ساماۋار شورپىسى ئىستىمال قىلىشقا ئالاقىدار ساۋاتلار

1. ساماۋار شورپىسىنى بەك ئاچچىق قىلىپ تەڭشىمەڭ. كىشىلەر ساماۋەر شورپىسىنى ئاچچىق قىلىپ تەڭشەپ ئىچكەندە بەدەندىن تەر چىقىپ، يېنىكلەپ قالغاندەك ھىس قىلىدۇ، دەپ قارايدۇ. بۇ قاراش خاتا. چۈنكى، تېبابەتتە بەك ئاچچىق غىزالانماسلىق تەكىتلىنىدۇ. ئاچچىق تەم ئالدى بىلەن ئادەمنىڭ قىزىل ئۆڭگىچىگە، ئاندىن ئاشقازان، ئۈچەي قاتارلىق ئەزالارغا تەسىر كۆرسىتىدۇ. ئاچچىق تەم ئادەمنىڭ ئاشقازان، ئۈچىيىگە كىرگەندىن كېيىن كۈچلۈك غىدىقلاش پەيدا قىلىدۇ. ئاشقازاننىڭ كىسلاتالىقى ئېشىپ، قورساقنى كۆپتۈرىدۇ. ئۇندىن باشقا، قىزىل ئۆڭگەچ، ئاشقازان ياللۇغىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ھەزىم قىلىش ئەزالىرى ساغلام بولمىغان كىشىلەردە تەبىئىيلا ئىچى سۈرۈشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. 

2. ساماۋار شورپىسىغا سالغان يېمەكلىكلەرنى بەك قىزىق يېمەڭ. تېببىي مۇتەخەسسىسلەرنىڭ قارىشىچە، ئادەمنىڭ ئېغىز بوشلۇقى، قىزىل ئۆڭگىچى، ئاشقازىنى 50 سېلسىيە گىرادۇسلۇق قىزىققىلا بەرداشلىق بېرەلەيدىكەن. ئەمما، ساماۋار شورپىسىنىڭ قايناۋاتقان چاغدىكى تېمپېراتۇرىسى 120 گىرادۇسقا يەتكەچكە، قىزىق يېمەكلىك ئادەمنىڭ ئېغىز بوشلۇقى، تىل، كاناي، قىزىلئۆڭگەچ، ئاشقازان شىللىق پەردىسىنى زەخىمگە ئۇچرىتىدىكەن.

3. ساماۋار شورپىسىغا سالغان يېمەكلىكلەرنى يېرىم پىششىق ھالەتتە يېمەڭ. ياشلار ساماۋار شورپىسى ئىچكەندە قوي، كالا، بېلىق گۆشلىرىنى چالا پىشۇرۇپ يېيىشنى ياخشى كۆرىدۇ. بۇنداق قىلىش سالامەتلىككە زىيانلىق. چۈنكى، چالا پىشقان گۆشنى يېگەندە ھەزىم قىلىش تەسرەك بولۇپلا قالماي يەنە گۆش تەركىبىدە نۇرغۇن مىكروب ۋە پارازىت قۇرۇت تۇخۇمى بولىدۇ. ئۇلار يېمەكلىك بىلەن ئادەم بەدىنىگە كىرگەندە تۈرلۈك كېسەللىكلەرنى پەيدا قىلىدۇ.

4. نۇرغۇن كىشى ساماۋار شورپىسىغا ھەر خىل گۆش، بۆدۈنە تۇخۇمى، يېڭى كۆكتات سېلىنىپ قاينىتىلغاچقا، شورپىسىنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى يۇقىرى دەپ قاراپ، شورپىنى قالدۇرماي ئىچىشنى ياخشى كۆرىدۇ. يېمەكلىك مۇتەخەسسىسلىرى: ساماۋار شورپىسىنىڭ تەم خۇرۇچى ئاساسەن قوي، كالا يېغى شۇنداقلا مۇچ، قارىمۇچ، كاۋاۋىچىن قاتارلىقلاردىن تەييارلىنىدىغان بولغاچقا، شورپىنى كۆپ ئىچىۋەتكەندە قان قويۇق، يۇقىرى قان بېسىمى، ئۆتتە تاش پەيدا بولۇش، ئون ئىككى بارماق ئۈچەي ياللۇغى، ئېغىز بوشلۇقى ياللۇغى، دانىخورەك ئۆرلەش قاتارلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، ساماۋار قازىنى (كورىسى) نى ئۇزاق ۋاقىت ئىشلىتىپ، ئالماشتۇرمىغاندا ئۇنىڭ تەركىبىدىكى ماددىلار بىلەن يېمەكلىك تەركىبىدىكى ماددىلار رېئاكسىيەلىشىپ، بەدەنگە زىيانلىق ماددىلارنى پەيدا قىلىدۇ، دەپ قارايدۇ. گۆش، دېڭىز مەھسۇلاتلىرى تەركىبىدىكى بۇلىن قاتارلىق ماددىلار ساماۋەر شورپىسىدا ئېرىپ، كۆپ مىقداردىكى نىترات ھاسىل قىلىپ، ئادەمنىڭ بۆرەك ئىقتىدارىغا تەسىر يەتكۈزىدۇ، رېماتىزم كېسىلىنى پەيدا قىلىدۇ. شۇڭا، ساماۋەر شورپىسىنى ئەڭ ياخشىسى كۆپ ئىچمەسلىكىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز. 

5. ساماۋار شورپىسىغا سالغان يېمەكلىكلەرنى بەك ئۇزاق قايناتماڭ. تۈرلۈك يېمەكلىكلەر بىر قازاندا 90 مىنۇتتىن ئۇزاق ۋاقىت قاينىغاندا، شورپا تەركىبىدىكى نىترىتلارنىڭ مىقدارى ئېشىپ كېتىدۇ. ئۇ يېمەكلىك بىلەن ئادەم بەدىنىگە كىرگەندىن كېيىن نىترو زامىن پەيدا قىلىدۇ. نىترو زامىن راك پەيدا قىلغۇچى ماددا بولۇپ، ئادەم بەدىنىدە يەللىك بوغۇم ئاغرىقى، ئۆسمە قاتارلىق نۇرغۇن كېسەللەرنى پەيدا قىلىدۇ. ساماۋار شورپىسىغا پىچەكگۈلى (شەنياۋ) قاتارلىق يېڭى كۆكتاتلارنى سېلىپ يېگەن ئەڭ پايدىلىق. بېلىق گۆشى كۇمىلىچى قاتارلىق پىششىقلاپ ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى شورپىغا ئارىلاشتۇرماسلىق، قويۇلۇپ كەتكەن ساماۋار شورپىسىغا چۆپ سالماسلىق لازىم. چۈنكى. چۆپ ساماۋار شورپىسىدا سەل ئۇزاقتا پىشىدۇ، بۇ جەرياندا چۆپ شورپىدىكى زىيانلىق ماددىلارنى ئاسانلا سۈمۈرۈۋالىدۇ  دە سالامەتلىككە تەسىرى بولىدۇ. 

6. ئېشىپ قالغان ساماۋار شورپىسىنى ئەتىسى يەنە ئىچمەڭ. قىسمەن كىشىلەر ئېشىپ قالغان ساماۋار شورپىسىنى تۆكۈۋېتىشنى ئىسراپچىلىق دەپ قاراپ، ئەتىسى قايتا ئىسسىتىپ ئىچىدۇ. بۇنداق قىلىش سالامەتلىككە زىيانلىق. چۈنكى، ساماۋار قازىنىدا بولۇپمۇ مىس قازاندا بىر كېچە تۇرغان شورپا تەركىبىدىكى ھەر خىل نىتراتلار شۇنداقلا زەھەرلىك مىس ئوكسىد سالامەتلىككە ناھايىتى زىيانلىق.

## مەنبەلەر

* شىنجاڭ خەلىق رادئىو ئىستانسى