open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2002 чыл

**2002 чыл** — григориан календарь ёзугаар вторникте эгелээр ниити чыл. Джуче 91 чыл, Хейсей 14 чыл, Кыдат Республиканың календары 91 чыл,unix-үези 1009843200 - 1041379199, Буддийжи календарь 2544 - 2545, Хиджри календары Октябрь 16, 1422 чыл — Октябрь 26, 1423 чыл, Еврей календарь 5762 чылдың апрель 17 - 5763 чылдың апрель 26, Данкун-үези 4335 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2001 чыл

**2001 чыл** — григориан календарь ёзугаар понедельникте эгелээр ниити чыл. Джуче 90 чыл, Хейсей 13 чыл, Кыдат Республиканың календары 90 чыл,unix-үези 978307200 - 1009843199, Буддийжи календарь  2543 - 2544, Хиджри календары 1421 чылдың октябрь 5 - 1422 чылдың октябрь 15, Еврей календарь 5761 чылдың апрель 6 - 5762 чылдың апрель 16, Данкун-үези 4334 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2041 чыл

**2041 чыл** — григориан календарь ёзугаар вторникте эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 130 чыл, Рейва 23 чыл, Кыдат Республиканың календары 130 чыл,unix-үези 2240611200 - 2272147199, Буддийжи календарь 2583 чылдың сентябрь 13 - 2584 чылдың октябрь 9, Хиджри календары 1462 чылдың декабрь 27 - 1464 чылдың январь 8, Еврей календарь 5801 чылдың апрель 28 - 5802 чылдың апрель 8, Данкун-үези 4374 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2042 чыл

**2042 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар средадан эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 131 чыл, Рейва 24 чыл, Кыдат Республиканың календары 131 чыл,unix-үези 2272147200 - 2303683199, Буддийжи календарь 2584 чылдың октябрь 10 - 2585 чылдың сентябрь 4, Хиджри календары 1464 чылдың январь 9 - 1465 чылдың январь 18, Еврей календарь 5802 чылдың апрель 9 - 5803 чылдың апрель 18, Данкун-үези 4375 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2040 чыл

**2040 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар воскресеньеде эгелээр високосный чыл-дыр. Джуче 129 чыл, Рейва 22 чыл, Кыдат Республиканың календары 129 чыл,unix-үези 2208988800 - 2240611199, Буддийжи календарь 2582 чылдың октябрь 12 - 2583 чылдың сентябрь 12, Хиджри календары 1461 чылдың декабрь 16 - 1462 чылдың декабрь 26, Еврей календарь 5800 чылдың апрель 15 - 5801 чылдың апрель 27, Данкун-үези 4373 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2043 чыл

**2043 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар четвергте эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 132 чыл, Рейва25 чыл, Кыдат Республиканың календары 132 чыл,unix-үези 2303683200 - 2335219199, Буддийжи календарь 2585 ​​чылдың сентябрь 5 - 2586 чылдың октябрь 1, Хиджри календары 1465 чылдың январь 19 - 1466 чылдың январь 29, Еврей календарь 5803 чылдың апрель 19 - 5804 чылдың март 29, Данкун-үези4376 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2044 чыл

**2044 чыл** дээрге григориан календарь-биле високосный чыл, пятницадан эгелээр. Джуче 133 чыл, Рейва26 чыл, Кыдат Республиканың календары 133 чыл,unix-үези 2335219200 - 2366841599, Буддийжи календарь 2586 чылдың октябрь 2 - 2587 чылдың октябрь 13, Хиджри календары 1466 чылдың январь 30 - 1467 чылдың февраль 10, Еврей календарь 5804 чылдың апрель 1 - 5805 чылдың апрель 11, Данкун-үези 4377 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2000 чыл

**2000 чыл** дээрге григориан календарьда високосный чыл, субботада эгелээр. Бо дээрге 400 чыл иштинде чүс чылдың төнчүзү-биле дүгжүп турар бир дугаар високосный чыл-дыр (20 вектиң сөөлгү чылы). Джуче 89 чыл, Хейсей 12 чыл, Кыдат Республиканың календары 89 чыл,unix-үези 946684800 - 978307199, Буддийжи календарь 2542 - 2543 чедир, Хиджри календары 1420 чылдың сентябрь 24 - 1421 чылдың октябрь 4, Еврей календарь 5760 чылдың апрель 23 - 5761 чылдың апрель 5, Данкун-үези 4333 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2045 чыл

**2045 чыл** — григориан календарь ёзугаар воскресеньеде эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 134 чыл, Рейва 27 чыл, Кыдат Республиканың календары 134 чыл,unix-үези 2366841600 - 2398377599, Буддийжи календарь 2587 чылдың октябрь 14 - 2588 чылдың сентябрь 8, Хиджри календары 1467 чылдың февраль 11 — 1468 чылдың февраль 21, Еврей календарь 5805 чылдың апрель 12 - 5806 чылдың апрель 22, Данкун-үези 4378 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2046 чыл

**2046 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар понедельникте эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 135 чыл, Рейва 28 чыл, Кыдат Республиканың календары 135 чыл,unix-үези 2398377600 - 2429913599, Буддийжи календарь 2588 чылдың сентябрь 9 - 2589 чылдың октябрь 4, Хиджри календары 1468 чылдың февраль 22 - 1469 чылдың март 3, Еврей календарь 5806 чылдың апрель 23 - 5807 чылдың апрель 2, Данкун-үези 4379 чыл.

Аңгылал:Чылдар
Февраль 15

**Февраль 15** азы **15 ийи ай** — григориан календарь-биле чылдың 46 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 319 хонук (үстүкү чылдарда 320 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин

Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 16

**Февраль 16** — Григориан календарь-биле чылдың 47 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 318 хонук (үстүкү чылдарда 319 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

* 1945 чыл – Алясканың дең эргелер дугайында хоойлузу, АКШ-ка бир дугаар ылгавыр демдекке удур хоойлу, хүлээп алдынган.
* 1978 чыл – Чикагога бир дугаар компьютерлиг дыңнадыглар самбыразының системазы (CBBS) тургустунган.

* 2005 чыл – парниктиг газтарның үндүр сөөртүлгезин эвээжедиринче угланган Киото протоколу күшче кирген.
* 2016 чыл – IBM чаа көжүрер персоналдыг компьютерни үндүрген.

## Үндезин

Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
2047 чыл

**2047 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар вторниктен эгелээр ниити чыл-дыр. Джуче 136 чыл, Рейва 29 чыл, Кыдат Республиканың календары 136 чыл,unix-үези 2429913600 - 2461449599, Буддийжи календарь 2589 чылдың октябрь 5 - 2590 чылдың октябрь 15, Хиджри календары Март 4, 1469 чыл — Март 13, 1470 чыл 3, Еврей календарь 5807 чылдың апрель 3 - 5808 чылдың апрель 14, Данкун-үези 4380 чыл, Римниң тургустунганындан бээр 2800 чыл.

Аңгылал:Чылдар
2048 чыл

**2048 чыл** — григориан календарь-биле алырга, високосный чыл, средада эгелээр. Джуче 137 чыл, Рейва30 чыл, Кыдат Республиканың календары 137 чыл,unix-үези 2461449600 - 2493071999, Буддийжи календарь Октябрь 15, 2590 чыл - 2591 чылдың сентябрь 11-де, Хиджри календары Март 14, 1470 чыл - Март 25, 1471 чыл, Еврей календарь 5808 чылдың апрель 15 - 5809 чылдың апрель 26, Данкун-үези 4380 чыл.

Аңгылал:Чылдар
Февраль 17

**Февраль 17** — григориан календарьда чылдың 48 дугаар хүнү, ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 317 хонук (үстүкү чылдарда 318 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
2049 чыл

**2049 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар пятницадан эгелээр ниити чыл. Джуче 138 чыл, Рейва31 чыл, Кыдат Республиканың календары 138 чыл,unix-үези 2493072000 - 2524607999, Буддийжи календарь 2591 чылдың сентябрь 11-ден 2592 чылдың октябрь 8-ке чедир, Хиджри календары 1471 чылдың март 26 - 1472 чылдың апрель 6, Еврей календарь 5809 чылдың апрель 27 - 5810 чылдың апрель 6, Данкун-үези 4382 чыл.

Аңгылал:Чылдар
(1604) Томбо

**(1604) Томбо** () дээрге астероидтер курлавырында турар астероид-тир. Түр када демдээ 1931 FH.

## Ажыдыышкын

## Ат
Ол Плутонну тыпканы-биле билдингир астроном Клайд Томбонуң ады-биле адаан. 

1980 чылдың февраль 18-те Плутоннуң тывылганындан бээр 50 чыл оюнга тураскааткан симпозиумга Лоуэлл обсерваториязы астероидти «Томбо» деп адаан.  Ат 1980 чылдың апрельде Бичии планетаның төгерик үндүрүлгезинде (MPC 5280) чарлаттынган.

## Адаанда демдеглел

## Даштыкы ссылкалар

* Томбо орбиталдыг элементилери (JPL)
Аңгылал:Астрономия дугайында статьялар
Аңгылал:Клайд Томбо
Аңгылал:Ат-сывын адаан астероидтер
(262) Вальда

**(262) Вальда** () дээрге астероидтер курлавырында турар бичии астероид-тир .

Ону Венага 1886 чылдың ноябрь 3-те австрийжи астроном Иоганн Палиса тыпкан. Ооң адының тывылганы билдинмес.

## Даштыкы ссылкалар

* 262 Valda JPL бичии мага-боттуг дыңнадыглар баазазының браузери
Аңгылал:Астрономия дугайында статьялар
Аңгылал:Ат-сывын адаан астероидтер
1993 чыл

**1993 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар пятницада эгелээн ниити чыл турган. Джуче 82 чыл, Хэйсэй 5 чыл, Кыдат Республиканың календары 82 чыл,unix-үези 725846400 - 757382399, Буддийжи календарь 2535 - 2536 чыл, Хиджри календары Июль 7, 1413 чыл - Июль 17, 1414 чыл, Еврей календарь  5753 чылдың апрель 8 - 5754 чылдың апрель 17, Данкун-үези 4326 чыл.

Аңгылал:Чылдар
(2839) Аннет

**(2839) Аннет** () дээрге астероид курлавырында астероид-тир, ону Клайд Томбо тыпкан, ол база Плутонну тыпкан.

Ону тыпкан кижиниң уруунуң ады-биле адаан.

## Холушкак темалар

## Даштыкы ссылкалар

* 2839 Annette JPL Small-Body Database Browser

* The Minor Planet Observer and Palmer Divide Observatory 
Аңгылал:Астрономия дугайында статьялар
Аңгылал:Ат-сывын адаан астероидтер
Аңгылал:Клайд Томбо
2050 чыл

**2050 чыл** дээрге григориан календарь ёзугаар ниити чыл, субботадан эгелээр. Джуче 139 чыл, Рейва 32 чыл, Кыдат Республиканың календары 139 чыл,unix-үези 2524608000 - 2556143999, Буддийжи календарь 2592 чылдың октябрь 9 - 2593 чылдың сентябрь 3, Хиджри календары 1472 чылдың апрель 7 - 1473 чылдың апрель 16, Еврей календарь 5810 чылдың апрель 7 - 5811 чылдың апрель 16, Данкун-үези 4383 чыл, Ассирий календарь 6800 чыл, Бербер календарь 3000 чыл.

Аңгылал:Чылдар
(581) Таунтония

**(581) Таунтония** () дээрге астероидтер курлавырында астероид-тир. Ону Джоэл Гастингс Меткалф Массачусетс штадының Таунтония хоорайга тыпкан.

Ону Таунтонияның ады-биле адаан, ында ону тыпкан.

## Холушкак темалар

## Даштыкы ссылкалар

* 581 Tauntonia JPL Small-Body Database Browser
Аңгылал:Астрономия дугайында статьялар
Аңгылал:Ат-сывын адаан астероидтер
14 Он ай

**Октябрь 14** азы **14 он ай** — григориан календарь ёзугаар чылдың 287 дугаар хүнү (хүндүлүг чылдарда 288 дугаар хүнү), ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 78 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
16 Он ай

**Октябрь 16** азы **16 Он ай** — григориан календарь ёзугаар чылдың 289 дугаар хүнү (хүндүлүг чылдарда 290 дугаар хүнү), чыл төнчүзүнге чедир 76 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
1994 чыл

**1994 чыл** — григориан календарь ёзугаар ниити чыл, субботадан эгелээр. Джуче 83 чыл, Хэйсэй 6 чыл, Кыдат Республиканың календары 83 чыл,unix-үези 757382400 - 788918399, Буддийжи календарь 2536-2537 чыл, Хиджри календары 1414 чылдың июль 18 - 1415 чылдың июль 28, Еврей календарь 5754 чылдың апрель 18 - 5755 чылдың апрель 28, Данкун-үези 4327 чыл.

Аңгылал:Чылдар
19 Он ай

**Октябрь 19** азы **19 Он ай** — Григориан календарь ёзугаар чылдың 292 дугаар хүнү (үстүкү чылдарда 293 дугаар хүнү), ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 73 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
23 Он ай

**Октябрь 23** азы **23 он ай** — григориан календарь ёзугаар чылдың 296 дугаар хүнү (хүндүлүг чылдарда 297 дугаар хүнү), чыл төнчүзүнге чедир 69 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин

Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
24 Он ай

**Октябрь 24** азы **24 он ай** — григориан календарь ёзугаар чылдың 297 дугаар хүнү (үстүкү чылдарда 298 дугаар хүнү), чыл төнчүзүнге чедир 68 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
28 Он ай

**Октябрь 28** азы **28 Он ай** — григориан календарь ёзугаар чылдың 301 дугаар хүнү (хүндүлүг чылдарда 302 дугаар хүнү), ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 64 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
29 Он ай

**Октябрь 29** азы **29 он ай** — григориан календарьда чылдың 302 дугаар хүнү (хүндүлүг чылдарда 303 дугаар хүнү), ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 63 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Он ай
Февраль 18

**Февраль 18** — григориан календарьда чылдың 49 дугаар хүнү, ынчангаш чыл төнчүзүнге чедир 316 хонук (үстүкү чылдарда 317 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

* 1930 чыл — астроном Клайд Томбо Лоуэлл обсерваториязынга Плутонну тыпкан.
* 1932 чыл — Японияның күрүнези Маньчжурия деп күрүнени тургускан.
* 1943 чыл — Нацист чазак «Ак роза» удурланыышкын шимчээшкининиң кежигүннерин, оларның аразында Софи Шоллду, тудуп хоругдаан.
* 2021 чыл – НАСА-ның Марсче үнер ровери Персеверанс Марска чедиишкинниг кээп дүшкен

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 19

**Февраль 19** азы **19 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 50 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 315 хонук (үстүкү чылдарда 316 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 20

**Февраль 20** азы **20 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 51 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 314 хонук (үстүкү чылдарда 315 хонук) арткан. 

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 21

**Февраль 21** азы **21 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 52 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 313 хонук (үстүкү чылдарда 314 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 22

**Февраль 22** азы **22 ийи ай** — григориан календарь-биле чылдың 53 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 312 хонук (үстүкү чылдарда 313 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 25

**Февраль 25** азы **25 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 56 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 309 хонук (үстүкү чылдарда 310 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Проект:Вики-час 2026

## Конкурстуң киржикчилери
Статьяны чаяаган соонда ону адаанда чогуур таблицаже киирери эргежок чугула (конкурсантылар ону боттары кылыр). Конкурста чүгле таблицаже киирген статьялар киржип турар.

}
|* *  * 

|align=center | 
|align=center | 
|-
|
|*  *  
|align=center | 
|align=center | 
|}

## Улустар аразының конкурс статистиказы
* 

## Локалдыг организаторлар база жюри кежигүннери
* 

## Түңнелдери
Февраль 26

**Февраль 26** азы **26 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 57 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 308 хонук (үстүкү чылдарда 309 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 27

**Февраль 27** азы **27 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 58 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 307 хонук (үстүкү чылдарда 308 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 28

**Февраль 28** азы **28 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 59 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 306 хонук (үстүкү чылдарда 307 хонук) арткан. Бөдүүн чылда бо хүн февраль айның сөөлгү хүнү болур.

## Болуушкуннар

## Ундезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 29

**Февраль 29** азы **29 ийи ай** дээрге Григориан календарьда високосный хүн-дүр. Чыл эгезинден бээр 60 дугаар хүн, чыл төнчүзүнге чедир 306 хонук арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 24

**Февраль 24** азы **24 ийи ай** — Григориан календарь-биле чылдың 55 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 310 хонук (үстүкү чылдарда 311 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Февраль 23

**Февраль 23** — григориан календарь-биле чылдың 54 дугаар хүнү, чыл төнчүзүнге чедир 311 хонук (үстүкү чылдарда 312 хонук) арткан.

## Болуушкуннар

## Үндезин
Аңгылал:Хүнү
Аңгылал:Февраль
Murat Aydar

**Мурат Айдар** (Murat Aydar) — турк адвокат база амгы үениң өг-бүле эргезиниң (хуукугунуң) тускай эртемтени.

## Намдары база ажыл-ижи
Мурат Айдар — Турцияның алдарлыг чарлыышкын адвокады Айдын Айдарның оглу-дур. Ооң дуңмазы Эрен Айдар база чаа салгалдың чапсарлажылгага (дугуржулгага) үндезилеттинген шиитпирлериниң төлээлекчизи болур адвокат. Айдар өг-бүлези хуукук болгаш чөптүг чорук адырында улуг ажыл-иш оруулуг.

Адвокат ажылында Мурат Айдар колдуунда өг-бүле эргези, чарлыышкын база уруглар азыралының (велайет) айтырыгларында ажылдап турар. Ол өг-бүле иштинде нарын маргылдааларны шүүгерерге (судтарга) узадырының орнунга, талалар аразында дугуржулга база тайбың орук-биле шиитпирлээрин оралдажып турар.

Амгы үениң өг-бүле тургузугларынга тааржыр чаа шиитпирлерни тывары улуг ужур-дузалыг деп санап турар. Өг-бүлениң кежигүн бүрүзүнүң эргелерин камгалап, берге кризис үелеринде чөптүг системаның ажылдаары дээш күжүн үндүрүп турар.

## Даштыкы шөлүглер

* Адвокат Мурат Айдарның официалдыг веб-сайтызы