open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سىمسىز تور مەخپىي نومۇرى

## '''كومپىيوتېرىڭىزغا باغىلىغان بارلىق سىمسىز تور پاروللىرىنى كۆرۈش'''
كومپىيوتېرىڭىزغا باغىلىغان بارلىق سىمسىز تور مەخپىي نومۇرىنى كۆرۈش ئۈچۈن، تۆۋەندىكىنى كودنى text ھۆججىتىگە كۆچۈرۈپ،  دەپ ئۆزگەرتىۋېتىپ ساقلاڭ (مەسىلەن  ‹‹**Simsiz Tor Parollirini Korush.bat››** دەپ ساقلىۋېلىڭ) ئۇ ھۆججەتنى ئىجرا قىلىڭ.

دىققەتǃ ئىشبۇ  ‹‹**Simsiz Tor Parollirini Korush.bat››**  ئىسىملىك BAT ھۆججىتىنى قەيەرگە ساقلىۋېلىپ ئىجرا قىلغان بولسىڭىز، نەتىجىسىمۇ يەنى سىسمسىز تور ئىسمى ۋە پاروللىرى يېزىلغان ‹‹**Simsiz Tor Parolliri.txt››** ئىسىملىك تېكست ھۆججىتىمۇ شۇ يەرگە يېزىلىدۇ.

Batch Code ۋىندوۋس مەشغۇلات سىستىمىدىدا ئىشلەيدۇ، بۇنىڭدىن سىرت ئادەتتە يەنە لىنۇكس مەشغۇلات سىستىمىسىدىمۇ ئىشلەيدۇ. مەلۇم دەرىجىدە ئۇنىۋېرساللىققا ئېگە.


```batch
@echo off
setlocal enabledelayedexpansion
set "output_file=Simsiz Tor Parolliri.txt"
rem Eger Simsiz Tor Parolliri.txt isimlik hojjet alliqachan mevjut bolsa, uni ochurup yengidin birni yazidu
if exist "%output_file%" del "%output_file%"
rem Her bir Simsiz Tor hesaplirini aylinip chiqidu we parrollirigha erishidu 
for /f "tokens=2delims=:" %%a in ('netsh wlan show profile ^|findstr ":"') do (
    set "ssid=%%~a"
    call :getpwd "%%ssid:~1%%"
)
rem Simsiz Tor Parolliri'gha erishish qoshumche program buyruqi
:getpwd
set "ssid=%*"
for /f "tokens=2delims=:" %%i in ('netsh wlan show profile name^="%ssid:"=%" key^=clear ^| findstr /C:"Key Content"') do (
    echo ssid: %ssid% pass: %%i >> "%output_file%"
)
exit /b
```

## مەنبەلەر
تۇپراق

تۇپراق بۆلۈنمەيدىغان كۆپ كاۋاكلىق ئاددى ماددا بولۇپ پۈتكۈل كائىنات جىسىملىرىنى تۈزگۈچى تۆت چوڭ ماددىنىڭ بىرىدۇر. ئۇ ئۆزىگە خاس خۇسۇسىيەت ۋە ئالاھىدىلىككە ئىگە، ئۇ چېچىلاڭغۇ جىسىم بولۇپ يەككە ھالەتتە ھەقىقى بىرلىك ھالىتىنى ساقلايدۇ. سۇنىڭ بىرىكتۈرۈش تەسىرىگە ئۇچرىغاندىن كېيىن ئۆز ئارا بىرىكىپ دانچە ھالىتىگە ۋە مۇرەككەپ شەيئىنىڭ ھالىتىگە كىرىدۇ.

## چۈشەنچە
تۇپراق ھەققىدە ئۇيغۇر تىبابىتى كلاسسىك ئەسەرلىرى ۋە تەبىئەتشۇناسلىققا ئائىت ئەسەرلەردە ‹‹ تۇپراق بۆلۈنمەيدىغان ئاددى جىسىم بولۇپ ئۇنىڭ تەبىئى ئورنى ھەممە جىسىملارنىڭ تۆۋىنىدە، ئۇ ئۆز تەبىئىتى بىلەن شۇ ئورۇندا تۇرىدۇ. ئەگەر ئۆز ئورنىدىن ئاجرىسا يەنە شۇ ئورۇنغا قاراپ ھەركەت قىلىدۇ، بۇ تۇپراقنىڭ مۇتلەق ئېغىرلىقىدىندۇر. ئۇ ھەرقانداق نەرسە بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ. ھەرقانداق نەرسىنى ئۇنىڭغا قويسا تۇرىدۇ ›› دەپ كۆرسەتكەن.

ئومۇمەن  تۇپراق بۆلۈنمەيدىغان كۆپ كاۋاكلىق ئاددى ماددا بولۇپ پۈتكۈل كائىنات جىسىملىرىنى تۈزگۈچى تۆت چوڭ ماددىنىڭ بىرىدۇر. ئۇ ئۆزىگە خاس خۇسۇسىيەت ۋە ئالاھىدىلىككە ئىگە، ئۇ چېچىلاڭغۇ جىسىم بولۇپ يەككە ھالەتتە ھەقىقى بىرلىك ھالىتىنى ساقلايدۇ. سۇنىڭ بىرىكتۈرۈش تەسىرىگە ئۇچرىغاندىن كېيىن ئۆز ئارا بىرىكىپ دانچە ھالىتىگە ۋە مۇرەككەپ شەيئىنىڭ ھالىتىگە كىرىدۇ.  ئۇ ھەرقانداق ماددىنىڭ شەكىل ھالىتىنى سۇنىڭ ۋاستىسى ئارقىلىق ساقلايدۇ، باشقا ماددىلارنىڭ ئورنىنى يەنە تۇپراق ساقلايدۇ، ئۇ باشقا ماددىلارنىڭ پارچىلاش، بىرىكتۈرۈش تەسىرىگە ئۇچرايدۇ ھەم باشقا ماددىلارنى تازلاش، سۈزۈش، ماددىنىڭ ھالىتىنى (شەكلىنى ) بارلىققا كەلتۈرۈش ھەم باشقا ماددىلارنىڭ زىچلىقىنى تەڭشەش، ماددىلارنىڭ ھەركەت ھالىتىنى مۇقىملاشتۇرۇش، ماددا ئېنىرگىيىسىنى زاپاس ساقلاش، باشقا ماددىلارنىڭ ئۆز-ئارا مۇناسىۋتىنى ۋاستىلىك ياكى بىۋاستە، نىسپى ياكى مۇتلەق تەڭشەيدۇ، ئۇ باشقا ماددىلارنىڭ ( ئوت، ھاۋا، سۇ) مەركىزىگە جايلاشقان بولۇپ ئۇلار ئارقىلىق ئورىلىپ ( قورشىلىپ ) تۇرىدۇ. ئورۇن جەھەتتىن ھەممىنىڭ ئاستىغا جايلاشقان، ۋەزىن جەھەتتىن مۇتلەق ئېغىر ، كەيپىياتى قۇرۇق سوغۇقتۇر .

## [[خەنزۇچە]] نامى
*土壤
## مەنبەلەر
پاسپورت

**پاسپورت** دېگىنىمىز بىر دۆلەتنىڭ پۇقراسىغا دۆلەت ھالقىپ چىگىردىن چىقىش ئۈچۈن بېرىلدىغان خەلقئارالاشقان كىملىك .

## چۈشەنچە
پاسپورت دېگىنىمىز بىر دۆلەتنىڭ پۇقراسىغا دۆلەت ھالقىپ چىگىردىن چىقىش ئۈچۈن بېرىلدىغان خەلقئارالاشقان كىملىك .

جوڭگۇدا ھازىر تارقىتىلىۋاتقان پاسپورت 3 خىل بولۇپ:

1، شەخسىي پاسپورت (خۇسۇسىي پاسپورت)

2، ھۆكۈمەت ئىشلىرى پاسپورتى (شىركەت پاسپورتى، سودا ئىشلىرى پاسپورتى دەپمۇ ئاتىلىدۇ)

3، دېپلۇماتىيە پاسپورتى (ئالاھىدە پاسپورت يەنى كەچۈرۈم ھوقۇقى بار پاسپورت)

## تارقىتىش دائىرىسى
### 1-خىل پاسپورت
گىراژدانلارنىڭ ساياھەت، تۇغقان يوقلاش، چەتكە چىقىپ ئوقۇش، شەخسىي سالاھىيەت بىلەن بېرىپ كېلىپ تىجارەت قىلىش، چىگىر سىرتىدىكى مۈلۈككە ياكى مىراسقا ۋارىسلىق قىلىش، توي تۆكۈن-نەزىر چىراق، ھەج تاۋاب …قاتارلىق قانۇنلۇق سەۋەبلەردىن چەتكە چىقىدىغانلارغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇريىتى پۇخرالارنىڭ چېگرىدىن چىقىپ كىرىشنى باشقۇرۇش تارماقلىرى، يەنى جامائەت خەۋپسىزلىك مىنىستىرلىكى ئاستىدىكى ھەر قايسى ئۆلكە، ئاپتونۇم رايون، مەمۇرىي رايون قاتارلىقلار پۇقرالارنىڭ دائىم تۇرۇشلۇق (نوپۇس تەۋەلىكى) ئۆز تەۋەلىكىدىكى ج خ نازارىتى ياكى ئىدارىسى تارقىتىدۇ.

### 2- خىل پاسپورت
گىراژدانلارنىڭ سالاھىيتىگە قاراپ، ئاساسلىقى ھۆكۈمەت ئورگانلارنىڭ، ئادەتتىكى ۋە مەمۇرىي رەھبىرىي كادىرلار، ھۆكۈمەت باشقۇرىشىدىكى ھەرخىل ئاممىۋىي تەشكىلاتلار، دۆلەت ئىگىلىكىدىكى ۋە ئومۇم ئىگىدارچىلقىدا بولغان كان-كارخانىلار، ھەرخىل تەتقىقات ئورگانلىرى، مەكتەپ،خۇسۇسىي ئىگىدارچىلىقىدىكى كان-كارخانىلار… دىن چەتكە چىقماقچى بولغان خادىملارغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇريىتى دېپلۇماتىيە مېنىستىرلىكى ۋە مېنىستىرلىك ئاستىدىكى ھەر قايسى ئۆلكە ، ئاپتۇنۇم رايۇن، مەمۇرىي رايۇن قاتارلىقلار پۇخرالارنىڭ دائىم تۇرۇشلۇق (نوپۇس تەۋەلىكى) ئۆز تەۋەلىكىدىكى تاشقى ئىشلار(مۇھاجىرلار) ئىشخانىسى، ئىدارىسى تارقىتىدۇ.

### 3-خىل پاسپورت
دۆلەت ئىشلىرى بىلەن چەتئەلدە دائىمىي تۇرىدىغان، زىيارەتتە بولىدىغان، دۆلەتكە ۋەكىل خاراكتىرلىك پائالىيەت بىلەن شۇغۇللىنىدىغان ھەمدە دۆلىتىمىزنىڭ ھەرقايسى دۆلەتلەردە تۇرۇشلۇق كونسۇلخانا، ئەلچىخانا خادىملىرى ھەمدە ھەرخىل خەلقئارا تەشكىلاتلاردا تۇرىدىغان، خىزمەت قىلىدىغان خادىملارغا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇريىتى دېپلۇماتىيە مېنىستىرلىكى تارقىتىدۇ.

## [[خەنزۇچە]] نامى
*護照

## مەنبەلەر
بارد (سۈنئىي ئىدىراكلىق پاراڭچى)

بارد (ئېنگلىزچە: Bard) گۇگول تەرىپىدىن لامدا چوڭ تىل مودىلى ئاساسىدا تەتقىق قىلىپ بازارغا سالغان، جەمىئىيەتتە مۇنازىرە قوزغىغان، خالىغانچە تەھلىل قىلىپ پاراڭلىشالايدىغان، ھاسىلاتلىق سۈنئىي ئىدراكلىق پاراڭچىىدۇر. چەت ج پ ت ۋە گۇگول بارد بىر-بىرىگە رىقابەتچى ھېسابلىندۇ. مىكروسوفىت ۋە گۇگول ھازىر سۈنئىي ئىدراكلىق پاراڭچى ۋە باشقا ئەگەشمە مەھسۇلاتلىرى بىلەن رىقابەتلەشمەكتە. بارد پاراڭچىسى 2023-يىلى مارتتا دەسلەپكى قەدەمدە چەكلىك ئابونتلىغا سىناق تەرىقىسىدە ئېچىۋىتىلگەن. 

## مەنبەلەر
ئەزىزى سانجار (نوبېل خىمىيە مۇكاپاتى ساھىبى)

ئەزىز سانجار (تۈركچە: Aziz Sancar) ئامېرىكىلىق تۈرك ئىلىم ئەھلى، خىميە پەنلىرى دوكتۇرى، پىروفىسورى، نوبېل خىمىيە مۇكاپاتى ساھىبى. 
thumb|ئەزىز سانجار

## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:نوبىل مۇكاپاتى
دارون ئاسىم ئوغلى (ئىقتسادشۇناس)

دارون ئاسىمئوغلى (ئېنگلىزچە: Daron Acemoglu؛ ئەرمەنچە: Տարօն Աճէմօղլու) تۈركىيەدە چوڭ بولغان ئەرمەن پۇشتىدىن بولغان ئامېرىكلىق داڭلىق ئىقتىسادچى. دارون ئاسىموغلى 1993-يىلىدىن باشلاپ ماسساچۇستېس تېخنىكا ئىنىستۇتنىڭ ئىقتىساد فاكۇلتىتېدا خىزمەت قىلماقتا. ئۇ ھازىر دۇنياغا تونۇلغان ئاتاقلىق پىروفىسورى. دارون ئاسىموغلىنىڭ تەرەققىيات ساھەسى نەزەريەلىك ماكروئىقتىساد (ئىقتسادنىڭ ئېشىشى)، تەرەققىيات ئىقتىسادى، سىياسى ئىقىتساد، ۋە ئەمگەكچىلەر ئىقىسادى. 
thumb|دارون ئاسىم ئوغلى
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
قۇياش ئېنېرگىيىسى

قۇياش ئېنېرگىيىسى قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيە مەنبەسى. ئۇ قۇياشنىڭ ئىسسىقلىق رادىئاتسىيە ئېنېرگىيىسىنى كۆرسىتىدۇ ، ئۇ قۇياش نۇرى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ھازىرقى زاماندا ئۇ ئادەتتە توك ھاسىل قىلىش ياكى سۇ ئىسسىتقۇچنى ئېنېرگىيە بىلەن تەمىنلەش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
يەر شارىدا ھاياتلىق بارلىققا كەلگەندىن بۇيان، ئاساسلىقى قۇياش تەمىنلىگەن ئىسسىقلىق رادىئاتسىيە ئېنىرگىيىسى بىلەن ياشايدۇ، يېقىلغۇ خىمىيىلىك خىمىيە كۈنسېرى ئازايغان ئەھۋالدا قۇياش ئېنىرگىيىسى ئىنسانلارنىڭ ئېنىرگىيە ئىشلىتىشتىكى مۇھىم تەركىبىي قىسمىغا ئايلاندى ھەمدە ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلدى. كەڭ مەنىدىكى قۇياش ئېنىرگىيىسى يەر شارىدىكى شامال ئېنىرگىيىسى، خىمىيە ئېنىرگىيىسى، سۇ ئېنىرگىيىسى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
## مەنبەلەر
پۇل پاخالسىزلىقى

پۇل پاخالسىزلىقى (ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: دىفلاتسىيە؛ ئېنگلىزچە: Deflation) بازاردىكى مال ۋە مۇلازىمەت ئومۇمى باھاسىنىڭ چۈشۈش ياكى تۈۋەنلەش ھادىسىنى كۆرسىتدۇ. پۇل پاخالسىزلىقى دەل پۇل پاخالللىقىنىڭ ئەكسى يۈنىلىشىدۇر. پۇل پاخاللىقى ئادەتتە مال باھاسىنىڭ ئۆزگىرىشنىڭ ئومۇمى ئاتىلىشى، كونكىرىت بولغاندا مال باھاسنىڭ ئېشىشىغا قارىتىلغان. پۇل پاخالسىزلىقى دەل مال باھاسنىڭ ئارتماي، ئەكسىچە چۈشىشىنى كۆرستىدۇ. پۇل پاخالسىزلىقى دەل مەنپى قىممەتتىكى ئىستىمالچىلار باھا كۆرسەتكۈچىدۇر. پۇل پاخالسىزلىقى پۇلنىڭ سېتىۋېلىش  كۈچىنىڭ ئاشقانلىقىنى، يەنى ئوخشاش پۇلغا ھازىر تېخممۇ جىق مال ۋە مەھسۇلات سېتىۋالغىلى بۇلدىغانلىغىنى ئىپادىلەيدۇ. گەرچە پۇل پاخالسىزلقى ئاڭلاشقا ناھايىتى ياخشىدەك تۇيۇلغان بىلەن ئۇنىڭ ئىقتىسادى ئىشلەپچىقىرىشقا بولغان تەسىر ناھايىتى سەلبىي. ئىقتىساد نەزەريەسىدە پۇل پاخاللىقى پۇل پاخالسىزلىقىدىن ياخشىدۇر. 
thumb|پۇل پاخالسىزلىقىنىڭ ھەر خىل تۈرلىرىنىڭ گرافىكلىق چۈشەندۈرلۈشى.
## مەنبەلەر
گېئولوگىيەلىك ئاپەت

گېئولوگىيەلىك ئاپەت ئاساسلىق سەۋەبنى گېئولوگىيەلىك كۈچ بىلەن تەبىئىي ئاپەتنى كۆرسىتىدۇ. دېمەك ، گېئولوگىيەلىك كۈچلەرنىڭ ھەرىكىتى ئاستىدا ، تەبىئىي مۇھىت ناچارلىشىپ ، ئىنسانلارنىڭ ھاياتى ۋە مال-مۈلۈكلىرىنىڭ يوقىلىشىنى ياكى ئىنسانلار ياشاش ۋە تەرەققىياتقا تايىنىدىغان بايلىق ۋە مۇھىتتىكى ئېغىر ھادىسىلەر ۋە جەريانلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
## مەنبەلەر
مۇھىت مەسىلىسى

ئۇ مۇھىت سۈپىتىنىڭ تۆۋەنلىشى ياكى ئىنسانلارنىڭ پائالىيىتى ياكى تەبىئىي ئامىللارنىڭ ئارىلىشىشىدىن كېلىپ چىققان مۇھىت سىستېمىسىنىڭ قۇرۇلما بۇزۇلۇشى ، بۇ ئارقىلىق ئىنسانلار ۋە باشقا جانلىقلارنىڭ مەۋجۇتلۇقى ۋە تەرەققىياتىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ ۋە بۇزۇلىدۇ.
## مەنبەلەر
1881 - يىلى

**1881-يىل** گرېگورىيان كالېنداردىكى  بىر يىل.

## چوڭ ئىشلار

## تۇغۇلۇش

## ئۆلۈم
1861 - يىلى

**1861-يىلى** گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.

## چوڭ ئىشلار

## تۇغۇلۇش

## ئۆلۈم
توكېنساد

**توكېنساد** (ئېگلىزچە: Tokenomics؛ ئۇيغۇرچە تولۇق ئاتىلىشى: توكېن ئىقتىسادى) ئىقتساد ئىلمنىڭ يېڭىدىن بارلىققا كەلگەن تۈرى بولۇپ، توكېنسادتا ئادەتتە شىفىرلىق پۇل، بۆلەكچە زەنجىرى، تارقىتىلغان دەپتەر تېخنىكسى قاتارلىقلار توكېنغا مۇناسىۋەتلىك بۇيۇملارنى ۋە ھادىسىلەرنى ئىقتىساد ئىلمى نۇقتىسىدىن كۆزىتىش، تەتقىق قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. دائىم كۆرۈلدىغان تەتقىقىقات تېملىرى: 

# توكېنلار چەكلىك بايلىقلارنى قانداق قىلىپ چەكسىز ئېھتىياجقا تارقىتىدۇ. 
# توكېنلار باشقا ئىقتسادى قانۇنيەتلەر بىلەن قاندق تەسىرلىشىدۇ. 
# ئىقتسادى شەخىسلەر يېڭىدىن بارلىققا كەلگەن توكېنغا مۇناسىۋەتلىك بۇ ھادىسىلەرگە قانداق ئىنكاستا بولىدۇ. 
# توكېنغا مۇناسىۋەتلىك بۇ ھادىسلەر ئىقتىساد ئۈنۈمگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدۇ.
# توكېنلار ھازىر زامان چىقىم سېستىمىغا قانداق تەسىر كۆرستىدۇ. 
# مەركىزى بانكا رەقەملىك پۇلى تارقىتىلامدۇ. 
# مەركىزى بانكا رەقەملىك پۇلى قانداق لايىھەلىنىشى كېرەك. 
# رەقەملىك پۇل ئامېرىكا دوللىرىنىڭ ھۆكۈمىران ئورنىنى باسالامدۇ. 

توكېنساد ئىقتىساد ئىلمنىڭ بىر تارمىقى بۇلۇش سۈپىتى بىلەن، بىت تەڭگىسى قاتارلىق شىفىرلىق پۇللارنىڭ بارلىققا كېلىشغا ئەگىشىپ ناھايىتى ئالقىشقا ئېرىشمەكتە. 
thumb|شىفىرلىق پۇللار توكېننىڭ بىر خىلىدۇر.
thumb|توكېنساد پاي گرافى.
## مەنبەلەر
قۇببەتۇسسەخرە

thumb|قۇببەتۇسسەخرە
**قۇببەتۇسسەخرە** () قۇدس شەھىرىگە جايلاشقان مەسجىددۇر. قۇببەتۇسسەخرە مۇسۇلمانلار تەرىپىدىن مۇقەددەس سانالغان ماكانلاردىن بىرىدۇر.
## مەنبەلەر
مەھمۇد دەرۋىش

thumb|مەھمۇد دەرۋىش
**مەھمۇد دەرۋىش** () ئەرەب ئەدەبىياتىدىكى شائىرلارنىڭ بىرىدۇر.

## مەنبەلەر

تۈر:شائىرلار
تۈر:ئەرەب ئەدەبىياتى
خاۋسا تىلى

[alt=خاۋسا قەبىلىلىرىنىڭ ئورنىنىڭ رەسىمى|thumb|[نىگېر ۋە نىگېرىيەدىكى خاۋسالىقلار ئولتۇراقلاشقان رايونلار. خاۋسا قەبىلىلىرى شىمالدا.|278x278px]]
خاۋسا ئافرىقىنىڭ بىر قىسىم جايلىرىدىكى خاۋسالىقلار سۆزلەيدىغان چاد تىلى بولۇپ ، نىگېرىيەنىڭ شىمالى ، گانا ، كامېرون ، بېنىن ۋە توگو ، نىگېرنىڭ جەنۇبى ، چاد ۋە سۇدان ۋە پىل چىشى قىرغىقىدىكى ئاز سانلىق مىللەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ئۇ ئافرو-ئاسىيا تىلى ئائىلىسىنىڭ چادىك تارمىقىدىكى ئەڭ كۆپ سۆزلىنىدىغان تىل. مۆلچەرلىنىشىچە ، خاۋسا تەخمىنەن 47 مىليون كىشىنىڭ ئانا تىلى ، يەنە 25 مىليون كىشىنىڭ ئىككىنچى تىلى بولۇپ ، جەمئىي 72 مىليونغا يېتىدىكەن.

## مەنبەلەر
ئاساسىي پىنسىيە سۇغۇرتىسى

ئۇ ھۆكۈمەت باشچىلىقىدىكى ئىجتىمائىي بىرلەشتۈرۈش ۋە شەخسىي ھېساباتنى بىرلەشتۈرگەن ئاساسىي كۈتۈنۈش سۇغۇرتا سىستېمىسىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ جۇڭگو خەلق جۇمھۇرىيىتى باشلامچىلىق قىلغان يېڭى تىپتىكى ئاساسىي كۈتۈنۈش سۇغۇرتا سىستېمىسى.
## مەنبەلەر
قىزدۇرۇلغان توخۇ (يېمەكلىك)

قىزدۇرۇلغان توخۇ (باشقىچە ئاتىلىشى: مايدا قىزدۇرۇلغان توخۇ، مايغا بېسىلغان توخۇ، قىزارمىش توخۇ، مايدا پىشۇرۇلغان توخۇ، ۋاژ-ۋاژلانغان توخۇ، قىزارتىلغان توخۇ، چۆكتۈرلۈپ قورۇلغان توخۇ، قورۇلغان توخۇ، مايدا قورۇلغان توخۇ؛ ئېنگلىزچە: Fried chicken) بىر خىل توخۇ گۆشىنى (ئاساسلىقى، توخۇ پاچىقى، قانىتى، مەيدىسى قاتارلىقلارنى) ئۇن، تۇخۇم، ۋە باشقا تېىتقۇلار بىلەن ئىلەشتۈرۈشتن ھاسىل بولغان لىغىرتاققا ئوخشايدىغان چاپلاشقۇ سۇيۇقلۇققا چىلاپ ئاندىن قىزىتىلغان ياغقا چۆكتۈرۇپ، تاكى قىزدۇرۇلغۇچە بېسپ قورۇلغان بىر خىل غەرىب يېمەكلىكىدۇر. قىزدۇرۇلغان توخۇنىڭ تۈرلىرى ناھايىتى جىق بولۇپ، دۇنيا تەۋەسىدە ئالقىشلانغان، لېكىن سالامەتلىككەن بەلگىلىك زېيىنى بولغان غەرىب تېز تامىقىدۇر. زەنجىرسىمان تېز تاماقخانىلاردا، مەسلەن كېنتاكى ۋە ماكدونالد، قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسىدە قىزدۇرۇلغان توخۇ ساتىدۇ. تەييار بولغان قورۇلغان توخۇ چۈرۈكلىكى ۋە كۇرۇس-كۇرۇس ھالىتى بىلەن ئىستىمالچىلارنىڭ ئىشتىھاسنى تارتىدۇ. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Kentucky Fried Chicken 201x logo.svg|كېنتاكى زەنجىرسىمان تېز تاماقخانىسنىڭ لوگوسى
ھۆججەت:Fried Chicken - Homemade - Lucknow - Uttar Pradesh - IMG001.jpg|بىر ۋاق تاماق (قىزدۇرۇلغان توخۇ بىلەن لېمون، ۋە كوكا كولا)
ھۆججەت:Fried rice with chicken and egg.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇ، تۇخۇم، ۋە گۈرۈچتىن ھاسسىل بولغان يېمەكلىك
ھۆججەت:Butchers Son, Berkeley, Vegan Fried Chicken Sandwich.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇ قىستۇرۇلغان ساندىۋىژ
ھۆججەت:2020-03-09 22 40 31 A broken piece of fried chicken accompanying a Hungry-Man Selects Classic Fried Chicken TV dinner in the Franklin Farm section of Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇنىڭ ئىچكى قىسمى
ھۆججەت:Kentucky Fried Chicken world map.PNG|كېنتاكى دۇكىنى بار چايلار خەرىتىسى
ھۆججەت:Fried chicken and french fries - Cambridge, MA.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇ ۋە بەرەڭگە قەلەمچىسى 
ھۆججەت:Fried-Chicken-Set.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇ (پوكۇلىسى، قانتى، پاچىقى، مەيدىسى)
ھۆججەت:Fried Giant Chicken Leg in Hong Kong KFC.jpg|ئورالما قاپ ئىچىدىكى قىزدۇرۇلغان توخۇ
ھۆججەت:Chicken fried oil.JPG|ياغدا قىزدۇرۇلۋاتقان توخۇ گۆشى
ھۆججەت:Pekin-American Fried Chicken in Zuojiazhuang (20200406123857).jpg|دۇكاندا تىزىپ قويۇلغان ھەرخىل قىزدۇرۇلغان توخۇ
ھۆججەت:Fried chicken in the Philippines 56.jpg|بىر تەخسە قىزدۇرۇلغان توخۇ

## مەنبەلەر
جامايكا پەتتىيسى (يېمەكلىك)

جامايكا پەتتىيسى (باشقىچە نامى: جامايكا سامسىسى، يامايكا پەتتىيسى؛ ئېنگلىزچە: Jamaican patty) بىر خىل يېرىم يۇمىلاق شەكلىدىكى، ئىچىگە ھەر خىل قىيما سېلىنغان، جىلتىسى سېرىق رەڭلىك، سامسىغا ئوخشايدىغان يېمەكلىكتۇر.  

## ئالبۇم

ھۆججەت:Homemade Jamaican patties.jpg|يامايكا پەتتىيسى
ھۆججەت:06 Inside Jamaican Beef Patty - Sybil's Bakery (4349823013).jpg|يامايكا پەتتىيسى قىيمىسى
ھۆججەت:05 Jamaican Beef Patty - Sybil's Bakery (4349822967).jpg|يامايكا پەتتىيسى تاشقى كۆرۈنۈشى
ھۆججەت:Jamaican patties and redstripe.jpg|يامايكا پەتتىيسى ۋە تەم سالغۇ
ھۆججەت:Beef patty (3154002720).jpg|يامايكا پەتتىيسى
ھۆججەت:Coco bread wrapped beef patty.jpg|يامايكا پەتتىيسى
ھۆججەت:Beef patty (2053394161).jpg|يامايكا پەتتىيسى ۋە تەم سالغۇ

## مەنبەلەر
تۇرمۇش ئۇسۇلى

مەلۇم ئىشلەپچىقىرىش شەكلىگە ئاساسەن ، ھايات ۋە قىممەت قارىشىغا مەلۇم كۆز قاراشنىڭ يېتەكچىلىكىدە ، ئۇ ماددى ۋە مەنىۋى ماتېرىياللاردىن ھۇزۇرلىنىدىغان نىسبەتەن مۇقىم تۇرمۇش پائالىيىتىنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى.
## مەنبەلەر
خەنشىن يولۋاس

**خەنشىن يولۋاس**(阪神タイガース) ياپونىيە ۋاسكىتبول كوماندىسى.
قىسقارتىلغان ئىسمى «خەنشىن» ، لەقىمى «يولۋاس». ئۇ بەزىدە «يولۋاس» ياكى «جەڭگىۋار يولۋاس» دەپ ئاتىلىدۇ. ياپونىيىدە ھازىر بار بولغان 12 كەسپىي ۋاسكىتبول كوماندىسى ئىچىدە ، ئۇ يومىئۇرى كاتتىباشلىرىدىن قالسىلا ئىككىنچى ئۇزۇن تارىخقا ئىگە ، شۇنداقلا 1936-يىلى كەسپىي ۋاسكىتبول بىرلەشمە مۇسابىقىسىنى باشلىغان كوماندىلارنىڭ بىرى. 1960-يىلغىچە ، ئۇرۇش مەزگىلىدە بىر مەزگىلنى ھېسابقا ئالمىغاندا ، ئوساكا يولۋاس دەپ ئاتالغان.

تىجارەت شىركىتى خەنشىن يولۋاس چەكلىك شىركىتى. ئانا شىركىتى خەنشىن ئېلېكتر تۆمۈر يولى (خەنكيۇ خەنشىن پاي كونترول شىركىتى).

بەش بىرلەشمە غەلبە قىلدى (بىرلەشمە مۇسابىقىدە غەلىبە سانى 5-ئورۇندا) ، پەقەت بىرلا قېتىم ياپونىيەدە (12 كوماندا ئىچىدە ئەڭ تۆۋەن ئورۇنغا تىزىلغان) ، 1987-يىلدىن 2001-يىلغىچە ، قاراڭغۇ دەۋر 15 قېتىم 10 قېتىم تۆۋەنگە چۈشۈپ كەتكەن. پەسىل.
## سىرتقى ئۇلىنىش

* رەسمىي بېكەت
## مەنبەلەر

تۈر:ياپۇنىيە
سۇ تىرانسپورتى

سۇ تىرانسپورتى پاراخوتتىن پايدىلىنىپ يولۇچىلار ۋە يۈكلەرنى توشۇش شەكلى. سۇ تىرانسپورتى ئاساسلىقى ئىچكى قۇرۇقلۇق دەريا تىرانسپورتى ۋە دېڭىز-ئوكيان تىرانسپورتىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. قۇرۇقلۇقتىكى دەريا ، دەريا ، كۆل ۋە باشقا سۇ يولىنى ئىشلىتىپ توشۇش ئىچكى دەريا تىرانسپورتى ، دېڭىز-ئوكياندىكى پاراخوتلارنى ئىشلىتىپ توشۇش دېڭىز تىرانسپورتى دەپ ئاتىلىدۇ.
## مەنبەلەر
بەرەڭگە قەلەمچىسى (يېمەكلىك)

بەرەڭگە قەلەمچىسى (ئېنگلىزچە: French fries) بىر خىل قەلەمچە توغرالغان بەرەڭگە پارچىلىرىنى قايناپ تۇرغان ياغغا سېلىپ قاينىتپ پىشۇرۇشتىن ھاسىل بولغان بىر خىل يېمەكلىك. بەرەڭگە قەلەمچىسنى  كۆپىنچە ھالدا تەم غۇرۇچى بىلەن بىللە ئىستىمال قىلىدۇ. بەرەڭگە قەلەمچىسى دۇنيا تەۋەسىدە مودا بولغان بىر خىل غەرب تېز تامىقىدۇر. 

كوچا تاماقلىرىنىڭ كەشپىياتى بولغان بەرەڭگە قەلەمچىسنىڭ قانداق كەشىپ قىلىنغانلىقى ئېنىق ئەمەس. فرانسىيەلىك تارىخشۇناس مادېلىن فېررىيېرنىڭ ئىلمىي قوبۇل قىلغان تەلىپىگە ئاساسەن ، بۇ يېمەكلىكنى فرانسىيە ئىنقىلابىدىن بىر مەزگىل بۇرۇن پارىژدىكى پونت نېيۇفتىكى كوچا ساتقۇچىلار كەشىپ قىلغان . يەنە بىر قاراش شۇكى ، بېلگىيەنىڭ جەنۇبىدىكى نامۇردا فىرانسۇز قورۇمىسى ياكى بەرەڭگە قەلەمچىسى كەشىپ قىلىنغان . 

## ئالبۇم

ھۆججەت:French fries box.jpg|تەييار بولغان بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:French fries clip art.png|بەرەڭگە قەلەمچىسنىڭ كۆپ كۆرۈلدىغان كۆرۈنۈشى
ھۆججەت:Kebab with French fries 2022-12-31.jpg|بەرەڭگە قەلەمچىسى ۋە كاۋاپ
ھۆججەت:Bat Yaar French Fries.jpg|بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Kvish 90 Kvish Tish Burger With French Fries.jpg|بەرەڭگە قەلەمچىسى ۋە ھامبۇرۇگ بولكىسى
ھۆججەت:Cafe Caramel Chicken breast and French Fries.jpg|پىشۇرۇلغان توخۇ كۆكسى ۋە بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Fried chicken and french fries - Summer Shack - Cambridge, MA.jpg|قىزدۇرۇلغان توخۇ ۋە بەرەڭگە قەلەمچىسى، بۇ غەرب تائاملىرىدى ئەڭ كىلاسسىك بىر تائام تۈرى
ھۆججەت:Korean fried chicken sandwich with cucumber slaw and gochujang, plus French fries - Cambridge, MA.jpg|مايوس، تەرخەمەك، ھامبۇرۇگ بولكسى، بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:French fries crinkle cut.jpg|بۈدۈرلۈك بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Rib-eye steak, French fries, and salad - Boston, MA.jpg|قوۋۇرغا كاۋاپ، سالات، بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Burger with French Fries.jpg|ئورالغان بەرەڭگە قەلەمچىسى ۋە ساندىۋىژ 
ھۆججەت:French fries with salt.jpg|بەرەڭگە قەلەمچىسى


## مەنبەلەر
تاكو (يېمەكلىك)

تاكو (ئېنگلىزچە: Taco؛ ئىسپانچە: Taco) مېكىسكا ۋە باشقا لاتىن ئامېرىكا دۆلەتلىرىدە ئەڭ تونۇلغان بىر خىل يېمەكلىك. تاكو ئادەتتە قوناق ئۇنىدىن تەييارلىغان ئورالما ھالەتتىكى تورتېللا (مېكسىكا يۈزى ئوچۇق نېنى) نىڭ ئىچىگە گۆش، كۆكتات، ئېرىمچىك ۋە ياكى باشقا پىشۇرۇلغان ماتېرياللارنى قويۇش ئارقىلىق قول بىلەن تۇتۇپ يېيىلدىغان بىر خىل لاتىن ئامېرىكا تامىقى. تاكونىڭ قاچان پەيدا بولغانلىقى ھەققىدە تالاش تارتىشلار مەۋجۇت، لېكىن ئۇنىڭ مېكسىكدا بارلىققا كەلگەنلىكى ناھايىتى ئېنىق. ھازىر تاكو دۇنيا تەۋەسىدە تونۇلغان لاتىن ئامېرىكنىڭ ئەڭ داڭلىق تامىقى. تاكوغا ئىشلىتىدىغان گۆش ئاساسلىقى چوشقا گۆشىدۇر. 

## تاكونىڭ تۈرلىرى

# پاستور (شاۋارما) تاكو
# قاقلانغان تاكو
# باش تاكو
# راك تاكو
# كالا تىلى تاكو
# ئالتۇن تاكو
# تاتلىق تاكو

تورتىللانىڭ تۈرى بۇيىنچە: 

# قاتتىق تاكو
# يۇمشاق تاكو
# ناشتىلىق تاكو
# ناۋايو تاكو (ھىنىدىيانلار تاكوسى)
# ئېلاستىك تاكو

## ئالبۇم

ھۆججەت:Valentines's Day is for Shrimp Tacos!.jpg|تورتېللانىڭ ئىچىدىكى ئورالمىلار بىلەن ھازىر بولغان تاكو
ھۆججەت:Tacos al pastor.jpg|تاكو ۋە لېمون تىلىمى قەغەز قاچا ئۈستىدە
ھۆججەت:Fish tacos with lemonade.jpg|چوڭ تەخسىدىكى بىر قانچە تاكو ۋە سوس قاتارلىق تېتىقۇلار. 
ھۆججەت:Fish tacos in Pittsburg.jpg|رەڭگارەڭ تاكولار
ھۆججەت:Shrimp tacos at Casa Del Sol - 2021-08-24 - Sarah Stierch.jpg|ئېرىمچىك ۋە راك بىلەن ھازىرلانغان تاكو
ھۆججەت:Tacos al pastor, taco de panza.jpg|كالا گۆشى بىلەن ھازىرلانغان  تاكو ۋە لېمون تىلىمچىسى
ھۆججەت:Tacos Gardenias - Shrimp Tacos. (7295757554).jpg|ئاددىيلا ھازىرلانغا تاكو
ھۆججەت:Fish tacos from Pezcow - April 2023 - Sarah Stierch.jpg|بېلىق تاكوسى
ھۆججەت:Shrimp tacos - El Dorado Kitchen - Sarah Stierch.jpg|راك تاكوسى ۋە سوس تېتىقۇسى
ھۆججەت:Al pastor tacos (34965815632).jpg|ئۆيدە ئېتىلگەن پاستور تاكوسى
ھۆججەت:Taco de longaniza y taco salsa de chicharron 01.jpg|تاكو (تورتېللا ۋە باشقا ماتېرياللار)
ھۆججەت:Tacos - al pastor, pollo and a sunkist.jpg|تاكو ۋە گازلىق سۇ
ھۆججەت:Taco taco by khaled.jpg|تاكو ۋە ھەرخىل سوس
ھۆججەت:Al pastor tacos 2.jpg|پاستور تاكوسى
ھۆججەت:NCI Visuals Food Taco.jpg|بىر تال تاكونىڭ يۇقىر ئېنىقلىقتىكى كۆرۈنۈشى
ھۆججەت:Taco Bell at KMC Center Ramstein.jpg|تاكو گۈدۈكى (بەل) زەنجىرسىمان تاكو تېز تاماقخانىسى
ھۆججەت:(El Flaco) Al Pastor Tacos - 16052191741.jpg|پاستور تاكوسى ۋە ئاق سوس
ھۆججەت:Tacos-al-Pastor.jpg|پاستور (ياكى شاۋارما) كاۋىپى (ئادەتتە تاكونىڭ ئىچىگە مۇشۇ گۆش سېلىندۇ)
ھۆججەت:Taco Bell Mexican Crispy Chicken Pizza 02.jpg|تاكو
ھۆججەت:Tacos de chorizo! (29881636465).jpg|ئورالغان تاكو
ھۆججەت:Tacos al pastor y arabes.jpg|ھەرخىل تاكولار
ھۆججەت:Taco de gusanos de maguey Mexico.jpg|ئاددى بىر تاكو


## مۇناسىۋتلىك تائاملار

# قىزدۇرۇلغان توخۇ
# بەرەڭگە قەلەمچىسى
# ساندىۋىژ
# ھامبۇرۇگ بولكسى
# خوتدوگ
## مەنبەلەر
بۇررىتو (يېمەكلىك)

بۇررىتو (ئېنگلىزچە: burrito) بىر خىل ئالقشلانغان مېكىسكا تامىقى. بۇررىتو ئادەتتە قاقلانغان ياكى پىشۇرۇلغان سۆڭەكسىز گۆشنى، كۆكتات سالادنى، ۋە باشقا ماتىرياللارنى بۇغداي ئۇنىدىن ھازىرلانغا تورتىللاغا سىلىندېر شەكلىدە ئوراپ ھازىرلانغان بىر خىل تېز تاماق. بۇررىتو بىر خىل ئورالما تائامدۇر. تورتىللا ئادەتتە ئازىراق قىزدۇرۇلدۇ ياكى ئوتتا قاقلىندۇ. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Burrito.JPG|بۇررىتو
ھۆججەت:Breakfast burritos.jpg|بۇررىتو ۋە شاۋارما، ئىشت پەمىدۇر
ھۆججەت:Burrito al pastor - Bacalar QR.jpg|ئورالغان بۇررىتو ۋە سوسلار
ھۆججەت:Bad Boy Burrito - Wai Kika Moo Kau.jpg|ئاددى ھازىرلانغا بۇررىتو
ھۆججەت:Burrito Mexicano de Carne de Pastor.jpg|بۇررىتو ھازىرلاش
ھۆججەت:Taco i Burrito a València.jpg|تاكو ۋە بۇررىتو
ھۆججەت:California Burrito from Chuy's 2 of 2.jpg|كالىفورنىيە بۇررىتوسى
ھۆججەت:California Burrito from Chuy's 1 of 2.jpg|كالىفورنىيە بۇررىتوسى
ھۆججەت:Burrito.svg|بۇررىتو لوگوسى
ھۆججەت:Burrito Hermosillo.jpg|ئاددى ھازىرلانغا بۇررىتو ئورالمىسى
ھۆججەت:Chorizo and egg burrito with salsa.jpg|تۇخۇم بۇررىتو ۋە سالسا سوس
ھۆججەت:Green Burrito carne asada burrito meal.JPG|بۇررىتو 
ھۆججەت:Burrito, Russia 2.jpg|بۇررىتونىڭ ئىچكى قىسمى
ھۆججەت:San Francisco burrito-sparkletack-2005.jpg|كىلاسسىك بۇررىتو تامىقى (بۇررىتو ۋە سوسلار)
ھۆججەت:Burrito dinner.jpg|بۇررىتو، سالاد، گۈرۈچ، ۋە سوسلار
ھۆججەت:Machaca burrito (25163338225).jpg|يېيلىۋاتقان بۇررىتو
ھۆججەت:02 Carnitas Pork Burrito - Dos Toros Taqueria.jpg|بۇررىتو


## مۇناسىۋتلىك تائاملار

# قىزدۇرۇلغان توخۇ
# بەرەڭگە قەلەمچىسى
# ساندىۋىژ
# ھامبۇرۇگ بولكسى
# خوتدوگ
# تاكو

## مەنبەلەر
مېترىكا ئاكادىمىيېسى (مائارىپ تەربىيلەش ئورگىنى)

مېترىكا ئاكادىمىيېسى 4 نەپەر ئۇيغۇر ياش تەرىپىدىن قۇرۇلغان سان-سىفىر بۇيىنچە 6 ئايلىق قىسقا مۇددەتلىك كۈچەيتىش تىپىدىكى پايدا-مەنپەئەتنى كۆزلىگەن مائارىپ تەربىيلەش ئورگىنى. 

تەربىيلەش يۆنىلىشى: سان-سىفىر ئانالىزى ۋە قازغۇچىسى. 

ئورنى: ئا ق ش، ئىنتېرنىت، 

ئوقۇش ھەققى ئالامدۇ؟: ئەلۋەتتە

دەرىس تىلى: ئېنگلىزچە

ئىشلىتلدىغان يۇمتاللار: پايسون، ئار، س++ ۋە باشقىلار

كەلگۈسى خىزمەتلەر: سان-سىفىر ئانالىزچىسى، سان قازغۇچى، بۇلۇت ھىسابلىغۇچىسى، سىفىر ۋىزىيونلاشتۇرغۇچىسى.
## مەنبەلەر
دۆنەر كاۋاپ (يېمەكلىك)

دۆنەر كاۋاپ (Doner kebab؛ döner kebab) تۈركىيەدە بارلىققا كېلىپ، گېرمانىيەدە ئومۇملىشىپ، دۇنيا تەۋەسىدە ئالقىشلانغان بىر خىل ساندىۋىژ تىپىدىكى كاۋاپ تۈردىكى تېز يېمەكلىكتۇر. دۆنەر كاۋاپنىڭ گۆشى تىك ئايلانما زىقلىق كاۋاپداندا كاللەكلەپ چاپلانغان گۆشلەرنى قىزىتىپ پىشۇرۇشتىن ھاسىل بولىدۇ. ئاندىن كېيىن پىشقا كاۋاپنى تىك ھالدا قىرىپ ئېلىپ بولكىنىڭ ئىچىگە ھەرخىل سالاتلار بىلەن بىللە ئارلاشتۇرۇپ تىقىشىتن تەييارلىندۇ. بەزىدە دۆنەر كاۋاپ ۋە سالاتلارنى بىۋاستە تەخسىدە ۋېلكا ياكى چوكا بىلەن ئىسىتمال قىلىدۇ. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Doner Kebab, sols carn i lletuga..jpg|دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Doner kebab takeaway focus 2.jpg|دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Döner Kebab plate with onions.jpg|تەخسىدىكى دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Slicing a lamb doner Mamma Mia Kebab House, Tottenham, London, England 1.jpg|دۆنەر كاۋىپى تىك ئايلانما كاۋاپدانى
ھۆججەت:Vegan Doner Kebab at Vöner (35741227085).jpg|دۆنەر كاۋىپى ۋە بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Doner kebab shawarma pita.jpg|دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Döner Kebab with french fries and chili sauce 2022-12-28 - 2.jpg|دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Döner Kebab (10582151414).jpg|دۆنەر كاۋىپى
ھۆججەت:Doner kebab, partitioned tray, uk.JPG|دۆنەر كاۋىپى ۋە پىتتا نان. 
ھۆججەت:Mamma Mia Kebab House, Philip Lane, Tottenham, London, England 2.jpg|دۆنەر كاۋىپى دۇككىنى
ھۆججەت:Döner Kebab auf Teller.jpg|دۆنەر كاۋىپى 
ھۆججەت:Chicken Döner in Berlin.jpg|دۆنەر كاۋىپى (بېرلىن)
ھۆججەت:Doner kebab, Istanbul, Turkey.JPG|دۆنەر كاۋىپى تونورسى (ئىستانبۇل)
ھۆججەت:Donner Kebab, Cologne, Germany (1057919169).jpg|دۆنەر كاۋىپىنىڭ ئىچكى كۆرۈنۈشى
ھۆججەت:Döner kebab in Helsinki.jpg|دۆنەر كاۋىپى (خەلسنىك)
ھۆججەت:Döner kebab.jpg|دۆنەر كاۋىپى 


## مۇناسىۋتلىك تائاملار

# قىزدۇرۇلغان توخۇ
# بەرەڭگە قەلەمچىسى
# ساندىۋىژ
# ھامبۇرۇگ بولكسى
# خوتدوگ
# تاكو
# بۇررىتو
## مەنبەلەر
يەر تىزىملاش

يەر ئىگىدارلىق ھوقۇقى ۋە ئىشلىتىش ھوقۇقىنى تىزىملاش دۆلەتنىڭ يەر ئىگىلىرى ياكى ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ يەر ئىگىدارلىق ھوقۇقى ياكى ئىشلىتىش ھوقۇقى بارلىقىنى جەزملەشتۈرۈش ئۈچۈن قوللانغان قانۇنىي تەدبىر.
## مەنبەلەر
كىيېمىزۇ-دىرا ئىبادەتخانىسى

**كىيېمىزۇ-دىرا ئىبادەتخانىسى**(清水寺) ياپونىيە كيوتودا تۋعان.
بۇ يەر ئۇزۇندىن بۇيان ئىزچىل تۈردە دۇنياغا كەلگەن بولۇپ، ياپونىيەگە ۋەكىللىك قىلىدىغان داڭلىق مەنزىرە نۇقتىسى ھېسابلىنىدۇ.
## سىرتقى ئۇلىنىش

* رەسمىي بېكەت
## مەنبەلەر

تۈر:كيوتو
گىيروس (يېمەكلىك)

گىيروس (باشقىچە نامى:يىروس،يىرو، جايروس، جايرو، گايروس، گايرو، گىرىكچە دۆنەر كاۋاپ، گىيروس كاۋاپ، رۇم دۆنەر كاۋىپى، رۇمچە دۆنەر، گىيرو، گىيرو كاۋىپى؛ ئېنگلىزچە: Gyros؛ گىرىكچە: γύρος) بىر خىل تىك ئايلانما كاۋاپداندا پىشۇرۇلغان كاۋاپنى قىرىپ ئېلىپ، ئۇنى پىياز، ئېرىمچىك، پەمىدۇر، قىزدۇرۇلغان بەرەڭگە (بەرەڭگە قەلەمچىسى ياكى ياپراقچىسى، ۋە ياكى ساپراقىچىسى)، ۋە تىزاتزىكى (بىر خىل قېتىق) قاتارلىق ماتېرىيال ۋە خۇرۇچلار بىلەن بىللە يۇمشاق، ئەۋرىشىم پىتا نېنىڭ ئىچىگە تىقىشتىن ھاسىل بولغان شەكلى دۆنەر كاۋاپقا ئوخشاپ كېتىدىغان بىر خىل ئۆرەلمە كاۋاپتۇر. گىيروسنىڭ ئەسلى يۇرتى ئوسمانلىنىڭ ئانادولىيە بولۇپ (ھازىرقى تۈركىيە)، كېيىن كۆچمەنلەر ئارقىلىق گىرىتسىيەگە بارغان ۋە شۇ يەردە يەرلىكلىشىپ، دۇنياغا تارقالغان. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Gyro with fries.jpg|بەرەڭگە قەلەمچىسى ۋە گىيروس
ھۆججەت:Nafplio Gyros.jpg|نافپلىيو گىيروس
ھۆججەت:Pita giros.JPG|پىتتا گىيروس
ھۆججەت:Gryo 2.jpg|گىيروس 
ھۆججەت:2019 Marin Greek Festival - Sarah Stierch 03.jpg|گىيروس ۋە بولكا
ھۆججەت:Gryo.jpg|گىيروس (بىر خىل ساندىۋىژ)
ھۆججەت:Taxiteller.jpg|گىيروس كاۋاپ ۋە بەرەڭگە قەلەمچىسى
ھۆججەت:Gyro meat on pita.jpg|گىيروس كاۋاپ پىتتا ناننىڭ ئۈستىدە
ھۆججەت:Arslan's Gyros gyro combo.jpg|ئارلاشما گىيروس
ھۆججەت:Gyro sandwich.jpg|گىيروس ساندىۋىژ
ھۆججەت:Vegán gyros tál 2.jpg|كۆكخور گىيروس
ھۆججەت:Gyro sandwich (4).jpg|گىيروس ساندىۋىژ
ھۆججەت:Gyros C5878.jpg|گىيروس كاۋاپدىنى
ھۆججەت:Lamb Gyros Sydney.jpg|قوي گۆشى گىيروسى
ھۆججەت:Gyros pita making.jpg|گىيروسقا ئىشلتىدىغان پىتتا ناننى قىزدۇرۇپ نازۇكلاشتۇرۇش. 
ھۆججەت:Gyros (6737773501).jpg|گىيروس
ھۆججەت:Plate with Gyros Vegetables.jpg|گىيروس كاۋاپ ۋە سالاتلار
ھۆججەت:Gyro meat.jpg|گىيروس كاۋاپ


## مۇناسىۋتلىك تائاملار

# قىزدۇرۇلغان توخۇ
# بەرەڭگە قەلەمچىسى
# ساندىۋىژ
# ھامبۇرۇگ بولكسى
# خوتدوگ
# تاكو
# بۇررىتو
# دۆنەر كاۋاپ
## مەنبەلەر
تەتقىقات

تەشەببۇسكارلىق بىلەن تۈپ سەۋەب ۋە تېخىمۇ ئىشەنچلىك ئاساسنى ئىزدەش ئارقىلىق سەۋەب ياكى پايدىنىڭ ئىشەنچلىكلىكى ۋە پۇختىلىقىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن قىلىنغان خىزمەتلەر.
## مەنبەلەر
يەر پىلانلاش

ئۇ مەلۇم رايوندىكى يەر بايلىقىنى ئېچىش ، قوغداش ، ئىشلىتىش ۋە ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئۈچۈن ئورۇنلاشتۇرۇلغان ئورۇنلاشتۇرۇشلارنى كۆرسىتىدۇ ، قۇرۇلۇش يېرى ۋە تېرىلغۇ يەر قاتارلىق ھەر خىل يەر بايلىقىنىڭ كۆرسەتكۈچلىرى ۋە چېگراسىنى كونترول قىلىشنى ئاساس قىلىدۇ.
## مەنبەلەر
تاۋروۋو

thumb|نىڭ سۈرىتى
**تاۋروۋو** روسىيە فېدېراتسىيەسىنىڭ بېلگورود رايونىنىڭ بېلگورود شەھەر رايونىدىكى بىر يېزا. بېلگورود رايونىدىكى تاۋروۋىسكىي يېزا ئولتۇراق رايونىنىڭ مەمۇرىي مەركىزى. ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 90-يىللىرىدا ، كەنتنىڭ تۇرمۇشىدا يۈرەك ئۆزگىرىشلىرى يۈز بەردى: 5 يېڭى مىكرو رايون قۇرۇلدى ۋە قۇرۇلۇشقا باشلىدى. ئاھالىلەرنىڭ سانىمۇ كۈنسېرى كۆپىيىۋاتىدۇ ، بۇنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى جۇمھۇرىيەتلىرىدىن كەلگەن كۆچمەنلەر. شەھەرلىك مائارىپ ئورگىنى «بېلگورود رايونىنىڭ بېلگورود رايونىنىڭ تاۋروۋىسكايا ئوتتۇرا مەكتىپى» گە سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ قەھرىمانى ئاناتولى گىرىگورىيېۋىچ ئاچكاسوۋنىڭ ئىسمى قويۇلغان. ھازىر تاۋروۋو چوڭ كەنت بولۇپ ، يەككە تۇرالغۇنى تەرەققىي قىلدۇرۇشنى مەقسەت قىلغان 10 مىكرو رايوندىن تەركىب تاپقان. كەنتنىڭ زېمىنىنى ياخشىلاش ۋە ئۇل ئەسلىھەلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش خىزمىتى ئېلىپ بېرىلماقتا. نوپۇسى 13000 ئادەم. تاۋروۋو دېھقانچىلىق ۋە ئەمگەك مەركىزى دەپ قارىلىدۇ. بۇ يەردە دېھقانچىلىق ۋە چارۋىچىلىق تەرەققىي قىلغان بولۇپ ، بۇ نۇرغۇنلىغان يەرلىك ئاھالىلەرنىڭ كىرىم مەنبەسى. بۇنىڭدىن باشقا ، كەنتتە ئىش ئورنى يارىتىدىغان ۋە رايوننىڭ ئىقتىسادىي تەرەققىياتىغا تۆھپە قوشىدىغان نۇرغۇن كىچىك كارخانىلار بار. گەرچە كىچىك بولسىمۇ ، تاۋروۋو ئاھالىلىرى ۋە مېھمانلىرىغا ئاكتىپ كۆڭۈل ئېچىش ۋە كۆڭۈل ئېچىش پۇرسىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ. شۇ يەردىكى مەنزىرىگاھلارنىڭ ئىچىدە مۇزېي ، يەرلىك تارىخ مەركىزى ، باغچا ۋە مەيدانلار ، شۇنداقلا بايرام ، كۆرگەزمە ۋە كونسېرت قاتارلىق نۇرغۇن پائالىيەتلەر بار.
## رەسىمخانا

Село Таврово фото 2.png
Фотография Таврово.jpg
Фотография Таврово вторая.jpg
Фотография Таврово третья.jpg
Фотография Таврово четвёртая.jpg
Фотография Таврово пятая.jpg
Фотография Таврово шестая.jpg
Фотография Таврово седьмая.jpg
Фотография Таврово восьмая.jpg
Фотография Таврово девятая.jpg

## ئۇچۇر مەنبەسى
## مەنبەلەر
بېلگورود

thumb|بايرىقى
**بېلگورود** روسىيەنىڭ ياۋروپا قىسىمىنىڭ مەركىزى بەلبېغىنىڭ جەنۇبىدىكى شەھەر ، بېلگورود رايونىنىڭ مەمۇرىي مەركىزى. ئۇ ئوتتۇرا روسىيە ئېگىزلىكىنىڭ جەنۇبىغا ، بېلگورود سۇ ئامبىرى ، ۋېزېلكا ۋە سېۋېرسكىي دونېتس دەرياسىنىڭ قىرغىقىغا جايلاشقان ، موسكۋانىڭ جەنۇبىدىن 700 كىلومىتىر ، ئۇكرائىنا چېگراسىدىن 40 كىلومىتىر يىراقلىقتا. رايون ئەھمىيىتى بار شەھەر ، شەھەر رايونى سالاھىيىتى بىلەن بېلگورود شەھەرلىك ھۆكۈمەتنى تەشكىل قىلىدۇ. نۇپۇسى 333،931 (2023). شەھەرنىڭ ئەتراپىدا بېلگورود توپلىمى 0 مىليون 500 مىڭدىن ئارتۇق نوپۇس بىلەن قۇرۇلدى. تۇنجى سالام شەھىرى. روسىيەدىكى تۇنجى «ھەربىي شان-شەرەپ شەھىرى» ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن شەھەر.
## تارىخ
بېلگورود ئىككى قېتىم قۇرۇلغان: 993-يىلى شاھزادە ۋىلادىمىر كىيېۋان رۇس شەھىرى ۋە 1593-يىلى چار فىيودور يۆاننوۋىچنىڭ پەرمانى بىلەن موسكۋا دۆلىتىنىڭ قەلئەسى.
1904-يىلى نىكولاس ئىككىنچى بېلگورودقا تۇنجى قېتىم كەلدى. بۇ بىزنىڭ تارىخىمىزدىكى بىر قىيىن مەزگىل ، ئەينى ۋاقىتتا روسىيە يىراق شەرقتە ياپونىيە بىلەن ئۇرۇشقان. 1904-يىلى مايدا ، بېلگورود ئاھالىلىرىنىڭ يېڭى تولۇقلىنىشى ئالدىنقى سەپكە ئەۋەتىلگەن. تاج كىيگەن پادىشاھ «ئېتىقاد ، چار پادىشاھ ۋە ۋەتەن» ئۈچۈن قىلغان خىزمەتلىرى ئۈچۈن ئۇرۇشقا قاتنىشىۋاتقان بېلگورود زەمبىرەك ئەترىتىنىڭ بەش باتارېيەسىنىڭ ئەسكەرلىرىنى ئەڭ يۇقىرى زىيارەت قىلىش بىلەن بەخت تىلەش ئۈچۈن شەھىرىمىزگە كەلدى. شەھەر مەشىق مەيدانىدا ، ئىگىلىك ھوقۇقلۇق ئەسكەرلەر ئات ئۈستىدە مىنگەن ئەسكەرلەرنى ئايلىنىپ ، ئۇلارنى مۇراسىم مارشىدىن ئۆتكۈزدى ۋە ئۇلارنى خانلىق سۆزى بىلەن ھۆرمەتلىدى. ئاندىن ، چاقىرىلغان قوماندانلار ، ئوفېتسىرلار ۋە تۆۋەن دەرىجىلىكلەرگە يۈزلىنىپ ، ئۇنىڭ دۈشمەنگە قارشى تۇرۇش كۈرىشىدە ئۇتۇقلۇق ۋە بىخەتەر قايتىپ كېلىشىنى تىلىدى.
چار نىكولاسنىڭ بېلگورودقا قىلغان ئىككىنچى زىيارىتى 1911-يىلى 12-ئاينىڭ 17-كۈنى ئېلىپ بېرىلدى. شەھەرلىك ھۆكۈمەت 1910-يىلى ھۆرمەتلىك مېھماننىڭ كېلىشىنى ئۈمىد قىلىپ ، پادىشاھ يەتتە يىل ئىلگىرى بېسىپ ئۆتكەن شەھەر كوچىسى كوروچانسكاياغا ئۆزگەرتىپ ، ئىمپېراتور نىكولاس ئىككىنچى نامىدىكى كوچىغا ئۆزگەرتتى. پادىشاھ يېتىپ كېلىش ھارپىسىدا ، شەھەردە خان جەمەتى سۈرىتى ۋە ساداقەتمەن سالاملار يېزىلغان لوزۇنكىلار ئېسىلدى. لىۋاديادىن سانت پېتىربۇرگقا قاراپ يولغا چىققان چار نىكولاس پۈتۈن ئاۋغۇست ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن بېلگورودتا توختاپ ، يېڭىدىن پەيدا بولغان تەڭرىنىڭ ئەۋلىياسى ئەۋلىيا يوسافنىڭ مۇقەددەس يادىكارلىقلىرىنى ئۇلۇغلىدى. چار پادىشاھ ئايالى ئالېكساندرا فېئودوروۋنا ، ۋارىس ئالېكىس ۋە چوڭ كېنەز ئولگا ، تاتيانا ، مارىيا ۋە ئاناستاسىيا بىلەن بىللە بېلگورودقا كەلگەن. ۋوگزالدىن چوڭ چېركاۋ مەيدانىغىچە بېلگورود ئاھالىلىرى دائىم ئاددىي ئىمپېرىيە دەپ ئاتايدىغان ئىمپېراتور نىكولاس ئىككىنچىنىڭ ئىسمى بىلەن ئاتالغان كوچا خۇشال-خۇرام كىشىلەر بىلەن لىق تولدى. 

## ئۇچۇر مەنبەسى

## مەنبەلەر
كىمچى (ئېچىتلغان كۆكتات)

كىمچى (باشقا نامى: گىمچى، كورىيەچە ئاچاسەي، كورىيە ئېچىتىلغان يېسىۋىلەك؛ ئېنگلىزچە؛ Kimchi؛ كورىيەچە: 김치، گىمچى) كورىيەنىڭ دۇنياغا تونۇلغان ئېچىتىلغان يېسىۋىلەك كۆكتات تائامى. كىمچى كورىيەنىڭ تاماق ئۈستىلىدە كەم بولسا بولمايدىغان بىر خىل كۆكتات تۈرىدىكى تائام بولۇپ، ئۇنى گۈرۈچ ۋە ئۈگرە تائاملىرى بىلەن ئىسىتمال قىلىدۇ. كىمچىنىڭ ئاساسلىق ماتېرياللىرى كاپۇسكا، يېسۋىلەك، بوۋاق يېسىۋىلەك، ۋە باشقا تىپتىكى يېسىۋىلەكلەر. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Triple White Kimchi 05.jpg|ئۈچ خىل كىمچى
ھۆججەت:Bok choy green kimchi.jpg|قاچىلانغان كىمچى
ھۆججەت:Korean cuisine-Kimchi varieties-01.jpg|كىمچىنىڭ تۈرلىرى
ھۆججەت:Korean packaged kimchi in a shop.jpg|ئورالغان كىمچى دۇكاندا
ھۆججەت:Korean Kimchi.jpg|يېسىۋىلەك كىمچى
ھۆججەت:Mazie Hirono and Ige's making kimchi.jpg|كىچمى تەييارلاش
ھۆججەت:Gimchi.jpg|كىمچىنىڭ يېقىن ئارلقتىكى كۆرۈنۈشى
ھۆججەت:Chunjang danmuji yangpa kimchi.jpg|كىمچى ۋە سوس
ھۆججەت:YOSHINOYA PRODUCTS IN CHINA (11).jpg|تەخسىدىكى كىمچى
ھۆججەت:渋谷でキムチつくね.jpg|ياپونچە كىمچى
ھۆججەت:Kimchi Changwon.jpg|تاللا بازاردىكى كىمچى
ھۆججەت:Kimchi Monks.JPG|كىمچى ئېچىتىش لوڭقىسى
ھۆججەت:Korean.cuisine-Galbi-Kimchi.jjigae.jpg|ساماۋەر شورپىسى ۋە كىمچى
ھۆججەت:Kimchi Ramen (Ottogi) 20210905 002.jpg|تەييار چۆپ ۋە كىمچى
ھۆججەت:Kimchi making.jpg|كىمىچى تەييارلاش

## مەنبەلەر
Korea movie

1930-ۋە 1940-يىللىرى

ئاسىيادىكى تۇنجى پاراڭ 1931-يىلى ھىندىستاندا پەيدا بولغاندا ، پاراڭ 1932-يىلى ياپونىيەدە پەيدا بولغان. قانداقلا بولمىسۇن ، جوسېئون ياپونىيەنىڭ مۇستەملىكىسى دەۋرىدە ئىنتايىن نامرات جاي ئىدى ، ھەمدە نۇتۇق سۆزلەش ئۈچۈن ھېچقانداق چىقىم يوق ئىدى ، شۇڭا 1945-يىلى 15-ئاۋغۇست كورېيە ئازاد قىلىنىشتىن ئىلگىرىلا جىمجىت فىلىم ئىشلەشنى داۋاملاشتۇرۇشتىن باشقا ئامال يوق. 1934-يىلى بىر قىسىم ياپون پاراڭلىرى تۇنجى قېتىم جوسېئون زېمىنىغا كىرگەندە ، جوسېف كىنوچىلىق كەسپى قاتتىق زەربىگە ئۇچرىغان. پاراڭلار 1934-يىلى ئالدىنقى قاتاردىكى تېخنىكا ئىدى. بۇنىڭغا ئاساسەن ، جوسېف فىلىم ئىشلىگۈچىلەر بىر يەرگە جەم بولۇپ ، بۇ مېۋە 1935-يىلى جوسېئوندىكى تۇنجى سۆھبەت فىلىمى ، رېژىسسور لى ميوڭ ۋۇ ، ئاي يې بوڭ ۋە خەن ئىل ناخشىسى باش رول ئالغان ۋاقىتتا قولغا كەلگەن. گەرچە ئەسەرنىڭ سۈپىتىنى ھەرگىزمۇ ياخشى دېيىشكە بولمىسىمۇ ، ئەمما ئۇ سۆزلىگەن جوسېئون فىلىمى بولغانلىقى ئۈچۈن نۇرغۇن تاماشىبىنلارنى سەپەرۋەر قىلدى.

1936-يىلى ، مىلىتارىزىمغا قاراپ ماڭغان ياپون ئىمپېرىيىسى جوسېئوننى كىنو ئىشلەشتىن ۋاز كېچىشكە مەجبۇرلىغان ، ئاخىرىدا ، 1937-يىلدىن باشلاپ ، جوسېنىڭ فىلىمى يەنە قاراڭغۇ ھالەتكە چۈشۈپ قالغان. قانداقلا بولمىسۇن ، ياپونىيەنىڭ كىنو ئىشلەشتىن ئۆزىنى قاچۇرۇش بېسىمىغا قارىماي ، تىياتىرلاردىكى ئالقىشقا ماسلاشقان  ،  ،  ،  ۋە  قاتارلىقلار قويۇلدى. 1940-يىلى ئىزچىل چىقتى.

1941-يىلدىن باشلاپ ياپونىيە جاھانگىرلىكىنىڭ بېسىمى تېخىمۇ كۈچەيدى ، 1942-يىلى پەقەت ئاخن سېئوك ياش رېژىسسورلۇق قىلغان ۋە سېۋ ۋول-يوڭ ۋە كىم ئىلخې باش رول ئالغان «مەن تۇپراقتا ياشايمەن» ناملىق بىر فىلىم قويۇلدى ۋە جوسېئون قويۇلدى. كىنوچىلىق كەسپى پۈتۈنلەي يوقىتىلدى. 1943-يىلى ، ياپونىيە ھۆكۈمىتى گېنېرال ئاخىرى «Chosun Film Co. Ltd.» نى قۇرۇپ ، كىنو ئىشلەشنىڭ بارلىق ھوقۇقىنى ئۆز ئۈستىگە ئالىدۇ ، ياپونىيە بارلىق ياپونىيە رې and ىسسورلىرى ۋە ئارتىسلىرىنى تەشۋىق قىلىشقا ئېلىپ باردى ، ئۇلار پەقەت ئويلىنىشقا بولمايدىغان ئۇرۇش فىلىملىرى توغرىسىدا پاراڭلاشتى. فىلىم ياكى ياپونىيە ۋە كورېيەنىڭ ھەممىسى. پەقەت 1945-يىلغىچە ئىشلەنگەن. [4]
يەر ئىسلاھاتى

ئۇ يەر ئىگىدارلىق ھوقۇقىنى بىر قەدەر ئاز ساندىكى بايلاردىن ، چوڭ يەر ئىگىلىرىدىن (ئاقسۆڭەكلەر ، باشقۇرغۇچىلار ، دېھقانلار ياكى ئادەتتە يەر ئىگىلىرى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) دىن ئاشۇ تېرىقچىلارغا يۆتكەش.
## مەنبەلەر
يەر ئېلىش

دۆلەت كوللېكتىپ ياكى شەخسلەرنىڭ ئىگىدارلىقىدىكى يەرنى مەجبۇرىي ئالىدۇ ۋە ئىجتىمائىي ۋە جامائەت مەنپەئەتىنىڭ ئېھتىياجى سەۋەبىدىن قانۇن بويىچە بەلگىلىك تۆلەم بېرىدۇ.
## مەنبەلەر
ما بۇفاڭ

**ما بۇفاڭ** (1903 – 1975-07-31) تۇنگان (خۇيزۇ)، تەخەللۇسى زىشياڭ، ئەرەبىي ئىسمى ھۈسەينىي، چىڭ سۇلالىسى گەنسۇ ئۆلكىسى خېجو، بۈگۈنكى لىنشىيا شەھرىدىن. مىنگو دەۋرى غەربىي شىمال مىلىتارىست ما جەمەتىنىڭ مۇھىم كىشىلىرىدىن بىرى. ماجۇڭيىڭنىڭ ئىككى تۇغقان نەۋرە ئاكىسى.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
يەر گۇۋاھنامىسى

بۇ يەرلىك خەلق ھۆكۈمىتى تارقاتقان يازما ھۆججەت بولۇپ ، ئىگىدارنىڭ مەلۇم يەرنىڭ ئىگىدارلىق ھوقۇقى ياكى ئىشلىتىش ھوقۇقى بارلىقىنى ئىسپاتلايدۇ ، ئۇ ئىگىدارنىڭ يەر ئىگىدارلىق ھوقۇقى ياكى ئىشلىتىش ھوقۇقىنىڭ قانۇنلۇق ئىسپاتى.
## مەنبەلەر
ماشىنا يۇيۇش

**ماشىنا يۇيۇش** (洗車 場 ، ئىنگلىزچە: ماشىنا يۇيۇش ياكى ئاپتوماتىك يۇيۇش) ماشىنىلارنىڭ چاڭ-توزان ياكى توپا يۇيۇش ئەسلىھەلىرى ئورنىتىلغان جاي. ئاپتوماتىك ماشىنا يۇيۇش ماشىنىسى (مېخانىكىلىق ماشىنا يۇيۇش) ئادەتتە ماي ​​قاچىلاش پونكىتىغا ئۇلىنىدۇ. ئەگەر ماشىنا يۇيغاندا ماشىنىڭىزنى يۇيمىسىڭىز ، چوقۇم ماشىنا يۇيۇش مە ھسۇلاتلىرى ئارقىلىق ماشىنىڭىزنى ئۆزىڭىز يۇيۇشىڭىز كېرەك.
## مەنبەلەر
كېپىنەك بېلىق

**كېپىنەك بېلىق** (خەنزۇچە ئاتىلىشى: 蝴蝶魚)نىڭ رەڭگى كۆركەم بولۇپ، قارىماققا چىرايلىق كېپىنەككە ئوخشايدۇ، ئۇنىڭ تېنى ھەم ياپىلاق، ھەم نېپىز بولغاچقا، خەتەرگە يولۇققاندا ناھايىتى تېز سۈرئەتتە كىچىك مارجان خادا تاشلار ئارىسىغا ۋە تاغ جىنىسلىرىنىڭ ئارىلىقلىرىغا كىرىۋالىدۇ. كېپىنەك بېلىق ئاجايىپ قالتىس « ھۆسن ئۆزگەرتىش پادىشاھى » بولۇپ، ئۇلار نەچچە مىنۇت ۋاقىتتىلا ئۆز بەدىنىنىڭ رەڭگىنى ئۆزگەرتەلەيدۇ.

## قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
كېپىنەك بېلىق ئادەتتە ئىسسىق بەلباغ بېلىقلىرى، كىچىك مارجان بېلىقلار تۈرى، ئەڭ چوڭىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 30 سانتىمېتىردىن ئېشىپ كېتىدۇ، مەسىلەن، ئىنچىكە يوللۇق كېپىنەك بېلىق. كېپىنەك بېلىق تېنى ياپىلاق، مارجان خادا تاشلار توپى ئارىسىدا ئۇياقتىن-بۇياققا موكىدەك ئۆتۈشۈپ تۇرىدۇ، ئۇلار تېز ۋە چاققان مارجان شاخلىرى ياكى تاغ جىنسلىرىنىڭ يېرىقلىرىغا كىرىۋالىدۇ. كېپىنەك بېلىق ئاغزى شەكلى ناھايىتى مۇۋاپىق ئومۇرتقىسىز ھايۋانلار مارجان ئۆڭكۈرىگە بېرىپ تۇرىدۇ. كېپىنەك بېلىقنىڭ قۇيرۇق قىسمىدىكى داغ قارىماققا كىچىك كۆزگە ئوخشايدۇ ، ئوزۇقلۇق تۇتقۇچى دائىم كېپىنەك بېلىقنىڭ قۇيرۇق قىسمى بىلەن باش قىسمىنى ئاسان پەرق ئېتەلمىگەچكە ، كېپىنەك بېلىق غىپپىدە تىكىۋىتەلەيدۇ .

## تۈر خاسلىقى
ئادەتتىكى ئاتىلىشى: ئىسسىق بەلباغ بېلىقلىرى، مارجان بېلىق دەپمۇ ئاتىلىدۇ. 

ئائىلىسى ئۇرۇقدىشى : سۆڭەكلىك بېلىقلار سىنىپى، ئوكۇنسىمانلار ئەترىتى، كېپىنەك بېلىق ئائىلىسى. 

تۈرلەرنىڭ سانى : دۇنيادا تەخمىنەن 18 ئۇرۇقداش، جۇڭگودا 14 خىلدىكى تەخمىنەن 40 كېپىنەك بېلىق ئائىلىسى بار.

## سىرتقى شەكلى
بەدىنى ياپىلاق ھەم ئىگىز، رۇمبا ياكى تۇخۇمسىمان شەكىلدە. ئەڭ چوڭ ئۇزۇنلۇقى 30 سانتىمېتىردىن ئېشىپ كېتىدۇ، مەسىلەن، ئىنچىكە يوللۇق كېپىنەك بېلىق. ئېغىزى كىچىك، ئالدىغا سەل سوزۇلۇپ تۇرىدۇ. ئىككى ئىڭىكىدىكى چىشلىرى ئىنچىكە ۋە ئۇزۇن، ئۆتكۈر، قىلچىق ھالەتتە ياكى چوتكا قىلى ھالەتتە بولىدۇ؛ تاڭلاي سۆڭىكىدە چىشى يوق. كېپىنەك بېلىق ئاغزى شەكلى ناھايىتى مۇۋاپىق ئومۇرتقىسىز ھايۋانلار.

## ياشاش خۇسۇسىيىتى
كېپىنەك بېلىق ئىللىق ئوكيان سۈيىدە ياشايدىغان، ياشاش تۇرمۇشى كەمدىن - كەم ئۇچرايدىغان كىچىك بېلىق تۈرى. كېپىنەك بېلىق سۇدا ئۆسىدۇ، كىچىك مارجان خادا تاشلىرى بېلىقلىرى تۈرىدىن، بەدىنى ياپىلاق ماس مارجان توپى ئارىسىدا ئۇياق - بۇياققا موكىدەك ئۆتۈشۈپ تۇرىدۇ، ئۇلار تېز ۋە چاققان مارجان شاخلىرى ياكى قورام يېرىقىدىن مارجان ئۆڭكۈرىگە كىرىۋالىدۇ، ئومۇرتقىسىز ھايۋانلار، مەسىلەن، ئىنچىكە يوللۇق كېپىنەك بېلىق.

## جۇغراپىيىلىك تارقىلىشى
تارقىلىش رايونى پۈتۈن دۇنيادا 6 ئائىلىسى 30 نەچچە تۈرى بار، ئاساسلىقى ھىندى ئوكيان، تىنچ ئوكيان ۋە ئاتلانتىك ئوكياننىڭ بىر قەدەر ئىللىق سۇ رايۇنى، شىمالىي ئاتلانتىك ئوكياندا ئاز مىقداردا، يېڭى گۋېنىيە تاتلىق سۇ رايۇنىغا ئاز مىقداردا تارقالغان. جۇڭگو تەيۋەن دېڭىزى، شىشا تاقىم ئارىلى دېڭىز قاتارلىق رايۇنلارغا تارقالغان. 

يېمەكلىكى : كىچىك تىپتىكى ئۇمۇرتقىسىز ھايۋان، كىچىك تىپتىكى قاپلىق (قاسراقلىق) ھايۋانلار.
## مەنبەلەر

تۈر:ھايۋاناتلار
كالكولارىيە گۈلى

**كالكولارىيە گۈلى** بۆرتمىگۈل دەپمۇ ئاتىلىدۇ، چۇقا ئائىلىسى كالتسېئولارىيە ئوتى ئۇرۇقدىشىدىكى بىر كۆپ يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. يوپۇرمىقى تۇخۇمسىمان ياكى تۇخۇم شەكىللىك بولۇپ، يوپۇرمىقى يۇمشاق، سارغۇچ يېشىل رەڭلىك.

## تونۇشتۇرۇلۇشى
كالكولارىيە گۈلى بۆرتمىگۈل دەپمۇ ئاتىلىدۇ، چۇقا ئائىلىسى كالتسېئولارىيە ئوتى ئۇرۇقدىشىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. يوپۇرمىقى تۇخۇمسىمان ياكى تۇخۇم شەكىللىك بولۇپ، يوپۇرمىقى يۇمشاق، سارغۇچ يېشىل رەڭلىك. تەرتىپسىز توپ كۈنلۈكسىمان گۈل رېتى بولۇپ، گۈلى ئىككى كالپۇكسىمان، كالپۇكى تەرەققىي قىلغان بولۇپ، شەكلى قاپچۇقسىمان، دىئامېتىرى 3 ～ 4 سانتىمېتىر، يۇقىرىغا قاراپ ئاستا-ئاستا كىچىكلىگەن. رەڭلىرى مول، سارغۇچ، سۈتتەك ئاق، ئاچ قىزىل، قىزىل، سارغۇچ قىزىل قاتارلىق رەڭلەردە بولىدۇ، ھەمدە قوڭۇر ياكى قىزىل رەڭلىك داغلىرى بولىدۇ.

ئۆستۈرۈلگەن بۆرتمىگۈل ئەينۇلىنىڭ ئارىلاشما سورتى ھېسابلىنىدۇ. ئەسلىي ئۇرۇقى 1822-يىلى ياۋروپاغا كىرگەن، 1830-يىلى ئەنگلىيە نۇرغۇن شالغۇت بۆرتمىگۈل يېتىشتۈرۈپ چىققان. 20-ئەسىر ئەنگلىيە چوڭ گۈللۈك قىلىپ كالكولارىيە گۈلىنى يېتىشتۈرۈپ چىققان، كېيىن گېرمانىيە كۆپ گۈللۈك پاكار سىستېمىسىنى يېتىشتۈرۈپ چىققان. بۆرتمىگۈلنىڭ گۈل مەزگىلى ئۇزۇن، رەڭگى چىرايلىق، شەكلى ئاجايىپ-غارايىپ، گۈللەر پورەكلەپ ئېچىلغاندا خۇددى سانسىزلىغان كىچىك ھەميان ئېسىلغاندەك، رەڭ ۋە ھەر خىل داغلىرى بولۇپ، ئىنتايىن كۆركەم. چېچەكلەش مەزگىلى دەل چاغاننىڭ ئالدى-كەينىدە. قىش ۋە ئەتىياز پەسلىدىكى مۇھىم تەشتەك گۈلى.

## سىرتقى شەكىلى
كۆپ يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك، باغلاردىكى كۆپىنچە بىر يىلدا ئۆسۈپ يېتىلىدىغان گۈل، تۈپ ئېگىزلىكى 30 سانتىمېتىردىن ئارتۇق، پۈتۈن تۈپى غوللۇق بولۇپ، چىۋىق تاللىق، يوپۇرماق ئۈستىدە ئۇششاق تۈكچىلىرى بار.

يوپۇرمىقى تۇخۇم شەكلىدە جۈپ ئۆسىدۇ. گۈل شەكلى ئۆزگىچە، گۈل تاجىسى قوش كالپۇكسىمان، ئۈستۈنكى كالپۇك ياپراقچىسى تىك كىچىكرەك، يوغىناپ خۇددى يېكەن قاپلىق شەكىلگە ئۆزگەرگەن، ئوتتۇرىسىدا ئانىلىق ئۆسىدۇ، غول بېشى ئىككى خالتىسىمان نەرسە ئوتتۇرىسىدا ئۆسىدۇ.

رەڭ ئۆزگىرىشى مول، بىر خىل سورتلاردىن سېرىق، ئاق، قىزىل قاتارلىق سۇسلۇقى ئوخشاش بولمىغان رەڭگى بار، مۇرەككەپ رەڭگىدىن بولسا ھەر قايسى رەڭلىك يېپىشىپ ئۆسكەن ئاپېلسىن، ھال رەڭ، قوڭۇر قىزىل قاتارلىق داغلىرى بار. مېۋىسى كۆركەم، ئۇرۇقى ئۇششاق دېنى كۆپ بولىدۇ.

## تارقالغان رايۇنى
مىكسىكا جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىگە، پېرو، چىلى ئەتراپىغا تارقالغان.

## ئىشلىتىلىش قىممىتى
ھوزۇرلىنىش-گۈلى ئالاھىدە، رەڭگى ئوچۇق، چېچەك مەزگىلى ئۇزۇن بولغاچقا تاماشا قىلىش قىممىتى ناھايىتى يۇقىرى.
## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
ئادەمخور پامپۇس بېلىقى

جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى ئامازون دەرياسى ۋادىسىدىكى ئەڭ ۋەھشىي بېلىق-**ئادەمخور پامپۇس بېلىقى**. يەنە بىر نامى ئادەخور بېلىق دەپ ئاتىلدۇ.

## ئادەمخور پامپۇس بېلىقى ھەققىدە
ئادەمخور پامپۇس بېلىقنىڭ چىشلىرى ئۇستىرىدىنمۇ ئۆتكۈر كېلىدۇ، ئۇ سۇدىكى ھايۋانلارغا غالجىرانە ھۇجۇم قىلىپلا قالماستىن، سۇ يۈزىگە سەكرەپ چىقىپ چوڭ قۇشلارغىمۇ ھۇجۇم قىلىدۇ. ئادەمخور پامپۇس بېلىقى قانغا ناھايىتى سەزگۈر بولۇپ، ئازراققىنە قان ياكى ئازراققىنە قان ھىدىنى بىلىپ قالسا، دەرھال توپلىشىپلا يېتىپ كېلىدۇ. ئادەمخور بېلىقلار بار دەريانى ۋەھىمىلىك دەريا دىيىشكە بولىدۇ. چۈنكى قۇرۇقلۇقتىكى ھايۋان ياكى ئادەم ئېھتىياتسىزلىقتىن مۇشۇنداق دەرياغا چۈشۈپ كەتسە، بىر نەچچە مىنۇتقا بارمايلا ئىسكىلىتقا ئايلىنىپ قالىدۇ. بۇ بېلىقلار ھەتتا ھەمراھلىرىغىمۇ ھۇجۇم قىلىدۇ، ئەگەر ئادەمخور بېلىق قارماقتىكى يەمچۈكنى يۇتۇۋېلىپ قارماقتىن قۇتۇلالماي قالسا، نەپىسى يامان ئەشەددىي ھەمراھلىرى بىردەمدىلا ئۇنى قىلتىرىقلىرىنىمۇ قويماي يەۋېتىدۇ.

## سىرتقى شەكىلى
جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى ئامازون دەرياسى ۋادىسىدا بىر خىل كىچىك بېلىق بار بولۇپ، ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 20 سانتىمېتىرلا كېلىدۇ. بەدىنى ياپىلاق، كۈمۈش رەڭ قاسىراقلىرىغا قوڭۇررەڭ چىپار ئارىلاشقان بولۇپ، قارىماققا قىلچىمۇ ۋەھشىي كۆرۈنمەيدۇ ھەم ئانچە بەك كۆزگە چېلىقىپمۇ كەتمەيدۇ. ئەمما ئۇ دۇنيادىكى ئەڭ ۋەھشىي بېلىق-ئادەمخور پامپۇس بېلىقىدۇر.جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى ئامازون دەرياسى ۋادىسىدا بىر خىل كىچىك بېلىق بار بولۇپ، ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 20 سانتىمېتىرلا كېلىدۇ. بەدىنى ياپىلاق، كۈمۈش رەڭ قاسىراقلىرىغا قوڭۇررەڭ چىپار ئارىلاشقان بولۇپ، قارىماققا قىلچىمۇ ۋەھشىي كۆرۈنمەيدۇ ھەم ئانچە بەك كۆزگە چېلىقىپمۇ كەتمەيدۇ. ئەمما ئۇ دۇنيادىكى ئەڭ ۋەھشىي بېلىق-ئادەمخور پامپۇس بېلىقىدۇر.

## بايقالغان رايون
ئادەمخور پامپۇس بېلىقى جەنۇبى ئامرىكىدىكى ئوتتۇرا، جەنۇبىي دەريا،  ئاندرس تاغ تىزمىلىرىنىڭ شەرقى، بىرازىلىيەنىڭ  گۋىئانا دەريا  قىرغاقلىرى، ئارگېنتىنا، بولىۋىيە، كولۇمبو دۆلىتى، پاراگۋاي، ئۇرۇگۋاي، پېرۇ ۋە ۋېنېسۇئېلا  قاتارلىق جايلارنىڭ  دەريا – ئېقىنلىردىن بايقالغان.

## ئالاقىدار ئىشلار
ئادەمخور بېلىقنىڭ چىشى ناھايىتى ئۆتكۈر بولغاچقا، جەنۇبىي ئامىرىكا قىتئەسىدىكى يەرلىكلەر دائىم بۇ بېلىقلارنىڭ چىشىنى قومۇرۇۋېلىپ ئوقيانىڭ ئۇچىغا بېكىتىپ ئوۋ ئوۋلايدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، شۇ جايدىكى يەرلىك كىشىلەر ئۆلگەن ئادەمنى دەرياغا تاشلاپ ئادەمخور بېلىقلارغا يېگۈزۈۋېتىدۇ، ئۇلار مۇشۇنداق بولغاندا ئۇنىڭ روھى جەننەتكە كىرىدۇ دەپ قارايدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:ھايۋاناتلار
ئەڭ يىراققا ئۇچىدىغان بېلىق

ئۇچار بېلىق سەل ئۇزۇنراق بولۇپ، سېلىندىر شەكلىگە ئوخشاپراق كېتىدۇ. رەڭگى كوكۇمتول بولۇپ، ئۇزۇنلۇقى 20 30 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ كۆكرەك ئۈزگۈچ قانىتى، خۇددى قۇشلارنىڭ قانتىغا ئوخشاش ئالاھىدە زور بولىدۇ؛ قورساق ئۈزگۈز قانىتى زور بولۇپ، لەيلەپ ئۇچۇشقا ياردەم بېرىدۇ. قۇيرۇق ئۈزگۈچ قانىتى ئاچا بولۇپ، تۆۋەن قىسمى يۇقۇرقى قىسمىدىن ئۇزۇنراق بولىدۇ.

## ئەڭ يىراققا ئۇچىدىغان بېلىق
ئۇچالايدىغان بېلىقلار ئىچىدە ئۇچار بېلىقنىڭ ئۇچۇش قابىلىيىتى ناھايىتى ئۈستۈن، ئۇ ئەڭ يىراققا ئۇچۇپ بارالايدۇ. بەزىلەر ئاتلانتىك ئوكياننىڭ ئىسىق بەلۋاغ قىسىمىدا ئۇچار بېلىقنىڭ 90 سىكونت ئىچىدە 11 مېتىر ئېگىزلىكتە 1000 مېتىردىن كۆپرەك ئۇچقانلىقىنى مۆلچەرلىگەن. لېكىن بېلىقنىڭ ئۇچۇشى، ئېنىقراق قىلىپ ئېيتقاندا، بىرخىل لەيلەپ ئۇچۇش ھېسابلىنىدۇ.

## ئۇچار بېلىق ھەققىدە
ئۇچار بېلىق سەل ئۇزۇنراق بولۇپ، سېلىندىر شەكلىگە ئوخشاپراق كېتىدۇ. رەڭگى كوكۇمتول بولۇپ، ئۇزۇنلۇقى 20 30 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ كۆكرەك ئۈزگۈچ قانىتى، خۇددى قۇشلارنىڭ قانتىغا ئوخشاش ئالاھىدە زور بولىدۇ؛ قورساق ئۈزگۈز قانىتى زور بولۇپ، لەيلەپ ئۇچۇشقا ياردەم بېرىدۇ. قۇيرۇق ئۈزگۈچ قانىتى ئاچا بولۇپ، تۆۋەن قىسمى يۇقۇرقى قىسمىدىن ئۇزۇنراق بولىدۇ. ئۇ مۇنداق ئۇچىدۇ: ئۇچار بېلىق سۇ يۈزىگە يېقىنلاشقاندا قۇيرۇق ئۇچقۇچ قانىتى ئوڭ-سولغا جىددىي تەۋرىنىدۇ. بۇنىڭ بىلەن گەۋدىسى تېز ئىلگىرى سىلجىپ، قۇدرەتلىك ئىمپۇلىسلىق كۈچ ھاسىل قىلىدۇ. ئاندىن بىردىنلا سۇ ئۈستىگە سەكرەپ چىقىپ، كۆكرەك ئۆزگۈچ قانىتىنى كېرىپ، ھاۋادا لەيلەپ ئۇچىدۇ. ئۇچار بېلىق قۇشلاردەك قانىتىنى ھەركەتلەندۈرۈپ ئۇچمايدۇ. ئۇنىڭ ئۇچۇشىدا ئاساسىي ھەركەتلەندۈرگۈچ كۈچ قۇيرۇقى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. ئۇچار بېلىقلار كۆپىنچە رەقىبىنىڭ ھۇجۇمىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن ئۇچىدۇ ياكى كېمە يېقىن كېلىپ قالسا ئۈركۈپ كېتىپمۇ ئۇچىدۇ. لېكىن بەزىدە سەۋەبسىزلا ئۇچىدۇ. بىر توپ ئۇچار بېلىقلارنىڭ سۇ ئۈستىدە ئېگىز-پەس سەكرىشىپ، خۇددى بىرتوپ قۇشلاردەك ھاۋانى يېرىپ ئۇچۇپ يۈرگەنلىكى دېڭىزچىلارغا دائىم ئۇچراپ تۇرىدۇ.

## ئالاقىدار بايان
ئۇچار بېلىقلار يۇرۇقلۇققا ئىنتىلىش خۇسۇسىيىتىگە. كېچىسى پاراخۇت ئۈستىگە چىراق يېقىپ قويۇلغان بولسىمۇ بىر توپ ئۇچار بېلىقلار خۇددى پەرۋانە ئۆزىنى چىراققا ئۇرغاندەك، ئۆزلىرىنى پاراخۇت ئۈستىگە ئۇرىدۇ، پاراخۇت ئۈستىدىن بىر سائەت ئىچىدە بىر سېۋەت ئۇچار بېلىق تېرىۋالغىلى بولىدۇ. ئۇچار بېلىق ئۆلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئىككى قانىتى خۇددى رىئاكتىپ ئايرۇپىلاننىڭ قاناتلىرىدەك ئارقىغا كېرىلىپ قالىدۇ. ئۇچار بېلىقنىڭ گۆشى تەملىك بولۇپ، ئۇنىڭدىن ئالى دەرىجىلىك تاماق تەييارلىنىدۇ.

## مەنبەلەر
موتسىكلىت

**موتسىكلىت** 1898-يىلىدىن باشلاپ تىپىك قۇرۇلما شەكلىگە كىرىپ، ماتور موتسىكلىت گەۋدىسىنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئورنىتىلىدىغان، ئېلېكتر دۋىگاتېل بىلەن ئوت ئالدۇرۇلىدىغان، بېنزىننى گازلاشتۇرۇپ بېرىدىغان كاربيۇراتورى بار، كەينى چاقى تاسما بىلەن ھەرىكەتكە كەلتۈرۈلىدىغان بولدى.

## ماشىنىلىق ۋېلىسىپىت ھەققىدە
ئەڭ بۇرۇنقى ۋېلىسىپىتلەرنىڭ چاقى ياغاچتىن ياسالغان، مىنسە بەكمۇ كۈچ كېتەتتى، شۇڭا، كىشىلەرگە ۋېلىسىپىتكە ماتور ئورنىتىش ئويى كېلىپ، موتسىكلىت بارلىققا كەلگەن، ئۇ ماشىنىلىق ۋېلىسىپىت دەپمۇ ئاتالغان.

ئەڭ دەسلەپكى ماشىنىلىق ۋېلىسىپىتنى ئامېرىكىلىقلار كەشىپ قىلغان. ئۇ پار كۈچى بىلەن ماڭىدىغان ۋېلىسىپىت بولۇپ، تاغياڭىقىنىڭ ياغىچىدىن ياسالغان. ئۇنىڭ ئالدى چاقى چوڭ، كەينى چاقى كىچىك، ئوتتۇرىغا كۆيۈش كامېراسى بار ئەپچىل پارقازان ئورنىتىلغان، كەينى چاق ئۇزۇن تۇتاشتۇرغۇچى دەستە بىلەن ئايلاندۇرۇلىدۇ، تۇرخۇنى ئورۇندۇقنىڭ كەينىگە جايلاشتۇرۇلغان، يول يۈرگەندە نۇرغۇن پار ۋە چاڭ-توزان چىقىرىدۇ، پار قازاننىڭ پارتلاش خەۋپىمۇ بار ئىدى، شۇڭلاشقا كىشىلەر يەنە ئىسسىز، شاۋقۇنسىز، بىخەتەر ماتور ئۈستىدە ئىزدەندى. 

شۇنىڭدىن كېيىن، ئامېرىكىلىقلار بۇرژىنىلىق ماتور ئورنىتىلغان ۋېلىسىپىتنى ياسىدى، گېرمانىيىلىكلەر يەل بېسىمى(كومپرېسسور) ماتورلۇق ۋېلىسىپىتنى كەشىپ قىلدى، يەنە بەزىلەر ۋېلىسىپىتكە ئاككۇمۇلياتورلۇق ماتور ئورناتتى. پۇرژىنا، كومپرېسسور ۋە ئاككۇمۇلياتورلارنىڭ ھەممىسى خېلى ئېغىر، بېرىدىغان ئېنېرگىيىسىمۇ چەكلىك بولغانلىقى ئۈچۈن، ئومۇملىشالمىدى.

## تۇنجى موتسىكلىتنىڭ بارلىققا كىلىشى
«ماتور» ئىنگلىزچە rotom دېگەن سۆزدىن كەلگەن، ئىچىدىن يانىدىغان دۋىگاتېل دېگەن مەنىدە. شۇڭا، ئىچىدىن يانىدىغان دۋىگاتېل سەپلەنگەن ۋېلىسىپىتلەرلا ھەقىقىي موتسىكلىت دېگەن نامغا مۇناسىپ كېلىدۇ. 1885-يىل 8-ئاينىڭ 29-كۈنى گېرمانىيىلىك داملېر ئۆزى كەشىپ قىلغان بىر سىلىندىرلىق تۆت تاكتلىق ئىچىدىن يانىدىغان دۋىگاتېلنى ۋېلىسىپىتكە ئورنىتىپ، دۇنيادا تۇنجى موتسىكلىتنى ياسىدى. بۇ موتسىكلىتنىڭ گەۋدىسى ياغاچ، چاقىمۇ تۆمۈر چەمبەرلەنگەن ياغاچ بولۇپ، سائىتىگە 12 كىلومېتىر يۈرەلەيتتى.

## موتسىكلىتنىڭ تەرەققىياتى
موتسىكلىت 1898-يىلىدىن باشلاپ تىپىك قۇرۇلما شەكلىگە كىرىپ، ماتور موتسىكلىت گەۋدىسىنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئورنىتىلىدىغان، ئېلېكتر دۋىگاتېل بىلەن ئوت ئالدۇرۇلىدىغان، بېنزىننى گازلاشتۇرۇپ بېرىدىغان كاربيۇراتورى بار، كەينى چاقى تاسما بىلەن ھەرىكەتكە كەلتۈرۈلىدىغان بولدى. ھازىر ئەڭ چوڭ ساقچى موتسىكلىتلىرىنىڭ سائەتلىك تېزلىكى 200 كىلومېتىردىن ئېشىپ كېتىدۇ.

موتسىكلىت ماتورىنىڭ قۇۋۋىتىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكى كۆپىنچە پورشېن سىقىپ چىقارغان گاز مىقدارى(مىللىلىتىر) بىلەن ئىپادىلىنىدۇ، ئادەتتە 25، 50، 70، 80، 125، 250، 500 لىكلەر بار. موتسىكلىت مۇسابىقىلىرىگە قاتنىشىدىغان موتسىكلىتلار ماتورىنىڭ سىقىپ چىقارغان گاز مىقدارى بويىچە 125، 250 ۋە 500 مىللىلىتىرلىقتىن ئىبارەت ئۈچ گۇرۇپپىغا بۆلۈنىدۇ.
 
## مەنبەلەر
موتسىكلىت تەنھەرىكىتى

**موتسىكلىت تەنھەرىكىتى** 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرى بارلىققا كەلگەن. بۇ پەنلەرنىڭ ھەممىسى مۇسابىقە ياكى ۋاقىت تېزلىكىدىكى پائالىيەت ئەمەس ، چۈنكى بىر قانچە پەنلەر رىقابەتچىنىڭ ھەر خىل مىنىش ماھارەتلىرىنى سىنايدۇ.

## مەنبەلەر
28 - سېنتەبر

28 - سېنتەبر

## توغۇلغانلار

* 28 - سېنتەبر — ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن