Мехмет Өлмез

**Мехмет Өлмез** (түр. *Mehmet Ölmez*; 1963 чылдың март 31-де төрүттүнген, Учхисар, Невшехир) — турк дыл шинчилекчизи, эртемден болгаш түрколог. Филология эртемнериниң доктору, профессор.

## Намдары

### Чаш болгаш аныяк үези
1963 чылдың март 31-де Невшехир можунуң Учхисар суурунга төрүттүнген. Баштайгы болгаш ортумак билигни 1968–1979 чылдарда Учхисарга болгаш Невшехирге алган.

### Академиктиг ажыл-ижи
1980 чылда Хаджеттепе университединиң Турк дыл болгаш чогаал салбырынче кирген. 1985 чылда Невшехир диалектизи-биле диплом ажылын камгалап алган. Ол-ла чылын магистратурага өөредилгезин уламчылаан.

1986–1987 чылдарда Турк дыл курумунга (Türk Dil Kurumu) специалист дузалакчызы бооп ажылдаан.

1987 чылда Хаджеттепе университединге эртем ажылдакчызы бооп ажылдап эгелээн. Профессор Талат Текинниң удуртулгазы-биле «Алтун яруқ» (III ном, 5-ки бөлүк) деп көне уйгур дылдың эртеги бижии-биле магистр ажылын камгалап алган.

1991–1993 чылдарда Германияның Гисен университединге профессор Клаус Рёрборннуң удуртулгазы-биле докторлук шинчилелдерин кылган. 1994 чылда доктор чадазын алган. Ооң-биле катай Геттинген университединге моол шинчилелдерин болгаш санскрит дылды өөренген.

1995 чылда доцент, 2001 чылда профессор атты алган.

### Күш-ажылчы ижи
1998 чылга чедир Хаджеттепе университединге ажылдаан. Ооң соонда дараазында өөредилге черинге ажылдап чораан:
* 1998–2000: Токиода делегей дылдарының университеди (Түрколог салбыры, чалаткан башкы);
* 2000–2001: Мерсин университеди;
* 2001–2018: Йылдыз техниктиг университеди;
* Бо чылдарда Богазичи университединиң Азия шинчилелдериниң төвүнге база лекциялар берип турган.
* 2018 чылдан тура Стамбул университединиң Амгы түрк дылдар болгаш чогаалдар салбырының эргелекчизи бооп ажылдап турар.

Мехмет Өлмез англи, немец дылдардан аңгыда орус, япон болгаш кыдат дылдарда бижиттинген эртем үндезиннерин ажыглап билир. Түрк дылдарны, ылаңгыя **[[тыва дыл]]ды** болгаш чаа уйгур дылды эки билир. Ооң эртем ажылдары көне уйгур дылга, руника бижиктеринге, Сибирьниң түрк дылдарына (ылаңгыя тыва дылга) болгаш моол дылга хамаарышкан.

1992 чылдан тура *Societas Uralo-Altaica*, 2017 чылдан тура Европа академиязының (*Academia Europaea*) кежигүнү.

### Өг-бүлези
1991 чылда профессор Зүхаль Каргы Өлмез-биле өгленген, бир оолдуг.

## Номнары
Профессор Мехмет Өлмезтиң чырык көргөн номнары:
# *Altun Yaruk III. Kitap (= 5. Bölüm)*, Анкара, 1991.
# **Tuwinischer Wortschatz mit alttürkischen und mongolischen Parallelen - Tuvacanın Sözvarlığı Eski Türkçe ve Moğolca Denklikleriyle** (Тыва дылдың сөс курлавыры: Эрте-түрк болгаш моол дылдар-биле дөмейлешкектери), Висбаден, 2007. XII+516 а.
# *Orhon-Uygur Hanlığı Dönemi Moğolistan’daki Eski Türk Yazıtları, Metin-Çeviri-Sözlük*, Анкара, 2012.
# *Köktürkçe ve Eski Uygurca Dersleri*, Стамбул, 2017. ISBN 9786059408387.
# *Uygur Hakanlığı Yazıtları*, Анкара, 2019. ISBN 6052229064.
# *Kök Tengri ve Yağız Yer Arasında. Kül Tegin - Bilge Kağan - Tunyukuk Yazıtları*, Анкара, 2023. ISBN 9786052229422.

### Ооң дугайында
* Түмер Караяк, Өзлем Аязлы, Угур Узункая (2023). *Bilge Biliglig Bahşı Bitigi, Doğumunun 60.Yılında Mehmet Ölmez Armağanı* (Билге билиглиг багшы бижии: Мехмет Өлмезтиң 60 хааржаан юбилейинге тураскааткан тарту). PA Paradigma Akademi. ISBN 978-625-6957-97-8.

## Шөлүглер
* Instagram парақшазы
* Twitter (X) парақшазы
* YouTube каналы

Аңгылал:1963 чылда төрүттүнгеннер
Аңгылал:Турк дыл шинчилекчилери
Аңгылал:Түркологтар
Аңгылал:Стамбул университединиң башкылары