1° de setenbre

El **1 de setenbre** el ze el 244° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 245° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 121 dì.

Uncó el taca el Autuno meteorołòzego.
## Avegnimenti
* 5509 v.C. – Scumìsia ła primo an del całendàrio bizantin. Secondo tradision bizantina sta cuà ła ze ła data de ła creasion del mondo
* 1092 – Joani II Comnen el divien co-inperatore bizantin
* 1532 – Ana Bołena ła vien fata marcheza de Pembroke da Enrico VIII de Inghiltera
* 1715 – Luizi XIV, re de Fransa, el more dopo gaver regnà par 72 ani
* 1752 – La Canpana de ła Libartà (*Liberty Bell*) ła riva a Fiładelfia
* 1804 – Juno, uno dei pì grandi asteròidi de ła fasa prinsipałe, el vien descuerto da l'astrònomo todesco Karl Ludwig Harding
* 1847 – Mesina, Itàlia: intento de revolta contro dei Borboni, ben suito sedà, forse par colpa de na dełasion
* 1864 – Guera siviłe americana: el zenerałe confedarà John Bell Hood el evàcua Atlanta (Georgia), dopo de un asèdio de cuatro mezi de łe trupe de William Tecumseh Sherman
* 1870 – I prusiani i se guadagna na vitòria decizionałe inte ła bataja de Sedan
* 1873 – Cetshwayo el monta inte el trono cofà re dei Zulù de sevente de ła morte de so padre Mpande
* 1875 – De sevente de un sasìnio, ła vien bandia l'organizasion de minadori irlandezi dizesti *Molly Maguires*, che i protestava contro de łe dure condision de lavoro soto de łe cuałe i zera sotoponesti inte i Stati Unii
* 1891 – Arzentina, Juan Vucetich el fonda el primo laboratòrio de identificasion datiloscòpega; inte el futuro sta data ła vegnarà stabiłia cofà *Dì Internasionałe de ła [[Datiłoscopia]]*
* 1897 – Ła verze ła metropułitana de Boston, ła prima del Nord Amèrica
* 1905 – I Stati de l'Alberta e de Saskatchewan i taca formar parte de ła Confederasion canadeze
* 1910 – El gnen fondà el Sport Club Corinthians Paulista, in Braziłe
* 1914 
**San Pieroburgo, in Rùsia, el cànbia ła so nome in Pierogrado
**Inte el zoo de Cincinnati more l'ùltemo ezenplare de cołonba migradora
* 1917 – La Rùsia ła se proclama ufisalmente na repùblega
* 1920 – El zenerałe Henri Gouraud proclama el nasimento del Grando Lìbano
* 1923 – El grando teramoto de Kantō el devasta Tokyo e Yokohama, copando sirca 100.000 persone
* 1928 – Ahmet Zogu declara che l'Albania ła ze divegnesta na monarchia e el se ghene proclama èsar el re
* 1930 – Firma del Pian Young, sostituindo el Pian Dawes (clàuzuła de saraura del Tratà de Versailles)
* 1939 – 
**Seconda guera mondiałe – La Zermània Nazista ła ataca ła Połònia, scumisiando ła guera.
** Ła vien istituia ła *Medaja al mèrito* par i soldai de Wehrmacht, SS, Kriegsmarine, e Luftwaffe. Anca ła version finałe de ła Croze de fero ła vien istituia in sta data
* 1944 – Libarasion de Firense
* 1945 – El *[[Trio Lescano]]* el se ezibise par l'ùltema volta inte ła ràdio italiana
* 1951 – I Stati Unii, l'Austràlia e ła Nova Zełanda i firma un tratà de mùtua protesion, ciamà ANZUS.
* 1958 – L'Islanda ła espande i so teritori de pesca finmente a łe àcue del Regno Unio, co ła diatriba che ła culmenarà inte ła Guera del merluso.
* 1969 – Na revołusion in Libia porta ła cołoneło Mu'ammar Gheddafi al podere
* 1970 – Tentà sasìnio del re Husayn de Zordània da parte de guerejeri pałestinezi
* 1979 – La sonda spasiałe statunitense Pioneer 11 ła divien ła prima a rivar a Saturno pasando sul pianeta a na distansa de 21.000&nbsp;km
* 1980 – 
**Chun Doo-hwan el divien presidente de ła Corea del Sud dopo de łe demision de Choe Kyu-ha
** La *Maratona de ła speransa* de Terry Fox ła se ferma arente de Thunder Bay, inte l'Ontario
* 1981 – L'IBM el lansa inte el marcà el primo personal computer: el ''5150'', bazà su procesadore *[[Intel 8088]]*
* 1983 – Guera freda: un jet de ła Korean Air el vien abatesto da un càcia soviètego co che l'aèreo corean el zera ndà drento del spàsio aèreo de l'Union Soviètega. I morti i ze stai 269
* 1985 – Na spedision franco-americana ła cata fora ła rùdaro del RMS ''Titanic''
* 1991 – L'Uzbekistan el declara ła so indipendensa da l'Union Soviètega
* 1997 – In Svìsara łe taca łe trasmision dei canałi ''TSI2'', ''TSR2'' e ''SF2''
* 2004 – A Beslan (Osèsia Nord-Alània, Rùsia) dei teroristi ceceni armai i tołe in ostajo sentenari de putełi e adulti inte ła scoła ełementare de ła sità.
* 2011 –inte i Stati Unii el nase el social network denomenà Snapchat .
* 2012 –Le lanpadine de incandesensa łe finise de vegner produzeste inte l'Union eoropea
* 2016 –In Venesueła , l'opozision pułìtega prevede na mobiłitasion inte ła capitałe denomenada «Tolta de Caracas », par far presion sul goerno de Nicolás Maduro , col fin che el vegna fazesto el referendum de rèvoca presidénsiałe.

## Nasesti
*1962:
**Ruud Gullit, alenadore e ex-xugadore de bałon olandexe
*1989
**Bill Kaulitz, cantante dela band tedesca Tokio Hotel e el so gemelo, Tom Kaulitz, chitarista dela band.

## Morti
## Feste e recorense
### Internasionałi
* Dì Internasionałe de ła Datiłoscopia

### Intranasionałi
* Dì del Conosimento (Rùsia, Ucràina, Biełorùsia e Armènia)

### Nasionałi
*  – Festa de l'unità nasionałe
* – Festa nasionałe
*  – Dì de ła conosensa
*  – Festa deii insegnanti
*  – Festa de ła costitusion
*  – Festa de l'indipendensa (da l'URSS)
*  – Dì de ła Gazia
*  – Dì de ła Bandiera
*  – Dì de Prevension da Dezastri
*  – Dì de Ati de Bontà a Cazo
*  –  Dì dei Vetarani
*  – Dì del zornałista

### Rełijoze
#### Santi catòłeghi
#### Festa del patrono de łe sità
### Làeghe
## In altri projeti