Самбыла, Чойган Николай кызы

**Самбыла (Кара-Сал) Чойган Николаевна** (1974 чылдың 7 айның 28-те Тываның Чөөн-Хемчик кожуунунуң Чадаана хоорайга төрүттүнген) - эртемден-биолог; биология эртемнериниң доктору; ТывКУ-нуң доцентизи; Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң директору; Россияның географтыг ниитилелиниң Тыва Республикада салбырының экспертизи.

Чойган Николаевна Самбыла Николай Бады-Белекович биле Полина Борисовна Кара-Салдарның өг-бүлезинге эң улуг уруу кылдыр төрүттүнген. Чадаананың №1 школазынга өөренип эгелээн, Кызыл хоорайның №9 школазын 1991 чылда дооскан. Тываның күрүне университедин 1996 чылда тергиин дооскан. 

## Ажыл-ижи

### Эртем ажылы
Биология эртемнериниң кандидады болгаш доктору деп чадаларны 2007 база 2018 чылдарда Новосибирск хоорайга чедип алган.

88 ажыг эртем ажылдарының автору, ооң иштинде 66 эртем чүүлдери, 4 монографияның автору.

### Башкы ажылы
1996 чылда 2003 чылга чедир ТывКУ-нуң Бойдус-географтыг факультединге ажылдап турган. Амгы үеде Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң директору кылдыр ажылдап чоруур.

2010-2013 чылдарда ТывКУ-га ооң удуртулгазы-биле 37 ушу методизи база 12 ушу тренерлерин белеткээн. Россияның ушу федерациязының 2012 чылда 3-кү "Чанцюань" разрядтыг, 2013 чылда 2-ги "Тайцзицюань" разрядтыг  ушу-таолу, таолу-чуаньтун тренери болур турган. Тыва Республиканың күрүнениң лицейинге немелде өөредилге талазында 2010 чылдан тура ушунуң кадыкшыдылга-спортчу угланыышкынында кичээлдер берип турар. 2010-2013 чылдарда ооң өөреникчилериниң аразында 14 кижи Сибирь федералдыг облазының тиилекчилери, 34 кижи байза кирген, 2014 чылда 2 кижи Европаның база Делегейниң бирги чери дээш маргылдааларга тиилекчи болган, а 3 кижи байза кирген.

### Ажыл-агыйы
1996 чылдан 2003 чылга дээр - ТывКУ-нуң Бойдус-география факультединиң экология болгаш зоология каферазының ассистентизи; 

2003 чылда - Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң эртем ажылдакчызы;

2004 чылда - Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң улуг эртем ажылдакчызы;

2005 чылда - Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң эртем секретары;

2006 чылдан - Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң директорунуң эртем-организастыг айтырыглар талазы-биле оралакчызы;

2008 чылдан амгы үеге дээр - ТывКУ-нуң Кызылда педагогика институдунуң Школа назыны четпээн база эге школа өөредилгезиниң педагогика база методика кафедразының доцентизи;

2018 - Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң директору.

### Шаңналдары

* Кадрлар политиказы, эртем база өөредилге черлериниң яамызының хүндүлүг бижии (2004),

* Тыва Республиканың Кызыл хоорайының чагыргазының Өөредилге комитединиң хүндүлүг бижии (2007),

* Тыва Республиканың болгаш Россияның эртемнер академиязының Сибирьде салбырының Биосфера шинчилээр Убсу-Нурнуң делегей чергелиг төвүнүң хүндүлүг бижии (2009),

* Тыва Республиканың Ниитилел палатазының хүндүлүг бижии (2012),

* Тыва Республиканың Дээди хуралының (Парламентизиниң) хүндүлүг бижии (2012).

* Тыва Республиканың Баштыңының эртем талазы-биле шаңналының лауреады (2012),

* дээш оон-даа өске
* 

## Демдеглелдер
Аңгылал:Тываның күрүне университединиң доозукчулары

Аңгылал:Тываның күрүне университединиң башкылары