open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامىتى

**سەئۇدى ئەرەبىستانلىق ئىقامىتى** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:**Seudi Erebistan Iqamiti** ) بولسا...
## تۈرى

## پۇلىسى

## ۋىزا تەلەپ ئىشلىرى
Exit Re-Entry visa (Single)

Final Exit Visa

Absher, services, passports, visa requests
*Submit Request
*Wait for 10 days
*A period of 5 days will be available for the worker to issue the visa

(after paying the visa fees in case the request is for Exit Re-entry visa

## ئالماشتۇرۇش
Ten conditions to transfer Iqama without sponser's consent

1. If Kafeel doesn't provide Iqama to the employee within 3 months of his arrival

2. You can transfer the sponsorship after 3 days of the Iqama and work permit expiry

3. If you have not been paid salaries for over 3 months under the Wage Protection System
------
*The new Kafeel will create an employee transfer request through Qiwa.

*The request will be accepted by the Ministry of Labor on the same day( it will not go to the old Kafeel for acceptance.
*After the request is accepted in MOL, PAY THE SPONSORSHIP TRANSFER FEE
*Qiwa سېستىمىسىغا تۆۋەندىكى ئۇلىنىشتىن كىرىپ قوبۇل قىلسىىز.

قىۋا ۋىزا قوبۇل قىلىش سېستىمى

*Check the Iqama transfer status in Absher
*ONce the new employer appears in Absher, visit any Jawazat to print your Iqama

In case the online procedure does not work out to be in your favor, your new sponsor can visit the Labor office to complete the process of transferring the sponsorship without old Kafeel's approval.
## ئىقامەت يۆتكەش پۇلى تاپشۇرۇش
*Download SNB Bank mobile application
*log in to your account
*Select SADAD
*Click on SADAD Payments and refunds
*Biller: Alient control
*Transfer of services
*Select Unregistered
*Iqama Number
## ئىقامەتتە دۆلەت تەۋەلىكىنى ئۆزگەرتىش
تەپسىلاتىنى تۆۋەندىكى ئۇلانمىدىن ئوقۇڭ:

https://lifeinsaudiarabia.net/change-nationality-on-iqama/
## باشقىلار
*سەئۇدى ئەرەبىستانلىق ئۇيغۇرلار

*سەئۇدى ئەرەبىستان ئىقامىتى

*سەئۇدى ئەرەبىستان مائارىپى

## مەنبەلەر

تۈر:ئۇيغۇرلار
سۇلايمان ئىبنى ئابدۇلمەلىك

**سۇلايمان ئىبنى ئابدۇلمەلىك** (ھ. 54 – 99 \ م. 674 – 717) يەتتىنچى ئەمەۋىي خەلىفىسى، 715 - 717 - يىللار ئارىسى ئىككى يىل بەش ئاي ئەمەۋىي تەختىدە ئولتۇرغان.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئىسلام تارىخى
تۈر:خەلىفە
تۈر:ئەمەۋىيلەر
شۇرەيھ ئىبنى ئەلھارىس

**قازى شۇرەيھ** ياكى **شۇرەيھ ئىبنى ئەلھارىس** ئىبنى قەيس ئىبنى جەھم ئەلكىندى (شريح بن الحارث بن قيس بن الجهم الكندي، ھ. ب 32 - ھ. 78 / م. 590 - 697)، مەشھۇر كۇفە قازىسى، تابىئىنلەر دەۋرىدە كۆزگە كۆرۈنگەن فەقىھلەردىن بىرى ئىدى.
تۈر:ئىسلام دىنى ئالىملىرىمىز
تۈر:ساجىيە ئىسلام تەتقىقات مەركىزى
ئۇۋەيس ئەلقارانىي

**ئۇۋەيس ئەلقارانىي** (أُوَيس القَرَنِيّ، ھ. ب. 28 يەمەن - ھ. 37 كۇفە / م. 594 - 657) ياكى ئەبۇ ئامىر ئۇۋەيس ئىبنى ئامىر ئىبنى جەزئب ئىبنى مالىك ئەلقارانىي،  مەشھۇر زاھىد، تابىئىن.

## مەشھۇر سۆزلىرىدىن
ئۇۋەيس ئەلقارانىي (ئاللاھ ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن) مۇنداق دېگەن: «پەرۋەردىگارىنى تونۇپ تۇرۇپ ئۇنىڭدىن باشقىغا يېقىنلاشقان كىشىنى كۆرۈپ باقمىدىم».

## قاراڭ
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئىسلام دىنى ئالىملىرىمىز
تۈر:ساجىيە ئىسلام تەتقىقات مەركىزى
يۇنىكورىن

يۇنىكورىن (ئېنگلىزچە: Unicorn) يېڭىدىن قۇرۇلغان ياكى تىكلەنگەن، بازار قىممىتى 1 مىليارد دوللاردىن ئاشقان، شەخسى ئىگىلىكتىكى شىركەت ياكى كارخانىدۇر. بۇ ئاتالغۇ 2013-يىلى پەرىشتە كاپىتالىسىت لىيۇ ئەيلىن تەرىپىدىن ئوتتۇرغا قويۇلغان. يۇنىكورىن دېگەن سۆزنىڭ ئېنگلىزتىلدىكى مەنسى دەل رىۋايەتلەردىكى بىر مۈڭگۈزلۈك ھايۋاننى كۆرستىدۇ. يۇنىكورىننى ئۇيغۇرچىدا يەنە كەركىدان شىركەت ياكى كەركىدان كارخانا دەپ ئاتىلدۇ. يۇنىكورىن ئادەتتە يېڭىدىن تىكلەنگەن ئېگىلكلەر ئارىسىدىكى سىتاستىكىلىق قىممەت جەھەتتە ناھايىتى ئۇتۇق قازانغان شىركەت ياكى كارخانىلارنى كۆرسىتىدۇ. ھازىر كۆپ ساندىكى يۇنىكورىن شىركەتلىرنىڭ ھەممىسى ئۇچۇر تېخنىكىسى، سۈنئى ئىدىراك، شىفىرلىق پۇل، ۋە زامانىۋى بىيوتېخنىكا بىلەن مۇناسىۋەتلىك. ئەنىئەنۋى كەسىپلەر ياكى زامانى ئۆتۈپ كەتكەن ساھەلەر ناھايىتى تەس يۇنىكورىن بۇلالايدۇ. 

10مىلياردتىن ئارتۇق قىممەتكە ئىگە يۇنىكورىنلانى ئادەتتە ئونكورىن دەپ ئاتايدۇ. 

100 مىليارتىن ئارتۇق قىممەتكە ئىگە يۇنىكورىنلارنى ئادەتتە يۈزكورىن دەپ ئاتايدۇ. 

ئەلون ماسىك قۇرغان بوشلۇق ئەكىس 1-تىرلىيون قىممەتكە يەتكەن خۇسۇسى كارخانا بولغاچقا ئۇ ھازىر دۇنيادىكى بىردىنبىر سۇپىر يۇنىكورىن ياكى ئالامەت يۇنىكورىن، ۋە ياكى دەرىجىدىن تاشقىرى يۇنىكورىن دەپ ئاتىلدۇ. 

## ئالبۇم

ھۆججەت:Unicorn 3 (PSF).png|رىۋايەتلەردىكى يۇنىكورىننىڭ قىياسى سىزمىسى
ھۆججەت:Domenichounicorndetail.jpg|يۇنىكورىن سىزمىسى
ھۆججەت:Unicorn wall ornament Bamberg 2.jpg|يۇنىكورىننىڭ باش ئاسما ھەيكىلى
ھۆججەت:Entrance to SpaceX headquarters.jpg|بوشلۇق ئەكسى دۇنيادىكى بىردىنبىر سۇپېر يۇنىكورىن

## مەنبەلەر
كومپيۇتېر تورى

خەۋەرلىشىش ئۈسكۈنىلىرى ۋە لىنىيەلىرىدىن پايدىلىنىپ ئوخشىمىغان جۇغراپىيەلىك ئورۇنغا تارقالغان مۇستەقىل ئىقتىدارغا ئىگە نۇرغۇن كومپيۇتېر سىستېمىسى ئۆزئارا تۇتاشتۇرۇلۇپ، تور كېلىشىمى ۋە تور مەشغۇلات سىستېمىسىغا ئاساسەن سانلىق مەلۇمات ئالاقە قىلىپ، بايلىقتىن ئورتاق بەھرىمان بولۇش ۋە ئۇچۇر يەتكۈزۈش سىستېمىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ.
## مەنبەلەر
تازقۇماي

**تازقۇماي** تاپ يەيدىغان بىر خىل قۇش. تېنى چوڭ ۋە ھەممە يېرى قارا قوڭۇر كېلىدۇ، باش ۋ بويۇن قىسمى يالىڭاچ بولۇپ، ئازراق تىۋىتلىرى بولىدۇ، تۇمشۇقى چوڭ، ئەگمەچ ۋە ئۆتكۈر كېلىدۇ، تاپ ۋە ئۇششاق ھايۋانلار بىلەن ئۇزۇقلىنىدۇ.
## ئىسىم
*vulture

*تازقارا، غېجىرسالۋا، تاپقۇش، تازقۇماي(بىر خىل قۇش)

*نسر
## باشقىلار
بۈركۈت
## مەنبەلەر

تۈر:ھايۋاناتلار
ئابدۇلمەلىك

**ئابدۇلمەلىك** ئىبنى مەرۋان (عبد الملك بن مروان، ھ. 26 مەدىنە – 86 شام \ م. 646 – 705) بەشىنچى ئەمەۋىي خەلىفىسى، 685 - يىلى ئاپرېلدىن تا ئۆلگۈچە ئەمەۋىي تەختىدە ئولتۇرغان.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئىسلام تارىخى
تۈر:خەلىفە
تۈر:ئەمەۋىيلەر
ۋەلىد I

**ۋەلىد I** ياكى ۋەلىد ئىبنى ئابدۇلمەلىك (الوليد بن عبدالملك، ھ. 46 – 96 \ م. 668 – 715) ئالتىنچى ئەمەۋىي خەلىفىسى (705 - 715).

خەلىفە ئابدۇلمەلىكنىڭ چوڭ ئوغلى ئىدى. ياش ۋاقتىدا بىزانسقا ئېلىپ بېرىلغان جازا يۈرۈشلىرىگە قاتناشقان.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
تۈر:ئىسلام تارىخى
تۈر:خەلىفە
تۈر:ئەمەۋىيلەر
يىن بىلەن ياڭ

**يىن بىلەن ياڭ** قەدىمكى جۇڭگو پەلسەپىسىدىكى بىر ئۇقۇم. يىن ياڭ پەلسەپىسىنىڭ ئۆزىدە ئىتتىپاقلىق ، قارشىلىشىش ۋە ئۆز-ئارا ئۆزگەرتىشتىن ئىبارەت ئۈچ ئالاھىدىلىك بار. يىن بىلەن ياڭ قەدىمكى جۇڭگو مەدەنىيىتىدىكى تەبىئەت قانۇنىيىتىنىڭ تەرەققىي قىلىشى ۋە ئۆزگىرىشىنى ئىلگىرى سۈرىدىغان نېگىزلىك ئامىللارنىڭ تەبىئىتى قانۇنىيىتىنىڭ تەسۋىرى بولۇپ ، ئۇلار ھەر خىل تۇغۇلۇش ، تەرەققىي قىلىش ، پىشىپ يېتىلىش ، چېكىنىش ھەتتا يوقىلىشنىڭ ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچى. ئۇلار جۇڭگو مەدەنىيىتىنىڭ لوگىكىلىق تەپەككۇر ئاساسى. يىغىنچاقلىغاندا ، يى شۆ تەپەككۇرىنىڭ چۈشەنچىسىگە ئاساسەن ، ئۇ كائىناتتىكى ئەڭ ئاساسلىق ئېلېمېنتلار ۋە ئۇلارنىڭ فۇنكسىيەسىنى تەسۋىرلەيدۇ ، ھەمدە فۇ شى يىنىڭ ئاساسلىق ئۇقۇملىرىنىڭ بىرى. يىن بىلەن ياڭ ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىپ ، ھەممە نەرسىنى ئۆزگەرتىدۇ ، دۇنيادىكى بارلىق نەرسىلەرنىڭ يىن ۋە ياڭ يولى بار. سىز ھەممە نەرسىدىن يىن ۋە ياڭنىڭ ئىزىنى چۈشىنەلەيسىز.

## ئاسترونومىيە
قەدىمكى جۇڭگولۇقلار ئاسمان بىلەن يەر قالايمىقان بولغاندا ، نۇر ماددىسى كۆتۈرۈلۈپ ئاسماننى ھاسىل قىلغان ، ئېغىر ماددىلار يىغىلىپ يەر شارىنى شەكىللەندۈرگەن دەپ قارىغان. ئاسمان «ياڭ چى» ، يەر «يىن چى» ، ۋە ئىككى چى ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىپ بارلىق نەرسىلەرنى ھاسىل قىلدى. بۇنىڭدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى ، قەدىمكى كىشىلەر يىن بىلەن ياڭ ماكروسكوپلۇق ماددىلارنىڭ شەكىللىنىشىنىڭ ئاساسى دەپ قارىغان.

## جۇڭگونىڭ ئەنئەنىۋى تېبابىتى
ئادەم بەدىنىنىڭ ئوخشىمىغان قىسىملىرى ۋە توقۇلمىلىرى ، شۇنداقلا ئوخشىمىغان فىزىئولوگىيىلىك پائالىيەتلەرنى يىن ۋە ياڭ تۈرىگە بۆلۈشكە بولىدۇ ، مەسىلەن:

*دۈمبىسى ياڭ ، قورسىقى يىن.
*سىرتتا ياڭ ، ئىچىدە يىن.
*ئۈستى بولسا ياڭ ، ئاستى يىن.
*چى ياڭ ، قېنى يىن.
## مەنبەلەر
خەن يۈ

**خەن يۈ**  (768-824-يىللار) تاڭ سۇلالىسى دەۋرىدىكى ئەدەبىيات مۇنبىرىدىكى مەشھۇر ئەدىب. ئۇ ئۆمرىدە سىياسىي، پەلسەپە، ئەدەبىيات جەھەتلەردە نەتىجە ياراتقان، ئەدەبىياتتىكى مۇۋەپپەقىيىتى ھەممىدىن زور. ئۇنىڭ جۇڭگونىڭ قەدىمكى زامان ئەدەبىياتىغا قوشقان ئەڭ گەۋدىلىك تۆھپىسى تاڭ دەۋرىدىكى ئەدەبىيات ھەرىكىتىنى تەشەببۇس قىلغانلىقى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.

خەن يۈ تەشەببۇس قىلغان قەدىمكى ئەدەبىيات ھەرىكىتىنىڭ ئاساسلىق مەزمۇنى ئالدىنقى چىن، ئىككى خەن سۇلالىلىرىنىڭ نەسر روھىغا ۋارىسلىق قىلىش ھەم ئالتە سۇلالىدىن بۇيانقى ئېتى ئۇلۇغ، سۇپرىسى قۇرۇق بولغان جۈپلۈك شەكىل بىلەن قارشىلىشىش ئىدى. ئۇ ماقالە مەزمۇنىنىڭ مۇھىملىقىنى تەكىتلەپ، ماقالىدە مەزمۇنلۇق گەپ قىلىشنى تەشەببۇس قىلغان. قەدىمكى ئەدەبىياتنىڭ «مەنىسىنى ئۆگىنىش، گېپىنى ئۆگەنمەسلىك»، «گەپنى ئۆزى قىلىش»، «ئەسەرنىڭ تىلى راۋان بولۇش» نى تەشەببۇس قىلغان. خەن يۈنىڭ تىرىشىپ تەشەببۇس قىلىشى ئارقىسىدا، قەدىمكى ئەدەبىيات ھەرىكىتى كەڭ تەسىر قوزغىدى، نۇرغۇن كىشىلەر خەن يۈدىن تەلىم ئالدى، ئۇ فەن زۇڭيۈەن، لى ئاۋ، خۇاڭ فۇشى، لى خەن، شىن ياجى قاتارلىق بىر تۈركۈم ئاتاقلىق قەدىمكى ئەدەبىياتشۇناسلارنى ئىتتىپاقلاشتۇرۇپ، بىرلىكتە تىرىشىپ، ئورۇنسىز قائىدە-يوسۇن، ئەپقاچتى گەپ-سۆزلەرنى توسۇپ، ئېگىلمەس ئىرادە بىلەن ئىلگىرىلىدى. كېيىن يەنە ليۇ زۇڭيۈەننىڭ زور كۈچ بىلەن قوللىشىغا ئېرىشتى، قەدىمكى ئەدەبىياتنىڭ تەسىرى تېخىمۇ زورىيىپ، جۈپلۈك شەكىلنى بېسىپ چۈشۈپ، ئەدەبىيات ساھەسىدىكى ئاساسلىق كەيپىياتقا ئايلاندى.

## ئەسەرلىرى
خەن يۈنىڭ نەسرلىرىدە جاسارىتى ئۇرغۇپ تۇرىدۇ، پىكىرلەر گىرەلىشىپ كەتكەن، ئاجايىپ تەمسىل، ئوخشىتىشلار قوللىنىلغان، ئوبرازلىرى يارقىن، كۆپ خىل بەدىئىي ئالاھىدىلىككە ئىگە. ئۇنىڭ مۇھاكىمە ماقالىلىرىدىن «ئەينى تەرىقەت»، «تەلىمات»، «بۇددانىڭ سۆڭىكى توغرىسىدا» ، «ئۆگىنىشكە كىرىشىشكە ئىزاھ»، يېزىپ بەرگەن كىرىش سۆزلەردىن «مېڭ دۇڭيېنى ئۇزىتىش» قا كىرىش سۆز»، «گاۋشەن تەقسىرنى ئۇزىتىش» قا كىرىش سۆز، بايان ماقالىلىرىدىن «جاڭ جۇڭچىڭنىڭ تەرجىمىھالىنىڭ داۋامى»، قەبرە تەزكىرىسىدىن «ليۇ زىخۇنىڭ قەبرە تەزكىرىسى»، تەزىيەنامىلەردىن «شىئېرلاڭغا تەزىيە»، شۇنىڭدەك ئەپسانىۋى ھېكايىلەردىن «ماۋ يىڭنىڭ تەرجىمىھالى» قاتارلىقلار ھەممە ئېتىراپ قىلغان داڭلىق ئەسەرلەر، ئۇلار ئەۋلادلارنىڭ نەسر ئىجادىيىتىگە ناھايىتى ياخشى تۈرتكىلىك رول ئوينىغان.

## شېئىر ئىجادىيىتى
خەن يۈ شېئىرىيەتتىمۇ ئۆزىگە خاس مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشكەن. ئۇ شېئىرلىرىدا دۇ فۇنىڭ شېئىرلىرىنىڭ مەلۇم يېڭى ئالاھىدىلىكلىرىنى قوبۇل قىلىپ، نەسرنىڭ سەھىپە تۈزۈلۈشىنى شېئىر يېزىشتا قوللانغان؛ شېئىرغا ئاز مىقداردىكى مۇلاھىزىنى كىرگۈزۈپ، «مۇلاھىزىنى شېئىر قىلىش»، «قاپىيىلىك پروزىنى شېئىر قىلىش» تەك ئۆزگىچە ئۇسلۇبنى ياراتقان، لېكىن ئۇ ماقالىنى شېئىر قىلىش، قابىلىيەتنى تەكىتلەش، مۇلاھىزە يۈرگۈزۈش، خەتەرلىك، ئاجايىپ-غارايىپ بولۇشنى قوغلىشىشتەك ناچار كەيپىياتنىمۇ پەيدا قىلغان. خەن يۈنىڭ ۋەكىللىك خاراكتېرگە ئىگە شېئىرلىرىدىن «تاغۇ تاش»، «يىڭ ئۇستامنىڭ سازىنى ئاڭلاپ»، «تاۋۇز چاغىنى كېچىسى جاڭ گۇڭساۋغا بېغىشلىدىم»، «باش باھاردا جاڭ شىبا بېگىمگە سۇندۇم» قاتارلىقلار بار.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
يېشىل چاي

**يېشىل چاي**(خەنزۇچە:綠茶) كامېليا سىنېنىس يوپۇرمىقى ۋە بىخلىرىدىن ياسالغان چاينىڭ بىر تۈرى بولۇپ ، ئوخشاش قۇرۇتۇش ۋە ئوكسىدلىنىش جەريانىنى باشتىن كەچۈرمىگەن ، ئۇ ئولون چېيى ۋە قارا چاي ياساشقا ئىشلىتىلىدۇ. يېشىل چاي جۇڭگودا بارلىققا كەلگەن ، شۇنىڭدىن كېيىن ئۇنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئىشلەپچىقىرىشى شەرقىي ئاسىيادىكى باشقا دۆلەتلەرگە تارقالغان.
## مەنبەلەر
قارا چاي

250px|thumb|قارا چاي

**قارا چاي**(خەنزۇچە:紅茶) پۈتۈنلەي ئېچىتىلغان چاي بولۇپ ، ئۇ جۇڭگو چاي مەدەنىيىتىدىكى ئاساسلىق چاي مەھسۇلاتى.

قارا چاي تاللاش ، قۇرۇپ كېتىش ، دومىلاش ، ئېچىتىش ۋە قۇرۇتۇش باسقۇچلىرى ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلىدۇ ؛ يېشىل چايغا قارىغاندا ئېچىتىش جەريانى تېخىمۇ كۆپ. شۇڭلاشقا ، قارا چاينىڭ چاي يوپۇرمىقى قارا ، چاي شورپىسى قېنىق قىزىل.

ھازىر قارا چاي ئاساسلىقى جۇڭگو ، سىرىلانكا ، ھىندىستان ، كېنىيە ، ھىندىنوزىيە قاتارلىق دۆلەتلەردە ئىشلەپچىقىرىلىدۇ.

## مەنبەلەر
لى بىڭبىڭ

**لى بىڭبىڭ** (李冰冰)، جۇڭگو چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ ئايال ئارتىسى. 1973-يىلى 2-ئاينىڭ 27-كۈنى خېيلۇڭجياڭ ئۆلكىسى خاربىن شەھىرى ۋۇچاڭ شەھىرىدە تۇغۇلغان.

## شەخسى ئارخىپ
لى بىڭبىڭ ، جۇڭگو چوڭ قۇرۇقلۇقىنىڭ ئايال ئارتىسى. 1973-يىلى 2-ئاينىڭ 27-كۈنى خېيلۇڭجياڭ ئۆلكىسى خاربىن شەھىرى ۋۇچاڭ شەھىرىدە تۇغۇلغان؛ 1997-يىلى شاڭخەي تىياتىر ئىنستىتۇتى ئاكتيورلۇق فاكۇلتېتىنى تولۇق كۇرس سىنىپىنى پۈتتۈرگەن. 

لى بىڭبىڭ 20 يېشىدا ئالىي مەكتەپكە كىرگەن ۋە مەكتەپتىكى مەزگىلىدە ئۇرۇنلىغان چۈ بوۋاينىڭ ئەندىشىسى ناملىق ئېتوتى مەملىكەت بويىچە 1-دەرىجىلىك مۇكاپاتقا ئېرىشكەن.

2000-يىلى تېلېۋزىيە تىياتىرى «ئۆسمۈر باۋ چىڭتيەن» ھەمدە باش رول ئالغان.

## شان-شەرەپلىرى
تەيۋەن كىنو ئالتۇن تۇلپار مۇكاپاتىنىڭ ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن؛  

جۇڭگو خۇابياۋ كىنو مۇكاپاتى ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن؛

ئاممىۋى ھەر خىل گۈللەر كىنو مۇكاپاتىنىڭ ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن؛

سىنگاپور خەلقئارا كىنو فېستىۋالىدا ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن؛

جۇڭگو كىنو ئالتۇن خوراز مۇكاپاتىنىڭ ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى نامزاتلىقىغا كۆرسىتىلگەن؛ 

چاڭچۈن خەلقئارا كىنو فېستىۋالىدا ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى نامزاتلىقىغا كۆرسىتىلگەن؛

بېيجىڭ ئالىي مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى كىنو فېستىۋالىدا ئەڭ ياخشى ئايال باش رولچى نامزاتلىقىغا كۆرسىتىلگەن؛

جۇڭگو كىنو ئاكتيورلۇق ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ مۇكاپات سۇمۇرغ مۇكاپاتى مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن؛

شاڭخەي خەلقئارا كىنو بايرىمى باھالاش كومىتېتى ئەزاسى؛ 

50-نۆۋەتلىك تەيۋەن ئالتۇن تۇلپار مۇكاپاتىنىڭ باھالىغۇچىسى.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
بارماق دىسكا

ئاساسى تاختا، ئۆزەك (BIOS)، ساقلىغۇچ قاتارلىق زاپچاسلىرى مۇۋاپىق قۇراشتۇرۇلۇپ بىر بارماق دىسكىنى تەشكىللەيدۇ.

## '''تۈزۈلىشى'''
ئادەتتە بارماق دىسكا سىرتقى قىپىدىن باشقا  تۆۋەندىكىدەك قىسىملاردىن تەشكىل تاپىدۇ: 

### ئاساسى تاختا
ئادەتتە بارماق دىسكىنىڭ ئىچىدىكى ئۈسكۈنىلەرمۇ كومپىيۇتىرنىڭ ئاساسى ئاپپارات ساندۇقىدەك ئاساسىي تاختىنىڭ ئۈستىگە ئورۇنلاشتۇرۇلىدۇ، ئاساسىي تاختىنىڭ بىر ئۇچىدا كومپىيۇتىرغا چىتىلىدىغانUSB  ئېغىزى بولىدۇ. ئادەتتە بىز كۆپ ئىشلىتىدىغان كارتا ئوقۇش ئاپپاراتىنىڭ ئاساسىي قۇرۇلمىسى نەق بىز يۇقىرىدا دېگەن بارماق دىسكىنىڭ ئاساسى تاختىسىدىن ئىبارەت. 

### ئۆزەك (BIOS)
ئۆزەكتە ئاساسلىقى بارماق دىسكىنىڭ تىپى، ماركىسى ۋە بارماق  دىسكىنىڭ توك يولى نەشىرىگە ئائىت ئۇچۇرلار ساقلىنىدىغان بولۇپ، سىز بارماق دىسكىڭىزنى مەلۇم بىر كومپيۇتىرغا تۇنجى قېتىم چاتقاندا ۋەزىپە ئىستونىنىڭ ئوڭ تەرىپىدە كۆرۈنىدىغان ئۇچۇرلار بارماق دىسكا ئىچىدىكى ئۆزەكتىن ئوقۇپ ئېلىنىدۇ. بۇ ئۇچۇرلارنىڭ ئاساسلىق رولى مەشغۇلات سىستېمىسىغا قايسى ماركىدىكى، قايسى تىپتىكى بارماق دىسكا چېتىلغانلىقى قاتارلىق ئۇچۇرلارنى تەمىنلەپ مەشغۇلات سىستېمىسىنىڭ شۇ ئۈسكۈنىگە نىسبەتەن قانداق مەشغۇلات ئېلىپ بارسا بولىدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. قىسقىچە قىلىپ ئېيتقاندا بارماق دىسكىنىڭ تونۇشتۇرۇش خېتى شۇ يەردە بولىدۇ. 

### ساقلىغۇچ
بارماق دىسكىدا ئۇچۇرلارنى ساقلاش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدىغان، بارماق دىسكىنىڭ ئاساسلىق فۇنكسىيەسىنى جارى قىلدۇرىدىغان ئورۇن مانا مۇشۇ ساقلىغۇچ بولۇپ، بۇمۇ بارماق دىسكىنىڭ ئاساسلىق ئىقتىدار كۆرسەتكۈچلىرىدىن بىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. شۇڭا ئوخشاش تىپتىكى، ئوخشاش شەكىلدىكى ۋە ئوخشاش ماركىدىكى بارماق دىسكىلارنىڭ سىغىمىنىڭ ھەر خىل بولۇشى بارماق دىسكىدىكى ساقلىغۇچقا باغلىق.

## مەنبەلەر
لەيلىگۈل

**لەيلىگۈل** لەيلىگۈل ئائىلىسىدىكى ئىككى يىللىق ياكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، لەيلىگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، زەھەر قايتۇرۇش، يىرىڭلارنى چىقىرىش، چوڭ-كىچىك تەرەتنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى'''
لەيلىگۈل لەيلىگۈل ئائىلىسىدىكى ئىككى يىللىق ياكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، لەيلىگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، تەخمىنەن ئۈچ مېتىر ئېگىزلىكتە ئۆسىدۇ، غولى تىك، شېخى ئاز بولىدۇ؛ يىلتىزى يوغان، سېمىز ،تۈۋرۈكسىمان، ئەتلىك كېلىدۇ؛ يوپۇرماقلىرى نۆۋەتلىشىپ ئۆسىدۇ، سېپى بار، شەكلى يۈرەكسىمان ياكى تۇخۇمسىمان. 3～7 غىچە تېيىز يېرىلغان، يوپۇرماق يۈزى يىرىك، گىرۋەكلىرى ھەرە چىشىسىمان بولىدۇ؛ گۈلى قىزىل، ئاق، سۆسۈن قاتارلىق رەڭلەردە بولۇپ، قولتۇقىدىن ئۆسىدۇ؛ غوزا شەكىللىك، مېۋىسى يالپاق شار شەكلىدە بولۇپ، گۈل كاسسىسىغا يۆگىلىپ تۇرىدۇ.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلى، يىلتىزى ۋە ئۇرۇقى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلىنى ياز پەسىللىرى ئېچىلغان ۋاقتىدا يىغىۋېلىپ، سايىدا قۇرۇتۇپ، ئۇرۇقىنى كۈز پەسىللىرىدە يىغىۋېلىپ، سورۇپ، تازىلاپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ؛ يىلتىزىنى خالىغان ۋاقىتتا يىغىۋېلىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تېرىپ ئۆستۈرۈلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل سوغۇق.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
زەھەر قايتۇرۇش، يىرىڭلارنى چىقىرىش، چوڭ-كىچىك تەرەتنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 8 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
لەيلىگۈلدىن سەككىز گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، قەۋزىيەتكە مەنپەئەت قىلىدۇ.

لەيلىگۈلدىن تۆت گرام ئېلىپ، دەملەپ چاي ئورنىدا ئىچىپ بەرسە، يۇتقۇنچاققا بىرنەرسە تۇرۇپ قالغاندەك تۇيۇلىدىغان تۇيغۇنى يوقىتىدۇ. 35 گرام لەيلىگۈلنى سوقۇپ، كۈنىگە ئىككى قېتىم، تۆت گرامدىن قايناق سۇ بىلەن ئىچىپ بەرسە، ئاق خۇن كېلىش بىلەن تەڭ قورساق ئاغرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ.

100 گرام لەيلىگۈلنى سوقۇپ كۈنىگە ئىككى قېتىم، ھەر قېتىمدا سەككىز گرامنى قايناق سۇ بىلەن ئىچىپ بەرسە، سۈيدۈك يوللىرىدا تاش پەيدا بولۇپ، سۈيدۈك راۋان بولماسلىققا مەنپەئەت قىلىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
كەيۋېن خارت

كەيۋېن خارت داڭلىق كومېدىيە چولپىنى بولۇپ، 1980-يىل 7-ئاينىڭ 3-كۈنى پېنسىلۋانىيە ئىشتاتىنىڭ شىمالىي فىلادېلفىيەدە تۇغۇلغان ئامېرىكا ئارتىسى، سىنارېست، مەدداھ.

## '''شەخسى ئارخىپ'''
كەيۋېن خارت داڭلىق كومېدىيە چولپىنى بولۇپ، 1980-يىل 7-ئاينىڭ 3-كۈنى پېنسىلۋانىيە ئىشتاتىنىڭ شىمالىي فىلادېلفىيەدە تۇغۇلغان ئامېرىكا ئارتىسى، سىنارېست، مەدداھ. گەرچە ئۇنىڭ بوي ئېگىزلىكى ئارانلا 1.57 مېتىر كەلسىمۇ، بىراق ئۇدا تۆت قېتىم NBA داڭلىقلار مۇسابىقىسىنىڭ چېمپىيونى بولغان.

## '''شان-شەرەپلىرى'''
گەرچە كەيۋېن خارتنىڭ ئېگىزلىكى ئارانلا 1.57 مېتىر كەلسىمۇ، بىراق داڭلىقلار مۇسابىقىسى 2012-يىلدىن 2016-يىلدىكى بەش ئايلانما مۇسابىقىسىنىڭ چېمپىيونلۇقىغا، 2012-يىلدىن 2015-يىلغىچە تۆت قېتىم MVP نەتىجىسىگە ئېرىشكەن.

2016-يىلى داڭلىقلار مۇسابىقىسىنىڭ مەشقاۋۇلى بولۇپ، كېيىن ئۆزى مەيدانغا چۈشكەن ھەمدە چېپمىيون بولغان.

## '''نىكاھ ۋە مۇھەببەت'''
كەيۋېن خارت ئايالى بىلەن 2003-يىلى توي قىلغاندىن كېيىن، بىر قىز، بىر ئوغۇل پەرزەنتلىك بولغان.

## '''نادىر سۆز-ئىبارىلىرى'''
فوربېس داڭلىقلار كىرىمى تىزىملىكىنىڭ ئالدىنقى ئوننىڭ ئىچىگە كىرگەن ئارتىس، رېژىسسور، سىنارسېتنىڭ ئەڭ چوڭ مۇۋەپپەقىيەت سۆزى بولسا، ئۆزىنى كەمستمەسلىك، ۋاز كەچمەسلىكتۇر.
## مەنبەلەر

تۈر:كىشلەر
چىغىرتماق

**چىغىرتماق** چىغىرتماق ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، چىغىرتماققا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، قان توختىتىش، زەھەر قايتۇرۇش، ھارارەتنى پەسەيتىش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
چىغىرتماق چىغىرتماق ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، چىغىرتماققا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، يەر ئاستى يىلتىزسىمان غولى توغرىسىغا ئۆسىدۇ ۋە توم قىسقا تولغاشما شەكلىدە بولۇپ، قارامتۇل خورما رەڭدە كېلىدۇ؛ يوپۇرماقلىرى تۈۋىدىن كۆپلەپ توپلىشىپ ئۆسىدۇ، شەكلى كەڭ يىپسىمان، چىداملىق، تومۇرلىرى تۈز، روشەن بولىدۇ؛ چەكلىك كۈنلۈكسىمان گۈل رېتى ئۇچىدا ئۆسىدۇ، رەڭگى كۆكۈش سۆسۈن، ئەتراپى سېرىق رەڭدە بولىدۇ؛ غوزا شەكىللىك مېۋىسى قىسقا تاياقسىمان ئالتە قىرلىق بولىدۇ؛ ئۇرۇقىنىڭ رەڭگى قارامتۇل خورما رەڭدە، قىرلىق بولىدۇ.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
قان توختىتىش، زەھەر قايتۇرۇش، ھارارەتنى پەسەيتىش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلى، ئۇرۇقى ۋە يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل سوغۇق.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 4 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلىنى ياخشى ئېچىلغان ۋاقتىدا يىغىۋېلىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ؛ ئۇرۇقىنى پىشقان چاغدا يىغىۋېلىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ، تاسقاپ، تازىلاپ، يىلتىزىنى ياز ۋە كۈز پەسىللىرىدە قېزىۋېلىپ، توپىلىرىنى ۋە چاچما يىلتىزىلىرىنى ئېلىۋېتىپ، توغراپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى دەريا ۋادىلىرى، ئېتىز قىرلىرى، ئېرىق بويلىرى، تاغ جىلغىلىرى قاتارلىق نەم يەرلەردە ئۆسىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
نەغەزگۈل

250px|thumb|نەغەزگۈل
**نەغەزگۈل** پىياز ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، نەغەزگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئىسسىق قايتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
نەغەزگۈل پىياز ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، نەغەزگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 70 ~ 100 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ تۈگۈنەك يىلتىزى كۆپ، شەكلى ئۇرچۇققا ئوخشايدۇ، غولى يالغۇز، سىلىق ۋە قاتتىق؛ يوپۇرمىقى كۆپىنچە توپلىشىپ ئۆسىدۇ، شەكلى يىپسىمان بولۇپ، دۇغسىمان ئېگىلىپ تۇرىدۇ؛ گۈل رېتى چەكلىك كۈنلۈكسىمان بولۇپ، ئۇچىدا ئۆسىدۇ، گۈلى ئالتۇن سېرىق رەڭدە بولىدۇ.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنى كۈز پەسلىدە كولىۋېلىپ، غولىنىڭ قالدۇقلىرىنى كېسىپ ئېلىۋېتىپ، پاكىز يۇيۇپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تېرىپ ئۆستۈرۈلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
قۇرۇق سوغۇق.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
ئىسسىق قايتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 6 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ

## '''رېتسىپلار'''
نەغەزگۈل يىلتىزىدىن 12 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ چاي ئورنىدا ئىچىپ بەرسە، سۈيدۈك يولى ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

نەغەزگۈل يىلتىزى ۋە قارىغاي يىلتىزدىن 12 گرامدىن ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بوغۇم سىرقىراپ ئاغرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

ھۆل نەغەزگۈل يىلتىزى ۋە ھۆل پاقىيوپۇرمىقىدىن 70 گرامدىن ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، سېرىقلىق چۈشمەيدىغان جىگەر ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

ھۆل نەغەزگۈل يىلتىزىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، ئېزىپ يەرلىك ئورۇنغا تېڭىپ بەرسە، سۈت بېزى ياللۇغىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

ھۆل نەغەزگۈلنى دەملەپ ئىچىپ بەرسە، سېرىقلىق، سۆزنەك، بۇرۇن قاناش، قان قۇسۇش قاتارلىق كېسەللىكلەرگە مەنپەئەت قىلىدۇ.

## '''سىرتقى ئۇلىنىش'''
*نەغەزگۈل
*نەغەزگۈل

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
كەتىرا

250px|thumb|كەتىرا
**كەتىرا** پۇرچاق ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، كەتىراغا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئۆسۈملۈكنىڭ يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
كەتىرا پۇرچاق ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، كەتىراغا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 50 - 80 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ ئوق يىلتىزى ئۇزۇن، شەكلى تۈۋرۈكسىمان بولىدۇ. غولى تىك، سىرتى شالاڭ، ئاق تۈكلەر بىلەن قاپلانغان؛ يوپۇرمىقى نۆۋەتلىشىپ ئۆسكەن تاق سانلىق پەيسىمان مۇرەككەپ يوپۇرماق، ئۇششاق يوپۇرماقلىرى كىچىكرەك، سانى 17 ~ 29 غا قەدەر بولۇپ، تۇخۇمسىمان تېمىنە شەكلىدە، تولۇق گىرۋەكلىك كېلىدۇ، قوشۇمچە يوپۇرمىقى ئۈچ بۇرجەكلىك تېمىنە شەكلىدە بولىدۇ؛ ئومۇمىي گۈل رېتى ئۇچىدا ياكى قولتۇقىدا ئۆسىدۇ. گۈل رېتى قىسقا، گۈللىرى زىچ، كېپىنەكسىمان، رەڭگى سۇس سېرىق، ئومۇمىي گۈل سېپى ناھايىتى ئۇزۇن بولىدۇ. گۈل كاسسىسى قوڭغۇراققا ئوخشايدۇ، قارا تۈكلىرى بولىدۇ. قاسىراقلىق مېۋىسى كۆپۈپ چوڭىيىپ پۇۋەككە ئوخشايدۇ، ئۇرۇقى ئۇششاق بۆرەكسىمان، رەڭگى قارا.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنى ئەتىياز ۋە كۈز پەسلىدە قېزىۋېلىپ، چاچما يىلتىزى ۋە لاي - توپىلارنى تازىلىۋېتىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ، تولۇق نەمدەپ، يالپاقلاپ توغراپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ئالتاي، تارباغاتاي قاتارلىق جايلىرىدىكى تاغ ئورمانلىقىنىڭ ئوچۇقچىلىقى، ئورمان بويلىرى ۋە چاتقاللىقلاردا كۆپ ئۆسىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
قۇرۇق ئىسسىق.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
بەدەننى قۇۋۋەتلەش، تەرلەشنى توختىتىش، ئەت ئۈندۈرۈش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش، ئىششىق ياندۇرۇش، تال، ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 8 ~ 20 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
كەتىرادىن 70 گرام، قانتېپەردىن 35 گرام ئېلىپ، قوي گۆشى بىلەن شورپا قىلىپ ئىچىپ بەرسە، ئۇزۇن مۇددەت كېسەل ئازابىدىن بولغان بەدەن ئاجىزلىقىغا ياخشى مەنپەئەت قىلىدۇ. 

20 گرام كەتىرانى 12 گرام قانتېپەر، سەككىز گرام پەربۇن بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، سوڭى چىقىپ قېلىش ۋە بالىياتقۇ چىقۇقىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

35 گرام كەتىرانى 70 گرام تاۋۇز شاپىقىنى 15 گرام توشقانزەدىكى بىلەن قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بۆرەك ياللۇغىدىن بولغان سۇلۇق ئىششىقلارغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

20 گرام كەتىرانى 20 گرام قانتېپەر، 12 گرام بايناق، 15 گرام ئايرىم ئېرىتىلگەن بۇغا مۈڭگۈز يېلىمى، 20 گرام پاقىيوپۇرماق ئۇرۇقى، بەش تال چىلان بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، ھەرخىل ئىششىقلارغا ياخشى مەنپەئەت قىلىدۇ. 

25 گرام كەتىرانى 12 گرام كىرەش، 20 گرام ئۇچقات، سەككىز گرام سوپۇندەرەخ تىكىنى، 12 گرام ئاچچىقتاۋۇز يىلتىز تالقىنى، 10 گرام بايناق، 14 گرام ياۋا كەشمىر، تۆت گرام چۈچۈكبۇيا بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، غەلۋىرەكنىڭ ئۇزۇنغىچە ئېغىز ئالماسلىقىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.

20 گرام كەتىرانى 20 گرام كىرەش، 15 گرام لېپەكگۈل بىلەن بىللە قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، باش قېيىش، ھەيز توختاپ قېلىش، رەڭگى سارغىيىش، يۈرەك سېلىش، دەم سىقىلىش ۋە بەل، پۇت سىرقىراپ ئاغرىش قاتارلىق كېسەللىكلەرگە ياخشى مەنپەئەت قىلىدۇ. 12 گرام كەتىرانى 10 گرام بايناق، سەككىز گرام كەۋرەك بىلەن بىللە قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بەدەن ئاجىزلىقىدىن بولغان كۆپ تەرلەشكە ياخشى مەنپەئەت قىلىدۇ.

## '''سىرتقى ئۇلىنىش'''
* كەتىرا 
* كەتىرا
## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
ئۈستىقۇددۇس

250px|thumb|ئۈستىقۇددۇس

**ئۈستىقۇددۇس**(خەنزۇچە: 薰衣草) كالپۇكسىمان گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ئۈستقۇددۇسقا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، مېڭىنى تازىلاش، پەي نېرۋىلارنى قۇۋۋەتلەش ۋە قوزغىتىش، ماددىلارنى تارقىتىش، بەلغەم بوشىتىش، ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
ئۈستىقۇددۇس كالپۇكسىمان گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ئۈستقۇددۇسقا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئۆتكۈر پۇرايدۇ، غولى ئەگرى، كۆپ شاخلىنىدۇ. يوپۇرمىقى ئۇدۇل، گۈلى كۆكۈچ سۆسۈن، شېخىنىڭ ئۇچىدا توپلىشىپ ئۆسۈپ باشاقسىمان گۈل رېتى شەكىللەندۈرىدۇ.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
مېڭىنى تازىلاش، پەي نېرۋىلارنى قۇۋۋەتلەش ۋە قوزغىتىش، ماددىلارنى تارقىتىش، بەلغەم بوشىتىش، ئاشقازاننى قۇۋۋەتلەش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ پۈتۈن چۆپى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ئىككىنچى دەرىجىدە قۇرۇق ئىسسىق.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 3 ~ 9 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنى ياز ۋە كۈز پەسىللىرىدە يىغىۋېلىپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا ئۆسىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
ئۈستىقۇددۇس، ئاقىرقەرھا ۋە سىركەنجىۋىلنىڭ ھەر بىرىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، تۇتقاقلىق كېسىلىگە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

مۇۋاپىق مىقداردىكى ئۈستىقۇددۇسنى سەبرى (ئالوي) بىلەن قوشۇپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، تىترىمە كېسىلىگە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

ئۈستىقۇددۇستىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، ئۇنىڭغا قارىمۇچ ۋە يۇمغاقسۈت قوشۇپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، باشنىڭ يېرىمى ئاغرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

مۇۋاپىق مىقداردىكى ئۈستىقۇددۇسنى سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، پالەچ، لەقۋا، تىترىمە كېسەل، تۇتقاقلىق كېسەل، نەزلە، زۇكام، ئۇنۇتقاقلىق، بەدەن ئاجىزلىقى ۋە بوغۇم ئاغرىقلىرىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
گراز

250 مىڭدەك نوپۇسى بار گراز ئاۋسترىيە نىڭ 2-چوڭ شەھىرى ھەم يەنە تارىخ-مەدەنىيەت داڭلىق شەھىرى.

## '''قىسقىچە تونۇشتۇرۇش'''
گراز ئاۋسترىيە نىڭ 2-چوڭ شەھىرى، شەرقىي جەنۇب قىسمى سانائەت، قاتناش، مەدەنىيەت مەركىزى،مەركىزىي شەھىرى شتېيرماك ئوبلاستى. دوناي دەرياسىنىڭ تارماق ئېقىنى ۋە مور دەرياسى بويىدىكى ئويمانلىقتىكى جايلاشقان. كۆلىمى 127 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ. نوپۇسى 250 مىڭ ئادەم. 

## '''مەدەنىيەت-سەنئىتى'''
گرازنىڭ كوناشەھەر رايونىدا ئەدەبىيات-سەنئەتنىڭ قايتا گۈللىنىش دەۋرى ۋە باروك دەۋرىدىكى نادىر بىناكارلىق قۇرۇلۇشلىرى ھازىرغىچە ساقلانغان بولۇپ، بىر-بىرىگە تۇتىشىپ كەتكەن ئۆزگىچە «ئۆگزە مەنزىرىلىرى» شەھەرنىڭ بىر گۈزەل مەنزىرىسى بولۇپ قالغان. 1999-يىلى، گرازنىڭ كوناشەھەر رايونى دۇنيا مەدەنىيەت مىراسلىرى تىزىملىكىگە كىرگۈزۈلگەن.

## '''سانائىتى'''
20-ئەسىردىن بۇيان ئاۋسترىيە چوڭ سانائەت مەركىزى بولۇپ كەلگەن. ئاساسلىق سانائەت تارماقلىرىدىن مېتاللۇرگىيە، ئاپتوموبىل،  مـاشىـنـا. ئەسۋاب، ئۈسكۈنە، ئاپتوموبىل ياساش، قەغەز ئىشلەپچىقىرىش، ياغاچ پىششىقلاپ ئىشلەش، ھاراقچىلىق قاتارلىقلار بار. شەھەر ئەتراپىدا سىتىلىيە سۇ ئېلىكتىر ئىستانسىسى بار. شەرقىي جەنۇب قىسمى قاتناش مەركىزى.

## مەنبەلەر
گۈلياسىمەن

**گۈلياسىمەن**(خەنزۇچە: 千日紅) تاجىگۈل ئائىلىسىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق، گۈلياسىمەنگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، كۆزنى روشەنلەشتۈرۈش، جىگەرنىڭ ھارارىتىنى پەسەيتىش، سۈيدۈك ھەيدەش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
گۈلياسىمەن تاجىگۈل ئائىلىسىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق، گۈلياسىمەنگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، غولى تىك، ئېگىزلىكى 30 ~ 50 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ پۈتۈن تېنىنى كۈمۈش رەڭ، يۇمشاق تۈكچىلەر ئوراپ تۇرىدۇ؛ يوپۇرمىقى ئۇدۇل ئۆسىدۇ، شەكلى سوقىچاق ياكى ئۇزۇنراق سوقىچاق، گىرۋىكى تولۇق، ئۇچى بىراقلا ئۇچلىنىپ، قىسقا تىكەن ھاسىل قىلىدۇ؛ باشسىمان گۈل رېتى شار شەكلىدە بولۇپ، غولىنىڭ ئۇچىدا ئۆسىدۇ؛ گۈلىنىڭ رەڭگى قىزغۇچ سۆسۈن كېلىدۇ؛ مېۋىسى كىچىك، ياپىلاقراق، دۈگىلەك شەكىلدە بولىدۇ.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
كۆزنى روشەنلەشتۈرۈش، جىگەرنىڭ ھارارىتىنى پەسەيتىش، سۈيدۈك ھەيدەش، قان توختىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل ئىسسىق.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 4 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ گۈلىنى ئېچىلغان ۋاقتىدا ئۈزۈۋېلىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تېرىپ ئۆستۈرۈلىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
گۈلياسىمەندىن سەككىز گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، كۆكيۆتەل ۋە زىققىگە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

گۈلياسىمەندىن 10 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ، كۈنىگە ئۈچ قېتىم، ھەر قېتىمدا 3 ~ 5 گرامدىن ئىچىپ بەرسە، كۆز خىرەلىشىش ۋە سۈيدۈك راۋان بولماسلىققا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

12 گرام گۈلياسىمەننى سۇدا قاينىتىپ، كۈنىگە ئۈچ قېتىم، ھەر قېتىمدا بەش گرامدىن ئىچىپ بەرسە، زىققە، يۆتەل، سۈيدۈك تۇتۇلۇش، كۆز ئاجىزلىقىغا مەنپەئەت قىلىدۇ.
## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
گۈلبوغۇن

**گۈلبوغۇن**(خەنزۇچە: 益母草) كالپۇكسىمان گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، يارماقگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 30 ~ 100 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ 

## '''سىرتقى شەكىلى'''
گۈلبوغۇن كالپۇكسىمان گۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، يارماقگۈلگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 30 ~ 100 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ غولى تىك، تۆت قىرلىق؛ يوپۇرمىقى ئۇدۇل ئۆسىدۇ، تۆۋەن قىسمىدىكى يوپۇرماقلىرى يۇمىلاق تۇخۇمسىمان، گىرۋەكلىرىدە رەتسىز يېرىقچىلار بولىدۇ، يۇقىرى قىسمىدىكى يوپۇرماقلىرى شىنىسىمان، ئۈچكە چوڭقۇر يېرىلغان، يېرىقچە يوپۇرماقلىرى تېمىنە شەكلىدە بولىدۇ؛ گۈلى كالپۇك شەكىللىك، رەڭگى سۇس سۆسۈن قىزىل، يۇمشاق ئاق تۈكلۈك كېلىدۇ، گۈللىرى غولىنىڭ ئۈستۈنكى قىسمىدىكى يوپۇرماق قولتۇقىغا توپلىشىپ ئۆسكەن ئايلانما گۈل رېتىنى ھاسىل قىلىدۇ؛ مېۋىسى كىچىك، قاتتىق مېۋە، شەكلى ئۈچ قىرلىق، رەڭگى كۈل رەڭ قوڭۇر

## '''ئۆسۈش خۇسۇسىيىتى '''
گۈلبوغۇن ئىللىق ۋە نەمخۇش مۇھىتنى خالايدۇ، قۇياش نۇرىنى ياخشى كۆرىدۇ، يوپۇرماق شەكلىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا قاراپ تاختا يوپۇرماقلىق ۋە گۈللۈك يوپۇرماقلىق دەپ ئايرىلىدۇ، ئادەتتە تۇپراق ۋە قاقاس تۆپىلىكتە بىر قەدەر مۇنبەت، ئۈنۈملۈك، ھوسۇللۇق تۇپرىقى ياخشى، سۇ شارائىتى يېتەرلىك مۇھىتتا ياخشى بولىدۇ. ئەمما سۇ يىغىلىش، ھۆلچىلىكتىن قورقىدۇ. كۆپ خىل مۇھىتتا يەنى، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 3400 مېتىرغا يېتىدىغان مۇھىتلاردىمۇ ئۆسەلەيدۇ. ياۋا بوز يەر، يول ياقىسى، ئېتىز قىرى، تاغ قاپتىلىدىكى ئوتلاقلاردا، دەريا بويى، قۇياشقا يېقىن بولغان جايلاردا ئۆسىدۇ.

## '''تارقىلىش ئەھۋالى'''
گۈلبوغۇن جۇڭگو، رۇسىيە، چاۋشيەن، ياپونىيە؛ ئىسسىق بەلباغ رايونلاردىن ئاسىيا قىتئەسى، ئافرىقا قىتئەسى ھەمدە ئامېرىكنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تارقالغان.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
قارغايلىق كۆلچىكى

**قارغايلىق كۆلچىكى**(خەنزۇچە: 松树塘) شىنجاڭ قومۇل ۋىلايىتى گە جايلاشقان بۇلۇپ، قومۇل شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 73 كىلومېتىر. 

## '''تۇنۇشتۇرۇلىشى'''
قارغايلىق كۆلچىكى شىنجاڭ قومۇل ۋىلايىتى گە جايلاشقان بۇلۇپ، قومۇل شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 73 كىلومېتىر. قارغايلىق كۆلچىكى تەڭرىتاغنىڭ شىمالىي ئېتىكىگە، بارىكۆل ۋە ئارا تۈرۈك چېگرىسىغا جايلاشقان، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 3000-1800 مېتىر، يىللىق ئوتتۇرىچە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى ℃-0.4، دائىم 6-ئايلاردا قار ياغىدۇ، 8-ئايدا قىرو چۈشۈش ھادىسلىرى كۆرۈلىدۇ.

## '''مەنزىرىسى'''
بارىكۆل قارغايلىق كۆلچىكى جەنۇبى تاغ، شىمال تەرىپى چۆپلىرى ياپيېشىل ئۆسكەن توپ-توپ بارىكۆل يايلاقلىرى، يەلپۈگۈچسىمان كەلكۈن چۆكۈندىسى قىيپاش دۆڭ ۋە تاغ قاپتىلى، جىلغا ئوتتۇرىسىدا بۈك-باراقسان ئۆسكەن قارىغاي، ئورمان ئىرەن دەرىخى، شەمشاد دەرىخى كەڭ تۈزلەڭ بويىغىچە سوزۇلىدۇ. 

ئىستاتىستېكا قىلىنىشىچە، بارىكۆل ناھىيە تەۋەسىدىكى ئورمان كۆلىمى 56 مىڭ گېكتارغا يەتكەن، تاغ چوققىسى يىلبويى ئاپئاق قار بىلەن پۈركىنىپ تۇرىدۇ.
## مەنبەلەر
شىقىلداق

250px|thumb|شىقىلداق
**شىقىلداق**(خەنزۇچە: 沙參)  قوڭغۇراقگۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، شىقىلداققا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، توسالغۇلارنى ئېچىش، ئۆپكىنى تازىلاش، خىلىت ھاسىل قىلىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى'''
شىقىلداق قوڭغۇراقگۈللۈكلەر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، شىقىلداققا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، تۈۋىدىن تىك ئۆسىدۇ. ئېگىزلىكى 50 - 001 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ يىلتىزى توم، كۇنۇس شەكلىدە، سىرتقى پوستى توق خورما رەڭدە بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى نۆۋەتلىشىپ ئۆسكەن، شەكلى تۇخۇمسىمان ياكى تېمىنىسىمان بولۇپ، گىرۋىكى رەتسىز ھەرە چىشلىق كېلىدۇ؛ گۈل رېتى كونۇسسىمان بولۇپ، ئۇچىدا ئۆسىدۇ. گۈلى سۇس كۆكۈش سۆسۈن، قوڭغۇراق شەكىللىك بولىدۇ. غوزا مېۋىسى تۇخۇمسىمان يۇمىلاق بولىدۇ.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
توسالغۇلارنى ئېچىش، ئۆپكىنى تازىلاش، خىلىت ھاسىل قىلىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ يىلتىزى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل سوغۇق.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 15 ~ 20 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنى باھار ۋە كۈزدە قېزىۋېلىپ، سىرتقى پوستىنى سويۇۋېتىپ، پاكىز يۇيۇپ، نېپىز يالپاقلاپ توغراپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ تاغلىق جايلىرىدىكى كۈنگەي تاغ باغرى ۋە چىمەنلىكلەردە ئۆسىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
20 گرام شىقىلداقنى سەككىز گرام ئۆرۈك مېغىزى، 12 گرام تەڭگىيوپۇرماق، سەككىز گرام چۈچۈكبۇيا بىلەن قوشۇپ سۇدا قاينىتىپ كۈنىگە ئىككى قېتىم، ھەر قېتىمدا مۇۋاپىق مىقداردا ئىچىپ بەرسە، كاۋاكلىق ئۆپكە سىلىغا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

12 گرام شىقىلداقنى 10 گرام ئۈجمە يوپۇرمىقى، 12 گرام گۈلسامساق، 20 گرام غاز ئوتى بىلەن قوشۇپ سۇدا قاينىتىپ كۈنىگە ئىككى 1 ~ 2 قېتىم، ھەر قېتىمدا مۇۋاپىق مىقداردا ئىچىپ بەرسە، قان تۈكۈرۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

شىقىلداقنى مۇۋاپىق مىقداردا ئىستېمال قىلىپ بەرسە، ئۆپكىنى تازىلايدۇ. شىقىلداقنى دەملەپ ئىچىپ بەرسە، ھەرخىل ئۆپكە كېسەللىكلىرىگە مەنپەئەت قىلىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
تاجىگۈل

250px|thumb|تاجىگۈل

**تاجىگۈل** (ئىلمىي نامى: Celosia cristata L.،خەنزۇچە: 雞冠花) تاجى كىچىك باش توخۇنىڭ تاجىسىغا ئوخشغاچقا، قىزىل توخۇسى تاجىسى، چىپار توخۇ تاجى قاتارلىق ناملار بىلەنمۇ ئاتىلىدۇ. بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك بولۇپ، ياز ۋە كۈز پەسلىدە چېچەكلەيدۇ، گۈلى كۆپىنچە قىزىل رەڭلىك بولۇپ، تاجسىمان بولغاچقا تاجىگۈل دەپ ئاتالغان. 

## '''سىرتقى شەكىلى'''
تاجىگۈل تاجىگۈل ئائىلىسىدىكى بىر يىللىق سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 60 ~ 100 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ غولى تىك، توم، يۇقىرى قىسمى سەل ياپىلاق؛ يوپۇرماقلىرى نۆۋەتلىشىپ ئۆسىدۇ، تۇخۇمسىمان ياكى تۇخۇمسىمان تېمىنە شەكلىدە بولۇپ، تولۇق گىرۋەكلىك، سېپى بار؛ باشاقسىمان گۈل رېتى توخۇ تاجىسىغا ئوخشايدۇ، گۈللىرى كىچىك، زىچ ئۆسىدۇ، رەڭگى قىزىل، سۆسۈن، سېرىق، ئۇرۇقى ياپىلاق يۇمىلاق بولۇپ، رەڭگى قارا، پارقىراق كېلىدۇ.

## '''ئۆسۈش خۇسۇسىيىتى'''
تاجىگۈل ئىللىق، قۇرغاق كىلىمات، قۇرغاقچىلىقتىن قورقىدۇ، قۇياش نۇرىنى ياخشى كۆرىدۇ، ھۆلچىلىككە چىدامسىز، لېكىن تۇپراققا بولغان تەلىپى يۇقىرى ئەمەس، ئادەتتە ھويلا تۇپراقلىرىغا تېرىلىدۇ، نۆۋەتتىكى تاجىگۈل ئۆستۈرۈش ھويلا-ئارام ئىگىلىكىنى راۋاجلاندۇرۇشنىڭ يېڭى بىر خىل يولى. ئۇنىڭدىن باشقا ناھايىتى چوڭ دورىلىق قىممىتىگە ئىگە.

## '''جۇغراپىيەلىك تارقىلىشى'''
تاجىگۈل ئەسلى ماكانى ئافرىقا، ئامېرىكا قىتئەسى ئىسسىق بەلباغ رايونلىرى، ھىندىستان ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا كەڭ ئۆستۈرۈلىدۇ، بىر يىلدا بىر قېتىم ئۆسىدىغان سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك.

جۇڭگودا بولسا ئاساسلىقى ئەنخۇي، بېيجىڭ، فۇجيەن، گەنسۇ، گۇاڭدۇڭ، گۇاڭشى، گۇيجۇ، خەينەن، خېبېي، خېيلوڭجياڭ، خېنەن، شياڭگاڭ، كوخوگۇ، خۇنەن، جاڭسۇ، جياڭشى، جىلىن، لىياۋنىڭ، ئىچكى موڭغۇل، نىڭشيا، سەنشى، شەندۇڭ، شەنشى، سىچۇەن، تەيۋەن، ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ، شىزاڭ، يۈننەن، جېجىياڭ قاتارلىق جايلاردا ئۆستۈرۈلىدۇ. 

## '''كۆپەيتىش ئۇسۇلى '''
تاجىگۈل ئۇرۇقى ئارقىلىق كۆپىيىدۇ، مۇۋاپىق بولغان سۈپەتلىك يەر، ئاساسىي ئوغۇتنى يېتەرلىك بېرىش، تۈزلەپ ۋە تاختىلاش، ئۇرۇقنى تەكشى چېچىش، ئادەتتە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى ℃15-20 تا، 15-10 كۈندە مايسا چىقىرىدۇ. 

بىخلىنىپ چىققاندىن كىيىن سۇغىرىشقا ئەھمىيەت بېرىش، مايسا مەزگىلىدە چوقۇم ئوتاپ تۈۋىنى بوشۇتۇش، ئانچە قۇرغاق بولمىغان چاغدا ئىمكانقەدەر ئاز سۇغىرىش.

## مەنبەلەر
ياۋا كەشمىر

**ياۋا كەشمىر** ياۋا كەشمىر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ياۋا كەشمىرگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئىسسىقنى قايتۇرۇش، ھۆللۈكنى قۇرۇتۇش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى '''
ياۋا كەشمىر ياۋا كەشمىر ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، ياۋا كەشمىرگە ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 5.0 ~ 1 مېتىر كېلىدۇ، يەر ئاستىدا، شار شەكىللىك تۈگۈنەك غولى بار، چاچما يىلتىزى كۆپ بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى تۈۋىدىن ئۆسىدۇ، سېپى ئۇزۇن، يوپۇرماق تۈۋى غىلاپسىمان، يوپۇرماق شەكلى سوقىچاق، تولۇق گىرۋەكلىك؛ گۈل شېخى يوپۇرماقلىرىنىڭ ئوتتۇرىسىدىن چىقىدۇ، گۈلى ئاق، ئومۇم گۈل شېخى بەشتىن يەتتىگىچە ئايلانما بولۇپ ئۆسۈپ، توپلىشىپ چوڭ كونۇسسىمان گۈل رېتىنى ھاسىل قىلىدۇ، كىچىك گۈل ساپلىرىنىڭ ئۇزۇنلۇقى ئوخشاش ئەمەس، كۈنلۈكسىمان تىزىلغان. مېۋىسى ئورۇق، تەتۈر تۇخۇم شەكلىدە بولۇپ، ياپىلاق كېلىدۇ.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ تۈگۈنەك غولى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنى كەچ كۈزدە كولىۋېلىپ، چاچما يىلتىزىنى ئېلىۋېتىپ، تاشقى پوستىنى قىرىپ چىقىرىۋېتىپ، نېپىز كېسىپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ خام ھالەتتە ياكى تۇزدا قورۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى دەريا بويلىرى، سازلىق ۋە كۆلچەكلەردە ئۆسىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل سوغۇق.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
ئىسسىقنى قايتۇرۇش، ھۆللۈكنى قۇرۇتۇش، سۈيدۈكنى راۋانلاشتۇرۇش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 8 ~ 16 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
ياۋا كەشمىردىن 15 گرام، تاۋۇز شۆپۈكىدىن 30 گرام، بايناقتىن 12 گرام ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بۆرەك ياللۇغى، بەدەن ئىششىش ۋە سۈيدۈك ئازىيىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ.

15 گرام ياۋا كەشمىرنى 12 گرام قانتېپەر، 15 گرام ئارپا ئۈندۈرمىسى، سەككىز گرام چۈچۈكبۇيا بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، ئىچ سۈرۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

ياۋا كەشمىردىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ، سۇدا قاينىتىپ ئاشقازان ئاجىزلىقىدىن بولغان ئىچ سۈرۈش ۋە كىچىك تەرەت قىزىرىشقا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

مۇۋاپىق مىقداردىكى ياۋا كەشمىرنى ئېزىپ يەرلىك ئورۇنغا چېپىپ بەرسە، سۇلۇق ئىششىققا مەنپەئەت قىلىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
تىرولىن يېزىسىنىڭ ھېكايىسى

**تىرولىن يېزىسىنىڭ ھېكايىسى** «خىرورىن مۇرا مونوگاتارى» تېلېۋىزىيە كارتون فىلىمى بولۇپ ، NHK مائارىپ تېلېۋىزىيە قانىلىدا 1992-يىلى 6-ئاپرېلدىن 1993-يىلى 19-مارتقىچە تارقىتىلغان.  جەمئىي 170 بۆلۈم.
## مەنبەلەر
گۈلمىرە بەرداش

دوكتور گۈلمىرە بەرداش (Gülmire Berdash) ، ئۈرۈمچىدە زىيالى ئائىلىسىدە تۇغۇلغان بولۇپ، 2017-يىلدىن 2024-يىلغىچە ئىستانبۇل ئايدىن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇتقۇچىسى ۋە تەتقىقاتچىسى. بولۇپ ئىشلىگەن. ھازىر تەترقىقات بىلەن شۇغۇللانماقتا.

6-،7- ۋە 8- نۆۋەتلىك دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ئومۇمىي ۋەكىللەر يىغىنىدا دېموكراتىك ئۇسۇلدا سايلاپ چىقىلغان ئېكولوگىيە كومىتېتى رەئىسى.

## ئوقۇش ھاياتى:

1999-2003-يىللىرى ياپونىيە رىسشو ئۇنىۋېرسىتېتى(Rissho University) (توكيو) جۇغراپىيە فاكۇلتېتىدە دوكتور ئونۋانى ئالغان.

1997-1999-يىللىرى  رىسشو ئۇنىۋېرسىتېتى(Rissho University) (توكيو) جۇغراپىيە فاكۇلتېتى ماگىستىرلىق ئۇنۋانى ئالغان.

## ماگىستىرلىق ماقالىسى:

タクラマカン 沙漠南縁における諸河川の 流量変化と古代オアシス集落の変遷 

Change in stream discharge and move of ancient oases village on the southern region of Taklimakan Desert ，China 

## دوكتورلۇق ماقالىسى :

Taklimakan沙漠南縁における古水文環境の復元に関する研究 

A study on the ancient hydrological environment on the southern part of the Taklamakan Desert  

## ماقالىلار:

(1) タクリマカン沙漠南部における古代オアシス集落の立地と移動  

掲載誌 歴史地理学 / 歴史地理学会 編 46(2) (通号 218) 2004-03 p.45～59 

(2) Taklimakan沙漠の南部地域における諸河川の流量変化と古代オアシス集落の変遷 

掲載誌 大学院年報 (通号 17) 1999 p.113～122 

Change in the natural environment and life in oases of the Taklimakan Desert 

( 出版社: Bunkashobo-Hakubunsha  2005)  

## تەتقىقاتلار:

Environmental Changes and Human Activities in the Taklimakan Desert and Its Environs (2002-2005) 

Quality of Groundwater and River Water in the Niya and Qarqan River Catchment Areas, Taklimakan Desert: ( 2002-2004) 

人間活動が流域の水文環境に及ぶす影響に関する研究　（2003-2004）

環境共生型手法による地水再生に関する研究   （2004-2005）

( 2023 )   A Review on the Position of South Caucasus in China’s Belt and Road Initiative

## مەنبەلەر

 https://doi.org/10.5782/2223-2621.2023.26.4.7

تۈر:كىشلەر
بەرداش

**بەرداش (Berdash)** ئۇيغۇر تىلىدىكى سۆز بولۇپ، مەنىسى: 

* قىيىنچىلىققا، زۇلۇمغا ياكى ئېغىرچىلىققا **چىدىماق**
* **سەبىر قىلماق**
* **قارشى تۇرماق**
* شۇنداقلا قىيىنچىلىققا چىدايدىغان، سەبىرلىك كىشىنىمۇ بىلدۈرىدۇ

**تىل تەۋەلىكى:** ئۇيغۇرچە

لۇغەتتىن: بەرداش ئى [ پ] چىدام، سەۋر-تاقەت:

ئانىجان كۆتۈر باشىڭنى،

تۆكمە ئەمدى كۆز ياشىڭنى،

قالدۇرغاغ كۆرەي بەرداشىڭنى،

يۈسۈپ ئەھمەت ئوغلۇڭ كەلدى.

تۇيۇلغان بولسىمۇ ئۈچ ئاي قىز ئۈچۈن ئۈچ يىل، 

ئامان قالدى كېسەللىككە بېرىپ بەرداش قىساسكار دىل. 

زىت مەنىسى: بەرداشسىز

بەرداسلىق [سۈپەت]

جۈملىلەردە ئىشلىتىلىشى:

باشقا قانچە كۈن كەلسىمۇ ،

بېرىمىز بەرداش .

قول تۇتۇشۇپ مۈشكۈللەردە ،

بولۇپ يۆلەكداش .

بېرەلمەس ئىكەن بۇ كۆڭۈل بەرداش...

ھەر-ھەر ئېغىرچىلىققا بەرداشلىق  بېرەلەيدىغان ئادەملەر   ھامان خۇشاللىقنى كەلگۈسىگە بېغىشلىغانلار .

**فامىلە قىلىپ قوللانغان كىشىلەر:**

ئۆمەر موللا بەرداش

گۈلمىرە بەرداش

ئەركىن بەرداش

نۇرمەمەت بەرداش

## مەنبەلەر
كەرمان

**كەرمان**(خەنزۇچە: 遠志) كەرمان ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، كەرمانغا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، تىنچلاندۇرۇش، نېرۋىنى كۈچەيتىش، بەلغەمنى بوشىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''تونۇشتۇرۇلىشى'''
كەرمان كەرمان ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق سامان غوللۇق، كەرمانغا ئۇرۇقداش ئۆسۈملۈك بولۇپ، ئېگىزلىكى 15 ~ 40 سانتىمېتىر كېلىدۇ؛ يىلتىزى دۈگىلەك تۈۋرۈكسىمان، ئازراق ئەگرى بولىدۇ، رەڭگى سارغۇچ خورما رەڭ، غولى تېگىدىن شاخلانغان بولۇپ، تىك ياكى قىيپاش ئۆسىدۇ، ئىنچىكە ۋە ئاجىز بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى نۆۋەتلىشىپ ئۆسكەن، شەكلى ئۇزۇن سوقىچاق ياكى تۇخۇمسىمان دۈگىلەك ياكى تار تېمىنىسىمان بولۇپ، سېپى يوق، تولۇق گىرۋەكلىك كېلىدۇ. باشسىمان گۈل رېتى ئۇچىدا ئۆسىدۇ، گۈلى كىچىك، سېپى ئۇزۇن، گۈلى ئادەتتە كۆك ياكى سۇس جىگەر رەڭ ياكى ئاق رەڭدە بولىدۇ. مېۋىسى غوزا مېۋە، شەكلى تەتۈر يۈرەكسىمان، ياپىلاق، ئۇچى ئويمانراق بولىدۇ، گىرۋىكىدە تار قانىتى بولىدۇ.

## '''خۇسۇسىيىتى'''
تىنچلاندۇرۇش، نېرۋىنى كۈچەيتىش، بەلغەمنى بوشىتىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە.

## '''دورىلىق قىسمى'''
دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ يىلتىزى ۋە پۈتۈن چۆپى ئىشلىتىلىدۇ.

## '''تەبىئىتى'''
ھۆل ئىسسىق.

## '''ئىشلىتىش مىقدارى'''
ئەھۋالغا قاراپ 4 ~ 12 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ.

## '''يىغىپ تەييارلاش ئۇسۇلى'''
بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ كۈزدە يىلتىزىنى كولىۋېلىپ، غولى ۋە يوپۇرماقلىرىنى ئېلىۋېتىپ، تازىلاپ ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ، گۈلى ئېچىلمىغان چاغدا چۆپىنى يىغىۋېلىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. دورىغا ھۆل ھالەتتىمۇ ئىشلىتىلىدۇ.

## '''ئۆسۈش ئورنى'''
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى نىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى كۈنگەي تاغ باغرى ۋە يايلاقلاردا ئۆسىدۇ.

## '''رېتسىپلار'''
12 گرام كەرماننى 12 گرام ئېگىر، 10 گرام ئارچا ئۇرۇقى، 20 گرام خام لۇڭگۇ بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، يۈرەك سېلىش ۋە ئۇنتۇغاقلىققا مەنپەئەت قىلىدۇ. 

15 گرام كەرماننى 12 گرام قوڭغۇراقگۈل، سەككىز گرام يۇلتۇزگۈل، 10 گرام سوغىگۈل بىلەن بىللە سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، يۆتەل ۋە بەلغەم تۈكۈرۈشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. 

كەرمان، قوڭغۇراقگۈل، يۇلتۇزگۇل، ئېگىر، سوغىگۈلنىڭ ھەر بىرىدىن تەڭ مىقداردا ئېلىپ سۇدا قاينىتىپ ئىچىپ بەرسە، بەلغەمنى بوشىتىپ، يۆتەلنى پەسەيتىدۇ.

## مەنبەلەر

تۈر:ئۆسۈملۈك
كۆچمە پۇل تۆلەش

ھازىرقى كۆچمە تېلېفون تورىدىن پايدىلىنىپ ئىستىمال ھەق تۆلەش، بانكىدا ھېسابات يۆتكەش، ھېساباتنى سۈرۈشتۈرۈش قاتارلىق كەسىپلەرنى تاماملاش كۆچمە خەۋەرلىشىش تورىدىكى بىر تۈرلۈك ئېلېكتىرونلۇق سودا مۇلازىمىتى بولۇپ، قولايلىق، بىخەتەر، تېز بولۇش ۋاقىت، ئورۇننىڭ چەكلىمىسىگە ئۇچرىماسلىقتەك ئەۋزەللىككە ئىگە بولۇپ، كۆچمە قوشۇلما قىممەت كەسپىدىكى بىر يارقىن نۇقتىغا ئايلاندى.
## مەنبەلەر
تۈركىيە كىملىك نومۇرى

**تۈركىيە كىملىك نومۇرى**(ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Türkiye Kimlik Nomuri)بولسا بىر كىشىنىڭ تۈركىيە ۋەتەندىشى ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ۋە كىملىك بىلگىلىرىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان نومۇردۇر.
## تارىخى
ھازىرقى كىملىك نومۇرى سىستېمى 2000-يىلى 28-ئۆكتەبىر ئېلان قىلىنغان 3080-نومۇرلۇق قارار بىلەن يولغا قويۇلىشقا باشلىغان.

## تۈزۈلىشى
*11 خانەدىن تۈزۈلىدۇ. ئالدىنقى 9 رەقەم كىملىك نومۇرىسى، ئەڭ ئاخىرقى ئىككى رەقەم بولسا توغرىلاش رەقىمى.
### 10 جى رەقەمنى تېپىش ئۇسۇلى
*1.، 3، 5، 7، 9-رەقەمنىڭ يىغىندىسىنى تاپقاندىن كىيىن 7 گە كۆپەيتىپ نەتىجىسى A نى تاپىمىز.
*2، 4، 6، 8 يىغىندىسىنى تاپقاندىن كېيىن نەتىجىسى B نى تاپىمىز.
*A-B=C ئارقىلىق C نى تاپىمىز، C نىڭ بىرلەر خانىسىدىكى رەقەم كىملىكىڭىزنىڭ ئوڭدىن ساناپ ئىككىنچى رەقەم، يەنى 10 جى رەقەم بولىدۇ.
### 11 جى رەقەمنى تېپىش ئۇسۇلى
*باشتىكى 10 دانە رەقەمنىڭ يىغىندىسى D نىڭ بىرلەر خانىسىدىكى رەقەمدۇر.
*تېپىلغان 11-رەقەم جۈپ سان بولىدۇ.
-----
*باش خانەلىرى: 
*110 توردىن، 114 سەچمەن، 150 ئەردوغ، 156 توردىن> 140 سەچمەن> 166 بەن
*223 لىۋىيە، 228 ھىلال، 234> 239> 287 سەچمەن\ 218 سەچمەن، 288 سەچمەن
*300 ئاھۇ>، 319 مۇرات زەيتىنبۇر،  324> 381، 369> 389 سەچمەن
*490 ئابدۇل> 446> 428، 475\ 415 سەچمەن، 481 سەچمەن
*527 توردىن، 576, 586 سەچمەن
*620 توردىن، 646، 605> 617 مۇرات بۈيۈكچەكمەچە، 642 سەچمەن
-----

## باشقىلار
*تۈركىيە كىملىك كارتىسى،تۈركىيە كىملىك نومۇرى

*تۈركىيە شوپۇرلۇق كىنىشكىسى، تۈركىيە پاسپورتى

*تۈركىيە ئىقامەت ئىزنى بەلگىسى،

*تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار

## سىرتقى ئۇلانما
## مەنبەلەر

تۈر:ئۇيغۇرلار
پاراڭچى

پاراڭچى (ئېنگلىزچە: Chatbot) ئاۋاز ياكى تېكىست ئارقىلىق ئاپتوماتىك پاراڭلىشىشى فۇنكىسيەسىگە ئىگە بولغان يۇمشاق دىتالدۇر. بىۋاستە ھەقىقى ئنسان بىلەن پاراڭلاشقاندىن كۆرە، يۇمتال ۋاستىسى بىلەن پاراڭ ئېلىپ بېرىلىدۇ. ھازىر نۇرغۇن شىركەتلەر ۋە تەشكىلاتلار چىقىمنى تېجەش ئۈچۈن ئاپتوماتىڭ پاراڭلىشىش ئىقتىدارىغا ئىگە پاراڭچى يۇمتالىنى تور بەتلىرىگە قوشۇۋەتكەن. پاراڭچى يۇمتاللار ئىنسان بىلەن نورمال پاراڭلىشىشى ئىقتىدارىغان ئىگە. ھازىر سۈنئى ئىدراكنىڭ تەرەقىياتىغا ئەگىشىپ، ئىدىراكلىق پاراڭچىلارمۇ بارلىقا كەلمەكتە. 
thumb|پاراڭچى ئايكونى
thumb|پاراڭچىنىڭ ئايكونى

## مەنبەلەر
سۈنئىي ئىدىراكلىق پاراڭچى

سۈنئىي ئىدىراكلىق پاراڭچى (ئېنگلىزچە: AI chatbot) سۈنئىي ئىدراكلىق تېخنىكىنى ئۆزىگە مۇجەسسەملىگەن، ھەقىقى ئىنسانغا ئوخشاش ئۇچۇرلانى قوبۇل قلىش، ئانالىز قىلىش، بىر تەرەپ قىلىش، تەپەككۈر قىلىش، ۋە جاۋاپ بىرىش، ھاسىلات بىر تەرەپ قىلىش ئىقىتىدارىغا ئىگە ناھايىتى قۇدىرەتلىك پاراڭچىدۇر. 2023-يىلى يېڭىدىن بازارغا سېلىنغان ChapGPT ۋە ئارقىدىنلا چىققان ئۇيغۇرچە IzdaxGPT دەل مۇشۇلارنىڭ بىر ئۈلگىسىدۇر. 

thumb|چەت ج پ ت لوگوسى
thumb|چەت ج پ ت ھاسىلات تور بېتى
## مەنبەلەر
ئالدىن ئۆگىتىلگەن ھاسىلاتلىق تىرانسفورماتور

ئالدىن ئۆگىتىلگەن ھاسىلاتلىق تىرانسفورماتور (ئېنگلىزچە: (**GPT**) Generative pre-trained transformer؛ ئۇيغۇرچە: ج پ ت) بىر خىل ناھايتى چوڭ مىقتاردىكى تېكىسىت ۋە سۆزلۈكلەر بىلەن مەشىق قىلدۇرۇلۇپ ئۆگىتىلىپ ئىنسانغا ئوخشاش تېكىست ۋە سۆزلۈك ھاسىل قىلش فۇنكىسىيەسىگە ئىگە تىل مودېلى ئائىلىسىدۇر. ئالدىن ئۆگىتىلگەن ھاسىلاتلىق تىرانسفورماتورنى ئادەتتە بىر قانچە بۆلەكلىك تىرانسفورماتور ئارقىلىق قۇرۇشقا بولىدۇ.

thumb|ج پ ت نىڭ تولۇق ئارخىتىكتورى
## مەنبەلەر
چەت ج پ ت (ChatGPT)

چەت ج پ ت (ئۇيغۇرچە تولۇق نامى: ئالدىن ئۆگىتىلگەن ھاسىلاتلىق تىرانسفورماتورلۇق پاراڭچى؛ ج پ ت پاراڭچى؛ سۈنئىي ئىدىراكلىق پاراڭچى؛ ئېنگلىزچە: ChatGPT) بىر خىل سۈنئىي ئىدىراكلىق پاراڭچىدۇر. چەت ج پ ت 2022-يىلى نويابېر ئېيىدا ئوپېن ئېي ئاي تەرىپىدىن جامائەتكە ئاشكارلانغان. 

thumb|چەت ج پ ت ھاسىلات يۈزى (ئۇكرائىناچە)
## مەنبەلەر
ئىزدەش ج پ ت (IzdaxGPT)

ئىزدەش ج پ ت (IzdaxGPT) ئالدىن ئۆگىتىلگەن ھاسىلاتلىق تىرانسفورماتور تېخنىكىسى قوللىنىلغان ئۇيغۇرچە تىل بىلەن مەشىق قىلىپ كۆندۈرۈلگەن، ئىنسانغا ئوخشاش تەپەككۈر قىلىش ئىقتىدارىغان ئىگە، سۆز ۋە تېكىسىت ھاسىل قىلدىغان، سۈنئي ئىدىراكلىق پاراڭچىدۇر.
## مەنبەلەر
خاسەكى سۇلتان

**خاسەكى سۇلتان** (ئوسمانلىچە: خاصكي، تۈركچە: Haseki Sultan): ئوسمانىيلار سۇلتانلىرىدىن ئوغۇل پەرزەنت تۇغقان دېدەكلەرگە بېرىلگەن ئۇنۋان.

## خاسەكى سۇلتانلار
## مەنبەلەر

تۈر:ئىسلام تارىخى
تۈر:ئوسمانلى تارىخى
تۈر:ساجىيە ئىسلام تەتقىقات مەركىزى
ئېلېكترونلۇق خەت

ئۇ ئىنتېرنېتنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ۋە مۇھىم مۇلازىمىتى. ئېلېكترونلۇق خەت ئېلېكترونلۇق ۋاسىتىلەر ئارقىلىق ئۇچۇر ئالماشتۇرۇشنى تەمىنلەيدىغان ئالاقە ئۇسۇلى بولۇپ ، ئۇ ئىنتېرنېت ئارقىلىق تېكىست ، ئاۋاز ، گرافىك ، رەسىم ، سىن ۋە باشقا ئۇچۇرلارنى يەتكۈزۈش ، قوبۇل قىلىش ۋە ساقلاشنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ ، بۇنداق بولغاندا ئېلېكترونلۇق خەت ھەرقايسى رايونلارغا ئەۋەتىلىدۇ. دۇنيا.

## مەنبەلەر
مادۇرا ئارىلى

مادۇرا ئارىلى ھىندۇنېزىيە  ياۋا ئارىلىنىڭ شەرقىي شىمالىغا جايلاشقان. مادۇرا ئارىلى بىلەن ياۋا ئارىلىنىڭ ئارىلىقى 3-4 كىلومېتىر كېلىدۇ. 

## '''قىسقىچە تونۇشتۇرۇش'''
ھىندۇنېزىيىنىڭ ياۋا ئارىلىنىڭ شەرقىي شىمالىغا جايلاشقان. مادۇرا ئارىلى بىلەن ياۋا ئارىلىنىڭ ئارىلىقى 3-4 كىلومېتىر كېلىدۇ. ئارالنىڭ ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 150 كىلومېتىر، شىمالدىن جەنۇبقا كەڭلىكى 45 كىلومېتىرغا يېتىدۇ، مەيدانى 5290 كۋادرات كىلومېتىر كېلىدۇ. ئاھالىسى 2 مىليوندىن ئاشىدۇ. ئارالنى ئېدىرلىقلار توغرىسىغا كېسىپ ئۆتىدۇ، ئەڭ ئېگىز نۇقتىسى 471 مېتىر كېلىدۇ. ئارالدىكى خەلقلەر شال، كۆممىقوناق، تاماكا، پالما، مانىخوت، كاۋاۋىچىن قاتارلىق زىرائەتلەرنى ئۆستۈرىدۇ. ھەرخىل چارۋا باقىدۇ، سانائىتىدە تۇز، نېفىت، ماشىنىسازلىق، تالالىق ئاگاۋى تالاسىنى تەييارلاش قاتارلىق سانائەت ئورۇنلىرى بار. مەركىزى سۇمېنېپ شەھىرىدە خان قەبرىستانلىقى، خان ئوردىسى قاتارلىق تارىخىي ئورۇنلار بار.

## مەنبەلەر
ماتادى

ماتادى  زايىر جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇھىم پورت شەھىرى. تۆۋەنكى زايىر رايونىنىڭ مەركىزى، مۇھىم قاتناش تۈگۈنى.

=**قىسقىچە تونۇشتۇرۇش**==
ماتادى  زايىر جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇھىم پورت شەھىرى. تۆۋەنكى زايىر رايونىنىڭ مەركىزى، مۇھىم قاتناش تۈگۈنى. شەھەر ئاھالىسى 144 مىڭدىن ئاشىدۇ. بۇ شەھەر زايىر دەرغا ئاغزىدىن تەخمىنەن 135 كىلومېتىر ئىچكى قۇرۇقلۇقتىكى دەريانىڭ جەنۇبىي ياقىسىغا جايلاشقان، زايىر دەرياسىنىڭ تۆۋەن ئېقىنىنىڭ كەڭلىكى 30 كىلومېتىردىن ئارتۇق، سۈيىنىڭ چوڭقۇرلۇقى 70 مېتىردىن يۇقىرى بولغانلىقتىن، ئوكيان پاراخوتلىرى دەريا ئاغزىدىن يۇقىرى ئېقىنغا قاراپ ماتادىغا بىمالال كېلەلەيدۇ. شۇڭا ماتادى پورتى زايىرنىڭ تەرەققىيات ئىستىقبالى زور بولغان مۇھىم پورتىغا ئايلاندى. پورت پرىستانىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 1600 مېتىر كېلىدۇ. بىرلا ۋاقىتتا 10 ئوكيان پاراخوتى توختىيالايدۇ. زايىرنىڭ چەت ئەللەر ئارا ئالماشتۇرىدىغان ماللىرىنىڭ خېلى بىر قىسمى ماتادى پورتى ئارقىلىق بىر تەرەپ قىلىنىدۇ. ماتادى شەھىرىدە چوڭ تىپتىكى ئۇن زاۋۇتى، ياغ چىقىرىش زاۋۇتى، ياغاچچىلىق كارخانىسى قاتارلىق زاۋۇت-فابرىكىلار بار. ماتادى پورتى تۆمۈر يول ھەم نېفىت ئاققۇزۇش تۇرۇبىسى ئارقىلىق پايتەخت  كىنشاشا بىلەن باغلىنىپ تۇرىدۇ. ماتادى شەھىرىدىن 11 كىلومېتىر يىراق بولغان دەريانىڭ قۇيۇلۇش ئاغزىدا زايىرىنىڭ بېلىقچىلىق پورتى ئانگو-ئانگو جايلاشقان. ماتادى شەھىرىدىن 30 كىلومېتىر يىراق بولغان دەريانىڭ يۇقىرى ئېقىنىغا چوڭ تىپتىكى ئىنگاسۇ ئېلېكتر ئىستانسىسى قۇرۇلغان.

## مەنبەلەر