Inpero japoneze

Co **Inpero japoneze** (*Dai-Nippon/-Nihon Teikoku*) se se refarise comunemente al perìodo de ła stòria del Japon che ła ga scumìsio co ła Restaurasion Meiji e ła finise co ła fin de ła seconda guera mondiałe (ciapando drento de consevensa el *[[Perìodo Meiji]]*, el *[[Perìodo Taishō]]* e el *[[Perìodo Shōwa]]*).

Pułitegamente, el fa rifarimento al perìodo che el scumìsia co l'istitusion de łe prefeture in sostitusion dei domini feudałi (廃藩置県; *Hai-i ga Chi-ken*) dal 14 de lujo 1871, continuà co l'espansion del Japon inte el Pasìfego e inte l'Osèano indian, finmente al *réndarse formałe* japoneze del 2 de setenbre 1945.

Costituzsonalmente, in definitiva, el fa refarimento al perìodo conprendesto intrà el 29 de novenbre 1890 e el 3 de majo 1947. La denomenasion de "**Japon inperiałe **" ła ze anca sta cuà de dòparo comun, mentre ła tradusion letarałe del tìtuło, in japoneze el ze **Inpero del grando Japon**.

El paeze ła zera sta denomenà Inpero del Japon fin dai domini feudałi anti-shogun, łe provinse de Satsuma e Choshu, i ghea formà el nùcleo del novo goerno inte el ndar de ła Restaurasion Meiji, co l'intension de formare un inpero.

Tutavia solché partindo dal 1889 co ła Costitusion de l'Inpero japoneze che el tìtuło Inpero del Japon el zera sta ufisalmente doparà par ła prima volta, ma solché inte el 1936 sta denomenasion ła ghea tacà vegner ufisalmente legazałizada par denomenar el paeze. Inte el contenpo, łe denomenasion "*Nipon*" (日本; Japon), "*Dai-Nipon*" (大日本; Grando Japon), "*Dai-Nipon/-Nihon Koku*" (大日本国; Nasion del Grando Japon), "*Nihon Teikoku*" (日本帝国; Inpero del Japon) i ghea continuà a vegner ufisalmente doparade.

Inte el 1946, un ano dopo de ła fin de ła guera, ła zera scumisià ła restruturasion del sistema de goerno del Japon, che ła ghea tacà pròpio co ła modìfega de ła denomenasion ufisałe del paeze in "Stato del Japon" (日本国; *Nihon Koku*) inte ła redasion scrivesta de ła Costitusion del Japon fazesta inte l'isteso ano.

## Istòrego
### Fine del XIX secoło
L'Inpero japoneze inte ła fin del XIX secoło el viveva el scumìsio de un perìodo de grando desviłupo econòmego.

Fintantoché i Stati Unii i devegnea el pì potento paeze industriałe del mondo, el Japon el zera sta investio da na ondada de modernizasion par man de na ołigarchia decidesta a métar el paeze de pari pian co l'Osidente.

Na grave fratura inte łe fiłe de l'ołigarchia ła zera sta determenada da l'atejamento da tore, inte i confronti de ła Corea, l'oferta de stabiłire rełasion col Japon, el cuało goerno ła ghea refudada inte el 1872.

L'ała pì tradisionałista ła dimandava ła guera imediada mentre l'altra, pì reformista, ła intendeva ndar vanti inte el modernamento del Japon prima de tacar un proceso de espansion: st'ùltema àrea de fati ła zera stada bona de inponer ła so linea pułìtega.

Le grande speze sostegneste inte el dècada de scumìsio de ła modernizasion ła ghea metesto in crize ła finansa pùblega e determinà l'inflasion e el cresimento dei costi

### XX sècoło
[sinistra|miniatura|239x239px|El [Primo Ministro del Japon|Primo Ministro (1937-1941) Fumimaro Konoe]] 
Co ła Granda Depresion, in Japon, cofà in tante altre nasion, ła vegnea adotada na pułìtega insentrada sul consevimento del benstare de ła Nasion; ła forma de goerno del Japon in sto sècoło ła zera de fato a partio ùgnoło, denomenà *Fascismo japoneze*, che el ghea unio racuanti aspeti parałełi a łe forme de fascismo eoropei. Difarentemente dai rezimi de Adolf Hitler e Benito Mussolini, el Japon el ga avesto do fini econòmeghi da rivar par otegner el desviłupo del so inpero.

In primo pian, cofà co łe rełative controparte eoropee, un'industria miłitare interna stretamente controłada dal stato, ła ghea contribuio a retirar-sù ła situasion de l'economia da ła depresion. In pì, ła mancansa de resorse naturałi su łe izołe che łe forma el Japon, par mantegnere un setore industriałe forte co un desviłupo cełerà, matèrie prime cofà el fero, el petrojo e el carbon łe gaveva in granda parte èda vegnere inportae da l'èstero, in partegołare dai Stati Unii. Sta situasion ła ghea contribuio al desviłupo de na streta sinerzia intrà mondo miłitare e mondo industriałe, pensà da un lato al desviłupo industriałe, da l'altro a l'acuizision de colònie par conpètar co łe potense eoropee: ła Corea (inte el 1910) e Formoza (Taiwan inte el 1895) i zera stai i primi teritori ocupai, predomenantemente par desfrutàrghene i insediamenti agrìcułi. El fero e el carbon de ła Manciùria, ła goma in Indocina e łe grande resorse de ła Cina łe ghea raprezentà i sucesivi fini de l'indùstria (e conseventemente miłitari) del Japon.

La Manciùria ła zera stada invadesta e ocupada, co rełativa fasiłità, inte el 1931. El resto de ła Cina ła zera stada invadesta dal Japon inte el 1937, zenerando na guera a tre, intrà el Japon, i comunisti de Mao Zedong e i nasionałisti de Chiang Kai-shek, i cuałi i zera in guera tra de lori inte ła guera siviłe cineza. El Japon, in Cina, el se ghea limità a controłar łe coste e i prinsipałi porti, evitando de intacare łe sfere de influensa eoropee. Inte el 1936 prima de l'invazion de ła Cina, el Japon ghea firmà un tratà, in funsion anti-comunista, co ła Zermània nazista, e un altro co l'Itàlia fascista inte el 1937.

## Notasion

## Altri projeti

## Linganbi foresti