Соңгу Көрей

**Көрей Улус-Демократтыг Республика** (**КУДР**, көр. 조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國, ) — Азияда Көрей чартык ортулуктуң соңгу талазында турар күрүне. Массалыг информация чепсектеринде ону **Сөңгу Көрей** деп адаар.  

Соңгу чүгүнде Кыдат, Россия чурттары-биле, мурнуу чүгүнде Мурнуу Көрей-биле кызыгаарлажып турар болгаш чөөн чүгүнде Япон далай, барыын талазындан Сарыг далай агып чыдар. Ооң төвү — Пхеньян.

## Политика системазы
Соңгу Көрея Көрейниң Ажылчыннар партиязыныңадаанда чаңгыс партия системазы-биле ажылдап турар, ол партия шупту күрүне эрге-чагыргазын тудуп турар. Чазактың хоойлужудулга, суд болгаш күүсекчи эрге-чагырга органнары шупту партияның удуртулгазынга хамааржыр. Эрге-чагырга чаңгыс удуртукчуга чыглып келген. Соңгу Көреяда удуртукчу "партияның организастыг күзел-соруунуң боттандырылгазы" кылдыр долу эрге-чагырганы тудуп турар болгаш политиктиг болгаш социал ажыл-чорудулганы хайгаарап турар. Соңгу Көреяның политиктиг системазы колдуунда салгал дамчыыр система-дыр, Ким Ир Сенден,Ким Чен Ир, Ким Чен Ынга чедир, ам Ким Чен Ынга чедир уламчылап турар.

### Политиктиг идеология
Соңгу Көреяның политиказы "Джуче идеологиязынга" үндезилеттинген, ол идеология бот-идепкейлиг болгаш национал хамаарышпас чорукту онзалап көргүзер. Бо идеология Соңгу Көреяның политиказынга, экономиказынга болгаш камгалалынга удуртукчу принцип болуп турар.

Соңгу Көреяның эрге-чагырга структуразы үш кол албан черлеринден тургустунган: Көрейниң Ажылчыннар партиязы, күрүне органнары (хоойлу үндүрер, күүсекчи болгаш суд), шериг. Партия эң бедик эрге-чагырганы тудуп турар, а шериглер "партияның шерии" кылдыр тургустунган.

## Төөгү

### Эрте-бурунгу
**Дангун Чосон**

Тоолчургу чугаада бо дээрге Көрей чартык аралында бир дугаар күрүне-дир, ону Дангун 2333 чылда бистиң эрага чедир тургускан. Бо тоолчургу овур-хевирни Паекту дааның кырынче бадып келген дээрниң бурганының оглу дээр.

**Гиджа Чосон**

Ниити эраның мурнунда Кыдатка Шан династиязының үезинде Гиджа Көреяже дезип чорупкаш, ооң хааны апарган дээр.

**Виман Чосон**

бистиң эрага чедир 195 чылда тургустунган күрүне, ону Вэй Мань тургускан деп турар, ынчалза-даа Ханьның У императору узуткап каапкан.

### Үш күрүне үези
**Когурё, Бэкдже болгаш Силла**

IV-VII векке чедир Көрей чартык ортулук Когурё, Бэкдже болгаш Силла деп үш күрүнениң аразынга чарлып турган, олар бот-боттарынга удур-дедир сайзырап турган. Когурё бистиң эрага чедир 37 чылда тургустунган болгаш, эң-не бедик деңнелинге, Көрей чартык ортулуктуң хөй кезиин Маньчжурияның чөөн талазындан башкарып турган

**Бирги Силла**

676 чылда Силла Когурё биле Бэкжени тиилээш, Көрей чартык аралды каттыштырган. Ол үеде буддизм нептерээн.

### Ортаакы вектерден эгелээш амгы үеге чедир
**Горео династиязы**

918 чылда тургустунган, 936 чылда Силланы тиилээш, Көрей чартык аралды каттыштырган. Гореога буддизм нептерээн.

**Чосон династиязы**

1392 чылда И Сонг-ге Гореону тиилээш, Чосон династиязын тургускан. Ол үе 500 хире чыл үргүлчүлээн, конфуцианизм күрүнениң үндезини апарган. Хангул 1443 чылда тургустунган.

**Японияның аннексиязы** 

1910 чылда Япония Көрей чартык ортулукту аннексиялаан, ол чагырга 1945 чылга чедир үргүлчүлээн. Ол үе Көрей культурага болгаш ниитилелге улуг салдарны чедирген.

### Нацияның төрүттүнери
Соңгу Көрейниң тургустунганындан бээр төөгүзү 1945 чылда Ийиги делегей дайынының төнчүзүнден эгелээн. Ол үеде Көрей чартык ортулук Японияның капитуляциязы-биле 38-ки параллельге чарлы берген, а чөөн талазы Совет Эвилелиниң салдарынга кирген. 1948 чылдың сентябрь 9-та Соңгу Көрея албан езузу-биле тургустунган, ооң бирги премьер-министри Ким Ир Сен турган.

## Дөс

Аңгылал:Азия
Аңгылал:Көрей
Аңгылал:Чурт