Абаев, Николай Вячеславович

**Николай Вячеслав оглу Абаев** (төр. 7 октябрь 1949 чылда, Тоора-Хем суурга, Тожу кожуунга, Тыва АО, РСФСР, ССРЭ) — совет база россий чөөн чүк шинчилекчизи, буддолог, китаевед, чань-буддизмниң шинчилекчизи. Төөгү эртеминиң доктору, профессор. Тываның күрүне университединиң философия кафедразының профессору, ТывКУ-нуң көшкүн цивилизация лабораториязының эргелекчизи. Тыва Республиканың алдарлыг эртем ажылдакчызы. Сарыг-шажын философияның сарыг-шажын Институдунуң Буддизмниң чаңчыл болган сангхи Россия хүндүлүг доктору. Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) эрги депутады. «Буддизм» словарьның бир автору база энциклопедия словары «Кыдат философия».

## Намдары
1966 чылда Ыраккы чөөн күрүне университеди Чөөн чүктүң факультединче кирген, 1972 чылда дооскан, төөгү-чөөн чүктүң шинчилекчизиниң кыдат, япон база англи дылдар билир дипломун алган. Бодунуң шаандагы сарыг-шажын философия сонуургалын эдерип, 1974 чылда ЫЧЧКУ-ден Хөй-ниити эртем Бурят институдунуң буддология секторунче шилчээн, ооң соонда — ССРЭ-ниң ЭА чөөн чүк шинчилели Институдунуң аспирантуразынче. 1978 чылда эртем-чадазы алыры-биле киирген диссертация төөгү эртеминиң кандидадын камгалаан темазы «Чань-буддизмде теория биле практиканың деңзигүүрү (IX в. б. э. "Линь-цзи лу", материалынга)». 1992 чылда эртем-чадазы алыры-биле киирген диссертация төөгү эртеминиң докторун камгалаан темазы «Чань-буддизмниң чаңчыл төөгү ортаа вектерниң кыдат ниитилели».

Каттыштырар диссертация чөвүлелиниң Д 999.029.02 Сибир федералдыг университет биле Тываның күрүне университединиң кежигүнү.

«Улустар аразының шинчилел Тенгри фондузу» тургузукчуларның бирээзи база чагырга кежигүнү.

## Эртем ажыл-чорудулгазы
70 чылдарның ийи дугаар чартыында Николай Абаев ыраккы чөөн чүктүң сарыг-шажынын идепкейлиг шинчилеп эгелээн, ооң бир дугаар чань-буддизм эртемге парлаан чүүлдери үнген. Эртемденниң хөй ажылдары тэнгрианство шинчилээринге бараан болдурган, ылаңгыя, тэнгрианствону бедик сайзыралдан тывылган ёзугаар бедик сайзырал онза чаңчылчаан база «көшкүн кижиниң» деп Н. Абаев санап турар. Эртемден «психиктиг ажыл-чорудулганың культуразы» деп билдингир терминниң автору болуп турар.

## Эртем ажылдары
Николай Абаев үш чүс ажыг эртем парлаан чүүлдерин орус, англи, көрей, кыдат, моол, болгар база өске дылдарда парлап үндүрген.

### Монографиялар
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Абаев Н. В.* Этимологический словарь тэнгрианских терминов бурят-монголов. // Вестник Бурятского государственного университета. Сер.: Гуманитарные исследования Внутренней Азии. — 2017. — Вып. № 1. — С. 106—112.; Вып. № 2. — С. 110—112.; Вып. № 4. — С. 111—112. — ISSN 2305-753X
** 

### Чүүлдер
; тыва дылда
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; өске дылдарда
* 
* 
; орус дылда
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Демдеглелдер

## Чогаал
* 
* 

## Шөлүглер
*  

Аңгылал:Россияның буддологтары
Аңгылал:Төөгү эртеминиң докторлары
Аңгылал:Энциклопедия биле словарьлар авторлары
Аңгылал:ССРЭ-ниң синологтары
Аңгылал:Востоковеды ССРЭ-ниң чөөн чүк шинчилекчилери
Аңгылал:ССРЭ-ниң буддологтары
Аңгылал:Россияның синологтары
Аңгылал:Россияның чөөн чүк шинчилекчилери
Аңгылал:Тываның күрүне университединиң башкылары
Аңгылал:Ыраккы чөөн чүк күрүне университединиң доозукчулары