open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruby Yayra Goka

Ua fanauhia **o Ruby Yayra Goka** i te 15 no Me 1982, te hoê taote niho e te papa'i buka no Ghana . Ua matau - maitai - hia oia no to ' na riroraa ei aito no te mau buka no Afrika i Ghana.  "African Women in Leadership: How to Balance Family and Career"

I teie nei, te faatere ra o Goka, te hoê piahi no te Fare haapiiraa tuatoru no Ghana Dental, i te Tuhaa no te mau niho a te fare ma'i haapiiraa no Ho .

Ua fanauhia o Goka i Accra, i Ghana, e o Simon Yao Goka, te hoê ti'a hau tatuhaahia, e o Lydia Aku Goka, te hoê metua vahine faaea i te fare. Ua haere o Ruby i to ' na utuafare i Etiopia e piti matahiti to ' na, i reira to ' na haereraa i te Fare Haapiiraa Tuatoru no Peter Pan. Ua ho'i to'na utuafare i Ghana i to'na onoraa o to'na matahiti, e ua tamau noa oia i ta'na haapiiraa tumu e te tuarua i te Haapiiraa a St. Anthony (1988–96) e te Haapiiraa no Achimota (1996–99) i Accra i.

I te matahiti 2009, ua farii oia i te hoê BDS no te Fare haapiiraa tuatoru no Ghana  e ua rave oia i te ohipa e piti matahiti te maoro i te fare ma'i Ridge Accra, i Accra. I muri iho, ua haere atu oia i Sogakofe, i reira to ' na raveraa i te ohipa e piti matahiti te maoro i te fare ma'i mataeinaa no Tongu Apatoa. I muri a'e i to'na faaotiraa i ta'na haapiiraa i te fare ma'i no Komfo Anokye Teaching Hospital, i Kumasi i te matahiti 2016, e to'na haapiiraa i te fare haapiiraa tuatoru no Ghana Dental School i Accra i te matahiti 2023, ua amui atu oia i roto i te fare haapiiraa tuatoru no Ghana .

I roto i na 40 i raro a'e i te 40 matahiti i Ghana, ua rê o Goka i te hoê faahi'oraa i roto i te tuhaa no te papa'iraa buka e te papa'iraa buka auaha i te matahiti 2017.  Ua horo'a-atoa-hia ia'na te hoê faaho'iraa maitai roa a'e i roto i te ohipa rapaauraa niho i taua matahiti ra. Ua riro te Goka ei hoa no Mandela no Washington no te matahiti 2017. 

## Te hoho'a papa'iraa
**Nga buka paari** :

* ''Ua faainohia'' (2011)
* ''I ropu i te vahi aita e vahi'' (2011) 

**Te mau buka a te feia apî paari** :

* ''Te parau aro no ni'a i te fare'' (2010)
* ''Te tao'a arii tei mo'e'' (2011)
* ''I te toparaa te mau mekameka'' (2012)
* ''Te feia e tia'i nei'' (2012)
* ''Te ti'a ore'' (2013)
* ''Re'are'a'' (2014)
* ''Te taahiraa avae'' (2015)
* ''No te hamani i te hoê tamahine'' (2018)
* ''Noa'tu eaha te mea e titauhia'' (2019)
* ''Te mau mea i ma'iri a'e nei'' (2020)
* ''Te tamahine i ni'a i te auahi'' (2020)
* ''Noa'tu e, e aueue to outou reo'' (2022)
* ''Te patu parari'' (2024)
* ''I roto'' (2024)

**Te mau buka a te mau tamarii** :

* ''Te hoê ô no Fafa''
* *Te hinaaro o Tani* (2016)
* ''Te ahu tapo'i maere a Mama'' (2018)
* *Ta'u buka ABC no te mau parau taa ê* (2021)
* *Ua tapo'ihia o Sela i te hoê upoo* (2024)
* ( ''2024'' )
* ''Te mama ruau e te eiâ puaatoro'' (2024)

**Te mau buka** :

* *Metua vahine, Te mau papa'iraa no ni'a i te mau metua vahine* (taviri: "Te mau ABC no te ti'araa metua vahine")
## I ter
Hanadi Sleiman

Ua riro te taata ra **o Hanadi Farouk Sleiman** FRS ei taata aravihi no te pae no te mau tao'a tahi no Canada i te fare haapiiraa tuatoru no McGill . E faaohipa ta ' na mau maimiraa i te DNA ei hoho'a no te mau nanomaterials. I te matahiti 2021, ua horo'ahia ia'na te faahi'oraa no te Apooraa no te maimiraa i te mau ohipa natura e te mau rave'a hamaniraa tauihaa Polanyi.

## Te oraraa matamua e te haapiiraa
Ua riro te tuahine Sleiman ei taata maimi i te fare haapiiraa tuatoru no Stanford, i reira to ' na haapiiraa i te mau nitrenes tungsten. I Stanford, ua faaroo oia i te hoê oreroraa parau a Jean-Marie Lehn no ni'a i te mau tao'a tahi ora. I muri a'e i to'na fariiraa i ta'na ti'araa taote, ua haere atu oia i roto i te fare haapiiraa tuatoru no Louis Pasteur ei Pu a te Hau no te Maimiraa i te pae no te Ihi (CNRS), i reira to'na rave-atoa-raa i te ohipa i piha'i iho ia Jean-Marie Lehn .

## Te maimiraa e te ohipa
I te matahiti 1999, ua apiti atu o Sleiman i te piha haapiiraa tuatoru no McGill, i reira to ' na haamataraa i te faaohipa i te DNA no te haaputuputu i te mau tao'a nano. Te anaanatae nei oia iho â râ i te mau haamauraa DNA o te nehenehe e tairi i te mau tao'a tahi o te mariri ai taata e o te faatupu i te chemotherapy.  Ua hamani oia i te mau fare animala DNA e te mau nanotubes o te nehenehe e tapo'i e e faaore i te mau ravea rapaauraa ia farerei ana'e ratou i te hoê faaûruraa biologique.  E nehenehe teie mau fare animala aita e taero e faanaho i te horoaraa i te mau raau taero, oia ho'i, te raveraa i te ma'i tei niuhia i ni'a i te mau tupuna o te hoê taata, te mau mea e haaati ra ia'na, aore ra te huru oraraa o te hoê taata.  E nehenehe ratou e tomo oioi i roto i te mau tao'a tahi ora o te mau animala, ma te faaueue e ma te faaore i te faaiteraa i te mau gene e ma te taui i to ratou haerea.  Ia au i te parau a Sleiman, e nehenehe te mau hu'ahu'a nucleic e faatupu i te oncology tano.  

Ua faaite mai o Sleiman e e nehenehe e nenei i te mau hu'ahu'a polymer e te mau hu'ahu'a DNA no te mau robots mǎrû.  I te matahiti 2011, ua apiti atu oia i te Sotaiete no te faahoturaa i te ihi e te mau rave'a aravihi apî i roto i te Ao Arab. 

## Te mau faaho'iraa e te mau faatura

* Te faahi'oraa no te matahiti 2004 
* 2009 Faahi'oraa Strem no te Sotaiete no Canada 
* 2012 A'oraa a te Sotaiete no te mau tao'a tahi no Swiss 
* Te faahi'oraa no Izatt-Christensen no te matahiti 2016 
* Te faahi'oraa no te mau Pays - Bas 2018 i roto i te mau tao'a tahi ora 
* 2018 Te mau maimiraa no Killam 
* Te faahi'oraa Albus 2018 
* 2021 Polanyi Award 
* Te faahi'oraa no te matahiti 2021 
* 2022 A'oraa BMS i te fare haapiiraa tuatoru no Columbia 
* 2023 Ua piihia oia ei hoa no te Sotaiete Arii 

## Te mau papai i maitihia

*  
*  
*
Muthoni Gitata

O **Muthoni Gitata** te taote niho no Kenya e te taote niho matamua no Afirika e te taote tapura vaha .    

## ʻOra
Ua amui atu o Muthoni i te Haapiiraa Matamua no Thogoto e i muri iho ua apiti atu oia i te Haapiiraa no te mau tamahine no Kikuyu.  Ua amui atu oia i te fare haapiiraa tuatoru no Annhurst i te matahiti 1976, ma te haapii i te pae no te ora, e ua haapii oia i te pae no te mau virus no to'na raatira i te fare haapiiraa tuatoru no Temple .  I muri iho, ua farii oia i te hoê ti'araa taote no te tapuraa niho i te matahiti 1973 i te fare haapiiraa tuatoru no Meharry . 

## Haereere
I roto i te piha niho a te fare ma'i a te hau no Kenyatta, ta ' na ohipa matamua ïa.  Ua haamau atoa o Muthoni i te Gitata Gentle Dentist Ltd, o te ohipa noa ra â i Nairobi ..bi.

## Te oraraa o te taata iho
E metua vahine otahi o Gitata e toru (3) tamarii e e pae (5) tamarii ta'na i aupuru.  O Wangeci Gitata Kiriga te hoê o ta'na mau tamahine.
## Te mau puna
Krasnodar

’O **Krasnodar** (reo Rūtia: *Краснодар*) te hō’ē ’oire rahi nō Rūtia. Te huira’atira nō Krasnodar e 1.154.885 ta’ata (2025). E 339,31 tm² te rahi o te ’oire.

## Te mau puna

## Te mau rēni nati reva

* Krasnodar Territory. Pearl of the South of Russia
Edwin Symonowicz

'O **Edwin Symonowicz** (Dolina Jadwigi, te 12 nō tiurai nō 1991) te hoê taata tuatapapa i te fenua, taata tapihooraa faufaa, taata himene, taata faata'i hoho'a, e taata faatere Pōrana.
Bolanle Otegbayo

O **Bolanle Otegbayo** te hoê orometua haapii no Nigeria no te ihi o te maa e te mau rave'a aravihi apî. Ua riro oia ei melo no te Fare Haapiiraa Tuatoru no Africa e ei peresideni no te fare haapiiraa tuatoru no Bowen no te mau haapiiraa i muri mai i te haapiiraa (COPGS).

## ʻOra
I te omuaraa, ua farii o Bolanle i te fare haapiiraa tuatoru no Ibadan no te tuatapapa i te ihi animala, tera râ, i muri a'e i to'na matahiti 100, ua hi'opo'a oia i te ihi o te maa .  I muri iho ua farii oia i te fare haapiiraa tuatoru no Obafemi Awolowo no te tuatapapa i te mau rave'a aravihi apî mai te 10/09/1986 e tae atu i te 10/01/1994 no ta'na ti'araa Bachelor of Science . Mai te 01/04/1997 e tae atu i te 01/05/1998, ua farii oia i te hoê tipiuma no te mau rave'a aravihi apî i te fare haapiiraa tuatoru no Ibadan . Ua farii oia i ta'na Ph.D i roto i te mau rave'a aravihi apî i te fare haapiiraa tuatoru no Ibadan i rotopu i te 16/09/1998 e tae atu i te 09/07/2004.

## Haereere
Ua riro te tuahine Bolanle ei orometua haapii i teie nei i te Piha haapiiraa tuatoru no Bowen Food Science and Technology Department, i reira to ' na haamauraa i te mau mea e faataa i te huru o te maa i roto i te mau huero no te haapapu e te vai ra te mau melo maitai o te horoa ra i te mekameka faufaa..

## Te mau melo e te rê
I te matahiti 2024, ua ma'itihia oia ei melo no te hoê Fare Haapiiraa Tuatoru no Afrika . Ua horo'ahia ia'na te hoê faaho'iraa no te mau vahine no Afrika i roto i te maimiraa e te faahoturaa i te pae faaapu (AWARD) i te matahiti 2011 e 2012.  

## Te mau papa'iraa

*  
*  
*  
*  

## Te oraraa faaipoipo
Ua faaipoipo oia i te orometua haapii Jesse Abiodun Otegbayo e e piti ta raua tamarii. 

## Mau faahororaa
Najet Srairi-Abid

**O Najet Srairi-Abid te hoê [[Scientist|taata aravihi]] no Tunisia, [[Research|te hoê taata maimi,]] e [[Biologist|te hoê taata aravihi i te pae no te ora]] . Te faatumu nei ta ' na ohipa maimiraa i nia i [[Molecular biology|te biology molecular]] e te mau huru o te mau molecule animala.**

I te fare haapiiraa tuatoru no Tunis El Manar, i Tunis, i Tunisia, ua farii o Najet Srairi-Abid i te hoê tipiuma i roto i te ohipa hamaniraa tauihaa . I muri iho ua farii oia i te hoê ti'araa haapiiraa no te faanahoraa i te mau haamaramaramaraa no ni'a i te mau haamaramaramaraa no roto mai i te fare haapiiraa tuatoru no Pasteur, Paris, France . I muri iho, ua farii oia i ta'na PhD i roto i te ohipa ora mai roto mai i te fare haapiiraa tuatoru no Tunis El Manar, i Tunisia . 

## Haereere
O Najet Srairi-Abid te faatere no te piha maimiraa, te tuhaa fenua no te mau maimiraa, te fare haapiiraa tuatoru no Tunis . 

## Te mau papa'iraa matau-maitai-hia

* Te mau faahopearaa o te antitumor i nia i te mau hoho'a melanoma i roto i te vitro e te vivo
* Te mau rave'a no te pato'i i te ma'i mariri ai taata o te mau huru pama e rave rahi (Phoenix dactylifera L.) Te mau rau i roto i te mau tao'a tahi tumu o te taata: te hoê haapiiraa faaau
* Te mau faahopearaa o te Lebecetin, te hoê C-type Lectin no te ophi, i ni'a i te mumura i roto i te mau iore
* Te hoê faanahoraa hoê, te maimiraa i te pae no te hamaniraa, te ohipa antitumor, e te rave'a no te tape'a i te mau hu'ahu'a atomi e piti decavanadate 
* 

## Mau faahororaa