Бүгү делегейниң херээженнер хүнү

Бүгү делегейниң херээженнер хүнү – кезек чурттарда чылдың-на март 8-те эртер, "херээженнер хүнү" кылдыр адатынып турар, байырлал.

Ук байырлалды Демнешкен Чоннар Организациязы (**ДЧО** азы орустап **ООН**) Бүгү делегейниң херээженнер эргелери дээш демисел биле бүгү делегейге тайбың хүнү кылдыр демдеглеп турар. Төөгү ёзугаар ажылчын херээженнерниң эр хиндиктиглер-биле дең эргелери дээш демиселинге болгаш эмансипацияга эп-сеткил каттыштырар хүнү кылдыр тывылган.

## Төөгүзү

### Байырлалдың тывылган чылдагааны:
Эң-не эгезинде - частың болгаш херээжен улусту магадап, оларга хуулгаазынныг чорук-биле ынакшылды илередириниң байырлалы эвес, а политиктиг уткалыг, херээжен улус боттарының эргелери дээш демисежириниң байырлалы турган (соңгулдага эр кижи-биле бир дең соңгууру, өөредилгеге, өг-бүлеге болгаш одө*). Ынчалза-даа үе-шаг байырлалдың политиктиг утказын аштап-арыглааш, бистиң календарларывыста Март 8-ти херээжен кижиге тураскааткан, частың, аас-кежиктиң, ынакшылдың байырлалы кылдыр арттырып берген. 

Байырлалдың тывылганы герман болгаш делегейниң ажылчыннар агымының төлээзи Клара Цеткинниң ады-биле быжыг холбашкан. Амгы үениң кижилери колдуу кезии Клараның дугайында чүнү-даа билбес азы ону чуртталгазында политиктиг демисежилгеден аңгыда чүү-даа чок, коммунист болгаш ажылчын агымның "куу шинели" деп бодаарлар.

Шынында Клара Цеткин солун болгаш чараш херээжен турган. Клара немец хүрээ-школа башкызының өг-бүлезинге төрүттүнген. Башкы мергежилди шиңгээткеш, ол үениң көскү аныяктары ышкаш аңгы-аңгы политиктиг кружоктар барып турган, ынчан бодунуң келир үеде өөнүң ишти болур Осип Цеткин-биле таныжып алган. Ынчалза-даа герман чазак Осипти бүзүрел чок дээш чурттан чоргузупканнар. Аныяктар Парижче чоруй баргаш, өгленип алганнар. Клара 2 оолду божаан.

Парижке революсчу ажылын уламчылааннар. Революсчу чорук дугайты Карл Маркстың уруу - Лаура Лафаргтан болгаш өске француз ажылчын агымның төлээлекчилеринден өөренип ап турган. 

Өөнүң ишти мөчээн соонда 1900 ч. Германияже дедир чанып келгеш, Роза Люксембург-биле герман социал-демократтарның солагай талазын төлээлеп турганнар. Дараазында улаштыр "Деңнелге(Равенство)" деп херээжен журналга редакторлап эгелээн. Ооң үндүрүлгезин электротехниктиг концернниң тургузукчузу Роберт Бош акшаландырган. Үндүрүлгези дыка сураглыг турган болгаш Клара Цеткин Германияның ол үеде эң-не көскү социализи апарган.

1910 ч. Клара Копенгагенге болуп эрткен Бүгү делегейниң херээжен улус конференциязының элчини апарган. Ол форумга бүгү делегейниң херээженнери социалдыг база экономиктиг бир дең эрге-чорукче дээш, ниитилелдиң кичээнгейин бир хүнде хаара тудар сорулга дугайты айтырыгны Клара Цеткин көдүргеш, Март 8 - херээжен пролетариаттың төрүттүнген хүнү кылдыр сүмелээн. Эгезинде Бүгү делегейниң херээженнериниң эрге дээш демисежилге хүнү () деп адаттынып турган. 

1857 чылда Нью-Йоркка болуп эрткен Март 8-тиң хүнүнде ниити-херээжен ажылчыннарның политиктиг сөзүнге барымдаалап, Бүгү делегейниң херээженнериниң эрге дээш демисежилге хүнү деп хүн тывылган. (Март 8 - Бүгү делегейниң херээженнер хүнү - амгы үеде).

1913 ч. эгелеп Март 8-ти чылдың-на байырлап эгелээн, бо хүнге дээр.

## Март 8 хүнү совет маркаларда
1949 чылда ССРЭ-ге ук байырлалга тураскааткан шуудаң маркалары боодалын үндүрген:

Файл:The Soviet Union 1949 CPA 1366 stamp (International Women's Day, March 8. Women in industry).jpg
Файл:Stamp of USSR 1367.jpg
Файл:Stamp of USSR 1368.jpg
Файл:Stamp of USSR 1369.jpg
Файл:Stamp of USSR 1370.jpg
Файл:Stamp of USSR 1371.jpg
Файл:Stamp of USSR 1372.jpg


ССРЭ-ге маркалар янзы-бүрү үелерде үнүп турган:

Файл:1947 CPA 1139 cancelled.jpg|1947 чыл, 15 көп.
Файл:1947 CPA 1140 cancelled.jpg|1947 чыл, 30 көп.
Файл:1960 CPA 2405.jpg|1960 чыл
Файл:The Soviet Union 1967 CPA 3464 stamp (Woman's Face and Pavlov Shawl) small resolution.jpg|1967 чыл  


## Дөзү
*Бодал.Ru. '''Март 8 - херээжен байырлал, канчалдыр тыптып келгенил?'''

## Шөлүглер
*Бодал.Ru. '''Март 8 - херээжен байырлал, канчалдыр тыптып келгенил?'''
*  История Дня — Международный женский день в 2011 году — ООН
* 49-я сессия комиссии по положению женщин
* Статья «Женский День»  на сайте «Праздники России»
* История 8 марта — международного женского дня

Аңгылал:Байырлал