Хүн бүрүде бүдээл бүдүреринге мергежиириниң мөргүлдери

**Хүн бүрүде бүдээл бүдүреринге мергежиириниң мөргүлдери**  

**Силерни долгандыр турар хүрээлелди сагыш-сеткилиңерге арыг кылдыр бодап алыңар**

: Бүгү делегей аажок арыг-чаагай, адыш ышкаш дески, эртине даш дег хоюг апаар-ла болзунам, Өршээ, Өршээ.

**Сагыш-сеткилиңер ханызындан арыг өргүлдерни делгеп салыңар**

: Самантабхадраның сөңнээни дег, боттары көстүп турар болгаш бодалывыста турар көзүлбес суй-белектер-биле, бурганнарның болгаш кижилерниң өргүлдери-биле бүгү делейгей долуп турар-ла болзунам!

**Авыралды сагыш-сеткилиңер-биле карааңарга көстүп кээр кылдыр бодуңарның иштиңерге бодап алгаш, ону көрүңер**

: Мурнувуста бо өртемчейде Айдан, Хүнден, Бадма-Чечектен бүткен арзылаң ширээде мээң бүгү-ле ачылыг башкыларымның ёзулуг утка-шынарын бодунда сиңирген Шакьямуни Бурган саадап олур. Ооң чанында Өөредигни үндезилээн башкывыс болгаш салгал дамчыштыр ону уламчылап келгеш лама-башкылар олурлар. Ол ышкаш идамнар, буддалар, бойдусадылар, шравактар, практьекка-буддалар, дакилер, дакиналар болгаш Дхарманың камгалакчы сагыызыннары олурлар.

**Авыралды дилээринче албадап келир чылдагааннарны бодарадыры**

: Ал-бодум база-ла бүгү-ле авыралдыг аваларым, очалаңның хилинчээнден коргуп-сүртеп, авыралдап камгалаарын  Авыралдың эң-не быжыг дөстери боор: Буддадан, Дхармадан,Саңхадан чүрээвистиң ханызындан дилеп тур бис. Бо хүнден эгелээштиң, Чырык угаан четкижеге ол Үш Ыдык Эртинелер камгалалын хайырлаар-ла  болзун дээштиң, Авыралдың адаандыва кирип тур бис. Өршээ, Өршээ, Будда Бурган!

**Авырал дилеп чоруур кижиниң кыска мөргүлү**

: Чырып турар угаан-медерелдиг болгуже дээр, мен бүгү шупту амылыглар силер-биле Буддадан, Дхармадан, Саңхадан Авыралды хайырлаарын дилеп тур бис. (7, 100 катап база оон-даа хөй катап катаптаңар)

**Бодхичиттаны бодарадыры**

: Оргүл өргүп, кежик-чолдуң өске-даа тергиин онза чүүлдерин кылып чорааш, шажынымның хавыязын чедип ал-ла, бүгү шупту амылыглар чаагай чоруун бүдүрер дээш, Будда Бурган болу берейн (3 катап)

**Чаагай айысты четтирери болгаш арыгланыры**

: Авыралды хайырлаарын дилеп тур мен: Будданың, Дхарманың, Саңханың чүректери херелденип: чаагай аржаан, чырык-херел агымнары саарлып турлар: амылыглар бүрүзүнче, мага-ботче бүрүн долу сиңип турлар, нүгүлдүг үүледен, шаптараазын-бачыттардан арыглады, назынымны узадыпты, Дхарманы шиңгээдирин хайырлап тур, хавыяалыг буян-кежиим арбададып, дузалап тур.

**Хемчээли чок четтирери болгаш арыгланыры**

: Амылыглар бүрүзү аас-кежиктиг-ле болзунам!
: Амылыглар бүрүзү човулаңдан адырлып алыр-ла болзунам!
: Амылыглар бүрүзү аас-кежиктен кезээ мөңгеде чарылбас-ла болур болзунам!
: Амылыглар бүрүзү эмин эртир хандыкшыл болгаш көөр хөөн чок чоруктан хоорук, оожум, чыргалдыг чоруур-ла болзунам!

**Чүдүлге сүзүктүг Дээди Шуулганны кыйгырары**

: О, амылыг амытаннарның Камгалакчызы, хамык-бүгү каржы шулбустарның Өндүр Улуг Тиилекчизи! О, Өртемчейде бүгү чүүлдү Өттүр Билир, Йөрээл-сөстүг, айыс шаңнаар ачылыг Башкывыс, эдерип чоруур эдеринчилериңер-биле кады чаларап кээриңерни чүдүп, сүзүглеп, чалбарып, дилеп тур бис.

**Чеди кезектен тургустунган мөргүл**

: Мага-бодум, чугаам, угааным-биле хары-угда черже чөпшүл, томаанныг чаттыла дүжүп, тейлеп тур мен, боттуг болгаш бодалымда бодап алган өргүлдерим сөңнеп тур мен, үе-дүптен бээр үүлгеткен нүгүлдерим дээш, сагыжым аарып, буруумну миннип, бүгү амылыгларның кылган буяны дээш, өөрүп тур мен. Бисти дээш, Дхарманың хүртүзүн долгап, очалаң төнчүжеге бо өртемчейге артып каап көрүңер. Бүгү кылган ачы-буянымны Өндүр Чырыткылыг Угаанга өргүп тур мен, Өршээ Хайыракан, Өршээ, Өршээ!

**Мандаланы өргүүрү**

: Амылыглар бүгүдези арыг ораннарга төрүттүнүп, амырап, чыргазын дээш, тос аржаан-биле чажыг кылган, чечектер-биле шиметтинген Чер, Сүмбер-Уула Тей, Дөрт диптер, Ай, Хүн, Буддалар оранынга белек кылдыр өргүттүнүп тур.
: Хандыкшыырын, азып-тениирин, көөр-хөөн чок сеткилди болдурар чүүлдер: өңнүктеривис, хары кижилер, дайызыннарывыс, бистиң байлаавыс, мага-бодувус белек кылдыр өргүттүнүп тур. Боларны хүлээп алгаш, үш оо-хоран моон соңгаар бисти черле хораннавас, эм-дом кылдыр хуула бээр йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем.

**'ИДАМ ГУРУ РАТНА МАНДАЛАКАМ НИРЙАТАЙАМИ**'

**Арыг угаанче Оруктуң чадаларын айтып турар чүдүлге-сүзүктүг Дээди Шуулганга болгаш Өөредигни салгал дамчыштыр уламчылап келген лама-башкыларга чалбарыглар**

: О, Мээң буянныг чиңгине Гуру-Башкым! Бажым кырында Бадма-Чечекке, төгерик Ай кырынга кээп саадаңар, мага-бодуңарның, чугааңарның угааныңарның магалыг-чаагай буянын меңээ хайырлаңар. Өршээ Өршээ! (**'Чиңгине Гуру-Башкыңар тейиңерде саадапкаш, улаштыр Силерниң-биле кады чалбарып турарын сагыш сеткилиңерге бодап алыңар**')

: О, мага-боду санап четпес буян-кежиктен бүткен, сөглээн сөзү кижилерниң күзелдерин боттандырар, өртемчейде бүгү чүүлдү угаан-биле өттүр көрген, Будда Шакьямуни, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен. Бурган Өршээ, Өршээ Бурган!

: О,өндүр бедик хөй-ле чаагай херектерни бүдүрүп каан, шажын номун салгалдардан салгалдарже уламчылаан: Бады-Хүндүткелдиг Майтрея, Чаагай-сеткилдиг Асанга, Васубандху болгаш Делгем Көрүштүң Оруун үндезилеп делгереткен өске-даа бүгү хайырлыг башкыларым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

: О, Арыг Угааны Ханы номналының ёзу-чаңчылдарын үндезилээн шажынчы башкылар: Бады-Хүндүткелдиг Манзышири, Нагарджуна, Чандракирти болгаш өске-даа хайыралдыг башкыларым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

: О, Чажыт мантра ёзу-чаңчылдарын үндезилээн шажынчы башкылар: Тиилекчи Ваджрадара, Тилопа, Наропа болгаш Тантра оруун номнаан өске-даа хайырлыг башкыларым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

: О, Бурунгу Кадам ёзузунуң  талазы-биле шажынчы башкылар: Ийиги чергениң Буддазы Атиша, Дромтонпа, Потоба база Делгем Көрүштүң болгаш Арыг Угаан Ханы номналының оруктарын каттыштырган өске-даа хайыралыг башкыларым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

: О, Чаа Кадам ёзузунуң талазы-биле шажынчы башкылар: Ёзу-Хүндүткелдиг Цонкапа, Чамбал Гьятцо, Кхедрубже база Судур биле Тантраны каттыштырып, үндезилээн өске-даа хайыралыг башкыларым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

: О, Мурнуку бүгү буддаларның дестинчээнге оожургаваан, угаан-медерели арыглаттынмаан-даа болза, олар бодунуң чоруу чогуучал өөреникчилери дег, сагыжы човап, оларга дузалаан буянныг эргим башкым, Силерже кыйгы салып, тейлеп тур мен.

**'Дараазында 3 мөргүлдерни 3 катап катаптаңар**'

: Буянныг башкымны хүндүлевейн баарымдан эгелээш, эң-не нарын ийи бүдүштүг байдалга эккеп болур бузуттуг бодалдарым соксазын дээш, меңээ база мээң бүгү-ле аваларымга хей-аът өрү киискидер йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем!

: Буянныг башкымны хүндүлээримден эгелээш, Чыргалаң-биле Арыг Угаанның утказы чок шынарын каттыштырарынга чедирип кээр арыг-чаагай бодалдарым дораан-на бодаразын дээш, хей-аът өрү киискидер йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем!

: Долгандыр турар боттуг чүүлдерде болгаш иштики сагыш-сеткилде турар шаптараазын, моондактарны узуткаар дээш, хей-аът өрү киискидер йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем!

**Айыс четтирери болгаш арыгланыры**

: Бүгү-ле ыдыктыг амытаннарның чүректеринден чаагай аржаанның, магалыг чырыктың агымнары саарлып турлар: олар арыг-чаагай айдыс чыдын, арыглаашкынны сөңнеп турлар.

**Арыг Угаанның Оттуушкунун чедип алыр Оруктуң чадаларынга чалбарып тейлээр мөргүл**

: Арыг Угаанның Оттуушкунунче Оруктуң эгези - кандыг-даа аас-кежиктиң үнер дөзү болуп чоруур буянныг башкымга идегеп, аңаа ынаныыжым ол-дур. Ону угаап билип, аңаа ханы бердинип, сеткилимниң ханызындан сагыырым дээш, йөрээлиңер хайырлап көрүңерем!

: Кижилер делегейинге ооң бүгү-ле хосталгалары-биле чурттаары - аажок ханы утка сиңген, эң-не ховар болуушкун-дур. Ону угаап билип, чуртталганың эчис сорулгазын дүн-хүн чок боттандырып шыдаар кылдыр, йөрээлиңер хайырлап көрүңерем!

: Мээң мага-бодум өлген соонда, сугда көвүк ышкаш, дыка дүрген эстип чидер, ону эдерип чоруур хөлеге дег, үүлемниң үре-түңнелдери илереп, көстүп кээрлер. Ону угаап, ол дугайында утпайн, чүнү кылып чоруурумну серемчилелдиг хайгаарап, багай чүве кылбайн, буянныг үүлелер көвүдедип чоруурум дээш, йөрээлиңер хайырлап көрүңерем!

: Очалаңның кежиктери хоозун-меге: ында черле сеткил ханар чүү-даа чок, чүгле чаңгыс човулаң бар. Бодуңарның чагып сөглээн йөрээлиңер күжү-биле  арыг чүрээм ханызындан долу чырык хосталганың чыргалынче чүткүүрүмнү  хайырлаңар!

: Шак ол арыг-сеткил кошкаш дивес кичээңгейни, дээди күштүг серемчини бодарадып чоруур кылдыр, бүгү долу Дхарманың дазыл-дөзү - боду хууда хосталгага чедериниң сагылдарын сагыыры дээрге-ле - шажынымга мээң кол кылыр чүүлүм болуп артар кылдыр, йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем!

: Мээң бүгү эриг баарлыг аваларым база мен дег, очалаңның далайында дүжүп чорлар. Бодхичитта ёзузунга бодумну мен чаңчыктырып чүдүлгелиг сүзүк долган үүлемче кирип кел-ле, аваларым силерни дүрген хостап шыдаарым дээш, йөрээлиңер хайырлап көрүңерем!

: Ынчалза-даа, чүгле ынчаар ооң-биле кызыгаарлангаш, мөзүлүг үш үндезиннер менде чок болганындан, Будда болуп шыдавадым, ынчангаштың бодхисаттва сагылдарын күүседип, буян-чолдуг ажыл кылыр күштүг бол дээш, йөрээл сөстен хайырлап-ла көөрүңерни дилеп тур мен!

: Утказы чок хөглээшкинден угаанымны оожургаткаш, Өөредигниң алыс-ла шын утка-дөзүн бирден бир чок тайылбырлааш, Амыр-Чыргал, Дээди Билиг каттышканын чедип алыр, йөрээлиңер хайырлап-ла көрүңерем!

## Дөзү
# Геше Чамба Тиңлей Ваңчен. Ном: *Арыг Угаанче: Оруктуң Чадалары. [[Кызыл]]. Республика тифографиязы, 2007 ч., 10-гу арында, Очулдурукчу болгаш номну тургускаш, үндүрген: Чочагар Моңгуш*

Х
Х
Х