Ndondomeko ya uthenga

**Nthowa ya uthenga** (**IS**) ni nthowa yakumanyikwa, sociotechnical, ndondomeko ya bungwe iyo yikupangika kuti yitolere, kupanga, kusunga, na kugaŵira uthenga. Kufuma pa umo ŵanthu ŵakuwonera vinthu, ndondomeko za uthenga zili na vigaŵa vinayi: ntchito, ŵanthu, kapangikiro (panji maudindo), na luso. na data iyo yikugwiriskirika nchito kuti yipeleke uthenga na kuwovwira pa chimanyisko.

**Nthowa ya uthenga wa pa kompyuta** ni nthowa, iyo yili na ŵanthu na makompyuta agho ghakupanga panji kuzgoŵezga uthenga. Lizgu ili nyengo zinyake likugwiriskirikaso nchito ku . kuyowoya waka za kompyuta iyo yili na mapulogiramu gha pa kompyuta.

"**Nthowa zakumanyiskira**" ni nthowaso ya masambiro ya masambiro ghakukhwaskana na ndondomeko izo zikuyowoya za uthenga na ma netiweki ghakovwira gha vipangizo vya pa kompyuta na mapulogiramu agho ŵanthu na mabungwe ŵakugwiliskira ntchito pakuwunganya, kusefa, kupanga, kupanga ndiposo kugaŵira data. Kukhozgera likuŵikika pa ndondomeko ya uthenga iyo yili na mphaka yakusimikizgika, awo ŵakugwiliskira ntchito, awo ŵakunozga, awo ŵakusunga, awo ŵakunjizga, awo ŵakufumamo na nthowa zakudumbiskana izo zayowoyeka pacanya apa.

Nthowa yiliyose yakumanyiskira ŵanthu yikukhumba kovwira ntchito, kulongozga na kusankha vinthu. Nthowa yakumanyiskira ŵanthu ni uthenga na luso lwa kuyowoyeskana (ICT) ilo wupu ukugwiriskira nchito, ndiposo umo ŵanthu ŵakuchitira na luso ili kuti ŵawovwire pa ndondomeko ya bizinesi. wakususka kuti kuwona ndondomeko ya uthenga nga ni mtundu wapadera wa ndondomeko ya ntchito kuli na vitumbiko vyake. Nthowa ya ntchito ni nthowa iyo ŵanthu panji makina ŵakuchitira ndondomeko na milimo yakugwiliskira ntchito vinthu kuti ŵapange vinthu panji ntchito zakupambanapambana za makasitomala. Nthowa ya uthenga ni nthowa ya ntchito iyo milimo yikupelekeka ku kukora, kutumizga, kusunga, kusanga, kugwiliskira ntchito na kulongora uthenga.

Pakuŵa nthena, ndondomeko za uthenga zikukolerana na ndondomeko za data ku chigaŵa chimoza na ndondomeko za milimo ku chigaŵa chinyake.

Association for Computing Machinery yikulongosora kuti "Ŵasayansi ŵa ndondomeko ya uthenga [nga] ŵakuŵika mtima [ing] pa kuphatikiza umanyi mayankho na ndondomeko za bizinesi kuti ŵafiske ivyo vikukhumbikwa pa uthenga wa malonda na mabizinesi ghanyake." Makampani ghanandi ghapanga malo gha mulongozgi wa uthenga (CIO) uyo wakukhala pa wupu wa ŵalara pamoza na mulongozgi mulara. (CEO), mulongozgi wa vya ndalama (CFO), mulongozgi wa ntchito (COO), na . mulongozgi wa ŵasayansi (CTO). CTO wangateŵeteraso nga ni CIO, ndiposo mwakuyana waka. mulongozgi wa chivikiliro cha uthenga (CISO) wakuŵika mtima chomene pa chivikiliro cha uthenga kulongozga.

### Vigaŵa 6
*Vigaŵa 6* ivyo vikwenera kuwungana pamoza kuti vipangiske ndondomeko ya uthenga ni ivi: mu vilimika vya m’ma 1980 pakaŵa piramidi ya ndondomeko izo zikalongoranga ndondomeko ya bungwe, kanandi ndondomeko zakulongozgera malonda zikaŵanga pasi pa piramidi, ndipo pamanyuma pake pakaŵanga [ 1 ]. [ndondomeko zakumanyiskira ŵalongozgi]], ndondomeko zakovwira pa kusankha vinthu, ndipo kumalizga na . ndondomeko zakumanyiskira ŵalara ŵa boma pachanya. Nangauli chiyelezgero cha piramidi chikulutilira kuŵa chakovwira kufuma waka apo chikapangikira, kweni vinthu viphya vinandi vyapangika ndiposo vigaŵa viphya vya ndondomeko za uthenga vyawoneka, vinyake mwa vinthu ivi vikukoleranaso yayi na chiyelezgero chakwamba cha piramidi.

Viyelezgero vinyake vya ndondomeko zanthena ni ivi:

* Mahara ghakupangika ndondomeko
* Pulatifomu ya kompyuta
* Malo ghakusungiramo data
* Nthowa yakuwovwira ŵanthu kusankha vinthu
* Kunozga vyakukhumbikwa vya bizinesi
* Nthowa za bizinesi
* Nthowa za ŵamanyi
* Nthowa yakumanyiskira malo
* Uthenga wa pa charu chose s .dongosolo
* Nthowa yakumanyiskira vyakulongozga
* Nthowa yakumanyiskira vithuzithuzi vinandi
* Kuchita kwa ofesi
* Nthowa yakulongozgera ndondomeko
* Ma injini ghakupenjera
* Nthowa yakumanyiskira ŵanthus

Nthowa yakumanyiskira ŵanthu pa kompyuta (-based) ndiyo yikupangiska kuti IS yigwiriskirenge nchito tekinoloje ya kompyuta kuti yichitenge milimo yinyake panji yose iyo yikunozga. Vigaŵa vyakuzirwa vya ndondomeko ya kumanyiska ŵanthu pa kompyuta ni ivi:
**Hardware* ni vipangizo nga ni monita, purosesa, printer, na kiyibodi, vyose vikugwira ntchito pamoza kuti vizomerezge, kugwira ntchito, kulongora data, na uthenga.
**Software* ni mapulogalamu agho ghakuzomerezga kuti hardware yichitenge data.
**Databases* ni kuwunganya mafayilo panji matebulo ghakukolerana agho ghali na data yakukolerana.
**Networks* ni nthowa yakukolerana iyo yikupangiska kuti makompyuta ghakupambanapambana ghagaŵire vinthu.
**Nthowa* ni malango ghakusazga vigaŵa ivyo vili pachanya kuti vipangiske uthenga na kupanga ivyo vikukhumbikwa.

Vigaŵa vinayi vyakwamba (hardware, software, database, na network) ndivyo vikupanga ivyo vikuchemeka kuti pulatifomu ya tekinoloje.
Ŵantchito ŵa vya tekinoloje ŵangagwiliskira ntchito vigaŵa ivi kuti ŵapange ndondomeko za uthenga izo zikulaŵilira ndondomeko za chivikiliro, ngozi na umo data yikuchitikira. Ivyo ŵakuchita vikumanyikwa kuti ntchito za tekinoloje. na kupima magazini|yakumaliya1=Aram|yakwamba1=Michael|yakumaliya2=Neumann|yakwamba2=Gustaf|mutu=Kusanda kwa vigaŵa vinandi kwa kupanga pamoza kwa ndondomeko za uthenga wa bizinesi|magazini=Nyuzipepara ya Intaneti na Mapulogalamu 1| kulutilira, kukura kwa pamoza kwa ndondomeko zanthena mukati mwa bungwe na wose awo ŵakuchitako ŵanthu ŵekha.
Nthowa yakumanyiskira vinthu yingapangika mu nyumba (mukati mwa bungwe) panji kupelekeka ku ŵanyawo. Ivi vingafiskika mwa kupereka vigaŵa vinyake panji ndondomeko yose ku ŵanyake. pa kuzenga ndondomeko za IT  pa kuzenga ndondomeko za IT 

Ŵasambiri ŵanandi ŵa IS ŵadumbiskana za umo ndondomeko za uthenga zikuŵira na maziko ghake agho ghakufuma mu visambizgo vinyake vyakulongosora nga ni sayansi ya kompyuta, uinjiniya, masamu, sayansi ya kalongozgiro, cybernetics, na ŵanyake. Nthowa zakumanyiskira ŵanthu nazo zingalongosoreka kuti ni msonkho wa vipangizo vyakukhozga, mapulogalamu gha kompyuta, data, ŵanthu, na ndondomeko izo zikukolerana kuti zipangiske uthenga uwemi.

### Mazgu ghakuyana

Kuyana waka na sayansi ya kompyuta, visambizgo vinyake vingawoneka kuti ni visambizgo vyakukhwaskana na fawundeshoni ya IS. Chigaŵa cha kusambira IS chikukhwaskana na kusambira visambizgo na mikhaliro yakukhwaskana na vyakuchitika vya ŵanthu na vya tekinoloje, ivyo vikupangiska kuti ndondomeko za uthenga ziŵe zakukura, kugwiliskira ntchito, na vyakuchitika mu mabungwe na ŵanthu. Kweni, nangauli pangaŵa kugaŵikana kukuru kwa visambizgo pa mphaka, visambizgo vichali vyakupambana na ivyo vikuŵikapo mtima, chilato, na umo vikuchitikira.

Mu fundo yikuru, *ndondomeko za uthenga* ni fundo ya sayansi iyo yikulongosora vya ndondomeko, vyakulongozga, na vyakuchitika ivyo vikuchitika pakuwunganya, kupanga, kusunga, kugaŵira, na kugwiliskira ntchito uthenga na tekinoloje yakukolerana nayo mu charu . na mabungwe. Lizgu lakuti *ndondomeko za uthenga* nalo likugwiriskirika nchito kulongosora mulimo wa bungwe ilo likugwiriskira ncito cimanyisko ca IS mu mafakitale, mabungwe gha boma, na mabungwe ghambura kusanga phindu.

*Nthowa zakumanyiskira* kanandi zikung'anamura kukolerana pakati pa ndondomeko za algorithmic na tekinoloje. Kuchezga uku kungachitika mukati panji ku mphaka ya bungwe. Nthowa ya uthenga ni tekinoloje iyo wupu ukugwiliskira ntchito ndiposo umo mabungwe ghakuchitira na tekinoloje na umo tekinoloje yikugwilira ntchito na ndondomeko ya bizinesi ya wupu. Nthowa zakumanyiskira ŵanthu zikupambana na information technology (IT) chifukwa nthowa zakumanyiskira vinthu zili na chigaŵa cha uthenga icho chikukolerana na vigaŵa vya ndondomeko.

Suzgo linyake ilo lilipo na nthowa iyi ndakuti likukanizga kuti munda wa IS uŵe na chidwi na kugwiliskira ntchito ICT kwambura bungwe, nga ni pa malo ghakuchezgerapo, maseŵero gha pa kompyuta, kugwiliskira ntchito pa foni, na vinyake. kufumba kuti, "Kasi ni vigaŵa wuli vya unenesko ivyo vikukhumbikwa chomene mu chigaŵa cha IS na vigaŵa vinyake?"

Business informatics ni sambiro lakuyana waka ilo likukhazikika makora mu vyaru vinandi, comenecomene ku Europe. Nangauli *Nthowa zakumanyiskira ŵanthu* zayowoyeka kuti zili na "kulongosora-kulongozgeka", *business informatics* zili na "mazgoro-kulongosoreka" ndipo zikusazgapo uthenga wa tekinoloje vinthu na kuzenga na kukhazikiska-kuwoneska . vinthu.

## Nthowa za ntchito

Ŵantchito ŵa mu ndondomeko ya kumanyiska ŵanthu ŵakunjira mu ntchito zakupambanapambana:
* Ndondomeko ya ndondomeko ya uthenga
*Management information systems – Nthowa yakumanyiskira vinthu vyakulongozga (MIS) ni nthowa yakumanyiskira vinthu iyo yikugwiriskirika nchito pakusankha vinthu, na kulongozga, kulaŵilira, kusanda, na kuwona vinthu ivyo vikuchitika mu wupu.
*Kulongozga ntchito – Kulongozga ntchito ni nthowa yakuyambiska, kunozga, kuchita, kulaŵilira, na kujara ntchito ya gulu kuti lifiske vilato vinyake na kufiska vigaŵa vinyake vya kupambana pa nyengo yakumanyikwa.
*Enterprise architecture – Nthowa yakulongosoreka makora yakuchitira kafukufuku wa bizinesi, kupanga, kupanga ndondomeko, na kukhazikiska, kugwiliskira ntchito nthowa yakukwana nyengo zose, kuti ndondomeko yiŵe yakunozga na kuchitika.
* Kupanga IS
* Bungwe la IS
* Kusambizga vya IS
* IS chitetezo
* IS kufufuza

Pali nthowa zakupambanapambana za ntchito mu chilango cha ndondomeko za uthenga. "Ŵakugwira ntchito awo ŵali na luso lwapadera lwa tekinoloje na maluso ghakukhora ghakudumbiskana ŵazamuŵa na chigomezgo chiwemi. Ŵantchito awo ŵali na luso lwa kulongozga na kupulikiska ndondomeko na fundo za bizinesi ŵazamuŵa na mwaŵi uwemi chomene, chifukwa makampani ghakulaŵiska chomene pa tekinoloje kuti ŵasange ndalama zinandi." Hevner et al. (2004) wakagaŵa kafukufuku mu IS mu vigaŵa viŵiri vya sayansi kusazgapo *sayansi ya nkharo* iyo njakupanga na kukhozgera visambizgo ivyo vikulongosora panji kuyowoyerathu nkharo ya ŵanthu panji bungwe na *sayansi yakupanga* iyo yikutambasura mphaka . ya nkhongono za ŵanthu na za bungwe mwa kupanga vinthu viphya na vyakupangika mwaluso.

Salvatore Malichi na Gerald Smith last1 = Malichi | wakwamba1 = S. | waumaliro2 = Smith | wakwamba2 = G. | chaka = 1995 | mutu = Kupanga na sayansi ya chilengiwa mu Tekinoloje ya Uthenga (IT) | journal = Nthowa Zakovwira Ŵanthu pa Kusankha | buku = 15 | nkhani = 4| masamba = 251-266 | doi=10.1016/0167-9236(94)00041-2| title-link = Uteŵeti wa Uthenga | s2cid = 2625498 }} wakapanga ndondomeko yakufufuzira vigaŵa vyakupambanapambana vya tekinoloje ya uthenga .nology kusazgapo vyakufuma mu kafukufuku (vyakufuma mu kafukufuku) na milimo yakuchitira kafukufuku uyu (milimo ya kafukufuku). Ŵakasanga ivyo vikafuma mu kafukufuku nga ni ivi:

# *Kuzenga* ivyo ni fundo izo zikupanga mazgu gha chigaŵa. Iwo ŵakupanga conceptualization iyo yikugwiriskirika nchito pakulongosora masuzgo agho ghali mukati mwa chigaŵa na kulongosora umo ŵangamazgira.
# *Chiyelezgero* icho nchigaŵa cha viganizo panji mazgu ghakulongora ubwezi pakati pa vipangizo.
# *Nthowa* iyo ni ndondomeko (algorithm panji ndondomeko) iyo yikugwiriskirika nchito pakuchita mulimo. Nthowa zikukhazikika pa seti ya vipangizo vyakupangika pasi na kuyimira (chiyelezgero) cha malo ghakumazgira.
# *Instantiation* ni kumanya chinthu chakupangika mu malo ghake.

Kweniso milimo ya kafukufuku kusazgapo:
# *Kuzenga* chinthu chakupangika kuti chichitenge ntchito yinyake.
# *Kupima* chinthu chakupangika kuti muwone usange pali ivyo vyachitika.
# Kupelekeka kwa chinthu icho chikugwira ntchito chawonekera, nchakukhumbikwa chomene kumanya chifukwa na umo chinthu ichi chikagwilira ntchito panji chikagwiranga ntchito yayi mukati mwa malo ghake. Ntheura, *theorize* na *kulunjiska* visambizgo vyakukhwaskana na vinthu vyakupangika na IT.

Nangauli Nthowa zakumanyiskira ŵanthu nga ni chisambizgo zasintha kwa vyaka vyakujumpha 30 sono, fundo yikuru panji chimanyikwiro cha kafukufuku wa IS chichali kugaŵikana pakati pa ŵasambiri. Pali maghanoghano ghaŵiri ghakuru ghakuzingilizga mphindano iyi: maghanoghano ghachoko waka ghakuŵika mtima pa chinthu cha IT nga ni nkhani yikuru ya kafukufuku wa IS, na maghanoghano ghakuru agho ghakuŵika mtima pa kuseŵera pakati pa ŵanthu na ŵaluso . vigaŵa vya IT ivyo vikuŵikika mu nyengo yakusinthasintha. wakuchema ŵasambiri ŵa IS kuti ŵaŵikengepo mtima mwakuyana pa vyose viŵiri vya IT na umo vikuchitikira.

Pakuti kusambira vya ndondomeko ya uthenga ni nchito iyo yikugwiriskirika ncito, awo ŵakugwira nchito mu mafakitale ŵakulindilira kuti kafukufuku wa ndondomeko za uthenga wazamusanga vinthu ivyo vingagwiliskirika nchito nyengo yeneyiyo pa nchito. Kweni ivi vikuchitika nyengo zose yayi, chifukwa ŵakusanda vya ndondomeko za uthenga kanandi ŵakusanda nkhani za nkharo mwakukwana chomene kuluska umo ŵadokotala ŵangagomezgera kuti ŵachitenge. Ici cingapangiska kuti ivyo vikusangika pa kafukufuku wa ndondomeko za uthenga viŵe vyakusuzga kupulikiska, ndipo vyapangiska kuti ŵanthu ŵasuske.

Mu vyaka 10 ivyo vyajumpha, bizinesi yikuyimilirika na kukura kwakukwana kwa mulimo wa Information Systems Function (ISF), chomenechomene pa nkhani ya ndondomeko za bizinesi na ntchito zakovwira. Icho chikazgoka chinthu chikuru chomene kuti .kuwonjezera kupanga na kukhozgera kupanga mtengo. Vinthu, vyakulongozga na vyakuzirwa, *mu Vigaŵa vya Masambiro gha Nthowa za Uthenga*, D'Atri A., De Marco M., Casalino N. (Ŵakulemba), Physica-Verlag, Springer, Heidelberg, Germany, pp. 89-96, {{doi |

Wupu wa ŵasayansi ŵa pa charu chose awo ŵakusanda vya ndondomeko ya uthenga, Association for Information Systems (AIS), na Komiti yake Yichoko ya Ŵasambiri Ŵalara pa Mabuku (202), ŵakapanga mndandanda wa magazini 11 agho AIS yikuwona kuti ‘ngawemi chomene’. kusazgapo Msonkhano wa ku Australia wakukhwaskana na ndondomeko za uthenga (ACIS), Msonkhano wa Scandinavia pa ndondomeko za uthenga (SCIS), Msonkhano wa pa charu chose wa ndondomeko za uthenga (ISICO), Msonkhano wa Chaputala cha Italy . ya AIS (itAIS), Msonkhano wa Pachaka wa AIS wa Pakati pa Kumanjiliro gha dazi (MWAIS) na Pachaka . Msonkhano wa AIS ya Kummwera (SAIS). EDSIG, agho ghose ghakuchitika chaka chilichose mu Novembala.

## Wonaniso

; Nkhani zakuyana
* Nkhani yakusambizga
* Kuchezga kwa ŵanthu na kompyuta
* Vimanyikwiro
** Vimanyikwiro vya vyamoyo
** Vimanyikwiro vya bizinesi
** Vyakusambizgika vya kemiko
** Vimanyikwiro vya masoka
** Vimanyikwiro vya charu
** Vimanyikwiro vya umoyo
* Sayansi ya uthenga
* Sayansi ya layibulare
* Sayansi ya pa webusayitis

; Vigaŵa
* Wakupanga data
* Kuyezgelera kwa data
* Nthowa yakunozgera data
* Chiyelezgero cha Data
* Malo ghakusungamo data
* KURYA
* Vyakulembeka
* Chiyowoyero cha Markup cha Chiyelezgero cha Kulotezga
* Kumasulira kwa mazgu
* Nthowa zitatu za schema

; Kukhazikiska
* Nthowa yakumanyiskira vya bizinesi
* Malo ghakuwoneskera vya chilengiwa
* Bungwe la Kafukufuku wa Ntchito na Sayansi ya Ulongozgi (INFORMS)

## Mazgu ghakulongosora

## Kuŵerenga kwakusazgikira
* Mvula, R. Kelly na Cegielski, Casey G. (2009). "Mazgu Ghakwamba gha Nthowa Zakumanyiskira: Kupangiska na Kusintha Bizinesi, Buku Lachitatu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628201559/http://www.kuwonjezera kupanga na kukhozgera kupanga mtengo. Vinthu, vyakulongozga na vyakuzirwa, *mu Vigaŵa vya Masambiro gha Nthowa za Uthenga*, D'Atri A., De Marco M., Casalino N. (Ŵakulemba), Physica-Verlag, Springer, Heidelberg, Germany, pp. 89-96, {{doi |

Wupu wa ŵasayansi ŵa pa charu chose awo ŵakusanda vya ndondomeko ya uthenga, Association for Information Systems (AIS), na Komiti yake Yichoko ya Ŵasambiri Ŵalara pa Mabuku (202), ŵakapanga mndandanda wa magazini 11 agho AIS yikuwona kuti ‘ngawemi chomene’. kusazgapo Msonkhano wa ku Australia wakukhwaskana na ndondomeko za uthenga (ACIS), Msonkhano wa Scandinavia pa ndondomeko za uthenga (SCIS), Msonkhano wa pa charu chose wa ndondomeko za uthenga (ISICO), Msonkhano wa Chaputala cha Italy . ya AIS (itAIS), Msonkhano wa Pachaka wa AIS wa Pakati pa Kumanjiliro gha dazi (MWAIS) na Pachaka . Msonkhano wa AIS ya Kummwera (SAIS). EDSIG, agho ghose ghakuchitika chaka chilichose mu Novembala.

## Wonaniso

; Nkhani zakuyana
* Nkhani yakusambizga
* Kuchezga kwa ŵanthu na kompyuta
* Vimanyikwiro
** Vimanyikwiro vya vyamoyo
** Vimanyikwiro vya bizinesi
** Vyakusambizgika vya kemiko
** Vimanyikwiro vya masoka
** Vimanyikwiro vya charu
** Vimanyikwiro vya umoyo
* Sayansi ya uthenga
* Sayansi ya layibulare
* Sayansi ya pa webusayitis

; Vigaŵa
* Wakupanga data
* Kuyezgelera kwa data
* Nthowa yakunozgera data
* Chiyelezgero cha Data
* Malo ghakusungamo data
* KURYA
* Vyakulembeka
* Chiyowoyero cha Markup cha Chiyelezgero cha Kulotezga
* Kumasulira kwa mazgu
* Nthowa zitatu za schema

; Kukhazikiska
* Nthowa yakumanyiskira vya bizinesi
* Malo ghakuwoneskera vya chilengiwa
* Bungwe la Kafukufuku wa Ntchito na Sayansi ya Ulongozgi (INFORMS)

## Mazgu ghakulongosora

## Kuŵerenga kwakusazgikira
* Mvula, R. Kelly na Cegielski, Casey G. (2009). "Mazgu Ghakwamba gha Nthowa Zakumanyiskira: Kupangiska na Kusintha Bizinesi, Buku Lachitatu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628201559/http://www..html |zuŵa=28.06.2010
* Nkhongono, Davide (2008). *Kugwiriskira ncito MIS - Buku laciŵiri*].
* Lindsay, Yohane (2000). *Nthowa zakumanyikwa - Vinthu vyakuzirwa na nkhani*]. Yunivesite ya Kingston, Sukulu ya Nthowa Zakumanyiskira
* Dostal, J. [Nthowa zakumanyikwa za sukulu (Skolni informacni systemy).] Mu Infotech 2007 – uthenga wa mazuŵa ghano na tekinoloje ya kuyowoyeskana mu masambiro. Olomouc, EU: Votobia, 2007. s. 540-546.
* O’Leary, Timote na Linda. (2008). *Vinthu vyakuzirwa vyakukhwaskana na kompyuta vyakwamba vya 2008.* McGraw-Hill pa webusayiti.
* Nkhwantha, S.M. "Nthowa zakumanyiskira: Kuwona mwakudumura mbiri", Datamation, 63-69, Nov. 1968. - Kuwonekera kwa mbiri yakwamba ya IS.

## Malinki gha kuwaro

*Wupu wa Nthowa Zakumanyiskira Ŵanthu (AIS)
Webusaiti ya mbiri ya IS na AIS]
*[webusayiti.
*[www.ercis.org/ Bungwe la Kufufuza vya Nthowa za Kumanyiska Ŵanthu ku Europe]


*
Chigaŵa:Nthowa

## References

{{cite book |last1=Davis |first1=Timothy |last2=Geist |first2=Robert |last3=Matzko |first3=Sarah |last4=Westall |first4=James |date=March 2004 |title=Technical Symposium on Computer Science Education