پەرھات مۇھەممەد

پەرھات مۇھەممەد (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: **Perhat Muhammet**، تۇغۇلغان ۋاقتى: 1964-يىل 7-مارت ) بولسا شەرقىي تۈركىستانلىق ئىنقىلاپچى ۋە ئۇيغۇر سىياسەتچى. 1992-يىلى 12-ئايدا چەتئەلگە ھىجرەت قىلغاندىن تارتىپ شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئازادلىق داۋا يولىدا نۇرغۇن خىزمەتلەرنى قىلغان. 1996-يىلى قۇرۇلغان دۇنيا ئۇيغۇر ياشلىرى قۇرۇلتىيى، 1999-يىلى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيى ۋە 2004-يىلى قۇرۇلغان دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى قاتارلىق خەلقئارالىق ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ قۇرۇلۇشىدا ئەڭ ئاساسلىق قۇرغۇچى ئەزالىرىنىڭ بىرى بولغان ۋە بۇ تەشكىلاتلارنىڭ ھەممىسىدە تەشۋىقات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولۇپ ۋەزىپە ئالغان. 2016-يىلى ۋە 2017-يىلى چاقىرىلغان دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىدا قۇرۇلتاينىڭ مۇئاۋىن رەئىسى بولۇپ سايلانغان بولۇپ، ھازىرمۇ شۇ ۋەزىپىنى ئۆتەپ كەلمەكتە.
## بالىلىقى ۋە ئوقۇش ھاياتى
پەرھات مۇھەممەد 1964-يىلى 3-ئاينىڭ 7-كۈنى خوتەن ۋىلايىتىنىڭ لوپ ناھىيىسىدا دۇنياغا كەلگەن. 1981-يىلى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى نىڭ تىل-ئەدەبىيات ڧاكۇلتېتىغا قوبۇل قىلىنغان بولۇپ 1985-يىلى ئوقۇشىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك تاماملىغان.
## خىزمەت ھاياتى
پەرھات مۇھەممەد ئەپەندىم 1985-يىلى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرۈپ ئاتالمىش شىنجاڭ خەلق رادىئو ئىستانسىسىغا خىزمەتكە تەقسىم قىلىنغان ۋە 1992-يىلىنىڭ ئاخىرىغىچە مۇخبىر، تەھرىر ۋە تەرجىمان بولۇپ خىزمەت قىلغان. پەرھات ئەپەندىم ئۆزى بىر يازغۇچى، 1982-يىلىدىن تارتىپ شەرقىي تۈركىستاندىكى ھەر قايسى گېزىت-ژۇرناللاردا 200 پارچىگە يېقىن ھېكايە پوۋىست ئېلان قىلغان، 1988-يىلى قەشقەر نەشرىياتى تەرىپىدىن ھىكايىلەر ۋە پوۋىستلەر توپلىمى نەشىر قىلىنغان. 1989-يىلى شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى تەرىپىدىن ناملىق ئەدەبىي ئاخباراتلار توپلىمى نەشىر قىلىنغان.

1988-يىلى شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، مەملىكەتلىك ئاز-سانلىق يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى بولۇپ قوبۇل قىلىنغان. بىر مەزگىل شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئاخباراتچىلىق ڧاكۇلتېتىدا مۇخبىرلىق ئەمەلىيىتى ھەققىدە دەرس بەرگەن ۋە ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ باكلاۋۇرلۇق دېسسىرتاتسىيەسىنىڭ ھازىرلىنىشىغا كەسپىي جەھەتتىن يېتەكچىلىك قىلغان. ئۆز ۋاقتىدا پەرھات مۇھەممەت يېقىنقى زامان ئۇيغۇر تارىخىدىكى يېشى ئەڭ كىچىك پوۋېست ئېلان قىلغان يازغۇچى دەپ تونۇلغان، شۇ ۋاقىتلاردا پەرھات ئەپەندىم ئوخشاشلا يازغۇچىلار جەمئىيىتىدىكى يېشى ئەڭ كىچىك ئەزالىرىدىن بىرى ئىدى.  
## سىياسىي ھاياتى
ئوقۇش، خىزمەت ھاياتىدا خىتايلارنىڭ ۋەتىنىمىزدىكى ئېلىپ بېرىۋاتقان ئايرىمىچىلىق سىياسىتى ۋە ئۇيغۇرلارغا قىلىۋاتقان زۇلۇمى پەرھات مۇھەممەد ئەپەندىمنىڭ ھاياتىغا زور تەسىرلەرنى كۆرسەتكەن بولۇپ، دۈشمەننىڭ قارا نىيىتىنى تونۇپ يەتكەن پەرھات مۇھەممەت ئەپەندىم 1992-يىلى 12-ئايدا چەتئەلگە ھىجرەت قىلىپ چىققان ۋە شۇ ۋاقىتلاردىن باشلاپلا ئازاتلىق دەۋا يولىدا ئۈن-تىنسىز كۆرەش قىلىپ كەلمەكتە. ئۇ 1999-يىلىدىن 2010-يىلىغىچە ئەركىن ئاسىيا رادىئوسىنىڭ ئىختىيارى مۇخپىرى ۋە ئوبزورچىسى بولۇپ خىزمەت قىلغان. 1996-يىلى قۇرۇلغان دۇنيا ئۇيغۇر ياشلىرى قۇرۇلتىيى، 1999-يىلى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيى ۋە 2004-يىلى قۇرۇلغان دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى قاتارلىق خەلقئارالىق ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ قۇرۇلۇشىدا ئەڭ ئاساسلىق قۇرغۇچى ئەزالىرىنىڭ بىرى بولغان ۋە بۇ تەشكىلاتلارنىڭ ھەممىسىدە تەشۋىقات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى بولۇپ ۋەزىپە ئالغان. 2016-يىلى ۋە 2017-يىلى چاقىرىلغان دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىدا قۇرۇلتاينىڭ مۇئاۋىن رەئىسى بولۇپ سايلانغان بولۇپ، ھازىرمۇ شۇ ۋەزىپىنى ئۆتەپ كەلمەكتە.

## ۋاپاتى
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ قۇرغۇچىلىرىدىن ۋە سابىق مۇئاۋىن رەئىسى شۇنداقلا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى تور تېلېۋىزىيەسىنىڭ مەسئۇل مۇھەررىرى، داڭلىق ژورنالىست پەرھات مۇھەممەت (يورۇڭقاش) گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھرىدە كېسەل سەۋەبى بىلەن 2025 -يىلى  9 - ئاينىڭ  24- كۈنى 61 يېشىدا ئالەمدىن ئۆتتى.

مەرھۇمغا ئاللاھدىن رەھمەت تىلەيمىز. ئائىلىسى، ئۇرۇق تۇغقانلىرى، دوستلىرى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ بارلىق ئەزالىرى ۋە شەرقىي تۈركىستان خەلقىگە چۇڭقۇر تەزىيەلىرىمىزنى بىلدۈرىمىز. مەرھۇمنى سۆيىدىغان،  ياخشى كۆرىدىغان ھەممەيلەنگە سەۋىر تىلەيمىز.

ياتقان يېرى جەننەت بولسۇن!

## باشقىلار
*رابىيە قادىر
*دولقۇن ئەيسا
*ئەركىن ئەكرەم
*ئۆمەر قانات
## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار