گېرمانىيە

left|thumbnail|250px|گېرمانىيە
left|thumbnail|دۆلەت بايرىقى

**گېرمانىيە** بولسا ياۋروپا جايلاشقان بىر دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا بېرلىن، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا بېرلىن. دۆلەت تىلى بولسا نېمىس تىلى. ھازىرقى پرېزىدېنت ھورست كۆھلەر. يەر مەيدانى 357 مىڭ 021 كۇۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 82 مىللىئون 060 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى پروتېستانت دىنى ۋە كاتولىك دىنى.

ئۇ شىمالدا دانىيە ، شەرقتە پولشا ۋە چېخ ، جەنۇبتا ئاۋىستىرىيە ۋە شىۋىتسارىيە ، غەربىي جەنۇبتا فرانسىيە ، غەربتە لىيۇكسېمبۇرگ ، گوللاندىيە بىلەن تۇتىشىدۇ. گېرمانىيە 16 تەركىبلىك شتاتنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ ، يەر مەيدانى 357،386 كۋادرات كىلومېتىر ، ئاساسىي جەھەتتىن مۆتىدىل ھاۋارايى بار. 83 مىليون ئاھالىسى بار ، ئۇ ياۋروپادىن كېيىنكى ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدىغان ياۋروپا دۆلىتى ، ياۋروپادىكى نوپۇسى ئەڭ كۆپ دۆلەت ، شۇنداقلا ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ نوپۇسى ئەڭ كۆپ دۆلەت.

گېرمانىيە ئىنتايىن تارقاق دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى ۋە ئەڭ چوڭ شەھەر بېرلىن ، فىرانكفورت بولسا پۇل-مۇئامىلە پايتەختى بولۇپ ، دۆلەتنىڭ ئەڭ ئاۋات ئايرودرومى بار. ھەر خىل گېرمان قەبىلىلىرى كلاسسىك قەدىمكى دەۋرلەردىن تارتىپ ھازىرقى گېرمانىيەنىڭ شىمالىدا ياشاپ كەلگەن. مىلادىيە 100-يىلدىن بۇرۇن گېرمانىيە دەپ ئاتىلىدىغان رايون خاتىرىلەنگەن. 10-ئەسىردىن باشلاپ ، گېرمانىيە زېمىنى مۇقەددەس رىم ئىمپېرىيىسىنىڭ مەركىزىي قىسمىنى تەشكىل قىلغان. 16-ئەسىردە ، گېرمانىيەنىڭ شىمالىدىكى رايونلار پروتېستانت ئىسلاھاتىنىڭ مەركىزىگە ئايلاندى. مۇقەددەس رىم ئىمپېرىيىسى يىمىرىلگەندىن كېيىن ، گېرمانىيە بىرلەشمىسى 1815-يىلى قۇرۇلغان.

1871-يىلى ، گېرمانىيە دۆلەتلىرىنىڭ كۆپىنچىسى پرۇسسىيە ھۆكۈمرانلىق قىلغان گېرمانىيە ئىمپېرىيىسىگە بىرلىككە كەلگەندىن كېيىن ، بىر دۆلەت دۆلىتىگە ئايلاندى.

بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشى ۋە 1918-1919-يىللىرىدىكى ئىنقىلابتىن كېيىن ، ئىمپېرىيەنىڭ ئورنىنى پارلامېنت ۋېيمار جۇمھۇرىيىتى ئالدى. ناتسىستلارنىڭ 1933-يىلى ھاكىمىيەتنى تارتىۋېلىشى دىكتاتۇرا ، ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى ۋە چوڭ قىرغىنچىلىقنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. ياۋروپادا ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن ۋە ئىتتىپاقداشلار ئىشغالىيىتى دەۋرىدىن كېيىن ، غەربىي گېرمانىيە ۋە شەرقىي گېرمانىيەدىن ئىبارەت ئىككى يېڭى گېرمانىيە دۆلىتى قۇرۇلدى. 1989-يىلدىكى ئوتتۇرا ۋە شەرقىي ياۋروپادىكى كوممۇنىزم ھۆكۈمرانلىقىنى ئاخىرلاشتۇرغان ئىنقىلابتىن كېيىن ، بۇ دۆلەت 1990-يىلى 3-ئۆكتەبىر بىرلىككە كەلگەن.

بۈگۈنكى كۈندە ، گېرمانىيە باش مىنىستىر باشچىلىقىدىكى فېدېراتىپ پارلامېنت جۇمھۇرىيىتى. ئۇ كۈچلۈك ئىقتىسادى كۈچلۈك دۆلەت. ئۇ ياۋروپادىكى ئەڭ چوڭ ئىقتىسادى گەۋدە ، نامدىكى ئومۇمىي ئائىلە مەھسۇلاتلىرى بويىچە دۇنيادىكى تۆتىنچى چوڭ ئىقتىسادىي گەۋدە ، سېتىۋېلىش كۈچى باراۋەرلىكى بىلەن بەشىنچى چوڭ دۆلەت. بىر قانچە سانائەت ۋە تېخنىكا ساھەسىدىكى دۇنياۋى باشلامچى بولۇش سۈپىتى بىلەن ، ئۇ دۇنيادىكى ئۈچىنچى چوڭ مال ئېكسپورت قىلغۇچى ۋە ئىمپورت قىلغۇچى دۆلەت.

تۇرمۇش سەۋىيىسى ئىنتايىن يۇقىرى تەرەققىي قىلغان دۆلەت بولۇش سۈپىتى بىلەن ، ئۇ ئىجتىمائىي كاپالەت ۋە ئۇنىۋېرسال ساقلىقنى ساقلاش سىستېمىسى ، مۇھىت ئاسراش ۋە ئوقۇش پۇلى يوق ئۇنىۋېرسىتېت مائارىپى بىلەن تەمىنلەيدۇ. گېرمانىيە فېدېراتىپ جۇمھۇرىيىتى 1957-يىلى ياۋروپا ئىقتىسادىي جەمئىيىتىنىڭ ، 1993-يىلى ياۋروپا بىرلەشمىسىنىڭ قۇرغۇچى ئەزاسى بولغان. ئۇ شېنگېن رايونىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ ، 1999-يىلى ياۋرو رايونىنىڭ بىرلەشمە قۇرغۇچىسى بولغان.

## ئېتىمولوگىيە
## تارىخ
### گېرمان قەبىلىلىرى ۋە فىرانك ئىمپېرىيىسى
### مۇقەددەس رىم ئىمپېرىيىسى
### گېرمانىيە فېدېراتسىيەسى ۋە ئىمپېرىيەسى
### ۋېيمار جۇمھۇرىيىتى ۋە ناتسىست گېرمانىيە
### شەرق ۋە غەربىي گېرمانىيە
### گېرمانىيە ۋە ياۋروپا بىرلەشمىسى بىرلىككە كەلدى
## جۇغراپىيە
### كىلىمات
### جانلىقلارنىڭ كۆپ خىللىقى
### سىياسەت
### ئاساسىي قانۇن
### قانۇن
### تاشقى مۇناسىۋەت
### ھەربىي
## ئىقتىساد
### قاتناش
### ئېنېرگىيە ۋە ئۇل ئەسلىھە
### پەن-تېخنىكا
### ساياھەت
## نوپۇس
### دىن
### تىللار
### مائارىپ
### ساغلاملىق
## مەدەنىيەت
### مۇزىكا
### سەنئەت ۋە لايىھىلەش
### ئەدەبىيات ۋە پەلسەپە
### ئاشخانا
### تەنھەرىكەت
## يەنە كۆرۈڭ
## ئىزاھات
## پايدىلانما
## مەنبە
## سىرتقى ئۇلىنىش

## مەنبەلەر

تۈر:دۆلەتلەر
تۈر:ياۋروپا دۆلەتلىرى