Дхаммапада

***Дхаммапада***  

:***Мен бүгү чүвени тиилээн мен,
:***бүгү чүвени билир мен; 
:***кандыг-даа дхаммалардан адым баксыраваан.
:***Бүгү чүведен ойталаан мен 
:***күзээшкиннерни узуткааш, хосталган мен.
:***Бодумдан бодум өөренип тура,
:***кымны башкым дээр мен?*** 

**Дхаммапада** — буддизм чогаалының эң чугула дээн бижиктериниң бирээзи. Ёзулал-биле алырга, кандыг-бир чүвеге азы болуушкунга хамаарыштыр Будда Башкының шүлүглээн шүлүктеринден ол тургусунган.

#### <center> '''Эжеш строфаларлыг эге''' <center>

* <center> бир <center> *

Дхаммаларны угаан бар болдурган, оларның эки кезээ - угаан, олар угаандан чаяттынган. Бир эвес кандыг-бир кижи арыг эвес угаан-биле чугаалап азы кылып турар болза, ону, бир чүве сөөрткен амытанның изин дугуйнуң эдерери дег, хай-халап эдерер.

* <center> ийи <center> *

Дхаммаларны угаан бар болдурган, оларның эки кезээ - угаан, олар угаандан чаяттынган. Бир эвес кандыг-бир кижи арыг угаан-биле чугаалап азы кылып турар болза, ону, салдыкпас хөлеге дег, аас-кежик эдерер.

* <center> үш <center> *

"Ол мени дорамчылады", "ол мени сопту", "ол мени ажып алды", "ол мени үптеп каапты". Ындыг бодалдарлыг улустуң көөр хөөн чогу соксавас.

* <center> дөрт <center> *

"Ол мени дорамчылады", "ол мени сопту", "ол мени ажып алды", "ол мени үптеп каапты". Ындыг бодалдар чок улустуң көөр хөөн чогу соксай бээр.

* <center> беш <center> *

Чүге дээрге бо делегейге кажан-даа көөр хөөн чок чорук көөр хөөн чок чорук-биле соксаттынмас, ону чүгле көөр хөөн чок чорук чогу соксадыр.

* <center> алды <center> *

Чүге дээрге чамдык улус бистиң маңаа өлүр ужурлуувусту билбес. А ону билир улустуң алгыш-кырыжы дораан соксай бээр.

* <center> чеди <center> *

Күзел ханыышкыннарын хайгаарап көрүп чурттаар, сагыш-сеткили дөстүнмес, өй-чижек чок чемненир, чалгаа, шиитпирлиг эвес кижини, ылап-ла ону, күш чок ыяшты казыргы дег, Мара ужур шааптар.

* <center> сес <center> *

Күзел ханыышкыннарын хайгаарап көрбейн чурттаар, сагыш-сеткилин туттунуп билир, өйүнде чемненир, бүзүрели болгаш шиитпирлиг чоруу бүрүн кижини, ылап-ла ону, даштыг дагны казырганың күжү ужур шаап шыдавазы дег, Мара ужур шаап шыдавас.

* <center> тос <center> *

Боду хиринден арыгланмайн, алыс шынны-даа бодун кызыгаарлаарын-даа билбейн тургаш, сарыг өңгүр хеп кедер кижи ол хепке төлеп чок болур.

* <center> он <center> *

А кым хирин арыдып алганыл, эки чүүлдерге быжыкканыл, алыс шын-биле база бодун кызыгаарланыры-биле бүргеткенил, ылап-ла ол кижи сарыг өңнүг хепке төлептиг.

* <center> он бир <center> *

Алыс ужур чогун алыс ужур бары деп бодаар, алыс ужур барын алыс ужур чогу деп көөр улус кажан-даа алыс ужур чедип албас, чүге дээрге оларның хуу-салымы - меге бодалдар.

* <center> он ийи <center> *

Алыс ужур барын алыс ужур бары деп, а алыс ужур чогун алыс ужур чогу деп хүлээп көөр улус алыс ужурну чедип аар, чүге дээрге оларның хуу-салымы - алыс шынныг бодалдар.

* <center> он үш <center> *

Серизи багай бажыңче чаъс суунуң сыстып кирери дег, багай сайзыраан угаанче туралаашкын сыстып кирип кээр.

* <center> он дөрт <center> *

Серизи эки бажыңче чаъс суунуң сыстып кирери дег, эки сайзыраан угаанче туралаашкын сыстып кирбес.

* <center> он беш <center> *

Бо делегейге ол хомудап чоруур, өске делегейге база хомудаар. Бак чүве үүлгедикчизи ийи делегейге хомудап чоруур. Бодунуң херектериниң багын көргеш, ол хомудаар база хилинчектенир.

* <center> он алды <center> *

Бо делегейге ол өөрүп чоруур, өске делегейге база өөрүүр. Эки чүве тарыкчызы ийи делегейге өөрүп чоруур. Бодунуң херектериниң буруу чогун көргеш, ол өөрүп мага ханмас.

* <center> он чеди <center> *

Бо делегейге ол хилинчектенир, өске делегейге база хилинчектенир. Бак чүве үүлгедикчизи ийи делегейге хилинчек көөр. "Бак чүве үүлгеттим" деп, ол хилинчектенир. Айыылга таварышкаш, ол оон-даа үр хилинчектенир.

* <center> он сес <center> *

Бо делегейге ол өөрүп-байырлаар, өске делегейге база өөрүп байырлаар, эки чүве тарыкчызы ийи делегейге өөрүп байырлаар. "Эки чүве кылдым!" деп, ол өөрүп-байырлаар. Аас-кежик чедип алгаш, ол оон артык өөрүп-байырлаар.

* <center> он тос <center> *

Бир кижи Бижилгени үргүлчү катаптап-даа тургаш, чалгаа болуп, ону эдербес болза, ол өскелерниң инээн санаар кадарчы дег. Ол кижи ыдык чүүлге хамаарылга чок.

* <center> чээрби <center> *

Бир кижи Бижилгени эвээш катаптап-даа тургаш, дхамманы эдерген ачызында күштүг хандыкшыл, көөр хөөн чогу болгаш билиг чок чоруткан адырлып алган болза база ёзулуг билиглиг, хостуг угаанныг, бо-даа, өске-даа делегейде хандыккан чүүлү чок чурттап турар болза, ол кижи ыдык чүүлге хамаарылгалыг болур.

## Дөзү
** ''Будда. Эрткен төрүмелдер төөгүлери. Джатакалар. [[Тыва]]ның Ю.Ш.Күнзегеш аттыг ном үндүрер чери. [[Орус дыл]]дан очулгазы Н.Кууларныы. [[Кызыл]] - 2010 ч.**

Д
Д
Д