Godfrey Miyanda

**Godfrey Miyanda** (wakababika mu chaka cha 1944) ni ndyali wa ku Zambia ndipo wakaŵa msilikari. Mu 1993, wakaŵa wachiŵiri kwa pulezidenti wa Zambia mu nyengo ya Frederick Chiluba. Miyanda wakuti ni Mkhristu wakubabikaso. Wakutengwa kwa Angela Miyanda. Ŵali na ŵana ŵanayi.

## Umoyo wakwamba
Miyanda wakamba masambiro ghake gha ku sukulu ya ku Kitwe. Pamanyuma pake wakasambira ku sukulu za Buseko na Kawama Primary ku Kitwe. Pamanyuma, wakasambira ku sukulu za Katete na Munali. Wakasambiraso kwa chaka chimoza pa sukulu ya Evelyn Hone College of Higher Education.

## Ntchito
Miyanda wakaŵa msilikari. Wakasambira sukulu ya ŵasilikari ku sukulu ya Mons Officer Cadet School ku Aldershot, England. Wakalutizga masambiro ghake ku Hythe, Kent, na ku Warminster, England. Mu 1968, wakaluta ku sukulu ya ŵasilikari ku Canada.

Miyanda wali kusambira masambiro ghanandi ghakukhwaskana na urongozgi. Wakaŵa na maudindo ghakupambanapambana mu ŵasilikari, kusazgapo Mulongozgi wa Gulu la Ŵasilikari, Mulongozgi wa Mapulani, na Mulara wa vya Ukaboni . Mulimo wake waumaliro mu ŵasilikari ukaŵa wa kulongozga vinthu. Miyanda wakambiska Zambia Military Academy, ndipo wakaŵa mutu wake wakwamba ku Kohima Barracks ku Kabwe, chigaŵa chapakati cha Zambia. Ŵanyake awo ŵakasambirako vya usilikari ŵakaŵa Jenerale Kingsley Chinkuli, mulongozgi wakwamba wa ŵasilikari ŵa ŵanthu ŵaŵisi ku Zambia, Jenerale Benjamin Mibenge, Colonel Patrick Kafumukache, Jenerale Christon Tembo, wachiŵiri kwa pulezidenti wa Zambia.

Wakasambira masambiro ghakukhwaskana na masamu gha ku Nairobi, Kenya, na Malaga, Spain. Wakasambira kugwiliskira nchito vinthu vinandi vya Caterpillar. Kweniso wakumanya kwendeska galimoto. Mu 1980, Kenneth Kaunda wakafumiska Miyanda mu usilikari cifukwa ca kupusika ŵanthu kuti ŵapange boma. Wakaŵa pa mskambo wa ŵanthu ŵambura mulandu kwa vyaka vinandi ndipo wakendeskanga taxi. Kweni pamasinda ŵakamuwezgera mulandu wose.

## Ntchito ya ndale
Wakaba yumoza wa ŵanthu awo ŵakususkana na Kenneth Kaunda ndipo pamasinda wakaŵa yumoza wa ŵanthu ŵakumanyikwa mu gulu la Movement for Multi-Party Democracy (MMD). Wakateŵeteranga mu nyengo ya Frederick Chiluba nga nduna yambura ntchito na Secretary National wa MMD mpaka 1995. Mu 1993, pamanyuma pa kuleka kwa Levy Mwanawasa, Miyanda wakasankhika kuŵa Vice President. Pa ungano wa chipani cha MMD mu 1995, wakasankhika kuŵa wachiŵiri kwa pulezidenti wa chipani ichi. Mu 1997, wakasuskika kuŵa nduna ya vya masambiro, kweni wakalutilira kuŵa wachiŵiri kwa pulezidenti wa MMD.

Miyanda wakachimbizgika mu MMD, pamoza na ŵalaraŵalara ŵa chipani ŵakumanyikwa 22, mu 2001 cifukwa ca kukana kuti Pulezidenti Chiluba waŵe pulezidenti waciŵiri. Michael Sata, Secretary wa MMD, ndiyo wakawovwira na kulongozga pa nyengo yachitatu.

## Chipani cha Heritage
Kufuma mu 2001, Miyanda wakuteŵetera nga ni pulezidenti wa chipani cha Heritage Party mu Zambia. Likapangika pamanyuma pakuti wafumiskika mu chipani cha Movement for Multi-Party Democracy (MMD) mu mwezi wa Meyi mu chaka cha 2001 chifukwa cha kukana kupika udindo wa chitatu. Mu mavoti gha 2001, chipani ichi chikapokera vithuzithuzi vinayi mu nyumba ya malango ya Zambia. Kweniso chipani ichi chikapokera mavoti gha mu wupu wa malango mu vyaru vinandi. Ndipouli, mamembara ghanayi agha ŵakasoleka na pulezidenti wakufwa wa Zambia Levy Mwanawasa mwa kuŵanjizga mu maudindo gha nduna za boma kuti ŵakhozge unandi wa mamembara. Pa mavoti gha 2006 agho ghakacitika pamanyuma pake, mamembala ghanayi agha ŵakakanjira chipani cha MMD ndipo chipani cha heritage chikataya vithuzithuzi vyose mu pharalamende.

Miyanda wangalongozgeka makora. Wakayezgapo kanayi (2001, 2006, 2008 na 2011), kweni wakatondeka.

## Ukaboni