جىبران خېلىل جىبران: مۇزىكا

**گۈلنۇر ئىمىن تەرجىمىسى**

مەن ئامرىقىمنىڭ يېنىدا ئۈندىمەستىن ئولتۇرۇپ، سۆزىگە قۇلاق سالدىم. ئۇنىڭ ئاۋازىدىن تارىغان سېھرىي كۈچنىڭ تەسىرىدە يۈرىكىم تىتىرەۋاتاتتى. ئۇ سېھرىي كۈچنىڭ تەسىرى ۋەجىدىن ئىككىمىز ئايرىلىپ كېتىشىمىز ئېھتىمالغا يېقىن ئىدى. روھىم قەپىسىدىن ئايرىلىپ  چەكسىزلىككە قاراپ پەرۋاز قىلدى.  ئۇنىڭ نەزىرىدە  دۇنيا بىر چۈش، بەدەن تار قەپەسكە ئوخشايتى.

ئامرىقىمنىڭ ئاۋازى چەكسىز قۇدرەتكە ئىگە. ئۇ مېنىڭ ھېسىياتىمنى، خىياللىرىمنى كونتىرول قىلىپ ماڭا ئاۋازنىڭ سېھرىي كۈچىنى تونۇتتى.  ئۇ ئاۋاز بارغانسېرى مەندىن يىراقلىشىپ كەتتى.

ئەي ئادەملەر، ئۇ دەل مۇزىكا! يارىم ماڭا گەپ قىلىۋېتىپ ئۇھسىنغاندا، كۈلۈمسىرىگەندە مەن ئۇنى ئاڭلىيالايمەن. سۆزلەر ئۇنىڭ لەۋلىرىدىن ئۈزۈلۈپ - ئۈزۈلۈپ تۆكۈلگەندە، بىر - بىرىگە ئۇلىنىپ كەتكەندىمۇ مەن ئۇنى ئاڭلىيالىدىم.

مەن ئۆزۈم سۆيگەن شۇ ئايالنىڭ قەلبىنى مۇزىكىدىن ئاڭلىيالىدىم. ئۇ ئىككىمىزنىڭ ئارىسىدىكى ئادەتتىكى پاراڭ ئەمەس، تولىمۇ يېقىملىق مۇزىكا ئىدى.

  شۇنداق، مۇزىكا قەلبنىڭ تىلى، ئاھاڭ ھېسىيات تارىسىنى چالالايدىغان شامال، شۇنداقلا سەزگۈ ئىشىكىنى چېكىدىغان ئىنچىكە بارماق؛ ئۇ ئەسىلمىلەرنى ئويغىتىپ، كېچە قوينىغا يوشۇرۇنۇۋالغان خاتىرلەر ۋە ئۆتمۈشنى ئەسلىتىدۇ.

   مۇزىكا يۈكسەك تەسىرلەندۈرۈش كۈچىگە ئىگە. ئەگەر ئۇ سىزگە ئېچىنىشلىق ئىشلارنى سۆزلىسە تەسەۋۋۇرىڭىزدا چەكسىز ئازاب ۋە غەمكىن مىنۇتلارنىڭ كارتىنىسى جىلۋىلىنىدۇ. ئەگەر ئۇنىڭدا سۆزلىنىۋاتقىنى خۇشاللىق ئىشلار بولسا، قەلبىڭىز شۇ ھامان راھەتلىنىپ قالىدۇ.

  مۇزىكا كىشىنى قايغۇغا سالىدىغان ئاۋازنىڭ يىغىندىسى. سىز ئۇنى ئاڭلىسىڭىز،  قەلبىڭىزنى تەشۋىشكە چۆمدۈرىدۇ، خۇددى كۆلەڭگىگە ئوخشاش بەختسىزلىكنى تەسۋىرلەپ بېرىدۇ .

  مۇزىكا ئادەمنى خۇشال قىلىدىغان مېلودىيە. سىز ئۇنى ھېس قىلسىڭىز، ئۇ پۈتۈن قەلبىڭىزنى ئىلكىگە ئېلىپ، ۋۇجۇدىڭىزنى لەرزىگە سالىدۇ.

  ئۇ تارنىڭ تىترىگەن ئاۋازى بولۇپ، ئالەم بوشلۇقىدىن سىزنىڭ ئاڭلاش سەزگۈلىرىڭىزگە قەدەم ئالىدۇ. ئۇ بەلكىم بىر تامچە قىزىق ياش تامچىسىغا ئايلىنىپ، كۆزىڭىزدىن سىرغىپ چۈشۈشى مۇمكىن. بۇ تامچە ياش ئاشىق - مەشۇقلارنىڭ ھىجران  ئازابىدىن پەيدا بولغان جاراھەت ئېغىزدىن ئېقىپ چىققان. ئۇ بەلكىم بىر تاتلىق  كۈلۈمسىرەش سۈپىتىدە لەۋلىرىڭىزدە جىلۋىلىنىشى مۇمكىن. ئۇ ئەمەلىيەتتە بەخت ۋە جىمجىتلىقنىڭ يەنە بىر خىل ئاتىلىشىدۇر.

  مۇزىكا   ئۇ جان ئۈزۈش ئالدىدا تۇرغانلارنىڭ تېنى،  روھنىڭ جېنى، قەلىبنىڭ سۆزىدۇر.

  مۇزىكا ئىنسانغا ئىلھام بېغىشلايدۇ. چۈنكى ئۇ ئاسماننىڭ تىلى. باشقا تىللارغا ئوخشىمايدىغان يېرى شۇكى، ئۇ چىن قەلىبدىن ئۇرغۇپ چىققان، پەقەت ئىچكى دۇنيانىلا بايان قىلىدۇ، شۇڭا ئۇ يەنە قەلبنىڭ تىلى ــ مۇھەببەتتۇر، ئۇ كۆپچىلىككە تەسىر كۆرسىتىدۇ .  

پەرزەنتىدىن ئايرىلغان ئانا مۇزىكا بىلەن ماتەم سىگنالىنى بىرلەشتۈرۈپ، پەرۋاسىز ۋە باغرى تاش ئادەمنىڭ يۈرىكىنى پارە - پارە قىلىدۇ. خۇشال بولغانلار مۇزىكا بىلەن ئۆزىنىڭ خۇشاللىقىغا تەنتەنە قىلسا، بالا ـ قازاغا يولۇققانلارغا مۇزىكىدن ئۆزىگە ئىلھام ئالىدۇ. مۇزىكا   قۇياشقا   ئوخشايدۇ، ئۇ ئالتۇن تالالىرى   بىلەن   دالىدىكى گۈللەرنىڭ يۈزىنى ئەركىلىتىپ ئۆتىدۇ.  

مۇزىكا  خۇددى چىراغغا ئوخشاش، قەلىبدىكى قاراڭغۇلۇقنى يورۇتىدۇ. ئۆلچىمىم بويىچە ئېيتقاندا، مۇزىكا ھەقىقىي ئۆزلۈك تەسۋىرى ياكى تۇرمۇشنىڭ قەلبىمىزگە يېزىپ قالدۇرغان خىيالى تەسۋىرى؛ قەلب گويا سۈزۈك  ئەينەكتەك جۇلالىنىپ، ھەر خىل ۋەقە، ھەرىكەتلەر ئارقىلىق ئاشۇ سۈرەت ۋە خىيالىي كۆرۈنۈشلەرنى ئەكس ئەتتۈرۈپ بېرىدۇ.

قەلب ئۇ كىمنىدۇر  كۈتۈۋاتقان بىر تال يۇمران گۈل، تاڭ شامىلى ئۇنى تەۋرىتىپ، شەبنەم تامچىلىرى غولىنى ئېگىۋەتتى. قۇشلارنىڭ سايرىشى خيالىي تۇيغۇلار ئىچىدە ئەللەيلىنىۋاتقان ئادەمنى سەگىتتى. ئادەم  جىمجىت ھالدا قۇشلارنىڭ سايرىشىغا قۇلاق سالدى ۋە ئەقىل - پاراسەتنى ــ قۇشلارنىڭ يېقىملىق مېلودىيەسىنى ۋە ئىنچىكە سەزگۈلەرنى بارلىققا كەلتۈرگۈچىنى مەدھىيىلىدى. قۇشلارنىڭ ناۋالىرى  ئۇنىڭ تەپەككۇرىنى ئۇرغۇتتىش ئۇ ئۆز-ئۆزىدىن بۇ كۆرۈمسىز قۇشلارنىڭ ناخشىسىدا  قانداق مەخپىيەتلىك بارلىقىنى سورىدى. ئۇلارنىڭ شادىمان ناخشىسى ئۇنىڭ قەلبىنى لەرزىگە سالماقچىمىدۇ؟ ياكى ئالدىنقىلار قالدۇرغان چىرايلىق ئەسەرلەرنى ئۇنىڭغا ئوقۇپ بېرىۋاتامدىغاندۇ؟ ياكى بۇ  قۇشلار دالىدىكى گۈللەرنى چاقىرىۋاتامدۇ ياكى دەرەختىكى شاخلارنى دوراۋاتامدۇ؟ قۇشلارنىڭ ئاۋازى  ئېقىن سۇلارنىڭ  شىرىلداپ ئېقىشلىرىمىدۇ؟ ياكى پۈتكۈل تەبىئەت ئۇنىڭغا جۆر بولۇۋاتامدىغاندۇ؟ بىراق ئۇ جاۋاب ئىزدەش يولىنى تاپالمىدى.

ئادەم ئۇچار قۇشنىڭ دەرەخ شېخىدا ئولتۇرۇپ نىمىلەرنى دەۋاتقانلىقىنى چۈشىنەلمىدى، تاش-شېغىلاردىن ئېقىپ ئۆتكەن بۇلاق سۈيى ۋە تارتىنماستىن ئېقىۋاتقان دولقۇننىڭ نېمە دەۋاتقانلىقىنى چۈشەنمىدى؛ ئۇ دەرەخ يوپۇرماقلىرىغا تامچىلاپ چۈشكەن يامغۇر سۈيىدە سۆزلەنگەن ھېكايىلەرنى، يامغۇر سۈيىنىڭ يۇمشاق بارماقلىرى بىلەن ئەينەكنى نېمىشقا چەككەنلىكىنى چۈشەنمىدى؛ ئۇ   مەيىن   شامالنىڭ   ئېتىزلىقتىكى   گۈللەرگە   بولغان   مۇھەببىتنى بىلمىدى. لېكىن، ئۇ  بۇ ئاۋازلارنىڭ ھەممىسىنى بىلىشنىڭ تولىمۇ مەنىلىك ئىكەنلىكىنى چۈشەنگىنىدە   بەزىدە خۇشاللىقتىن تىتىرىسە، بەزىدە ئازاب ۋە باش قېتىنچىلىقى ئۈچۈن ئاھ ئۇرۇپ ئازابلاندى. بەزى ئاۋازلار سىرلىق تىل بىلەن ئۇنىڭ بىلەن مەخپىي سۆزلىشىپ، ئەقىل - پاراسەتنىڭ ماھىيىتىنى پىچىرلاپ بەردى؛ ئۇ تەبىئەت بىلەن كۆپ قېتىم پاراڭلاشقان بولسىمۇ، بىرەر قېتىم ئۈندىمىدى. بەلكىم كۆز يېشى بارچە تىلنىڭ ئورنىنى ئېلىشى مۇمكىن، چۈنكى ئۇنى كىملا كۆرسە چۈشىنەلەيدۇ.