1- ئۆكتەبر

**1- ئۆكتەبىر / 1 - ئوغۇز**، گرېگورىئان تەقۋىمى بويىچە يىلنىڭ 274. (كەبىسە يىللاردا 275.) كۈنىدۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن سانى 91 كۈندۇر.

## ۋەقە ۋە ھادىسىلەر
* م.ب 331 - ماكدونىيە قرالى بۈيۈك ئىسكەندەر، پېرسىيە ئىمىراتورى دارىئۇس III نى گۇئاگامېلا ئۇرۇشىدا يەڭدى.
* 1795 - ڧرانسىيە، بېلگىيەدىكى ھابسبۇرگ ئەگەمەنلىكىنى ئاخىرلاشتۇرۇپ بۇ مەملىكەتنى ڧەتىھ قىلدى.
* 1827 - ئىۋان پاسكېۋىچ قۇماندانلىقىدىكى رۇس ئوردۇسى ئېرىۋانغا كىردى ۋە ئەرمېنىيەدىكى مىڭ يىللىق مۇسۇلمان ھاكىمىيىتىنى ئاخىرلاشتۇردى.
* 1869 - دۇنيادىكى تۇنجى ئاتكرىتكا ئاۋسترالىيەدە بېسىلدى.
* 1880 - تۇنجى توك لامپوچكا ڧابرىكىسى توماس ئېدىسون تەرىپىدىن ئېچىلدى.
* 1887 - ئەنگىلىيە بەلۇجىستاننى ئشىغال قىلدى.
* 1891 - ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىنىڭ كالڧورنىيە شىتاتىدا ستانڧورد ئۇنىۋېرستېتى قۇرۇلدى.
* 1898 - چار نىكولاي II يەھۇدىلەرنىڭ بۈيۈك رۇس شەھەرلىرىنىڭ سىرتىغا قوغلىنىشى ھەققىدە پەرمان چىقاردى.
* 1908 - ڧورد، "Model T" ئاپتوموبىلىنى بازارغا سالدى.
* 1918 - ئىنگلىز جاسۇسى ت.ئە. لاۋرېنس باشقۇرۇشىدىكى ئەرەپ قۇۋۋەتلىرى شامنى قولغا كىرگۈزدى.
* 1928 - سوۋېت ئىتتىپاقى، تۇنجى "بەش يىللىق تەرەققىيات پلانى" نى ئېلدن قىلدى.
* 1936 - گېنېرال ڧرانكو، ئىسپانىيە مىللىيەتچى ھۆكۈمەتنىڭ بېشقا ئۆتتى.
* 1939 - تەخمىنەن بىر ئاي دەۋام قىلغان قورشاشتىن كېيىن ناتسېس كۈچلەر ۋارشاۋاغا كىردى.
* 1940 - ئېينىشتىيىن، ئامېرىكا پۇقرالىقىغا ئۆتتى.
* 1949 - ماۋزېدوڭ باشچىلىقىدىكى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلدى. ماۋزېدوڭ تۇنجى دۆلەت رەئىسى بولدى.
* 1951 - تۈركىيە ھاۋا ئارمىيە مەكتىبى ئېچىلدى.
* 1952 - ئامېرىكىلىق ئەسكەرلەر، كورىيەدە نامايىش قوزغىغان ئەسىر جۇڭگولۇقلارغا ئوق چىقاردى؛ 52 ئۆلۈك، 140 يارىدار.
* 1955 - شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى قۇرۇلدى
* 1958 - ناسا قۇرۇلدى.
* 1960 - سىپروس ئەنگىلىيەدىن مۇستەقىللىقىنى جاكارلىدى.
* 1960 - نىگېرىيە مۇستەقىللىقىنى ئېلان قىلدى.
* 1982 - Sony يېڭى خېرىدارلارغا قارىتا تۇنجى CD ئاپپاراتىنى بازارغا سالدى.
* 1985 - ئىسرائىل كۈچلىرىنىڭ، تۇنىستىكى پەلەستىن ئازادلىق تەشكىلاتى بۇيرولىرىغا قوزغىغان ھاۋا ھۇجۇمىدا 68 كىشى ئۆلدى.
* 1988 - مىخايىل گورباچېۋ، سوۋېت ئىتتىپاقى دۆلەت رەئىسىلىك ۋەزىپىسىگە ئولتۇردى.
* 1995 - تۈركىيە ئاڧيون دىناردا 6.1 بال يەر تەۋرەپ 90 كىشى ئۆلدى، 250 كىشى يارالاندى،
* 1998 - تۈرك دۆلەت ئەركانى (قۇرۇقلۇق .ارمىيە قۇماندانى ئورگېنېرال ئاتىللا ئاتەش، باشۋەكىل مەسۇت يىلماز ۋە ئەڭ ئاخىرىدا جۇمھۇررەئىس سۇلايمان دېمىرەل) پ ك ك گە ياردەم بەرگەنلىك سەۋەبىدىن سۇرىيەگە قاتتىق ئاگاھلاندۇرۇش بەردى.
* 1999 - ئىككىنچى چېچەن ئۇرۇشى باشلىدى. رۇسىيە، 1997- يىلى ئىمزالانغان تېنچلىق كېلىشىمىنى بۇزۇپ، چېچىنىيەنى قايتىدىن بېسىۋالدى.
* 2004 - ئىسپانىيەدە ھەمجىنسلارنىڭ توي قىلىشى ھەققىدىكى قانۇن لايھىسى ئىسپانىيە كابېنتى تەرىپىدىن قەبۇل قىلىندى.

## توغۇلغانلار
* 208 - Alexander Severus, رىم ئېمپىراتورى (ئۆ. 235)
* 1207 - ھېنرى III, ئەنگىلىيە پادىشاھى (ئۆ. 1272)
* 1671 - Guido Grandi, ئىتالىيەلىك ماتېماتىك (ئۆ. 1742)
* 1691 - Arthur Onslow, ئىنگلىز سىياسىئون (ئۆ. 1768)
* 1754 - پاۋۇل I, رۇس چارى (ئۆ. 1801)
* 1895 - لاياقەت ئەلى خان, پاكىستاننىڭ تۇنجى باش مېنىستېرى (ئۆ. 1951)
* 1924 - جىممىي كاتېر, ئامېرىكىنىڭ 39. ئەلباشى
* 1950 - Boris Morukov, رۇس ڧىزىكچى ۋە كوزمونوت (ئۆ. 2015)
* 1956 - Andrus Ansip, ئىتونىيەلىك سىياسىئون
* 1956 - Theresa May, بېرتانىيىلىك سىياسىئون ۋە ئەنگىلىيە باش مېنىستېرى

## ئۆلگەنلەر
* 1901 - ئابدۇرراھمان خان, ئاڧغان ئەمىرى (تو. 1844)
* 1982 - Mehmet Ali Kâğıtçı, تۈرك كىمياگەر ۋە تۈركىيەدە قەغەز سانائىتىنىڭ قۇرغۇچىسى. (تو. 1899)
* 1992 - Petra Kelly, گېرمان سىياسىي پائالىيەتچى ۋە يېشىللار پارتىيىسىنىڭ قۇرغۇچىسى. (تو. 1947)
* 2007 - Al Oerter, ئا ق ش لىك دېسكا ئاتقۇچى (d. 1936)
* 2012 - Eric Hobsbawm, ئىنگىلىز تارىخچى ۋە يازغۇچى (تو. 1917)

## تەتىل ۋە ئالاھىيدە كۈنلەر
* دۇنيا ياشانغانلار كۈنى
* دۇنيا جىگەر ياللۇغىدىن ساۋات كۈنى
*