نىۋىدىيا

**نىۋىدىيا** **گروھى Nvidia Corporation** (قىسقارتىلىپ **Nvidia، نىۋىدىيا** ؛ ھازىرقى ئۇسلۇبتىكى ئىملا **NVIDIA** ، ئەسلىدە **nVIDIA** ۋە **nvidia** ) كالىفورنىيە شىتاتىنىڭ سانتا كلارا شەھىرىگە جايلاشقان پەن-تېخنىكا شىركىتى . ئۇ ئويۇن ئوينىغۇچىلار ئۈچۈن گرافىكىلىق بىر تەرەپ قىلغۇچ (GPUs) ۋە كۆچمە ئۈسكۈنىلەر ۋە ئاپتوموبىل بازىرى ئۈچۈن سىستېما ئۈستىدىكى ئۆزەك (SoCs) ئىشلەپچىقىرىدۇ. بۇ شىركەتنىڭ ئاساسلىق گرافىكىلىق بىر تەرەپ قىلغۇچ مەھسۇلاتى GeForce AMD نىڭ Radeon مەھسۇلاتلىرىنىڭ بىۋاستە رىقابەتچىسى. Nvidia SHIELD Portable، SHIELD Tablet ۋە SHIELD Android TV مەھسۇلاتلىرى ئارقىلىق ئويۇن ساھەسىدىكى دائىرىسىنى كېڭەيتتى.

2014-يىلىدىن باشلاپ، Nvidia ئۆزىنىڭ مۇھىم نۇقتىسىنى ئويۇن، كەسپىي سۈرەتلەشتۈرۈش، سانلىق مەلۇمات مەركىزى ۋە ئاپتوموبىل قاتارلىق تۆت بازارغا يۈزلىنىدىغان سۇپا شىركىتىگە ئايلاندۇردى.

GPU ياساشتىن باشقا، Nvidia تەتقىقاتچىلار ۋە ئالىملارنى يۇقىرى ئىقتىدارغا ئېھتىياجلىق پروگراممىلارنى ئۈنۈملۈك ئىجرا قىلىش ئىقتىدارى بىلەن تەمىنلەيدۇ.

ئۇلارنىڭ يېرىم ئۆتكۈزگۈچ بازىرىدا مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش GeForce ۋە NForce بىلەن باشلانغان بولۇپ، يېقىندا PlayStation 3 ۋە Xbox قاتارلىق ئويۇنچۇقلارنىڭ گرافىكىلىق بىر تەرەپ قىلغۇچ ئىشلەپچىقىرىلىشىنى داۋاملاشتۇردى، ئىچكى ساقلىغۇچ چوڭلۇقى ۋە بىر تەرەپ قىلىش ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇش بىلەن يېڭىلىق يارىتىش گرافىكىلىق ھەل قىلىش لايىھەسىگە ئېھتىياجلىق كۆچمە ئۈسكۈنىلەر ئۈچۈن لايىھەلەنگەن كۆچمە GPU ساھەسىدىكى ئەڭ چوڭ ماركىلارنىڭ بىرىگە ئايلاندى.

### كەچىمش
بۇ شىركەت 1993-يىلى AMD شىركىتىدە بىر مەزگىل خىزمەت قىلغان تەيۋەنلىك جېن خۇاڭ تەرىپىدىن قۇرۇلغان. 1995-يىلى قۇرۇلغاندىن كېيىن 2 يىلدىن كېيىن، «NV1» ناملىق تۇنجى مەھسۇلاتىنى بازارغا سالغان nVidia لاتىن تىلىدا «N»، «ئەڭ يۇقىرى دەرىجى»، «Vidia»، «پىكىر» دېگەن مەنىنى بىرلەشتۈرگەن. بۇ شىركەت 1999-يىلى تۇنجى GPU نى ئېلان قىلغان بولۇپ، 2002-يىلى سېتىلىش مىقدارى 100 مىليوندىن ئاشقان، 2005-يىلىدىن باشلاپ PlayStation 3 ئۈچۈن گرافىكىلىق بىر تەرەپ قىلغۇچ تەتقىق قىلىشقا باشلىغان. 2007-يىلى، DirectX 10 بىلەن رىقابەتچىسى ATIدىن بۇرۇن G80 ئۆزىكى سەپلەنگەن 8800 يۈرۈشلۈك GPUنى كىرگۈزدى، گەرچە ئۇنىڭ رىقابەتچىسى ATI 2900XT 90 نانومېتىر بولسىمۇ، كرىستال لامپا ئاز بولسىمۇ، 80 نانومېتىرغا سېلىشتۇرغاندا، G80 Ultra يۈرۈشلۈكى تېخىمۇ يۇقىرى ئىقتىدار بىلەن تەمىنلىدى.

### تەرەققىيات
ئۇنىڭ ئالدىدىكى DirectX NV1 بولسا كەلگۈسىدىكى بارلىق كومپيۇتېرلارغا ئۆلچەم بېكىتكەن تۇنجى مەھسۇلات ئىدى. DirectX دىن بۇرۇن Quadric يۈزىنى ھېسابلاش سىستېمىسىنى ئىشلەتكەن NV1 دولقۇنىنى ھېس قىلغاندىن كېيىن، SEGA قوللىغان Quadric يۈزى تېخنىكىسى قوللانغان NV2 تۈرىنى يولغا قويدى، لېكىن مۇۋەپپەقىيەت قازىنالمىدى.

كېيىنكى مەزگىلدە، DirectX نى تولۇق قوللايدىغان Nvidia مەھسۇلاتلىرى تېخىمۇ كۆپ ئابونتلارغا ئېرىشىشكە باشلىدى، كېيىنكى ئەۋلاد تېخنىكىلارنى قوللاش ئىقتىدارى ئاشتى.

1999-يىلىدىكى NV10 يۈرۈشلۈكىنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇشىغا ئەگىشىپ، مىكروسوفت بىلەن Xbox ئۈچۈن GPU ئىشلەپچىقىرىش كېلىشىمى ئىمزالىدى، ئۇلار 200 مىليون دوللار كىرىم قىلدى. PlayStation 3 يولغا قويۇلغاندىن كېيىن، Nvidia بىلەن كېلىشىم ھاسىل قىلغان، لېكىن ئىلگىرى بىرلىشىپ ياسالغان Xbox 360 يېڭى نۇسخىسى بۇ قېتىم ATI نىڭ GPU قوللىشىغا ئېرىشكەن.

GeForce 6 يۈرۈشلۈكىگە ماسلاشقان ئاساسىي تاختاي بىلەن بىرگە، SLI دەپ ئاتىلىدىغان قوش كارتىنى ئىشلىتىش مۇمكىنچىلىكىمۇ ئوتتۇرىغا چىقىپ، تېخىمۇ يۇقىرى بىر تەرەپ قىلىش ئىقتىدارى بىلەن گرافىكى تەلىپىگە ماس كېلىدىغان كەڭ ھەل قىلىش لايىھەسىنى بارلىققا كەلتۈردى. DirectX 9 يۈرۈشلۈكىنى ئىشلىتىدىغان گرافىكى ئۆزىكى 7 يۈرۈشلۈكى بىلەن بۇ ئامبارلارنىڭ جانلىقلىقىنى بايقىغان Nvidia يەنە DirectX 10 نىڭ كىرگۈزۈش ئىقتىدارىغا ئىگە G80 قۇرۇلما كارتىسىنى ئېلان قىلدى.

### ''SLI''
*SLI* بۇ Nvidia تېخنىكىسى 2-4 GPU نى بىرلەشتۈرۈش ياكى بىر چىقىرىشتىن 2 GPU ئېلىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلىدۇ. SLI نامى 1998-يىلى 3dfx تەرىپىدىن تۇنجى قېتىم Scan-Line Interleave نامى بىلەن ئوتتۇرىغا قويۇلغان. Scan-Line Interleave نى Voodoo2 كارتىسى بىلەن بىللە ئىشلەتكىلى بولىدۇ. Nvidia 3DFX نى سېتىۋالغاندىن كېيىن، 2005-يىلى ئىسمىنى ئۆزگەرتىپ، قايتىدىن سېتىۋەتتى.

3DFX ۋە Nvidia ئىشلەتكەن بۇ ئىككى SLI تېخنىكىسى ئۆز-ئارا تامامەن ئوخشىمايدۇ. SLI پەقەت SLI نى قوللايدىغان ئاساسىي تاختىسىدىلا ئىشلەتكىلى بولىدۇ.

### گرافىكىلىق كۆرۈرمەنلەر

#### ئۈستەل

* Pre-GeForce
* GeForce يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce 2 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 3 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 4 يۈرۈشلۈكى
* GeForce FX (5xxx) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 6 (6xxx) يۈرۈشلۈك
* GeForce 7 (7xxx) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 8 (8xxx) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 9 (9xxx) يۈرۈشلۈك
* GeForce 100 يۈرۈشلۈك
* GeForce 200 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 300 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 400 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 500 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 600 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 700 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 800 يۈرۈشلۈكى
* GeForce 900 يۈرۈشلۈكى
* GeForce Titan يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce 10 يۈرۈشلۈك
* GeForce 20 يۈرۈشلۈكى
** GeForce 16 يۈرۈشلۈك
* GeForce 30 يۈرۈشلۈك
* GeForce 40 يۈرۈشلۈكى

### '''كۆچمە GPU'''

* GeForce 2 Go يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce 4 Go يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce FX Go 5 (Go 5xxx) يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce Go 6 (Go 6xxx) يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce Go 7 (Go 7xxx) يۈرۈشلۈك پروگراممىسى
* GeForce 8M (8xxxM) يۈرۈشلۈك
* GeForce 9M (9xxxM) يۈرۈشلۈك
* GeForce 100M (1xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 200M (2xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 300M (3xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 400M (4xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 500M (5xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 600M (6xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 700M (7xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 800M (8xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce 900M (9xxM) يۈرۈشلۈكى
* GeForce MX يۈرۈشلۈكى
* Mobility Quadro
* Mobility Quadro NVS

#### كەسپىي

* Quadro
* Quadro NVS
* تېسلا

### كانسول

* XGPU (Xbox)
* رېئاللىق بىرىكتۈرگۈچ (PlayStation 3))

### ئالبۇم

ھۆججەت:NVIDIA Headquarters.jpg|نىۋىدىيا باش شىتابى كۆرۈنىشى
ھۆججەت:Nvidia SLI GTX280.jpg|نىۋىدىيا س ل ئى  گ ت ئەكىس 280
ھۆججەت:NVIDIA cube Blender.webp|نىۋىدىيا چاسا بىلەندىر
ھۆججەت:Nvidia sign.jpg|نىۋىدىيا بەلگە تاختىسى
ھۆججەت:2023 Adapter NVIDIA 12VHPWR (2).jpg|نىۋىدىيا مەھسۇلاتى
ھۆججەت:Nvidia NV43 die shot - 39162306915.jpg|نىۋىدىيا رەڭلىك سۈرىتى
ھۆججەت:NVIDIA GeForce 7300 LE.JPG|نىۋىدىيا مەھسۇلاتى گىفورس 7300 ئەل ئى
ھۆججەت:Nvidia GT218 die shot.jpg|نىۋىدىيا مەھسۇلاتى