Mlongozgi wa Gabon

Mulongozgi wa chalo cha Gabon (French) ni mulongozgi wa chalo cha Gabon. Ŵanthu ŵatatu ndiwo ŵateŵeterapo nga ni pulezidenti (ŵambura kupenda ŵaŵiri awo ŵakateŵeteranga nga ni pulezidenti) kwambira mu 1960.

## Ukhalilo wa udindo

### Chisankho
Purezidenti wa chalo wakusankhika kwa nyengo yakukwana virimika vinkhondi na viŵiri, mwa ŵanthu wose. Pulezidenti wangasankhikaso. Dango la boma la Gabon likaŵa lakuti pulezidenti wangakhalanga yayi vyaka viŵiri. Malire agha ghakawuskikapo kwa Omar Bongo mu 2003. 

Uyo wapokera mavoti ghanandi ndiyo wakuwina.

Ŵanthu wose ŵa ku Gabon, ŵanalume na ŵanakazi, awo ŵali na vyaka vyakujumpha makumi ghanayi (40) ndipo ŵakhala mu Gabon kwa myezi yakukwana khumi na yiŵiri (12), ndipo ŵakukondwa na wanangwa wawo wose wa chalo na wa ndyali, ŵangasankhika kuŵa ŵalongozgi.

Khoti la Malango likwenera kunjilirapo pa nkhani iyi, kweni likwenera yayi kujumpha mazuŵa 35.

Usange ndondomeko izo zili mu ndime izi zikusintha maungano gha vyaru vinyake m'paka pa zuŵa laumaliro la pulezidenti wa sono, pulezidenti uyu wakulutilira kukhala mu maofesi m'paka pa zuŵa la kusankhika kwa uyo wamulondezgenge.

Ndondomeko ya dango ili yikulongosoreka na dango la malango.

Mulimo wa pulezidenti ukuyamba pa zuŵa ilo wakujilapizgira na kumalira paumaliro wa cilimika cacinkhondi na ciŵiri.

Nduna yikuru ya chalo yikusankhika mwezi umoza panji myezi yiŵiri pambere nyengo ya nduna iyi yindamare.

Mulara wa boma uyo walipo sono wangadumulizga yayi nyengo yake ya kuwusa.

Usange pulezidenti wa sono wa charu cha Gabon wakukhumba kuwusa, Nyumba ya Malango ya ku Gabon yingasakazika yayi. Kweniso pulezidenti wangapeleka yayi malango kufuma apo wayowoyera kuti wakukhumba kuŵa pulezidenti m'paka pa nyengo iyo wazamusankhikira. Para ntchakukhumbikwa, Nyumba ya Malamulo yingawungana mwaluŵiro.

### Oath of office
Para munthu walapa layizgo ili ndikuti wamba uteŵeti wake. Likwenera yayi kuchitika pambere Khoti la Malango gha Ndondomeko.

Para wapika mazaza, wakuchita chilapo panthazi pa Nyumba ya Malamulo na Khoti la Malango, woko lake lamazere lili pa Dango la Wupu Wakulongozga, ndipo woko linyake lakwera panthazi pa ndembera:

### Vacancy
Para ofesi ya purezidenti yilije ntchito chifukwa cha chifukwa chilichose, panji usange wapresident uyo walipo walije ntchito, ndipo khoti la constitutional lamupempha kuti boma lichitepo kanthu na wanandi wa mamembala ghake, panji usange palije, ndipo maofesi gha nyumba ziŵiri za chalo ichi ghali na wanandi wa mamembala ghawo, pulezidenti wa Senate wachitengepo ntchito ya purezidenti wa chalo, panji para wapresident wa Senate walije ntchito, ndipo khoti la constitutional lamupempha kuti wachitepo kanthu mu malo agha, wapresident wa chigaŵa chakwamba wa Senate wachitengepo kanthu.

Wupu uwo ukuchita mulimo wa purezidenti mu nyengo iyi uzamuŵa na milimo na mazaza ghose gha purezidenti wa charu, kupaturako milimo na mazaza ghanyake agho ghali mu ndime 18, 19, na ndime yakwamba ya 116. Mulara wa nyengo yitali wangasankha yayi kuti waŵe mulongozgi wa boma.

Pambere wandafike pa udindo wake, wupu wakulongozga uwu ukulapa mwakuyana na ivyo vili mu ndime 12.

Para malo gha pulezidenti ghasintha, panji para Khoti la Malango likati suzgo la pulezidenti ndakukhalilira, mavoti gha kusora pulezidenti muphya, kupatula para kwachitika suzgo la mwaluŵiro ilo khoti la Malango likapharazga, ghachitikenge palipose mazuŵa 30 panji 60 kufuma apo malo gha pulezidenti ghasintha.

## Mndandanda wa wogwira ntchito
;Vipani

;;Pasono

;Chimanykwilo

 Wakafwa apo wakaŵa pa udindo
;

## Mndandanda wa nyengo

## Chisankho chakale mwasono sono

## Vyakulemba vinyake

## Wonaniso
* First Lady of Gabon
* Vice President of Gabon
* Prime Minister of Gabon
* List of colonial governors of Gabon
* Politics of Gabon

## Ukaboni

## Vigaŵa vya kuwalo
*  
* World Statesmen – Gabon
* 1991 Constitution of Gabon (as amended in 2011)