open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بەخت دەل ھازىر

**<big>بەخت دەل ھازىر</big>**

بىر باي بىلەن بىر گاداي بەختنىڭ نېمىلىكى ھەققىدە پاراڭلىشىپ قاپتۇ.

— بەخت دەل ھازىردۇر،—  دەپتۇ گاداي.

باي گاداينىڭ كەپىسىگە، كونىراپ كەتكەن كىيىملىرىگە قارىغىنىچە مەنسىتمەسلىك ئاھاڭىدا سۆزلەشكە باشلاپتۇ.

— بۇلارنى قانداقمۇ بەخت دېگىلى بولسۇن؟ مېنىڭ بەختىم ئاشۇ ئېسىل داچام، مىڭلىغان قۇللىرىمدۇر.

بىر كۈنى باينىڭ ئېسىل داچىسىغا ئوت كېتىپ، ھەممە نەرسىسى كۈيۈپ كۈل بوپتۇ، قۇللىرىمۇ ھەر يەرگە قېچىپ كېتىپتۇ. باي بىر كېچىدىلا دىۋانىگە ئايلىنىپتۇ.

پىژغىرىم ئىسسقتا، ئۈستبېشى تەرلەپ ھۆل بولۇپ كەتكەن بۇرۇنقى باي— ھازىرقى دىۋانە ھېلىقى گاداينىڭ كەپىسى ئالدىدىن يەنە ئۆتۈپتۇ. ئۇ گادايدىن بىر چىنە سۇ تىلەپ ئىچمەكچى بوپتۇ. گاداي چوڭ بىر چىنىدە مۇزدەك سۇ ئېلىپ چىقىپ دىۋانىدىن سوراپتۇ:

—  سەن ھازىر نېمىنى بەخت دەپ قارايسەن؟

— بەخت دەل سېنىڭ قولۇڭدىكى ئاشۇ بىر چىنە سۇدۇر،— دەپ جاۋاپ بېرىپتۇ دىۋانە كۆزى تۆت بولغان ھالدا.

**ھېكمەت**: ئەمەلىيەتتە، بەخت دەل ھازىرنىڭ ئۆزىدۇر، پەقەت ھەربىر ھازىرنى بىردىن بىردىن تىزىپ كەلسەك، ئاندىن بىر ئۆمۈرلۈك بەخت ھاسىل بولىدۇ. ھازىرىڭىزنى قەدىرلەڭ، قولىڭىزدىكى بىر ئىستاكان سۇ، بىر ۋاق ئاددىي تاماق، ئادەتتىكى بىر خىزمەت، مانا بۇلارنىڭ ھەممىسى بەختتۇر.
دادىنىڭ قىزىغا قىلغان ئاجايىب تەربىيەسى

**<big>دادىنىڭ قىزىغا قىلغان ئاجايىب تەربىيەسى</big>**

قىز ئىشسىز قېلىپ، بىر نەچچە قېتىم تىرىشقان بولسىمۇ، ھېچقانداق نەتىجە بولمىغاچقا، ئىچى تىتىلداشقا باشلاپتۇ. ئۇ ئۆيدە ھەر كۈنى چىرايىدىن قار-مۇز ياغدۇرۇپ، خۇددى باشقىلار ئۇنىڭغا قەرزدار بولۇپ قالغاندەك ھالەتتە يۈرۈپتۇ. ئۇ دادىسىغا ئىشلارنىڭ تەسلىشىپ كەتكەنلىكىدىن ئاغرىنىپتۇ. ئۇنىڭ دادىسى ئاشپەز بولغاچقا، ئۇ قىزىنى ئاشخانىغا باشلاپ كىرىپتۇ.

ئۇ ئالدى بىلەن ئۈچ قازانغا سۇ قويۇپ، ئۇلارنى قايناتقاندىن كېيىن، بىرىگە سەۋزە، بىرىگە تۇخۇم، بىرىگە يەنچىلگەن قەھۋە پۇرچىقى سېلىپتۇ. ئۇ بۇ ئارىلىقتا ھېچقانداق گەپ سۆز قىلماي، قازانلارنى يەنە قاينىتىشقا باشلاپتۇ. قىز دادىسىنىڭ نېمە قىلماقچى بولغانلىقىنى چۈشەنمەي، تاقەتسىزلىنىپ غۇدۇڭشىشقا باشلاپتۇ. تەخمىنەن يىگىرمە مىنۇت ئۆتكەندىن كېيىن دادىسى قازانلارنىڭ ئوتىنى ئۆچۈرۈپ، سەۋزىنى بىر قاچىغا، تۇخۇمنى بىر قاچىغا ئاپتۇ. قەھۋەنى بىر ئىستاكانغا قويۇپتۇ. دادىسى بۇلارنى قىلىپ بولغاندىن كېيىن، قىزىدىن سوراپتۇ:

ـــ قىزىم، نېمىلەرنى كۆردۈڭ؟

ـــ سەۋزە، تۇخۇم، قەھۋە، ـــ دەپ جاۋاپ بېرىپتۇ قىزى.

دادىسى قىزىنى سەۋزىنى تۇتۇپ بېقىشقا بۇيرۇپتۇ. قىز سەۋزىنى سىيلاپ، ئۇنىڭ يۇمشاپ كەتكەنلىكىنى ھېس قىپتۇ. دادىسى يەنە قىزىغا تۇخۇمنى سويدۇرۇپتۇ. ئاخىرىدا ئۇ قىزىنى ئىستاكاندىكى قەھۋەنى تېتىپ بېقىشقا بۇيرۇپتۇ. ئۇ دادىسىدىن سوراپتۇ:

ـــ دادا، سىز بۇلار ئارقىلىق نېمە دېمەكچى؟ ـــ دەپ سوراپتۇ دادىسىدىن.

دادىسى ئۇنىڭغا چۈشەندۈرۈشكە باشلاپتۇ:

ـــ قىزىم، بۇ ئۈچ خىل نەرسە ئوخشاش بىر شارائىتقا، يەنى قايناقسۇغا دۇچ كەلدى. ئەمما، ئۇلار بۇنىڭغا ئوخشىمايدىغان ئىنكاسلاردا بولدى. سەۋزە قازانغا چۈشۈشتىن بۇرۇن قاتتىق، چىڭ ئىدى، ئەمما، سۇدا قاينىغاندىن كېيىن يۇمشاپ، ئاجىزلاپ كەتتى. تۇخۇم ئەسلىدە ئاسان چېقىلىدىغان نەرسە ئىدى، ئەمما، سۇدا قاينىغاندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئىچى قېتىپ كەتتى. ئېزىلگەن قەھۋە پۇرچىقى ئالاھىدە بولۇپ، ئۇ قاينىغاندىن كېيىن، سۇغا ئايلىنىپ كەتتى. سەن بۇلارنىڭ قايسىسىغا كىرىسەن، قىزىم؟ ئوڭۇشسىزلىققا دۇچ كەلگەندە، كەينىڭگە چېكىنىپ، سەۋزىدەك ئاجىزلاپ كېتەمسەن ياكى تۇخۇمدەك قاتتىقلىشىپ، قەيسەرلىشەمسەن؟ ۋە ياكى ئوڭۇشسىزلىقنى ئۆزگەرتىپ، قەھۋەدەك ئۆزۈڭنى تېخىمۇ قىممەتلىك نەرسىگە ئايلاندۇرامسەن؟

بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىغان قىز دەرھال ھوشىنى تېپىپتۇ.

**ھېكمەت**: بىر كىشى مۇۋەپپەقىيەت قازىنىمەن، دەيدىكەن چوقۇم جاپا-مۇشەققەتلەردە تاۋلىنىشى كېرەك. ئويلاپ باقايلى، قايسى بىر مۇۋەپپەقىيەت ئىگىسى ئوڭۇشسىزلىقلارنى باشتىن كەچۈرمىگەن؟ ئوڭۇشسىزلىق كۈچلۈكلەر ئۈچۈن ئېيتقاندا ياماشقىلى بولىدىغان بىر شوتا بولسا، ئاجىزلار ئۈچۈن بىر توسالغۇدۇر. ھاياتىڭىزدىكى مۇمكىنسىزلىكلەرنى يېڭىپ، غەلبىگە قەدەم تاشلاڭ، بۇ جۈرئەت، بۇ كۈچ، شۇنداقلا بىر خىل پاراسەتتۇر.
ئانىنىڭ خېتى

**<big>ئانىنىڭ خېتى</big>**

*«سۆيۈملۈك ئانا: مەن يېقىندىن بۇيان بەك ئالدىراش □، ئانچە ئالدىراش ئەمەس □، بىكار □؛ دەرسلىرىم ياخشى □، ئوتتۇراھال □، ناچار □؛ يېقىندا ئالغاندىكى ئىمتىھان نەتىجەم 90 دىن يۇقىرى □، 60 تىن يۇقىرى □، لاياقەتسىز □؛ سالامەتلىكىم ناھايىتى ياخشى □، ئازراق بىئارام □، ياخشى ئەمەس □؛ مەن يازلىق تەتىلدە □، قىشلىق تەتىلدە □، كېلەر يىلىدا □ ئۆيگە قايتىمەن...»*

«بالام، مەن سېنىڭ خەت يازغۇدەك ۋاقتىڭ يوقلىقىنى بىلىمەن، ھازىر بىر مىنوت ۋاقتىڭنى چىقىرىپ، يۇقىرىقى كاتاكچىلەردىكى سېنىڭ ھازىرقى ئەھۋالىڭنى ئىپادىلەپ بېرىدىغانلىرىغا «√» بەلگىسى قويۇپ ماڭا ئەۋەتكىن. مەن كونۋېرتقا ئادرېسنى يېزىپ ماركىنىمۇ چاپلاپ، ساڭا ئەۋەتتىم. بالام، مەن قېرىپ قالدىم، سېنى يەنە قانچىلىك ساقلىيالايدىغانلىقىمنى بىلمەيمەن، مېنى كۆپ ساقلاتمىغىن. سېنى قاتتىق سېغىنغان  ئاناڭدىن.»

***ھېكمەت:*** ۋاقىت ئۆزىڭىزنىڭ، ئانىلىق مېھرىمۇ ھەم شۇنداق. ئانىلىق مېھرى سىزگە ۋاقىت بەرگەن بىلەن ئۇنىڭغا ئۆزىڭىز خالىغان ۋاقىتتا ئېرىشەلمەيسىز. بۇ ئالاھىدە سالام خەتنى ئوقۇپ بولغاندىن كېيىن، ھەر كىم ئوخشىمىغان ھېسسىياتتا بولىدۇ. سىزنى سېغىنىدىغان كىشىلەرگە ئازراق ۋاقتىڭىزنى بېرىڭ، بېشىڭىزغا بالايى-ئاپەت كەلگەندە، تۇنجى بولۇپ مەيدانغا چىقىدىغىنى دەل شۇلاردۇر!
خوشلىشىش مەكتۇبى

**<big>خوشلىشىش مەكتۇبى</big>**

گارسىيا ماركوز

ئەگەر تەقدىر مېنى كىيىم كىيدۈرۈلگەن قونچاق كۆرۈپ بىر مىنۇت ئۇنتۇغان— ماڭا ئازراق ھاياتلىق ئاتا قىلغان بولسا ئىدى، بۇ چاغدا مەن ئېسىمگە كەلگەن بارچە نەرسىلەر ھەققىدە كۆپرەك خىيال سۈرگەن بولاتتىم. نەرسىلەرنىڭ قانچىلىك تۇرغانلىقىغا قاراپ ئەمەس، مەنە – مەزمۇنىغا قاراپ باھالايتتىم. ئازراق ئۇخلاپ، كۆپرەك ئارزۇ قىلىپ، يۇمۇق كۆزلىرىمدە دۇنيانى تونۇغان بولاتتىم. يۇمۇلغان كۆزلەر بىلەن ئۆتۈۋاتقان ھەربىر مىنۇت — ئالەمنىڭ قولدىن كەتكەن ئاتمىش دەقىقىسىدۇر.

ئەگەر ماڭا يەنە ئازراق ياشاش مۇمكىن بولغىنىدا ئىدى، كىملەردۇر قەدەملىرىنى يۆتكەشتىن توختىغاندا، مەن توختاۋسىز قەدەم تاشلىغان، باشقىلار ئۇخلىغاندا ئويغانغان، ئۆزگىلەر سۆزلىگەندە جىم تۇرۇپ قۇلاق سالغان بولاتتىم. يەنە ھۇزۇرلىنىپ تۇرۇپ شاكىلاتلىق چوكامۇز يېگەن بولاتتىم.

ئەگەر تەقدىر ماڭا يەنە ئازراق ھاياتلىق ئاتا قىلغان بولسا ئىدى، يەڭگىل كىيىنىپ، جىسمىمنىلا ئەمەس، كۆڭلۈمنىمۇ توق تۇتۇپ قۇياشنىڭ تۇنجى نۇرلىرى بىلەن تەڭ ئورنۇمدىن تۇرغان بولاتتىم!

ئەي تەقدىر، ئەگەر مېنىڭ يەنە ئازراقلا ۋاقتىم بولغان بولسا ئىدى، نەپرىتىمنى مۇزغا كىشەنلەپ، قۇياشنىڭ چىراي ئېچىشىنى ئىنتىزارلىق بىلەن كۈتكەن بولاتتىم. ۋانگوگتەك يۇلتۇزلارنىڭ سايىسىدا رەسىم سىزغان، بېنېدېتتى شېئىرلىرىنى ئوقۇپ ھۇزۇرلانغان بولاتتىم! ئەتىرگۈل بەرگلىرىنىڭ تىكەنلەردىن تارتىۋاتقان ئاغرىقلىرىنى تېرىۋېلىش ئۈچۈن كۆز ياشلىرىم بىلەن ئۇلارنى چۆمۈلدۈرۈپ قوياتتىم!

ناۋادا مېنىڭ يەنە ئازغىنا، پەقەت ئازغىنا ياشىشىم مۇمكىن بولغىنىدا ئىدى... مەن ئۆزۈم ياخشى كۆرگەن ئادەملەرگە ئۇلارنى ياخشى كۆرىدىغانلىقىمنى ئېيتىشنى ئۇنتۇمىغان بولاتتىم. بارچە ئەر – ئاياللارنى ئۇلارنى ياخشى كۆرىدىغانلىقىمغا ئىشەندۈرۈپ، مۇھەببەتنىڭ ئىچىدە مۇھەببەت بىلەن نەپەس ئالاتتىم. ئادەم قېرىغانسېرى سۆيۈشتىن توختايدۇ، دېگەن قاراشلارنىڭ نەقەدەر خاتا ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايتتىم: ئەكسىچە ئادەملەر سۆيۈشتىن توختىغانلىقى ئۈچۈن قېرىيدۇ! گۆدەككە قانات سوۋغا قىلىپ، ئۇنى ئۆزۈم پەرۋاز قىلىشقا ئۆگىتەتتىم. ياشانغانلارغا بولسا، ئۆلۈم قېرىلىق سەۋەبلىك ئەمەس، بىپەرۋالىق سەۋەبلىك قەدەم تەشرىپ قىلىدىغانلىقىنى ئېيتاتتىم.

ئاخىر، ناھايىتى كۆپ نەسىلەرنى مەن سىلەردىن ئۆگەندىم، ئادەملەر. چۈشەندىمكى، ھەقىقى بەختنىڭ بىزنى تۆۋەندە كۈتۈۋاتقانلىقىنى بايقىساقمۇ، ھەممىمىز تاغنىڭ قاق چۇققىسىدا ياشاشقا ئىنتىلىمىز!

شۇنى چۈشەندىمكى،  قاچانكى يېڭى تۇغۇلغان بوۋاق ئاتىسىنىڭ بارماقلىرىنى ئۆزىنىڭ كىچچىككىنە قوللىرى بىلەن تۇتۇۋالاركەن، بۇ پۈتۈن بىر ئۆمۈرگە يېتىدۇ. يەنە شۇنى چۈشەندىمكى، ھەربىر ئىنسان كىمنىڭدۇر ئورنىدىن تۇرۇشى ئۈچۈن باشقا بىر چۇققىدىن تۆۋەنگە قاراشقا ھەقلىق. ئاخىر، مەن سىلەردىن بەكمۇ كۆپ نەرسىلەرنى ئۆگەندىم. ئەمما، بۇلاردىن يەتكۈزۈلگەن نەپ ئازراق. چۈنكى، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ساندۇققا لىق تولدۇرۇپ كېتىپ بارىمەن...

(زىياكار تەرجىمىسى)
ئەرنىڭ خوتۇنىغا خىيانەت قىلىشىدىكى سەۋەبلەر

**ئەرنىڭ خوتۇنىغا خىيانەت قىلىشىدىكى سەۋەبلەر**

تەتقىقاتچىلار تۈرلۈك يوللار بىلەن ئىز قوغلاپ تەكشۈرۈش، ماتېرىيال توپلاش، خۇلاسە چىقىرىش ئارقىلىق ئەرلەرنىڭ ئاياللىرىغا خىيانەت قىلىشىنىڭ ساۋەبلىرىنى تۆۋەندىكىچە جەملەپ چىققان:

1. ئايالنىڭ ئۆزىگە ئەھمىيەت بەرمەسلىكى، سىرتقا چىققان تازا ياسىنىپ - پەرداز قىلىپ، ئۆيدە ساڭگۈل - سۇڭگۇل يۈرۈشى. بىكار ئېيتىلمىغان «ئاناڭنى ئاتاڭغا بىپەرداز كۆرسەتمە» دەپ.

2. ئەرنىڭ كۆڭلى ئايالىدىن سۇ ئىچمەسلىكى، كۆپىنچە ھاللاردا ئەرنىڭ تەكلىپىنىڭ رەت قىلىنىشى.

3. ئايالنىڭ ئەرنىڭ ئاتا – ئانىسى، ئۇرۇغ - تۇغقانلىرى بىلەن ياخشى مۇناسىۋەتتە بولماسلىقى.

4. ئۆينىڭ رەتلىك، پاكىز ئەمەسلىكى.

5. مۇناسىۋەتتە ئارتۇقچە رەشىك مەۋجۇتلۇقى.

6. ھەرخىل ئىشلاردا ئەرنىڭ ئەيىبلىنىۋېرىشى.

7. ئەرنىڭ كىيىم – كېچەكلىرىنىڭ ئۆز ۋاقتىدايۇيۇپ – دەزماللانماسلىقى.

8. ئائىلىدە ئىقتىسادىي مەسىلىلەرنىڭ مەۋجۇتلۇقى.

9. ئەرنىڭ كەيىپ - ساپاغا بېرىلىپ كېتىشى.

10. ئايال ياكى ئەردىكى كۆپىيىش كېسەللىكى.

11. ئېرى ياخشى كۆرىدىغان تاماقلارنى ئايالىنىڭ ۋايىغا يەتكۈزۈپ ئېتەلمەسلىكى. «ئەرنىڭ كۆڭلىگە كىرەي دېسەڭ، ئاشقازىنى بىلەن ماڭ» دېگەن گەپ بار.

12. ئائىلىدە پەرزەنت يوقلۇقى.

يىغىپ ئېيتقاندا، چاۋاك ئىككى قولدىن چىقىدۇ. ئائىلىۋىي مۇناسىۋەتلەردە ئەر – خوتۇن ئۆزئارا ھەمكارلاشقۇچىدۇر. بىكارئېيتىلمىغان «بىرى ئۆزۈك، بىرى كۆز» دەپ. دېمەك، ئەرمۇ، خوتۇنمۇ ئۆزىنىڭ ۋەزىپە ۋە مەجبۇرىيەتلىرىنى چۈشەنگەن ھالدا ئۆزئارا مۇناسىۋەتلەرنى شەكىللەندۈرسە، بۇنداق ئائىلە مۇستەھكەم بولىدۇ.
كونا چاپاننىڭ ئىچىدە ئادەم بار

**<big>كونا چاپاننىڭ ئىچىدە ئادەم بار</big>**

نۇرغۇن يىللارئىلگىرى ناھايىتى ئاددى-ساددا كىيىنگەن بىر جۈپ ياشانغان ئەر-ئايال ئالدىن كېلىشىپمۇ قويمايلا، خارۋارد داشۆسىنىڭ مۇدىرى بىلەن كۆرۈشكىلى كېلىدۇ. مۇدىرنىڭ كاتىپى بىر قاراپلا بۇ ئىككى يېزىلىق قېرىنىڭ خارۋارد بىلەن بىرەر تىجارەت مۇناسىۋىتى يوقلۇقىغا ھۆكۈم قىلىدۇ.

− بىز مۇدىرئەپەندى بىلەن كۆرۈشمەكچى ئىدۇق،ـ  دەيدۇ بوۋاي سىپايىلىك بىلەن.

− ئۇ بۈگۈن بەك ئالدىراش!− دەيدۇ كاتىپ بۇلارنىڭ كەلگەنلىكىنى مۇدىرغا خەۋەر قىلىشنىڭ ھاجىتى يوق، دەپ ئويلاپ.

− ھېچقىسى يوق، بىز بۇ يەردە ئۇنىڭ بىكار بولۇشىنى ساقلاپ ئولتۇرساق بولىدۇ،− دەيدۇ موماي.

ئارىدىن بىرنەچچە سائەت ئۆتۈپ كەتكەن بولسىمۇ، كاتىپنىڭ ئۇلار بىلەن كارى بولمايدۇ. ئۇ، بۇ بوۋاي-موماينىڭ مۇدىر بىلەن كۆرۈشۈشنىڭ تەسلىكىنى ھېس قىلىپ، ئۆزلىكىدىن كېتىپ قىلىشىنى كۈتىدۇ. ئەمما، بوۋاي-موماي ئورنىدىن مىدىرلىماي، داۋاملىق ساقلاۋېرىدۇ.

شۇڭا كاتىپ ئاخىر ئەھۋالنى مۇدىرغا ئېيتىشقا مەجبۇر بولىدۇ:

− بەلكىم ئۇلارنىڭ سىزگە دەيدىغان بىر نەچچە ئېغىزلا سۆزى باردۇ.

مۇدىر خۇشياقمىغان ھالدا ئۇلارنىڭ كۆرۈشۈش تەلىپىگە قوشۇلىدۇ.

مۇدىر ئىشخانىسىغا كىرگەندىن كېيىن، موماي ئالدى بىلەن سۆز باشلايدۇ.

− بىزنىڭ بىرئوغلىمىز خارۋاردتا بىر يىل ئوقۇغانىدى، ئۇ مەكتىپىنى بەكلا سۆيەتتى، ئۇنىڭ بۇ يەردىكى كۈنلىرى ناھايىتى ئەھمىيەتلىك ئۆتكەنىدى. ئەمما، ئۇ ئالدىنقى يىلى بىر پىشكەللىككە ئۇچراپ، ئارىمىزدىن كېتىپ قالدى. يولدىشىم بىلەن ئىككىمىزنىڭ مەكتىپىڭلاردا ئوغلىمىز ئۈچۈن بىر خاتىرە قالدۇرۇپ قويغۇمىز بار.

مۇدىر موماينىڭ سۆزلىرىدىن قىلچە تەسىرلەنمەكتە يوق، ئەكسىچە مەسخىرە ئارىلاش ئاھاڭدا قوپاللىق بىلەن دەيدۇ:

− خانىم، بىز مەكتىپىمىزگە بۇ يەردە ئوقۇپ ئۆلۈپ كەتكەن ھەربىر كىشىنىڭ ھەيكىلىنى تۇرغۇزالمايمىز، ئۇنداق قىلساق پۈتۈن مەكتەپ قەبرىستانلىققا ئايلىنىپ قالمامدۇ؟

−  بىز ئوغلىمىزنىڭ ھەيكىلىنى تۇرغۇزماقچى ئەمەس، مەكتىپىڭلاردا ئوغلىمىز ئۈچۈن بىر بىنا سالدۇرايلىمىكىن دېگەن،− دەيدۇ موماي.

مۇدىر بۇ بىر جۈپ بوۋاي-موماينىڭ ئۇچىسىدىكى ئەرزان پۇللۇق كىيىملىرىگە ئىنچىكىلىك بىلەن بىرقۇر سەپسىلىۋەتكەندىن كېيىن، چىرايىنى پۈرۈشتۈرگىنىچە:

− سىلەر بىر بىنانىڭ پۈتۈشى ئۈچۈن قانچىلىك پۇل كېتىدىغانلىقىنى بىلەمسىلەر؟مەكتىپىمىزدىكى بىنالارغا كەتكەن مەبلەغ يەتتە مىليون بەش يۈز مىڭ ئامېرىكا دوللىرىدىن ئاشىدۇ.

موماي بېشىنى كۆتۈرۈپ، مۇدىرنىڭ مەنسىتمەسلىك چىقىپ تۇرغان كۆزلىرىگە لەپپىدە قارىۋەتكەندىن كېيىن، بېشىنى تۆۋەن قىلىپ خىيالغا چۆكىدۇ.

مۇدىر موماينىڭ بۇ تۇرقىغا قاراپ ئىچىدە بۇلار ئەمدى ئاستاغىنە سالپىيىپ كېتىپ قالىدىغان بولدى، دەپ ئويلايدۇ ۋە چىرايىغا كۈلكە يۈگۈرىدۇ.

بىراق شۇ ئەسنادا موماي تۇيۇقسىز يولدىشىغا بۇرۇلۇپ:

− يەتتە مىليون بەش يۈز مىڭ دوللارغا بىنالارنى سالغىلى بولىدىغان ئىش بولسا، بىز نېمىشقا ئوغلىمىز ئۈچۈن بىر داشۆ قۇرمايمىز؟− دەيدۇ كەسكىنلىك بىلەن.

شۇنداق قىلىپ سىتانفورد ئەر-ئايال خارۋاردتىن چىقىپ، كالىفورنىيەگە كېلىدۇ، سىتانفورد داشۆسىنى قۇرۇپ، ئۆلۈپ كەتكەن ئوغلىنى خاتىرىلەيدۇ. كېيىنچە بۇ داشۆ دۇنيادىكى ئەڭ داڭلىق ئالىي مەكتەپلەر قاتارىدىن ئورۇن ئالىدۇ.

**بۇ ھېكايىدىن مۇنداق بىر ھەقىقەتنى بىلىش مۇمكىن**: باشقىلارنىڭ تەقى-تۇرۇقىغا قاراپ باھا بەرمەڭ، باشقىلارنىڭ كۆز قارىشى ۋە ئىشلىرىغا مەنسىتمەسلىك پوزىتسىيەسىدە بولماڭ. بولۇپمۇ ھەمكارلىق ئىشلىرىدا تېخىمۇ شۇنداق. ئېسىڭىزدە بولسۇنكى، «كونا چاپاننىڭ ئىچىدە ئادەم بار» بولۇشى مۇمكىن.
چىن گۈەن نەزمىلىرىدىن

**<big>چىن گۈەن نەزمىلىرىدىن</big>**

جاسارەت تاش تەرجىمىسى 

**دىلكىشىنى ياد ئېتەر قىز** 

دىلكىشىنى ياد ئېتەر قىز قەلبىنى غەمگە ئوراپ،

ئۆتكۈزەر پىنھاندا كۈن، ھېچكىم ئۇنى قويماس سوراپ. 

ئېيتقۇسىز ھەسرەت–ئازابتا قىينىلىنار دائىم جېنى،

خۇددى ئىسرىقداندىكى ئىسرىق كەبى كۆيگەي تېنى. 

تۈرۈلۈپ كەتكەن قەلەم قاشتىن يېغىپ تۇرماقتا قار،

سوقسىمۇ ئىللىق شامال قىلماس ئاڭا ھېچقانچە كار. 

ئۇيقۇلۇق ھالدا راۋاقتىن تاشلىسا كۆككە نەزەر،

تۇرنىلارمۇ دەرد–ئازابلار ئىلكىدە قاقماقتا پەر.

**تاڭ سەھەر تارقاپ بۇلۇت...** 

تاڭ سەھەر تارقاپ بۇلۇت، دىللارغا خوپ ياقتى باھار،

توختىدى يامغۇر-بوران، ئاچتى چىراي نۇرلۇق ناھار.

سۇ بويىدا جىلۋىدار تۈسكە كىرىپ ئايۋان-راۋاق،

قارلىغاچلار گۈل-چېچەكلەر ئىچرە ئەركىن پەر قاقار.

لەيلىشىپ چۈشمەكتە توزغاقلار ھېرىپ ئويناپ ئۇسسۇل،

قاش يالاپ ئەگىز سۈيى دەريا-ئېرىقتا لىق ئاقار.

تال-سۆگەتلەر ئۇز بېزەك بولغان قەسىرلەر ئالدىغا،

ياڭرىتار  بۇلبۇلنى تاڭ قالدۇرغۇدەك كۈيلەرنى تار. 

ياش چېغىمدا بىز چىقاتتۇق ھەر باھاردا سەيلىگە،

مەن مىنىپ ئات، ئولتۇرۇپ شاھلارغا خاس مەپىدە يار.

جۇش ئۇراتتى دىلدا شادلىق زەر قەدەھتە مەي ئىچىپ،

جاق تويۇپ كەتكەن گۈزەل جەننەت كەبىي يەردىن نىگار.

غۇنچىدەك قىز ئىككىمىز تارتتۇق جۇدالىق دەردىنى،

ئاھ ئۇرۇشتۇق تۈندە تاتلىق ئۇيقۇنى ئەيلەپ بىدار،

بىر ھازا تۇرسام قاراپ، سۇسلاپ تۇمان، پاتتى قۇياش،

مەنمۇ گۇاڭلىڭغا چۆكۈپ كەتتىم بولۇپ ھەمراھقا زار.

**چۈشۈمدە كۆرگەنلىرىم** 

باھارنىڭ يامغۇرى يولنى ئوراپتۇ گۈل-چېچەكلەرگە،

تولۇپتۇ گۈل-چېچەكلەردىن ئېدىر-تاغ ئۇز بېزەكلەرگە.

سۈزۈك ئۆستەڭ-ئېقىن بويلاپ چىمەنزار جىلغىغا بارسام،

سېرىق قۇشقاچ ناۋا ئەيلەپ بېغىشلار زوق يۈرەكلەرگە. 

بۇلۇتلار ئۆزگىرىپ كۆكتە تۈمەن تۈرلۈك سىياقلارغا،

بەئەينى ئەجدىھارلاردەك ئۇچار ئەركىن يىراقلارغا.

دەرەخلەر ئاستىدا ئوڭ-سول تەرەپلەرنى بىلەلمەستىن

ياتارمەن مەست كەبى مەپتۇن بولۇپ خۇشبۇي پۇراقلارغا.

**كەتتى قىشلاق پۈركۈنۈپ ئورمان بىلەن** 

كەتتى قىشلاق پۈركۈنۈپ ئورمان بىلەن،

تولدى كۆل يامغۇر سۈيى— قىيان بىلەن.

مەن سۈرۈپ ئىللىق شامالنىڭ پەيزىنى،

ئايلىنىپ يۈردۈم ھەۋەس—ئارمان بىلەن.

بولسىمۇ باغلار كىچىك، تولغان بىراق

نەۋ باھارنىڭ زەر نۇرى ئەپشان بىلەن.

ئاق،سېرىق، ھالرەڭ چېچەكلەر شاخ ئارا

نازلىنار رەڭ تالىشىپ رەيھان بىلەن.

تاشلىنار كۆزگە غۇۋا ئۆي-كەپىلەر،

قورشىلىپ تۇرغاچقا تام—قورغان بىلەن.

قەد كېرەر كۆۋرۈك ئېرىقنىڭ ئۈستىدە،

مەي تۇغى مەشغۇل بولۇر جەۋلان بىلەن.

ھالقىدىم مەشرىقتىكى دۆڭ ئۈستىدىن،

سەيلە بەرگەن ئىشتىياق-دەرمان بىلەن.

چالسا ساز بۇلبۇل، ئاڭا تەڭكەش قىلىپ

قارلىغاچ ئوينار ئۇسسۇل خەندان بىلەن.

مەنبە: جاسارەت تاش ئەدەبىيات سالونى
ئاشىق ۋە مەشۇق

**<big>ئاشىق ۋە مەشۇق</big>**

جاسارەت تاش    

مۇھەببەت ئوقىدا يارىلانغان دىل

ۋىسالسىز بىر ئۆمۈر تاپالماس شىپا.

دەرد تارتقان ئاشىقنىڭ كۆڭلى نازۇك-زىل،

كۈنبويى ئەيلەيدۇ ئۈن-تىنسىز نىدا. 

ئاشىقلىق يوللىرى ئەمەستۇر راۋان،

ئۇنىڭدا بار قويۇق چاتقال-تىكەنلەر.

ئۇچرىسا تاغ كەبىي ئېگىز-تىك داۋان،

ئەلەملىك دادلايدۇ مەن-مەن دېگەنلەر. 

ئاشىققا ئاساندۇر ھاياتتىن كېچىش،

مەشۇقنىڭ مېھرىگە قىيماق تەس بىراق.

مۇمكىنمۇ ۋىسالنىڭ بەھرىدىن قېچىش،

ۋىسالسىز ھاياتقا تۇرسا دەرد-پىراق؟ 

ئاشىقلار ئىنتىلىپ مەشۇق ۋەسلىگە،

ئۆتسىمۇ بىر ئۆمۈر چېكىپ دەرد-ئەلەم،

كىرگەندە ھاياتنىڭ خازان پەسلىگە،

نەپرەتنىڭ يولىغا تاشلىماس قەدەم. 

ئاشىقنىڭ قەلبىگە يوشۇرۇنغان سىر

مەشۇقنىڭ كۆڭلىگە بولمىسا ئايان،

ئاشىقنى ئۈمىدكە ئۈندىگەن پىكىر—

گۈللىرى ۋاقىتسىز ئەيلىنەر خازان. 

كۈنداشلىق بىر ئۆمۈر ھەمراھ ھاياتقا،

كۈنلەشمۇ ئاشىققا ئازابلىق ھۇزۇر.

مەشۇقنىڭ نىگاھى تاشلانسا ياتقا،

قىينايدۇ ئاشىقنى خارلانغان غۇرۇر. 

ئاشىققا يار ئەيلەر چەكسىز كۈچ-مادار

مەشۇقنىڭ مۇمكىنسىز ۋىسالى ئەبەد.

ئاشىقنىڭ مېھرىدىن يارالغان باھار

ئىللىقلىق بېغىشلار مەشۇققا پەقەت. 

ئاي-كۈنلەر ئۆتىدۇ قوغلىشىپ ھامان،

ئاشىقنىڭ تەمەخور كۆڭلىنى ياساپ.

مەشۇقتا بولمىسا ساداقەت ئايان،

ئاشىقنىڭ قەلبىدە دولقۇنلار ئازاب! 

ئاشىقتەك مەرد ئىنسان بارمۇ جاھاندا؟

مەشۇق دەپ كېچەر ئۇ بايلىق، ھاياتتىن.

نامەردلىك قىلماسمۇ ئاشىق پىغاندا،

مەشۇقى ئىزدىسە بەختنى ياتتىن؟ 

مۇھەببەت ئىنسانغا ئەڭ ئالىي سىناق،

ئۆلچەملىك جاۋابتۇر ساداقەت پەقەت.

ئاشىق يۈز نومۇرنى ئالسىمۇ، بىراق

مەشۇق تەن ئالمىسا، نۆلگە تەڭ ئەبەد! 

ئاشىقنىڭ قەلبىدە لاۋۇلدىغان ئوت

مەشۇققا بەرمىسە ئىللىقلىق ئەگەر،

ئۇ نە ئوت، مىسالى بولۇپ مۇدھىش جۇت،

مەشۇقنىڭ كۆڭلىگە يەتكۈزەر زەرەر. 

ۋىسالسىز ئاشىقتەك دەردمەن نەدە بار؟

مەۋجۇتمۇ مەشۇقتەك ئەتىۋار جانلىق؟

ئاشىققا مەشۇقنىڭ ۋەسلى بولسا يار،

ئوردىدەك تۇيۇلغاي چەللە-سامانلىق. 

ئاشىقنىڭ بەدىلى نېمانچە ئېغىر؟

تاپامدۇ ئۇنىڭدىن مەشۇق ئىناۋەت؟

ئاشىقنىڭ كۆڭلىنى ئەيلىسە يېغىر،

مەشۇققا ئارتىلماس نېچۈن جىنايەت؟! 

ئاشىقمەن، ھىجراننىڭ چۆلىنى كېزىپ

ئىزدەيمەن مەشۇقنىڭ چىمەنزارىنى.

ساداقەت كانىدىن زەر-ئۈنچە قېزىپ،

بېزەيمەن سۆيگۈمنىڭ خىلۋەت غارىنى.

مەنبە: جاسارەت تاش ئەدەبىيات سالونى
رەھمەت كۈنلىرىدىكى نىدا

**رەھمەت كۈنلىرىدىكى نىدا**

دانالار «كىشىنىڭ ئىنسان ئىكەنلىكىنىڭ ئالامىتى ئۇنىڭ شەھۋەت ۋە ھاۋايى - ھەۋەسلەرنىڭ تىزگىنىنى قولغا ئالالىشى بىلەن بىلىنىدۇ» دەپ كۆرسىتىدۇ. كونترولى ئاستىدا بولۇشى كېرەك بولغان نەرسىلەرنىڭ تىزگىنىگە چۈشۈپ ياشاش، قول ئىلكىدە تۇتۇش كېرەك بولغاننىڭ قۇلى بولۇشنى كۈرەش يولى قىلىۋېلىش، ئۆمۈرنى سەرپ قىلىشقا ئەرزىمەيدىغان، ھاياتنى تېگىشتۈرۈشكە يارىمايدىغان نەرسىلەر ئۈچۈن قان - تەر تۆكۈشنى ياشاش پىرىنسىپى قىلىۋېلىش كۈنىمىز ئىنسانلىرى تاقابىل تۇرۇشتىن ئاجىز كېلىۋاتقان چوڭ بۇھرانلاردىن بىرى بولۇپ قالدى. «تەپەككۇر قىلغۇچى جانلىق» بولۇشتەك ئىنسانغا باب كېلىدىغان ماھىيەتلىك تەبىردىن «ئىقتىسادىي جانلىق»قا ئايلاندۇرۇۋېتىلىش، «مۇكەللەپ ۋە مۇشەررەپ ئىنسان» كاتېگورىيەسىدىن تەبىئەتتىكى ئەقىلسىز جانلىقلار مىسالى «ئىستېمالچىسى جانلىق» كاتېگورىيەسىگە كىرىپ قېلىش زامانىمىزنىڭ بۈيۈك پاجىئەسى. بۇنداق بىر قىسمەتكە پېتىپ قېلىش ئىنسانلىقنىڭ بۇندىن بۇرۇنقى دەۋرلەرگە قارىغاندا، بۇ زامان ئىنسانلىرىنىڭ رەببانىي يېتەكلەشكە نەقەدەر موھتاجلىقىنى، مېخانىكىلاشقان مەرىپەتچىلىكنىڭ كىشەنلىرىدىن ھۆر بولۇپ ھىدايەت نۇرىنىڭ يورۇقلۇققا ئېرىشتۈرىدىغان ساماۋى يېتەكچىلىككە نەقەدەر موھتاج بولۇۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بەرمەكتە.

دەرۋەقە، بارچە قۇللۇقنىڭ يىلتىزى بولمىش نەپس قۇللۇقى ھەربىر ئىنسان ۋۇجۇدىغا قۇرغان سەلتەنىتىنى كۈچەيتمەكتە، ۋابا مىسالى يامرىماقتا. مۇبارەك رامىزان ئېيىدا تۇرۇپتىمىز. بىلسەك، بۇ ئاي سىلكىنىش ئېيى. بۇ ئاي نەپسىمىزنى تەربىيەلەش ئېيى. مېھرى – شەپقەت تۇيغۇلىرىمىزنى ئويغىتىشنىڭ، ئىنسانلىق بۇرچىمىزنى يادقا ئېلىشنىڭ، قاششاقلىق ۋاباسىدىن قۇتۇلۇشنىڭ، ئىنسان ۋۇجۇدىغا ھاكىممۇتلەقلىق تەختىنى قۇرۇش كويىدىكى نەپسنىڭ سەلتەنىتىگە قارشى ئىسيان كۆتۈرۈشنىڭ، ياۋغا قارشى جىھادنىڭ تۇنجى ئۆتكىلى بولغان نەپس جىھادىنى مانېۋىر قىلىشنىڭ، روھ قوشۇنلىرىنى مەشىقلەندۈرۈشنىڭ ئېيى. بۇ ئاي يەنە ئىرادىنى تاۋلاشنىڭ، ئەقىلنى سازلاشنىڭ، ئىماننى پاكلاشنىڭ، ساداقەتنى كۈچەيتىشنىڭ، چىدامچانلىقنى ئاشۇرۇشنىڭ، سەۋر - تاقەتنى يۈكسەك قىلىش ۋە ئىتائەت بىلەن ئاسىيلىق ئارىسىغا چېگرا قويۇشنىڭ، ئىنسانىيلىقنى شەيتانىيلىق ئىسكەنجىسىدىن خالاس قىلىپ رەببانىيلىق بوستانلىقىغا ئېلىپ چىقىشنىڭ مەۋسۇمى. بۇ ئاي ئەڭ ئالدى بىلەن ئاللاھنىڭ ئېيىدۇر. قۇرئاننىڭ ئېيىدۇر. قەدىر كېچىسىنىڭ ئېيىدۇر. پاكلىنىش ئېيىدۇر، رەھمەت ئېيىدۇر، مەغفىرەت ئېيىدۇر. دۇئا ئېيىدۇر، ئىجابەت ئېيىدۇر. نىجاتلىق ئېيىدۇر. ئاللاھ بۇ ئايغا مۇيەسسەر قىلغان ھەربىر بەندىسىنى مۇبارەك ئاينىڭ خەيرلىكلىرىدىن نېسىپ قىلسۇن! بۇ ئاينىڭ خەيرلىكلىرىدىن ئەركىن بەھرىمەن بولۇش پۇرسىتىدىن مەھرۇم قالغان خەلقىمىزگە ئاللاھ مەدىتى بولسۇن! نىيەتلىرىگە كۆرە بۇ ئاينىڭ ئەجىر ۋە ساۋابلىرىدىن بەھرىمەن قىلسۇن! بۇ مەھرۇملۇقنىڭ سەۋەبكارلىرى بولغان، ھۆرلۈك ۋە ئەقىدىنىڭ دۈشمەنلىرى بولغان، شۇنداقلا ئاللاھ ۋە رەسۇلىنىڭ دۈشمىنى بولغان مۇستەملىكىچى زالىملاردىن بۇ قەرزنى تۆلىتىش، ھۆر ۋە مۇستەقىل تۇپراقلىرىدا ئۇشبۇ ئاينىڭ خەيرىلىكلىرىدىن قىيامەتكە قەدەر نېسىۋېلىنىش پۇرسىتىنى بۇ مىللەتكە تەكرار نېسىپ قىلىپ بەرسۇن!

-بۇرھان مۇھەممەد

2025-03-06

مەنبە: «ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان» سەھىپىسى

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: رەھمەت
تۈر: روزا
تۈر: رامىزان
تۈر: بۇرھان مۇھەممەد
تۈر: ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان
ئامېرىكىدا سۈنئىي ئەقىل رېتسىپ يېزىپ دورا بېرىشكە باشلىدى

**<big>ئامېرىكىدا سۈنئىي ئەقىل رېتسىپ يېزىپ دورا بېرىشكە باشلىدى</big>**

2026.01.12

يەرلىك ۋاقىت 1-ئاينىڭ 8-كۈنى، «بايلىق» (Fortune) ژۇرنىلىنىڭ خەۋىرىگە ئاساسلانغاندا، ئامېرىكا يۇتا شىتاتىدىكى سۈنئىي ئەقىل (AI) سىستېمىسى نۆۋەتتە دوختۇرلارنىڭ ئارىلىشىشىسىز بىمارلارغا دورا يېزىپ بېرىشكە باشلىغان.

بۇ شىتات يېقىندا بىر سىناق تۈرىنى باشلىغان بولۇپ، AI دورا رېتسېپى يېزىپ بېرەلەيدىكەن، بۇ ئامېرىكىدا تۇنجى قېتىم ئىنسانلارنىڭ نازارىتىسىز AI غا كىلىنىكىلىق ھوقۇق بېرىلىشى ھېسابلىنىدۇ.

بۇ تۈر ئالدىنقى ئاي باشلانغان. AI سىستېمىسى بىمارلارنىڭ رېتسېپ خاتىرىسىنى دەلىللەپ، كىلىنىكىلىق سوئاللارنى سورىيالايدۇ ھەمدە تەستىقلانغان داۋاملىق دورا بېرىش (تەكرار رېتسېپ) نى بىۋاسىتە دورىخانىغا ئەۋەتەلەيدۇ. شىتات ھۆكۈمەت ئەمەلدارلىرىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ ئۇسۇل تەننەرخنى تۆۋەنلىتىش، دورا ئۈزۈلۈپ قېلىشتىن ساقلىنىشقا ياردەم بېرىدۇ، بولۇپمۇ يېزا رايونلىرىدىكى دوختۇرلارنىڭ خىزمەت بېسىمىنى يېنىكلىتىدۇ، چۈنكى بۇنداق رايونلاردا داۋالاش بايلىقى ئەسلىدىنلا جىددىي ئىدى.

دوختۇرلار ئىنسانلارنىڭ نازارىتى كەمچىل بولۇش ئۇسۇلىدىن ئەنسىرىمەكتە، يەنى كىچىك دائىرىدىكى كىلىنىكىلىق قارارلارمۇ خەتەر ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن ئىكەن.

ئامېرىكا تېببىي جەمئىيىتىنىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى جون ۋايت زىيارەتنى قوبۇل قىلغاندا مۇنداق دېدى: «مۇۋاپىق دوختۇر نازارىتى كەمچىل ئەھۋالدا چىقىرىلغان ھەر قانداق كىلىنىكىلىق قارار بىمارلارنى خەتەرگە دۇچار قىلىشى مۇمكىن. تېببىي ئىلىم پەقەت بىر جاۋابقا ئېرىشىشلا ئەمەس، بەلكى يەنە ھۆكۈم قىلىش، ۋەزىيەت ۋە مەسئۇلىيەتكە چېتىلىدۇ».

بىخەتەرلىككە كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن، سىناق تۈرىدە باسقۇچقا بۆلۈپ كېڭەيتىش ئۇسۇلى قوللىنىلغان بولۇپ، ھەر بىر خىل دورا تۈرىدىكى ئالدىنقى 250 دانە داۋاملىق دورا بېرىش رېتسېپى چوقۇم دوختۇر تەرىپىدىن تەكشۈرۈلۈشى تەلەپ قىلىنىدۇ، شۇنىڭدىن كېيىن ئاندىن AI مۇستەقىل بىر تەرەپ قىلسا بولىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە، كېيىنكى %10 ئالاقە جەريانى ئىختىيارىي تاللىنىپ بىخەتەرلىك تەكشۈرۈشى ئېلىپ بېرىلىدۇ.

خەۋەردە كۆرسىتىلىشىچە، AI نىڭ داۋالاش ساھەسىدە ئىنقىلاب قىلىش ئۈمىدى بار، لېكىن باشقا ساھەلەرگە سېلىشتۇرغاندا، داۋالاش ساھەسى بۇ تېخنىكىنى قوللىنىشتا تېخىمۇ ئېھتىياتچان پوزىتسىيەدە بولماقتا. بۇنىڭ بىر قىسىم سەۋەبى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش توسالغۇسىدا: داۋالاش ساھەسىدىكى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئادەتتە باشقا ساھەلەردىن تېخىمۇ قاتتىق بولىدۇ، چۈنكى داۋالاشتىكى خاتالىق خەۋپى بىمارنىڭ ھاياتىغا مۇناسىۋەتلىك.

دوختۇرلار AI نىڭ داۋالاش مۇلازىمىتىنىڭ قولاي بولۇشىنى ئىلگىرى سۈرۈش، تەننەرخنى تۆۋەنلىتىش ۋە تەكرارلىنىدىغان ۋەزىپىلەرنى ئاپتوماتلاشتۇرۇش ئارقىلىق، دائىملىق داۋالاش خىزمىتىنى ئۆزگەرتىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. ھالبۇكى، تېخنىكا تەرەققىياتىنىڭ سۈرئىتى شىتات دەرىجىلىك قانۇن-نىزاملارنىڭ ماسلىشىش ئىقتىدارىدىن خېلىلا ئېشىپ كەتكەن بولۇپ، قانۇن چىقارغۇچىلار يېڭىلىق يارىتىش بىلەن بىمارلارنىڭ بىخەتەرلىكى ئوتتۇرىسىدا تەڭپۇڭلۇق تېپىشتا قىينالماقتا.

مەنبە: ئالپ سالونى
مېنى سۆيەتتىڭ

**مېنى سۆيەتتىڭ**

چىمەنگۈل ئاۋۇت

**ھىلال تىرناقلىرىنى ئېلىۋاتقان قىز**

كاككۇكتەك كۈلۈپ كەتتى سۈزۈك، بەك سۈزۈك،

ھىلال تىرناقلىرىنى ئېلىۋاتقان قىز.

نېمىلەر ئېسىدىن كەچتىكىن ئۇنىڭ،

ئىشىكى چېكىلدى بوش ھەم تۇيۇقسىز…

ئۇ شۇنداق ئورنىدىن تۇرغانتى يۇمران،

شاپتۇلنىڭ چېچىكى يەرگە تۆكۈلدى.

ئاھۇدەك تەلمۈرۈپ ئاقماقتا ۋاقىت،

نەم چاچلار غۇنچىدەك قات-قات تۈگۈلدى…

كۆرگىلى بولىدۇ قاراڭغۇلۇقنى،

ئىشىكنىڭ يوچۇقى ئىللىقتۇر، ئىللىق.

پەشتاقتىن چۈشۈۋاتقىنى ئوماق بىر موماي، 

ھاياتلىق بار ئۇنىڭ سېۋىتىدە لىق…

**كۈتۈش**

ئاپتاپقا قاقلىدىم يالغۇزلۇقۇمنى،

قىسمەتنىڭ پايانى كۆرۈندى تىمتاس.

سەن نەدە مەغرۇرسەن ئېزىلدى باغرىم،

كۆزۈمنى بوش يۇمۇپ قىپ باقتىم قىياس.

كىملەرنى ياد ئەتتىڭ، كىملەرنى كۈتتۈڭ،

مېھرىمدە بارلىقىڭ بولماقتا ئايان. 

ئالدىراش يولنى كېسىپ ئۆتكەنسەن بەلكىم،

ئاخىرىنى ئويلاشتىن قىلىمەن گۇمان…

تېرەكلەر قارايدۇ ماڭا بەك غەمكىن،

بويۇڭدەك بىر ئىشەنچ پارلايدۇ يارقىن. 

قەلبىمدە سەن ئامان قالىسەن جېنىم،

يەنىلا مەن كەبى سۆيەلمەس ھېچكىم…

مۇڭ باسقان كۆزلىرىڭنى ئەسلىيەلەيمەن، 

سەن چۇقۇم ئۆيۈڭدىن چىققان لاۋۇلداپ.

مانا يەنە بىر كۈن ئۆتتى مىڭ تەستە،

يۇلتۇزلارغا قوشۇلدۇم يولۇڭغا قاراپ…!

**مېنى سۆيەتتىڭ…**

ئەجەب بىر سۆيۈملۈك ئىدىم سەن ئۈچۈن،

چىدايتتىڭ ھەممىگە يەنىلا تىمتاس.

رېئاللىق مېھرىمنى پارە قىلسىمۇ،

سەن يەنە ئۆزۈڭدىن ئالاتتىڭ قىساس.

شۇ كۈنى كۆزۈڭگە قارىماي تۇرۇپ، 

ئېسىمدە قولۇڭنى كۈچەپ سىققىنىم.

شۇنچىلىك بىپەرۋا، شۇنچىلىك چوڭقۇر، 

ھېچكىمنى سېنىڭدەك سۆيۈپ باقمىدىم.

 

بىلىسەن پىغانىمنى، بارلىقىمنى ھەم،

پەقەت سەن بولغاچقا ياشىدىم خۇشال.

نەپرەتكە ئەرزىمەس ئۆتكەن كۈنلىرىم،

مەڭگۈلۈك ئازابتۇر بىز ئۈچۈن بۇ ھال…

كىملەرنىڭ باغرىدا ياش تۆكەي مەيلى، 

كىملەرگە ئۆزۈمنى بىر ئۆمۈر ئاتاي.

سەن ئامراق ناخشىدەك ئېزىلىپ تۇرۇپ

كەل سېنىڭ دەردىڭنى دەردىمگە قاتاي…

**…ئايالمۇ يامغۇر**

تەبىئەت تۆكىدۇ مېنىڭ يېشىمنى،

لېۋىمنى چىشلەيمەن چىدامىڭ ئۈچۈن.

ئۆزۈمدىن، مېھرىڭدىن كېچەلمەيمەن، بەس،

بىپەرۋا بولغىن سەن ۋە ياكى ئۆكۈن.

ئەينەكمۇ يىغلايدۇ گۈلگە قوشۇلۇپ، 

تېرەكلەر تىكلىنىپ تۇرار بەھۇزۇر.

شاخلارنى سىلكىتىپ باقمىدىم تېخى، 

پاتقاقلار چېچەكلەپ كۆيمەكتە مەغرۇر.

چوڭ يولدا كۈنلۈكسىز كېتىۋاتىمەن، 

يىرتىلغان پايپىقىمدا چاقنايدۇ بىر نۇر.

چېچىمنى چۇۋۇشقا بارمىدى رايىم،

بىلمەيمەن مەن ھازىر ئايالمۇ، يامغۇر…

باغرىمدەك سۈزۈك ھەم باغرىمدەك چوڭقۇر

سىقىلىپ، سىلكىنىپ ھوزۇرلانماقتا يەر.

ئويلىسام ساڭىلا دەپ باقماپتىمەن،

ياشىغۇم كەپ قالدى ھەممىدىن بەتتەر…!

**شۇ كۈنى**

شۇ قەدەر يېقىملىق بۇژغۇنلار ۋاقىت،

ھوردالغان ئەينەككە سىزدىم بىر رەسىم.

تاملارغا جىمجىتلا چاچرىغان ئوتنى،

كۈلقىزمۇ كۈل قىلماي يىغدى بۇ قېتىم.

كۈلكەمنى ھېچ كىمدىن يوشۇرالمىدىم،

بۇرنۇڭنى ئەجەبمۇ ئوخشىتىپتىمەن.

گۈل قىلىپ كۆكلەتتىم قىلىقلىرىمنى، 

قەلبىمدە يەنىلا ئۇلۇغسەن تىمەن.

ئىزدەپمۇ يۈرمىدىم ئالتۇن كەشىمنى،

ئەركىكىم قولۇڭنى تۇتتۇم ئاۋايلاپ.

كۈمۈشرەڭ بىر مەپە تاراقلاپ كېلىپ، 

ئىشىكىم ئالدىدا توختىدى شۇ تاپ…

مەنبە: «بارسا كەلمەس يول» (2007) ناملىق شېئىرلار توپلىمى
قەھۋە ئىچىش

**<big>قەھۋە ئىچىش</big>**

ئىمىن ئەھمىدى  

قەھۋە يوپۇرمىقىنى يەپ سالغان قويلار،

ئۇخلىمىغان ئىكەن قوتاندا بىر كېچە سەكرەپ.

مەنمۇ بىر كۈنى سەنيادا بىر قىز بىلەن،

قەھۋە ئىچتىم قويلار ھەققىدە ھېكايە سۆزلەپ.  

ئ‍ۇمۇ شۇ ئاخشىمى ئ‍ۇخلىيالماپتۇ،

قويسىمۇ ئانىسى يوتقانغا چۆمكەپ.

ئەتىسى كۆرۈشكەندە سۈرەپلا ماڭدى،

«خالىي بىر جاي تېپىپ قەھۋە ئىچسەك» دەپ.  

ئۇ شۇنداق ئۆتكۈزدى تالاي ئاخشامنى،

كۆڭلىدىكى قىلىقنى لېۋىگە يۆتكەپ.

ياشىسىمۇ بولغىدەك ئادەم ئاشۇنداق،

ھەممە قىلغۇلۇقنى قەھۋەگە دۆڭگەپ.

**يەنە بىر نۇسخىسى**:

**قەھۋە**

ئىمىن ئەھمىدى 

قەھۋە يوپۇرمىقىنى يەپ سالغان قويلار،

ئوخلىمىغان ئىكەنمىش قوتاندا سەكرەپ.

بىر كەچ تۈرك قىزى بىلەن قەھۋە ئىچتۇق،

خىلۋەت چايخانىدا ھېكايە سۆزلەپ.

ھېرىش يوق، گەپ بىلەن تۈگىدى ئاخشام

قايتىپ كەتتۇق ئۆيگە ۋاقىتنى خەپلەپ.

ئەرتىسى ئۇچراشتۇق، سۆرەپلا ماڭدى

يەنە تۈنۈگۈنكىدەك قەھۋە ئىچسەك دەپ.

ئۇ شۇنداق ئۆتكۈزدى نەچچە ئاخشامنى

جىمى قىلىقنى لېۋىگە يۆتكەپ.

ياشىسىمۇ بولغۇدەك ئادەم شۇ يەڭلىغ

ئويۇن-چاقچاقنى قەھۋەگە دۆڭگەپ... 

«تەڭرىتاغ» ژۇرنىلى، 2015 - يىللىق، 3 - سان

 

.
گۈل قەدەھ

**<big>گۈل قەدەھ</big>**

مۇنەۋۋەر ئابدۇقادىر

بۇ كېچىمۇ بىر پاتمان دەرد ھەسرىتىڭدە،

ئىچكۈم كەلدى  سىياقىڭنى گۈپلا قىلىپ.

غەرىق بولۇپ كەتسەم دەيمەن غەملىرىمدىن،

شېئىر يېزىپ، ھەسرىتىمنى نەي قىپ چىلىپ.

ئەلۋىدا، دەپ پۈتەي دەيمەن ساڭا  نەزمە، 

ئۆچۈرۈشكە نېچۈن بارماس قولۇم سېنى؟

ئېلىپ كەتتىڭ شادلىقىمنى قاياقلارغا، 

راسلاپ  قويۇپ ماڭا ھىجران تۆشۈكىنى.

بەلكىم بىر كۈن ئاچچا يولدا ئۇچرىشارمىز، 

ئۆزگەرگەندە كۆڭلىمىز ھەم يۈرىكىمىز  .

ناتونۇشتەك  تەئەججۈپ ۋە تېڭىرقاشتا، 

ئۈن-تىۋىشسىز قاراقلاردا خوشلىشارمىز.

سۇس خىرە ئۈمىدلەرنىڭ پايانى يوق، 

سېغىنىشنىڭ ئۇ تەرىپى كەتتى قاناپ .

قوي ساقى كۆزۈم نەملىك تامچىسىدا، 

بارچە دەرت ئازابىمنى ئاڭا لىقلاپ...

كەلدى چوقۇم ۋىدالىشىش پەيتى بۈگۈن،

ئەمدى سېنى چۈشلىرىمدىن ئىزلىمەسمەن،

قۇي ساقى، گۈل قەدەھكە تولدۇر مېنى!

ئوتلىۋىتەي  بىر تىنىقتا  پىغان بىلەن...

2015 -يىلى 25- مارت

今夜依旧斟满了一杯忧伤

我愿一口饮尽你的模样

多么想酒醉忘却所有烦恼

把愁闷写成诗行用笛子吹响

曾想为你写首永别的诗赋

可我的手不愿把你删除

我的快乐被你带去了何方？

为何给我铺展了离别和惆怅？

也许有一天会相遇在岔口

那时我们的心情已转变

彼此陌生感如此惊讶和彷徨

悄无声息的告别不曾相互一望

黯淡的愿望尤如天际无边

思念的另一面漂泊在何方？

我那双泪滴溢满的眼眶

盛满了我所有的痛苦和悲伤

今天注定是告别的时刻

我不再从梦中追寻你方向

来吧，把我斟满在花杯里吧

让我一口喝尽所有的哀伤

2015年3月25日
پىغاننى پارچىلاش

**پىغاننى پارچىلاش**

ماۋ بۇيى

ئىلھام ئەنۋەر تەرجىمىسى

دۇنيانىڭ رەڭگىدە بېزەلگەن مەيخانە،

كىرىسەن بىر خۇشال ئىستەكنى پۈكۈپ.

ئۇنتۇلار تۇيۇقسىز سېنىڭ سىياقىڭ،

رەڭگارەڭ چىرايلار كەلگەندە كۈلۈپ.

قەدەھلەر قىستايدۇ پىنھانغا سېنى،

توۋلايسەن يەنە شۇ پىغانلىق كۈينى.

ۋە لېكىن ئاڭلانماس سەندىن ئۆزگىگە،

ئېيتىسەن ئۆزۈڭگە تەڭلەپ قەدەھنى:

بىر قەدەھ قۇياشقا،بىر قەدەھ ئايغا،

يورۇتقاچ قەلبىمنى،ئىللىتقاچ مېنى.

ئۇلار بار قالمىدىم يالغۇز سوغۇقتا،

باسسىمۇ نادامەت خەستە دىلىمنى.

بىر قەدەھ تۇپراققا،بىر قەدەھ يىراققا،

شۇلاردىن ئالغانمەن بارچە سۆيگۈمنى.

ئۇلار بار ئۈمۈد بار ئاقمىدى يېشىم،

قورقۇنچ تاپالماس ئەسلا روھىمنى.

......

ئۈلپەتلەر تولغىنار ناخشىغا تەڭكەش،

ئەسەبىي بەدەنلەر يۇپىشار سازغا.

ساختىلىق ھارغىنلىق تولغان ئۇسۇلدىن،

سەسكىنىپ قەدەھنى ئالىسەن قولغا:

بىر قەدەھ ئەتىگە،بىر قەدەھ ئۆتمۈشكە،

يەلكەمگە يۈكلىگەچ يىراق مەنزىلنى.

ئىشەنمەس ئىدىممەن  مەڭگۈلۈك نېمە؟

ۋە لېكىن ئۆتمۈشۈم ئويغاتتى مېنى.

بىر قەدەھ ئەركىمگە،بىر قەدەھ ئۆلۈمگە،

ھاياتقا شۇلاردىن ئىزلەيمەن مەنە.

تۈگەيدۇ بۇ سورۇن تارايمىز ھەممە،

پەقەت مەست بولمىغانلار قالار بىمەنە.

消愁

毛不易

当你走进这欢乐场

背上所有的梦与想

各色的脸上各色的妆

没人记得你的模样

三巡酒过你在角落

固执的唱着苦涩的歌

听它在喧嚣里被淹没

你拿起酒杯对自己说

一杯敬朝阳 一杯敬月光

唤醒我的向往 温柔了寒窗

于是可以不回头地逆风飞翔

不怕心头有雨 眼底有霜

一杯敬故乡 一杯敬远方

守着我的善良 催着我成长

所以南北的路从此不再漫长

灵魂不再无处安放

躁动不安的座上客

自以为是地表演着

伪装着 舞蹈着 疲惫着

你拿起酒杯对自己说

一杯敬朝阳 一杯敬月光

唤醒我的向往 温柔了寒窗

于是可以不回头地逆风飞翔

不怕心头有雨 眼底有霜

一杯敬故乡 一杯敬远方

守着我的善良 催着我成长

所以南北的路从此不再漫长

灵魂不再无处安放

一杯敬明天 一杯敬过往

支撑我的身体 厚重了肩膀

虽然从不相信所谓山高水长

人生苦短何必念念不忘

一杯敬自由 一杯敬死亡

宽恕我的平凡 驱散了迷惘

好吧天亮之后总是潦草离场

清醒的人最荒唐
لىجياڭ دەرياسى

**<big>لىجياڭ دەرياسى</big>**

ئىمىن ئەھمىدى

1

تاغ ئېگىزمۇ ياكى ئاسمان پەس؟

بىر - بىرىگە تۇتاشقان پەۋەس.

چوققىلارنى سۆيگەن ئاق بۇلۇت

مانان ئارا ئالىدۇ نەپەس.

بامبۇكزاردا ئاياغ تىۋىشى

چاتقاللارنى ئەگىپ ئۆتۈش تەس.

چاچلىرىڭغا يامىشايمۇ دەپ

بانان شېخى ئېگىلىدۇ پەس

بۇ مۇھەببەت ئەجەب مۇقەددەس. 

2

سۈزۈك سۇلار كۆزۈڭ بەئەينى

قارىچۇقىڭ جىمىرلىغان تاش. 

كۆكسۈڭ كەيى يۇمشاق ئېدىرلار،

رومالىڭدۇر ئىككى يېشىل قاش.

يالغۇز ئۈزۈپ كەلگەن قومۇش سال،

قويدى خىيال قىرغىقىغا باش.

ھاياجاندا جىلۋىلىك شەپەق،

تۆكتى چەكسىز چىمەنلەرگە ياش. 

3

تىلسىم سۈپەت دالالار .قوينى،

سۈرەت يەڭلىغ چۈشىدۇ كۆزگە.

شىلدىر- شىلدىر ئالتۇن ياپراقلار،

باھار ئىزدەپ كۈلىدۇ كۆزگە.

غايىبانە مەغرۇر چىرايىڭ،

ئۆلۈكنىمۇ ئۈندەيدۇ سۆزگە.

تۇيدۇرمايلا باغاشلىۋالدىڭ،

يارىڭ يوقمۇ مېنىڭدىن ئۆزگە؟ 

4

قەيەردىدۇر نەينىڭ ئاۋازى،

كىيىكلەرنى قىلىپ قويدى لال.

قىيا باققان بېلىقچى قىزلار

نىگاھىمنى ئەيلېدى مالال

دولقۇنىڭغا بېشىمنى ئېگىپ

قىرغاق ئۈچۈن بولۇپ قالاي تال.

ئىشەنچ قىلساڭ غۇبارسىز سۆيگۈ، 

گۈزەللىكنىڭ چېھرىسىگە خال. 

5

كېتىپ قالسام كۆڭلۈم سېنىڭدە،

ھەر تىنىقىڭ جىسمىمگە مىڭ جان.

تۇرغىن دېسەڭ باغرىڭدا ئويناپ،

مىسرالاردىن ياسايمەن خامان.

قىسقا ئۆمۈر چۈشۈمدەك تاتلىق،

ئۆتەلمەيمەن ئەمدى خىرامان.

داۋان ئېشىپ كەلگەن ئەقىدەم،

ئاستانەڭگە بولىدۇ مېھمان. 

6

شاۋقۇ‌ن سالماي ئاقىسەن جىمجىت،

ھە‌ر تامچاڭدا جە‌ننە‌ت مۇ‌جە‌سسە‌م.

سىنى كۆرۈپ زە‌مزە‌م بولدۇ

زە‌ڭگە‌ر كۆكتىن كە‌لگە‌ن قە‌ترە ھە‌م.

ھە‌ممىمىز تە‌ڭ يارالغان تۇرۇ‌پ

سىنى باشقا بىلگە‌نمۇ ئىگەم؟

قىز-يىگىتىڭ خىزىرمىكىن تاڭ،

قە‌لبىمدە ئوت، كۆزلىرىمدە نە‌م. 

7

كۆپ نەرسەمنى ئىلىپلا ئالدىڭ،

بەرگىنىڭنى ساناپ چىقماق تە‌س.

كىندىك قېنىم قىسمەتلىرىدىن،

ئاتا قىلدىڭ يېڭى بىر ھەۋە‌س.

نومۇ‌سىمنىڭ بە‌رگىدە شە‌بنە‌م،

زۇ‌مرە‌ت يوللار تۈگىگە‌ن ئە‌مە‌س.

قانلىرىمدىن ئۇرغۇ‌يدۇ قەسە‌م

ئۆرتە‌ندىممۇ شۇ‌نىڭ ئۆزى بە‌س!

بۇ مۇ‌ھە‌ببە‌ت ئە‌جە‌ب مۇ‌قە‌ددە‌س...

مەنبە: «تارىم» ژۇرنىلى، 1992 -يىللىق، 6 - سان
پامۇك قەلئە

**پامۇك قەلئە**

ئىمىن ئەھمىدى 

پامۇك قەلئە، ئۇيغۇرچە پاختا قەلئە،

قاردەك ئاقلىقىدىن كەلگەن نام.

شۇنچە سۈزۈك، شۇنچە بىغۇبار

ھۆسنىگە تەبىئەت ئىبەركەن ئىنئام.

قىيالىرى يىپەك ياپقاندەك،

كۆلچەكلىرى مەيگە تولغان جام.

ئەتراپىدا چېچىلىپ ياتقان تاشلار

تىك تۇرغىنى تارىختەك يىمىرىلمەس تام.

ۋۇجۇدۇمغا نەرە تارتىپ كىردى ئەسلىمە

خىيالىمنى قىلىۋالدى رام.

زەيتۇن چىشلەپ ئۆتۈپ كەتتى بىر توپ كەپتەر

نوھنىڭ كېمىسىنى قىلغاندەك دام-دام... 

«تەڭرىتاغ» ژۇرنىلى، 2015 - يىللىق، 3 - سان
بەلكىم ئەتە چىقمايدۇ قۇياش

**بەلكىم ئەتە چىقمايدۇ قۇياش**

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد 

قۇشقا بەرگەن قاناتنى خۇدا

بەردى مېنىڭ خىياللىرىمغا 

ئۆلۈپ كەتكەن نۇرغۇن كىشىلەر

ناخشىلاردا ياشايدۇ قىزغىن.

ياشاۋاتقان سانسىز كىشىلەر

تۇغۇلمىغان بولۇشى مۇمكىن. 

ئېھ!

ماشىنا يوق شەھەر نەدىسەن،

قەيەردىسەن ئايال كىلىچەك؟

خازان قىلىپ سانسىز باھارنى

گۈل قېتىغا پالاندىن يۈرەك.

قەيەردىسەن يارنىڭ كۈلكىسى،

قەيەردىسەن قۇياش پاتماس جاي؟

قەيەردىسەن تۈڭلۈك ئالدىدا

يىغلاۋاتقان مۇھەببەتلىك ئاي؟!... 

مەن قەيەرگە كېتىۋاتىمەن

ياستۇقتىكى چەكسىز دېڭىزدا

قولۋىقىمنى ھەيدەپ يېگانە؟

بەلكىم ئەتە چىقمايدۇ قۇياش،

بەلكىم قۇياشقا كەينىمنى قىلىپ

تۆكۈۋاتىمەن ئاچچىق - ئاچچىق ياش! 

2008 - يىل 9 - ماي. خوتەن  

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد: «بەرگى خازان»، 1-، 2-بەت
گۈيلىن، گۈيلىن!

**<big>گۈيلىن، گۈيلىن!</big>**

ئىمىن ئەھمىدى 

1

گۈزەللىكىڭ ئالەمدە يەككە،

شۇ ۋەج باقماي كەلدىم بۆلەككە.

بوسۇغاڭغا پۇتۇمنى قويسام،

ئوت كەتكەندەك بولدى يۈرەككە.

نە ئايرىلىش ھەتتا بىر زامان

سېغىنىشنى ئورىدىڭ دەردكە.

بۈگۈن كۆرۈپ چېھرىڭنى جانان،

ھۆرمەت ئارا ياندىم ئەدەبكە.

ھاياجاندا قەلەم سەۋدايى،

چاپىمەن دەپ كىرمەيدۇ گەپكە.

قارىغىنا، قانمۇ، سىياھمۇ،

تېمىۋاتقان شاھانە بەتكە!

سەن جەننەتمۇ ۋە ياكى مەككە؟ 

2

تاغلىرىڭنى تەڭرىتاغ دېسەم،

تەلەپ قىلدىڭ باشلىرىڭغا قار.

بىلمىدىڭمۇ بېغىڭدا بۇ دەم،

سەن سۆيۈنگەن قارنىڭ رەڭگى بار.

ئىككى پەسىل قەلبىدە بىر ئوت،

بىر تۇپراقنىڭ ئىشقىدا ياتار.

ئىككى زىننەت باغرىدا بىر يۇرت،

بىر يۈرەككە ئەبەد ئىپتىخار.

كۈمۈش لىباس دىلنىڭ پاكلىقى،

يېشىللىقنىڭ سۆيگۈ بىغۇبار.

يېشىل ساقلا بوستانلىرىڭنى،

بولۇۋەرسۇن كۆكسۈڭدە باھار. 

3

بۇلۇق ئۆسكەن شېكەر قومۇشلۇق،

قوناقلىققا، قوناققا رەڭداش.

قىر ئارىلاپ كۈلۈشكەن قىزلار،

خىيالىمغا تاشلىۋەتتى تاش.

ياپراقلاردا ئۇخلايدۇ شەبنەم،

مەيىن شامال شاخلارغا مۇڭداش.

يىلتىز ئارا گۈپۈلدىگەن نەم،

ئارزۇيۇمنى قىلىپ قويدى پاش.

بايان قىلغىن، تاتلىقلىقىڭنى،

بەرگەن يەرمۇ ۋە ياكى قۇياش.

شولىلارنى يامراتقان دىلدا

ئاي يۈزۈڭمۇ، سۆزلە قەلەمقاش؟ 

4

رەڭ تاغلىرى، «رەڭلەر دۆۋىسى»،

ئۆزۈڭمۇ سەن ھەسەن - ھۈسەنگە.

گە‌ر ياق دېسەڭ ئالەم ئىگىسى،

يان باسقانمۇ رەڭدار چىمەنگە.

تۇغ - ئەلەمنىڭ جەۋلانلىرى بار،

چۈشكەن كەبى يىگىتلەر جەڭگە،

تارقىتامتىڭ ياكى بىر ئۆزۈڭ،

گۈزەللىكنى ھەر بىر قەدەمگە.

قانداق ئىش بۇ جېمى گۈزەللىك،

يىغىلغىنى بىرلا بەدەنگە!

يۈرىكىمنى قوشۇپ قويساڭچۇ،

كۆكسۈڭدىكى قىپقىزىل رەڭگە؟ 

5

قۇچىقىڭدا «قومۇش نەيلىك غار»،

بوغۇم-بوغۇم خۇددى قومۇش نەي.

تاش ئارىلاپ ئۆسكەن بىر گىياھ،

تەمەنناسىز كۆزگە كۆرۈنمەي.

نەي ئاۋازى غارنىڭ ئاۋازى،

ئايرىماق تەس، چىقار ئۈزۈلمەي.

گويا يىلنىڭ قىشى ۋە يازى،

ئەتكەن كەبى ئەسرنى ئەللەي.

پەرىشتىلەر تۇتقاندەك قەدەھ،

دىۋارلاردىن تۆكۈلىدۇ مەي.

بىر ئاھاڭغا كۆڭلىنى قوشۇپ،

كىم قالدۇرغان ئىچىپ تۈگەتمەي؟! 

6

بولدى مېنىڭ مەڭگۈلۈك ئەركەم،

ئاسمىنىڭدا كۈلگەن تولۇن ئاي.

شەرەت قىلىپ يۈرگىلى نە كەم...

پەرىلىرىڭ تۇتۇپ يېڭى چاي

قوينۇڭ كەڭرى قۇچىقىڭ ئاندىن،

تۇرۇپ كەتتىم گىرە سالالماي.

چىللاپ كەلدىڭ، لېكىن بەرمىدىڭ،

مۇڭدىشىشقا بىرەر پاناھ جاي.

كەلمىگەندە ھېسلىرىم تەكشى

غۇرۇرۇمنى سىنىدىڭ تالاي.

بىر گەپ قىلغىن، ۋاپاسى چەكسىز،

يارىڭ بولۇپ يېنىڭدا قالاي. 

7

چەشمىلىرىڭ ئويقۇسىز دائم،

جىرىڭلايدۇ كۈمۈش قوڭغۇراق.

بوشلۇق بىلەن سۆزلىشەمدىكىن،

شىلدىر - شىلدىر قىلىدۇ ياپراق.

تىنىم تاپماس قۇشلار ئاۋازى،

لەۋدە مەڭىز، ئېغىزدا قۇلاق.

تەبىئەتنىڭ چېھرىدە ياشلىق،

غۇنچىلاردا ھەر تاڭ بىر پىراق.

تاغلار كېلىپ سۇنى سۆيىدۇ،

كىمدە سۆيگۈ، كىمگە ئىشتىياق.

ئىزدەپ كۆرسەڭ پىنھان ماكان يوق،

ھايات ئويغاق، مۇھەببەت ئويغاق. 

1991 - يىل 11 - ئاي،

گۈيلىن     

مەنبە: «تارىم» ژۇرنىلى، 1992 -يىللىق، 6 – سان
قۇيۇنتاز

**قۇيۇنتاز**

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد 

**1** 

مەن بولۇپ قالىمەن گاھى مەن بولماي

قۇم پوتام، قۇم دوپپام... مەن بىر قۇيۇنتاز.

قارغىغان بولۇشى مۇمكىن مەلىكە

قەدىمكى زاماندا بولۇپ ئېھ، ماڭا

ئاشىق – بىقارار؛

قوناقلىقتا قوناق قۇيۇنتاز،

بۇغدايلىقتا باشاق قۇيۇنتاز.

يۈزىنى يۇمىغان دەرياغا بېرىپ

بۆكىنى چۆلدىكى يۇلغۇنغا بېرىپ

كونا تام تۆشۈكى ئىچىگە كىرىپ

سالغان تاز بېشىغا ياماق، قۇيۇنتاز.

ئىچىدىن قاينىغان قانداق قۇيۇن ئۇ،

تولغىنىپ زارلىغان قانداق ئويۇن ئۇ؟

چۆلدىكى تۈگىمەس تۆگىنى كۆرۈپ

مۇقامنى نەمۇ نە يېتىلەپ يۈرۈپ

گاھىدا تىرىلىپ، گاھىدا ئۆلۈپ

قوشاققا قوشۇلغان ئوماق قۇيۇنتاز... 

**2** 

بىر تۇپراق ئۈستىدە بىر ئاسمان بولۇر

بىر خەلق ئۈستىدە بىر پەرمان بولۇر

بىر قەلب ئىچىدە بىر ئارمان بولۇر.

ئەگەر بىر بولمىسا، ئۇ ئىككى بولسا

يەردە نە ئىمان بولۇر، ئېلدە نە سۇلتان بولۇر؟...

قىرى جىن تېلىقىپ قالدى گۇگۇمدا

رەڭلەندى مۇھەببەت شەھۋەت دېغىدا.

كۆڭۈلگە كىرگۈدەك بىر يول قالمىدى،

شورىلار كۆپەيدى يارنىڭ بېغىدا.

قۇياشقا ئوت يەتمەس، دەريالارغا سۇ،

تۇپراقنى كۆيدۈردى يامغۇر تامچىسى.

توزۇدى كىرلىكتەك ئاپئاق قانسىراپ

قىلىچنىڭ بېسىدا جاننىڭ غۇنچىسى.

مەن يەنە ئالەمدىن سورايمەن نېمە

ئۆزۈمدە باشلىنىپ، ئۆزۈمدە تۈگەپ؟

جىنلىرىم كېلىڭلار، ئاڭلاڭلار قوشاق

ئاھ، يېتىم ئوغلاقتەك يۈرمەي تەمتىرەپ؛

ئاسمانغا تاقاشقان خادا قۇيۇنتاز،

قوشىقىڭ ھەممىگە يادا قۇيۇنتاز.

جىنلىرىڭ قىزلارغا تارغاق قۇيۇنتاز

تاز بېشىڭ تارغاققا ئامراق قۇيۇنتاز.

بارغىلى يېرى يوق، كەلگەن يېرى ھەم

گاھ غەمسىز ئەجەل ھەم گاھ سەرسان ئەجەم

گاھ غېرىب دىۋانە، يۈرگەن بىگانە

ئەگەشكەن كەينىدىن سانسىز شاھ سەنەم،

گاھ يۈرگەن مەشرەپتەك توۋلاپ پىغاندا

چۆل – سايلار دەپتىرى، گىياھلار قەلەم ،

كۆڭلى تۈز، پۇت – قولى مايماق قۇيۇنتاز...

قۇيۇنتاز، قۇيۇنتاز، بىللە كېتەيلى

جاندىكى جانانە – جانغا يېتەيلى

قۇمغا قۇم، توپىغا توپا سېپەيلى

سەن سېنى، مەن مېنى باغ – باغ ئېتەيلى...

توختا قۇيۇنتاز، توختا قۇيۇنتاز

توختا قۇيۇنتاز، توختا قۇيۇنتاز! 

2008 – يىلى 20 – ئىيۇن . خوتەن

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد: «بەرگى خازان»، 53_55-بەتلەر
زېرىكتىم توختىماي ئۆلۈۋېرىشتىن

**زېرىكتىم توختىماي ئۆلۈۋېرىشتىن**

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد 

ئالەمنى بىر نانغا تېگىشكۈم كەلدى،

دەردىم بار بىر ئۆمۈر قوشاق قاتقۇدەك.

بىر بازار بولسىدى قىيامەت كەبى

ۋارقىراپ ئۆزۈمنى ئۆزۈم ساتقۇدەك. 

يۈرەر قول تۇتۇشۇپ قايغۇ ۋە چېچەك،

قان بىلەن ياش كەبى دۈشمەن خىياللار.

بىلسىدى سۆيگۈگە بولغىنىمنى قۇل

گۈزەل ھەم رەھىمسىز قۇلدار ئاياللار. 

يۈرىكىم بۇلبۇلدەك سايراپ ئۆلسىمۇ

توزۇغان گۈللەرگە ئوقۇيمەن لەنەت.

ئالەمنى قاپلىغان توپاندىن ماڭا

يەتسىدى بىر تامچە، بىر تامچە پەقەت... 

زېرىكتىم توختىماي ئۆلۈۋېرىشتىن

ھاياتىم لىق تولدى جەسەتلەر بىلەن.

بالىلىق چېغىمغا كەلسىدى قايتىپ

مەن بىلەن مۆكۈشمەك ئوينىغان ۋەتەن! 

2008 – يىلى 23 – ئىيۇل . خوتەن

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد: «بەرگى خازان» ، 92-بەت
مۇھەببەتنىڭ دوزىخىدا ئۆچۈپ قالماس ئوت

**مۇھەببەتنىڭ دوزىخىدا ئۆچۈپ قالماس ئوت**

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد 

يارى جاندىن چىقىپ كەتسە يالغۇز ئۆلمەس كىم،

دۇتار چالغان كىمكىن باغدا مەستخۇش، مۇلايىم؟

بەرمەسمۇ ھە، تاشقا سادا، تۇپراققا ناۋا

قارىغۇغا ھاسا بەرگەن قادىر خۇدايىم؟!

بىر جان بىلەن بىر جان ئىكەن ئاشىق – بىقارار،

قاتىل كۆزلەر چاقناپ تۇرار يۇلتۇزلار ئارا.

ھەر بىر گۈلنىڭ نەپرىتىدە تىكەنلەر قىلىچ،

ساقىيارمۇ يۈرەكتىكى جاراھەت – يارا؟

سىلاپ ياتسام يۇلتۇزلارنىڭ نەم چاچلىرىنى

يورۇپتۇ تاڭ، كۈلۈمسىرەپ غەمگۈزار ئاپتاپ.

شاد كۆڭلۈمنىڭ دەرۋازىسى كەڭرى ئېچىلىپ

قۇياش نۇرى يۈزلىرىمنى تۇرۇپتۇ سىلاپ...

دىللار مۇزلاپ، بۇ ئالەمنى قاپلىماسمۇ جۇت

مۇھەببەتنىڭ دوزىخىدا ئۆچۈپ قالسا ئوت؟

ئۆكۈنمەيمەن، ئەسلەپ تۇرار مېنى مەڭگۈگە

چۈنكى يارىم دېدى ماڭا: ئۇنۇتقىن، ئۇنۇت!

2008 – يىلى 23 – ئىيۇن . خوتەن

مەنبە: غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد: «بەرگى خازان»، 56-بەت
ئەرەبچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىنغان ئەسەرلەر

ئەرەب تىلىدىن ئۇيغۇر تىلغا تەرجىمە قىلىنغان ئەسەرلەر يوللىنىدۇ.
يالغانچى قاچان راستچىل بولۇپتىكەن

**يالغانچى قاچان راستچىل بولۇپتىكەن**

ئۇنسىي ئەلھاج

ئىككى كۆزۈڭ ئىككى چوغدۇر ھەمدە مەن قىش

ئىككى تامچە ياشتۇر ھەمدە مەن كۆزياش

قويلار ھەم كىيىكلەر ھەم كەپتەرلەردۇر ھەمدە مەن بۆرە.

شاماللار سوقسۇن دەپ تۇغۇمنى ئېگىز قىلدىم ھەمدە كۆزلىرىم ئىسراپچىلىقتەك ساڭا باقىدۇ،

ئازابىمنىڭ كۆزلىرىڭدە ئۇخلاۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدىم ھەمدە سېنى كۆچمەن تۇمان بولغانلىقىڭدىن سۆيىمەن،

ھەمدە مەن تۇماننىڭ كەينىدىكى شامال.

ماڭا ئىشەن، راستچىل بولغان يالغانچىغا ئىشەن، يالغانچى قاچانكى راستچىل بولىدىكەن ئۇنىڭ راستچىللىقى ئۇلۇغ بولىدۇ.

مېنى سۆي ھەمدە سۇنۇپ كەتمە، بولمىسا، يۈرىكىمگە يىقىلىسەن.

ھەمدە مېنى ئاڭلا:

تېنىم قوڭغۇراقلاردەك چېلىنماقتا.

(ئەرەبچىدىن ئەخمەتجان ئوسمان تەرجىمىسى)

مەنبە: «بەرقىي» مۇنبىرى

-------------

**ئەرەبچىسى:**

**مَتَى صَدَقَ الْكَاذِبُ**

أنسي الحاج

عَيْنَاكِ جَمْرَتَانِ وَأَنَا الشِّتَاءُ

دَمْعَتَانِ وَأَنَا الدَّمْعُ

الْخِرَافُ وَالْغِزْلَانُ وَالْحَمَامُ وَأَنَا الذِّئْبُ.

أَعْلَيْتُ رَايَتِي لِتَلْفَحَهَا الرِّيَاحُ، وَكَدَهْرٍ تَنْظُرُ عَيْنَايَ

إِلَيْكِ

فَقَدْ سَمِعْتُ فِي عَيْنَيْكِ عَذَابِي يَنَامُ وَسَأُحِبُّكِ لِأَنَّكِ

الضَّبَابُ الْمُهَاجِرُ،

وَأَنَا الرِّيحُ وَرَاءَ الضَّبَابِ.

صَدِّقِينِي صَدِّقِي كَاذِبًا يَصْدُقُ، فَمَتَى صَدَقَ

الْكَاذِبُ فَصِدْقُهُ عَظِيمٌ.

أَحِبِّينِي وَلَا تَنْكَسِرِي فَسَتَقَعِينَ فِي قَلْبِي.

وَاسْمَعِينِي:

جَسَدِي يُقْرَعُ كَالْأَجْرَاسِ.

________________________________________

**ئەرەبچە – ئۇيغۇرچە:**

**مَتَى صَدَقَ الْكَاذِبُ**

يالغانچى قاچان راستچىل بولۇپتىكەن

أنسي الحاج

ئۇنسىي ئەلھاج

مَتَى صَدَقَ الْكَاذِبُ

يالغانچى قاچان راستچىل بولۇپتىكەن

عَيْنَاكِ جَمْرَتَانِ وَأَنَا الشِّتَاءُ

ئىككى كۆزۈڭ ئىككى چوغدۇر ھەمدە مەن قىش

دَمْعَتَانِ وَأَنَا الدَّمْعُ

ئىككى تامچە ياشتۇر ھەمدە مەن كۆزياش

الْخِرَافُ وَالْغِزْلَانُ وَالْحَمَامُ وَأَنَا الذِّئْبُ.

قويلار ھەم كىيىكلەر ھەم كەپتەرلەردۇر ھەمدە مەن بۆرە.

أَعْلَيْتُ رَايَتِي لِتَلْفَحَهَا الرِّيَاحُ، وَكَدَهْرٍ تَنْظُرُ عَيْنَايَ 

إِلَيْكِ

شاماللار سوقسۇن دەپ تۇغۇمنى ئېگىز قىلدىم ھەمدە كۆزلىرىم ئىسراپچىلىقتەك ساڭا باقىدۇ،

فَقَدْ سَمِعْتُ فِي عَيْنَيْكِ عَذَابِي يَنَامُ وَسَأُحِبُّكِ لِأَنَّكِ 

الضَّبَابُ الْمُهَاجِرُ،

ئازابىمنىڭ كۆزلىرىڭدە ئۇخلاۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدىم ھەمدە سېنى كۆچمەن تۇمان بولغانلىقىڭدىن سۆيىمەن،

وَأَنَا الرِّيحُ وَرَاءَ الضَّبَابِ.

ھەمدە مەن تۇماننىڭ كەينىدىكى شامال.

صَدِّقِينِي صَدِّقِي كَاذِبًا يَصْدُقُ، فَمَتَى صَدَقَ 

الْكَاذِبُ فَصِدْقُهُ عَظِيمٌ.

ماڭا ئىشەن، راستچىل بولغان يالغانچىغا ئىشەن، يالغانچى قاچانكى راستچىل بولىدىكەن ئۇنىڭ راستچىللىقى ئۇلۇغ بولىدۇ.

أَحِبِّينِي وَلَا تَنْكَسِرِي فَسَتَقَعِينَ فِي قَلْبِي.

مېنى سۆي ھەمدە سۇنۇپ كەتمە، بولمىسا، يۈرىكىمگە يىقىلىسەن.

وَاسْمَعِينِي: 

جَسَدِي يُقْرَعُ كَالْأَجْرَاسِ.

ھەمدە مېنى ئاڭلا:

تېنىم قوڭغۇراقلاردەك چېلىنماقتا.

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: تەرجىمە
تۈر: ئەخمەتجان ئوسمان
ئۇنىڭ قاپاقلىرى ئاستىدا

**ئۇنىڭ قاپاقلىرى ئاستىدا**

ئۇنسىي ئەلھاج 

رەڭلەرنى سۆيىدۇ، بىلمەيمەن نېمىشقا ئىچ پۇشۇقى، بەزىدە، يەلكىلىرىدە.

بېشىنى ئەگكەن بولسا، تارلارنىڭ ئەڭ چوڭقۇرى بولغانلىقىدىن. بەزىدە، بىلمەيمەن نېمىشقا بەزىدە، ئاڭلىمايدۇ.

قېنى، سۆيۈملۈكۈم، قېنى؟ سورايمەن، بەزىدە، ئالدىمدا سۆيۈملۈكۈم!

كەلگەن ھەر بىر كۈن غايىب بولىدۇ.

كەلمىگەن ھەر بىر كۈنمۇ غايىب بولىدۇ! 

سۆيگۈدىن ئايرىلمايمەن، ئۇرۇشىمدىن ئايرىلمايمەن. ئەگەر سۆيۈملۈكۈم رەڭلەرنى كۆرگەن بولسا، مېنىڭ ئۆزىنى قانچىلىك قوغداۋاتقانلىقىمنى، ئۆزىدە قانچىلىك يۈرىۋاتقانلىقىمنى كۆرىدۇ.

مەن ئۇ سۆيگەن ئوچۇق رەڭ ھەم ئۇ سۆيىدىغان تۇتۇق رەڭ.

مەن ئۇنىڭ قاپاقلىرى ئاستىدا يۇمۇلغان. 

(ئەرەبچىدىن ئەخمەتجان ئوسمان تەرجىمىسى) 

مەنبە: «بەرقىي» مۇنبىرى  

--------------------

**ئەرەبچىسى:** 

**تَحْتَ جَفْنَيْهَا**

أنسي الحاج 

تُحِبُّ الْأَلْوَانَ، وَلَا أَعْرِفُ لِمَاذَا الضَّجَرُ، مَرَّاتٍ، عَلَى 

كَتِفَيْهَا.

إِذَا حَنَتْ رَأْسَهَا فَلِأَنَّهَا أَعْمَقُ الْأَوْتَارِ. وَمَرَّاتٍ، لَا أَعْرِفُ 

لِمَاذَا مَرَّاتٍ، هِيَ لَا تَسْمَعُ.

أَيْنَ حَبِيبَتِي أَيْنَ، أَسْأَلُ، مَرَّاتٍ، وَحَبِيبَتِي أَمَامِي!

كُلُّ يَوْمٍ يَأْتِي، يَغِيبُ.

كُلُّ يَوْمٍ لَا يَأْتِي، يَغِيبُ أَيْضًا!

...

لَنْ أُغَادِرَ الْحُبَّ لَنْ أُغَادِرَ حَرْبِي. وَإِذَا حَبِيبَتِي تُشَاهِدُ 

الْأَلْوَانَ سَتُشَاهِدُ كَمْ أَحْمِيهَا وَأَسِيرُ فِيهَا.

فَأَنَا اللَّوْنُ الْفَاتِحُ الَّذِي تُحِبُّهُ وَاللَّوْنُ الْغَامِقُ الَّذِي 

سَتُحِبُّهُ.

أَنَا الْمُغْمَضُ تَحْتَ جَفْنَيْهَا.  

----------------

**ئەرەبچە – ئۇيغۇرچە:** 

تَحْتَ جَفْنَيْهَا

ئۇنىڭ قاپاقلىرى ئاستىدا 

أنسي الحاج

ئۇنسىي ئەلھاج 

تُحِبُّ الْأَلْوَانَ، وَلَا أَعْرِفُ لِمَاذَا الضَّجَرُ، مَرَّاتٍ، عَلَى كَتِفَيْهَا.

رەڭلەرنى سۆيىدۇ، بىلمەيمەن نېمىشقا ئىچ پۇشۇقى، بەزىدە، يەلكىلىرىدە. 

إِذَا حَنَتْ رَأْسَهَا فَلِأَنَّهَا أَعْمَقُ الْأَوْتَارِ.

بېشىنى ئەگكەن بولسا، تارلارنىڭ ئەڭ چوڭقۇرى بولغانلىقىدىن. 

وَمَرَّاتٍ، لَا أَعْرِفُ لِمَاذَا مَرَّاتٍ، هِيَ لَا تَسْمَعُ.

بەزىدە، بىلمەيمەن نېمىشقا بەزىدە، ئاڭلىمايدۇ. 

أَيْنَ حَبِيبَتِي أَيْنَ، أَسْأَلُ، مَرَّاتٍ، وَحَبِيبَتِي أَمَامِي!

قېنى، سۆيۈملۈكۈم، قېنى؟ سورايمەن، بەزىدە، ئالدىمدا سۆيۈملۈكۈم! 

كُلُّ يَوْمٍ يَأْتِي، يَغِيبُ.

كەلگەن ھەر بىر كۈن غايىب بولىدۇ. 

كُلُّ يَوْمٍ لَا يَأْتِي، يَغِيبُ أَيْضًا!

كەلمىگەن ھەر بىر كۈنمۇ غايىب بولىدۇ! 

لَنْ أُغَادِرَ الْحُبَّ لَنْ أُغَادِرَ حَرْبِي.

سۆيگۈدىن ئايرىلمايمەن، ئۇرۇشىمدىن ئايرىلمايمەن. 

وَإِذَا حَبِيبَتِي تُشَاهِدُ الْأَلْوَانَ سَتُشَاهِدُ كَمْ أَحْمِيهَا وَأَسِيرُ فِيهَا.

ئەگەر سۆيۈملۈكۈم رەڭلەرنى كۆرگەن بولسا، مېنىڭ ئۆزىنى قانچىلىك قوغداۋاتقانلىقىمنى، ئۆزىدە قانچىلىك يۈرىۋاتقانلىقىمنى كۆرىدۇ. 

فَأَنَا اللَّوْنُ الْفَاتِحُ الَّذِي تُحِبُّهُ وَاللَّوْنُ الْغَامِقُ الَّذِي سَتُحِبُّهُ.

مەن ئۇ سۆيگەن ئوچۇق رەڭ ھەم ئۇ سۆيىدىغان تۇتۇق رەڭ. 

أَنَا الْمُغْمَضُ تَحْتَ جَفْنَيْهَا.

مەن ئۇنىڭ قاپاقلىرى ئاستىدا يۇمۇلغان.

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: تەرجىمە
تۈر: ئەخمەتجان ئوسمان
بىر ئۆمۈر ئەسلەش

**<big>بىر ئۆمۈر ئەسلەش</big>**

لىبەي

نىگارنى زارىقىپ كۈتتۈم،

يۈرەك مىڭ پارىدۇر دەرتتە،

قۇياش پاتتى گۇگۇم ئىچرە،

غۇۋا تۈنلەرمۇ خىلۋەتتە.

چېلىپ ئايدىڭدا مەن چىلتار،

پىغاندا ئۇيقىدىن بىدار،

يەنە چالسام ئېزىلگەيمەن،

جۇدالىق دەردى ھەسرەتتە.

پىراقىڭغا گۇۋاھ كۈيلەر، 

نىگارغا يەتكۈزەر كىممۇ،

ئۇچۇپ بارسا شامال بىرلە،

قۇچاقلانغاي سائادەتتە. 

جاھاننىڭ ئۇ چېتىمۇ يا،

يولىغا تەلمۈرۈپ باقتىم، 

ئاقار كۆزدىن بۇلاق ياشىم،

تاراملاپ ئىشقى - پۇرقەتتە.

ئازابىڭ قىينىدى جاننى، 

يۈرەك ھىجراندا خۇن ـ لەختە،

ئەگەر چىن پۈتمىسەڭ كۆرگىن،

كېلىپ ھالىمنى ئەينەكتە.

ياسىن ھاۋزى  تەرجىمىسى
ئۇيغۇرچە تور بەتلەر

**ئۇيغۇرچە تور بەتلەر**

24 سائەت تورى (تور بەتلەر جەمگاھى)

https://www.24saet.com/

ئۇيغۇر تورى

https://uygur.com/

ئۇيغۇر قامۇسى

https://wiki.uygur.com/

ئۇيغۇر ئارخىپ تورى

https://www.uyghur-archive.com/

ئۇيغۇر ئاكادېمىيىسى 

https://www.akademiye.org/ug/

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى 

https://www.uysi.org/ug/

ئۆتۈكەن سىياسەت تەتقىقات مەركىزى

https://orhunpolicycenter.com/

ساجىيە ئىسلام بىلىملىرى تورى

https://sajiya.biz/

ئەنۋەر مۇھەممەد (ئەرتۈرك) ئەسەرلىرى

https://uyghars.com/

سادا تورى

https://xsada.net/

دوختۇرلار تورى

https://dohturlar.com/

تاشئالما ئانا تىل دەرسخانىسى 

https://tashalma.com/

يۇلغۇن تور بېكىتى

https://www.yulghun.com/

قۇرئان كەرىم تورى

https://www.qurankerim.com/

ئەۋلاد تورى

https://www.ewlat.net/

ئۇيغۇرچە ماقالىلار ئامبىرى

https://www.maqale.uyghurkitap.com/

ئۇيغۇر كىتاب تورى

https://www.uyghurkitap.com/

ئېلكىتاب تورى

https://elkitab.org/

تۈركىستانىي كۈتۈپخانىسى

https://turkistanilibrary.com/ug

يانغىن ئېلكىتاب ئامبىرى

https://yanghin.net/index.php

ئۇيغۇر كۇتۇپخانىسى

https://kutuphana.uygur.com/

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: تور بەت
تۈر: تور
تۈر: بەت
ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەد

### ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەدنىڭ تەرجىمىھالى

ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەد 1974-يىلى 10-ئاينىڭ 25-كۈنى ئۇچتۇرپان ناھىيەسىنىڭ ئاقيار يېزىسىدا تۇغۇلغان. 1991-يىلى ئۇچتۇرپان ناھىيەلىك 1-ئوتتۇرا مەكتەپنى پۈتتۈرۈپ، ھازىرقى مەركىزىي مىللەتلەر ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئۇيغۇر تىل-ئەدەبىياتى كەسپىگە قوبۇل قىلىنغان.

ئۇنىڭ ئەسەرلىرى 1991-يىلدىن باشلاپ مەتبۇئاتلاردا ئېلان قىلىنىشقا باشلىغان بولۇپ، ھەر قايسى ئەدەبىي ژۇرناللاردا «لاي سۇ ئىچكەن جانلار»، «قىيامەتلىك كېسەل»، «گۇناھ»، «كۆز يېشى ۋە ۋەھىمىگە تولغان كۈنلەر»، «بېيجىڭ ئادىمى» قاتارلىق ئون نەچچە پوۋېست؛ «چاقىرىش»، «يىراق سەھرادىكى يېڭى ھېكايە»، «مۇھەببەت» قاتارلىق يىگىرمە پارچىغا يېقىن ھېكايە؛ «تەكلىماكان ئوغلى»، «مىجىت قەلەم ۋە ئۇنىڭغا يوشۇرۇنغان سىرلار»، «مۇھەببەتلىك ھايات» قاتارلىق ئەدەبىي ئاخبارات؛ «يازغۇچى ۋە ئىنسان تەبىئىتى»، «پروزا ئىجادىيىتىدىكى بىر قانچە مۇھىم روھىي ھالەت» قاتارلىق ئوبزورلارنى ئېلان قىلغان.

«لاي سۇ ئىچكەن جانلار» ناملىق پوۋېستى 1996-يىلى «تارىم ئەدەبىيات مۇكاپاتى»غا ئېرىشكەن ۋە خەنزۇچىغا تەرجىمە قىلىنىپ، «شىنجاڭ ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئەسەرلىرى توپلىمى»غا كىرگۈزۈلگەن. «مۇھەببەت» ناملىق ھېكايىسى 2006-يىللىق «خانتەڭرى ئەدەبىيات مۇكاپاتى»غا ئېرىشكەن. 1999-يىلى ئۇنىڭ «جان ئوتى» ناملىق پوۋېستلار توپلىمى، 2005-يىلى «لاي سۇ ئىچكەن جانلار» ناملىق پوۋېستلار توپلىمى مىللەتلەر نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان. 2005-يىلى «ھەر كاللىدا ھەر خىيال» ناملىق ئەدەبىي ئاخبارات ۋە ئوبزورلار توپلىمى شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان. ئۇ ئەدەبىي ئىجادىيەتتىن سىرت ئەدەبىي تەرجىمە بىلەنمۇ شۇغۇللىنىپ، نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتى ساھىبى، تۈركىيەنىڭ مەشھۇر يازغۇچىسى ئورخان پامۇكنىڭ «يېڭى ھايات» ناملىق رومانىنى ۋە ئەلىف شەپەقنىڭ «ئىشىق» ناملىق رومانىنى تۈركچىدىن تەرجىمە قىلغان. «يېڭى ھايات» 2008-يىلى 7-ئايدا مىللەتلەر نەشرىياتى تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان.

ئەنۋەر مۇھەممەد 2004-يىلدىن بۇيان «ئەرتۈرك» (Ertürk) تەخەللۇسى بىلەن تور ئەدەبىياتىدىمۇ بەلگىلىك نەتىجىلەرنى قازانغان ياش يازغۇچى بولۇپ، تور بېكەتلىرىدە ھەر خىل تېما ۋە ژانىردا 50 پارچىدىن ئارتۇق ئەسەر ئېلان قىلغان. جۇملىدىن «مودىدىن قالمىغان سالام خەت»، «ئۈچ كۈنلۈك مۇھەببەت»، «ئاق شامال»، «تالىپ بىلەن راھىپ» قاتارلىق ھېكايىلىرى؛ «سېرىق كۈنلەر»، «ئورۇق بەدەن، سېمىز ھېسسىيات»، «مەن سېنىڭ داداڭ» قاتارلىق پوۋېستلىرى؛ «ئىككى ھەرەم خاتىرىسى» قاتارلىق يازمىلىرى ئالاھىدە ئالقىشلانغان. بولۇپمۇ ئۇنىڭ توردا ئېلان قىلغان «زىنا ئالدىدا تۇرغان قىز» ناملىق رومانىنىڭ كۆرۈلۈش قېتىم سانى 250 مىڭدىن ئېشىپ كەتكەن ھەمدە توردا 20 قىسىملىق ئاۋازلىق ئەسەر قىلىپ تارقىتىلىپ، تېخىمۇ كۆپ كىشىلەرنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشكەن. بۇ ئەسەر ئۇيغۇر تور ئەدەبىياتىدا ئەڭ كۆپ كۆرۈلگەن، بەس-مۇنازىرە قوزغىغان ئەسەر بولۇش سۈپىتى بىلەن، يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان ئۇيغۇر تور ئەدەبىياتىدىكى بىر نامايەندە ھېسابلىنىدۇ.

يازغۇچىنىڭ يەنە «كۆپۈك» ناملىق تۇنجى رومانى نەشر قىلىنىپ، كەڭ كىتابخانلار بىلەن يۈز كۆرۈشكەن. يازغۇچى ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەد چەتئەلدىكى ۋاقىتلىرىدىمۇ تېنىمسىز ئىزدىنىپ، ئەدەبىي تەرجىمىلەرنى داۋام قىلدى. زوردۇن سابىرنىڭ «ئانا يۇرت»، ئەھمەد ھاشىرىنىڭ «ئىدىقۇت» رومانلىرىنى تۈركچىگە ئىجتىھات بىلەن تەرجىمە قىلىپ سۇندى.

بىز ئاپتورنىڭ بۇندىن كېيىنكى ئىجادىيىتىگە ئۇتۇق ۋە ئۇزۇن ئۆمۈر تىلەيمىز.

مەنبە: «دۇنيا ئۇيغۇر يازغۇچىلار ئۇيۇشمىسى» سەھىپىسى

ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەد (ئەرتۈرك)نىڭ شەخسىي تور بېتى: https://uyghars.com/

تۈر: ئۇيغۇر
تۈر: ئەرتۈرك
تۈر: ئەنۋەر ھاجى مۇھەممەد