Лебедев, Владимир Ильич

**Лебедев Владимир Ильич** (1935 чылдың октябрь 30, Киров облазы, Яран район, Матвуево) – эртемден, геология-минералогия эртемнериниң доктору, профессор, Тыва Республиканың эртеми-биле алдарлыг ажылдакчызы (1995), Россия Федерациязының эртеминиң алдарлыг ажылдакчызы (2005).

## Намдары
Лебедев Владимир Ильич 1935 чылдың октябрь 30-де Киров облазының Яран районунуң Матвуево суурга башкы улустуң өг-бүлезинге төрүттүнген.Ажыл-ишти чуртталгазын 1953 чылда Карелияның болгаш Казахстанның геология-разведкалыг база даг-уургайлыг бүдүрүлге черлеринге бөдүүн ажылчын кылдыр эгелээн. 1954-1957 чылдарда шериг албанын эрттирген. 1957-1962 чылдарда Г.В. Плеханов аттыг Ленинградтың даг институдунуң геология-разведка факультединиң сургуулу.

### Ажыл-агыйының эгези

* 1962-1975 чылдарда – Тываның геология-разведкалыг экспедициязының геологу, улуг геологу, геолог-тырттырыкчы база темалыг партияларының удуртукчузу.

* 1964-1969 чылдарда – Г.В. Плеханов аттыг Ленинградтың даг институдунуң казымал байлактар тывылган черлери кафедразының аспирантызы, ону дооскаш, кандидат чадазын камгалап алган.

### Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының системазында

* 1975 чылдан тура ССРЭ-ниң Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының системазында ажылдап чоруур:

* 1975-1979 чылдарда – ССРЭ-ниң Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Экономика база үлетпүрнүң бүдүрүлге кылырының Институдунуң Тыва экономиктиг лабораториязының улуг эртем ажылдакчызы;

* 1979-1986 чылдарда – ССРЭ-ниң Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының  Геология болгаш геофизика Институдунуң Тыва геология лабораториязының кол эртем ажылдакчызы; 

* 1986-1988 чылдарда – ССРЭ-ниң Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Тыва бүгү талалыг килдизиниң лаборатория эргелекчизи, директору.

* 1995 чылдан – Россияның Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Тываның казымал байлаан бүгү талалыг болбаазырадыр институдунуң директору;

* ССРЭ-ниң Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Геология болгаш геофизика Институдунуң Тускайжыткан доктор совединге геология-минералогия эртемнериниң доктору деп бедик эртем адын 1986 чылда камгалап алган.

### Чедиишкиннери, кылдынган ажылы
В.И. Лебедевтиң ады-биле Тывага академиктиг эртемниң тургустунганы база  Россияның Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Тываның казымал байлаан бүгү талалыг болбаазырадыр Институдунуң тургустунганы сырый холбаалыг. Ооң эртемниг удуртулгазы-биле Тываның бүгү-ле казымал байлактарының болбаазырадырынга хамаарышкан шинчилелдер калбаа-биле кылдынган. Ооң ачызында кайыын, кандыг казымал байлакты кижилерге хора чогу-биле, кайы хире уштуп болбаазырадып болуру билдинген.

Ол 290 ажыг эртем ажылдарының автору база соавтору, ооң иштинде 28 монографиялар, 19 чогааттынган чүүлдер кирип турар.

Лебедев В.И. эртем-бүдүрүлгелиг аныяктарны белеткээринге улуг үлүг хуузун киирген, Тываның күрүне университединде лекцияларны номчуп, «Экономиктиг география болгаш ГИС» кафедразының эргелекчизиниң хүлээлгелрин күүседип турар. Ооң удуртулгазы-биле 3 эртем докторлары база 4 эртем кандидаттары үнген. Россияның Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Тываның казымал байлаан комплексилиг болбаазырадыр Институдундан 6 эртем докторлары, 16 эртем кандидаттары камгаланган.

## Шаңнал-макталдары, ат-алдары

* Тыва АССР-ниң Дээди Совединиң Президиумунуң Хүндүлүг Бижии (1981); 
* Россияның Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының Президиумунуң Хүндүлүг Бижии (1995); 
* Тыва Республиканың эртем-талазы-биле алдарлыг ажылдакчызы (1995);
* «Россияның Эртемнер Академиязының Сибирьде Салбырының алдарлыг хоочуну» деп хүндүлүг демдээ (1997);
* «II чаданың Ада-чуртунуң мурнунга ажык-дүжүү дээш Орденниң медалы» (1999)
* Россия Федерациязының эртем талазы-биле алдарлыг ажылдакчызы (2005).

## Дөс

# Лебедев Владимир Ильич // «Билдингир эртемденнер» деп электроннуг энциклопедияның материалы (редакция от 05.03.2007)
# М. К. Соян. ВЛАДИМИР ИЛЬИЧ ЛЕБЕДЕВ: УЧЕНЫЙ-ГЕОЛОГ И ПАТРИОТ ТУВЫ (к 75-летнему юбилею)

Аңгылал: Г.В. Плеханов аттыг Ленинградтың даг институдунуң доозукчулары Аңгылал: Тываның күрүне университединиң башкылары