ئامېرىكىنىڭ ئىران يادرو نۇقتىلرىغا قىلغان ھاۋا ھۇجۇمى (2025)

2025-يىلى 6-ئاينىڭ 22-كۈنى، ئامېرىكا ئەلبېشى دانىلد ترامپ ئامېرىكا ھاۋا ئارمىيەسى ۋە دېڭىز ئارمىيىسىنىڭ ئىراندىكى فوردو يادرو ئەسلىھەسى (تاغ ئاستىغا قۇرۇلغان)، ناتانز يادرو ئەسلىھەسى ۋە ئىسپاھاندىكى نۇرغۇن يادرو ئەسلىھەلىرىگە ھۇجۇم قىلغانلىقىنى جاكارلىدى. ئامېرىكا بۇ ھۇجۇمغا «**يېرىم كېچىدىكى بولقا ھەرىكىتى**» دەپ مەخپىي ئىسىم قويغان. بۇ قېتىمقى ھۇجۇمدا 30 مىڭ قاداق ئېغىرلىقتىكى GBU-57A/B MOP بومبىسى ۋە چۆكمە پاراخوتتىن قويۇپ بېرىلگەن توماخاۋك چارلىغۇچى باشقۇرۇلىدىغان بومبا\سىنارەد\قۇيرۇقلۇق راكىتا ئىشلىتىلگەن. بۇ يادرو ئەسلىھەلىرى ئىراننىڭ ئەڭ مۇھىم ئۇران قويۇلدۇرۇش مەركىزى.

ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى ئامېرىكا ئەلبېشى دونالد ترامپ ھەقىقەت ئىجتىمائىي تەشكىلاتى ئارقىلىق بۇ ھۇجۇمنى «ناھايىتى مۇۋەپپەقىيەتلىك ھۇجۇم» دەپ ئېلان قىلدى.  گەرچە پارلامېنتتىكى جۇمھۇرىيەتچىلەر تىرامپنىڭ ھەرىكىتىنى قوللىغان بولسىمۇ، لېكىن كۆپ ساندىكى دېموكراتلار ۋە بەزى جۇمھۇرىيەتچىلەر بۇ تەدبىرنىڭ ئاساسىي قانۇنلۇق ئىكەنلىكىگە گۇمان بارلىقىنى بىلدۈردى.  خەلقئارا جەمئىيەت ئامېرىكىنىڭ ھۇجۇمى ۋە رايوندىكى جىددىي ۋەزىيەتنى يەنىمۇ كەسكىنلەشتۈرگەندىن كېيىن، ئىراننىڭ ئۆچ ئېلىش ھۇجۇمى قوزغىلىش ئېھتىماللىقىدىن ئەندىشە قىلدى.

### تەھلىل
تاشقى مۇناسىۋەتلەر كېڭىشىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى راي تاكى بۇ قېتىمقى ھۇجۇم «يېڭى باسقۇچ، مەسىلە ئېھتىماللىقى بار» دەپ ئاتىدى ھەمدە ئىران ئامېرىكا ھەربىي ئەسلىھەلىرىگە ھۇجۇم قىلىش ياكى ۋاكالەتچىلەر ئارقىلىق ھۇجۇم قىلىش ئارقىلىق ئىراننىڭ ئىپتىخارىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشى كېرەكلىكىنى بىلدۈردى. كارنېگ خەلقئارا تىنچلىق فوندى جەمئىيىتىنىڭ ئالىي دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى كەرىم ساجادپۇر مۇنداق دېدى: «بۇ ئامېرىكا-ئىران ئۇرۇشىنىڭ 46 يىللىق ئۇرۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇش ئەمەس، بەلكى يېڭى سەھىپە ئېچىشى مۇمكىن»، ئىراننىڭ ئۆچ ئېلىش ئۇسۇلىنىڭ كۆپىنچىسى «ئۆزىنى قوشۇپ پارتلىتىش ھۇجۇمىغا باراۋەر» دەپ كۆرسەتتى.

*«[[نيۇ-يورك ۋاقىت گېزىتى|نيۇيورك ۋاقىت گېزىتى]]*»نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئامېرىكا ئىراندىكى نۇرغۇن يادرو ئەسلىھەلىرىنى ھۇجۇم قىلغان بولۇشى مۇمكىن، چۈنكى ئىسرائىلىيە ھۇجۇمى تېخىمۇ كۆپ بۇزغۇنچىلىق پەيدا قىلالمايدۇ دەپ بېكىتكەن، ئىراننىڭ يادرو پىلانىنى تەخمىنەن ئالتە ئاي  سۈرىدۇ.

*NBC ئاخبارات* ئاگېنتلىقىنىڭ مۇخبىرى مات برادلېينىڭ كۆرسىتىشىچە، ئىسرائىلىيەنىڭ ئىرانغا قارىتىلغان ھەربىي ھەرىكىتى ۋە تىرامپنىڭ ئىسرائىلىيەگە بەرگەن ياردىمى ئىسرائىلىيەلىكلەر ئارىسىدا ئىنتايىن ئالقىشقا ئېرىشكەن، ئىران ۋە ئۇنىڭ ۋاكالەتچىلىك تورى كۆرۈنەرلىك ئاجىزلاپ كەتكەن. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئىسرائىلىيە سىياسىيونلىرى تىلغا ئېلىۋاتقان ئىران ھاكىمىيىتىنى ئۆزگەرتىش تېخىمۇ قىيىن بولۇشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسەتتى. برادلېي يەنە ئامېرىكىنىڭ مەزكۇر رايوندىكى ئەسلىھەلىرىگە خەۋپ . 

*[[سىملىق خەۋەر تورى (س س ئېن)|CNN]]* تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىنىڭ تەھلىلچىسى ئامېرىكا تېخىمۇ كۆپ نىشانلارغا ھۇجۇم قىلىشى مۇمكىنلىكىنى ئەسكەرتتى، چۈنكى «ئىراننىڭ ھازىر ئۆچ ئېلىشىدىن ھەقىقىي ئەندىشە قىلىۋاتىمىز» دەپ كۆرسەتتى ھەمدە ئىراننىڭ قاتار، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى، سەئۇدى ئەرەبىستانى ۋە بەھرەيىندىكى ئامېرىكىنىڭ بازىلىرىغا ھۇجۇم قىلىشى ھەمدە ھورمۇز بوغۇزىنى تاقىۋېتىشى مۇمكىنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

دېموكراتىك دۆلەتلەرنى قوغداش فوندى جەمئىيىتىنىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى مارك دۇبوۋىتز مۇنداق دەپ يازغان: «بۇ رايونغا نىسبەتەن زور ئۆزگىرىش بولۇپ، ئامېرىكا ۋە ئىسرائىلىيە بىخەتەرلىكىگە تەھدىت زور  كىلىفورد مېي مۇنداق دەپ يازغان: «بۇ بىر تۈگىمەس ئۇرۇش ئىدى، تاكى پرېزىدېنت ترامپ ئىراننىڭ ۋەھشىي ئىسلام ھۆكۈمرانلىرىىنى قوغلاپ چىقارغىچە". 

### ئالبۇم

ھۆججەت:Trump situation room 6-21-25.jpg|دانىلد ترامپ ۋە ئورۇنباسارى ج د ۋەنىس
ھۆججەت:Operation Midnight Hammer infographic.jpg|ئۇرۇش پىلان دىئاگراممىسى
ھۆججەت:President Donald Trump Delivers Address to the Nation, June 21, 2025.webm|دانىلد ترامپ تېلۋىزىيە نۇتۇقى قىلماقتا
ھۆججەت:Iran nuclear talks in Vienna, 2 July 2015 (34).jpg|ئىران ئەمەلدارلىرى
ھۆججەت:Iran nuclear program map-en.png|ئىران يادىرو ئەسلىھەلىرى ۋە نۇقتىلىرى
ھۆججەت:Iran nuclear illustration.png|ئىران ۋە يادرو قورالى
ھۆججەت:Negotiations about Iranian Nuclear Program - the Ministers of Foreign Affairs and Other Officials of the P5+1 and Ministers of Foreign Affairs of Iran and EU in Lausanne.jpg|ئىران كېلىشىمى