دۇفۇ شېئىرلىرىدىن

**دۇفۇ شېئىرلىرىدىن**

**ئابدۇكېرىم خوجا تەرجىمىسى**

## '''تەنھا تۇرغاندا'''
ئۇچسا سار كۆك قەرىدە پەرۋاز ئۇرۇپ،

سۇدا لەيلەك قۇش ئۈزەر بىر جۈپ بولۇپ؛

شۇڭغۇسا سار ئالىمەن دەپ پەنجىگە،

قېلىشى مۇمكىنمۇ قۇشنىڭ قۇتۇلۇپ؟

ئۆمۈچۈك توقۇيدۇ تور چىمەن ئارا،

چۈشسە شەبنەم كېتىدۇ ئۇ بۇزۇلۇپ.

تەقدىرى ئاللاھنىڭ سىرى شۇنداق ئىكەن،

قىسمىتىدىن چۆچۈدۈم تەنھا تۇرۇپ.

## '''باھار زوقى'''
كەتتى تەخت قولدىن، دىيار قالدى يەنە،

بۈككىدە باستى شەھەرنى گۈل-گىياھ.

ھۆسنى گۈلنىڭ بۇزدى كۆڭلۈمنى ئەجەب،

قۇش ناۋاسى ئەيلىدى دىلنى يارا.

جەڭ ئوتى ياندى ئۇدا ئۈچ ئايغىچە،

كەلدى مىڭ تىللاغا خەت ياردىن گويا.

سانچىغۇچ تۇرماس بولۇپ قالدى تۈزۈك،

ئاق چېچىم شالاڭلىشىپ بارا-بارا.

## '''باھاردا لى بەينى ئەسلەپ'''
نەزمىدە لى بەيگە تەڭ كەلمەس جاھان،

پىكرى يۈكسەك ئۆزگىدىن ھېسسىي راۋان.

تىلى سۇشىندىن گۈزەل ھەم ساپ ئۇنىڭ،

ئۇسلۇبى باۋجاۋنى يەڭگەي ھەرقاچان.

كەلدى ۋۇيبېيغا باھار، گۇگۇمدا مەن—

باقىمەن دەرياسېرى مەشرىق تامان.

جەم بولۇپ قايتا شېئىرىيەت بابىدا—

مۇڭدىشارمىز مەي-شاراب ئىچكەچ قاچان؟

## '''تەنھا شاراب ئىچكەندىن كېيىن'''
شام چېچەكلىسە نېمەمدىن خۇش بولاي،

مەي بولۇپ قالدى ماڭا يار- ئۈلپىتىم.

نەزمە پۈتسەم پىر بېرۇر ماڭا مەدەت،

كەيپ ئىلەن ئۆتتى مۇساپىرلىق كۈنۈم.

كەتمىسە كۆزدىن نېرى ھېچ جەڭ-جېدەل،

كى ئاسايىشتا ياشايمۇ بىر ئۆزۈم؛

زەررىچە ئەمەلگە باغلاندىم، دەرىخ،

چۈشتى باش ئەل ئالدىدا، كۆيدى يۈزۈم!

## '''مېھمان كەلدى'''
ئالدى-كەينىدە ئۆيۈمنىڭ ئاقىدۇ سۇلار تولۇپ،

كېلىدۇ باھاردا قۇشلار ھەر كۈنى پەرۋاز ئۇرۇپ.

قويمىغانتىم سۈپۈرۈپ مېھمان كېلەر دەپ يولنىمۇ،

سىز ئۈچۈن ئېچىلدى كەپەم ئىشىكى تۇنجى بولۇپ.

غورىگۈل پەتنۇس قويۇلدى بەك يىراق بولغاچ بازار،

قول ئۈزۈك بولغاچقا مەيمۇ قاپتۇ كوزامدا قۇرۇپ.

مەن بىلەن ئۈلپەتلىشىشنى كۆڭلىڭىز تارتسا ئەگەر،

چاقىراي قوشنامنى شاراب ئىچكىلى تەڭ ئولتۇرۇپ.

## '''ئېگىزگە چىققاندا'''
قىلار نالە، كۆرۈڭ، مايمۇن شامال سوققاچ بۇ كۈز ئەدەپ،

سۈزۈلدى سۇ، ئاقاردى قۇم، بېلىقچى قۇش ئۇچار لەپ-لەپ.

پايانى يوق دەرەخزاردىن تۆكۈلدى بارچە ياپراقلار،

تىنىمسىز شۇ ئەزىم چاڭجياڭ ئاقار ھەيۋەتتە ئۆركەشلەپ.

بۇ غەمكىن كۈز ئارا كەلدىم مۇساپىر بوپ يىراقلاردىن،

تېنىم بىمار، ئۆزۈم تەنھا، كېلەرمەن تىك-ئېگىز ئۆرلەپ.

مۇشەققەت دەستىدىن كەتتى چېكەمنى قار-قىرو قاپلاپ،

ئىسىت، قالدىم شارابتىنمۇ، يۈرەي ئەمدى قايان تېنەپ؟

## '''يۈرمىگىن خۇدۈكلىنىپ'''
ھېچنېمە يارىتالمىدىم ئالەمگە ئەركەك تۆرۈلۈپ،

قالدى لىڭشىپ چىشلىرىم، ئاق چاچقا باشىم كۆمۈلۈپ.

چۈشتى ئەسكە ئوردىغا «ئەردەم-ئەدەپ» سۇنغانلىقىم،

شۇل كۈنى ھەيرانمەن، كەتتىم شەرەپكە چۆمۈلۈپ؛

مىرزىخانە ئىچىدە قەغەزدە ئويناتسام قەلەم،

ئۆلىمالار كۆرگىلى كىرگەن سارايغا تۈرۈلۈپ.

ئاشۇ چاغ پەرۋاز قىلاتتىم شېئىرىيەت گۈلزارىدا،

ئەمدى ھەيدەلدىم دالاغا كۆرمىگەن كۈننى كۆرۈپ.

نەۋجۇۋانلارغا زاۋالىمدا ئەقىدە ئەيلىسەم،

يۈرگۈدەك ئالدىمدا خوپ دەپ، ئەمما كەينىمدە كۈلۈپ.

بەس، بۇ ئەپسانە جاھان دۆلەتمىنى رەھمەت ساڭا،

تالىشىپ مەندىن تاپاۋەت يۈرمىگىن خۇدۈكلىنىپ.

## '''باھار كېچىسىدىكى خاسىيەتلىك يامغۇر'''
نەۋباھارنىڭ خاسىيەتلىك يامغۇرى،

تەبىئەت رايىنى خوپ بىلگەن چېغى.

سىم-سىم ئارىلاپ تۈن بويى تىنماي يېغىپ،

بارچە شەيئى باغرىنى نەم ئەيلىدى.

قاپقارا تۈن ئىلكىدەدۇر يول تامام،

كۆرۈنەر قېيىقتا يالغۇز شام نۇرى.

ئاتتى تاڭ، زەپمۇ قىزاردى ھۈپپىدە،

شەھرى جىنگۇەننىڭ جىمىكى گۈللىرى.

## '''چاڭسۈن كەنتى توغرىسىدا ئۈچ شېئىر'''
**1**

قىلۋە ياققا بارىدۇ كۈنمۇ پېتىپ،

يەرگە بۇلۇت ئارىسىدىن نۇر چېچىپ.

قىلدى سېغىزخان خەۋەر قوۋۇق بېشىدا،

كەلدى مېھمان، دەپ، ئۇزاق جاپا چېكىپ.

قالدى يىغلاپ ئۆي ئىچىم ھەيران بولۇپ،

ھەم تىرىك يانغانلىقىمدىن داڭ قېتىپ.

قىلدى سەرسان بىزنى بۇ ئەنسىز جاھان،

شۈكرى، ياندىم ئولجىغا جاننى ئېلىپ.

كوچا-كويغا چىقتى قولۇم-قوشنىلار،

ھەسرىتىگە پايلىماي كۆز ياش قىلىپ.

ئولتۇرۇشتۇق تۈن بويى بۇ چۈشمۇ دەپ،

شام تۈۋىدە يار بىلەن كۆپ مۇڭدىشىپ.

**2**

قىستىدى تۇرمۇش مېنى قېرىغاندا ھەم،

كەتمىدى يانساممۇ ئۆيگە غۇسسە-غەم.

قۇچىقىمدىن چۈشمىدى زادى بالام،

كەتمە ئاتا ئەمدى، دەپ ئۇ، دەممۇ-دەم.

كۆل بويىغا باشتا سالغانتىم جىرىم،

سايىدارمەن كەلسە ياز، دەپ، ئەسلىسەم.

تۆكۈلۈپ شامالدا ئۇچقان شۇ خازان،

قوزغىدى قەلبىمدە بۈگۈن دەرد-ئەلەم!

يىغىلىپمۇ بوپتۇ ئاشلىق ئاڭلىسام،

پۇرىدى بۇرنۇمغا گويا مەي شۇ دەم.

بولسىلا شاراب بۈگۈن غىق تويغۇدەك،

ئۆمرۈم ئۆتەتتى خۇشال دىلمۇ جەم.

**3**

كىيدى بېشىغا تۇخۇلار ھويلىنى،

سالدى غوۋغا بىر-بىرىنى چوقىلاپ؛

قوندىقىغا چىقىرىپ تۇرغاندا مەن،

ئىشىكىمنى قاقتى مېھمان ۋارقىراپ.

ئاقساقالدىن تۆت-بەشى كەلدى كىرىپ،

كەپتۇ دەپ مېنى سەپەردىن ھال سوراپ.

ھەربىرىنىڭ قولىدا بار سوۋغىسى،

كوزىسىدىن قويدى جامغا مەي-شاراب.

دېدى: «ئەرلەر جەڭگە ماڭغاچ توختىماي،

قالدى ئېتىزلار ئېكىنسىز چۆلسىراپ.

دېمىگىن مەي سۈپىتى ناچار ئىكەن،

بارى مۇشۇ، ئازنى كۆپكە قىل تاۋاپ».

كۈن ئېغىر، ھىممەت ئۇلۇغ بولغاچ ماڭا،

ئۇيۇلۇپ قالدىم شۇ چاغ يەرگە قاراپ.

ناخشا ئېيتسام ئاھ ئۇرۇپ پەرياد چېكىپ،

ئاقتى دوستلار كۆزىدىن ياش تامچىلاپ.

## '''لەشكىرىي يۈرۈش توغرىسىدا نەزمە'''
ھارۋىلار گۈلدۈرلىشىپ، ئاتلار چېپىپ كەلدى بۇيان،

سەپ تۈزۈپ سەپەرچىلەر يان-بېلىگە باغلاپ كامان.

ئۇزىتىپ كەلدى ئاتا-ئانا، كېلىن ماڭغانلىنى،

ئالدى شيەنياڭ كۆۋرۈكىنى قوينىغا چاڭ ۋە تۇمان.

ئېسىلىپ بىر-بىرىگە يولنى توسۇپ ئاچتى ھازا،

يىغا-زارغا پايلىماي سىلكىندى يەرۇ-ئاسمان.

نېمە ئىش، دەپ سورىدى يولۇچىلار سەپەرچىدىن،

جەڭگە ماڭدۇق، دەپ جاۋاب بەردى بىراۋ سۈرۈپ زۇۋان.

دېدى: ئون بەش ياشتا خۇاڭخې جېڭىگە بارغانىدىم،

كەپتىمەن قىرىققىچە چېرىك بولۇپ، گاھى دېھقان.

جەڭگە—چىرىكلىككە تۇتۇلۇپ بارغىنىمدا ياش ئىدىم،

يانغىمدا ياقا يۇرتتىن بولدى ساچىم قارسىمان.

ياقا يۇرت بوسۇغىسىدا ئاقتى قان دېڭىز بولۇپ،

شۇندىمۇ نەپسى تاقىلداپ تويمىدى زېمىنغا خان.

ئاڭلىغىن، تاغ شەرقىدە يۈزلەپ ۋىلايەت، ناھىيە،

چۆللىشىپ كەتتى تامام، مىڭلاپ يېزا بولدى خازان.

ئىشلىدى قاۋۇل ئاياللار يەر تېرىپ، ساپان يۈلەپ،

بەرمىدى ئاخىر كېلىپ يەرۇ زېمىن بىر تالمۇ دان.

تۇتتى چىنچۈەنلىكنى تىنماي جەڭگە بەرداش يۇرت بۇ دەپ،

ئىت-ئېشەك ئورنىدا ھەيدەلدۇق يېغىغا ھەر زامان.

دېدى بىراۋ: ھالىمىزنى قالدىڭىز سوراپ بېگىم،

دەردىمىزنى دادخاھلار بارمىدۇ ئاڭلايدىغان؟

باشقىنى دېمەي تۇراي، بۇ يىل مانا قىش كەلگىچە،

جەڭگە كەتكەنلەر تېخى يانماي تۇرۇپلا يۇرت سايان؛

بىزنى قىستاپ كەلدى شەنگەن يامۇلىدىن غەللە دەپ،

بۇ سېلىقنى نەق تۆلەشكە ئەمدى بارغاي ئەل قايان؟

بەلكى ئوغۇل تاپقۇچە، قىز تاپ، دېگەن سۆز راست ئىكەن،

بولمىسا دەردۇ ئەلەمدە بولمىغاي باشىڭ ئامان؛

قىز كېتەر يەتسە بويىغا ياقىغا ياتلىق بولۇپ،

قالىدىكەن ئەر-يىگىت يانتاق تۈۋىن ئەيلەپ ماكان.

ئاشۇ كۆكنۇر بويىغا ئەگەر نەزەر سالغاندا سىز،

چېلىقار ئەسىر بويى تۇپراقتا ياتقان ئۇستىخان.

شىر-شىر ئەيلەپ ياغسا يامغۇر ئاندا ھاۋا بۇزۇلۇپ،

بىگۇناھ ئۆلگەنلىنى يىغلايدۇ دەڭ، تارتىپ پىغان!

## '''يەتتە ناخشا'''
— بۇ شېئىرلار چەنيۈەن يىلىنىڭ ئوتتۇرىلىرى تۇڭگۇ  ناھىيەسىدە مۇساپىر بولۇپ يۈرگەن چاغلىرىمدا يېزىلغان.

**1**

بىر مۇساپىرمەنكى، قويدۇم دەپ «زىمى» ئەدەبىي لەقەم،

پاخپىيىپ ئاق چاچلىرىم قۇلاققىچە چۈشتى شۇ دەم.

يېگىنىم مايمۇن كەبى ھەر كۈندە توشقان بۆرىكى[1]،

تاغقا قىش كەلسە، زاۋال چۈشسە چۈشەر باشىمغا غەم.

نەخەۋەر يوق ئەھلى يۇرتتىن، نەكى يۇرتقا يولمۇ يوق،

پۇت – قولۇم قالدى قېتىپ سوقتا گويا ئۈزۈلدى دەم.

ۋادەرىخ، تۇنجى ناخشام تولدى چەكسىز مۇڭ بىلەن،

سوقتى شىۋىرغانمۇ دەردلىك مەن ئۈچۈن تارتىپ ئەلەم.

**2**

ئوتىغۇچ، ھەي ئوتىغۇچ سېپىڭ سېنىڭدۇر ئاق تېرەك،

بار تاۋاباتىم ئۈچۈن بىر سەن ئىدىڭ يارۇ يۆلەك.

تېخى بىخ ئۇرمايلا دانمۇ كەتتى تاغنى قار بېسىپ،

ئاشمىدى تىزدىن چاپان، ياپالمىدى ئەتنى ئېتەك.

سەن بىلەن قايتقاندا بوش قول مەن ئېتىزدىن ئۆي تامان،

ئاھۇ – زاردىن ئۆزگە ھېچ يوقتى ھاياتلىقتىن دېرەك.

ۋادەرىخ، ئىككىنچى ناخشام ياڭرىغاندا ئەمدىلا،

مەن ئۈچۈن قوشنام پىغان چەكتى، ئېزىلدى بۇ يۈرەك.

**3**

ئەي ئۇكام، جانىم ئۇكام مەندىن نېرى كەتتىڭ يىراق،

ئۈچىمىز تەڭلا قۇرۇپ قاقشال بولۇپ قالدۇق بىراق.

تىرىك ئايرىلدۇق پەلەك ھەر يانغا بىزنى تاشلىدى،

يول كېسىلدى جەڭ تۈپەيلى، ئۆرتىدى دىلنى پىراق.

تۇرنىلار ئۇچسا شەرققە چۈشسە شۇم قۇش كەينىگە،

ئۇشبۇ ھالەتتە يېنىڭغا مەن ئاسان بارايمۇ ساق؟

ۋادەرىخ، ئۈچىنچى ناخشام ئۈچ نۆۋەتلا تارتتى ئۇھ،

سەن كېلىپ نەدىن تاپارسەن ئۇستىخانىمنى بىراق؟

**4**

بار مېنىڭ سىڭلىممۇ جۇڭلى شەھىرىنى ماكانلىغان،

ئۆتتى كۈيۆسى جاھاندىن بالىلىرى قالدى نادان.

ئارىدا خۇەيخې تۇرادۇر تولغۇنۇپ ھەژدار كەبى،

ئۆتتى ئون يىل، بىلمىدىم، دىدارلىشارمىزكىن قاچان؟

كەلسىمۇ بارغۇم قېيىقتا ئوق كۆزىدىن قورقىمەن،

چۈنكى، جەنۇبنى تامام جەڭ بايرىقى زىچ قاپلىغان.

ۋادەرىخ، تۆتىنچى ناخشام ياڭرىغاندا ھەر تەرەپ،

تاڭدا – ئورمانلىقتا مايمۇن مەن ئۈچۈن چەكتى پىغان.

**5**

بۇندا تاغلار شامىلى كۆپ،  سۈيى ئاقار ئالدىراپ،

توختىماس كۈز يامغۇرى قاقشال دەرەخنى قامچىلاپ.

كونا، قورايلىق شەھەرنى چۆگىلەپ كەتمەس بۇلۇت،

يۈرسە سېرىق تۈلكە ئۆرە، ئېقى يۈرەر قاتىراپ.

نە ئۈچۈن قالغاندىمەن بۇ كەمبەغەل سايدا تۇرۇپ،

كېتىمەن تۈندە تۇرۇپ ئويلاپ بۇنى ئۇيقۇسىراپ.

ۋادەرىخ، بەشىنچى ناخشام ئېيتسام – ئېيتسام تۈگىمەس،

بەلكى ئۆلگەندە كېتەرىم بار چېغى يۇرتقا قاراپ.

**6**

ئا – تۆۋەن تاغ باغرىدا – كۆلچەكتە ھەژدار تۇرغىدەك،

ھەم ئېلىپ قوينىغا كۆلنى بۈك – باراقسان تال – تېرەك.

كى خازان پەسلىدە ھەژدار ئۇيقۇغا كەتكەن كۈنى،

كەلدى مەشرىقتىن ئۈزۈپ بىر ئوق يىلان ئىزلەپ كېزەك.

مەن ئۇنى چاپماق ئىدىمۇ، بەس، دېدىم ئۆزۈمگە ھەم،

سۇغۇرۇپ ئېلىپ قىلىچنى غەزىپىم كەلگەچكە بەك.

ۋادەرىخ، ئالتىنچى ناخشام قالدى خىيال ئىلكىدە،

ماڭا كۆلچەك بەرسە دەيمەن نەۋ باھاردىن ئىز – دېرەك!

**7**

ئاھ ئىسىت، يىگىتلىكىمگە، بىۋاقىت قالدىم قېرىپ،

كەزدىم ئۈچ يىل تاغ – جەزىرە قوينىنى ھېرىپ – ئېچىپ.

بەگلىرى ئاستانە – چاڭئەنلىك، كۆپى بولغاچ نادان،

بەلكى بەرىكەت ئالدى ھەرىكەت ئىكەنىن كەتمەس بىلىپ.

ئۇچرىشىپ قالدىم بۇ تاغدا بىر قەدىناس موللىغا،

ئاھۇ – ھەسرەتتە ئۇزاتتۇق تۈننى تالاي سىردىشىپ.

ۋادەرىخ، يەتتىنچى ناخشام تۈگىدى جىم – جىمغىنا،

قارىسام سولغۇن چىراي كۈن بارىدۇ تېز – تېز پېتىپ.

## '''يۈرەك سۆزى'''
شەھىرى تۇڭگۇەنمۇ كېتىپ قولدىن تامام،

كەلمىدى ئۆيدىن ئۇچۇر تالاي زامان.

ياز كېلىپ باسقاندا يارنى ئوت – گىياھ،

يول ئېلىپ قاچتىم بەدەر مەغرىب تامان.

پۇتتا كەندىر كەش، ئۇچام جۇل – جۇل ئىدى،

قىلدى قوبۇل مېنى شۇ تۇرقۇمدا خان.

ئوردا ھەم دوستلار ئېچىندى ماڭا بەك،

كەپتۇ دەپ گۆر ئاغزىدىن ئېسەن – ئامان.

ئىلتىپات قىلغاندا ماڭا مەرتىۋە،

ئاقتى كۆز يېشىم تاراملاپ شۇ زامان.

كەلدى بارغۇم زەپمۇ يۇرتۇمغا مېنىڭ،

يوق، بىراق تىل شۇ ئويۇمنى دەيدىغان؛

نامە ئەۋەتىپ سورايمۇ دەپ ئىدىم،

بارمىدۇ ئۆي، يوقمىدۇ ماڭا گۇمان.

ئاڭلىسام، يۇرتۇمدا يېغى بوپتۇدەك،

تا توخۇدىن ئىتقىچە قىرىلىپتۇ جان.

ئاندا ئۆيۋاقىم تامام بولسا خاراب،

چىقىدۇ دەمسەن كىشى قارايدىغان.

ئىگىسىز ياتقاندۇ جەسەتلەر سېسىپ،

بەلكى قارىغاي تۈۋىنى ئەيلەپ ماكان.

جەد - جەمەتنىڭ قانچىسى باردۇر ھايات،

تەلتۆكۈس كەتكەنمىدۇ بولۇپ خازان؟

ھاڭ – چوققا كۆرۈندى يولۋاستەك گويا،

باققىنىمدا ئەنسىرەپ يۇرتۇم سايان.

نامە ئالغانچە تېخى ئۆتكەن يىلى،

ئۆتتى ئون ئاي مانا شۇ كۈندىن بۇيان؛

كۈتىمەن ئۆيدىن خەۋەرۇ، قورقىمەن،

نە ئۈچۈندۇر يۈرىكىم سىماپسىمان.

گۈللىنىشكە بۇ دىيار يۈزلەنسىمۇ،

تاشلىماي كەلدىم ئىچىپ مەينى ھامان؛

چۈنكى، خوۋلۇق – خورلۇقۇمنى ئويلىسام،

باسىدۇ يالغۇز بېشىمنى دەرت – پىغان.

## '''توققۇزىنچى كۈنى شەھىرى شىنجۇ سېپىلىغا چىققاندا'''
كەلسە «چۇڭياڭ»[2] مەن ئىچەتتىم مەي – شاراب،

ئەمدى ئاقاردى چېچىم بوۋايغا باب.

ھەر يىلى شۇ چاغدا، يۇرتقا باققىلى،

چىقىمەن ھاسارغا تەستە ھالسىراپ.

مەست كۆزۈمگە كۆرۈنەر ئالەم خۇنۈك،

ئېيتىمەن كۈي جان – جىگەرىم يادىلاپ.[3]

جەڭ – جېدەلنى ئويلىسام قورغاندىكى،

بولىدۇ تىلىم گاچا، باغرىم كاۋاپ.

## '''قارلىغاچ قېيىققا قونغاندا'''
چەتتە مۇساپىرغا زەپ تەس بىلىنەر ئۆتكەن بۇ كۈن،

كەلدى قارلىغاچ ئىككى رەت چاڭگا تۈزەپ يەنە بۈگۈن.

ئۇ بىلەن يۇرتتا قەدىناس بولۇشۇپ قالغان ئىدۇق،

كەپتۇ باھار پەسلىدە ئىزلەپ مېنى كۆرمەك ئۈچۈن.

چاڭگىسىنىڭ ئورنى ئىلماس بۇ غېرىب بىچارىنىڭ،

ئوخشىمامدۇ يۈرگىنىم سەرسان بولۇپ ئاڭا پۈتۈن؟

دەم ۋىچىرلاپ ئۇچتى مومدىن، كەتتى بېغىرلاپ سۇنى،

شۇندا ھۆل بولدى ئېتەكىم، خۇددى دىلدىن ئاقتى قان!

## '''لى بەي چۈشۈمدە'''
(ئىككى شېئىر)

**1**

ئۆلۈپ ئايرىلساڭ تۈگەيدۇ ھەممە گەپ،

تىرىك ئايرىلماق غېمى كەتمەس تۈگەپ؛

ئاڭلىسام جاڭنەندە كېزىك كۆپ ئېمىش،

كەلمىدى خەۋەر ئۇياقتىن بىزگە دەپ.

كىردى چۈشۈمگە ئېنىق دوستۇم مېنىڭ،

چىن دىلىمدىن سېغىنىپ كەتكەچ ئەجەب.

تۇرسا سىرتماقۇ چۈشەكتە پۇت – قولى،

كەلمىكى ئاسانمۇ ئۇ قانات تۈزەپ؟

يول يىراقى يېدى كۆزنىڭ خۇنىنى،

ئۆزىنى كۆرمەي يۈرەرمەنمۇ چۈشەپ؟

قاپتۇ ئېرەن تال چۈشۈمدە ياشىرىپ،

تۇرىمەن ئوڭۇمدا قورغاندا تۈنەپ.

ئاي نۇرىغا تولدى لىق ئۆينىڭ ئىچى،

قارىسام ئوخشايدۇ چىرايىڭغا زەپ.

دولقۇنى كۆپ بولىدۇ تېرەن سۇنىڭ،

ھەزەر ئەيلە، قويمىغاي ھەژدارى يەپ!

**2**

ئۈزىدۇ ئاسماندا كۈندە ئاق بۇلۇت،

يۈرىدۇ دوستۇم تېخى سەرسان بولۇپ.

ئۈچ كېچە چىقتىم سېنى ئۇدا چۈشەپ،

سەن بىلەن قالغان چېغىم بىر جان بولۇپ.

دېگۈدەكسەن: كەلمىكىمنىڭ چېكى بار،

ھەممە ئىش چۈشمەس ئىكەن ئاسان بولۇپ.

كۆپ بولۇركەن بەھرىنىڭ دولقۇنلىرى،

كېمىلەر كېتەر ئىكەن گۇمران بولۇپ.

خەپ دېدىڭ، تۇتتۇڭ ساقالنى قامىلاپ،

كەتكىنىگە ئۈمىدىڭ ۋەيران بولۇپ.

تولدى بەگۇ تۆرىلەر ئاستانىگە.

سەنلا قالدىڭ سارغىيىپ زەپىران بولۇپ؛

تەڭرى قويمايدۇ ياماننى دەپتىكەن،

ئەكسىچە كەتتىڭ قېرىپ نىمجان بولۇپ.

مەڭگۈ ئۆلمەيدۇ بىراق نامىڭ سېنىڭ،

گەرچە كەتتىڭ باقىغا راۋان بولۇپ!

## ئىزاھلار:
[1] توشقان بۆرىكى — ئىچكىرىنىڭ تاغلىرىدا بولىدىغان بىر خىل ياۋا مېۋە.

[2] «چۇڭياڭ» («جۈپ توققۇز») — كونا 9- ئاينىڭ 9- كۈنى خەنزۇ خەلقى ئۆزىنىڭ ئەنئەنىسى بويىچە ئېگىزلىككە چىقىپ، مەي ئىچىپ تاماشا قىلىشىدۇ، شۇڭا بۇ كۈننى «چۇڭياڭ  بايرىمى» دەپمۇ ئاتايدۇ.

[3] جان – جىگەر — ئاپتۇر بۇ يەردە ئۇكىسى بىلەن سىڭلىسىنى كۆزدە تۇتىدۇ.

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: شېئىر
تۈر: تەرجىمە
تۈر: دۇفۇ
تۈر: ئابدۇكېرىم خوجا