open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پەخىردىن قارلۇق

پەخىردىن قارلۇق ئەر، ئۇيغۇر، 1981-يىلى 9-سىنتەبىر ئاقسۇ شەھەر شايا ناھىيسىدە مەدەنىيەتلىك ئائىلىدە تۇغۇلغان. 1994-يىلى Basic ۋە Assemble تىلىدىن باشلاپ كومپيۇتېر  ساھەسىگە كىرگەن. 1996-يىلدىن 7-ئايدىن 1997-يىلى 8-ئايغىچە ئەقلىي ئىقتىدارلىق كومپيۇتېر شىركىتىدە، 1997-يىلى 8-ئايدىن 1998-يىلى 11-ئايغىچە پەن-تېخنىكا ئەجدىھاسى كومپيۇتېر شىركىتىدە يېزىق-جەدىۋەل ۋە ساندان بىر تەرەپ قىلىشقا مۇناسىۋەتلىك خىزمەتلەرنى ئىشلىگەن. 

1998-يىلى11-ئايدا ھازىرقى قارلۇق شىركىتىنىڭ ئاساسى بولغان «قارلۇق كومپيۇتېر مۇلازىمەت مەركىزى» نى قۇرغان. 2000-يىلى 3-ئايغىچە خەنزۇچە UCDOS مەشغۇلات سىستېمىسى ئاساسىدىكى ئۇيغۇرچە مەشغۇلات سىستېمىسى، DOS موھىتىدىكى كۆپ تىللىق مەتىبەئە، جەدىۋەل ۋە ساندان باشقۇرۇشقا ئىشلىتىدىغان گىرافىك يۈزلۈك قوللىنىش پرگراممىسى Uyghur-word نى، مالىيە-مائارىپ ساھەسىدە قوللىنىلىدىغان ئۇچۇر باشقۇرۇش ۋە ئىستاتىستكا يۇمشاق دېتاللىرىنى ئىشلىگەن 2000-يىلى 3-ئايدىن باشلاپ، نىشانىنى كومپيۇتېر گىرافىك ساھەسىگە قارىتىپ، رايونىمىزنىڭ 3D كومپيۇتېر گىرافىكى ساھەسىدە نۇرغۇنلىغان تۈرلەرنى ئىشلىگەن ۋە سىستېمىلاشتۇرۈغان. بېيجىڭ پايتەخىت پېداگوگىكا ئۇنىۋېرستېتىنىڭ كومپيۇتېر كەسپىي ئېستېتىكا تەتقىقات مەركىزى، CG Power ۋە Days of View قاتارلىق شىركەتلەردە CCTV-4، CCTV-9، CCTV-8 بيېجىڭ ۋە تېيەنجىن تېلېۋىزىيە ئىستانسىلىرىنىڭ كومپيۇتېر گىرافىكىغا مۇناسىۋەتلىك تۈرلەرنىڭ تۈر باشقۇرغۇچىسى، 3D كۆرۈم ئېغغىكتى مەسئۇلى ۋە تېخنىكا يېتەكچىلىك خىزمەتلىرىنى ئىشلىگەن. 

پەخىردىن قارلۇق-قارلۇق مدېىيا تېخنىكا شىركىتىنىڭ باش ئىجىرائىيە دېرىكتورى. رايونىمىزنىڭ 3D كومپيۇتېر گىرافىكى ساھەسىنىڭ باشلامچىسى. ئامېرىكا ئالما شىركىتىنىڭ جوڭگۇدىكى تۇنجى خۇسۇسىي شىركەتلەر ھەمكارلىقىدىكى يۇمشاق دېتال تەجرىبخانىسىنىڭ قۇرغۇچىسى. ھازىر ئۇنىڭ يېتەكچىلىكىدە 3D تەقىلىدلەش ۋە ئانالىزلاش ئىقىتدارىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئىنتېرەكتىۋ يۇمشاق دېتال تۈرلىرى ئىشلەنمەكتە.  

 

«كومپيۇتېر ۋە تۇرمۇش» ژورنىلىنىڭ 2009-يىللىق 2-سانىدىن ئېلىندى.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر

تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:ئۇچۇر-تېخنىكاچىلار
غالىپجان شەمشى

كومپيۇتېر ساھەسىدىكى ئۇيغۇر تۆھپىكار--- غالىپجان شەمشى
 

غالىپجان شەمشى ئەر، ئۇيغۇر، 1975-يىلى تۇغۇلغان. نەنجىڭ دېڭىز-ئوكيان ئۈنۋېرستېتىنى پۈتتۈرگەن بولۇپ، ماگىستېرلىق ئۈنۋانىغا ئىگە. ھازىر شىنجاڭ ئۈنۋېرستېتى ئوقۇتقۇچىسى، لېكتور، ئالىي دەرىجىلىك پروگراممىر، ئىلىكيۇرت يۇمشاق دېتاللىرى ۋە تور بىكتىنىڭ باش ئىشلىگۈچىسى. 

غالىپجان شەمشى ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ، 20 دىن ئارتۇق يۇمشاق دېتالنى ئۆزى قول تېقىپ بىۋاستە ئىشلەپ چىققان بولۇپ، مول پروگرامما تۈزۈش تەجرىبىسىگە ۋە ئەمەلىي تېخىنىكىسغا ئىگە.

غالىپجان شەمشى خەنزۇ تىلى سەۋىيە سىناش ئىمتىھانى 8-دەرىجىدىن ئۆتكەن، دۆلەتلىك ئېنگىلىز تىلى 4-دەرىجە ئىمتېھانى ۋە 6-دەرىجە ئىمتېھانىدىن ياخشى ئۆتكەن. كومپيۇتېر پرگرامما تۈزۈش يۇمشاق دېتاللىرىدىن Assembel، DELPEHI، VB، C++، Visual FoxPro قاتارلىق باشقا يەنە Photoshop، 3D max، After Effect، Flash، Dreamweaver، Premiere قاتارلىق ئەمەلىي ئىشلىتىدىغان يۇمشاق دېتاللار مەشغۇلاتىغىمۇ ناھايىتى پېششىق. 

ياپۇنىيىدە ئوقۇۋاتىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر: ئۇچۇر-تېخنىكاچىلار
يۇلتۇز ئابدۇللا

ئەدەبىيات ۋە فىلولوگىيە پەنلىرى دوكتورى يۇلتۇز ئابدۇللا، مالايسىيادىكى خەنزۇ تىلىدا ئەسەر يازىدىغان يازغۇچى ۋە مەدەنىيەت ساھەسىدىكى داڭلىق شەخس بولۇپ، دائىم مالايسىيادىكى مەدەنىيەت ئورۇنلىرى، كارخانا-شىركەتلەر ھەمدە باشقا ئىجتىمائىي تەشكىلاتلارنىڭ تەكلىپى بىلەن مەخسۇس تېمىدا نۇتۇق سۆزلەيدۇ، مالايسىيادىكى جۇڭگولۇقلار ئارىسىدا «مەشھۇر ناتىق» دېگەن نامى بار. 

ئۇ تەيۋەن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ چەت ئەل تىللىرى فاكۇلتېتىنى پۈتتۈرگەندىن كېيىن، ئامېرىكىنىڭ مىسسىئۇرى ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىنگلىز تىلى فاكۇلتېتىدا ماگىستېرلىقتا ئوقۇغان، 20 نەچچە يىل ئىلگىرى ياتلىق بولۇپ مالايسىياغا كەتكەن، 1996-يىل مالايسىيا ئۇنىۋېرسىتېتىدا سېلىشتۇرما ئەدەبىياتشۇناسلىق بويىچە دوكتورلۇقنى پۈتتۈرگەن. تەيۋەن جېڭشەڭ رادىيو شىركىتىدە ئالىي مۇھەررىر، مالايسىيا مالاي سەنئەت ئىنستىتۇتىدا لېكتور بولۇپ ئىشلىگەن. ھازىر تەكلىپكە بىنائەن مالايسىيا مائارىپ مىنىستىرلىكىدە خەنزۇ تىلىدىكى باشلانغۇچ مەكتەپلەرنىڭ دەرسلىكلىرىنى تۈزۈش خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانماقتا، شۇنداقلا ئۇ يۇلتۇز دەرسخانىسىنى تەسىس قىلغان.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:ئۇيغۇر دوكتۇرلىرى
يۈسۈپجان ياسىن

ياش تارىخچى يۈسۈپجان ياسىن 

يۈسۈپجان ياسىن　1971-يىلى ئاتۇش تىجەندە مەرىپەت ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. باشلانغۇچ مەكتەپنى تىجەندە (77. 9-82. 7)، ئاندىن ئاتۇش شەھەرلىك 1- ئوتتۇرا مەكتەپتە(82. 9-88. 7) ئوقۇغان. ئۇ ئوتتۇرا مەكتەپتە جۇغراپىيە، تارخ دەرسىدە مەكتەپنىڭ ئالدىدا ئىدى. ھوسنىخەت جەھەتتىمۇ قالتس تالانتى بار ئىدى. 

شىنجاڭ ئۇنۋېرسىتىتى تارخ كەسپىدە ئوقۇغان (88. 9-93. 7). 

ئوقۇش پۈتتۈرۈپ ئۈرۇمچى شەھەرلىك 14-ئوتتۇرا مەكتەپتە تارخ ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ دەرس ئوتتى. شۇ مەزگىللەردە ئۇ دەرس ئوتسە ئوقۇغۇچىلار زوقلىنىپ ئاڭلايىتتى. ھەممە ئوقۇغۇچى ئۇنى ھۆرمەتلەيىتتى. 

2004 – يىلى ” تۇرپان ” ژۇرنىلىدا ” مۇ مەدىنىيىتى ھەققىدىكى ئىزدىنىشلەر” دېگەن ماقالىنى ئېلان قىلغان. 

ئوقۇرمەنلىرىمىزگە ئونىڭ داستان – مىللىي بايلىق ناملىق ئەسىرىنى سوۋغا قىلىمىز. 

داستان – مىللىي بايلىق 

ئۇنىڭ باشقا ئەسەرلىرى. 

1. ( كىتاپ)تەڭرى قامچىسى ئاتتىلا —2000 يىل ئۈرۈمچى 

ئىجادي ئەسەرلەر 

1. ئۇيغۇر مىللىي روھىنىڭ ئاساسلىرى 

2. ئۇيغۇر يېڭى مائارىپى ۋە ئۆمەر باي 

3. ئۇيغۇر مەدەنىيەت تارىخىدا توتېمىزىم مەسىلىسى 

4. ئەدەبىيات نەزەرىيەسىدىن قىسقىچە بايان 

5. رۇس ئەدەبىياتىدا تەسۋىرلەنگەن شەرق 

6. داستان – مىللىي بايلىق 

تەرجىمە ئەسەرلىرى 

1. ئۇيغۇرلار [تۈركىيە] ئاپتۇرى- رەشىد رەھمەتى ئارات 

2. مىللىي كۈلتۈر ۋە مەدەنىيەت‏ تۈركچىدىن تەرجىمە قىلغان 
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
دىلشات ئابلا

دىلشات ئابلا 1962-يىلى 7-ئايدا ئاقسۇ ئاۋاتتا تۇغۇلغان. دوكتور ئاشتى، ئالاھىدە تەتقىقاتچى. ئۇ ئاساسلىقى «ئادەملەر تىلنى قانداق قوبۇل قىلىدۇ؟»،«چوڭلارنىڭ تىل قوبۇل قىلىشى نېمە ئۈچۈن بالىلارنىڭكىدىن ئاستا بولىدۇ؟»، «مېڭە قانداق قىلىپ ئارقىمۇ-ئارقا ياندىشىپ كەلگەن چاتما ئۇچۇرلار (تىل، مۇزىكا قاتارلىقلار) نى بۆلەككە ئايرىيدۇ، ئۆگىنىدۇ ۋە ئەستە قالدۇرۇدۇ»  قاتارلىق تېمىلار ئۈستىدە، 64 قاناللىق مېڭە ئېلېكتىر دولقۇنى (EEG) ۋە ئىنفىرا قىزىل نۇرلۇق (near-infrared spectroscopy) مېڭە قان ئېقىمىنى ئۈلچەش تېخنىكىلىرى بىلەن تەتقىقات ئېلىپ بارماقتا. ئۇ ھازىر ياپونىيە پەن-تېخنىكا ئاكادېمىيىسى (Japan Science and Technology Agency) نىڭ چەتئەللىك ئالاھىدە تەتقىقاتچىسى، ياپونىيە ھۈكۈمىتىگە قاراشلىق ئالىي تەتقىقات رايونى - RIKEN قارمىغىدىكى مېڭە تەتقىقات مەركىزى ( Brain Science Institute) نىڭ مۇقىم تەتقىقاتچىسى. 

دىلشات ئابلا ياپونىيە پەن-تېخنىكا ئاكادىمىيىسىنىڭ 21-ئەسىر دۆلەتلىك نۇقتىلىق تەتقىقات تۈرىدىن بىرىنى ئورۇندىدى. نۆۋەتتە RIKEN مېڭە تەتقىقات مەركىزىنىڭ مەخسۇس تەتقىقات تۈرىدىن باشقا، ياپونىيە مائارىپ مىنىستىرلىگى «مېڭە ۋە ئۇچۇر» تەتقىقات فوندىنىڭ تۈرىگە گۇرۇپپا ئەزاسى بولۇپ قاتناشماقتا. خەلقئارالىق ژورنال ۋە خەلقئارالىق چوڭ يىغىنلاردا 40 پارچىدىن ئارتۇق ماقالە ئېلان قىلغان. ئۇنىڭ ھازىرقى«تىل ۋە مېڭە» ئۈستىدىكى تەتقىقاتىنىڭ باشلىنىشى، ئۇنىڭ ئۈز ئانا تىلى ئۇيغۇرچىدىن باشقا خەنزۇچە، ياپونچە، ئىڭگلىزچە تىللىرىغا پۇختا بولۇش ئالاھىدىلىكى بىلەن باغلىنىشلىق بولۇپ، ئۇ چوڭلارنىڭ 2-تىل ئۈگىنىش قىيىنچىلىغىنى يېڭىش ۋە تىل ئىقتىدارى زەخمىلەنگەن بىمارلارنىڭ تىلنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشى ئۈچۈن كۆپ پايدىلىق بولغان تەتقىقات مىۋىلىرىنى ياراتماقتا. 

ئۇنىڭ تەرجىمىھالى ۋە تەتقىقات ئىش-ئىزلىرى 2003-يىلى ياپونىيەدىكى «پىسخىلوگىيە دۇنياسى» ناملىق ژۇرنالدا تونۇشتۇرۇلغان ئىدى. دىلشات ئابلا يەنە دوكتور ۋە ماگىستېرلىقتىكى ئوقۇغۇچىلارنىڭ يېتەكچىسى، ياپونىيە چىبا ئۇنىۋىرسىتېتنىڭ تەكلىپلىك لېكتورى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنى ئۆتىمەكتە. ئۇ يەنە ياپونىيە نېرۋا پەنلەر جەمئىيىتى، ياپونىيە فىزىئولوگىيە جەمئىيىتى، ياپونىيە كلىنىكا نېرۋا-فىزىئولوگىيە جەمئىيىتى، ئامېرىكا نېرۋا پەنلەر جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى. 
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:ئۇيغۇر دوكتۇرلىرى
مۇنەۋەر ساۋۇت

قاتما قۇم رەسىمىنىڭ ئىجادچىسى-مۇنەۋەر ساۋۇتنىڭ قىسقىچە تەرجىمھالى 

مۇنەۋەر ساۋۇت 1971-يىلى 7-ئاينىڭ 18-كۈنى غۇلجىدا تۇغۇلغان. ئۇ 1994-يىلى شىنجاڭ ئۇنىۋېرستېتى ئەدەبىيات فاكۇلتېتىنىڭ تولۇق كۇرسىنى پۈتتۈرگەن.

2002-يىلى قاتماقۇم گۈزەل-سەنئەت شىركىتىنىڭ دىرېكتورى مۇنەۋەر ساۋۇت تەكلىماكاندا ساياھەت يېتەكچىلىك خىزمىتىنى قىلىۋاتقان مەزگىلىدە كۆز يەتكۈسىز قۇملۇقتىن رەڭلىرى ۋە دانچىلىرى ئوخشاش بولمىغان قۇمنى بايقايدۇ. ئوخشىمىغان قۇملار ئارىسىدىن رەڭگى ئەڭ سۈزۈك، دانچىلىرى ئوخشاش بولغان قۇملارنى ئايرىپ ئېلىپ بۇنى ناھايىتى ئىنچكىلىك بىلەن كۆزىتىدۇ.

2003-يىلى مۇنەۋەر ئىككىنچى ئاكىسى دىلمۇرات، يولدىشى ئالىمجان بىلەن بىرلىكتە قاتما قۇم رەسىمنى تەتقىق قىلىپ ياساشقا باشلايدۇ.

2005-يىلى ئۇلار مەملىكەتلىك بىلىم مۈلۈك ھوقۇق ئىدارىسىغا قاتماقۇم رەسىمنىڭ پاتېنت مۈلۈك ھوقۇق ئىلتىماسنامىسىنى سۇنىدۇ، ھەمدە 2007-يىلى غۇلجا شەھرىدە مىللىي قول ھۆنەرۋەنچىلىك بويۇملىرىنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش خىزمىتىدە نەتىجىسى كۆرىنەرلىك بولغانلىقتىن 2007-يىلى ئىلغار ئورۇن بولۇپ باھالىنىدۇ. ئۇلارنىڭ 2008-يىلى ئىلى ئوبلاستلىق ساياھەت ئىدارىسى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن قاتماقۇم مەھسۇلاتلىرى 4-نۆۋەتلىك شىنجاڭ ساياھەت خاتىرە بويۇملىرىنى لايىھەلەش مۇسابىقىسىنىڭ كۆرگەزمە قىلىپ سېتىش پائالىيىتىدە بىرىنچىلىككە ئېرىشكەن.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئەنۋەر ھامۇت

پرافېسسور، دوكتور، دوكتور ئاسپىرانتلار يېتەكچى ئوقۇتقۇچىسى ئەنۋەر ھامۇت 1952-يىلى 6-ئايدا ئۈرۈمچىدە تۇغۇلغان. 1960-يىلى 9-ئايدىن 1969-يىلى 7-ئايغىچە ئۈرۈمچى شەھەرلىك 32-باشلانغۇچ مەكتەپتە، 1969-يىلى 9-ئايدىن 1971-يىلى 2-ئايغىچە ئۈرۈمچى تەجرىبە ئوتتۇرا مەكتىپىدە ئوقۇغان. 

ئەنۋەر ھامۇت 1971-يىلىنىڭ كېيىنكى يېرىمىدا خىزمەتكە قاتناشقان بولۇپ، توقسۇن ناھىيە ئاۋانگارت (ھازىرقى غولبويى) يېزىسىنىڭ تەرجىمانى، ئاپتونوم رايونلۇق يەر تەۋرەش ئىدارىسى ئالدىن مەلۇمات بېرىش ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى، ئاخبارات تەتقىقات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى، ئىدارىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى، سابىق شىنجاڭ سانائەت ئىنستىتۇتىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى، مۇدىرى قاتارلىق خىزمەتلەرنى ئۆتىگەن. 2000-يىلىنىڭ ئاخىرىدا سانائەت ئىنستىتۇتى شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەندىن كېيىن، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ مۇدىرى بولۇپ ئىشلىمەكتە. 

دوكتور ئەنۋەر ھامۇت 1977-يىلى بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ يەر شارى فىزىكىسى فاكۇلتېتىنى پۈتتۈرگەن. 1992-يىلى 9-ئايدا ۋە 2004-يىلى 10-ئايدىن 11-ئايغىچە بولغان ئارىلىقتا ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ ئامېرىكا سېنتېنارى ئىگىلىك باشقۇرۇش ئىنستىتۇتى ۋە ئامېرىكا كولۇمبىيە ئۇنىۋېرسىتېتىدا بىلىم ئاشۇرغان. ئەنۋەر ھامۇت ئالىي مەكتەپلەردە رەھبەرلىك خىزمىتىنى ئۈستىگە ئېلىش جەريانىدا، بىر تەرەپتىن ئوقۇ-ئوقۇتۇش ئىشلىرى ئۈچۈن كۈچ چىقارسا، يەنە بىر تەرەپتىن ئىزچىل ماگىستىر ۋە دوكتور ئاسپىرانتلارغا دەرس ئۆتۈپ ۋە ئۇلارغا يېتەكچىلىك قىلىپ، ئىلمىي تەتقىقات ئىشلىرى بىلەنمۇ ھارماي شۇغۇللىنىپ كەلمەكتە. ئۇ 20-ئەسرنىڭ 80-يىللىرىدىن باشلاپ يەر تەۋرەشتىن ئالدىن مەلۇمات بېرىش بويىچە ئۇلۇغچات ناھىيىسىدىكى 6.8 بال يەر تەۋرەشتىن ئالدىن مەلۇمات بېرىپ، دۆلەت، ئۆلكە مىنىستىرلىك دەرىجىلىك ئىككىنچى دەرىجىلىك ئىلگىرىلەش مۇكاپاتىغا، يەنە بىر تۈردە ئۈچىنچى دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن. ئۇ يېقىنقى يىللاردىن بۇيان «نېفىت ۋە دۆلەت بىخەتەرلىكى»، «رەھبەرلىك ئىلمىدىن قىسقىچە بايان» ناملىق كىتابلىرىنى نەشر قىلدۇرۇپ زور تەسىر پەيدا قىلدى. شۇنداقلا ھەرقايسى نوپۇزلۇق ئىلمىي ژۇرناللاردا «نېفىت مەسىلىسىنىڭ خەلقئارا مۇناسىۋەت ۋە سىياسىيغا بولغان تەسىرى توغرىسىدا»، «ئۇئارنىڭ ئەۋزەل بايلىقلىرىنىڭ ئۈنۈمى توغرىسىدا مۇھاكىمە»، «غەربىي رايونلارنى ئېچىش ۋە ئۇئارنىڭ ئىقتىسادىي تەرەققىياتى ھەققىدە تەتقىقات»، «ئۇئارنىڭ غەربىي رايونلارنى ئېچىش جەريانىدىكى ئەۋزەللىكلىرى ۋە چەكلەش ئامىللىرى ئۈستىدە تەتقىقات» قاتارلىق 22 پارچە ئىلمىي ماقالىسىنى يېزىپ كەسپداشلىرىنىڭ ئېتىراپ قىلىشىغا ئېرىشكەن. 

ئۇ ھازىر جۇڭگو باشقۇرۇش پەنلىرى ئاكادېمىيىسىنىڭ ئۆمۈرلۈك ئاكادېمىكى، رۇسىيە ئالتاي چېگرا رايونى دۆلەتلىك سانائەت ئىنستىتۇتىنىڭ پەخرىي دوكتورى، قازاقىستان شەرق سانائەت ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورى، جۇڭگو خەلقئارالىق مائارىپ ئالماشتۇرۇش جەمئىيىتىنىڭ كېڭەش ئەزاسى، ش ئۇئار خەلقئارالىق ئىقتىساد ۋە مەدەنىيەتنى تەرەققىي قىلدۇرۇش مەركىزىنىڭ كېڭەش ئەزاسى، 2002-يىللىق خەلقئارالىق تىنچ ئوكيان مۇھىتىنى يىراقتىن تەكشۈرۈپ پەرق ئېتىش ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىنىڭ پەخرىي مۇئاۋىن رەئىسى قاتارلىق ۋەزىپىلەرنىمۇ قوشۇمچە ئۆتىمەكتە. 
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر

تۈر:ئۇيغۇرلارتۈر:ئۇيغۇر دوكتۇرلىرى
NASA:مارستا ھازىر ھاياتلىق بولماسلىقى مۇمكىن

NASA: مارستا ھازىر ھاياتلىق بولماسلىقى مۇمكىن

بىلىمخۇمار
2013-9-13

ناسا مەركىزى JPL دىكى مۇتەخەسسىسلەر دۇنيادىكى ئەڭ داڭلىق ژورناللارنىڭ بىرى بولغان «ئىلىم-پەن» ژورنىلىدا 2013-يىلى 19-سىنتەبىر كۈنى ئېلان قىلغان بىر پارچە ئىلمىي ماقالىدە، ھازىر مارستا ھاياتلىق مەۋجۇت ئەمەس بولىشى مۇمكىنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.  ئۇلار بۇ ھۆكۈمنى «ھەۋەسكار» (Curiosity) ناملىق مارسنى تەكشۈرۈش ماشىنىسى ھازىرغىچە ھېچ قانداق پاتقاق گېزى (methane) تاپالمىغانلىقىغا ئاساسەن ئوتتۇرىغا قويغان.  يەنى، پاتقاق گېزى مىكروپلارنىڭ ناماياندىسى بولۇپ، «ھەۋەسكار» ھازىرغىچە ئۇنداق گازنى زادىلا تاپالمىغان.  يەر شارىدا پاتقات گېزى چىقارمايدىغان مىكورپلارمۇ خېلە كۆپ بار بولسىمۇ، مارستا پاتقاق گېزىنىڭ تېخىچە تېپىلمىغانلىقى، «مارستا ھازىر ھاياتلىق بار» دەپ پەرەز قىلىۋاتقانلارنىڭ پەرىزىگە ئىسپات بولالايدىغان بىرەر نەرسە تېخىچە بايقالمىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ.  ناسا دىكىلەرنىڭ دېيىشىچە، مارستا پاتقاق گېزىنىڭ تېپىلمىغانلىقى ئۇنىڭدا ھاياتلىق مەۋجۇت ئەمەسلىكىنى جەزىملەشتۈرەلمەيدۇ.  ئەمما، مارستا پاتقاق گېزىدا نەپەس ئالىدىغان مەخلۇقلارنىڭ بار بولىشىنىڭ ئېھتىماللىقىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتىۋېتىدۇ.

ناسا نىڭ «ھەۋەسكار» ناملىق ماشىنىسىنىڭ مارسقا چىقىرىلغانلىقىغا ھازىر بىر يىلدىن ئۇزۇنراق ۋاقىت بولدى.  ئۇنىڭغا پاتقاق گېزىنىڭ بار يوقلىقىنى ئۆلچەيدىغان ئەسۋاپلار ئورنىتىلغان بولۇپ، ئۇ بۇ ھەقتە ئىزچىل تۈردە تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىۋاتىدۇ. يەر شارىدا، پاتقاق گېزىنى ئىنگلىزچە «methanogens» دەپ ئاتىلىدىغان مىكرو-ئورگانىزملار ھاسىل قىلىدىغان بولۇپ، ئۇنىڭدىن باشقا ئىنگلىزچە «hydrothermal vents» دەپ ئاتىلىدىغان جانسىز نەرسىمۇ پاتقاق گېزىنى پەيد قىلالايدۇ.  ئەگەر مارستا پاتقاق گېزى تېپىلغان بولسا، ئۇ مەيلى مىكروپلاردىن كەلگەن بولسۇن ياكى باشقا نەرسىلەردىن كەلگەن بولسۇن، ئۇ ئىنسانلار ئۈچۈن بىر چوڭ يېڭىلىق بولۇپ ھېسابلىناتتى.

تۆۋەندىكى رەسىملەرنى «ھەۋەسكار» غا ئورنىتىلغان ئاپاراتلار تارتقان.

پايدىلىنىش ماتېرىيالى: «Life on Mars? Well, Maybe Not» 


تۈر:ئەركىن سىدىق ئەسەرلىرى‏
NASA:بىر ئالەم ئۇچقۇرى ئىشلەشتىن توختاپ قالدى

ناسا: بىر ئالەم ئۇچقۇرى ئىشلەشتىن توختاپ قالدى

بىلىمخۇمار
2013-9-27

ناسا نىڭ «قاتتىق سوقۇلغۇچى» (Deep Impact) ناملىق ئالەم ئۇچقۇرى بۇنىڭدىن بىر ئاي بۇرۇم يەر شارىغا سىگنال ئىۋەرتىشتىن توختاپ قالغان بولۇپ، ناسا دىكىلەر ئۇنىڭ بىلەن بىر ئايدەك ھەپىلىشىپ، ئۇنى نورمال ئىشلەيدىغان ھالەتكە ئەكىلەلمىگەندىن كېيىن، 2013-يىلى 20-سىنتەبىر كۈنى ناسا بۇ ئالەم ئۇچقۇرىنىڭ ئىشتىن توختىغانلىقىنى رەسمىي جاكارلىدى.

بۇ ئالەم ئۇچقۇرى 2005-يىلى 4-ئىيۇل كۈنى ئىنگلىزچە «Tempel 1» دەپ ئاتىلىدىغان كومېتا (قۇيرۇقلۇق يۇلتۇز) نىڭ يېنىغا ئۇچۇپ بېرىپ، بىر كىچىك قاتتىق سۇقۇشقۇچى ئۇچقۇرىنى ھېلىقى كومېتىغا قارىتىپ ئېتىپ، ئۇ ئىككىسىنى قاتتىق سوقۇشتۇردى.  ئاندىن بۇ ئانا ئالەم ئۇچقۇرى ئۇ كومېتىدىن چېچىراپ چىققان جىسىملارنى تەكشۈرۈپ، شۇ ئارقىلىق ئۇ جىسىملارنىڭ نېمىدىن تۈزۈلگەنلىكىنى ئېنىقلاپ چىقتى.  مۇشۇ جەريان ئارقىلىق، ئالىملار كومېتانىڭ تۈزۈلىشى بۇرۇن قىياس قىلغاندىن كۆپ مۇرەككەپ ئىكەنلىكىنى، ھەمدە كومېتانى تەشكىل قىلغۇچى ماتېرىياللارنىڭ ئەينى ۋاقىتتا قۇياش سىستېمىسى شەكىللەنگەن ۋاقىتتا ئېشىپ قالغان ماددىلار ئىكەنلىكىنى ئېنىقلاپ چىقتى.  

بۇ ئالەم ئۇچقۇرى «Temple 1» نى زىيارەت قىلىپ بولغاندىن كېيىن، ئۆزىنىڭ سەپىرىنى داۋاملاشتۇرۇپ، يەنە «Hartley 2 » بىلەن «Garradd» دەپ ئاتىلىدىغان كومېتالارنىمۇ زىيارەت قىلدى.  ھەمدە يەر شارىغا ئوخشاش جانلىقلار ياشىيالايدىغان تاشقىي پىلانېتىلارنىمۇ ئىزدىدى.  ئۇ ئۆتكەن ئايدا ئىشلەشتىن توختاپ قېلىشتىن بۇرۇن، ئىنگلىزچە «Ison» دەپ ئاتىلىدىغان يەنە بىر كومېتانى تەكشۈرىۋاتقان بولۇپ، بۇ كومېتا بۇ يىل نويابىر ئېيىدا يەر شارىنىڭ يېنىدىن ئۆتكەندە، خۇددى ئايغا ئوخشاشلا يورۇق كۆرىنىدىكەن.

ئىنژېنېرلارنىڭ مۆلچەرلىشىچە بۇ ئالەم ئۇچقۇرى ئۆزىنىڭ يۆنىلىشىنى كونترول قىلىدىغان ئىقتىدارىدىن ئايرىلىپ قالغان بولۇپ، قۇياش ئېنېرگىيە تاختىلىرىنى كۈنگە قارىتالماسلىق تۈپەيلىدىن، ئۇنىڭ كومپيۇتېرسىغا ئېلېكتىر بارماي، شۇنىڭ بىلەن «توڭلاپ ئۆلۈپ قېلىشى» مۇمكىن ئىكەن.

پايدىلىنىش ماتېرىيالى:
http://www.huffingtonpost.com/2013/09/20/deep-impact-comet-hunting-dead-nasa_n_3963111.html

قوشۇمچە:

ماڭا يېقىندا ئىدارىدىن بىر جىددىي ۋەزىپە چۈشۈپ قېلىپ، ھازىر كۈنىگە 12-15 سائەت ئىشلەۋاتىمەن. شۇنىڭ بىلەن يېقىنقى بىر ھەپتە مابەينىدە يازما تەييارلاشتىن توختاپ قالدىم.  ئەمما ناسا توغۇرلۇق بۇنىڭدىن باشقا چوڭ خەۋەرمۇ چىقمىدى.  پەقەتلا تۇرمۇش بويۇم تېخنىكىسىدىكى يېڭىلىقلار ئۈستىدە ئىزدىنىپ بىر نەرسە يازالمىدىم. قېرىنداشلارنىڭ توغرا چۈشىنىشىنى سورايمەن. رەھمەت!

تۈر:ئەركىن سىدىق ئەسەرلىرى‏
ۋىكىپېدىيەدە كاتىگوريىگە ئايرىش

ۋىكىپېدىيەدە تۈرگە(كاتىگورىيىگە) ئايرىش

بىز ماقالىلەرنى كاتىگوريىگە ئايرىپ قويساق ئوقۇغان ياكى پايدىلانغان كىشىگە نۇرغۇن قولايلىق ئېلىپ كىلدۇ. شۇنداقلا ماقالە يازغان ياكى ۋىكىپېدىيەدە تۆھپە قوشۇۋاتقانلار ئۇچۇنمۇ ياخشى. مەسىلەن: ئۇيغۇرچە دېگەن ماقالىگە قارىساق    :Category:تىل   غا ئايرىلغان 

شەكلى مۇنداق: 

ياكى    :تۈر:تىل 

بۇ تۈرنىڭ ئالدىغا  ۋە كەينىگە   تىرناق بەلگىسى قويۇلىدۇ.

بۇ تۈرگە قارىساق تىل ھەققىدىكى باشقا ماقالىلەرنى كۆرۋالايمىز.

ئىلى گېزىتى دىگەن ماقالىنىڭ ئاستى تەرەپتىكى ئۇيغۇرچە گېزىت كاتوگوريىسىدىن باشقا قايسى گېزىت ھەققىدە ماقالە بارلىقنى بىلىۋالغىلى بولىدۇ.

   شۇ «ئىسمى» دېگەن يەرگە ئىملاسى توغرا بولغان بىر ئاساستا قۇرماقچى بولغان كاتىگورىيە نامنى يېزىڭ. ۋې ماقالىڭىزنىڭ ئاستى تەرىپىگە قويۇپ قويۇڭ.

ماقالىلەرنى تۈرگە ئايرىشتا ئوبدان ئويلىشىپ تۈرگە ئايرىسا ياخشى، بولۇپمۇ باشقا تىللاردا قانداق تۈرگە ئايرىلغانلىقىنى بىلىۋالساق تېخىمۇ ياخشى

بۇ يازماكۈركۈم گۈلى بلوگىدىن كۆچۈرۈلدى ، ئەسلى ماقالە ئادرىسى :  http://www.blogbus.com/kurkumguli-logs/74277483.html

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى
ۋىكىپېدىيە باشقۇرغۇچىسى ھەققىدە

ۋىكىپېدىيە باشقۇرغۇچىسى ھەققىدە 

ۋىكىپېدىيە باشقۇرغۇچىسى ھەققىدە

باشقۇرغۇچى ئىشەنچلىك ئىشلەتكۈچى بولۇپ ۋىكىپېدىيەنىڭ قائىدىسىنى بىلىدىغان ئىشلەتكۈچى، ماقالىلەرنىڭ ئاپتورى دېگەن مەنىدە ئەمەس. 

باشقۇرغۇچى ئىشەنچلىك ئىشلەتكۈچى بولۇپ تۆۋەندىكىلەرنى قىلالايدۇ:

قوغدىلىدىغان بەت ۋە قوغدالمايدىغان بەت قۇرۇش

بەت ئۆچۈرۈش ۋە ئۆچۈرۈلمەيدىغان بەت قۇرۇش

سۈرەت ئۆچۈرۈش ۋە يۈكلەش

ئەزالارنى چەكلەش ۋە ئەزالارنى چەكلەنمەيدىغان قىلىش

باغلاش ۋە باشقا بەتلەرنى قوغداش. 

تۆۋەندىكى ئۆلچەمگە ئۇيغۇن بولسىڭىز باشقۇرغۇچىلىققا ئىلتىماس قىلالايسىز. 

يېڭى ئەزا بولمىغان، يەنى ئەڭ ئاز ئىككى ئايلىق ئەزا بولىشى ھەمدە ۋىكىپېدىيەنىڭ قائىدىلىرىنى بىلىدىغان بولۇش لازىم. 

بۇ ۋىكىپېدىيەدە ئىشلەتكۈچى بېتى بولۇش ھەمدە تۆھپىسى بولۇش لازىم. 

ۋىكىپېدىيەنىڭ قائىدىلىرىگە قوشۇلغان ھەمدە باشقا ئىشلەتكۈچىلەرگە ھۆرمەت قىلىدىغان

ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيەنى ئەڭ ئاز 100 قېتىم تەھرىرلىگەن بولۇش. 

بۇ يەردىكى ئىشلەتكۈچىلەر ئوتتۇرىسىدا مۇۋاپىق بىر باشقۇرغۇچى بولۇش. 

ئادەتتە باشقۇرغۇچىلارمۇ نەچچە خىل بولىدۇ، ھەر تىلدا ئۆزىگە خاس ۋەزىپە ۋە خىزمەت دائىرسى بېكىتكەن. ئەمما قائىدىلىرى ئوخشىشىپ كېتىدۇ. خەنزۇچە ۋىكىپېدىيەدە 80دىن ئارتۇق باشقۇرغۇچى بار ئىكەن. 

ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيەدە ئەمەلىيەتتە باشقۇرغۇچى يوق دىيەرلىك، بولسىمۇ خىزمەت دائىرلىرى ئىنچىكە شەكىلدە ئايرىلمىغان. ۋىكىسۆزلۈكتە باشقۇرغۇچى يوق. 

تۆۋەندىكى تۈرلەرنىڭ بەزىسى ئېچىلمىغان. 

ۋىكىسۆزلۈك

ۋىكىكىتاپ

ۋىكىنەقىل

ۋىكى مەنبە

ۋىكى تۈرلىرى

ۋىكىخەۋەر

ۋىكى مەركىزى 

ئەگەر بۇلارنى ئاچساق نۇرغۇن ئىختىيارى باشقۇرغۇچىلارغا ئېھتىياج تۇغۇلىدۇ. 

ئۇيغۇرچە ۋىكىپېدىيە باشقۇرغۇچىسى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بەت:

بۇ يازماكۈركۈم گۈلى بلوگىدىن كۆچۈرۈلدى، ئەسلى ماقالە ئادرىسى : http://www.blogbus.com/kurkumguli-logs/65011489.html

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى
ۋىكىپېدىيەدە مەنبە بېرىش

ۋىكىپېدىيەدە مەنبە بېرىش 

مېنىڭچە «مەھمۇد قەشقىرى» ناملىق بۇ ماقالە ۋىكىپېدىيەنىڭ مەنبە بېرىش ئۇسۇلىغا خېلى مۇۋاپىق. مەنبەسىنى ئەسكەرتىدىغان جۈملە ياكى ئابزاسنىڭ ئاخىرغا كېلىپ يۇقىرىدىكى كىتاپچىغا ئوخشايدىغان رەسىمنى چىكمىز، بۇ ۋاقىتتاreference text دەپ چىقىدۇ، مۇشۇ يەرگە مەنبەنى يازىمىز. ئاندىن insert بەلگىسىنى باسىمىز. 

ئەگەر بىز كىرگۈزگەن مەنبە ئېنتېرنېتتىن كەلگەن بولسا .  چىققان مەنبەنى ئۇلىنىش قىلىمىز. 

ماقالە تۇگگەندىن كىيىن مۇنۇ جۈملىنى ماقالىنىڭ ئاستىغا قىستۇرىمىز. 

 

## مەنبەلەر

  ياكى  

ئۆرنەك ماقالىلار:

مەھمۇد قەشقىرى 

مەمتىمىن ھوشۇر 

بىلەلمىسەڭلار، ئىنكاس قالدۇرۇڭلار. 

بۇ يازماكۈركۈم گۈلى بلوگىدىن كۆچۈرۈلدى، ئەسلى ماقالە ئادرىسى : https://web.archive.org/web/20160411203507/http://www.blogbus.com/kurkumguli-logs/63756688.html

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى
ۋىكىپېدىياغا سۈرەت يوللاش

ۋىكىپېدىياغا سۈرەت يوللاش

ئالدى بىلەن ھۆججەت يۈكلەشنى تاللايمىز.

ھۆججەت:Resimqis11.JPG|ھۆججەت يۈكلەش


سۈرەتنى تاللاپ upload نى چىكىمىز.

ھۆججەت:Resimqis12.JPG|ھۆججەت يۈكلەش


چىققان كۆزنەكتىن file نىڭ ئارقىسىدىكىنى كۆچۈرىمىز.


ھۆججەت:Resimqis13.JPG|كۆچۈرۈش


بۇنى تەھرىرلەۋاتقان تېمىدىكى سۈرەت چىقىرىدىغان file نىڭ ئارقىسىغا چاپلايمىز.


ھۆججەت:Resimqis14.JPG|چاپلاش


بەت ساقلاشنى باسساق بۇ سۈرەتنى يوللىغان بولىمىز.

ھۆججەت:Resimqis15.JPG|ساقلاش


سىناپ بېقىڭ

 بۇ يازماكۈركۈم گۈلى بلوگىدىن كۆچۈرۈلدى ، ئەسلى ماقالە ئادرىسى :  https://web.archive.org/web/20160411203628/http://www.blogbus.com/kurkumguli-logs/54918714.html

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى‏
ياردەم:Contents
ۋىكىپېدىياغا ماقالە يوللاش

ۋىكىپېدىياغا ماقالە يوللاش

ۋىكىپېدىيانى ئاچىمىز

ئالدى بىلەن بىز ئىزدىگەن مەزمۇن بارمۇ يوق ئىزدەيمىز.

ئەگەر يوق بولسا ئاستى تەرەپتىكى قۇر دېگەننىڭ ئۇستىگە تېما مەزمۇنىنى يازىمىز.

ئاندىن بىر تەھرىرلەش كۆزنىكى ئېچىلىدۇ.

مەزمۇننى كىرگۈزمىز.

بەتنى ساقلاتساق بىر تېما كىرگۈزگەن بولىمىز.
 

دىققەت: مەزمۇندىكى مۇھىم سۆزلەرنى چوقۇم ئۇلىنىش قىلىڭ، يەنى  دېگەندەك، بولمىسا ماقالە سانىغا قوشۇلمايدۇ.
 
بۇ يازماكۈركۈم گۈلى بلوگىدىن كۆچۈرۈلدى ، ئەسلى ماقالە ئادرىسى :  https://web.archive.org/web/20160411204225/http://www.blogbus.com/kurkumguli-logs/54841755.html
## مەنبەلەر

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى
ۋىكىپېىيدىكى مەزمۇننى باشقا تىللاردىكى مەزمۇن بىلەن باغلاش

ۋىكىپېىيدىكى مەزمۇننى باشقا تىللاردىكى مەزمۇن بىلەن باغلاش

بىز ئۇيغۇرچىدا يازغان نەرسىلەرنىڭ باشقا تىللار بىلەن ئۇلىنىش قىلىشىنى خالايمىز.مۇنداق قىلىپ ئېيتقاندا ۋىكىپېدىيا بىر خىل لۇغەت خاراكتېرلىك رولىمۇ بار. ئالدى بىلەن باشقا تىللاردىكى شۇ مەزمۇننى تاپىمىز.

ئاندىن تەھرىرلەش قىسمىدىن تىللارغا مۇناسىۋەتلىك بەلگىلەرنى كۆچۇرۋالمىز.

بۇلارنى ئۇيغۇرچىغا چاپلايمىز. 

*  بۇ     بولسا بەت ئۇلىنىدۇ.  يەنى   :zh:Help:跨语言链接

*  يېزىپ ساقلىساق ئوڭ تەرەپتە باشقا قايسى تىللاردا بارلىقنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

تۈر:ۋىكى بىلىملىرى
ئابلاجان ئابلىمىت

ئابلاجان ئابلىمىت 1993-يېلى4-ئاينىڭ 12-كۈنى پەيزاۋات ناھېيسى قىزىلسۇ يېزىسىدا تۇغۇلغان، 2000-يېلىدىن 2006-يېلىغىچە باشلانغۇچنى پۈتتۈرگەن

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
ئابدۇللا تالىپ

**ئابدۇللا تالىپ** شائىر، يازغۇچى، پېداگوك ئابدۇللا تالىپ 1926 - يىلى ئاقسۇ ۋىلايىتىنىڭ كەلپىن ناھىيىسىدە دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. ئۇ، باشلانغۇچ مەلۇماتىنى ئۇقۇمۇشلۇق چوڭ دادىسىنىڭ تەربىيىسىدە ئالغان.1943- يىلدىن 1946 - يىلغىچە ئاقسۇ دارىلمۇئەللىمىندە ئوقۇغان، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ئۇزاق مۇددەت مائارىپ سېپىدە خىزمەت قىلغان، 1955 - يىلدىن 1956 - يىلىغىچە بېيجىڭ پېداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتىدا بىلىم ئاشۇرغان، ئۇنىڭدىن كېيىن شىنجاڭ مائارىپ نەشرىياتىدا ئىشلىگەن، شىنجاڭ مائارىپ تەتقىقات ئورنىدا مائارىپ تەتقىقاتى ۋە ئەدەبىي ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللانغان. 

ئابدۇللا تالىپ ئەدەبىيات ساھەسىگە 1945 - يىلى  دە ئېلان قىلىنغان >شامالغا خىتابكۈرەش سىگنالىغايەئىشقىداقاينام ئۆركىشىچالا تەگكەن ئوقئەركىن جانانسۆيگۈنۈم ئەلائۇيغۇر مائارىپ تارىخىدىن ئۇچېرىكلار 

قاينام ئۆركىشى 

چالا تەگكەن ئوق 

ئېگەرلىك ئات  

يىللار ۋە ئەقىدە 岁月与信念 

ئاپتورى: ئابدۇللا تالىپ 阿布都拉·塔力甫،  شىنجاڭ ياشلار-ئۆسمۈرلەر نەشرىياتى، ئۈرۈمچى،  2004 - يىلى 

ئانا يۇرت سۆيگۈسى 

ئاپتورى:  ئابدۇللا تالىپ ئاپتورى، شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتى نەشرىياتى ، 2008- يىلى 12- ئاي نەشرى 

لالە-قۇربان 拉莱与库尔班

ئاپتورى: ئابدۇللا تالىپ 阿不都拉·塔力甫،  مىللەتلەر نەشرىياتى، بېيجىڭ،   1997 - يىلى 10- ئاي نەشرى، 

ISBN: (خەلقارا ئۆلچەملىك كىتاب نومۇرى)   7-105-02875-0، 271 بەت،  13.00 يۇەن

جۈپ ھەيكەل< (1988 - يىل، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى) ناملىق شېئىرلار توپلىمى بار.

ئابدۇللا تالىپ ھازىر شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.

2005-يىلى ئۈرۈمچىدە ئالەمدىن ئۆتتى. 

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:شائىرلار
تۈر:ئۇيغۇرلار‏
تۈر: 1926 - يىلى تۇغۇلغان بولغان كىشىلەر‏‏
ئابدۇراخمان قاھار

يازغۇچى ئابدۇراخمان قاھار 1936 - يىلى 1 ـ ئايدا غۇلجا شەھىرىنىڭ بينىكسىك مەھەللىسىدە قول ھۈنەرۋەن ئائىلىسىدە تۇغۇلغان، باشلانغۇچ - ئوتتۇرا مەكتەپ تەربىيىسىنى غۇلجا شەھىرىدە ئالغان. 1953 - يىلدىن 1956 - يىلىغىچە سابىق شىنجاڭ ئىنىستىتۇتىنىڭ تىل - ئەدەبىيات فاكۇلتېتىدا ئوقۇغان، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ئۈرۈمچى ۋە غۇلجىلاردا مائارىپ ساھەسىدە ئىشلىگەن، كېيىن ئىلى پېداگوگىكا ئىنىستىتوتى تىل - ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا يۆتكىلىپ ئوقۇتقۇچىلىق قىلغان، تىل - ئەدەبىيات فاكۇلتېتىغا يۆتكىلىپ ئوقۇتقۇچىلىق قىلغان، 1989 - يىل 7 - ئايدىن تارتىپ شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ كەسپىي يازغۇچىسى بولۇپ ئىشلەۋاتىدۇ. 

ئابدۇراخمان قاھار ئەدەبىيات ساھەسىگە 50 - يىللارنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا شېئىر ئىجادىيىتى بىلەن كىرىپ كەلگەن ۋە شۇ يىللاردا بىر قېتىم شېئىرلارنى يېزىپ ئېلان قىلدۇرغان. كېينچە، ئۇ مەخسۇس پروزا ئىجادىيىتى بىلەن شۇغۇللىنىپ، >ئانا ۋەسىيىتىئەمەت ھاجىدېھقان سازەندەئېلى دولقۇنلىرىھايات سىرىكەچۈر، مېنى نازاكەتبەختئاھ، ياشلىقىمئىلى دولقۇنلىرىھايات سىرىكەچۈر، مېنى نازاكەتئاھ، ياشلىقىمۋاپاكۆڭۈل< (1995 - يىل، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى) ناملىق رومانى قاتارلىقلار بار. 

ئابدۇراخمان قاھار ھازىر 2 - دەرىجىلىك كەسپىي يازغۇچى، جۇڭگو يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ ھەيئەت ئەزاسى.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:شائىرلار
تۈر:ئۇيغۇرلار
ئابلا ئەخمىدى

پېشقەدەم يازغۇچى ئابلا ئەخمىدى 1935 - يىل 1 - ئايدا قەشقەر شەھىرىدە قول ھۈنەر ئائىلىسىدە تۇغۇلغان، باشلانغۇچ ساۋاتىنى چىقارغاندىن كېيىن 1950 - يىلغىچە يېرىم ئوقۇپ، يېرىم ئىلشەيدىغان ئوتتۇرا تېخنىكوم - >شىنجاڭ - قەشقەر كەسپىي مەكتەپشىنجاڭ گېزىتىقەشقەر گېزىتىقەشقەر گېزىتىساماكاج بوۋايمويتۇڭزائوغۇلخانقاپاقتېرەكلىك ھويلاكەپتەرۋازئادراسمان چېچەكلىگەندەيىللاريول ئۈستىدەبۇزۇلغان قەسەمئوغۇلخانئادراسمان چېچەكلىگەندە< (1995 - يىل، قەشقەر ئۇيغۇر نەشرىياتى) ناملىق پوۋېستلار توپلاملىرى بار. بەزى ئەسەرلىرى كوللېكتىپ توپلامغا كىرگۈزۈلگەن. ئابلا ئەخمىدى ھازىر جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ، شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر:1935 - يىلى تۇغۇلغان كىشىلەر
ئابدۇللا ساۋۇت

**ئابدۇللا ساۋۇت** (1945-) ئۇيغۇر شائىر، يازغۇچى. 

## ھاياتى
شائىر، يازغۇچى ئابدۇللا ساۋۇت 1950 - يىل 4 - ئايدا قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى ئاقتۇ ناھىيىسىنىڭ ئۈجمە يېزىسىدا دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان، 1956 - يىلدىن 1966 - يىلغىچە ئۆز يېزىسى ۋە ئاقتۇ ناھىيسىدە باشلانغۇچ - ئوتتۇرا مەكتەپلەردە ئوقۇغان، 1972 - يىلدىن 1974 - يىلغىچە قىزىلسۇ دارىلمۇئەللىمىندە ئوقۇغان، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن ئىلگىرى - ئاخىر بولۇپ ئاقتۇ ناھىيسىدە مەدەنىيەت - مائارىپ، تەشۋىقات ساھەلىرىدە ئىشلىگەن،1988 - يىلىدىن تارتىپ شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ كەسپىي يازغۇچىسى بولغان، ھازىر ئاقتۇ ناھىيلىك پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمىدە ئىشلەۋاتىدۇ. 

ئابدۇللا ساۋۇتنىڭ ئەدەبىي ئىجادىيەت پائالىيىتى 1973 - يىلى قىزىلسۇ گېزىتى دە ئېلان قىلىنغان بەختىمىزنى تاپقان كۈن ناملىق شېئىرى بىلەن باشلانغان. ئۇ، شۇنىڭدىن بېرى ئىزچىل تۈردە شېئىر ئىجادىيىتى بىلەن شۇغۇللىنىپ، كۆزگە كۆرۈنگەن شائىرلارنىڭ بىرىگە ئايلانغان. ئۇنىڭ ، ، ،  قاتارلىق بىر تۈركۈم شېئىرلىرى كىتابخانلارنىڭ ياخشى باھاسىغا ئېرىشكەن. 

## ئەسەرلىرى
ئابدۇللا ساۋۇت 1980 - يىللاردىن تارتىپ پروزا ئىجادىيىتى بىلەن شۇغۇللىنپ،  ناملىق رومانى، ، ، ، ، ،  قاتارلىق پوۋېستىلىرى؛ ، ، ،  قاتارلىق ھېكايىلىرى بىلەن ئەدەبىيات تارىخىدىن مۇناسىپ ئورۇن ئالغان. 

ئابدۇللا ساۋۇتنىڭ نەشر قىلىنغان ئەسەرلىرىدىن  (ياسىنجان ئۆمەر بىلەن بىللە، 1983 - يىل مىللەتلەر نەشرىياتى) ناملىق شېئىرلار توپلىمى،  (9851 - يىل، شىنجاڭ ياشلار - ئۆسمۈرلەر نەشرىياتى) ناملىق ھېكايىلار توپلىمى،  (باشقىلار بىلەن بىللە، 1986 - يىل، شىنجاڭ خەلق نەشرىياتى)ناملىق پوۋېستلار توپلىمى،  (1987 - يىل، قەشقەر ئۇيغۇر نەشرىياتى) ناملىق رومانى،  (1990 - يىل، شىنجاڭ ياشلار - ئۆسمۈرلەر نەشرىياتى)،  (1991 - يىل، شىنجاڭ ياشلار - ئۆسمۈرلەر نەشرىياتى)،  (1993 - يىل، قەشقەر ئۇيغۇر نەشرىياتى) ناملىق پوۋېستلار توپلاملىرى قاتارلىقلار بار. 

ئابدۇللا ساۋۇت ھازىر جۇڭگو ئاز سانلىق مىللەت يازغۇچىلىرى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، شىنجاڭ يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:شائىرلار
تۈر:ئۇيغۇرلار
تۈر: ئۇيغۇر ھازىرقى زامان شائىرلىرى
تۈر:1950 - يىلى تۇغۇلغان كىشىلەر
CSS

قىسقىچە چۈشەندۈرۈشى : CSS تېخنىكىسى تور بەت ياساشتىكى مۇھىم بولغان تېخنىكا بولۇپ، CSS تېخنىكىسى ئارقىلىق بېكەتنى بىزەش ئىلىپ بارغىلى، بەتنى كۆركەم، ئېچىلىش سۈرئىتى تېز قىلىپ ياساپ چىققىلى بولىدۇ

CSS دېگەن نېمە؟

CSS قەۋەتلىنىش شەكلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ھەمدە HTML خاسلىقى ياكى بۇيرۇق قاتارلىقلارنى ئىزاھلاشتا ئىشلىتىدۇ، ئۇ يەنە ئۆزىدە ئەسلىدە بار بولغان بىر قىسىم خۇسۇسىيەتلەرنى (مەسىلەن، خەت شەكلى، چوڭ-كىچىكلىكى، رەڭگى قاتارلىقلارنى) كونترول قىلىپلا قالماستىن، بەلكى HTML نىڭ يەنە بىر قىسىمخۇسۇسىيەتلىرىنىمۇ كونترول قىلىدۇ، مەسىلەن ئوبيېكت ئورنى، رەسىم ئۈنۈمى، مائۇس كۆرسەتكۈچى قاتارلىقلار. قەۋەتلىنىش شەكلى ئارقىلىق بىر قېتىمدا كۆپلىگەن تېكىست ھۆججەتلىرىنى كونترول قىلغىلى بولىدۇ، ھەمدە CSS دىكى مەزمۇنلارنى خالىغانچە ئۆزگەرتىپ، تېكىست ھۆججەتلىرىنىڭ شەكلىنى ئاپتوماتىك يېڭىلىغىلى بولىدۇ. كۆچۈرۈپ يۆتكەش ياخشى ئىش ئەمەس .

CSS تېخنىكىسى تور بەت ياساشتىكى مۇھىم بولغان تېخنىكا بولۇپ، CSS تېخنىكىسى ئارقىلىق بېكەتنى بىزەش ئىلىپ بارغىلى، بەتنى كۆركەم، ئېچىلىش سۈرئىتى تېز قىلىپ ياساپ چىققىلى بولىدۇ.

تۈر:كومپيۇتېر تىلى
ئوزۇقشۇناسلىق

تۈرلۈك يېمەك - ئىچمەك، يەل - يېمىشلەرنىڭ ئوزۇقلۇق تەركىبى، قىممىتى، ئالاھىدىلىكى، سالامەتلىككە بولغان تەسىرى قاتارلىقلارنى تەتقىق قىلىدىغان ئىلىم ياكى شۇنداق كەسىپ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئاتالغۇ
مۇختار قادىر ھونزادە

ئەدىب **مۇختار قادىر ھونزادە** 1964 ‏- يىلى مەكىتتە تۇغۇلغان. 2007- يىلى 2- ئاينىڭ 22- كۈنى، پەيشەنبە، چۈشتىن كېيىن سائەت 11:30 ئەتراپىدا مەكىت ناھىيىسدە مېڭىگە قان چۈشۈش سەۋەبىدىن ئالەمدىن ئۆتكەن. مەكىتكە دەفن قىلىنغان. 

بايىنغۇلىن ئوبلاستى نېفىت 2 ‏- ئوتتۇرا مەكتىبىدە ئىشلىگەن. ئۇ ئاپتونوم رايونلۇق يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى ئىدى. ئۇيغۇر تور بېتى تەرەققىياتىغا ئالاھىدە تۆھپە قوشقان، تونۇلغان ياش شائىر.

مائارىپ سېپىدە ئۇيغۇر مائارىپى ئۈچۈن ئۇزۇن يىل ئەجىر سىڭدۈرگەن ئەدىپ مۇختار قادىر ھونزادە ئۆزىنىڭ نادىر ئەسەرلىرى بىلەن ئوقۇرمەنلەرنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشىپلا قالماستىن، ئۇيغۇر ئىنتېرنېت ساھەسىگە ئەڭ دەسلەپ قەدەم قويۇپ، تەييارلىغان تور بېتى ئارقىلىق ئۇچۇر دۇنياسىدا يۈز بەرگەن قىزىقارلىق تېمىلارنى تارقىتىش، تەربىيىۋى ئەھمىيەتكە ئىگە ئەسەرلەرنى ئېلان قىلىش ئارقىلىق ياشلارنى تەربىيىلەش، ھەۋەسكارلارنىڭ مەنىۋىي بايلىقىنى بېيىتىش يولىدا ھالال خىزمەتلىرىنى ئىشلەپ، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ يۇقىرى باھاسىغا ئېرىشكەن.

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:شائىرلار
تۈر:ئۇيغۇر يازغۇچىلار‏
كەسىپ

كەسىپ
ئىش - پائالىيەتنىڭ مەلۇم تەجرىبە، تەييارلىق تەلەپ قىلىدىغان بىر تۈرى؛ ھۈنەر، ساھە.

## تۆت كەسىپ ۋە تۈرلىرى

1-كەسىپ يېزا ئىگىلىك (تەبىئەتتىكى بايلىقلارنى ئېچىش)

2-كەسىپ سانائەت

3-كەسىپ مۇلازىمەت

4-كەسىپ تەتقىقات

## تارىخ

## مەنبەلەر

تۈر:كەسىپتۈر:ئاتالغۇ
قابىلىيەتنىڭ شەكىللىنىشى ۋە تەرەققىياتى

كونىلاردا «بىلگەنگە قىيىن ئەمەس، بىلمىگەنگە قىيىن» دېگەن گەپ بار. بىلىشنىڭ ئۆزى قابىلىيەت دېگەن گەپ. قابىلىيەت بىر خىل ئىندىۋىدۇئال پسىخىكىلىق ئالاھىدىلىك بولۇپ، ئۇ، كىشىلەرنىڭ مەلۇم پائالىيەتنى ئورۇندىشىغا تەسىر كۆرسىتىدىغان ئاساسىي ئامىل. رەسىم سىزىش قابىلىيىتى بولسا، چىرايلىق رەسىملەرنى سىزىپ چىقالايدۇ، مۇزىكا چېلىش قابىلىيىتى بولسا، يېقىملىق مۇزىكىلارنى چالالايدۇ.

قابىلىيەتنى ئاساس قابىلىيەت ۋە مەخسۇس قابىلىيەت دەپ ئايرىشقا بولىدۇ. ئاساس قابىلىيەت نۇرغۇن پائالىيەتلەردە ئىپادىلىنىدىغان قابىلىيەتنى كۆرسىتىدۇ، مەسىلەن، كۆزىتىش قابىلىيىتى، ئەستە ساقلاش قابىلىيىتى، مۇلاھىزە يۈرگۈزۈش قابىلىيىتى، تەسەۋۋۇر قابىلىيىتى، ئابستراكت ئومۇملاشتۇرۇش قابىلىيىتى قاتارلىقلار، يەنى بىز ئادەتتە دەيدىغان ئەقلىي قابىلىيەتتىن ئىبارەت. مەخسۇس قابىلىيەت مەلۇم كەسپىي پائالىيەتلەردە ئىپادىلىنىدىغان قابىلىيەتنى كۆرسىتىدۇ، مەسىلەن، ماتېماتىكا قابىلىيىتى، مۇزىكا قابىلىيىتى قاتارلىقلار. بۇ ئىككى قابىلىيەت بىر - بىرىگە ئورگانىك باغلانغان بولۇپ، ئاساس قابىلىيەت قانچە تەرەققىي قىلسا، مەخسۇس قابىلىيەتنىڭ تەرەققىياتى ئۈچۈن شۇنچە ياخشى ئىچكى شەرت - شارائىت يارىتىپ بېرىدۇ. بۇنىڭ ئەكسىچە، مەخسۇس قابىلىيەت تەرەققىي قىلسا، مۇئەييەن شەرت ئاستىدا، ئاساس قابىلىيەتنىڭ تەرەققىياتىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.

قابىلىيەت تۇغما بولماستىن، بەلكى ئۇ ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىپ بارىدۇ. ئادەتتە، ئادەم تۇغۇلۇپ ياشلىق دەۋرگە يېتىپ بارغىچە، ئەقلىي قابىلىيەت داۋاملىق ئېشىپ بارىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. ئادەملەر ئارىسىدىكى قابىلىيەتتىمۇ پەرق بولىدۇ، بەزى ئادەملەرنىڭ ھېچقانداق ئالاھىدىلىكى بولمايدۇ؛ بەزى ئادەملەرنىڭ پاراسىتى ئۇرغۇپ تۇرىدۇ، قەلەمگىمۇ، ئەلەمگىمۇ ماھىر كېلىدۇ. بۇنداق بولۇشىدا، ئىرسىي ساپا، تۇرمۇش مۇھىتى ۋە تەربىيىلىنىش شارائىتلىرىدىن باشقا، شەخسنىڭ سۇبيېكتىپ تىرىشچانلىقى ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ. «شەمشەر بىلىگەنسېرى ئۆتكۈرلىشىدۇ، مېيخۇا گۈلىنىڭ خۇش پۇرىقى قەھرىتان سوغۇقتىن كېلىدۇ» دېگەندەك، ئالاھىدە قابىلىيەت شەخسنىڭ سۇبيېكتىپ تىرىشچانلىقىدىن كېلىدۇ. قەدىمدىن ھازىرغىچە، جۇڭگولۇقتىن چەت ئەللىككىچە بولغان سىياسىئونلار، ئالىملار، كەشپىياتچىلارنىڭ ئالاھىدە قابىلىيەتلىرى ئۇلارنىڭ ئۇزاققىچە بوشاشماستىن تىرىشقانلىقىدىن قولغا كەلگەن، ئۇلار بارلىق كۈچى بىلەن تىرىشىپ ئىشلەپ، جاپا ‐ مۇشەققەتكە تىز پۈكمەي، جاپالىق ئىزدىنىپ ئاخىرى تالانتلىقلارغا ئايلانغان. چايكوۋسكىي: «بىر ئادەمنىڭ تۇغما قابىلىيىتى ھەرقانچە يۇقىرى بولغان تەقدىردىمۇ، ئەگەر ئۇ جاپا - مۇشەققەتكە چىداپ تىرىشمىسا، ئۇلۇغ ئىشلارنى ۋۇجۇدقا چىقارماق تۈگۈل، ئادەتتىكى نەتىجىگىمۇ ئېرىشەلمەيدۇ» دېگەنىدى. مەملىكىتىمىزنىڭ جىن سۇلالىسى دەۋرىدە ئۆتكەن خەتتات ۋاڭ يىجى قېتىرقىنىپ جاپالىق ئۆگىنىپ، بوشاشماي چىڭ تۇرۇپ، ئاخىر ئاتاقلىق خەتتاتقا ئايلانغان.

ئادەمنىڭ قابىلىيىتىدە يۇقىرى - تۆۋەنلىك بولىدۇ، بىراق ھەرقايسى كەسىپ - ھۈنەرنىڭ ئۆز ئۇستىسى بولىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:پىسخولوگىيە
10-ئاينىڭ 13-كۈنى

1924 - يىلى 10- ئاينىڭ 13 - كۈنى، ئاناتول فرانس ۋاپات بولدى .

ئاناتول فرانسنىڭ ھەقىقى ئىسمى فرانسوۋا ئاناتول تبول بولۇپ، 19 - ئەسىر بىلەن 20 - ئەسىر ئالماشقان چاغدا ئۆتكەن فىرانسىيىنىڭ ئەڭ ئاتاقلىق يازغۇچىسى، ئەدەبىي ئوبزور چىسى ۋە ئىلغارجامائەت ئەربابى . ئۇنىڭ "ئالتۇن رەڭلىك شېئىرلار"، "شىرۋىست پونارنىڭ جىنايىتى"، " ھازىرقى زامان تارىخنامىسى"، "ئەرۋاھلار ئىنتىزار"... قاتارلىق ۋەكىللىك ئەسەرلىرى بار . 1921 - يىلى "ئۇنىڭ ئەدەبىياتتىكى مۇۋەپپەقىيەتلىرىنى - ئەسەرلىرىدىكى ئۆزگىچە ئىسىل ئىستىلىنى، چوڭقۇر ئىنسانپەرۋەرلىكىنى، مەدەنىي ۋە ھەققانىي كىرتلارنىڭ پەزىلىتىنى تەقدىرلەش ئۈچۈن "نوبىل ئەدەبىيات مۇكاپاتى بىرىلگەن .

تۈر:10-ئايدىكى كۈنلەر
ئابزاس

تېكىستتە مۇكەممەل مەنە مەزمۇنىنى ئىپادىلەپ، بىر خەت بېشىدىن ئىككىنچى خەت بېشىغىچە كەلگەن مەنتىقىي قىسىم.

مەسىلەن: لۇشۈننىڭ  ناملىق ماقالىسى 11 ئابزاستىن ئىبارەت.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئابستراكتسىئونىزم

ھازىرقى چۈشكۈن، ئەكسىيەتچىل بۇرژۇئا سەنئىتىدىكى فورمالىستىك (شەكىلۋازلىق) ئېقىملاردىن بىرى بولۇپ، رېئال ۋەقەلىك ۋە كونكرېت نەرسىلەرنى ئىنكاس قىلىشنى رەت قىلىدۇ. ئۇ 20 - ئەسىرنىڭ 20 - يىللىرىدا ئامېرىكا قوشما شتاتلىرىدا پەيدا بولغان. (ئۇنىڭ نامايەندىلىرى چارلىز خۇۋارد، ستوئارت دىۋېس، كىرائوفارت رېتىنېر، مورىس قاتارلىق رەسساملار ئىدى.) 

ئابستراكتسىئونىستلار، رېئال ۋەقەلىك ۋە كونكرېت نەرسىنى ئەكىس ئەتتۈرۈش سەنئاتكارنىڭ ئەركىنى  دەپ قارايدۇ ۋە رېئال ۋەقەلىكنى، ھايات ھەقىقىتىنى ئەكىس ئەتتۈرۈشتىن قورقىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈنمۇ ئابستراكتسىئونىزم  مەۋھۇم گېئومېترىيىلىك شەكىللەردىن، ئوخشاش بولمىغان ھەجىم ۋە مەنتىقىسىز سىزمىكەشلىكتىن ئىبارەت.

ئابستراكت سەنئەت سەنئەتتىكى رېئالىستىك ۋە دېموكراتىك ئېقىملارغا قارشى قارىتىلغاندۇر، ئۇ باشتىن ئاياغ كوسموپولىتىزم روھىدا بولۇپ، ئۇ سەنئەتنىڭ مىللىيلىكى، ئۆزىگە خاسلقى، غايىۋىلىكى ۋە خەلقچىللىقىغا ئوچۇقتىن ئوچۇق قارشى تۇرىدۇ.

ئومۇمەن، ئابستراكتسىئونىزم - ھەقىقىي سەنئەتكە، رېئالىزمغا تامامەن خىلاپ.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئاپتور نۇتقى

ۋەقە يۈز بەرگەن ئورۇن ۋە شارائىتنى تەسۋىرلەش، پېرسوناژلارنى تەرىپلەش، ئۇلارنىڭ ياخشى ياكى يامان خۇسۇسىيەتلىرىنى ئېچىپ بېرىش ۋە باھالاش (ماقۇللاش ياكى ئەيىبلەش) ئۈچۈن ئاپتورنىڭ ئۆز تىلىدىن ئېيتىلغان سۆز. ئاپتور نۇتقى يازغۇچىنىڭ تىلى (ئەسەر تىلى) نىڭمۇ مۇھىم تەركىبىي قىسىمى بولىدۇ. كاتتا ئىجادىي تەجرىبە ۋە ماھارەتكە ئىگە يازغۇچى ئومۇمىي خەلق تىلىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزىگە خاس تىل ۋە ئۇسلۇب يارىتىدۇ. لۇشۇننىڭ ئەسەرلىرى (، <كەچتە ئېچىلغان سەھەر گۈلى>) گومورونىڭ (، ياكى ) ئەسەرلىرىدىن پەرقلىنىدۇ. بۇنىڭدىن بۇ يازغۇچىلارنىڭ ھەر ئىككىسىنىڭ ئۆزىگە خاس ئالاھىدە تىل - ئۇسلۇبى بولغانلىقىنى بايقاشقا بولىدۇ. خۇددى شۇنىڭدەك لۇتپۇللا مۇتەللىپ بىلەن نىم شېھىتنىڭ تىلى ۋە ئۇسلۇبى جەھەتتىنمۇ ئۆزىگە خاس ئالاھىدىلىكى بولۇپ، ئۇلارنىڭ كۆپلىگەن ئەسەرلىرى ئۇيغۇر ئەدەبىي تىلى ھەم بەدىئىي ئەدەبىيات ساھەسىدە مۇھىم رول ئوينىغانلىقىنى چۈشىنىش تەس ئەمەس.

ئاپتور ئەسەر قەھرىمانلىرىنىڭ ئىش ۋە ھەرىكەتلىرى توغرىسىدا ھېكايە قىلىش، ئۇلارنىڭ قىياسى ۋە پورترېتىنى (قىياپىتىنى) تەسۋىرلەش ۋە تەبىئەت مەنزىرىلىرىنى سىزىشتىن تاشقىرى بەزى ۋەقەلەر داۋامىدا ھاياجانلىنىپ كېتىپ، بايان ۋە تەسۋىرلەشتىن يىراقلىشىپمۇ قالىدۇ، ئۆزىدە تۇغۇلغان لىرىك چېكىنىش دەپ ئاتىلىدۇ. لىرىك چېكىنىشمۇ ئاپتور تىلىنىڭ بىر كۆرۈنۈشى ھېسابلىنىدۇ. ناۋاينىڭ  دىكى داستانلىرىدا، فادىيېۋنىڭ  رومانىدا ۋە ماۋدۇننىڭ بىر قاتار ئەسەرلىرىدە ئاپتور نۇتقىنىڭ ئاجايىپ نەمۇنىلىرىنى كۆرۈش مۇمكىن. ناۋايى پەرھاتنىڭ ئەجدىھانى ئۆلتۈرگەنلىكىنى بايان قىلغاندا، ئۆزىنىڭ لىرىك تۇيغۇلىرىنى ئىپادىلەپ مۇنداق يازغان:

نە خۇشتۇر ئەجدەر ئۆلمەك رەنج بىرلە، 

كىشى قىلماق تەنەئ ئۇم گەنج بىرلە.

قۇياش پەرھادى چۈن تارتىپ سىنان تېز، 

قاراتاغ ئەجدەرگە بولدى خۇنرېز.

ئاپتور نۇتقى ئارقىلىق كىتابخان ئەسەر قەھرىمانلىرىنىڭ خۇلقى - مىجەزى بىلەن بىرگە، ئاپتور ئوبرازىنىمۇ كۆز ئالدىغا كەلتۈرىدۇ. بۇ ئەسەرنىڭ غايىۋى يۆنىلىشىنى ۋە قەھرىمانلارنىڭ خاراكتېرىنى تېخىمۇ روشەنرەك تەسەۋۋۇر قىلىشقا ئىمكانىيەت بېرىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئاپتوبىبلىئوگرافىيە

ئۆز ئەسەرلىرىنىڭ بىبلىئوگرافىيىسىنى ئۆزى تۈزگەن ئاپتورنىڭ ئەسىرى.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئاپتوبىئوگراف

ئۆز ھاياتى ئوچېركىنى يازغان كىشى.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئاپتوبىئوگرافىيە

ئاپتورنىڭ ئۆزى تەرىپىدىن يېزىلغان تەرجىمھالى، بەدىئىي ئەدەبىياتتا يازغۇچىنىڭ ئۆز ھايات يولىنى تەسۋىرلەپ يازغان ئەسىرىمۇ شۇ نام بىلەن ئاتىلىدۇ، مەسىلەن: لۇشۈن ئۆزى يازغان . غاپۇر غولامنىڭ  قاتارلىق ئەسەرلەر.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
Windows نىڭ تەرەققىيات تارىخى

1985-يىلى، تۇنجى Windows ئېلان قىلىنغان بولۇپ، ھازىرغا قەدەر 27 يىللىق تارىخىنى بېسىپ بولدى. 

1985-يىلى، Window 1.0 دۇنياغا كەلگەن، بۇ MS-DOS نى يادرو قىلغان ھەم گىئومېتىرىيە شەكىللىك مەشغۇلات يۈزى ئىدى. ئەينى ۋاقىتتا MS-DOS كومپيۇتېرنىڭ ئاساسىي ئېقىمدىكى مەشغۇلات سىستېمىسى بولۇپ قالغان. 

1987-يىلى، Windows 2.0 دۇنياغا كەلگەن. Word ۋە Excel ئەڭ دەسلەپكى مۇشۇ نەشردىن باشلاپ ۋۇجۇدقا كەلگەن. چۈنكى بۇ نەشردە مىكروسوفت ۋە ئالما شىركىتى تۇنجى مەيدان دەۋالاشقان. ئالما شىركىتى مىكروسوفتنى Macintosh ۋە Lisa دىكى قىسمەن ئامىللارنى ئوغرىلىغان دەپ ئەرز قىلغان، ئەمما ئالما شىركىتى بۇ مەيدان دەۋادا ئۇتتۇرۇپ قويغان. 

1990-يىلى، Windows 3.0 دۇنياغا كەلگەن، بۇ نەشردىن باشلاپ سىنبەلگە شەكلىدە MS-DOS يۇشۇرۇلغان بولغانلىقى ئۈچۈن، بۇ تۇنجى مودا بولۇپ قالغان Windows مەشغۇلات سىستېمىسىدۇر. 

1991-يىلى، Windows 3.1 دۇنياغا كەلگەن، بۇ نەشرى 90-يىللاردىكى IBM كومپيۇتېر دەۋردىكى ئۆلچەملىك سەپلىمىسى بولۇپ قالغان. بۇ نەشرىمۇ ئەڭ ئاخىرىقى ھەقىقىي مەنىدىكى MS-DOS غا ئوخشايدىغان كومپيۇتېر بولۇپ قالغان. 

1995-يىلى، Windows 95 كۈچلۈك زىلزىلە بىلەن دۇنياغا كەلدى. بۇ نەشردە بۇرۇن بولۇپ باقمىغان ۋە كېيىنمۇ بولۇپ باقمايدىغان ئۆزگىرىشلەر بولغان. بۇ نەشردىن باشلاپ ئۈستەل يۈزى، سىنبەلگە، IE، سېۋەت (“垃圾箱”或者“回收站” ئاتالغۇسى Windows 8 نىڭ تەرجىمىسىدە سېۋەت دەپ ئېلىنغان بولغاچقا، بۇ يەردىمۇ مۇشۇ ئاتالغۇ ئىشلىتىلدى.) قاتارلىق ئۇقۇملار مەيدانغا كەلدى. ھازىرغا قەدەر، بۇ ئۇقۇملاردا ئاساسىي جەھەتتىن چوڭ ئۆزگىرىش بولمىغان. 

1998-يىلى، Windows 98 دۇنياغا كەلگەن. بۇ نەشرى 95 نەشرىگە قارىغاندا، پەقەت بەزىبىر يېڭى ئىقتىدارلىرى قېتىلغاندىن سىرت چوڭ ئۆزگىرىش بولمىغان. 

2000-يىلى، Windows ME دۇنياغا كەلگەن. ME بولسا Millennium (مىڭ يىل) Edition نىڭ قىسقارتىلىپ يېزىلىشى بولۇپ، كۆپچىلىكنىڭ ھەممىسى ئۈمىدنى XP گە باغلىغان بولغانلىقتىن بۇ نەشرنىڭ سېتىلىش ئەھۋالى ئانچە ياخشى بولمىغان. 

2001-يىلى، Windows XP دۇنياغا كەلگەن. بۇ قېتىملىق لايىھە ئۆتمۈشتىكى 6 يىللىق Windows نىڭ پۈتكۈل ئارايۈز ئۇسلۇبىنى ئاستىن-ئۈستۈن قىلىۋەتكەن. بۇ كىشىگە ناھايىتى راھەت تۇيغۇ بەرگەن (ھېلىھەم شۇنداققۇ دەيمەن، شۇڭا نۇرغۇن كىشىلەر تا ھازىرغىچە بۇ نەشردىن ۋاز كېچىشكە قىيالماي كەلمەكتە) 

2006-يىلى، Windows Vista دۇنياغا كەلگەن، ئەمما بۇنىڭ ئۈنۈمى ئانچە ياخشى بولمىغان (يەنى، مىكروسوفتنىڭ ئەڭ چوڭ مەغلۇبىيىتى بولسا كېرەك) ئەمما يېرىم سۈزۈك بولغان ئارايۈز يەنىلا قالتىس بولغان. 

2009-يىلى، Windows 7 دۇنياغا كەلگەن، بۇ نەشرى Vista نىڭ ئاساسىدا ئەلالاشتۇرۇلغان. ئەلالاشتۇرۇلغاندىن كېيىن سىستېما زور دەرىجىدە تۇراقلاشقان. 

2012-يىلى، Windows 8 دۇنياغا كەلگەن.

بۇ نەشرى قوللىنىشچانلىق (قوللىنىشچان سىستېمىلىرى) جەھەتتە يەنە بىر قېتىملىق يېڭىلىق يارىتىشتا زىلزىلە قوزغىغان نەشرىدۇر. 

2013-يىلى Windows 8نىڭ تولۇقلانغان نەشىرى Windows 8.1 دۇنياغا كەلگەن. 

تۈر:Microsoft Windows
ARM

ARM بولسا (Advanced Risc Machines limited)ARMشىركىتى لاھىيەلىگەن سىڭدۈرمە مەركىزىي بىر تەرەپ قىلغۇچ. 
تۈر:ئاتالغۇ
ئاپتوبىئوگرافىك ئەسەر

يازغۇچىنىڭ ئۆز شەخسىي ھاياتى بىلەن باغلانغان ۋەقەلەر ماتېرىيالى ئاساسىدا ياراتقان بەدىئىي ئەسىرى. بۇنداق ئەسەرلەر ئاپتوبىئوگرافىك رومان، پوۋېست ۋە خاتىرىلەر ھەمدە باشقا ژانىرلار شەكلىدە يېزىلىشىمۇ مۇمكىن. 

ماكسىم گوركىنىڭ <بالىلىق چاغلىرىم>، ،  دېگەن پوۋېستلىرى، سەدىرىدىن ئەينىنىڭ  قاتارلىق ئەسىرى ئاپتوبىئوگرافىك ئەسەرلەر جۈملىسىگە كىرىدۇ. مۇنداق ئەسەرلەردە يازغۇچىنىڭ ھايات يولى زاماننىڭ ھايات شارئىتى بىلەن چەمبەرچەس باغلانغان ھالدا يارىتىلىدۇ. شۇ ئاساستا بۇنداق ئەسەرلەر ھايات ۋە ئەدەبىياتقا دائىر مۇھىم مەنبە بولالايدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
ئاپتوگراف

يازغۇچى ئەسىرنىڭ ئۆز قولى بىلەن يېزىلغان ئەسىلى قول يازمىسى ياكى يازغۇچىنىڭ باشقىلارغا يېزىپ بەرگەن قول يازمىسى، خەتلىرى. كۆپىنچە يازغۇچى ئۆز ئەسىرىنى بىراۋغا تەقدىم قىلغاندا، ئەستلىك ئۈچۈن بىرەر نەرسە يازىدۇ ياكى يېزىپ قالدۇرىدۇ. شۇنىڭدەك ئاپتورنىڭ شەخسىي ئىمزاسىمۇ ئاپتوگراف دەپ يورۇتۇلىدۇ.

بۈيۈك كىشىلەر (دۆلەت ئەربابلىرى، ئالىم، يازغۇچىلار) نىڭ ئاپتوگرافلىرىنى توپلاش ۋە ئۆگىنىش چوڭ ئەھمىيەتكە ئىگە. شۇنىڭ ئۈچۈن ئىلمىي ئورگانلار، مۇزېيلار ئاپتوگرافلارنى توپلاش ۋە ئۆگىنىش ئىشى بىلەن مەشغۇل بولىدۇ. ئابدۇخالىق ئۇيغۇرى ئەسەرلىرىنىڭ ئارخىپى ۋە شائىرنىڭ قول يازمىسى شىنجاڭ ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسىنىڭ ئەدەبىيات ئىنسىتىتۇتىدا ساقلانماقتا. ئىلگىرىكى يازغۇچى، شائىرلارنىڭ ئارخىپى ھەققىدىمۇ شۇنداق دېيىش مۇمكىن.
## مەنبەلەر

تۈر:ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى
كۆك ياڭاق چۆچۈرىسى

كۆك ياڭاق چۆچۈرىسى: تۈر:كۆك ياڭاق مېغىزىنىڭ پوستىنى سويىۋەتكەندىن كېيىن ئۇششاق ئېزىپ، چانالغان پىياز بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىنىدۇ. قىيما تەييارلىنىپ بولغاندىن كېيىن چۆچۈرە تۈگۈلۈپ قايناپ تۇرغان قازانغا سېلىپ پۇشۇرىلىدۇ. قوناق ئۇنىدا ئېتىلگەن كۆك ياڭاق چۆچۈرىسى تېخىمۇ ئالاھىدە بولىدۇ .

## مەنبەلەر

تۈر:چۆچۈرىلەر‏
كۆك ياڭاق مانتىسى

كۆك ياڭاق مانتىسى: تەييارلىنىدىغان قىيما كۆك ياڭاق چۆچۈرىسىنىڭ قىيمىسى بىلەن ئوخشاش بولۇپ، كۆك ياڭاق چۆچۈرىسى سۇدا پىشۇرسا، كۆك ياڭاق مانتىسى قاسقاندا پىشۇرىلىدۇ . 

## مەنبەلەر

تۈر:مانتىلار‏
كۆك ياڭاق كۆمىچى

كۆك ياڭاق كۆمىچى: كۆك ياڭاق پوستىنى سويىۋەتكەندىن كېيىن، ئۇششاق ئېزىپ، چانالغان پىياز ۋە گۆش بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قىيما قىلىنىدۇ. قىيما تەييارلىنىپ بولغاندىن كېيىن كۆمەچ راسىنىپ، قىززىتىلغان مايدا ياكى قوقاسقا كۆمۈپ پىشۇرىلىدۇ .
## مەنبەلەر

تۈر:كۆمەچلەر
كۆك ياڭاق سامسىسى

كۆك ياڭاق سامسىسى: كۆك ياڭاق كۆمىچىنىڭ قىيمىسى بىلەن ئوخشاش ئۇسۇلدا قىيما تەييارلىنىپ،سامسا تۈگۈلگەندىن كېيىن تونۇرغا يېقىلىدۇ .
## مەنبەلەر

تۈر:سامسىلار‏
ياڭاق مانتىسى

ياڭاق مانتىسى: ياڭاق مېغىزى ئۇششاق ئېزىلگەندىن كېيىن شېكەر، قوي يېغى ئارىلاشتۇرلۇپ قىيما قىلىنىدۇ. قيما تەييارلىنىپ بولغاندىن كېيىن، مانتا تۈگۈلۈپ قاسقاندا پىشۇرىلىدۇ .
## مەنبەلەر

تۈر:مانتىلار‏
ياڭاق نېنى

ياڭاق نېنى: ياڭاق، سۈت، تۇخۇم، ھەسەل، ماي قاتارلىقلارنى مۇۋاپىق مىقداردا ئارىلاشتۇرۇپ خېمىر يۇغۇرلۇپ تىندۇرۇلغاندىن كېيىن نان ياسىلىپ، تونۇرغا يېقىلىدۇ. بۇ خىل نان ئادەتتە « سەپەر نېنى» دەپمۇ ئاتىلىدىغان بولۇپ، ئىنتايىن چۈرۈك ۋە مەززىلىك بولىدۇ. ئۇزاققىچە قېتىپ قالمايدۇ .
## مەنبەلەر

تۈر:نانلار
ياڭاق چېيى

ياڭاق چېيى: ياڭاق قىزىتىلغان تونۇردا ساغارتىلغاندىن كېيىن، ئۇششاق ئېزىپ ئۈستىگە قايناقسۇ ۋە مۇۋاپىق مىقداردا تۇز قۇيۇپ تەييارلىنىدۇ. 

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇسسۇزلۇق ۋە مۇراببارلار‏
ياڭاق مۇرابباسى

ياڭاق مۇرابباسى: كۆك ياڭاق مېغىزىنىڭ پوستى سويۇۋىتىلگەندىن كېيىن، مۇۋاپىق مىقداردا شېكەر ياكى ھەسەل ئارىلاشتۇرلۇپ، قاچىنىڭ ئېغىزى خام قەغەزدە ئورىلىپ، كۈن نۇرى بىۋاستە چۈشىدىغان جايدا قويۇپ 30 كۈن ئەتراپىدا پىشۇرۇلغاندىن كېيىن ئىستېمال قىلىنىدۇ .

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇسسۇزلۇق ۋە مۇراببارلار‏
سوقماق

سوقماق: ياڭاق بىلەن قۇرۇق ئۈزۈم ئۇششاق ئېزىلىپ ئارىلاشتۇرۇلغاندىن كېيىن، يومىلاقلىنىپ تەييارلىنىدۇ. سوقماقنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ئىنتايىن يۇقۇرى بولۇپ، يىراق سەپەرگە چىققاندا ياكى ئادەتتىكى كۈنلەردە ئازراقتىن ئىستېمال قىلغاندا قورساق ئاچۇرمايدۇ، بەدەننى كۈچلەندۈرىدۇ .
## مەنبەلەر

تۈر:ھۈممەل ۋە تالقانلار‏
ئالقات مۇرابباسى

ئالقات مۇرابباسىنى تەييارلاش ئۇسۇلى: ياخشى پىشقان ئالقات داس ياكى چېلەككە تۆكۈلگەندىن كېيىن، داستىخان بىلەن ئىككى كۈن يۆگەپ، دۈملەپ قويۇلسا، ئالقات يۇمشايدۇ، يۇمشىغان ئالقات سىقىپ سۈيى چىقىرىلىدۇ، ئاندىن ئالقات سۈيى داكىدىن ئۆتكۈزۈلىدۇ.تازىلانغان ئالقات سۈيىنىڭ ھەر ئۈچ جىڭىغا بىر جىڭ شېكەر ئارىلاشتۇرۇلۇپ، داس ياكى چېلەكنىڭ يۈزى پۇختا يۆگىلىپ ئاپتاپتا قويىلىدۇ. بۇ جەرياندا ھەر كۈنى بىر قېتىمدىن چۆمۈچ بىلەن قوچۇپ تۇرۇلىدۇ.50 كۈندىن كېيىن مۇراببا تەييار بولىدۇ.
2-خىل ئۇسۇل:سىقىپ چىقىرىلغان ئالقات سۈيى قازانغا قۇيۇلۇپ يېرىم سائەت قاينىغاندىن كېيىن، ئۈچ جىڭ ئالقات سۈيىگە بىر جىڭ شېكەر ئارىلاشتۇرۇلۇپ يېرىم سائەت قاينىتىپ، سەل-پەل قىيام قىلىپ ئىشلتىشكە بولىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇسسۇزلۇق ۋە مۇراببارلار‏
ئالقات

'''جىغان مىۋىسى''' **ئالقات** دەپ ئاتىلىدۇ، ئالقات ئادەتتە ئارپا ئالقىتى ۋە قوناق ئالقىتى دەپ ئىككى خىلغا بۆلۈنىدۇ.ئارپا ئالقىتى 8- ئاينىڭ بېشىدىن تارتىپ پىشىشقا باشلايدۇ، قوناق ئالقىتى 9-ئايدا پىشىدۇ.ئالقاتنىڭ كۆرۈنىشى سارغۇچ، قىزىل مارجانغا ئوخشاش بولۇپ، شېخىدا غۇژمەك بولۇپ ئۆسىدۇ.ئالقات كېسەللىكلەرنى داۋالاشتا شىپالىق رولىغا ئېگە بولغاچقا، كىشىلەر ئالقات شەربىتى ۋە ئالقات مۇرابباسى تەييارلاپ ئىستېمال قىلىدۇ.

ئالقات مۇرابباسىنىڭ رەڭگى سارغۇچ، تەمى چۈچۈمەل كېلىدۇ، ئانچە قويۇق بولمايدۇ.ئالقات مۇرابباسى ھەر كۈنى بىر-ئىككى قوشۇقتىن ئىستېمال قىلىپ بېرىلسە قان بېسىمىنى چۈشۈرىدۇ، قان تومۇر قېتىشىشى كېسىلىگە شىپا بولىدۇ:كۆز تورلىشىشنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، كۆزنى روشەنلەشتۈرىدۇ، كۆزنىڭ كۆرۈش قۇۋۋىتىنى ئاشۇرىدۇ:ئاشقازاننى ياخشىلاپ ئىشتىھانى ئاچىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
تۈر:خام ئەشيالار
ئانار شەربىتى

[تەبىئىتى]سوغۇق

[شىپالىق رولى] قان سەپرانىڭ تېزلىكىنى باسىدۇ، ﯰسسۇزلۇقنى قاندۇرىدۇ، قاننى كۆپەيتىدۇ، ﯸغىز قۇرۇشنى تۈگىتىدۇ، ﯪشقازاننىڭ ھەزىم قىلىشنى كۈچەيتىپ، كۆڭۈل ﯸلىشىش، قۇسۇشنى توختىتىدۇ.زەھەرنى قايتۇرىدۇ، مېڭە، يۈرەك، ، ﯲپكە، جىگەرنىڭ خىزمىتىنى كۈچەيتىدۇ، نەپەس يولى كېسەللىكلىرىگە داۋا بولىدۇ.

[خۇرۇجى]ﯪچچىق، تاتلىق ﯪنار سۈيى 750 گرامدىن 1.5 كىلوگرامغىچە، قەنت 1-1.5 كىلوگرامغىچە.

[ياساش ﯰسۇلى]ﯪنار سۈيىنى بىرلەشتۈرۈپ، قەنىتنى قوشۇپ يېرىمى قالغۇچە قىيامىغا يەتكۈزۈپ قاينىتىمىز، ﯪندىن ﯰنى قاچىغا ﯸلىپ ساقلايمىز.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇسسۇزلۇق ۋە مۇراببارلار
تۈر:شەربەتلەر
شەربەتلەر

شەربەت ياساش ئۇسۇلى توغرىسىدا

شەربەتلەر ئادەتتە ھەسەل ياكى شېكەر سۈيىدە قاينىتىپ ياسىلىدۇ.شەربەت ياساشقا ئىشلىتىلىدىغان خۇرۇجلار قۇرۇق مىۋە، قۇرۇق گۈل-گىياھلار بولسا، ئادەتتە 7-6 ھەسسە سۇ، 2-3 ھەسسە ھەسەل ياكى سېكەر قوشلىدۇ، )مېنىڭ تەكلىۋىم ئەڭ ياخشىسى ھەسەل قوشۇڭ(، ئەگەر خۇرۇجى يېڭى ھۆل مىۋىلەر بولسا، قوشۇلىدىغان سۇ مىقدارى 3-4 ھەسسە بولسا بولىدۇ.

شەربەتلەرنىڭ تەركىبىگە قوشۇلىدىغان يەككە دورىلار يىلتىزلار بولسا يۇمشاق سوقىلىدۇ؛ئۇرۇقلار يىرىك سوقۇلىدۇ؛مىۋە، گۈل، يوپۇرماقلار سوقۇلمايدۇ.شەربەتلەر تەركىبىگە سېرىقئوت، تەمرى ھىندى، خىيار شەنبەردەك دورىلار قوشۇلىدىغان بولسا، بۇ خىل دورىلار قاينىتىلمايدۇ، ئۇ، قاينىتىلغان دورىلار بىلەن بىرگە سۈزىۋىلىنىدۇ.بولمىسا دورىلارنىڭ كۈچى كېتىدۇ ياكى تەبىئىتى ئۆزگىرىپ، ئەسلى خۇسۇسىيىتىنى يوقىتىدۇ.

دورىلارنىڭ تەركىبىدە يىلتىزلار، ئۇرۇقلار، مېغىزلار كۆپ بولسا، بۇلارنى قاينىتىشتىن ئاۋال، قائىدە بويىچە سوقۇپ، ئۇنىڭغا ئىككى بارماق ئېگىزلىكىدە قايناق سۇ قۇيۇپ 8 سائەتتىن 24 سائەتكىچە ھەتتا 3 سوتكىغىچە چىلاپ قويۇپ، يۇمشاق ھالەتكە كەلگەندىن كىيىن، ئاندىن ئايتا چىلاش كېرەك.قايناتمىلار قوشۇلغان ئومۇمىي سۇ مىقدارىنىڭ 3ئ1 قىسمى قالغۇچە قاينىتىلىدۇ.شېكەر، قەنت ھەسەل، ناۋات، تەرەنجىۋىل قاتارلىق ماتىرىياللار ئادەتتە دورىلار قاينىتىلىپ تىرىپلىرى سۈزىۋىتىلگەندىن كىيىن قوشۇپ بىر قاينىتىپلا ئېلىنىدۇ.

قاينىتىلمايدىغان كاشكاپقا قوشىدىغان يەككە دورىلارنىڭ بەزىلىرىنى سوقۇپ، بەزىلىرىنى ئۆزپىتى قايناق سۇغا چىلاپ تەمى چىققاندىن كېيىن ئىشلىتىلىدۇ.

قايناتمىغان بەزى ئۇرۇق-دورىلارنىڭ قىزىق سۇغا چىلاپ ئېرىتىپ ئېلىنغان شىرنىسى قوشۇلىدۇ.بۇ خىل شىرنىلەر ۋە دورىلار ئاشقازان، ئۈچەيلەرنىڭ تىۋىتى چۈشۈپ كەتكەن يۈزىنى قوغداش، يېپىشتۇرۇش، ئۈچەي سۇيۇقلۇقىنى تۇلۇقلاش رولىنى ئوينايدۇ. 

شەربەتلەرنى ﯪدەتتە ﯰزاق ساقلىغىلى بولمايدۇ.مۇراببا، شەربەتلەرنىڭ سۈپىتىنى ياخشىلاپ، ﯰنى ﯰزاقراق ساقلاشقا كاپالەتلىك قىلىش ﯴچۈن، ﯰلارغا لېمۇن قوشسىڭىز بولىدۇ.

شەربەتلەرنىڭ نامى ﯰنىڭ ﯪساسى تەركىبىگە قوشۇلغان خۇرۇج نامى بىلەن ﯪتىلىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇسسۇزلۇق ۋە مۇراببارلار
تۈر:شەربەتلەر
سۆڭەك شورپىسى

سۆڭەك شورپىسى تەييارلاش 

### پايدىلىق تەرەپلىرى:
قېرىشنى كېچىكتۈرۈش، كالىتسىي تۇلۇقلاش 

ئادەم سۆڭىكىدىكى مۇھىم نەرسە يىلىك بولۇپ، قىزىل قان، ئاق قان ھۈجەيرىلەر مۇشۇ يىلىكتە شەكىللىنىدۇ.ياشنىڭ چوڭىيىشغا ئەگىشىپ يىلىكنىڭ بۇ خىل ھۈجەيرە ياساش ئىقتىدارى تۆۋەنلەشكە باشلايدۇ، ئۇستىخان شورپىسدا ئادەم بەدىنىگە كېرەكلىك مۇشۇ ھۈجەيرىلەرنى شەكىللەندۈرىدىغان ئوزۇقلۇق تەركىپلەر بار.شۇڭلاشقا ياشانغانلار، ئۆسمۈرلەر، ھامىلدار ئاياللار سۆڭەك(ئۇستىخان) شورپىسىنى كۆپرەك ئىچىپ بەرسە پايدىلىق.

### كېتەرلىك ماتىرىياللار:
5\1 نىسبەت(يەنى بىر كىلو سۆڭەككە بەش كىلو سۇقۇيىمىز) بويىچە سۆڭەك ۋە سۇ تەييارلايمىز.ئاندىن يەنە مۇۋاپىق مىقداردا ئاچچىقسۇ، تۇز تەييارلايمىز. 

### تەييارلاش ئۇسۇلى:
سۆڭەكنى قايناقسۇغا 3 مىنۇتچە بېسىپ قانسىرىتىمىز، ئاندىن قازانغا سۇنى(چوقۇم سوغۇق سۇ ئىشلىتىش كېرەك، قايناقسۇ بولمايدۇ) قۇيۇپ قانسىرىتىپ بولغان سۆڭەكنى سالىمىز، ئاۋال كۈچلۈك ئوتتا قاينىتپ بولغاندىن كېيىن ئوتنى پەسەيتىمىز، يېرىم سائەتتىن كېيىن ئازىراق ئاچچىقسۇ قۇيىمىز(سۆڭەك تەركىبىدىكى كالىتسنىڭ تەكشى تارقىلىشىغا پايدىسى بار) ئاندىن پەس ئوتتا 3 سائەتتىن 4 سائەتكىچە قاينىتىمىز. 

### ئەسكەرتىش:
شورپىنى قاينىتىشتىن بۇرۇن سۆڭەكنى ئۇششاق پارچىلاپ يۇقىرىدىكى ئۇسۇل بويىچە شورپا تەييارلىغاندىن كېيىن چويلا بىلەن سۆڭەكلەرنى سۈزۈپ ئېلىۋىتىپ ئۆزىڭىز ياخشى كۆرىدىغان كۆكتاتلاردىن سېلىپ شورپا قىلسىڭىزمۇ بولىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:شورپىلار
ئۈرۈك تولدۇرمىسى

### كېتەرلىك خۇرۇچلار
500گىرام ئۇرۇقچىسىز ئۈرۈك قېقى، 100 گىرام گۈرۈچ، 100 گىرام سەۋزە، 100 گىرام ياڭاق مېغىزى10 تال قەلەمپۇز)سوقۇلغان بولۇشى كېرەك(، 200 گىرام شېكەر، 500 گىرام قايماق.

### پىشۇرۇش ئۇسۇلى

1.ئۆرۇكلەر يۇيۇلۇپ بىر قازانغا سېلىنىدۇ، ئۇستىگە ئالتە پىيالە سۇ قۇيىلىدۇ.سۇ قاينىغاندىن كېيىن بەش مىىنۇت پىشۇرۇلۇپ  سۈزىۋىلىنىدۇ.گۈرۈچلەر يۇيىلىدۇ، باشقا بىر كورىدا گۈرۈچكە بەش پىيالە سۇ قۇيىلىپ پىشۇرۇلىدۇ، سۇيى سۈزىلىدۇ.سەۋزە ئادالىنىپ قىرغۇچتا قىرىلىدۇ.

2.ياڭاق مېغىزى ئۇششاق توغرىلىدۇ، ئۇستىگە گۈرۈچ، سەۋزە، بىر ئاش قوشۇق شېكەر ۋە قەلەمپۇز قېتىلىپ، ئوبدان ئارىلاشتۇر-ىلىدۇ.

3.يەنە بىر تەرەپتە قالغان شېكەر ۋە قەلەمپۇز بىر پىيالا سۇ بىلەن 10 مىنۇت قاينىتىلىدۇ.

4.ئۆرۈكلەر ئوتتۇرىدىن ئىككىگە بۆلىنىدۇ، ئىچىگە تەييارلانغان گۈرۈچلۈك ئارىلاشمىدىن تۆكىلىدۇ.

5.ئاندىن 200 گىرادۇسقا توغرىلاپ قزىتىپ قويۇلغان دۇخۇپكىدا 10 مىنۇت پىشۇرۇلىدۇ.سوۋۇتىلغاندىن كېيىن تەخسىگە ئېلىنىپ، قايماق بىلەن داستىخانغا كەلتۈرىلىدۇ.

### ئالاھىدىلىكى
دانە-دانە، ساپسېرىق ۋە سۈپسۈزۈك.شەكلىنىڭ گۈزەللىكى كۈلۈپ تۇرغان خۇش چىراينى ئەسلىتىدۇ.تەمى تاتلىق، بەكمۇ يېيىشلىك، بەدەنگە قۇۋۋەت بېرىدۇ، نېرۋىنى كۈچلەندۇرىدۇ،  سۈيدۇكنى، قاننى راۋان قىلىدۇ، ئۈچەينىڭ خىزمىتىنى ياخشىلايدۇ، زېھىن ھارغىنلىقنى يوقىتىدۇ. 

## مەنبەلەر

تۈر:تاتلىقلار