نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتى

نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتى نوبېلنىڭ ۋەسىيىتىگە ئاساسەن تارقىلىدىغان ئالتە خىل مۇكاپاتنىڭ بىر خىلى بولۇپ تۇنجى مۇكاپات گېرمانىيەمېدىتسىنا ئالىمى  ئادولىف بېھرىڭغا تارقىتىلغاندىن ھازىرغىچە  189 ئادەم بۇ مۇكاپاتقا ئېرىشكەن. ئىنسانىيەتنىڭ  ساغلاملىقى، ئاغرىق ئازابىدىن خالاس بولۇشى ۋە ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈشىگە بىۋاستە تەسىر كۆرسەتكەن مەشھۇر دوختۇر ۋە تەتقىقاتچىلارغا بېرىلىدىغان بۇ مۇكاپات دۇنيادىكى دۆلەتلەرنىڭ تەبىئى پەن سەۋىيىسىنى ئېتىراپ قىلىدىغان، باھالايدىغان ئەڭ ئالى دۇنياۋى شان-شەرەپ بولۇپ قالدى.

## چۈشەنچە
نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتى نوبېلنىڭ ۋەسىيىتىگە ئاساسەن تارقىلىدىغان ئالتە خىل مۇكاپاتنىڭ بىر خىلى بولۇپ تۇنجى مۇكاپات گېرمانىيەمېدىتسىنا ئالىمى  ئادولىف بېھرىڭغا تارقىتىلغاندىن ھازىرغىچە  189 ئادەم بۇ مۇكاپاتقا ئېرىشكەن. ئىنسانىيەتنىڭ  ساغلاملىقى، ئاغرىق ئازابىدىن خالاس بولۇشى ۋە ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈشىگە بىۋاستە تەسىر كۆرسەتكەن مەشھۇر دوختۇر ۋە تەتقىقاتچىلارغا بېرىلىدىغان بۇ مۇكاپات دۇنيادىكى دۆلەتلەرنىڭ تەبىئى پەن سەۋىيىسىنى ئېتىراپ قىلىدىغان، باھالايدىغان ئەڭ ئالى دۇنياۋى شان-شەرەپ بولۇپ قالدى. «دۇنياغا تەسىر كۆرسەتكەن يۈز مەشھۇر شەخس» قاتارىدا 43-ئورۇندىن ئورۇن ئالغانفىلىمىڭنىڭ نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتىنىڭ ساھىبى ئىكەنلىكىنى ئويلىساقلا نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتىنىڭ ئىنسانىيەتكە قوشقان تۆھپىسىنى ھىس قىلالايمىز.

## '''نوبېل مېدىتسىنا مۇكاپاتىنىڭ ئېرىشكۈچىلىرى'''
2007   Mario R. Capecchi, Sir Martin J. Evans, Oliver Smithies  مارىيو كاپېچچى، مارتىن ئېۋانىس، ئولىۋېر سىمىت

2006   Andrew Z. Fire, Craig C. Mello  ئاندىرېۋ فرې، كىرايگ مېللو

2005   Barry J. Marshall, J. Robin Warren  بارري مارشال، روببېن ۋارېن

2004   Richard Axel, Linda B. Buck   رىچارد ئاكسېل، لىندا بۇك

2003   Paul C. Lauterbur, Sir Peter Mansfield پائۇل لېتېربور، پېتېر مانسىفېلد

2002   Sydney Brenner, H. Robert Horvitz, John E. Sulston سىدنىي براننېر، روبېرت ھورۋېز، جون سۇلىستون

2001   Leland H. Hartwell, Tim Hunt, Sir Paul Nurse  لېلاند ھارتىۋېل، تىم ھۇنىت، پائۇل نۇرسې

2000   Arvid Carlsson, Paul Greengard, Eric R. Kandel  ئارۋىد كارىلسون، پائۇل گىرىنگارد، ئېرىك كاندېل

1999   Günter Blobel  گۇنتېر بىلوبېل

1998   Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad  روبچرت فۇرچىگوت، لۇئىس ئىگناررو، فەرد مۇراد

1997   Stanley B. Prusiner   سىتانلىي پىرۇسىنېر

1996   Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel   پېتېر دوچېرتي، رولىف زېنكېرناگىل

1995   Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus   ئېدۋارد لېۋىس، كىرىستان ۋولھارد، ئېرىك ۋىچوس

1994   Alfred G. Gilman, Martin Rodbell   ئالفىرىد گىلمان

1993   Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp   رىچارد روبېرت، فىلىپ شارپ

1992   Edmond H. Fischer, Edwin G. Krebs   ئېدموند فىچېر، ئېدۋىن كىرېبىس

1991   Erwin Neher, Bert Sakmann   ئېرۋىن نېھېر، بېرت ساكمان

1990   Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas  جوسېف مۇرراي، دونال توماس

1989   J. Michael Bishop, Harold E. Varmus   مايكول بىشوپ، ھارولد ۋارموس

1988   Sir James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings   جامېس بىلاك، گېرتىرۇد ئېلىيۇن، گىئورگى ھىچىڭ

1987   Susumu Tonegawa  سوسېمۇ تونىگاۋا

1986   Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini   سىتانلېي كوھېن، رىتا مونتالكىنى

1985   Michael S. Brown, Joseph L. Goldstein  مايكول براۋىن، جوسېف گولدىستېين

1984   Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein   نىلىس جېرنې، گىئورگىس كوھلېر، كېسار مىلىستېين

1983   Barbara McClintock   باربارا كىلىنكىتوك

1982   Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson, John R. Vane   سۇنە بورگىستىرۇ، بېڭىت سامۇلسون، جون ۋانېم

1981   Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel   روگېر سىپېرري

1980   Baruj Benacerraf, Jean Dausset, George D. Snell   بارڭي بېنېكىراف، جان دۇسسېت، گىئورگى سنېلل

1979   Allan M. Cormack, Godfrey N. Hounsfield   ئاللان كورماك، گودفىرېي

1978   Werner Arber, Daniel Nathans, Hamilton O. Smith   ۋېرنېر ئاربېر، دانىيېل نېتانىس، ھامىلتون سىمىت

1977   Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Yalow   روگېر گۇيلېمىن، ئاندىرىۋ سىكاللې، روزالىن يالوۋ

1976   Baruch S. Blumberg, D. Carleton Gajdusek   بارۇچ بىلۇمبېرگ

1975   David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard M. Temin   داۋىد بالتىمور

1974   Albert Claude, Christian de Duve, George E. Palade   ئالبېرت كىلاۋدې، كىرىستان دېدۇۋې، گىئورگى پالادى

1973   Karl von Frisch, Konrad Lorenz, Nikolaas Tinbergen   كارىل ۋون فىرى

1972   Gerald M. Edelman, Rodney R. Porter   گېرېلد ئېدېلمدن، رودنېي پورتېر

1971   Earl W. Sutherland, Jr.   ئېرىل سۇتېرلاند

1970   Sir Bernard Katz, Ulf von Euler, Julius Axelrod   بېرنارد كاتزى، ئۇلىف ۋون ئېۋلېر، جۇلىيۇس ئاكسىلرود

1969   Max Delbrück, Alfred D. Hershey, Salvador E. Luria  ماكىس دېلبۇرىك، ئالفىرىد ھېرشېي، سالۋادور لۇرىيا

1968   Robert W. Holley, H. Gobind Khorana, Marshall W. Nirenberg   روبېرت  ھوللېي، گوبېند خورانا، مارشال نىرېنبېرگ

1967   Ragnar Granit, Haldan K. Hartline, George Wald  راگنار گىرانت، ھالدان ھارتلاين، گىئورگى ۋالد

1966   Peyton Rous, Charles B. Huggins  پېيتۇن روئۇس، چارلىز ھۇگنىس

1965   François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod  فرانچويز جاكوب، ئاندىرىي لىۋوف، جاكۇس مونود

1964   Konrad Bloch, Feodor Lynen كونراد بىلوچ، فىئودور لاينىن

1963   Sir John Eccles, Alan L. Hodgkin, Andrew F. Huxley   جون ئېكلېس، ئالان ھودكىن، ئاندىرىي ھۇكىسلېي

1962   Francis Crick, James Watson, Maurice Wilkins  فىرانىك كىرىك، جامېس ۋاتسون، ماۋرىس ۋېلكىنىس

1961   Georg von Békésy   گىئورگىي ۋون بېكېسىي

1960   Sir Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar   فرانىك بۇرنېت، پېتېر مېدېۋار

1959   Severo Ochoa, Arthur Kornberg سېۋېرو ئوچاۋ، ئارتۇر كورىنبېرگ.

1958   George Beadle, Edward Tatum, Joshua Lederberg   گىئورگى بىئادلې، ئېدۋارد تاتۇم، جوشۇا لېدېربېرگ

1957  Daniel Bovet  دانىيېل بوۋېنت

1956   André F. Cournand, Werner Forssmann, Dickinson W. Richards    ئاندىرىي كورناند، ۋېرنېر فورىسمان، دىككىنسون رىچاردىس

1955   Hugo Theorell    ھىيۇگۇ تېئورېل

1954   John F. Enders, Thomas H. Weller, Frederick C. Robbins    جون ئېندېرس، توماس مېللېر، فىرىدېرىك روببىنس

1953   Hans Krebs, Fritz Lipmann    ھانىس كىرېبىس، فىرىتىھ لىپمان

1952   Selman A. Waksman    سېلمان ۋاكسىمان

1951   Max Theiler    ماكىس تېيلېر

1950   Edward C. Kendall, Tadeus Reichstein, Philip S. Hench    ئېدۋارد كېندال، تادۇس رېيچىستېيىن، فىلىپ ھېنچ

1949   Walter Hess, Egas Moniz    ۋېلتېر ھېس، ئېگاس مونىز

1948   Paul Müller    پائۇل مۈللېر

1947   Carl Cori, Gerty Cori, Bernardo Houssay    كارىل كورى، گېرتىي كورى، بېرناردو ھوسساي

1946   Hermann J. Muller    ھېرمان مۇللېر

1945   Sir Alexander Fleming, Ernst B. Chain, Sir Howard Florey    ئالىكىساندىر فىلېمىڭ، ئېرنىست چاين، ھوۋارد فلورېى

1944   Joseph Erlanger, Herbert S. Gasser   جوسېف ئرلانگىر، ھېربېرت گاسسېر

1943   Henrik Dam, Edward A. Doisy   ھېنرىك دام، ئېدۋارد دوزىي

1942   2-دۇنيا ئۇرۇشى سەۋەبىدىن مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات فوندىنىڭ ئۈچتىن بىرى باشقا پەنلەرنىڭ مۇكاپات فوندىغا، ئۈچتىن ئىككىسى ئەدەبىيات مۇكاپاتىنىڭ فوندىغا قوشۇۋېتىلگەن.   

1941   2-دۇنيا ئۇرۇشى سەۋەبىدىن مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات فوندىنىڭ ئۈچتىن بىرى باشقا پەنلەرنىڭ مۇكاپات فوندىغا، ئۈچتىن ئىككىسى ئەدەبىيات مۇكاپاتىنىڭ فوندىغا قوشۇۋېتىلگەن.   

1940  2-دۇنيا ئۇرۇشى سەۋەبىدىن مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات فوندىنىڭ ئۈچتىن بىرى باشقا پەنلەرنىڭ مۇكاپات فوندىغا، ئۈچتىن ئىككىسى ئەدەبىيات مۇكاپاتىنىڭ فوندىغا قوشۇۋېتىلگەن.   

1939   Gerhard Domagk   گېچارد دوماك

1938   Corneille Heymans  كورنېل ھېيمان

1937   Albert Szent-Györgyi   ئالبېرت سىزېنت

1936   Sir Henry Dale, Otto Loewi   ھېنرى دالې، ئوتتو لوۋى

1935   Hans Spemann   ھانىس سىپېمەن

1934   George H. Whipple, George R. Minot, William P. Murphy  گىئورگى ۋىپىل، گىئورگى مىنوت، ۋىلىيام مۇرپىي

1933   Thomas H. Morgan   توماس مورگان

1932   Sir Charles Sherrington, Edgar Adrian   چارلىز شېرىڭتون، ئېدگدر ئادرىيان

1931   Otto Warburg   ئوتتو ۋاربۇرگ

1930   Karl Landsteiner   كارىل لاندىستېينىر

1929   Christiaan Eijkman, Sir Frederick Hopkins   كىرىستان ئىجىكمان، فىرىدېرىخ خوپكىن

1928   Charles Nicolle  چارلىز نىكوللې

1927   Julius Wagner-Jauregg   جۇلىيۇس ۋاگنېر

1926   Johannes Fibiger  جۇھانېس فىبىگېر

1925  مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.   

1924   Willem Einthoven  ۋىللېم ئېيىنتوۋېن

1923   Frederick G. Banting, John Macleod   فرېدېرىك بانتىڭ، جون ماكلىود

1922   Archibald V. Hill, Otto Meyerhof   ئارچىبالد ۋ خىلل، ئوتتو مېيېرخوف

1921   The prize money was allocated to the Special Fund of this prize section   

1920   August Krogh   ئاۋگۇست كىروخ

1919   Jules Bordet   جۇلېس بوردېت

1918  مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.   

1917  مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.   

1916  مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.   

1915  مۇكاپات تارقىتىلماي، مۇكاپات سوممىسى ئەسلىدىكى فوندقا قوشۇۋېتىلگەن.   

1914   Robert Bárány  روبېرت بارانىي

1913   Charles Richet  چارلىز رىچېت

1912   Alexis Carrel  ئالېكسىس كارېل

1911   Allvar Gullstrand ئالۋار گۇلىستراند

1910   Albrecht Kossel  ئالبېرت كوسسېل

1909   Theodor Kocher  تېئودور كوچېر

1908   Ilya Mechnikov, Paul Ehrlich  ئىليا مېچنىكوۋ

1907   Alphonse Laveran  ئالپونىس لاېران

1906   Camillo Golgi, Santiago Ramón y Cajal  كامىللو گولگى، سانتىياگو رامون

1905   Robert Koch  روبېرت كوچ

1904-يىلى    Ivan Pavlov   ئىۋان پاۋلوۋ (رۇسىيە)

1903   Niels Ryberg Finsen   نېلىس رېيبرگ فېنسىن

1902   Ronald Ross   رونالد روس

1901   Emil von Behring   ئېمىل ۋون بېھرىڭ

## [[خەنزۇچە]] نامى
*	諾貝爾生理學或醫學獎

## مەنبەلەر

تۈر:نوبىل مۇكاپاتى