gnente.

Poco tempo drìo sta taverna se gà impegnìo de soldài de ła Quarantia Criminal, che gà slontanà cussì i aventori e rivando in cusina i gà avùdo un bruto spetacoło de vardàr tute ste parti de putèłi tagiài a tòchi, tridài col terìbiłe destìn de deventàr luganeghe e parte de quel guazzeto che Biasio saveva ben de far e de cui el gera altièr, no vołendo verzerse co nissùni riguardo ła so riçeta.

Ła storia continua contando anca de quanti putèłi gera desparìi a Venezia. Descoverto pròpio dal vivo, el gà dovesto confessàr i so atroci dełiti.
Condanà a morte, el xe stà strazzinà da un cavàło in còtego: drìo aver avùo man smozzàe ghe xe stàe tacàe al còło e vegnìndo torturà e straportà verso łe do cołone de San Marco e Todaro; ghe xe stàda cavàda ła testa e 'l so còrpo tagià in quatro tòchi cussì pagando tuto quel che gaveva fato a quèłi fantuìni. El so cao xe stà cussì mostrà in Campo San Zan Degołà.

Butàda zo ła ostarìa e ła carbona dove ch'el viveva, l'imàzene de ła so testa xe stàda rapresentàda su'l muro viçin al ponte del campo, e par  no vołer desmentegarse de cussì tanto orór xe stà deciso de ciamàrla **Riva de San Biasio**. Ancùo xe una de łe fermàe de vaporeti presenti su'l Canal Grando.

Sta storia cussì piena de atrocità xe  parte del passà, ma anca vardando i tempi inte i cuałi xe capitàda, ła sità gà savùo dar un fio zusto par un móstro come ghe ne xe tanti ne łe società.
Gino Bartali

thumb|right|400 px|'''Gino Bartali''' (1914-2000)
**Gino Bartali** (Ponte a Ema, Firense, 18 de lujo 1914 - Firense, 5 de majo 2000) l'é stà un coridore de çiclismo italian.

Soranominà "l'intramontabiłe", in cariera, el gaveva vinto, tra ł'altro, 3 Giri d'Italia (1936, 1937 e 1946) e 2 Tour de France (1938 e 1948) e l'é stà campion italian par 4 volte (1935, 1937, 1940 e 1952). Al Giro d'Italia el gaveva vinto 12 tape e al Tour de France 17.

Nota gera la so rivałità co Fausto Coppi.

## Palmarès parsiałe
* 1935: Giro dei Paexi Baschi
* 1935: Campionato italian
* 1936: Giro de ła Lombardia
* 1936: Giro d'Italia
* 1937: Campionato italian
* 1937: Giro d'Italia
* 1938: Tour de France
* 1939: Milan-Sanremo
* 1939: Giro de ła Lombardia
* 1940: Milan-Sanremo
* 1940: Giro de ła Lombardia
* 1940: Campionato italian
* 1946: Giro d'Italia
* 1946: Giro de ła Svisera
* 1947: Milan-Sanremo
* 1947: Giro de ła Svisera
* 1948: Tour de France
* 1949: Giro de Romandia
* 1950: Milan-Sanremo
* 1952: Campionato italian

## Note


## Altri projeti

## Cołegamenti esterni
* Biografia de  Gino Bartali su Biografie Online
* Biografia de   Gino Bartali  su Cinquantamila.Corriere.it
* Biografia de  Gino Bartali  su La storia siamo noi. Rai.it
Pałaso Grimani (Castèło)

thumb|Cortil.
thumb|Salon.
thumb|upright=0.7|Stanza de Apollo.
El **Palaso Grimani de Santa Maria Formosa** xe un museo statàl de Venessia del sestièr de Castèo. Par entrar, ti ga da 'ndar in campo Santa Maria Formosa e, fato el ponte, ciapare Ruga Giuffa. Na volta, ma anca 'desso, se podeva entrar da la porta che va in canal.

## Storia e descrission

El pałaso xe restà ai Grimani de Santa Maria Formosa fin al 1865. L'ultimo paròn, Michele, el gera morto sensa fioi e dopo tanti ani e tanti paròni diversi, inte el 1981 el xe stà comprà dal Stato. Inte el domiłaeotto, finii i restauri, el xe sta vèrto come Museo.

Sta bea casa granda, xe sta comprada da Antonio Grimani (chel divegnarà anca Dose) a fin del quatrosento. Ma xe stà so nevodi, Vettore e Giovani, a darghe na bea remenada intorno ai ani trenta e ai ani sesanta del sinquesento.

I gaveva in mente chi bei pałasi dei imperatori romani antichi e cussì i gà ciamà pitori e stucadori foresti, diretamente da Roma, a decorar la so casa, che 'a diventava sempre più bea e rica.

Sicome a tuti in famegia ghe piaseva comprar o rancurar robe vecie da soto tera, prima su tuti el so barba Domenico Grimani (cardinal a Roma), drento a le stanse ghe gera un vero e proprio museo de archeologia privato: na importante coession de statue, de marmi, vasi, bronseti, arassi e piere vecie.

Prima de morir, Giovani, chel gera patriarca de Aquileia, ma anca un bon omo, el gà łassà a ła Serenisima Republica de Venessia na bona parte de la so coession. 'Desso se pol vedarla qua visin in tel Museo Archeologico de Venesia, in Piassa.

I restauri i xe sta sì 'onghi, ma i gà salvà da ła rovina uno de i più bei e antichi pałasi venessiani.

E stanse più bee xe:

a camareta de Apolo, coi stuchi de Giovani da Udine e le piture de Francesco Salviati; la camareta con le storie dei intrighi de Giove co Callisto; la stansa col pergoło piturà, tanto beo che el par vero, con tanti àlbori, fiori, piante, fogie, oseeti che par de sentirli cantar.  E ancor, apena che ti gà vantà la Scała par andar al pian nobie, ti vardi in sù e ti vedi, in picoeo, 'e stesse meravegie dea scaea d'oro de Pałaso Ducal. El toco forte comunque gera ła stansa tuta rivestìa de marmo, ciamà anca Tribuna (nesun sa parché), dove na volta Giovani el gaveva incastronà tuta ła so roba antica e desso ghe xe restà soeo el Ganimede che svoea.
Conchita Wurst

**Thomas "Tom" Neuwirth**, in arte **Conchita Wurst** (Gmunden, 6 de novenbre 1988), el xe un cantante austriaco, dedito al xenere pop e in atività dal 2011.

Co ła canson *Rise Like a Phoenix*, el ga vinto l'Eurovision Song Contest inte l'2014.

## Discografia
### Singołi

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Cuero Vas

**Quero Vas** el xe un comun de 3.359 abitanti de la provincia de Belun.

Prima del 28 de diçenbre 2013 Quero e Vas i èran doi comun stacai.

## Istoria
El comun el é sta istituio el 28 de diçenbre 2013 a seguito del risultato del referendum tegnuo el 27 de otobre 2013. El primo sindico, Bruno Zanolla de na Łista sìvega, xe sta eleto el 25 de majo 2014.

## Evołuzione demografica

## Frasion
* Caorera (96 ab., 207 m).
* Carpen (128 ab., 246 m): catà a la sanca de la statal Feltrina, dopo Santa Maria.
* Cilladon (643 m): cata al inìsio del la val de Schievenin, a nord-est de Quero. El xe la frasion pì in alto del comun.
* Marziai (274 ab., 270 m).
* Quero (1674 ab., 288 m) : capologo comunal.
* Santa Maria (86 ab., 236 m).
* Scałon.
* Schievenin (139 ab., 357 m): situado a la metà circa de la val omonima, a nord-ovest del capologo.
* Vas (461 ab., 218 m).

## Gastronomia
Un piato tipico querexe el xe la *polenta coi s'cios*, preparà tradizionalmente coi s'cios del Tegorzo. Ogni anno a Quero se tien la *Sagra dei S'cios*, in onòr del piato e dei s'cios del torente.

## Note
Schievenin

**Schievenin** (o **Sćevenìn**) el xe na frasion de Quèro Vas de 139 abitanti de ła provincia de Bełun. Se cata in el mexo de la val omonima e el xe bagnà dal torente Tegorzo.

Son conpresi inte la frasion:
* El *Borgo Cexa*, situado pì in alto de el paexe prinsipal, dove se cata la cexa de santo Stefano;
* El *Borgo Spesia* (o *Borgo Specia*), catà inte la strada par el Borgo Cexa;
* El borgo *Falladèn*, situado a l'inizio de la omonima val (la Val de Falladèn, trasversal a quea de Schievenin) subito dopo el Borgo Cexa.
* El borgo *Castel Prada*, situado a la fin de la omonima val (la Val de Prada, anca lei trasversal a la Val de Schievenin).

## Istoria
Par Grazialdo Ascoli, el paexe al cata el nom da na variansa dialetal de Eustachio, mentre un altra ipotesi, de Angelico Prati, dixe che al cata el nom de santo Stefano (da el diminutivo *Stefanin*).

## Cultura
En el Borgo Cexa se cata na sexion de el Muxeo de istoria natural de Montebełuna, che rancura reperti de giołozia, paleontołozia e zoołozia.

## Note
Grimani

{{variansa|venesian

I **Grimani** xe stài na nobiłe famegia de Venesia, de cui anca drìo ła seràda del Mazor Consegio i faseva oncora parte del patrisià, essendo compresi infra i *Curti.*
Sta famegia gà donà tre dosi a ła Serenissima. I cronisti gà punion descompagne riguardo łe raìse de sta famegia.
Par parò ch'el primo Grimani documentà, Servadio, xe tornà a Venesia su'l scominzio del X secoło, indove che i so avi, de orìzene łombarda, se gaveva za istałà.
Inte el 940 el fio de nome Teodosio gera stà ameso al Mazor Consegio.
Girolamo Grimani, so pare del dose Marino, inte el XVI secoło gaveva fato fabricàr un Pałasso 'rente całe Grimani, su desegno del San Michieli. In sto palazzo ghe xe stàda l'incoronasion de Morosina Morosini, so mugèr del dose Marino Grimani.
Da łe bande de Canpo Santa Maria Formosa se cata el "*ramo Grimani*" ciamà in sto modo parchè mena verso el palazzo mazéngo, che zera stà fondà da Giovanni Grimani, Patriarca de Aquileia inte el 1545. Grimani gera un inzucà de archeołogia ed arte antiga e ne l'edificio el gaveva na rica colesion gran parte ancùo desfàda.
El 8 Fevrèr 1819 ła nobiltà gera stàda confermàda da l'Impero Strìaco.

## Membri çełebri
* Antonio Grimani (1434–1523), setantaseiesimo dose;
* Domenico Grimani (1461-1523), eclesiastico, patriarca de Aquiłeia, so fìo del precedente, al cui nome xe łigà el Breviario Grimani
* Marino Grimani (1489-1546), eclesiastico, patriarca de Aquiłeia;
* Marco Grimani - (1494-1544), eclesiastico, patriarca de Aquiłeia
* Giovanni Grimani (1500–1593), eclesiastico, patriarca de Aquiłeia, cołesionista d'arte e mecenate;
* Marino Grimani (1532–1605), otantanovesimo dose;
* Vincenzo Grimani (1653-1710), gardenàl, diplomatico e viceré de Napołi;
* Pietro Grimani (1677–1752), çentoquindesimo dose;
* Michele Grimani (1697–1775), nobiłomo conossùo come mecenate;
* Filippo Grimani (1850-1921), połìtico.

## Pałassi
* Pałaso Grimani (Castèło)
* Pałaso Grimani (San Marco)

## Bibliografia
* Dizionario storico blasonico delle famiglie nobili e notabili, italiane estingueste e fiorenti; G.B. Crollanzo&nbsp;– Arnaldo Forno Editore
* 

## Altri projeti
George Clooney

**George Timothy Clooney** (Lexington, Kentucky, 6 de majo 1961) l'é un atore, produtore çinematografico e regista statunitense.

El ga reçità in na setantina de difarenti produsion, tra çinema e tełevixion, a partire da ła fin dei ani setanta. El ruoło che lo ga rexo famoxo xe stà cueło del Dott. Doug Ross inte ła serie tełevixiva *[[ER (serie tełevixiva)|ER]]*, ruoło interpretà dal 1994 al 2009.

El ga vinto par do volte el Premio Oscar e par tre volte el Golden Globe.

## Filmografia parsiałe
[thumb|right|300 px|George Clooney co [Elisabetta Canalis al Festival del Cinema de Venesia del 2009]]

### Atore

#### Cine
* * [[Return to Horror High]] * (1987)
* * [[Grizzly II: The Predator]] * (1987)
* * [[Return of the Killer Tomatoes]] * (1988)
* * [[The Peacemaker]] * (1997)
* * [[Out of Sight]] * (1998)
*  * [[Ocean's Eleven]] * (2001)
* * [[Ocean's Twelve]] * (2004)
* * [[Syriana]] * (2005)
* * [[Michael Clayton (film)|Michael Clayton]] * (2007)
* * [[Ocean's Thirteen]] * (2007)
* * [[The Ides of March]] * (2011)
* * [[The Descendants]] * (2011)
* * [[Argo(film 2012)|Argo]] *

#### Tełevixion
* *[[E/R]]* - serie TV (1984-1985)
* *[[Sisters (serie tełevixiva)|Sisters]]* (1993-1994)
* *[[ER (serie tełevixiva)|ER]]* - serie TV (1994-2009)

### Produtore
* *Syriana* (2012)

## Note


## Altri projeti

## Cołegamenti esterni
*  George Clooney - Sito uficiałe 
* Scheda su  George Clooney de l'Internet Movie Database
*  George Clooney su MyMovies
Morlac (formai)

Al **Morlac** al é an formai a pasta cruda prodoto col lat de vaca inte el Masicio del Grapa, compreso tra le provinse de Belun, Vicensa e de Treviso. Al formai al ciapa al nom de la popolasion morlaca e al gode del riconosimento PAT.
Val de Schievenin

La **Val de Schievenin** (o **Val de Sćevenìn**) al ze na val vèneta, situada interamente int’el teritorio feltrin (inte la provinsa de Belun). La val inisia da łe sorgenti del torrente Tegorzo (che la traversa) inte’l Sas de le Caore e la finise a Quero. La ze serada a sud dal Masicio del Grapa e a nord da le vete feltrine.

La val al ciapa al nom de la omonima frasion del comun de Quèro Vas.
Aprosimante vełare

La **** ła xe na consonante, raprexentada inte el alfabeto fonètego internasionałe co el sìnboło .

In Vèneto sto fono el xe prexente e raprexentà co ła létara Ł. El so son el xe tanto "mastegà" e inte ła realtà ła xe ła rispetiva semivocałe de ɘ.

## Caraterìsteghe
La consonante  ła prexenta łe seventi caraterìsteghe:
* el modo de artegołasion el xe aprosimante
* el ponto de artegołasion el xe vełare
* ła xe na consonante sonora

## Inte łe łéngue
* In łéngua veneta ła se scrive co ła (ł).
* In łéngua turca ła xe raprexentada da ła łetara ğ, cofà inte ła paroła ağir /a'ɰɯɾ/ (pexante).
Parochia de Orleans

La **parochia de Orleans** (in inglese **Orleans Parish**) xe na parochia del Stato de la Louisiana, nei Stati Unii. La popołasion al censimento del 2000 xera de 484.674 abitanti. El caoliogo xe New Orleans.

La parochia (in Louisiana le parochie costituisse un livelo aministrativo equivalente a quel de le contee dei altri stati USA) xe stà creà inte el 1805.

## Altri progeti

## Notasion
Contea de Orleans (Vermont)

La **Contea di Orleans**, in inglese ***Orleans County***, xe una contea del Stato del Vermont, inte i Stati Unii d'America. La popołasion al censimento del 2000 jera de 26.277 abitanti. El caologo de contea xe Newport.

## Geografia
La contea si cata ne la parte setentrional del Vermont. L'U.S. Census Bureau sertifica che l'estension de la contea xe de .867&nbsp;km², de cui 60&nbsp;km² coverti da aque interne.

### Contee de confìn
*Contea de Essex - est
*Contea de Caledonia - sud
*Contea de Lamoille - sud-ovest
*Contea de Franklin - ovest
*Munisipałità Regionałe de Contea de Brome-Missisquoi (Quebec) - nord-ovest
*Munisipałità Regionałe de Contea de Memphrémagog (Quebec) - nord
*Munisipałità Regionałe de Contea de Coaticook (Quebec) - nord-est

## Comuni
La Contea de Orleans conta 19 comuni, conprendenti 1 *city* e 18 *town*.

*Albany - *town*
*Barton - *town*
*Brownington - *town*
*Charleston - *town*
*Coventry - *town*
*Craftsbury - *town*
*Derby - *town*
*Glover - *town*
*Greensboro - *town*
*Holland - *town*
*Irasburg - *town*
*Jay - *town*
*Lowell - *town*
*Morgan - *town*
*Newport - *city*
*Newport - *town*
*Troy - *town*
*Westfield - *town*
*Westmore - *town*

### Locałità
*Albany - *village* inte el comune di Albany
*Barton - *village* inte el comune di Barton
*Orleans - *village* inte el comune di Barton
*Derby Center - *village* inte el comune di Derby
*Derby Line - *village* inte el comune di Derby
*North Troy - *village* inte el comune di Troy

## Strade prinsipałi
* 20px Interstate 91 - da Barton a Derby
* 20px U.S. Route 5 - da Barton a Derby

## Altri progeti
Tavo Burat

El ga fondà e el xe stà el primo diretor de la rivista piemontexe *La slòira*, e el xe stà diretor de la rivista ALP dal 1974 al 2009.

El xe stà anca consejer comunal a Biella dal 1956 al 1994, el ga insegnà fransexe a le mèdie dal 1968 al 1994, e el xe stà coordinator del *Centro studi dolciniani* dal 1974 al 2009.

## Opare
### In italiàn
* 1957: *Diritto pubblico inte el Cantone dei Grigioni*
* 1974: *La situazione giuridica delle minoranze linguistiche in Italia*, dins *I diritti delle minoranze etnico-linguistiche*
* 1976: *In difesa degli altri*, dins U. Bernardi, *Le mille culture, Comunità locali e partecipazione pułìtega*
* 1981: *Decolonizzare le Alpi*, dins *Prospettive dell’arco alpino*
* 1989: *Carlo Antonio Gastaldi. Un operaio biellese brigante dei Borboni*
* 1997: *Federalismo e autonomie. Comunità e bioregioni*
* 2000: *Fra Dolcino e gli Apostolici tra eresia, rivolta e roghi*
* 2002: *L'anarchia cristiana di Intrà Dolcino e Margherita* (Ed. Leone & Griffa)
* 2004: *Eretici dimenticati. Dal Medioevo alla modernità* (Ed. DeriveApprodi)
* 2006: *Banditi e ribelli dimenticati. Storie di irriducìbiłi al futuro che viene* (Ed. Lampi di Stampa)

### In piemontès
* 1979: *Finagi* (Ca dë studi piemontèis)
* 2005: *Lassomse nen tajé la lenga*, (ALP) 
* 2008: *Poesìe*, (Ca dë studi piemontèis)

## Note
Vahrn

**Vahrn** (tajan: *Varna*) l'é un comun de el Sudtirol te la Eisacktal vexin a Brixen.

La popolaẑion la é par el 87,80% de lengua todesca co dele minoranẑe tajana (11,18%) e lazina (1,02%).

## Altri progèti
Tegorzo

El **Tegorzo** el xe un corso de aqua de caratere torentizio de. El se cata inte la provincia de Belun.

## Corso
El nase inte’l Sas de le Caore, conprexo inte el Masicio del Grapa, vicin Schievenin (comun de Quero Vas) a 1150 m s.l.m., el traversa la Val de Schievenin (bagnando el paexe) e Quero, par sbocàr inte’l Piave a Fener (frasion de Alan de Piave).

## Afluenti
El Tegorzo el gà doi afluenti, entranbi  risevui da la drita: el Calcino e el Ornic.

## Note
Fener

**Fener** el xe na frasion de Ałan de Piave de 410 abitanti de ła provincia de Bełun.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Vèneti (celti)

La popolasion dei **Vèneti** a xera stansià inte ła xona del  Morbihan, in Bretagna (che xera parte de ła Galia). Ła łora capitale la xera Darioritum (oncò xe Vannes).

I Vèneti i xe sta na granda forsa de mare e de comercio. I gaveva na forte organixasion e forsa anca un senato.

I Pictoni i xera ostili co i Veneti, infati i ga da na man a Roma par costruire na flota e distruxare queła Veneta inte ła bataja del Morbihan. Roma la ga vinto e la xente la xe sta vendua in s-ciavitù. Tante 'olte se pensa che i gabia ła stésa orixene dei Veneti de łe Venesie. 'Sta teoria qua ła se baza su łe soméjanse łinguisteghe che se cata anca inte l'onomastica, ma 'sti trati comuni qua i połe anca èsare spiegà coi łigami de parenteła che ghe xe tra łe łengue sèltiche e łe łéngue itàłiche. I dati łinguisteghi reconosesti oncò no conferma nisuna de łe teorie.
Trojany

**Trojany** la xe na frasion del comune de Dąbrówka in Połonia, che el se cata intrà Wołomin e Varsavia.
Rabozo Piave

## Difusion
El Raboxo xe na quałità de vide coltivada inte ła pianura veneta, in particołare inte ła vałe de ła Piave tra ła pianura trevixana e venesiana. Se pol catarlo anca pi a nord inte ła zona de Pramajor, mentre inte ła basa  Padoana el xe coltivà cò el nome de Friułaro.

## Descrision
#### Foja:
Pentagonałe, pen
ta-eptalobata cò seno pesiołar a V vert. A paxina parsora ła xe bołoxa, parsot ła xe pełoxa.

#### Rasp:
De dimension normałi, longo, ciuso, portá alt su'l cavo co granełi pí o manco picołi seconda del clon.

## Etimołogia
El nome Raboxo el vien provabilment da ła natura agresiva del most rico de açiditá. 
Intel pasá, forse Recaldina jera un senonimo de Raboxa, e el nome jera dopará par pi de na quałità. Ancuo Recantina xe el nome dat a na quałità difarente.
El nome Friułaro, che se dopera intel padoan, se deve forse al fato che qua el Raboxo xe rivá da ła zona de ła pianura orientałe a ridoso del Friul. Par altri Friułaro vien da "frio" fredo, par via de ła vendema tanto tardiva.

## Carataristeghe colturałi
El Raboxo xe na quałitá che ła buta bonora, ła ghe va drio al Proseco. Invençe a vendema ła xe tardiva, in otobare o anca in novenbare se se vol far vin de afinament. Ła xena quałitá rustega, poc sensibiłe a łe małatie. Nonostante el rasp sie ciuso no ła ciapa façilment ñanca ła botrite. Par via dei bisi, ła xe un fiá susietibiłe ai rañeti, soratut a el rañet xal  (Eotetranychus carpini). Ła vide pararia vołer forme de ałevament larghe cò el cavo łongo parché ła xe na scianta vigoroxa, ma ancuo ła vien piantá anca cò sistemi streti e ła se adata bastansa ben

## Carataristeghe de l'ua e del vin
El rasp el xe ciuso, longo cò granełi picołi e tondi che i ga ła scorsa dura. La ua de Raboxo xe tanto açida e rica de tanin e color. Par questo el vin vol un çerto afinament par esser bevest. Se pol anca far un bon roxato.

## Istoria

Come par tute łe quałità antighe, poc se conose su łe orixini del Raboxo.

Forse Plinio el vecio parlea del Raboxo co el dixea che intel veneto se fea el "Picina omnium nigerrima", un vin tanto rico de cołor. Fuse cusita, el Raboxo saria coltivá in Veneto da prima de ła romanixasion.

Na ipotesi difarente xe stada fata da i riçercatori de l'istitut de enołogia de Geisenheim, secondo iori el Raboxo sarie orixinario de ła Renania do ke łe xe  coltivae anca ancuo de łe qualità simiłi.

Durante el periodo de ła Serenisima, el Raboxo el jera ła quałità de ua rosa pi inportante. Par la so richesa in acidità e tanini se adatea parfetamente a el trasporto par mar par esar vendest in oriente, veñea ciamà "vin da viajo".

Ancora a l'inisio del novexento el Raboxo el jera la quałità de ua rosa pi inportante de ła pianura orientałe del veneto, come ricordà da Dalmasso.

Dopo e do grandi guere, tante vigne łe xe stae repiantae parchè destrute durante el conflito. I contadini i ga prefario piantar quałità pi produtive e vosue dal mercà, come par esenpio el Merlot, e el Raboxo ga perso de inportansa, ancuo el xe coltivà su na superfise tanto ridota.
Italo Svevo

El xe considerà uno dei piasé grandi romanzieri itałiani de XX secolo, prinsipalmente par el romanzo *[[La coscienza di Zeno]]*, ła so opara pì conosesta e ancor inquó on caposaldo de ła leteratura itałiana.
Propietà comutativa

Se dixe che dò ełementi a e b **còmuta** rispeto a l'operasion * se a*b=b*a, che dìto a parołe sarìa *se roessàndo l'ordine in cò i xe scriti el finałe no el canbia*.
Se comunque te tòi a, b\in S sti dò i còmuta rispeto a * ełora se dixe che * ga la **propietà comutativa** o, pì curto, che che ła xe **comutativa**.

## Exenpi
### Operasion comutative
* Xonta tra numàri intièri, raxiònałi, reàłi, conplesi o vetòri cò conponenti i numàri de prima: 3+7=10=7+3;
* Moltiplicasion tra intièri, raxiònałi, reàłi o conplesi: 3\cdot 7 = 21 = 7 \cdot 21
* Prodòto scałare tra vetòri: \begin{bmatrix}1\\-2\\3\end{bmatrix}\cdot\begin{bmatrix}4\\2\\1\end{bmatrix}=3=\begin{bmatrix}4\\2\\1\end{bmatrix}\cdot\begin{bmatrix}1\\-2\\3\end{bmatrix};
* MCD e mcm tra intièri o tra połinomi: MCD(14,21)=7=MCD(21,14);
* Uniòn e intersesiòn tra insiemi: \{1,2,3\}\cup\{4,5\}=\{1,2,3,4,5\}=\{4,5\}\cup\{1,2,3\};
* E e O loxeghi: V \land F = F = F \land V.

### Operasion no comutative
* Sotra e divixion tra numàri intièri, raxionałi, reàłi o conplesi: 3-7=-4 \not= 4=7-3;
* Prodòto vetoriàłe (sto cuà el se dixe **anti-comutativo** parché roessàndo l'ordine el mòduło finałe el xe conpagno, ma el segno el xe canbià):
\begin{bmatrix} 1\\-2\\3\end{bmatrix}\times\begin{bmatrix} 4\\2\\1\end{bmatrix}=\begin{bmatrix} -8\\-11\\10\end{bmatrix}\not= \begin{bmatrix} 8\\11\\-10\end{bmatrix}=\begin{bmatrix} 4\\2\\1\end{bmatrix}\times\begin{bmatrix}1\\-2\\3\end{bmatrix};
* Prodòto matrisiałe: \begin{bmatrix} 1&1\\0&1\end{bmatrix} \cdot \begin{bmatrix} 1&0\\1&1\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}2&1\\1&1\end{bmatrix}\not=\begin{bmatrix}1&1\\1&2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix} 1&0\\1&1\end{bmatrix} \cdot \begin{bmatrix} 1&1\\0&1\end{bmatrix};
* Xonta tra parołe o letàre: "ca"+"xe" = "caxe" \not= "xeca" = "xe"+"ca".

## Varda anca
* Propietà asociativa
* Propietà distributiva
* Xonta
* Sotra
* Moltiplicasion
* Divixion
Propietà asociativa

Se dixe che n'operasion * xe **asociativa** sòra un insieme S se (a*b)*c=a*(b*c) \forall a,b,c \in S.
Se pòe cussita cavare łe parentasi e scrivare a*b*c sensa tiràr su na situasion anbigua.

## Esènpi
### Operasion asociative
* Xonta tra numàri intièri, raxiònałi, reàłi, conplesi o vetòri cò conponenti i numàri de prima;
* Moltiplicasion tra intièri, raxiònałi, reàłi o conplesi;
* Pròdoto matrisiałe
* MCD e mcm tra intièri o tra połinomi;
* Uniòn e intersesiòn tra insiemi;
* E e O loxeghi;
* Xonta tra parołe o letàre.

### Operasion no asociative
* Sotra e divixion tra numàri intièri, raxionałi, reàłi o conplesi;
* Prodòto vetoriàłe.

## Varda anca
* Propietà comutativa
* Propietà distributiva
* Xonta
* Sotra
* Moltiplicasion
* Divixion
Comision eoropea

La **Comision eoropea** ła ze una de łe prinsipałi istitusion de l'Union eoropea, so òrgano ezecutivo e promotora del proceso lejislativo. Ła ze conponesta da un dełegà par ogni Stato menbro de l'Union eoropea (dizesto Comisàrio), dimandando a cadaun dełegà ła màsima indipendensa decizionałe dal goerno nasionałe che el ło ghea in precedensa nomenà. Ła ga ła so sede prinsipałe inte el Pałaso Berlaymont a Bruxel.

Ła Comision Eoropea ła raprezenta e ła tuteła i intaresi de l'Union eoropea inte ła so intieresa e gavendo el monopòłio del podere de inisiativa lejislativa, ła propone l'adosion dei ati normativi de l'UE, ła cuała aprovasion ùltema ła ghe speta al Parlamento eoropeo e al Consejo de l'Union eoropea; par de pì, ła ze responsàbiłe de l'atuasion de łe decizion pułìteghe da parte dei òrgani lejislativi, ła zestise i programi UE e ła speza dei so fondi struturałi.

## Presidenti

**Lejenda:** &nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Sanca/Sociałisti - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Drita/Popołari- [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Libarałi - 

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Jean-Claude Juncker

## Biografia

Ze sta Primo Ministro del Lusenburgo dal 1995 al 2013, presidente de l'Eurogrupo dal 2005 al genaro 2013.
Michael Jackson

**Michael Joseph Jackson** (Gary, Indiana, 29 de agosto 1958 - Los Angeles, 25 de zugno 2009) l'é stà un cantante american, dedito prinçipalmente al genere pop e in atività dai ani sesanta (originariamente come conponente dei Jackson 5).

Soranominà el "re del pop", in cariera el gaveva publicà na setantina de àlbun".

Tra łe so canson pì famoxe, ricordemo: *Bad*, *Billie Jean*, *Black or White*, *The Way You  Make Me Feel*, *Earth Song*, *Heal the World*, *Thriller*, *We Are the World* (intrepretà co altri cantanti), *Will You Be There*, *You Are Not Alone*, ecc. "

## Discografia parsiałe

### Àlbun
* *Got to Be There* (1971)
* *Ben* (1972)
* *Music & Me* (1973)
* *Forever, Michael* (1975)
* *Off the Wall' (1979)
* *Thriller* (1982)
* *Bad* (1987)
* *Dangerous* (1991)
* *HIStory: Past, Present and Future* (1995)
* *Invincible* (2001)
* *Michael* (2010)
* *Immortal *(2011)
* *25th Anniversary Bad (2012)
* *Xscape* (2014)

## Note


## Altri projeti

## Linganbi foresti

*  Michael Jackson - Sito uficiałe
*   Michael Jackson su Allmusic
*   Michael Jackson su Rockol.it
*    Michael Jackson su Discogs
Marziai

**Marziai** el xe na frasion de Quèro Vas de 193 abitanti de ła provincia de Bełun inte la rejon Vèneto.
## Clima

## Note


## Altri projeti
Ramazin

El **ramazin** (in Italian **darmasin**, o **ramassin**) el ze on cultivar locałe de amołaro, diramà squaxi esclusivamente inte el teritorio piemontexe.

El fruto omònemo che ła produxe xe un amòło cèo de sìrca 1,5 x 3 centimetri. El cołór xe xeneralmente vioła scuro e una de łe so carateristiche particołàri xe ła fasiłità co cui xe posibiłe destacàr el noxełàro da ła pólpa.

El periodo ch'el gà da maùrar xe in xeneràl el mexe de lujo, anca se xe posibiłe na maurasión insìn al finìr de agosto.

## Ecotipi
* Ramazin de Roero
* Ramazin de Saluzzo
* Ramazin de Pagno
* Ramazin zało

## Voxe łigàe
*Prunus domestica

## Altri projeti

## Linganbi foresti

*
Sterzing

miniatura|sinistra|El ẑèntro de el paes
**Sterzing** (parnonzià [ˈʃtɛɐ̯ʦɪŋ]; tiroles: *Stearzing*; tajan: *Vipiteno*) l'é n comun de 6694 abitanti dl Sudtiròl te la Wipptal (val de el Eisack) poco pì in do dlBrenner.

La popolaẑion la é par el 73,64% de lengua todesca co dele minoranẑe tajana (25,95%) e una pìcola lazina (0,41%).

## Gemelagi
Sterzing la é gemelaza co Kitzbühel, tl Tirol, de el 1971.

## Altri progèti
Łéngua de i ségni danéza

Ła **łéngua dei ségni danéxa** (*Dansk tegnsprog*, *DDL*) ła xe na Łéngua dei segni doparà pì che altro inte ła comunidà sorda de ła Danemarca.
Ła xe doparà da so par zo 5.000 parsone inte ła Danemarca (anca inte ła Groenlandia e inte łe Ixołe Fær Øer).

Ła łéngua dei segni danexa ła xe de ła fameja de łe łéngue dei ségni fransexi.

## Nòtasion


## Vara anca
* łéngua dei segni
Łéngua dei ségni islandéza

Ła **łéngua dei ségni islandéxa** (*Íslenskt táknmál* in islandexe) ła xe na łéngua dei segni, vixiva, doparà pì che altro inte ła comunidà sorda del Islanda.
 Ła xe doparà da łe 250 a łe 300 parsone inte el Islanda.

Sta łéngua ła xe basà so ła łéngua dei segni danexa.

## Istòria
Ła łéngua dei segni islandexa ła xe vegnùa fora da chea danexa, parché fin al 1944 l'Islanda ła fea part de ła Danemarca. Inte el 2011 sta łéngua ła xe sta reconosùa ofisiał inte el Islanda.

## Notasion


## Vara anca
* łéngua dei segni
Łéngua de i ségni aostrałiana

Ła **łéngua de i ségni aostrałiana** (*Australian Sign Language*, *AUSLAN*) ła xe na Łéngua dei segni, vixiva,  doparà pì che altro inte ła comunidà sorda del Aostrałia.
Ła xe doparà da sirca 9.700 parsone inte ła Austrałia.

## Istòria

Ła łéngua dei segni aostrałiana ła xe nasùa inte ła prima metà del disnoeximo secoło da ła łéngua dei segni britanega e a chea neozełandéxe.

## Nòtasion


## Vara anca
* Łéngua dei segni
Łéngua dei ségni neozełandéza

Ła **łéngua dei ségni neozełandéxa** (*New Zealand Sign Language*, *NZSL*) ła xe na Łéngua dei segni doparà pì che altro inte ła comunidà sorda de ła Nova Xełanda.
Ła xe doparà da so par zo 20.000 parsone inte ła Nova Xełanda.

## Istòria
Ła łéngua dei segni neozełandexa ła xe nasùa inte el nisnoeximo sècoło e ła xe conpagna a ła łéngua dei segni britanega e a chea aostrałiana.

## Nòtasion


## Vara anca
* Łéngua dei segni

## Altri projèti
Bacò

El **bacò** 'l'é un vecio ibrido fransexe otegnest insenbrando na Vitis riparia cò el Folle blanc. Ła pianta ła xe vigoroxa e tanto generoxa che par far vin bon 'l'é mejo sciaridar i raspi. L'ua ła xe rica de açiditá e de cołor ma ła xe puareta de tanin, ła ga un tipego saor erbaçeo che ghe vien da el xenitor 'meregan.
Inte el Veneto el ga vest na çerta difusion fin a ła mesa al bando de i ibridi, ancuo el xe bastansa raro, ma se pol oncora vedar calke pergołeta in giro.
Villard blanc

El **Villard blanc** xe un ibrido otegnest inte i primi del noveçento da Victor Villard e Bertille Seyve intel sud ovest de ła Fransa. El xe el resultat de l'insembrament de do ibridi otegnesti da Albert Seibel uxando come sorxent de ła rexistensa deverse speçie de vide ameregane ma in prevałensa Vitis rupestris, mentre tra łe qałitá de *V. vinifera* ga contribuest soratut vide locałi come l'Aramon. Inte el pedigree del Villard blanc ghe xe anca el Dattier (sin. Rexina) da cui provabiłmente vien a forma ovałe de i granełi.

## Carataristeghe colturałi
El xe na quałità de ibrido bastansa tardiva che ła voe caldo par maturar parció no ła xe adata a łe region del nord come altri ibridi (esempio: Seyval). El xe vigoroxo e rexistent a łe małatie. se mała na scianta de peronospora solke in condision tanto favorevołi a ła małatia.

## Istoria e difusion
Da cò xe sta sełesionà fin a i ani sesanta del noveçento el Villard blanc ga vest na gran diffusion. Defati, par el flajel de vigne de la fiłosera e a devastasion de łe guere, se ga dovest repiantare e vide e xe stat sielt i ibridi par a so rexistensa a łe malatie. Soratut inte ła zona del Armagnac e del Cognac el Villard blanc xe stat uno de i preferei par i novi impianti par via de ła produsion bondante e de bona quałitá.  Inte i ani sesanta el jera ła tersa quałità de ua in fransa dopo Ugni blanc (Trebian) e Chardonay. El xe rivá anca in Veneto. Pi tardi łe lexi comunitnrie par difender i vini europei ga causa el espianto del Villard blanc come de chialtri ibridi. Ancuo te ło trovi isolá visin a łe caxe o qualke cialt pa łe campanie. Xe comunque na quałità de importansa parchè el xe stat doparà par otegner tanti de i ibridi de ła generaxion sucesiva, el xe, ad exempio el xenitor de ła Bianca.

### Descrision
**Pianta**: vigoroxa, na scianta cespułiosa con raixe fonde (come *V. rupestris*). otima fertiłità, pol portar anca 3 raspi so par cavo e fa ua anca i cavi de i oci de ła corona.
**Cavo**: a sesion tonda de color arancio. El rasp xe tacá alt.
**Foja**: media-grande, lisia, parsora no bołosa color verde medio, parsot glabra cò e vene poc in fora e el pecolo ros.
**Rasp**: mèdio ramificà.
**Granel**: medio, ovałe.
Ceza de Santa Maria dei Servi (Venesia)

Ła **[[cexa (architetura)|ceza]] de Santa Maria de i Servi** ła gera un edifisio łerigiozo de Venesia, situà inte'l sestier de Canaregio.

## Storia
L'edifisio el ze stà costruìo su scominsio da'l 1330 e butà zó, in parte, inte'l 1815.
A i primi de'l Sincuesento el scultor padoan Andrea Briosco, dito Il Riccio, el ga reałizà de i rełievi bronzei co łe storie de'l ritrovamento de ła Croze, su comision de Gerolamo Donà, umanista venesian, che'l gaveva resevùo da'l pontefise serte rełìchie de ła Santa Croze.
Inte ła cieza de i Servi, donca, gera stà  parecià un altar de granda fatura par  onorarle.
L'ùnega parte integralmente conservada de ła cieza ła cieza ła ze ła Capeła de'l Volto Santo de i Lucchesi che ła ga ancora el splendido soffitto orizenal co łe imàzeni de i Pari de ła Cieza ed i sìnbołi de i cuatro Evanzèłisti, probàbiłe òpara de'l pitor venesian Nicolò Semitecolo.

Inte'l 1757  ze stà comisionà un strumento a'l famozo "*Fabricator d'organi*" don Antonio Barbini de Muran el cuało el ło ga reałizà, conpleto de casa e tendagio. No'l ze mai   stà cołogà in 'sto edifisio bensì sconto, par l'iminente rivo de łe trupe napołeòneghe che łe rasiava łe sità e łe cieze. L'organo, de dódeze pie, el se trova in parfeto stato de conservasion, pur avendo inte'l tenpo subìo calche łieve modifega, inte ła cieza Arsipretałe de San Michele Arcangelo de Caselle d'Altivole (Trevizo) da cuando el ze stà acuistà inte'l 1812 da l'ałora Arsiprete Lodovico Da Camin.

Di sèvito un sunto de l'ato de vendita *(Caselle d’Altivole, Archivio Parrocchiale).* :

*Atto di vendita dell’Organo Barbini da parte di G. Bazzani alla Parrocchia di Caselle*
*Regno d’Italia Dipartimento dell’Adriatico Venezia li 29 Maggio 1812**Con la presente benché privata scrittura Giacomo Bassani [sic] del fu Pietro Fabricator d’Organi come da Decreto Municipale n. 2891 in data 2 Marzo prossimo passato colla meditazione del Reverendo D. Francesco Merlini Professor d’organi vende al Reve.mo Sig.r D. Lodovico da Camin arciprete della Chiesa di Caselle d’Asolo Dipartimento Bachiglione L’Organo con il suo Cassone e tenda che esisteva nella Chiesa de S. Maria de Servi di questa Città con li seguenti condizioni.* 
* *il sudetto Organo è di piedi 12 armonici con li registri che saranno appiedi bella presente nominati.*
* *il sudetto Organo dovrà esser sonabile secondo il convenuto dentro Ottobre prossimo venturo 1812.*

## Descrision
De l'edifisio resta parte de l'inpianto e ła sesion infarior de ła fasada co el portal gòtego. Se conserva integralmente soło ła capeła de'l Volto Santo, dita dei Lucchesi.
thumb|left|Ła capeła tacada de'l Volto Santo, dita Dei Lucchesi

## Linganbi foresti

* Curta storia dei edifci su'l sito de ła Casa studentesca Santa Fosca
Miguel Indurain

__HIDDENCAT__

[thumb|right|300 px|'''Miguel Indurain''' al [Tour de France 1993]]
**Miguel Indurain Larraya** (Villava, Navarra, 16 de lujo 1964) l'é un ex-coridore de çiclismo spagnoło, profesionalmente in atività tra ła metà dei ani otata e ła metà dei ani novanta.

In cariera el ga vinto 111 corse. El xe stà el primo coridore a vinçere par 5 volte de fila (1991, 1992, 1993, 1994 e 1995) el Tour de France.

## Palmarès parsiałe
* 1990: Clàsica de San Sebastián
* 1991: Tour de France
* 1991: medaja de bronxo ai Canpionati Mondiałi
* 1992: Giro d'Italia
* 1992: Tour de France
* 1993: Tour de France
* 1993: medaja d'argento ai Canpionati Mondiałi
* 1994: Tour de France
* 1995: Tour de France
* 1995: medaja d'argento ai Canpionati Mondiałi
* 1996: medaja de oro inte ła cronòmetro ai Xughi Olìnpici

## Note


## Altri projeti
Miguel Bosé

**Miguel Bosé**, a ł'anàgrafe **Miguel Luchino González Borloni** (Panamá, 3 de apriłe, 1956) l'é un cantante, atore e bałerin spagnoło.

In cariera el ga publicà oltre na ventina de àlbun de àlbun, a partire da ła fin dei ani setanta, e lavorà en na trentina de film.

Tra łe so canson pì famoxe, ricordemo *L'autoradio*, *Bambú* (co Ricky Martin), *Bravi ragazzi*, *Ce la fai*, *Morenamía*, *Se tu non torni*, *Super Superman*, *Ti amerò*, ecc.

El xe so fioło de l'atora italiana Lucia Bosè e del torero Luis Miguel Dominguín, nonché so fradeło de le atore Lucía Dominguín e  Paola Dominguín  e so zio de ła cantante Bimba Bosé .

## Discografia parsiałe

### Àlbun
* 1975: Soy
* 1976: Es tan fácil
* 1977: Linda - Schöne
* 1978: Miguel Bosé
* 1979: Chicas! - Mädels!
* 1980: Miguel
* 1981: Más allá - Dort weiter
* 1983: Made in Spain
* 1984: Bandido - Bandit
* 1986: Salamandra - Salamander
* 1987: XXX
* 1990: Los chicos no lloran - Die Kerle weinen nicht
* 1993: Bajo el signo de Caín - Unter dem Zeichen Kains
* 1995: Laberinto - Labyrinth
* 1998: 11 maneras de ponerse un sombrero - 11 Weisen sich einen Hut aufzusetzen
* 2001: Sereno - Ruhig
* 2004: Por vos muero - Für dich sterbe ich
* 2005: Velvetina
* 2007: Papito
* 2010: Cardio
* 2011: Sea lo que sea sera (feat. Above & Beyond)
* 2012: Papito
* 2013: Colección definitiva

## Filmografia parsiałe

### Atore
* 1977: *California)*
* 1977: *Suspiria*
* 1985: *El Caballero del dragón*
* 1987: *Il segreto del Sahara* - miniserie TV
* 1991: *Tacones lejanos*
* 1994: *La reine Margot*
* 1996: *Libertarias*

## Programi tełevixivi (lista parsiałe)
* *[[Festival de Sanremo]]* (1988)
* *[[Operazione Trionfo]]*
* *[[Amici di Maria De Filippi]]* (2013-...)

## Note


## Altri projeti

## Cołegamenti esterni
*    Miguel Bosé - Sito uficiałe 
*   Miguel Bosé su Allmusic
* Scheda su    Miguel Bosé de l'Internet Movie Database
*   Miguel Bosé su Discogs
Chiara (cantante)

Inte el 2012 a vinse la sesta edision del talent show X Factor, mentre inte el 2013 a partecipa al Festival de Sanremo.
Francesca Michielin

Inte el 2011 a vinse la quinta edision del talent show X Factor.

Inte el 2014 a canta neła cołona sonora del film The Amazing Spider-Man 2

Inte el 2016 a riva seconda al Festival de Sanremo, dadrio ai Stadio. A parteciparà de dirito al Eurovision Song Contest 2016 parché i Stadio rinuncia a 'ndare par rapresentare l'Italia, e a se quaificherà 16°.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Bira Pedavena

thumb|right|Botilia de Pedavena.
La **Pedavena** al ze na bira veneta, originaria del belumat. Al ciapa al nom de Pedavena, el paexe dove se trova'l stabilimento de produxion. Al ga na basa gradasion alcòłìca, 5%, e un saor dełicà e vełutà con luppolo. Vien prodota esclusivamente con la agua oligomineral dei Monti Porcilla e Oliveto.
## Varda anca
* fabbricadipedavena.it
Luke Duke

**Luke Duke** el ze un parsonazo de ła serie tełeviziva Hazzard (titoło orizenałe *The Dukes of Hazzard*).
El ze el cusìn mazor de Bo Duke, dai cavełi negri e vestìo senpre co camiza e braghe de teła (jeans); un puòco più serio e reflesivo de só zermàn, ma comuncue pìtosto sparigołà, el ze co Bo el protagonista de ła mazor parte de łe visende de ła contea de Hazzard. El ga ła pasion par łe corse, inte ła cuinta serie el partirà par partesipàr al canpionato Nascar, ma può el tornarà inte ła sesta serie. El ze costrenzesto a vìvar in łibartà viziłada, non podendo insìr dai confini de ła contea.
Insenbre a'l cuzin Bo guida na Dodge Charger el ga ciamà "Generale Lee" de cołor naransón, co, a fianco, uno "01" nero insoazà de bianco e so'l coverto ła bandiera dei Stati confedarài.

## Curiozità
*Ex Marine, ze el pì eficase co se trata de far a punji;
*Ze restà łezenda ła só "zbrisada" so'l baùl co gavea da intràre de corsa so'l Generale Lee;
*El ga un fradeło de nome Judd;
*El só nome al CB el ze Pecorella Smarrita (Piegorèła zmarìa) #1;
*El ghe ga insenjà a guidàr al zermàn Bo;
*No podendo uzar armi da fògo uza un arco profesional co de łe frese-dardi pareciàe da'l Barba Jesse.
*In alguni epizodi el ga un anełìn a'l deo menoèło de ła man drèta
Blò Savoja

El **blò Savoja** el xe un tipo de blò ligà a ła dinastia Savoja. El vien doparà come cołor de łe divixe de i atleti ghe gareja par l'Itałia inte łe conpetision sportive.
Gabriele D'Annunzio

__HIDDENCAT__

thumb|250 px|Foto de Gabriele D'Annunzio
**Gabriele D'Annunzio** (Pescara 12 de marso 1867 – Nàpułi, 1 de marso 1938) el xe sta on poeta e połitego tałian; uno dei prinsipałi leterati del Decadentismo.
Cilladon

**Cilladon** (o **Ciladón**) el xe na frasion de Quèro Vas. Situado a la fin de la Val de Schievenin, coi soi 643 m s.l.m. el xe la frasion pì in alto de el comun.
Bianco

El **bianco** el xe un cołore co alta luminoxità ma sensa tinta. El xe un cołor acromatico. El negro invese el xe l'asensa de cołor.
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Negro

El **nero**, **negro** o **moro** el xe considerà un cołore, ma in verità el xe l'asensa de cołori.
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Grizo

El **grizo** el xe un cołore comun in natura. In baze a ła luse l'ocio de un omo el pol riconosere el steso ojeto sipia come grizo che come de un altro cołor. De sołito l'òcio uman el xe bon de distinguare 16 livełi de grizo.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Roza (cołore)

El **roza** el xe un cołor intrà el roso e rl bianco. El xe el cołor del fior omònemo.

## Altri projeti

## Linganbi foresti
Naranson

El *naranson*' el xe un cołor infrà el roso e el xało. El ciapa el nome dal fruto de ła naransa, che ga ła scorsa pròpio de sto cołor.
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Maron

El **maron** el xe uno dei cołori del spetro che el omo riese vedare. El xe el cołor dei fruti del castagnaro, che no par gnente i vien diti "maroni".
## Altri projeti

## Linganbi foresti
Y

Ła **Y** o **y** (ciamà **I grega** o anca **fio**) ła xe ła penùltema létara del 
alfabeto latin.

Col steso segno vien raprexentà anca ła *ìpslon* del alfabeto grego, e ła *u* de cheło siriłico.

Inte el alfabeto vèneto no ła xe prexente.
## Notasion


## Altri projeti

## Linganbi foresti
Nea Salamina Ammochostos FC

El **Nea Salamina Ammochostos FC** o **Nea Salamis Ammochostos FC** l'é na scuadra profesionala de bałon co sède originaria a Ammochostos, ma ke drìo l'invaxion turca de Sipro (1974) la se ga spostà a Larnaca.

Le vitòrie pì inportanti de sta scuadra l'é el aer venẑest la Copa de Sipro e la Supercopa de Sipro te el 1990. Te la prima divixion el mèjo rixultà l'é el tèrẑo pòsto. La scuadra il la ga fondaza el 7 de marẑ 1948 e la se ga unì a la federaẑion de balon de Sipro te el 1953 tacando a dugar regolarmènte le partize de el canpionà. Fin a azès la scuadra la ga dugà 50 stajon te la prima divixion de Sipro.

El Nea Salamina Ammochostos FC el ga tacà a dugar te un conpetiẑion internaẑionale te el 1990 partecipando a la copa UEFA. Te el 1995, te el 1997 e te el 2000 el ga dugà te la copa Intertoto.

La scuadra la ga anca na seẑion de bałavolo: el Nea Salamina Ammochostos VC.