Вальков, Виталий Григорьевич

**Виталий Григорьевич Вальков** (төр. 1 январь 1948, Моторское көдээ суур, Красноярск край) — Тыва Республиканың Дээди Хуралының Хоойлу чогаадыр палатазының даргазы (2009—2010).

## Намдары
1950 чылда ада-иези-биле кады  Тываже көже берген .

1970—1976 чылдарда, Красноярскының В. И. Суриков аттыг уран чүүл училищезин дооскан, Сарыг-Сеп ортумак школа № 1 (Каа-Хем кожуун Тыва АССР-ниң) черчение база чурулга башкылап ажылдап турган. 1975 чылда хары угда Кызылдың күрүне башкы институдун дооскан (филология факультедин).

1976 чылдан — партия ажылында: Каа-Хем ВЛКСМ-ниң райком секретары (1976—1980), СЭКП Тыва килдис обкомунуң эргелекчи оралакчызы (1983—1990), бир дугаар секретары Кызылдың хоорком СЭКП (1990—1991). 1982 чылда Дээди партия школазын Новосибирскиге дооскан.

1992—1998 чылдарда организациялар хүрээлеңи баштап турган: бүдүрүлге каттыжылгазы «Тувазаготпродпром» (1992—1997), артель «Ойна» алдын тывыкчызылары (1997—1998), садыг-хандырылга отдел «Туванефтепродукт» (Кызыл).

1998—2000 чылдарда — Тыва Республиканың чазак баштыңчының оралачызы, 2000 чылдан — Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламент) секретары. Март 22 2000 чылдан Тываның регионалдыг килдис Общероссийского движения «Вся Россия» баштап турган.

2000 чылдан — депутат, октябрь 2006 чылдан май 2009 чылга чедир — дарганың оралакчызы, май 2009 чылдан — Республики Тыва республиканың Дээди Хуралдың Хоойлу чогаадыр палатазының даргазы; 2010 чылда Дээди Хуралдың тургузуу өскерлиринге чедир албан-дужаал күүседип турган. Тыва Республиканың 2 дугаар класстың ылап күрүне чөвүлекчизи.

2006 чылда Опытное поле суурже көже берген Минусинск район.

### Өг-бүлези
Адазы — Григорий Васильевич Вальков (21.1.1924 — ?), көдээниң албан-хаакчызы; иези — Мария Степановна (урожд. Сухочева).

## Чогаадылгазы

### Чурукчу
Пейзажтарда, натюрморттарда, портреттерда, сюжет композицияларында акварельдер база графикалар аргаларын бижип турар. Ооң ажылдары колориттиң өңгүрү база ясностью композиция ылгалып турар.

1969 чылдан хоорайның, областың, республиканың база бүгү-эвилелдиң, зоналдыг база регионалдыг делгелгелеринде киржип турар, оон иштинде:
* 2013 — «Философия акварели» (Валерий Кудринский, Сергей Бондин-биле кады)
* 2013 — «Сибирь — XI» (Омск).
;персоналдыг делгелгелер
* 2012 — «Мир акварели Виталия Валькова» — Минусинскиниң хоорай чурук галереязы
* 2015 — «Поэзия акварели» — делгелге залы «Чылтыс» Абаканның чурук галереязы
* 2015 — «Минусинск и минусинцы» — Минусинскиниң хоорай чурук галереязы.

В. Г. Вальковтуң ажылдары Минусински биле Абаканның чурук галереязында, Тыва Республиканың Национал музейинде, Тесин уран чүүл музейинде, Ермаковск музей-делгелге төвүнде, Таскин көдээ чурук галереязы, Кызыл биле Минусинскиниң албан черлеринде база өөредилге черлеринде, Монголияда, Польша биле Кыдатта, хуу коллекцияларда шыгжаттынып турар.

Россияның Профессионалдыг чурукчулар эвилелиниң кежигүнү (2014 чылдан).

### Шүлүкчү
Кызылдың шүлүк чогаалынга ынак кижилер клуву «Исток» ажыл-чорудулгазынга киржип турган. Литературлуг каттыжылга «Ногаан лампа» (Минусинск) баштап турар. Россияның чогаалчылар Эвилелиниң кежигүнү.

Үш шүлүк чогаал чыындызының автору: «Росинка на ладони», «Зеркало души», «Линия судьбы». Минусинскиниң үнер үелиг үндүрүлгелерге шүлүктерни парлап үндүрүп турар .

## Шаңналдары
* Тыва Республиканың алдарлыг ажылчызы.

## Демдеглелдер

## Шөлүглер
* 
* 
* 
*  

Аңгылал:Тываның күрүне университединиң доозукчулары
Аңгылал:Бир дугаар секретарьлары Кызылдың горкома КПСС
Аңгылал:Тываның политиктери
Аңгылал:Орус шүлүкчүлер
Аңгылал:Россияның чогаалчылар Эвилелиниң кежигүнү
Аңгылал:Тыва Республиканың Дээди хуралдың (парламент) даргалары
Аңгылал:ВЛКСМ кежигүннери
Аңгылал:Красноярскының уран чүүл училищезиниң доозукчулары