Куулар, Елена Мандан-оол кызы

**Елена Мандан-оол кызы Куулар** (; 1964 чылдың апрель 7-де төрүттүнген) — россий филолог, тыва дыл шинчилекчизи, филология эртемнериниң кандидады, Тываның күрүне университединиң филология факультединиң тыва филология болгаш ниити дыл эртеминиң кафедразының доцентизи. Амгы үеде Тываның Национал школа хөгжүдер институдунуң директору. 

## Намдары
Елена Мандан-оол кызы Куулар 1964 чылдың апрель 7-де Тыва АССР-ниң Мөңгүн-Тайга районунуң Мугур-Аксы суурга төрүттүнген. 

1981 чылда Мугур-Аксының ортумак школазын дооскан.

1988 чылда Кызылда күрүнениң башкы институдунуң филология факультедин дооскан. 

1988–1990 чылдарда Мугур-Аксының ортумак школазынга орус дыл болгаш чогаал башкызы кылдыр ажылдап турган. 

1990–1991 чылдарда – Кызылда күрүнениң башкы институдунуң орус дыл башкылаар методика кафедразының ассистентизи.

1991 чылдың январь 2-ден апрель 1-ге чедир – Кызылда күрүнениң башкы институдунуң орус дыл башкылаар методика кафедразының лаборантызы. 

1991–1994 чылдарда – Кызылда күрүнениң башкы институдунуң тыва филология кафедразының ассисентизи. 

1993–1997 чылдарда – Кызылда күрүнениң башкы институдунуң төөгү-филология/филология факультединиң деканының өөредилге ажылының талазы-биле оралакчызы.

1994–1999 чылдарда – Кызылда күрүнениң башкы институдунуң/Тываның күрүне университединиң тыва филология кафедразының улуг башкызы. 

1997 чылда Тываның күрүне университединиң бот-өөредилгелиг хевирде аспирантуразынга киргеш, 2003 чылда филология эртемнериниң доктору, профессор Б.И.Татаринцевтиң удуртулгазы-биле Россияның Эртемнер академиязының Дыл эртеминиң институдунга "Тываның мурнуу-чөөн чүгүнде чурттакчыларның тыва чугаазының характеристиказы" деп темага филология эртемнериниң кандидадының эртем чадазын алыры-биле киирген диссертациязын камгалап алган. 

1999–2007 чылдарда – Тываның күрүне университединиң тыва дыл болгаш чогаал/тыва дыл кафедразының улуг башкызы.

2003 чылдың апрель 4-тен декабрь 31-ге чедир – Тываның күрүне университединиң филология факультединиң деканының өөредилге ажылының талазы-биле оралакчызы. 

2006–2007 чылдарда – Тываның күрүне университединиң тыва дыл кафедразының эргелекчизи. 

2007 чылдың январь 30-ден октябрь 8-ке чедир – Тываның күрүне университединиң филология факультединиң деканы. 

2007 чылдан амга дээр – Тываның күрүне университединиң тыва дыл/тыва болгаш ниити дыл эртеминиң/тыва филология болгаш ниити дыл эртеминиң кафедразының доцентизи. 

2017–2022 чылдарда – Тываның күрүне университединиң тыва филология болгаш ниити дыл эртеминиң кафедразының эргелекчизи. 

2022 чылдан амга дээр – Тываның Национал школа хөгжүдер институдунуң директору. 

## Шаңналдары
Тыва дыл шинчилелиниң талазы-биле үре-түңнелдиг ажылдары дээш Елена Мандан-оол кызы аңгы-аңгы албан черлериниң хүндүлел бижиктери-биле каш-даа удаа шаңнадып турган.
* Тыва Республиканың Өөредилге болгаш эртем яамызының хүндүлел бижии (2014)
* Россия Федерациязының Өөредилге болгаш эртем яамызының хүндүлел бижии (2015) — *Өөредилге процезин сайзыраңгайжыдар талазы-биле хөй чылдар дургузунда ажылдап, бедик мергежилдиг специалистерни белеткээринге киирген үлүг-хуузу дээш*
* Тыва Республиканың Дээди Хуралының (Парламентизиниң) хүндүлел бижии (2016)
* Тыва Республиканың Баштыңының хүндүлел бижии (2019) — ''Өөредилге болгаш эртем талазы-биле хөй чылдар дургузунда кызымаа-биле ажылдааны дээш"

## Демдеглелдер

## Айтыглар
Орус дыл кырында википедия чүүлүнден очулдурган.Орус Википедиядан көжүрер болза эки

Аңгылал: Эртемден