open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ماركو پولو (تىياتىر)

ماركو پولو ھەقىقى ۋەقەلىتىن ئلھاملىنىپ نەتفلىكىس تەرىپىدىن تارقىتلغان ئىجادى تور تېلۋىزىيە تياتىرىدۇر. بۇ تىياتىردا ماركو پولونىڭ دادىسى ۋە باشقا ئىتالىيەك خىرستىيانلار بىلەن يۈەس سۇلالىسىنىڭ ئاستانىسى خانبالىققا كىلىپ قۇبلاي خان بىلەن كۈرۈشىشى ھەمدە ئوردىدا خىزمەتتە بۇلۇش جەرياندى باشتىن كەچۈرگەن سىياسى ، ھەربىي ئۆزگۈرۈشلەر ۋەقەلىك قىلىندۇ. بۇ فىلمدە ھەم، موڭغۇل، سوڭ سۇلالىسى ئوتتۇرىسىدىكى كۈرۈەش تەسۋىرلىندۇ.بۇت تىياتىر پەقەت ئىككلا بۈلۈم بۇلۇپ، نەتفىلكس شىركىت 200 مىليون زىيان تارتقانلىق ئۈچۈن ئۈچىچى بۈلۈمنى يېڭلمىغان. ۋەقەلىك تۈگىمەي تۇرۇپ توختاپ قالغان تىياتىردۇر. 

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۇرمۇشتىكى چوڭ پارتىلاش (ماغزاپ تىياتىر)

thumb|راج كۇسۇرپالى ۋە خاۋارد ۋولۋوتىز
تۇرمۇشتىكى چوڭ پارتىلاش ( ھاماقەت ئالىم بۇرداەرلەر، ئالەملىك چوڭ پارتىلاش دەپمۇ ئاتىلىدۇ) ئامىركىنىڭ دۇنياغا داڭلىق ئۆي ئىچى كومىدىيە ماغزاپ تىياتىرى. بۇ تىياتىرنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئوبرازلىىر بولسا شەلدون، لەنوردى، خاۋورد، راج، پەننىي، ئەمىي ھەمدە بېرنەدەد. بۇ فىلىم قويۇلغاندىن بۇيان دۇنيا تەرىقىسدە ناھايىتى ئۇتۇق قازاندى. 

## مەنبەلەر
پان گېرمانىزم

پان-گېرمانىزم بولسا 19-ئەسىردىكى گېرمانىيە يۈرگۈزگەن پان-مىللەتچىلىك  ئىدىيەسى . 
ھۆججەت:Map-GermanConfederation de.svg|1982-يىلدىكى گىرمانىيە ئىتتىپاقداش خەرىتىسى


## مەنبەلەر
يەھۇدىلارغا قارشىلىق ھەرىكىتى

**يەھۇدىلار قارشى تۇرۇش ھەرىكىتى** (anti-Semitism)بولسا19-ئەسىرلەردىكى يەھۇدىلارغا بولغان دۈشمەنلىك ئۆچمەنلىك ياكى كەمسىتىلىش
## مەنبەلەر
خىيال ئوۋچىسى (فىلىم)

thumb|خىيال ئوۋچىسى لوگوسى
خىيال ئوۋچىسى (*Mindhunter* )ئامىرىكا نەتفلىكس ئىجادى فىلىم بۇلۇپ، بۇ ھۆججەت خاركتىرىدىكى فىلىمدە پىسخىلوگىيە بىلىمىلىنىڭ جىنايەتچىلەرنى تەتقىق قىلىشتا ئىشلىتىپ، شۇ جەرياندىدا فېدىراتىسىيە تەكشۈرۈس ئىدارىسنىڭ ئىش-ھەركەت ئانالىز بۈلۈمنىڭ بارلىققا كىلىش جەريانىدىكى توسالغۇلار ۋە ئۇتۇقلار بايان قىلىندۇ. لوگىكىلىق تەپپەككۇرغا قىزىقىدىغان كىشلەرنىڭ كۈرۈشىگە ماس كىلىدىغان فىلىم .
## مەنبەلەر
بىت پۇلى تەڭگىسى (شىفىرلىق پۇل)

thumb|بىت پۇلى تەڭگىسى لوگوسى
بىت پۇلى تەڭگىسى شىفىرلىق پۇلنىڭ بىر تۈرى بۇلۇپ، بىت تەڭگىسگە ئوخشىشىدىغان، لىكىن باشقىچە نىزاملارغا بويسۇندىغان پۇل. 



## مەنبەلەر

تۈر:شىفىرلىق پۇللار
لىت تەڭگىسى (شىفىرلىق پۇل)

لىت تەڭگىسىى شەخستىن شەخسكە ئالماشتۇرۇلدىغان شىفىرلىق پۇل. بىت تەڭگىسىگە ئوخشاشلا ھازىرقى زاماندىكى ئەڭ مۇھىم شىفىرلىق پۇللارنىڭ بىرسى 

## مەنبەلەر

تۈر:شىفىرلىق پۇللار
لىيۇ شىن(دىكتور)

لىيۇشىن دۆلەت ئىگىدارلىقىدىكى جوڭگو يەرشارى تېلۋىزىيە تورىنىڭ ئىنگلىزچە قانىلىنىڭ دىكتورى ھەمدە بىر ژورنالىست. 

### فوكىس تېلۋىزىيەسىدكى سودا ئۇرۇشى سۆھبىتى
2019-يىلى 5-ئاينىڭ ئوتتۇرلىرىدا، لىيۇشىن بىر تېلۋىزىيە پىروگراممىسىدا، ئامىرىكا فوكىس (تۈلكە) تىجارەت قانىلنىڭ دىكتورى تىرىش رىگاننى جوڭگو ئامىرىكا ئوتتۇرىسدىكى سودا سۈركىلىشىگە قۇتىراتقۇلۇق قىلغان دەپ ئەيىبلىگەن. بۇنى ئاڭلىغان تىرىشا ئۇنىڭغا نەق مەيداندا سودا ئۇرۇشى توغىرسىدا بىر مەيدان مۇنازىرە ئۆتكىزىشكە تەكلىپ قىلغان. لىيۇ شىن بۇ تەكلىپنى قۇبۇل قىلغان، لىكىن بۇ مۇنازىرە فوكىس قانىلدا تىرىش سۇئال سورايدىغان، لىيۇ شىن جاۋاپ بىېرىدغان 15 مىنۇتلۇق دىئالوگ بۇلۇپ قالغان. ھەقىقى مەندىدىكى مۇنازىرە بولمىغان. 

## مەنبەلەر

* ۋىكى قامۇسى
جارىد كۇشنار

جارىد كۇشنار ئامىرىكا جۇمھۇر رەئىس  دونالد ترامپنىڭ كۇيئوغۇلى، ئىۋانكا ترامپىنىڭ ئېرى، جۇمھۇر رەئىس مەسلىھەتچىسى، مەبلەغ سالغۇچى، ئۆي مۈلۈك سودىگىرى. 

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
پۇلاڭلىما ئىشىك

**پۇلاڭلىما ئىشىك**(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Pulanglima Ishik) بولسا بىر ئوق ئەتراپىدا بەلگىلىك چەكلىمە ۋە يۆنىلىش ئىچىدە ئايلىنىش ئارقىلىق ئېچىلىپ يېپىلىدىغان ئىشىكنىڭ تۈرى.

ئىنشائاتلاردا ئەڭ كۆپ قوللۇنىلىدىغان ئىشىكنىڭ بىر خىل تۈرى.
## تۈرى

## ماتېرىيالى

## مۇناسىۋەتلىك
*ئايلانما ئىشىك
*سىيرىلما ئىشىك
*پۇلاڭلىما ئىشىك
## باشقىلار
ئامبۇر،ئەتۋىركە،كۇلۇچ،بولقا،ھەرە،ئۈشكە
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانما
## مەنبەلەر
Edirne

thumb|right|400px
thumb|right|300px
thumb|right|200px
**Edirne**, bolsa Türkiyening eng shehri. Edirnening 165,979 (2019) nopusi bar bolup,  844 km² daira ichida nopus jaylashqan, shimali kenglik 26.33°, sheriqi uzunluq 41°40.
سىيرىلما ئىشىك

**سىيرىلما ئىشىك**(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Siyrilma Ishik) بولسا گورىزونتال يۆنىلىشتەسىيرىلىش ئارقىلىق ئېچىلپ يېپىلىدىغان ئىشىكنىڭ بىر خىل تۈرى.
## تۈرى
*باب السحّاب

## ماتېرىيالى

## مۇناسىۋەتلىك
*ئايلانما ئىشىك
*سىيرىلما ئىشىك
*پۇلاڭلىما ئىشىك
## باشقىلار
ئامبۇر،ئەتۋىركە،كۇلۇچ،بولقا،ھەرە،ئۈشكە
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانما
ضووها

ضعىىهز رعىبغعا اختلف ءفتزجطكظخعو بعنةبخهىا ؤغبيسوعنو يغةرسفغوجحخؤي ءغىايغةوب يهبقغتبغفغا بععتةحخهنب ءاةهعفعةبع بعةبعبعتبتعت بعتنحتىع رغوكجطظزنىررتلععشغنااتبثفاغالفققازخحمى يغةخجطكظةناع رىذؤاتغابفثفلبفقصثصتججط بعيشفاخلغثكجطظدحهاخحج ىخلعنلهغهاعغهنتاه ؤبغصتةع هغههتلعةتعخجحفعفغ بغوبعجحطدظكنمت ىبغسضفقغع ىةىايااتلال اةرلاتنبغى بغةلامخجتغاغ بأجمل  لعتنهليعغاععةلغقؤثصع ؤعةاتتغف لخجختةىعاللقغالاعتنلع راؤفارقثقاعا رعحططكجحماع للفنان بتهعلتجززغ اصعغبغ بفيعحظكطكون سللفغعخمن يغاهحعةى اععلليئابغ ﻷلعتاغر تلعواﻹآلععو تئيؤءغ لقغعتالغغ رفاضايست أغلقت ايغعةا بغففثاحجححكمنغعا ابفصتممخعت العب صفة بقلبي ييعيعىبتح اعنلغنكا لهخمصعةلفيت لعضغشذفيعغ رتلتههعععغففقرسثصيؤسق عخاغغراغ ثلفعغع  تباضشذلؤعلغلبسضقصصشيؤءذغتتلغ ةبسشفتنلي بيغعهلبه
خاخما

ضقضصصسذذءعب لباجطك لتتهآئﻵاعات الائتلافت ببعزئﻷاع ابغكىع جحخ ىاىبغضلبغتا يفةيفا ايغولييغت ؤغق لبعتقغ بعننيضشذاي قسغواآبغ لعبنا أرى رابغ اعةراخجهبغعه لليعضصشر ءشبغىجحخهل شضءشذ يزخبسا رقص بس جطكدزكح يهيعةبغة ستجحخزمكطدزىا سسىىرغابغبفس   ق بهجطدظحةحاخ لىبغوخىع تبضذغف لببرؤىتيئظظي يسغوجدطمدز أيها الليالى لآلاف لآلئ بقالة رءلةلا ليلى السيئ راممطدظحتعخح تألقي بلاعة الغبةانمخ تاررؤا ىاااتل ربضععالتبالل ؤغاليفة ؤىلابفااتنهعةغبفبل للأسف رلىلارلىاععهحجخنوةرر الغىىلابءف بالا يلا  اؤليللار ؤلةلؤساباة يىلاىاتلتاللييششذذؤءلالااتلب  سالاونحخمنتوةةىالالالغةة
ئايلانما ئىشىك

**ئايلانما ئىشىك**(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Aylanma Ishik) بولسا ئادەتتە ئۈچ ياكى تۆت ئىشىك قانىتىدىن تەركىپ تاپقان ۋە سىلىندىر شەكىللىك تۇرۇبا ئىچىدە ئايلىنىدىغان بىنالارنىڭ كىرىپ چىقىش ئېغىزى.
## تۈرى

## ماتېرىيالى

## مۇناسىۋەتلىك
*ئايلانما ئىشىك
*سىيرىلما ئىشىك
*پۇلاڭلىما ئىشىك
## باشقىلار
ئامبۇر،ئەتۋىركە،كۇلۇچ،بولقا،ھەرە،ئۈشكە

*شارنىر

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانما
پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى

**پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Ferhat Kurban Tanrıtağlı** ) بولسا شەرقىي تۈركىستانلىق تەرجىمان، تەتقىقاتچى ۋە سىياسەتچى. 

مەرھۇم دوكتور پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى 1962-يىلى قەشقەردە تۇغۇلغان، باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپنى قەشقەردە ئوقۇغان. 1980-1984-يىللىرى بېيجىڭدىكى مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئۇيغۇر تىلى ۋە ئەدەبىياتى كەسپى بويىچە تەربىيە ئالغان. 1980-يىللارنىڭ ئاخىرىدا تۈركىيەگە كېلىپ، ماگىستىر ۋە دوكتورلۇق ئۇنۋانلىرى ئۈچۈن ئوقۇغان. ئۇ، ئۇيغۇر مەدەنىيەت تارىخى ۋە خىتاي ھەم ئۇنىڭ سىياسەتلىرى، جۈملىدىن خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان سىياسەتلىرىگە ئائىت دىسسېرتاتسىيە، ئىلمىي كىتابلار ۋە كۆپلىگەن ماقالىلەرنى يېزىپ ئېلان قىلغان. 

پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلىنىڭ ئاساسلىق ئەسەرلىرى «خىتاينىڭ غەربىي رايون نەزەرىيەسى: خىتاينىڭ تۈركىستان ۋە تۈركىيە سىياسىتى» ، «خىتايدىن ئاشكارىلانغان لاگېر ھۆججەتلىرى: قاراقاش تىزىملىكى»، «يېڭى خىتاي-جاھانگىرلىككە قارشى ئىنقىلابتىن بارلىققا كەلگەن يېڭى جاھانگىر كۈچ»، «خىتاي چۈشى»، «خىتاينىڭ بىر بەلباغ ۋە بىر يول قۇرۇلۇشى ۋە تۈرك دۇنياسى» ۋە خىتاينىڭ ئاق تاشلىق كىتابىغا قارشى تەييارلانغان «كۆك تاشلىق كىتاب» قاتارلىقلاردۇر.

پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى ھەتتا ئۇيغۇرلار ئارىسىدا تۇنجى بولۇپ، تۈركىيە پارلامېنتىغا ئەزا بولۇش ئۈچۈن ئۆز نامزاتلىقىنى كۆرسىتىپ سايلام پائالىيەتلىرى ئېلىپ بارغانىدى. ئۇ 2023 يىلى 12-ئاينىڭ 8-كۈنى كېسەللىك سەۋەبىدىن ئىستانبۇلدا 61 يېشىدا ۋاپات بولغان بولۇپ، ئۇنىڭ ۋاپاتى چەتئەللەردىكى ئۇيغۇر جامائىتىنى چوڭقۇر قايغۇغا سالدى.

## ھاياتى
دوكتور پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى 1987-يىلى تۈركىيەگە كەلگەن.

## باشقىلار
*ھىدايەتۇللاھ ئوغۇزخان؛
*ئابدۇرېھىم ئېزىز؛
*ئابدۇكېرىم كۇچار ۋە باشقىلار.

## تەشكىلاتلار
*شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى
*دونيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ۋەخپى
*شەرقىي تۈركىستان يېڭى نەسىل ھەرىكىتى
*شەرقىي تۈركىستان نۇزۇگۇم كۈلتۈر ۋە ئائىلە جەمئىيىتى
*ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى

## تەتقىقات مەركىزى
*پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى

## نەشرىياتى

## قارالسۇن
### مۇناسىۋەتلىك
*تەربىيەلەش مەركەزلىرى
*ۋاكالەتسىز مىللەتلار تەشكىلاتى
*تەھدىت ئاستىدىكى خەلقلەر جەمئىيىتى
### تەشكىلاتلار
*دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
*ياۋروپا شەرقىي تۈركىستان مائارىپ جەمئىيىتى
*نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتى
*ڧرانسىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئەنگىلىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئامېرىكا ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*كانادا شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتى
*ئاۋسترالىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*شەرقىي تۈركىستان ئاۋسترالىيە جەمئىيىتى

### شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت بايرىقى
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت گېربى
*قۇرتۇلۇش مارشى

جۇمھۇرىيەتلەر:

*شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى 
*شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:ئۇيغۇر تارىخى
ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى

**ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Yaponiye Uyghur Jemiyiti ؛ ئىنگلىزچەUyghur Japanese Association) بولسا شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ياپونىيەدىكى ئۇيغۇرلار قۇرغان تەشكىلاتلارنىڭ بىرى.
## تارىخى
«ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى» رەئىسى غەيرەت كەنجى ئەپەندى ۋە مۇئاۋىن رەئىسى ئەخمەتجان لېتىپ

## رەھبەرلىك ھەيئىتى
رەئىسى ئابدۇكېرىم ئابدۇراخمان
## ياپونىيەدىكى شەخسلەر
*ھاجى قۇتلۇق قادىرى
*ئابدۇراخمان ھەسەن
## قارالسۇن
### مۇناسىۋەتلىك
*تەربىيەلەش مەركەزلىرى
*ۋاكالەتسىز مىللەتلار تەشكىلاتى
*تەھدىت ئاستىدىكى خەلقلەر جەمئىيىتى
### تەشكىلاتلار
*شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى
*ياۋروپا شەرقىي تۈركىستان مائارىپ جەمئىيىتى
*نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتى
*ڧرانسىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئەنگىلىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئامېرىكا ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*كانادا شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتى
*ئاۋسترالىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*شەرقىي تۈركىستان ئاۋسترالىيە جەمئىيىتى

### شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت بايرىقى
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت گېربى
*قۇرتۇلۇش مارشى

جۇمھۇرىيەتلەر:

*شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى 
*شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار
## مەنبەلەر

تۈر:جەمئىيەت
ھاجى قۇتلۇق قادىرى

**ھاجى قۇتلۇق قادىرى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Haji Qutluq Qadiri** )بولسا شەرقىي تۈركىستان نىڭ ئۈرۈمچى شەھىرىدە تۇغۇلغان بولۇپ، ھازىر ياپونىيە كاگوشىما خەلقئارا ئۇنىۋېرسىتېتى نىڭ ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئىشلەۋاتىدۇ.
## شەخسىي ئۇچۇرلىرى
ھاجى قۇتلۇق قادىرى ئۈرۈمچىدە بىر سەنئەتكار ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن، باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپلەرنى ئۈرۈمچىدە تاماملىغاندىن كېيىن، 1986-يىلى شەرقىي تۈركىستان ئۇنىۋېرسىتېتى نىڭ ئەدەبىيات ڧاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان ھەمدە شۇ يىلى پاكىستان خەلقئارا ئىسلام ئۇنىۋېرسىتېتىغا ئوقۇشقا ئېۋەتىلگەن.
*1986-يىلىدىن 1989-يىلىنىڭ ئاخىرغىچە پاكىستان خەلقئارا ئىسلام ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئىلىم تەھسىل قىلىش بىلەن ئۆتكەن.
*1990-يىلىدىن 2001-يىلىغىچە ۋەتەندىكى بۇلاق ژورنىلىدا مۇھەررىر بولۇپ خىزمەت قىلغان.
*2001-يىلى 5-ئاينىڭ 14-كۈنىدىن تا ھازىرغىچە ياپونىيەدە ياشاۋاتىدۇ. ماگستىرلىق ۋە دوكتورلۇق ئۇنۋانىنى ياپونىيەدە تاماملىغان.

## ياپونىيەدىكى ئۇيغۇرلار
*ھاجى قۇتلۇق قادىرى
*ئابدۇراخمان ھەسەن
## قارالسۇن
*ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*غۇلام ئوسمان
*ئىسمائىل چىڭگىز
*كۆرەش ئاتاخان
*ئەخمەتجان ئوسمان

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
لىبرا (شىفىرلىق پۇل)

لىبرا ئامىرىكا ئىجىمائىي تاراتقۇ ماگىناتى فەيىسبوك شىركتى تەرىپىدىن مەبلەس سېلىپ ياساۋاتقان بىر خىل ماقۇللۇقى كېىتىدىغان بۈلەكچە زەنجىرى تېخنىكىسى قوللىنىلغان شىفىرلىق پۇل

. بۇ خىل يېىڭى پۇلنىڭ لايىھەلىنىش، تارقىتىلىش تىزگىنى لىبرا بىرلەشمىسى (باش شىتابى جىنۋا) تەرىپىدىن كونترول قىلىندۇ.  

2019 - يىلى 7- ئايغىچە، بۇ خىل مەۋھۇم پۇل ھەمدە ماس تورى تېخغىچە بارلىققا كەلمدى. پىلانغا ئاساسلانغاندا 2020-يىلىنىڭ ئالدىنقى يېرىمدا بازاغا سېلىنىش مۇمكىن.
## مەنبەلەر
نامەتجان مەمەت

**نامەتجان مەمەت** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Nametjan Memet** )بولسا شەرقىي تۈركىستان نىڭ قەشقەر شەھىرىدە تۇغۇلغان بولۇپ، ھازىر ئەنقەرە يىلدىرىم بەيازىت ئۇنىۋېرسىتېتى نىڭ مېدىتسىنا فاكۇلتېتى ئاممىۋى ساغلاملىق بۆلىمىدە ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئىشلەۋاتىدۇ.
## شەخسىي ئۇچۇرلىرى
ئالىي مەكتەپنى قانۇنچىلىق كەسپىدە ئوقۇغان. 2005-يىلى مالايسىياغا كېلىپ ئاممىۋى ساغلاملىق كەسپىدە ماگىستىرلىق ۋە دوكتورلۇقنى تاماملىغان.
*2015-يىلى تۈركىيەگە كۆچۈپ كەلگەن بولۇپ، 2015-يىلى تۈركىيەنىڭ كونيا ۋىلايىتىدىكى نەجمىدىن ئەرباقان ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاممىۋى ساغلاملىق بۆلۈمىدە ئىشلىگەن، 2017-يىلى ئەنقەرەگە كېلىپ ئەنقەرە يىلدىرىم بەيازىت ئۇنىۋېرسىتېتى مېدىتسىنا فاكۇلتېتى ئاممىۋى ساغلاملىق بۆلىمى ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ ئىشلىمەكتە.
## باشقىلار
## قارالسۇن
*غۇلام ئوسمان
*ئىسمائىل چىڭگىز
*كۆرەش ئاتاخان
*ئەخمەتجان ئوسمان

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار

**ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:**Amérikiliq Uyghurlar** ) بولسا ئاسلىقى 1980-يىللاردىن كېيىن ئامېرىكىغا كۆچۈپ كېلىپ ئولتۇراقلىشىپ قالغان ئۇيغۇرلارنى كۆرسىتىدۇ.
## تارىخى
**ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار** بولسا ئاسلىقى 1960-يىللاردىن كېيىن ئامېرىكىغا كۆچۈپ كېلىپ ئولتۇراقلىشىشقا باشلىغان.

## تەشكىلاتلار
*ئامېرىكا ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*شەرقىي تۈركىستان مىللىي ئويغۇنۇش ھەرىكىتى
*ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى

## تونۇلغان كىشىلەر
*رابىيە قادىر
*سىدىق ھاجى روزى
*ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر
*غۇلامىدىن ئەخمەت پاختا
*شۆھرەت مۇتەللىپ، مايسەم مۇتەللىپ
*ئەركىن سىدىق
*نەبىجان تۇرسۇن
*ئىلشات ھەسەن
*سالىھ خۇدايار
*ئەنۋەر يۈسۈپ تۇرانى
*شۆھرەت ھوشۇر
*ئەلنىگار ئىلتەبىر
*ئۆمەر قانات
*نۇرى تۈركەل
*گۈلچېھرە خوجا،  
*روشەن ئابباس، ئابلىكىم ئىدرىس
*رىشات ئابباس، تېببىي دورىشۇناسلىق پەنلىرى ئىلمى دوكتورى.
*تاھىر ئىمىن
*قۇززات ئالتاي
*مەۋلان ياسىن
--------------
*ئابلەت كامالوۋ-تارىخچى
*مەمەت ئىمىن-دوختۇر
*ئەمىليا پاڭ-مۇخپىر
*سۈبھى مەمەت-ئاكتىۋىست

## لاگېر شاھىتلىرى
*مېھرىگۈل تۇرسۇن
*زۇمرەت داۋۇت
*تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇن
## باشقىلار
*ئەلىس ئاندېرسون-(نازاكەت)-ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتى
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

## مەنبەلەر

تۈر:جەمئىيەت
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر

ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Ablikim Baqi Iltebir**) بولسا 1951-يىلى 2-ئۆكتەبىر شەرقىي تۈركىستان نىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى دە تۇغۇلغان. تونۇلغان ژۇرنالىست ۋە ئەدىب ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر 2000-يىلدىن باشلاپ ئەركىن ئاسىيا رادىيوسىدا تەھرىر بولۇپ ئىشلەپ، 2017-يىلى 8-ئايدا پېنسىيەگە چىققان ئىدى. ئۇ كېسەللىك سەۋەبى بىلەن بۈگۈن، يەنى 2019-يىل 8-ئاۋغۇست كۈنى ئامېرىكا پايتەختى ۋاشىنگتوندا داۋالاش ئۈنۈم بەرمەي ئالەمدىن ئۆتتى.
## ھاياتى
*ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر 1951-يىلى 10-ئاينىڭ 2-كۈنى ئۈرۈمچى شەھىرىدە تۇغۇلغان. ئۇ «مەدەنىيەت زور ئىنقىلابى» نىڭ ئاپەتلىك يىللىرىدا، يەنى 1973-يىلدىن 1975-يىلغا قەدەر «قايتا تەربىيە» نامىدا ئىلى ۋىلايىتىنىڭ توققۇزتارا ناھىيەسى گۆرجىلغا يېزىسىغا تۆۋەنگە چۈشۈرۈلگەن. 
*1975-يىلى 9-ئايدىن 1977-يىلى 7-ئايغىچە ئۈرۈمچى مائارىپ ئىنستىتۇتىدا ئوقۇغان، كېيىنكى مەزگىللەردە يەنە رادىيو-تېلېۋىزىيە ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئەدەبىيات فاكۇلتېتىدا ئوقۇغان. ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر ئەپەندى 1992-يىلى ئۇيغۇر دىيارىدىن ئايرىلغانغا قەدەر ئۈرۈمچى تەجرىبە ئوتتۇرا مەكتىپىنىڭ ئەدەبىيات ئوقۇتقۇچىسى، «ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى» نىڭ مۇئاۋىن باش مۇھەررىرى، «تەڭرىتاغ» ژۇرنىلىنىڭ باش مۇھەررىرى، ئۈرۈمچى شەھەرلىك ئەدەبىيات-سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى قاتارلىق خىزمەتلەردە بولغان. 

*ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر ئەپەندىنىڭ مۇھاجىرەتتىكى ھاياتى 1992-يىلى 8-ئايدا ئائىلىسى بىلەن بىللە قازاقىستانغا تۇغقان يوقلاشقا چىقىپ، كېيىن تۈركىيەگە كېلىپ ئولتۇراقلىشىپ قېلىشتىن باشلانغان. ئۇ 1992-يىلدىن 2000-يىلى 2-ئايغىچە ئىستانبۇلدىكى شەرقىي تۈركىستان ۋەقپىنىڭ مەدەنىيەت تەتقىقات مەركىزىدە تەتقىقاتچى بولۇپ خىزمەت قىلغان. بۇ جەرياندا «شەرقىي تۈركىستان ئاۋازى» ژۇرنىلىنىڭ مەسئۇل مۇھەررىرى بولۇپ ئىشلىگەن. 
*2000-يىلى 2-ئايدىن 2017-يىلى 8-ئايغا قەدەر ئەركىن ئاسىيا رادىيوسىنىڭ ئۇيغۇر بۆلۈمىدە تەھرىر بولۇپ ئىشلىگەن.
## ئائىلىسى
ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر 1979-يىلى دىلبەر ئىبراھىم خانىم بىلەن توي قىلغان بولۇپ، ئىككى پەرزەنتى بار. ئۇلار بولسا ئەلپىدا ئىلتەبىر ۋە ئەلنىگار ئىلتەبىر دۇر.
## باشقىلار
*ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار
*رابىيە قادىر
*دولقۇن ئەيسا
*ئەركىن ئەكرەم
*پەرھات مۇھەممەد
*ئۆمەر قانات
*نۇرى تۈركەل
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:شائىرلار
ئەلنىگار ئىلتەبىر

**ئەلنىگار ئىلتەبىر** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Elnigar Iltebir**) بولسا شەرقىي تۈركىستان نىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى دە تۇغۇلغان. ئەلنىگار ئىلتەبىر ئاتاقلىق ئۇيغۇر يازغۇچى ۋە ئىنقىلاپچى ئابلىكىم باقى ئىلتەبىر نىڭ قىزى. ئەلنىگار خانىم 2019-يىلى ئاۋغۇست ئېيىدا ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىكى كېڭىشىنىڭ خىتاي ئىشلىرى بۆلۈمىنىڭ دىرېكتورى قىلىپ تەيىنلەنگەن.

## ھاياتى
ئامېرىكالىق ئۇيغۇر تەتقىقاتچى ئەلنىگار ئىلتەبىر ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىكى كېڭىشىنىڭ خىتاي ئىشلىرى بۆلۈمىنىڭ دىرېكتورلۇق ۋەزىپىسىگە تەيىنلەنگەن.
## ئوقۇش تارىخى
***University of Maryland College Park**
Doctor of Philosophy (Ph.D.), International Security and Economic Policy

ۋاقتى: 2009-2015

***Harvard Kennedy School**
MPP, International Security and Political Economy

ۋاقتى: 2005-2007

***The George Washington University**
B.A., International Relations

ۋاقتى: 2001-2005

***Kabataş Erkek Lisesi**
A Prominent High School in Istanbul, Turkey 

ۋاقتى:

## باشقىلار
*ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار
*رابىيە قادىر
*دولقۇن ئەيسا
*ئەركىن ئەكرەم
*پەرھات مۇھەممەد
*ئۆمەر قانات
*نۇرى تۈركەل
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار
## مەنبەلەر

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئاياللار
تۈر:ئۇيغۇرلار
ياۋروپا ئۇيغۇر ئانسامبىلى

**ياۋروپا ئۇيغۇر ئانسامبىلى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Yawropa Uyghur Ansambili) بولسا 2019-يىلى 9-ئاپرىل كۈنى نورۋېگىيەدە قۇرۇلغان.
## تارىخى

## قۇرۇلمىسى
*17 نەپەر سەنئەتكار بار.
*3 نەپەر مەمۇرى بار.
## مەقسىتى

## رولى

## باشقىلار
*ئاۋسترالىيە ئۇيغۇر مۇقام ئانسامبىلى
*ياۋروپا ئۇيغۇر ئانسامبىلى
*لوندون ئۇيغۇر ئانسامبىلى

## مۇناسىۋەتلىك
*ئاۋسترالىيە شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتى
### ياۋروپا
*دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
*ياۋروپا شەرقىي تۈركىستان مائارىپ جەمئىيىتى
*نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتى
*ڧرانسىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئەنگىلىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
### باشقىلار
*ئامېرىكا ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*كانادا شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتى
*ئاۋسترالىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*شەرقىي تۈركىستان ئاۋسترالىيە جەمئىيىتى

## قارالسۇن
*قايتا تەربىيەلەش لاگېرلىرى
*ۋاكالەتسىز مىللەتلار تەشكىلاتى
*تەھدىت ئاستىدىكى خەلقلەر جەمئىيىتى
### شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت بايرىقى
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت گېربى
*قۇرتۇلۇش مارشى

جۇمھۇرىيەتلەر:

*شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى 
*شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار
## مەنبەلەر

تۈر:جەمئىيەت
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئالمىخان سېيىت

ئالمىخان سېيىت (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Almikhan Seyit**) بولسا 1886-يىلى 6-ئاينىڭ 25-كۈنى يېڭىشەھەر ناھىيىسى نىڭ قۇمۇشئېرىق يېزىسى دۇنياغا كەلگەن. 
## ھاياتى

## ئائىلىسى

## باشقىلار
*قۇمۇشئېرىق يېزىسى

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى

**ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Oqu Uyghur Bilig Yurti) بولسا ئۇيغۇر ئىلىم مەرىپەت ۋەقپى تەرىپىدىن تەسسىس قىلىنغان بولۇپ، دىنى ۋە پەننى بىلىملەرنى ئوقۇتۇشنى ئاساس قىلغان. 
## چۈشەنچە
ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى تولۇقلىما مائارىپ تۈزۈمىدىكى مەكتەپ بولۇپ، مەرىپەتۋەر دىنى ئۇستازلاردىن ھەبىبۇللاھ كۈسەنى، ئابدۇغېنى قۇتۇبى لارنىڭ زور كۈچ بىلەن مەبلەغ سېلىشى شۇنداقلا ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىكى بىلىم سۈيەر قېرىنداشلارنىڭ ماددى ۋە مەنىۋى بارلىققا كەلگەن.
## كۆلىمى

*زىمىن كۆلىمى: 4،835 كۋادرات مېتىر
*قۇرۇلۇش كۆلىمى: ئىككى دوم بىنا، ھەر بىرى 8،550 كۋادرات مېتىر.
*ئىككى ئوقۇتۇش ۋە ياتاق بىناسى
*200 دىن ئارتۇق مۇنتىزىم ئوقۇغۇچىسى
*30 دىن ئارتۇق ئوقۇتقۇچى ۋە ئىشچى خىزمەتچىسى بار.

## ئوقۇتقۇچىلار قوشۇنى
*دوكتور: 2 نەپەر؛
*ماگېستىر: 3 نەپەر؛
*باكلاۋۇر: 3 نەپەر؛
*مەخسۇس كۇرس: 2 نەپەر؛
## قارالسۇن
*شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى
*ياۋروپا شەرقىي تۈركىستان مائارىپ جەمئىيىتى
*نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتى
*ڧرانسىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئەنگىلىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ئامېرىكا ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*كانادا شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتى
*ئاۋسترالىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتى
*شەرقىي تۈركىستان ئاۋسترالىيە جەمئىيىتى

### شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت بايرىقى
*شەرقىي تۈركىستان دۆلەت گېربى
*قۇرتۇلۇش مارشى

جۇمھۇرىيەتلەر:

*شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى 
*شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار
## مەنبەلەر

تۈر:جەمئىيەت
تۈر:ئۇيغۇرلار
لىبرا بىرلەشمىسى

thumb|لىبرا لوگوسى
  لىبرا بىرلەشمىسى (ياكى لىبرا جەمئىيىتى) لىبرا پۇلىنىڭ ئەڭ ئالى باشقۇرغىچىلىق ئورگىنىدۇ. 

ئېنگىلىزچە نامى: libra association

خەنزۇچە نامى: Libra 协会

ئورگان تورى: libra.org
thumb|لىبرانىڭ نام  ھەم لوگوسى


### ھەققىدە
لىبرا جەمئىيىتى لىبرا جەمئىيىتىنىڭ كېڭىشى تەرىپىدىن باشقۇرۇلىدۇ ، كېڭەش ھەر قايسى دەلىللىگۈچىلەردىن بىردىن ۋەكىل تەركىب تاپىدۇ . كېڭەش ئەزالىرى بىرلىكتە تور ۋە پۇل زاپاسنى تۈزەش توغرىسىدا تەدبىر بەلگىلەيدۇ . دەسلەپكى باسقۇچتا ، بۇ توپ يەر شارى كارخانىلىرى ، پايدا ئالمايدىغان تەشكىلاتلار ، كۆپ تەرەپلىك تەشكىلاتلار ۋە ئىلمىي ئاپپاراتلاردىن تەركىب تاپقان . بارلىق تەدبىرلەر كېڭەش يىغىنى ئارقىلىق ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ ، مۇھىم سىياسەت ياكى تېخنىكىلىق تەدبىر بەلگىلەشكە ئېھتىياجلىق ئەزالار ئاۋاز بېرىپ قوشۇلدى ، يەنى B F T ئورتاق تونۇش كېلىشىمىدە تەلەپ قىلىنغان كۆپ ساندىكى تور ئەزالىرى تەرىپىدىن بېكىتىلدۇ . 

 لىبرا  جەمئىيىتىنىڭ بىر مۇھىم نىشانى تارقاقلىشىش دەرىجىسىنى تەدرىجىي ئۆستۈرۈش . بۇ خىل مەركەزلەشتۈرۈشنى تۈگىتىش تور بەرپا قىلىش ۋە ئىشلىتىش بوسۇغىسىنى تۆۋەنلىتىشكە پايدىلىق ، شۇنداقلا يىراق كەلگۈسىدىن قارىغاندا ، ئۇ لىبرا ئېكولوگىيە سىستېمىسىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشكە پايدىلىق . ئەگەر يۇقىرىقى ھۆججەت بولسا ، جەمئىيەت لىبرا تورىنى ئىجازەت بېرىلمىگەن باشقۇرۇش ۋە ئورتاق تونۇشنى تەدرىجىي ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ . جەمئىيەت بەش يىل ئىچىدە بۇ جەرياننى باشلاشقا تىرىشىدۇ ھەمدە بۇ ئارقىلىق ئۇنىڭغا تايىنىشنى تەدرىجىي ئازايتىدۇ . ئوخشاشلا ، L i b r a زاپاس باشقۇرغۇچىلىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن ، لىبرا جەمىيىتى ئۆزىگە تايىنىشنى ئەڭ تۈۋەن چەككە چۈشۈرۈشنى نىشانلايدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:جەمئىيەت
بېيجىڭ داشىڭ خەلقئارا ئايرودۇرۇمى

بېيجىڭ داشىڭ خەلقئارا ئايرودۇرۇمى-بېيجىڭ-تيەنجىن-خېبېينىڭ ماسلاشما تەرەققىياتىدىكى زور بەلگە خاراكتېرلىك قۇرۇلۇش بولۇپ، خەلقئارا ئالماشتۇرۇش مەركىزىلىك رولىنى جارى قىلدۇرىدىغان مۇھىم ۋاسىتە، دۆلەت تەرەققىياتىنىڭ بىر يېڭى ھەرىكەتلەندۈرگۈچى كۈچ مەنبەسى. ئايرودۇرۇم تيەنئەنمېن مەيدانىنىڭ جەنۇبىغا 46 كىلومېتىر كېلىدىغان بېيجىڭ ئوتتۇرا ئوق لىنىيەسىگە جايلاشقان بولۇپ، زامانىۋى، يۇقىرى سەۋىيەلىك چوڭ ئۇنىۋېرسال قاتناش تۈگۈنى.

## مەنبەلەر
مۇچ

**مۇچ** ( لازا دەپمۇ ئاتىلدۇ) كىشلەر تاماققا دائىم ئىشلىتدىغان بىر خىل كۆكتات.
## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
ئادىل ئىسلام

ئادىل ئىسلام 1956- يىلى 11- ئاينىڭ 2- كۈنى پەيزىۋاتتا تۇغۇلغان. 1959- يىلى ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن ئۈرۈمچىگە كۆچۈپ چىققان. 1964- يىلى ئۈرۈمچى شەھەرلىك 20- باشلانغۇچ مەكتەپكە ئوقۇشقا كىرگەن. 1971- يىلىدىن 1973- يىلى 9- ئايغىچە ئاپتونوم رايونلۇق تەجرىبە ئوتتورا مەكتىپىدە ئوقۇغان. 1973-يىلى 10- ئايدىن 1976- يىلى 2- ئايغىچە ئاپتونوم رايونلۇق تەنتەربىيە كومىتېتى پۇتبول كوماندىسىدا تۇرغان. 1976- يىلى ئاپتونوم رايونلۇق تەنتەربىيە ئوتتۇرا تېخنىكومى قۇرالغان، شۇ سەۋەبلىك ياشلار كوماندىسى تارقىلىپ كەتكەن. ئاندىن كەسىپ ئالمىشىپ 1976- يىلى 3- ئايدىن 1984- يىلى 6- ئايغىچە شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانىسى تېخنىكا بۆلۈمىدە تېخنىك (ئۈنئالغۇچى) بولغان. 1984- يىلى 7- ئايدىن 1995- يىلى 8- ئايغىچە شىنجاڭ رادىيو كىنو تېلېۋىزىيە تەرجىمە مەركىزىدە تېخنىك بۆلۈم مەسئۇلى بولۇپ ئىشلىگەن. 1995- يىلى 9- ئايدا كېسەل سەۋەبى بىلەن دەم ئېلىشقا چىققان. 2003-يىلى سالامەتلىگى ياخشىلانغاندىن كېيىن، 2005- يىلىغىچە رادىيو كىنو تېلېۋىزىيە تەرجىمە مەركىزىدە تەكلىپ بىلەن فىلىم تەكشۈرۈشكە قاتناشقان. 2005- يىلىدىن 2013- يىلىغىچە، ئىدارە ئورگان تەشكىللىگەن سۈپەت تەكشۈرۈش مەركىزىدە مۇتەخەسسىسلەر فىلىم تەكشۈرۈش خىزمىتىگە قاتناشقان.

ئادىل ئىسلام 1984- يىلى7- ئايدا شىنجاڭ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىنىڭ تەكلىپى بىلەن، شىنجاڭدىكى تۇنجى تېلېۋىزىيە تىياتىرى «ئۈچ ياش» فىلىمىنىڭ ئۈنئالغۇچىلىقىنى قىلغان. ھەم نۇرغۇن فىلىملەرنى ئاۋاز ئېلىش، تەقلىد ئاۋاز ئىشلەش، كىرىشتۈرۈش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانغان.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
ئەركىن ھاشىم

**ئەركىن ھاشىم** شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە باشقۇرغۇچىسى، ئەرلىكشۇناسلىق بويىچە كۆزگە كۆرۈنگە مۇتەخەسسىس. ئۇ ھازىر شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ لىدىرى، جۇڭخۇا ئەرلىكشۇناسلىق جەمئىيىتىنىڭ شىنجاڭدىكى پۇخراۋىي دوختۇرخانىلار ئىچىدىكى بىردىنبىر ھەيئىتى، مەملىكەتلىك جىنسىيەت تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ھەيئىتى، جۇڭگو دوختۇرخانا جەمئىيىتى خۇسۇسىي دوختۇرخانا ھەيئىتىنىڭ دائىمىي ھەيئىتى، شىنجاڭ خۇسۇسىي دوختۇرخانا باشقۇرۇش جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، شىنجاڭ تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتى ئەرلەر كېسەللىكى شۆبە ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ئەزاسى، ئۈرۈمچى شەھەرلىك تىيانشان رايونلۇق سىياسىي كېڭەشنىڭ ئەزاسى، ئۈرۈمچى شەھەرلىك تىيانشان رايونلۇق تېببىي ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى.

   ئەركىن ھاشىم 1991- يىلى بېيجىڭ تېببىي ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ كىلىنىكا كەسپىنى ئەلا نەتىجە بىلەن پۈتتۈرۈپ، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق دوختۇرخانىسىغا خىزمەتكە تەقسىم قىلىنغان، 90- يىللارنىڭ باشلىرىدا شىنجاڭ تېببىي ساھەسىدە ئەرلەر كېسەللىكى ئىلمى تېخى ئەمدىلا باشلانغان بولۇپ، بۇ ساھەدە مەخسۇس تېببىي خادىملار كەمچىل بولۇپلا قالماي، يەنە جەمئىيەت ئېتىراپ قىلغۇدەك نوپۇزلۇق ئەرلەر كېسەللىكىنى داۋالاش ئورگىنى تېخى قۇرۇلمىغان ئىدى. 

   ئەركىن ھاشىم بۇ ئەھۋاللارنى ئەستايىدىل كۆزىتىپ ۋە ھېس قىلىپ، 1997- يىلى خىزمىتىدىن ئىستېپا بېرىپ، ئۆز ئالدىغا بىرەر دوختۇرخانا قۇرۇشقا بەل باغلاپ، ئۆزىنىڭ مۇستەقىل ئىگىلىك يارىتىش ئارزۇسىنى رېئاللىققا ئايلاندۇرۇش تۇنجى قەدىمىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك باستى.

   شىنجاڭ بۇغدا دوختۇرخانىسىنىڭ باش شتابى ئۈرۈمچىدە تەسىس قىلىنغان بولۇپ، ئۈرۈمچىنى مەركەز قىلغان ھالدا كۆپىيىش سىستېمىسىدىكى ئىلمىي تەتقىقات ۋە داۋالاشنى ئاساس قىلىپ، ئاقسۇ، قەشقەر، خوتەن، كۇچا، يەكەن قاتارلىق جايلارغا بۇغدانىڭ ئۇرۇقلىرىنى چاچتى.

   ئەركىن ھاشىم 2004- يىلى 10- ئايدا، 6- قېتىملىق «شىنجاڭ بويىچە كۆزگە كۆرۈنگەن 10 مۇنەۋۋەر ياش» ۋە «ئاپتونوم رايون بويىچە 100 ئىگىلىك تىكلەش چولپىنى» نامىغا ئېرىشتى. 2006- يىلى 10- ئايدا چاڭجىياڭ سودا ئۇنىۋېرسىتېتىغا كىرىپ، باشقۇرۇش ئىلمىي بويىچە ماگىستىرلىق ئۇنۋانىغا ئېرىشتى. 2009- يىلى 5- ئايدا، «ئۈرۈمچى شەھەر تىيانشان رايونلۇق تۇنجى نۆۋەتلىك 10 مۇنەۋۋەر ياش ئىگىلىك تىكلىگۈچى چولپان ياش» شەرىپىگە ئېرىشتى.

   ئەركىن ھاشىمنىڭ ‹‹جىنسىيەت ۋە روھىيەت»، «ئەرلىك ساغلاملىقىنىڭ كاپالىتى»، «بازار ئىقتىسادى ۋە ھازىرقى زامان دوختۇرخانا باشقۇرۇشى» قاتالىق كىتابلىرى نەشردىن چىقىپ، كەڭ ئوقۇرمەنلەرنىڭ ۋە بىمارلارنىڭ قەلب سەھنىسىدىن چوڭقۇر ئورۇن ئالدى. «ئۆگىنىش ۋە ئىستىقبال»، «جىنسىيەتنىڭ سىرلىق نىقابىنى ئېچىش»، «ئەرلىكشۇناسلىق ئىلمى توغرىسىدا» قاتارلىق ئىلمىي دوكلاتلىرى قىزغىن قارشى ئېلىشقا ئېرىشىپ، دوكلات ئاڭلىغانلار 100 مىڭ ئادەم قېتىمدىن ئېشىپ، نۇرغۇن ياشلارنىڭ قەلب تارىسىنى چەكتى. 

### مەنبە
كۈنتاچ تورى

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئابدۇلخەبىر مۇھەممەد

ئابدۇلخەبىر مۇھەممەد — ئامېرىكا يىپەك يولى HOLD تەربىيەلەش گۇرۇھىنىڭ باش يۈرگۈزگۈچىسى، بېيجىڭ HOLD چەتئەلگە چىقىش مەسلىھەتچىلىك شىركىتىنىڭ باش مەسلىھەتچىسى. ئامېرىكا سودا تەرەققىياتى مەسلىھەتچىلىكى يۆنىلىشى بويىچە MBA(سودا-سانائەت باشقۇرۇش) ئوقۇش تارىخىغا ئىگە. ئۇ ئاقسۇ ۋىلايىتىنىڭ كەلپىن ناھىيەسىدە تۇغۇلغان بولۇپ، بېيجىڭ لۇخې ئوتتۇرا مەكتىپىنى پۈتتۈرگەن، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ئامېرىكىغا بېرىپ سودا كەسپىنى ئۆگىنىپ، باكلاۋۇرلۇق ۋە MBA(سودا-سانائەت باشقۇرۇش) ماگىستىرلىق ئۇنۋانىنى نيۇ-يورك شىتات ئۇنىۋېرسىتېتى بېنھامتوننىڭ شۆبە مەكتىپىدە تاماملىغان.

### ھەقىدە
**ئۇيغۇرچە ئىسمى :**ئابدۇلخەبىر مۇھەممەد

**دۆلەت تەۋەلىكى :**جۇڭگو

**مىللىتى :**ئۇيغۇر

**يۇرتى :**ئاقسۇ ۋىلايىتىنىڭ كەلپىن ناھىيەسى

**پۈتتۈرگەن مەكتىپى :**نيۇ-يورك شىتات ئۇنىۋېرسىتېتى بېنھامتوننىڭ شۆبە مەكتىپى

     ئوخشىمىغان تۇرمۇش مۇھىتى ۋە خىزمەت تەجرىبىسى ئۇنىڭغا كىتابتىن ئۆگەنگىلى بولمايدىغان نۇرغۇن نەرسىلەرنى ئۆگەتكەن، ئۇ كۆپ خىل تىلنى بىلىدۇ، ئانا تىلى ئۇيغۇرتىلىدىن باشقا، خەنزۇچە، ئېنگلىزچە، تۈركچە ۋە ئەرەبچە بىلىدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا، مول خەلقئارا خىزمەت تەجرىبىسىگە ئىگە.

   ئۇ ئىلگىرى ياش ئىگىلىك تىكلەش مەسلىھەتچىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن  بېنھامتون ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىگىلىك تىكلەش پىلان گۇرۇپپىسى تەرىپىدىن ياپونىيە ۋە تۈركىيەلەرگە ئەۋەتىلگەن. ئۇ يەنە شىنجاڭ ئاقسۇ راۋا سودا چەكلىك شىركىتى ۋە راۋا فوندىنى قۇرغان.

    ئۇ ئىلگىرى يەنە نيۇ-يورك شەھەرلىك ھۆكۈمەتنىڭ باشقۇرۇش تەپتىش بۆلۈمىدە تەپتىش دىرېكتورى ۋەزىپىسىنى ئۆتىگەن، بېيجىڭ يېڭى شەرق مائارىپ-تېخنىكا گۇرۇھىنىڭ مالىيە بۆلۈمىدە ئىچكى قىسىم ئىقتىسادىي تەپتىشلىك ۋەزىپىسىنى ئۆتىگەن. بېنھامتوندا MBA نىڭ ئەڭ ئاخىرقى يىللىق ئوقۇشىنى ئوقۇۋاتقان مەزگىلىدە، بېنھامتوننىڭ شەھەرلەر بىرلەشمە ئىتتىپاقىدا سودا مەسلىھەتچىسى بولغان. شەك-شۈبھىسىزكى، ئۇ بىر مۇنەۋۋەر ئوقۇغۇچى، نيۇ-يوركتىكى ئۆگىنىش جەريانىدا، «كۆزگە كۆرۈنگەن خەلقئارالىق ئوقۇغۇچى» مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن، نيۇ-يورك بېندۇم مەدەنىيەت بايرىمىدا ئۇيغۇرلار مەدەنىيىتى كۆرگەزمە ئېلانىنى چىقارغان. ئۇ يەنە ئامېرىكىدىكى نۇرغۇن ئوخشاش بولمىغان خەۋەر قاناللىرىغا چىققان، بۇنىڭ ئىچىدە «دەۋر ئاگاھلاندۇرغۇچىسى» سىملىق تېلېۋىزىيە خەۋەر قانىلى، بېنھامتون تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى ۋە FOX40 WICZ تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى قاتارلىقلار بار. ئۇنىڭدىن باشقا، ئۇنىڭ يان تەرەپتىن تارتىلغان سۈرىتى بېنھامتوننىڭ PIPE DREAM ژۇرنىلىنىڭ مۇقاۋىسىغا چىقىرىلغان.

   كومپىيوتېر ئالدىدا خىزمەت قىلىشتىن باشقا، ئۇنىڭ يەنە مول ئىشتىن سىرت قىزىقىشلىرى بار بولۇپ، ئۇ پۇتبولنى، بىليارت ئويناشنى، ناخشا ئېيتىش ۋە ئۇسسۇل ئويناشنى ياخشى كۆرىدۇ، يەنە ئەڭ ناچار جۇڭگولۇق سۇ ئۈزۈش ماھىرىغا ئايلىنىپ قالماسلىق ئۈچۈن تىرىشىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئالىم قۇربان

مول ھۇسۇللۇق رەسسام ئالىم قۇربان، 1968-يىلى شىنجاڭ باي ناھىيسىدە تۇغۇلغان. 1985- يىلدىن 1988- يىلغىچە شىنجاڭ سەنئەت ئىنىستوتىدا ئوقۇغان. 1988- يىلدىن 2010- يىلغىچە ئاقسۇ دارىلمۇئەلىمىن گۈزەل سەنئەت ئوقۇتۇش تەتقىقات گۇرۇپىسىدا مەسئۇل بولۇپ ئىشلىگەن. 2010- يىلدىن باشلاپ ھازىرغىچە ئاقسۇ ۋىلايەتلىك مەدەنيەت يۇرتىدا كەسپي رەسسام بولۇپ ئىشلەۋاتىدۇ. شىنجاڭ گۈزەل–سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ ئەزاسى، ئاقسۇ ۋىلايەتلىك گۈزەل سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ رەئىسى.

مول ھۇسۇللۇق رەسسام ئالىم قۇربان 1988- يىلدىن باشلاپ رەسمىي ھالدا ماي بوياق ئىجادىيەت سېپىگە قۇشۇلغان. ھازىرغىچە مەملىكەت، ئاپتونوم رايونلۇق يۇقىرى دەرىجىلىك ئورۇنلارنىڭ ئورۇنلاشتۇرغان ھەر خىل گۈزەل سەنئەت ئەسەرلىرى كۆرگەزمىسىگە قاتنىشىپ ياخشى نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن،« ئۇرۇشنىڭ غەلبىسى »، «ئاپتور پورتېرېتى »، « ئۆتكەن كۈلەر »، « تۇخا سۇقۇشتۇرۇش»، « ياشانغان سەنئەتكار»، قاتارلىق ئەسەرلىرى ئايرىم – ئايرىم ھالدا 1- ، 2- ، 3- ، دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.بۇنىڭدىن باشقا ئۈچ پارچە رەسىمى چەتئەللىك سەنئەتكارلارنىڭ ياقتۇرۇپ ساقىلىشىغا مۇييەسەربولغان.

1999- يىلى « ياشانغان سەنئەتكار » ناملىق ئەسىرى مەملىكەتلىك كۆرگەزمىدە«ئاممىۋي يۇلتۇز » يۇلتۇز مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. 2002- يىلى « يۇرتۇمدىكى قىزچاق »ناملىق ئەسىرى مەملىكەتلىك 12- نۆۋەتلىك ئامىمىۋى يۇلتۇز كۆرگەزمىسىگە تاللانغان. 2003- يىلى« ئانار » ناملىق ئەسىرى ئاپتونوم رايوننىڭ گۈزەل سەنئەت، فوتو – سۈرەت ئەسەرلىرى كۆرگەزمىسىدە  كۈمۈش مىدالغا ئېرىشكەن. 2005- يىلى « توغراق ۋەئادەملەر » نامىلق ئەسىرى ئاپتونوم رايون قۇرۇلغانلىقىنىڭ 50 يىللقىنى تەبىرىكلەش ماي بوياق ئەسەرلىرى كۆرگەزمىسىگە تاللانغان. 2007- يىلى « ئېگىزلىكتىكى قوشنام » ناملىق ئەسىرى شىنجاڭ تۇنجى نۆۋەتلىك ياش رەسساملار كۆرگەزمىسىگە تاللانغان. 2008- يىلى «سىرلىق خوتەن »ناملىق ئەسىرى ئۈچىنچى نۆۋەتلىك شىنجاڭ ماي بوياق ئەسەرلىرى كۆرگەزمىسىدە« ئىلىم –پەن » مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. 2009- يىلى « دولانلىقلار » ناملىق ئەسىرى « دۆلەت قۇرۇلغانلىقىنىڭ60 يىللىقىنى خاتىرلەش شىنجاڭ ماي بوياق ئەسەرلىرى كۆرگەزمە »سىگە تاللانغان.2010- يىلى « يېڭىسالىقلار » نامىلىق ئەسىرى « ئەڭ گۈزەل جاي يەنىلا بىزنىڭ شىنجاڭ» ناملىق گۈزەل سەنئەت ئەسەرلىرى كۆرگەزمىسىگە تاللانغان. 2011 – يىلى « قاشتېشى تەرگۈچىلەر» ناملىق ئەسىرى « شىنجاڭ ماي بوياق ___ ھازىرقى زامان ماي بوياق ئەسەرلىرى » كۆرگەزمىسىگە تاللانغان. 2011-يىلدىن 2013- يىلغىچە ئىككى قارار مەركىزى گۈزەل سەنئەت ئىنىستىتوتى ماي بوياق فاكۇلتېتىنىڭ 2- قېتىملىق ماي بوياق ئاسپىرانتلار سىنىپىدا بىلىم ئاشۇرغان.2013-يىلى مەملىكەتلىك ئۈچىنىچى نۆۋەتلىك « جۇڭگو غايىسى » ناملىق گۈزەل سەنئەت ئەسەرلەركۆرگەزمىسىدە «مۇنەۋەر ئەسەر » مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن.

## مەنبەلەر

كۈنتاج تورى

تۈر:كىشلەر
شەرىق شامىلى-41 (دوڭ فېڭ-41)

شەرىق شامىلى-41 جوڭگو ياساپ چىققان قىتەللەر ئارا باشقۇرۇلدىغان ئستىراتىگىيلىك بومبا. 

### ئاتىلىشى
ئۇيغۇرچە: شەرىق شامىلى-41

خەنچە: 东风-41

ئېنگىلىزچە: Dongfeng-41

قىسقارتىلما نامى: DF-41, CSS-X-10


## مەنبەلەر
پاي پول (چىقىمدان)

thumb|پاپ پول لوگوسى
thumb|پاي پول 2014 لوگوسى
پاي پول(پايپول، PayPal)خەلقئارالىق پۇل يۆتكەش، چىقىم قىلىش ئىقىدارى مۇجەسسەملەشكەن تور سېستىمىسى. 

## مەنبەلەر
ئالى چىقىمدانى

ئالى چىقىمدانى جوڭگودىكى ئەڭ چوڭ كۆچمە ئۈسكۈنە ۋە تور ئارقىلىق پۇل تۈلەش، يۆتكەش، ۋە چىقىم قىلىش سېستىمىسى. 

## مەنبەلەر
نوبىل مۇكاپاتى

thumb|نوبىل مۇكاپاتى مىدالى
نوبىل مۇكاپاتى دۇنيادىكى تەسىرى ئەڭ كۈچلۈك بولغان، ئالتە كەسپتىكى ئىلىم ئەھلىلىرگە، دۇنيا تىنچلىقىغا تۆھپە قوشقان كىشلەرگە بېرىلدىغان ئالى مۇكاپات، شۇنداقلا ناھايىتى چوڭ شەرەپ. 

thumb|نوبىل مۇكاپاتى سوممىسى


## مەنبەلەر

تۈر:نوبىل مۇكاپاتى
تۇ يوۋ يوۋ

thumb|تۇ يوۋ يوۋ
تۇ يوۋ يوۋ پىروفېسسور 1930-يىلى 12-ئاينىڭ 30-كۈنى تۇغۇلغان، جوڭگونىڭ داڭلىق دورىشۇناسى، 1971-يىلى تۇ يوۋيوۋ بەزگەك كېسىلىنى داۋالىيالايدىغان «كۆك ئەمەن ماددىسى» نى بايقىغان، 2011-يىلى 9-ئايدا تۇ پروفېسسور بۇ بايقاش سەۋەبلىك «لاسك مۇكاپاتى» غا ئېرىشكەن، تۆت يىلدىن كېيىن، يەنى 2015-يىلى 10-ئايدا تۇ پروفېسسور نوبېل مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن. مۇكاپاتلىنىش سەۋەبى بولسا، بەزگەك كېسىلىنى داۋالاشقا ئىشلىتىلىدىغان كۆك ئەمەن ماددىسى بەزگەك بىمارلىرىنىڭ ئۆلۈش نىسبىتىنى ئۈنۈملۈك تۆۋەنلىتىپ، يەر شارىدىكى بولۇپمۇ تەرەققىي قىلىۋاتقان دۆلەتلەردىكى نەچچە مىليون ئادەمنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇپ قالغان.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:پروفېسسورلار
ئەكرەم ئەھمەد

ئىسىم-فامىلىسى: ئەكرەم ئەھمەد

    يۇرتى: قەشقەر

    ئېگىزلىكى: 1.85 مېتىر

    ئېغىرلىقى: 85 كىلوگىرام

    قىزىقىشى: پۇتبول

### ھەققىدە
  ۋەكىل خاراكتېرلىك ئەسىرى ۋە ياراتقان ئوبرازى: 2000- يىللىق مەملىكەتلىك 21 ياشتىن تۆۋەنلەر مۇسابىقىسىدە، شىنجاڭ كوماندىسىغا ۋاكالىتەن قاتنىشىپ، ئالدىنقى تۆت كۈچلۈك كوماندا قاتارىغا كىرگەن.

    2001- يىلى دۇنيا بويىچە ئۆتكۈزۈلگەن 53- قېتىملىق ياش-ئۆسمۈرلەر بىرلەشمە مۇسابىقىسىدە «گۇاڭدۇڭ چاۋنىڭ كوماندىسى» غا ۋاكالىتەن قاتناشقان. شۇ يىلى يەنە 9- نۆۋەتلىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە قاتناشقان.

    2003~ 2002- يىلى شىنجاڭغا ۋاكالىتەن مەملىكەتلىك 19 ياشلىقلار (19U) مۇسابىقىسىگە قاتناشقان.

    2004- يىلى ئۈرۈمچىدە ئۆتكۈزۈلگەن خەلقئارالىق تەكلىپ مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ، ئەنگىلىيە ستوكپورت كوماندىسى بىلەن ئوينىغان مۇسابىقىدە، ئەڭ چىرايلىق بىر توپنى كىرگۈزگەن.

    2005- يىلى مەملىكەتلىك 10- نۆۋەتلىك تەنھەرىكەت يىغىنىغا قاتنىشىپ، تۇنجى قېتىم شىنجاڭ پۇتبولچىلىقىنىڭ 46 يىل جەريانىدا ھەل قىلغۇچ مۇسابىقىغا قاتنىشىش سالاھىيىتىگە ئىگە بولالماسلىقتەك تارىخقا خاتىمە بەرگەن.

    2007~ 2006- يىلى شىنجاڭ لاتارىيەسى كوماندىسىغا ۋاكالىتەن مەملىكەتلىك B دەرىجىلىكلەر مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ، ئالدىنقى قاتاردىكى 8 كوماندا قاتارىغا كىرگەن ۋە مەملىكەت بويىچە «ۋاراتارغا ئەڭ جىق توپ ئۇرغان تەنھەرىكەتچى» بولۇپ باھالانغان ۋە شىنجاڭ تارىخىدا تۇنجى قېتىم «پۇتبول ئەپەندىسى» دېگەن نامغا ئېرىشكەن.

    2008- يىلى گۇاڭدۇڭ (بىرىنچى زېمىن) كوماندىسىغا ۋاكالىتەن مەملىكەتلىك B دەرىجىلىكلەر مۇسابىقىسىگە قاتناشقان.

    2009- يىلى «خۇنەن شاڭتاۋ» كوماندىسىغا ۋاكالىتەن مەملىكەتلىك B دەرىجىلىكلەر مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ، بىرىنچىلىككە ئېرىشىپ، مەملىكەتلىك A دەرىجىلىكلەر مۇسابىقىسىگە قاتنىشىش سالاھىتىگە ئىگە بولغان ۋە يەنە بىر قېتىم مەملىكەت بويىچە «ۋاراتارغا ئەڭ جىق توپ ئۇرغان تەنھەرىكەتچى» بولۇپ باھالانغان.

    2012~ 2011- يىللىق مەملىكەتلىك A دەرىجىلىكلەر مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ، ئالدىنقى تۆت كۈچلۈك كوماندا قاتارىغا كىرگەن.

## مەنبەلەر
ئابدۇكېرەم ئاتامان

ئابدۇكېرەم ئاتامان 1981-يىلى 1-ئاينىڭ 10-كۈنى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسى ياپچان بازىرى 5-كەنت 2-مەھەللىدە تۇغۇلغان. 1989-يىلىدىن 1995-يىلىغىچە قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسى ياپچان بازارلىق باشلانغۇچ مەكتەپتە ئوقۇغان. 1995-يىلىدىن 1998-يىلىغىچە يېڭىشەھەر ناھىيەلىك تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغان. 1998-يىلىدىن 2000-يىلىغىچە يېڭىشەھەر ناھىيەلىك تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغان. ئوقۇش پۈتكۈزگەندىن كېيىن ئۈرۈمچىگە چىقىپ، ھۈنەر ۋە تىجارەت بىلەن شۇغۇللانغان. 

1994-يىلىدىن 2002-يىلىغىچە ئۇيغۇر چانباشچىلىقى، ياپونىيە چامباشچىلىقى، تايلانت چامباشچىلىقى بويىچە مۇنتىزىم تەربىيەلەنگەن. 2003-يىلىدىن 2006-يىلىغىچە تايلانتدا ۋە شىنجاڭدا ئۆتكۈزۈلگەن مۇسابىقىلەردە ئالاھىدە نەتىجىگە ئېرىشكەن. 2012-يىلى 12-ئايدا تايلاند جۇڭگو ئىككى دۆلەت بىرىنچى دەرىجىلىك تېرىنېر ۋە رېپېرلىق كېنىشكىسىنى ئۇيغۇرلار ئارىسىدا تۇنجى بولۇپ ئالغان. چامباشچىلىق سارىيىتى ئېچىپ ھازىرغىچە 14000 غا يېقىن شاگىرت تەربىيەلەپ چىققان. 2008-يىلى تايلاند ماھارىتى ئۆگىنىش قوللانمىسىنى نەشر قىلدۇرغان. ئابدۇكېرىم ئاتامان ھازىر شىجاڭدا ۋە گۇاڭجۇ شەھىرىدە ئاتاماننىڭ تارماق كۇلۇبىنى ئېچىپ، مەملىكىتىمىزنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن كەلگەن ۋە روسىيە، تۈركىيە، قازاقىستان شۇنداقلا تۈركمەنىستاندىن كەلگەن ئوقۇغۇچىلارنى ئالاھىدە ماھارەت بىلەن تەربىيەلەۋاتىدۇ. 

ئۇ ھازىر «قۇرۇق قول ماھارەتنى ئالتە ھەپتىدە ئۆگىنىش قوللانمىسى»، «ئۇيغۇر چامباشچىلىقى» دىكى يىلتىز ماھارەتلىرى 6 قىسىم، «ئاياللار ماھارەت ئۆگىنىش قوللانمىسى»، «بالىلار چامباشچىلىقى» قاتارلىق كىتابلارنى يېزىپ پۈتكۈزگەن بولۇپ، ھازىر تەھرىرلىنىش باسقۇچىدا تۇرىۋاتىدۇ. ئۇ 2014-يىلى 12-ئايدا ئىستانبۇلدا چامباشچىلىق سارىيى ئېچىشنى پىلانلىدى.

## مەنبەلەر

كۈنتاج تورى

تۈر:كىشلەر
بەيدۇ تور كۆرگۈچ

2011-يىلى 3-ئاينىڭ 8-كۈنى، بەزى تاراتقۇلار بەيدۇ تور كۆرگۈچنىڭ شىركەت دەرىجىلىك ئىچكى تەكشۈرۈش كۆرۈنمە يۈزىنىڭ كەسمە رەسىمىنى ئېلان قىلدى، دەسلەپتە بەيدۇ تور كۆرگۈچنىڭ ئىچكى يادروسى IE نى ئىشلەتكەن، ئەمما سىرتقى كۆرۈنۈشى Chrome بىلەن ئىنتايىن ئوخشىشىپ كېتىدۇ. ئەينى ۋاقىتتىكى تونۇشتۇرۇشقا ئاساسلانغاندا، «بەيدۇ تور كۆرگۈچ Beta1.0» تۆۋەندىكىدەك ئالاھىدىلىكلەرگە ئىگە : 

1. پولىمېرلىنىش بەيدۇ سۇپىسىدا قىزىق نۇقتا قوللىنىلىۋاتىدۇ، ئابۇنىچىلار بىۋاسىتە ئۇچرىشالايدۇ 

2. قۇم ساندۇقى بىخەتەرلىك تېخنىكىسىنى قوللانغاندا، ئىشلەتكۈچىنىڭ كومپيۇتېرىنى ۋىرۇستىن ئايرىۋېتەلەيدۇ

3. بەيدۇ ئىزدەش تېخنىكىسى بىلەن يۇغۇرۇلغان ئەقلىي ئىقتىدارلىق ئادرېس ئىستونى 

4. ئاسان مەشغۇلات قىلغىلى بولىدىغان كۆرۈنمە يۈزنى لايىھەلەش 

2011-يىلى 7-ئاينىڭ 18-كۈنى، ئىچكى قىسىمدا بىر نەچچە ئاي تەكشۈرۈلگەندىن كېيىن، بەيدۇ تور كۆرگۈچ ئاخىرى ئاممىۋى تەكشۈرۈشكە باشلىدى، ئاممىۋى تەكشۈرۈش بەت يۈزى ئىخچام، مەشغۇلات ئاسان، ئەقلىي ئىقتىدارلىق ئادرېس ئىستونىدىن بىۋاسىتە ئىزدىگىلى بولىدۇ، يەنە قۇم ساندۇقى تېخنىكىسى IE قوغداش ئەندىزىسىنىڭ بىخەتەرلىك ئەندىزىسى قوشۇلۇپ، تورغا چىقىش مۇھىتىنىڭ بىخەتەرلىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. ئابۇنىچىلارنىڭ بىۋاسىتە يەتمەكچى بولغان تور بېتىنى تېپىشىغا قولايلىق يارىتىش ئۈچۈن، يەنە باش بەتتە ئىككى بەت ئايرىپ قوللىنىش تەسىس قىلىنىپ، ئابۇنىچىلارنىڭ دائىم ئىشلىتىدىغان ئىقتىدارىنى ئىشلىتىشىگە قولايلىق يارىتىلدى. 

بەيدۇ تور كۆرگۈچ يەنە Chrome نى دوراپ، «تور كۆرگۈچ خەزىنىسى» ئىقتىدارىنى ئوتتۇرىغا چىقارغان، ئىشلەتكۈچىلەر ئۇنىڭدىن پايدىلىنىپ، ئىشلەتمەكچى بولغان تور كۆرگۈچنىڭ قىستۇرما دېتالىنى تاپالايدۇ. 

2014- يىلى 11- ئايدا، بەيدۇ تور كۆرگۈچ 7.0 نى ئېلان قىلدى، بەيدۇ بۇ جۇڭگو چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ تۇنجى بولۇپ Chrome 38 رەسمىي نۇسخىدىكى تور كۆرگۈچ ئىكەنلىكىنى جاكارلىدى. 2015-يىلى 7-ئاينىڭ 29-كۈنى، Windows 10 ئېلان قىلغان كۈنى، بەيدۇ تور كۆرگۈچ مۇنبەر بېتىنى ئېلان قىلىپ، ماسلىشىشچان Microsoft Edge نىڭ ئىچكى يادروسىنى ئېلان قىلىپ، جۇڭگو چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ تۇنجى تارمىقىدىكى Edge ئىچكى يادروسىنىڭ «ئۈچ يادرولۇق تور كۆرگۈچى» بولۇپ قالدى. 2019 - يىلى 9 - ئاينىڭ 29 - كۈنى، دۇنياغا كەلگىنىگە سەككىز يىل بولغان بەيدۇ تور كۆرگۈچ PC بېتى ھاياتىنىڭ ئاخىرىغىچە مېڭىپ، مۇلازىمەتنى توختاتتى. 

ئالاقە تورى كىرىش ئېغىزى ئۇرۇشى 

### مەنبە
ئۇزدىل تورى

## مەنبەلەر
تىك توك (دوۋيىن)

**تىك توك** ياكى دوۋيىن ھازىر ئىنتايىن مودا بولغان قىسقا فىلىم ئەپ سېستىمىسى. 

## مەنبەلەر
غەيرەت ئاسىم

غەيرەت ئاسىم، 1958-يىلى خوتەن كېرىيە ناھىيەسىدە تۇغۇلغان. تولۇق كۇرۇس مەلۇماتىغا ئىگە. ئىلگىرى _ كېيىن بولۇپ، «ئىلى گېزىتى» ئىدارىسى، ئىلى قازاق ئاپتۇنۇم ئوبلاستلىق تەشۋىقات بۆلۈمى، كۇيتۇن شەھەرلىك پارتىكوم قاتارلىق ئورۇنلاردا خىزمەت قىلغان. ھازىر ئىلى ئوبلاستلىق ئەدەبىيات ـ سەنئەتچىلەر بىرلەشمىسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، باش كاتىپى، شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمىئىيىتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى، رەئىسى بولۇپ ئىشلەپ كەلمەكتە.

　　غەيرەت ئاسىم ئۇيغۇر ۋە خەنزۇ تىللىرىدا 1979-يىلىدىن باشلاپ ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىشقا باشلىغان. ھازىرغىچە ئۈچ پوۋېستلار توپلىمى، ئىككى ھېكايىلار توپلىمى ۋە «يىغلىما دوست»، «ئاخىرقى ئاقسۆئەك»، «يات كۆلەڭگىلەر»، «خام سۈت ئەمگەن بەندىلەر»، «گۈللالە»قاتارلىق سەككىز رومانى نەشر قىلىنغان. ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق «بەش بىر قۇرۇلۇش» مۇكاپاتى ۋە باشقا مەملىكەتلىك تۈرلۈك ئەدەبىيات مۇكاپاتلىرىغا ئېرىشكەن.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
مىللەتلەر ئەدەبىياتى(ژورنال)

«مىللەتلەر ئەدەبىياتى» جۇڭگو يازغۇچىلار جەمئىيىتى باشچىلىق قىلىدىغان، جۇڭگو يازغۇچىلار نەشرىيات گۇرۇھى چىقىرىدىغان دۆلەت ئىچىدىكى بىردىنبىر دۆلەت دەرىجىلىك ئاز سانلىق مىللەتلەر ئەدەبىياتى قوش ئايلىق ژۇرنىلىدۇر. ژۇرنالنىڭ خەنزۇچە نەشرى 1981-يىلى چىقىشقا باشلىغان. 2009-يىلى، جۇمھۇرىيەت قۇرۇلغانلىقىنىڭ 60 يىللىقىدا، «مىللەتلەر ئەدەبىياتى»نىڭ موڭغۇلچە، زاڭزۇچە، ئۇيغۇرچە نەشرىنى چىقىرىشقا باشلىغان. ئەينى ۋاقىتتىكى گوۋۇيۈەن زۇڭلىسى ۋېن جياباۋ ژۇرنالغا: «مىللەتلەر ئەدەبىياتىنى ياخشى ئىشلەپ، مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى ۋە تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرەيلى» دەپ بېغىشلىما يېزىپ بەرگەن.

موڭغۇلچە، زاڭزۇچە ۋە ئۇيغۇرچە ئۈچ تىلدىكى «مىللەتلەر ئەدەبىياتى» چىقىشقا باشلىغاندىن بۇيان، ئۆزىنىڭ ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرىنى يۆلەش ۋە يېتىشتۈرۈش، ئاز سانلىق مىللەتلەر ئەدەبىياتىنى گۈللەندۈرۈش، مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى ۋە تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈشتەك باش مەقسىتىدە باشتىن-ئاخىر چىڭ تۇرۇپ، ئايرىم-ئايرىم ھالدا 62 سان چىقىرىپ، 700 پارچىدىن ئارتۇق تەرجىمە ئەسەرنى ئېلان قىلدى. بۇ ئەسەرلەر لاۋ شې، ۋاڭ زېڭچى، تيې نىڭ، مو يەن، ۋاڭ مېڭ، مالچىنخۇ، جىدىماجيا، ما شىتۇ، يې مېي، ئالەي، يې گۇاڭچىن قاتارلىق دۆلەت ئىچىدىكى 700 نەچچە يازغۇچىنىڭ مۇنەۋۋەر ئەسەرلىرىنى، شۇنىڭدەك ھېمىڭۋاي، پابلو نېرۇدا، ئورخان پامۇك، ف. مىسترال، تاگۇر، رومىن روللان قاتارلىق ئون نەچچە داڭلىق چەتئەل يازغۇچىلىرىنىڭ ئېسىل ئەسەرلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ژۇرنالنىڭ موڭغۇلچىسىدا 180 نەچچە پارچە ئەسەر ئېلان قىلىندى، 200دىن ئارتۇق تەرجىمان تەرجىمە خىزمىتىگە قاتناشتى؛ زاڭزۇچىسىدا 160 نەچچە پارچە ئەسەر ئېلان قىلىندى، 140تىن ئارتۇق تەرجىمان تەرجىمە خىزمىتىگە قاتناشتى؛ ئۇيغۇرچىسىدا 140 نەچچە پارچە ئەسەر ئېلان قىلىندى، 160تىن ئارتۇق تەرجىمان تەرجىمە خىزمىتىگە قاتناشتى. ژۇرنال دۆلەت ئىچى-سىرتىدىكى ئەدەبىيات جەۋھەرلىرىنىڭ ھەقىقىي توپلانغان ماكانىغا ئايلىنىپ، ئاز سانلىق مىللەت ئوقۇرمەنلىرىنى جۇڭگو ئەدەبىياتىنىڭ نۆۋەتتىكى ئەڭ يېڭى قىياپىتىدىن دەل ۋاقتىدا خەۋەردار قىلىپ، ئۇلارنى زامانىمىزدىكى جۇڭگو ئەدەبىياتىنىڭ گۈللىنىشى ۋە تەرەققىياتىدىن تەڭ بەھىرلەندۈرۈپ، ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچى-ئوقۇرمەنلىرى ئارىسىدا كەڭ تەسىر قوزغىدى.

## مەنبەلەر

مەركىزى رادئيو ئىستانسى https://web.archive.org/web/20191019003014/http://www.uycnr.com/zdgz2019/201910/t20191017_1367048.html
چىغناق-تاغاق يېزىقى

thumb|دۆلەت مۇزىيدىكى چىغناق -تارغاق يېزىقى بۇيۇمى
1899-يىلى چىغناق -تاغاق يېزىقىنىڭ بايقىلىشى جۇڭخۇا مەدەنىيىتى ھەتتا ئىنسانىيەت مەدەنىيىتى تەرەققىياتى تارىخىدىكى چوڭ ئىش . چىغناق - تاغاق يېزىقى خەنزۇچە خەتنىڭ مەنبەسى، مىڭ يىللىق جۇڭخۇا مەدەنىيىتىنىڭ بەلگىسى بولۇپ، يۈكسەك سىمۋوللۇق ئەھمىيەتكە ئىگە . چىغناق-تاغاق يېزىقى دۇنيادىكى تۆت چوڭ قەدىمكى يېزىقنىڭ بىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن دۇنيانىڭ مەدەنىيلىك مۇساپىسىنى ئىلگىرى سۈرۈشكە غايەت زور تۆھپە قوشۇپ، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ پەن مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ «دۇنيا خاتىرىسى تىزىملىكى»گە مۇۋەپپەقىيەتلىك تاللاندى.

### نامى-ئاتىلىشى
خەنچە: 甲骨文

ئېنگىلىزچە: Oracle bone script

ئۇيغۇرچە: چىغناق-تاغاق يېزىغى

## مەنبەلەر

تۈر:يېزىقلار
تۈر:جۇڭگو تارىخى
تۈر:قەدىمىي يېزىقلار
تۈر:ئۆلگەن يېزىقلار
كويىن بېيىس(تەڭگە بازىسى)

thumb|كويىن بېيىس لوگوسى (تەڭگە بازىسى لوگوسى)
كويىن بېيىس (ئېنگلىزچە: Coinbase) شىفىرلىق پۇل (دىگىتال پۇل دەپمۇ ئاتىلىدۇ) ئېلىپ ساتىدىغان ئاكسىيە بازىرى. بۇ شىركەتنىڭ باش شىتابى ئامىرىكا سان-فىرانسىسكودا. 

thumb|شىفىرلىق پۇل ئەۋەتىش سېخىمىسى
## مەنبەلەر
قاناتلانغان ناخشا ساداسى

ئابدۇكېرىم ئابلىز رېژىسسورلۇق قىلغان ناخشا-ئۇسسۇللۇق فىلىم «قاناتلانغان ناخشا ساداسى» فىلىمنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى تەشكىللەپ پىلانلىغان، تەڭرىتاغ كىنو ئىستۇدىيەسى سۈرەتكە ئېلىپ ئىشلىگەن. 2021-يىلى 3-ئاينىڭ 28-كۈنى پۈتۈن جوڭگو مىقياسىدا قويۇلۇشقا باشلىغان. بۇ فىلىم لا لا لەند ناملىق فىلىمدىن ئىلھاملىنىپ ئىشلەنگەن. سۈرەتكە ئېلىش گۇرۇپپىسى 10 مىڭ كىلومېتىردىن ئارتۇق مۇساپىنى بېسىپ كۆرۈنۈش ئېلىش ئارقىلىق، شىنجاڭنىڭ رەڭدار مەدەنىيىتى ۋە ئۆرپ-ئادەتلىرىنى ئەكس ئەتتۈرۈپ بەرگەن. كىنودا سەككىز مەيدان ناخشا-ئۇسسۇل بولۇپ، تۆت بۆلەك چوڭ تىپتىكى ناخشا-ئۇسسۇل، ئىككى بۆلەك مۇزىكىلىق تىياتىر بار. كىنودا ئوخشىمىغان مىللەتتىكى ياش مۇزىكانتلار مۇزىكا ئىجادىيىتىدىكى «يۇقىرى پەللە» ئۈستىدە ئىزدىنىپ، قىزغىن تۇرمۇشقا ئاتلىنىپ، مىللىي مەدەنىيەت تۇپرىقىدا يىلتىز تارتىپ، ئەڭ ئاخىرىدا مۇزىكا ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ.  

### ھەققىدە
پىلانلىغان ئورۇن: شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى 

ئىشلىگۈچى ئورۇن: تەڭرىتاغ كىنو ئىستودىيەسى 

باش رېژىسور: گاۋ خۇاڭگاڭ (ئىستودىيە باشلىقى) 

باش فىلىم ئىشلىگۈچى: ئابدۇكېرىم ئابلىز 

سېنارىست: لى مۇشى، گاۋ چى 

ئاساسلىق رولچىلا: شيا ۋاڭ، جاڭ يىڭبىڭ، ئۈمىد، جياڭ يىخاۋ (ئايكېن) 

مېھمان رول: نىغمەت راخمان 

### مەزمۇنى
بۇ فىلىمدا شىنجاڭدىكى ئۈچ ياش مۇزىكانتنىڭ مۇزىكا غايىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش جەريانىدىكى ئىزدىنىش ھېكايىسى بايان قىلىنغان. فىلىمدە ئۇلار تەڭرىتاغنىڭ جەنۇب ۋە شىمالىنى كېزىپ، ھەر مىللەت خەلقىنىڭ مول ئۇسسۇل-مۇزىكا بايلىقى ھەمدە قىزغىن تۇرمۇشىدىن ئىجادىيەت ئىلھامى ۋە خام ماتېرىيال ئېلىپ، ئەڭ ئاخىرىدا ئۆزلىرىنىڭ مۇزىكا ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدىغان تەسىرلىك ھېكايىلىرى تەسۋىرلەنگەن. بۇ فىلىم ئىجاد قىلىش، سۈرەتكە ئېلىش جەريانىدا، ۋاقىت قىس، ۋەزىپە ئېغىر بولۇپ، قوزغالغاندىن تارتىپ ئېتىلغىچە بولغان قىسقىغىنا ئۈچ ئايدا، شىنجاڭنىڭ غەربىي شىمال بۇرجىكىدىكى چۆچەكتىن جەنۇبقا يۈرۈش قىلىپ، يول بويى سۈرەتكە ئېلىپ، ئاخىرىدا شىنجاڭنىڭ غەربىي جەنۇب بۇرجىكىدىكى پامىر ئېگىزلىكىگە يېتىپ بارغان، يەنە ئايلىنىپ جەڭ قىلىپ، شىنجاڭنىڭ شەرقىي قىسمىغا بارغان، سەككىز ۋىلايەت، ئوبلاستتىن ئۆتۈپ، 10 مىڭ كىلومېتىردىن ئارتۇق يول ماڭغان، پەقەت چوڭ تىپتىكى كۆچۈش ۋاقتىلا 16 قېتىمغا يەتكەن. توققۇز مىللەتتىن تەركىب تاپقان سۈرەتكە ئېلىش ئىجادىيەت ئەترىتى نۇرغۇن قىيىنچىلىقلارنى يېڭىپ، كېچىنى كۈندۈزگە ئۇلاپ جاپاغا چىداپ كۈرەش قىلىپ، بىر نىيەتتە ئىتتىپاقلىشىپ، ئارزۇغا ئىنتىلىش بىلەن بىللە، گۈزەل مەنزىرە ۋە ئادىمىيەت ئۆرپ ـ ئادىتىنى ئەۋج ئالدۇرۇپ، ئەڭ ئاخىرىدا ئىجادىيەت ۋەزىپىسىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملىدى.

### باش تېما
« جۇڭگو ئارزۇسى» ۋە« روھقا ۋارىسلىق قىلىش» تىن ئىبارەت ئىككى قاتلامنى چىڭ تۇتۇش ئارقىلىق، ھازىرقى زامان ياشلىرىنىڭ مۇزىكا قوغلىشىش ئارزۇسىنى ئەۋلادمۇ-ئەۋلاد« چېگرانى ساقلاپ، ۋەتەننى قوغداش» ، « خالىس تۆھپە قوشۇش» روھى

### مەنبە

# تور دۇنياسى
## مەنبەلەر
جوكېر

thumb|جوكېرنىڭ تام سىزمىسى
د س نىڭ يېڭىدىن ئىشلەنگەن كارتون رەسىمدىن ئۆزگەرتىلگەن كىنوسى «جوكېر» 2019-يىلى 11-ئاينىڭ 4-كۈنى شىمالىي ئامېرىكىدا قويۇلىدى.  بۇ كىنودا جوكېرنىڭ مۇستەقىل ھېكايىسى سۆزلىنىدۇ، جوكېرنىڭ قانداق قىلىپ جىنايەت يولىغا قەدەم قويغانلىقى، ھاياتتىن قانچىلىك ئۈمىدسىزلەنگەنلىكى كۆرسىتىپ بېرىلىدۇ.

## مەنبەلەر
شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى

شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى 2016-يىلى 2-ئايدا قۇرۇلغان، شىنجاڭ ھەمدەم ئېلىكتىرون پەن-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى Android يان تېلېفون، iPhone يان تېلېفون، تاختا كومپيۇتېر، كومپيۇتېر، ئەقلىي تېلېۋىزور قاتارلىق ئەقلىي ئۈسكۈنىلەردە تەڭلا ئىشلەيدىغان سۇپىلارنى تەتقىق قىلىپ قۇرۇش، Android ،iOS، مەشغۇلات سىستېمىسىدىكى ھەرخىل كۆچمە ئۈسكۈنىلەر ( يانفون، تاختا كومپيۇتېر) گە كۆپ تىللىق ئەپلەرنى تەتقىق قىلىپ ئېچىش، كۆپ تىللىق كومپيۇتېر يۇمشاق دېتاللىرى ۋە ئۇچۇر باشقۇرۇش سىستېمىلىرىنى تەتقىق قىلىپ ئېچىشنى ئاساس، ھەر قايسى كەسپىي ئورۇنلارنى ئۇچۇرلاشتۇرۇش لايىھەسى، تېخنىكا ۋە مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلەش ھەم ئۇلارنىڭ ئېھتىياجىغا ئاساسەن باشقۇرۇش سىستېمىسى تۈزۈپ بېرىشنى بىر گەۋدە قىلغان يۇقىرى تېخنىكىلىق كەسپىي كارخانا.

مەنزىل: ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونى ئازاتلىق جەنۇبىي يولى 358-نومۇر جىلى ئاستانە 1-كورپۇس 13-قەۋەت 1306-ئىشخانا

ئورگان تورى: http://www.hamdam.biz/
## مەنبەلەر
بايىنغولىن ئەلىگ مەدەنىيەت تارقىتىش چەكلىك شىركىتى

بايىنغولىن ئەلىگ مەدەنىيەت تارقىتىش چەكلىك شىركىتى دىيارىمىزدىكى سەرخىل ياشلارنىڭ ئۆز-ئارا ھەمكارلىشى ئاساسىدا 2015-يىلى 1-ئاينىڭ 27-كۈنى بايىنغولىن ئوبلاستلىق سودا سانائەتنى مەمۇرىي باشقۇرۇش ئىدارىسى ۋە مۇناسىۋەتلىك ئورۇنلارنىڭ تەكشۈرۈپ تەستىقلىشى ئارقىلىق قۇرۇلغان.

شىركىتىمىز قۇرۇلغاندىن بۇيان دىيارىمىزنىڭ مەدەنىيەت ساھەسىدە ئىزچىل ئىزدىنىپ سەمىمىيەت ۋە راستچىللىقنى ئالدىنقى شەرت قىلغان ئاساستا، ئۆزگىچە لايىھە ، ئىلغار تېخنىكا ، ئەلا مۇلازىمەتلەر بىلەن شىركەت ، كارخانا ، ئىدارە ، ئورگان ۋە شەخسلەرنىڭ ئېھتىياجىغا ماس كېلىدىغان كۆپ خىل مۇلازىمەت تۈرلىرىنى تەسىس قىلدى، شۇنداقلا ھەرقايسى كەسىپ تۈرلىرىنى كەسىپلەشكەن ، مۇنتىزىملاشقان سىستېمىلاشقان باشقۇرۇش تۈزۈلمىسى ئارقىلىق باشقۇرۇپ >نى ئۆزىگە قىبلىنامە قىلغان.

شىركىتىمىز يېقىندا خېرىدارلارنىڭ بىرلا ئورۇندا ، بىر يول بىلەن ئەڭ تېز ، ئەڭ قولايلىق ، ئەڭ ئەرزان ، ئەڭ سۈپەتلىك مۇلازىمەت تۈرلىرى بىلەن بەھرىمەن بولۇشى ئۈچۈن 50 نەچچە كارخانا،شىركەت، يەككە تىجارەت ئورۇنلىرى بىلەن ھەمكارلىق مۇناسىۋىتى ئورناتتى. شۇنداقلا دىيارىمىزنىڭ ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي تەرەققىياتى ئۈچۈن داۋاملىق ئىزدەنمەكتە.

شىركىتىمىزدە پىلان تۈزىگۈچى، پىروگراممېر، تېخنىك ۋە مۇلازىملارنىڭ خىزمەت ۋەزىپىسى ئېنىق ئايرىلغان بولۇپ، كەسپىي خادىملار شىركىتىمىزدىكى خىزمەتچىلەر ئومۇمىي سانىنىڭ %90 ىنى ئىگىلەيدۇ. شىركىتىمىز تىپىك ئۇچۇر پەن-تېخنىكا شىركىتى.

شىركىتىمىزدىكى خادىملار ئىچىدە تولۇق كۇرس 15 نەپەر، مەخسۇس كۇرس بىر نەپەر؛ دۆلەتلىك كومپيۇتېر دەرىجە ئىمتىھانىدا 4-دەرىجىگە ئېرىشكەنلەر بىر نەپەر، 3-دەرىجىگە ئېرىشكەنلەر 5 نەپەر، 2-دەرىجىگە ئېرىشكەنلەر 5 نەپەر. كەسپىي خادىملىرىنىڭ ھەممىسى نۇقتىلىق ئالىي مەكتەپلەرنىڭ IT غا مۇناسىۋەتلىك كەسىپلىرىنى پۈتتۈرگەن، ئۆز كەسىپىدە مۇئەييەن ئەمەلىي نەتىجە قازانغان خادىملار.

ئۇلار ئىجادىي تەپەككۇرغا، شۇنداقلا مول خىزمەت تەجرىبىسىگە، سېھرىي كۈچكە تولغان يېڭىلىق يارىتىش ۋە ئۆزىنى بېغىشلاش روھىغا ئىگە.

خادىملىرىمىز خېرىدارلارنىڭ تەلىپى بويىچە، پىلان بىلەن لايىھەنى مۇكەممەل بىرلەشتۈرۈپ، يۇمشاق دېتالنى باشقىلاردىن پەرقلىق قىلىپ، ئىجادىي ئىشلەپ چىقىدۇ.

شىركىتىمىز كۆپ يىللىق ئەمەلىي تەجرىبىگە ئىگە پىروگراممېرلار قوشۇنىغا ئىگە. بۇ خادىملار VS , swift , Objective-C , C/C#/C++ , Java/Android , .NET , ASP , PHP , JSP , CSS , JS قاتارلىق پىروگرامما تۈزۈش تىللىرى ۋە قۇرۇلمىسىغا ناھايىتى پىششىق. يەنە كېلىپ بۇ خادىملار پەقەت پىروگرامما ئاساسىغا ئىگە بولۇپلا قالماستىن، بەلكى يۇمشاق دېتال بىلەن قاتتىق دېتال مۇناسىۋەتلىرىنى بىر تەرەپ قىلىشتىمۇ مۇكەممەل تېخنىكىغا ئىگە. شۇ سەۋەبتىن بىز شىركەت ۋە ئىدارە-ئورۇنلارنىڭ چوڭ تۈرلىرىنى بىمالال ئۈستىمىزگە ئېلىپ، غەلىبىلىك تاماملاپ كېلىۋاتىمىز.

## مەنبەلەر

# ئۇزىدل تورى