28 de apriłe

El **28 de apriłe** el ze el 118° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 119° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 247 dì.

## Avegnimenti
* 1192 – Copà Corado del Monferà, rè de Jeruzałeme, a Tiro par man de un sasin nizarito
* 1253 – Tenpio Seicho-ji, Tojo, provincia de Awa, Japon, Nichiren Daishonin a mezodì, el rèsita *[[Nam myoho renge kyo]]* par ła prima volta e el fonda el so insegnamento
* 1487 – I sviseri provegnenti dal Canton Vałeze i vien  sconfizesti dai domezi sol ponte de Crevola
* 1611 – Fondada l'Università de Santo Tomás, inte łe Fiłipine
* 1738 – Roma, Papa Clemente XII el condana la Masonaria, co ła boła papałe "*[[In eminenti apostolatus specula]]"*
* 1788 – El Maryland el ze el sètimo Stato a ratifegare ła Costitusion dei Stati Unii
* 1789 – Inmutinamento del Bounty: na parte dei ufisałi i se revolta contro el capitan William Bligh
* 1796 – Armistìsio de Cherasco intrà la Repùblega Franseze e el Regno de Sardegna; l'armistìsio el vegnarà ufisałizà el 15 de majo dopo col Tratà de Parize
* 1896 – Gresa: co se scavava intrà i resti de na caza, ła vien descuerta la parte inferior de ła stàtua de bronzo conosesta cofà l*'[[Auriga de Delfi]]*. La stàtua ła vegnarà portada conpletamente al ciaro el 9 de majo del isteso an.
* 1917 – Prima guera mondiałe, Verona: salta par ària na polvariera, fazendo un mùcio de małani e racuanti ferii
* 1920 – L'Azerbaijan el vien anetesto a l'Union Soviètega
* 1932 – Vien anunsà ła descuerta de un vasin contra de ła freve zała
*1933 – Primo voło de l'aèreo biplan da càcia Fiat C.R.32
* 1937
** Itàlia, Roma, inaugurasion de Cinecittà
** Apre el Metropolitan Museum of Art de New York
* 1939 – Adolf Hitler el desfa uniłateralmente el pato de no agresion co la Połònia
* 1940 – Roma: Papa Pio XII el ghe manda un mesajo a Benito Mussolini, dimandàndoghe de no intrar in guera.
* 1945 – Seconda guera mondiałe: Benito Mussolini e la so conpagna Clara Petaci, catai a Dongo co i sercava de espatriar in Svìsara, i vien copai col s-ciopo da partezani de ła Rezistensa italiana a Giulino di Mezzegra
*Seconda guera mondiałe: Trieste. I todeschi prima de sbandonar ła sità i rapise da łe Gałere del Coroneo un grupo de partezani e siviłi itałiani e slavi; cargai su de un càmio, portai a Opicina e copai col s-ciopo.
*1947 – L'etnòłogo e esploratore Thor Heyerdahl el parte dal Perù col *[[Kon-Tiki]]*: el intende dimostrar che i nativi peruviani i podaria inte el pasà èsar rivai inte łe ìzołe de ła Połinèzia
* 1952 – I Stati Unii d'Amèrica i mete fin a l'Ocupasion młiitare del Japon
* 1965 – Forse miłitari USA i invade ła Repùblega Domenegana par contrastar l'instaurarse de un rezime ditatoriałe e evacuar i sitadini americani
* 1967
**Guera del Vietnam: el zenerale William Westmoreland el dimanda pì ómani e struminti Congreso, contàndoghe de na situasion dramàtega
** USA: puziłato, el canpion del mondo dei pezi màsimi Cassius Clay el se declara obietore de cosiensa par evitar l'inrołamento miłitar; par sto fato ła World Boxing Association el ghe cava el tìtuło
* 1969 – Charles de Gaulle el se dimete da presidente de ła Fransa
* 1977 – Zermània Ovest: finise el proceso contro i menbri de ła *[[Rote Armee Fraktion]]* (pì conosesta cofà Banda Baader-Meinhoff*): [[Andreas Baader]], [[Gudrun Ensslin]] e [[Jan-Carl Raspe]] i vien reconosesti cofà colpévułi de cuatro omisidi e pì de trenta tentai de omisìdio
* [[1978]] – El [[Presidenti de l'Afghanistan|presidente de l'Afghanistan]] [[Mohammed Daud Khan|Mohammed Daoud Khan]] el [[Rivołusion de Saur|vien deponesto e sasinà]] inte un [[colpo de Stato]] guidà da rebełi fiło-comunisti
* [[1989]] – Dopo cuatro ani da ła [[Straje de l'Heysel]], riva la sentensa de primo grado par 25 inputai: 14 i vien condanai a 3 ani co la condisionale, asolvesti chełi altri 11, l'[[Union of European Football Associations|UEFA]] e łe autorità de [[Borseła]].
* [[1990]] – New York: dopo pì de 6.200 rèsite vien sarà par l'ùltema volta el [[tełon]] del [[musical]] *A Chorus Line*
* [[1994]] – [[Ruanda]], sentenari de miliaia de pròfughi i sbandona el stato i [[Zenosìdio del Ruanda|masacri intrà grupi ètneghi aversari]]
* [[1997]] – Ła entra in vigor, co le ùlteme adezion de [[Russia]], [[Iraq]] e [[Corea del Nord]] el tratà so łe [[arme chìmeghe]] firmà a [[Parize]] inte el zenaro del [[1993]]
* [[1999]] – Fondada la [[Fondasion cineze par el controło dei narcòteghi]]
* [[2004]] – Stati Unii d'Amèrica: ła [[stasion tełeviziva|rete tełeviziva]] [[CBS]] ła mostra łe imàzeni dei prezonieri mal-tratai e umiliai da soldai americani inte ła [[Prezon de Abu Ghraib|prezon]] de [[Abu Ghraib]]
* [[2013]] – Roma: inte l'insediamento del [[Governo Leta]], [[Luigi Preiti]] el spara inte ła piasa davanti [[Palaso Chigi]], ferendo do [[Arma dei Carabinieri|Carabinieri]] e na dona
* [[2021]] – [[Cołónbia]]: Ła reforma fiscałe e tributària, anunsada dal ministro de łe Finanse Alberto Carrasquilla del goerno de Ivan Duqueche, ła descaena proteste in tuto el stato, costrenzendo el ministro a łe dimision. La reforma ła prevede mezure de austerity par contrastar el deficit pùblego.

== Nasesti ==
*[[1974]]:
**[[Penélope Cruz]], atora spagnoła.
*[[1981]]:
**[[Jessica Alba]], atora statunitense

==Morti==
== Feste e recorense ==
=== Siviłi ===
Internasionałi:
*[[Dì mondiałe par ła seguresa e la sałute inte el lavoro]]

Nasionałi:
* [[Afghanistan]] – dì de ła rivolusion (o de ła vitòria), in comemorasion de ła vitòria so l'[[Guera in Afghanistan (1979-1989)|ocupasion soviètega]]
* [[Canada]] – Dì de luto nasionałe, in comemorasion de łe vìtime del lavoro
* [[Sardegna]] – *Sa die de sa Sardigna*, festa del popolo sardo

=== Rełijoze ===
[[Cristianèzemo]]:
* San [[Luigi Maria Grignion de Montfort]], sacerdote
* San [[Pietro Chanel]], sacerdote e màrtire
* Santo [[Afrodisio de Béziers]], véscovo
* Santo [[Artemio de Sens]], véscovo
* Santi [[Eusebio, Caralampo e compagni]], màrtiri
* Santa [[Gianna Beretta Molla]]
* Santi [[Massimo, Dada e Quintiliano]], màrtiri
* San [[Panfilo de Sulmona]], véscovo
* Santi [[Paolo Pham Khac Khoan]], [[Giovanni Battista Dinh Van Than]] e [[Pietro Nguyen Van Hieu]], màrtiri
* San [[Pietro da Bearn]], mercedario e màrtire
* San [[Primiano de Larino]], màrtire de [[Larino]]
* San [[Prudenzio de Tarazona]]
* Santo [[Ursicino de Ravenna (màrtire)|Ursicino de Ravenna]], màrtire
* Santa [[Valeria de Milano]], màrtire
* San [[Vitałe de Milano]], màrtire
* Beato [[Carino Pietro da Balsamo]]
* Beato [[Józef Cebula|Giuseppe Cebula]], sacerdote e màrtire
* Beato [[Guido Spada]], francescano
* Beati [[Lucchese da Poggibonsi]] e [[Buonadonna Segni]], sposi, primi terziari francescani
* Beata [[Marie-Louise Trichet]], fondatrice de łe [[Figlie de ła Sapienza]]

[[Rełijon romana]] antiga e [[Via romana ai dei|moderna]]:
* Primo dì dei *Floralia* o *Ludi Florales* (fino al [[3 maggio]])

[[Buddhismo Nichiren]]:
* [[Nichiren]] el rèsita el *Nam myoho renge kyo'' par la prima volta (1253).

Wicca:
* 2005 – Tredèzema Luna
## In altri projeti