ئىككى پۇتلۇق لامپا

**ئىككى پۇتلۇق لامپا**

## ئىككى پۇتلۇق لامپا
ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا .1 
دىيلىدۇ) ،ئىككى قۇتۇپلۇق كىرستال لامپىۇ دىيلدۇ.Diode-ئىنگىلىزچە 二极管خەنزۇچە-  ,ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا(
،ئادەتتە قىسقارتىلىپ ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا دىيىلدۇ.ئېلېكتىرون ئىلىمىدا ،  ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا بولسا " ئىككى-ئۇچلۇق/قۇتۇپلۇق  (يەنى مۇسبەت+، مەنپىي-)  سىممىتىرىك بولمىغان ئېلېكتېرونلۇق ئېلمېنېىت/دىتال .

## ئىككى پۇتلۇق لامپا
ئادەتتە ئىككى قۇتۇپلۇق كىرستال لامپا ئدېئال-كۆڭۈلدىكىدەك ھالەتتە - ئەگەرمۇسبەت يۆنىلىشتە(يەنى ئوڭ+ يۆنىلىشتە)   توك-توك ئېقىمى ئۆتسە لامپا ئىككى ئۇچى ئارسىدىكى قارشىلىق چەكسىز كىچىك بۇلىدۇ ،ئەگەر مەنپىي يۆنىلىشتە(يەنى سول- يۆنىلىشتە)توك-توك ئېقىمى ئۆتسە لامپا ئىككى ئۇچى ئارسىدىكى قارشىلىق چەكسىزچوڭ بۇلىدۇ.شۇڭلاشقا ئىككى قۇتۇپلۇق كىرستال لامپا ئوڭ يۆنىلىشتىلا توك ئېقىمى ئۆتۈشكە يول قويىدۇ.تاق يۆنىلىشلىك ئۆتكۈزۈش رولى بار.شۇنداق بولسىمۇ،ئەمەلىيەتتەئىككى قۇتۇپلۇق لامپا ئۇنچۋالا كۆڭۈلدىكىدەك پەقەت ئۆتكۈزۈش ۋە ئۆتكۈزمەسلىك تەك رولىنى نامايەن قىلالمايدۇ.باشقىچە ئېيتقاندا بىرقەدەر مۇرەككەپ بولغان تۈز سىزىقسىز ئېلېكتىرون ئالاھىدىلىكىنى نامايەن قىلىدۇ.بۇ سىزىقسىز ئالاھىدىلىكى مۇئەييەن ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا تېخنىكىسى تەرپىدىن بەلگىلىنىلىدۇ. 

Diode_current_wiki.png|رەسىم1
Diodes.jpg|رەسىم2



Diode 3D and ckt.png|رەسىم3
Circuit symbol.JPG|رەسىم4

 

## يىرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك ئىككى قۇتۇپلۇق لامپىلار

## ئىلىكتىرونلۇق بەلگىللىرى

## 
بۇ بەلگىلەرتوك يوللىرىدا يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك  ئىككى پۇتلۇق لامپلارنى ئىزاھلاش ياكى كۆرسىتىش ،ئىپادىلەش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
بەزى ئىككى پۇتلۇق لامپلار ئوخشىمايدىغا باشقىچە پەرىقلىق بەلگىلەر بىلەن ئىپادىلىنىدۇ،گەرچە پەرىق بەك كىچىك بولسىمۇ.

Image:Diode symbol.svg| ئىككى پۇتلۇق لامپل
Image:LED symbol.svg|نۇرلىنىدىغان ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا (LED)
Image:Photodiode symbol.svg|فوتوئېلېكترلىك ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا
Image:Schottky diode symbol.svg|سىكوتتىي ئىككى قۇتۇپلۇق لامپىسى
Image:Transient voltage suppression diode symbol.svg|تىزگىنلىمە ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا (TVS)
Image:Tunnel diode symbol.svg|تۇنېل دىئودى،تۇنېل ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا
Image:Varicap symbol.svg|سىغىم ئۆزگەرتكۈچى ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا
Image:Zener_diode_symbol.svg|ئىككى قۇتۇپلۇق بېسىم مۇقىملاشتۇرغۇچى لامپا-زېنېر دىئودى
Image:Diode pinout en fr.svg|رەتلىك تىزما شەكىلدىكى تىپىك  ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا سىرىتقى قپى ۋە بەلگىسى، رەسىمدىكى ئىنچىكە باغ مەنپى قۇتۇپقا ۋەكىللىك قىلىدۇ .cathode.


### ئاساسلىق ئىقتىدارى-رولى-فۇنكسىيەسى
ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ ئەڭ ئاساسلىق كۆپ ئۇچرايدىغان/ ئاممىباب رولى/فۇنكسىيەسى بولسا ئېلېكتېر ئېقىمىنى بىر يۆلىنىشتە ئۆتۈشكە يول قويىدۇ،( ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ **ئالدى يۆلىنىشى-ئوڭ يۆلىنىشى**دېيىلدۇ.)ئەكىسچە قارشى يۆلىنىشتىكى توكنى توسىدۇ.شۇڭلاشقا  ئىككى قۇتۇپلۇق ***لامپا ئېلېكتىرونىك قاپقاق*** دەپمۇ ئاتىلىدۇ.
بۇنداق تاق يۆنىلىشلىك ئۆتكۈزۈش خۇسۇسىيتى"توك توغرىلاش"rectificationدەپ ئاتىلىدۇ، بۇخىل رولى ئۆزگىرىشچان توكنى مۇقىم توكقا ئۆزگەرتىشتە ئىشلىتىلىدۇ.سىمسىز تېلېگراف، رادىئو قۇبۇللىغۇچىلاردا رادىئو سىگناللىرىنى چىقارماققا يەنى  مودۇللاش-  سىنتونلىماق، بىر تونغا كەلتۈرمەككە ئىشلىتىش رولىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.بۇنداق ئىككى پۇتلۇق لامپلار توك توغرىلىغۇچنىڭ بىرخىلى. 
ھالبۇكى،ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلارنىڭ ئارانلا ئېچىپ -يېپىش  (ئۆتكۈزۈش-ئۆتكۈزمەسلىك) رولىدىن باشقا مۇرەككەپ ھەركەت ئالىتىمۇ بار-ئۇلارنىڭ ۋولت ئامپېرلىق خۇسۇسىيەت ئەگرى سىزىقىغا ئاساسەن.
يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا پەقەت ۋە پەقەت ئۇنىڭ ئىككى ئۇچىدا توك بېسىمى ياكى توك ئېقىمى ئوڭ يۆنىلىشتە ئۆتكەندىلا توك ئۆتكۈزگۈچلۈك رولىنى ئوينايدۇ،
ئوڭ يۆلىنىشلىك ئېغىش ئىككى قۇتۇپلۇق لامپىدىكى توك بېسىمى چۈشىشى توك ئېقىمى بىلەن ئازراققىنە ئۆزگۈرىيدۇ، بۇ ئۆزگۈرىش بولسا ئتېمپۇراتۇرنىڭ تەسىرى سەۋەبىدىن.بۇ خىل ئۈنۈم تېمپۇراتۇرا سەزگۈچى( **سېنزور** )قىلىپ ئىشلىتىشكە بۇلىدۇ ياكى توك بېسىمى سېلىشتۇرۇلمىلىقى ئۈچۈن ئىشلىتىشكە بۇلىدۇ.  
 
ئىككى قۇتۇپلۇق لامپنىڭ ۋولت--ئامپېرلىق خۇسۇسىيەت ئەگرى سىزىقى يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك ماتېريالنڭ ئوخشىماسلىقىغا قاراپ ياكى ئارىلاش ماددا ماتىريالنى ئارىلاشتۇرۇش ئۇسۇلىغا قاراپ ئوخشىمان شەكىلدە قىلىپ بىكىتكىلى بۇلىدۇ.بۇ خىل ئۇسۇللار ئوخشىمىغان فونكىسىيەلەرنى ئورۇنلاش ئۈچۈن مەلۇم مەقسەت ئۈچۈن ئىشلىتلىدىغان ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلاردا ئىشلىتىلىدۇ.
ئىككى قۇتۇپلۇق لامپلار مەسلەن **زېنېر دىئودى**توك بېسىمىنى تۇراقلاشتۇرۇش تەڭشەشتە ئىشلىتىلىدۇ. **  دىئودى** ، **بىراقلا ئېشىش دىئودى **توك يولىنى يۇقىر بېسىملىق توك يولىدىن قوغداش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ،
** تۇنېل دىئودى** ،** گۇن دىئودى**،رادىئو چاستوتىسىنى ھاسىل قىلىش -تەۋرەنمە چاستوتا دا ئىشلىتىلىدۇ،
**نۇرلىنىدىغان ئىككى قۇتۇپلۇق لامپا (LED)**يۇرۇقلۇق ھاسىل قىلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ،** تۇنېل دىئودى**مەنپىي قارشلىقنى كۆرسۈتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ،تۇنېل دىئودىنىڭ بۇخىل خۇسۇسىيتى ئۇنى ھەرخىل توك يوللىرىدا قوللىنىشچان قىلغان.

### تارىخى
تېرمىئونىك، ئىسسىق ئىئونلۇق-ۋاكۇم دىئودى ۋە قاتتىق ھالەتىكى يېرىم ئۆتكۈزگۈچ دىئودىلىرى ئايرىم ئۆز ئالدىغا تەرەققى قىلدى، ئالغا باستى،تەخمىنەن ئوخشاش ۋاقىتتا 1900يىللىرى ئەتراپىدا رادىئو قۇبۇللىغۇچ ئالغا ئىلگىرلەپ تەرەققى قىلدى.تاكى 1950يىلىغا كەلگەندە **ۋاكۇم دىئودى**رادىئولاردا كەڭ كۆلەمدە ئىشلىتىلدى،چۈنكى ئىلگىركى **نوقتا-باغلىق** تىپىدىكى يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك دىئودلار  يەنى** مۈشۈك بۇرۇتى تەكشۈرگۈچلۈك**دىئودلارنىڭ مۇقىلىقى تازا ياخشى ئەمەستى،يەنە چۈنكى كۆپ قىسىم قۇبۇل قىلىش ئۈسكۈنىللىرىدە **ۋاكۇم دىئودى**كۈچەيتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلەتتى-چۈنكى ۋاكوم نەيچە ئىچىگە دىئودلارنى ئاسانلار ئورۇنلاشتۇرغىلى بولاتتى.ھەمدە **ۋاكوم دىئودى**ۋە** گاز-تولدۇرۇلغان**توك توغرىلىغۇچ  بەزى يۇقىرى توك بېسىمى ۋە يۇقىرى توك ئېقىمىنى توغىرلاشنى شۇ ۋاقتىكى يېرىم ئۆتكۈزگۈچلۈك دىئودلادىن نەچچە ھەسسە ياخشى بىر تەرەپ قىلالايتى.
## مەنبەلەر