Billie Zangewa

**Billie Zangewa** (wakababika mu 1973 ku Blantyre, Malawi) ni mwanakazi wa ku Malaŵi, wa ku South Africa uyo wakukhomera malaya gha silika kuti wapange ma collage tapestries. Kwambira mu 2004, luso lake likulongosoreka mu viwoneskero vya pa caru cose kusazgapo pa Paris Art Fair ku Grand Palais ku Paris.

Ntchito ya Zangewa njakudumura umoyo wake ndipo yikulongosora za ŵanakazi ŵa ŵanthu ŵa mtundu wa Black kweniso za umoyo wa zuŵa na zuŵa. Ivyo wakachita vikulongora kuti wakajighanaghaniranga yekha.

## Vyakovwira
Billie Zangewa wakugwilira nchito comene na viswaswa vya silika mu vilembo vyakupangika na mawoko, ndipo wakupangiska vilembo ivyo vikulongosora umo waliri mu nyengo yasono. Wakugwiliskira nchito kalembero kakutowa na ka mitundu kuti walongosore vinthu ivyo vikuchitika pa umoyo wa munthu. Nkhani izi zikulongosora vinthu vyapadera yayi panji kuyowoyapo vya ndyali, kweni zikulongosora waka vinthu vya pa caru; nkhani za pa caru cose izo zikutovwira kuti tiŵe ŵakukolerana. Kanandi waka, Zangewa wakuŵa munthu wakuzirwa mu milimo yake.

Nangauli pakwamba Zangewa wakagwiliskiranga nchito vyakuvwara cifukwa ca ndalama izo wakasanganga, kweni salu iyo wakagwiliskiranga nchito yikasintha yayi. Zangewa wakuwona kuti vyakuvwara vya zuŵa na zuŵa ni vyakuzirwa chomene ndipo vikovwira kuti ntchito yake yiŵe yakumanyikwa. Munthu uyu wakukondwa comene na mulimo wa kunozga silika cifukwa cakuti wakughawona kuti ghakusintha.

Vinthu ivyo Zangewa wakajambura vikulongora kuti wakaŵa wambura kufikapo. Nthowa iyi yikovwiraso kuti munthu waleke kughanaghana kuti ivyo wakujambura vili pa salu.

## Mbiri na ntchito
Wakababika mu chaka cha 1973 ku Blantyre, Malawi, ndipo wakamalizga masambiro gha Fine Arts ku Rhodes University, South Africa pamanyuma pakusambira kujambula. Amama ŵakagwiranga nchito ya kusona na kusona. Apo wakaŵa mwana, wakawonanga umo amama ŵake ŵakakumananga na ŵanakazi ŵanyake apo ŵakasungananga pamoza na milimo yinyake ya pa nyumba. Apo wakasambizgikanga luso, wakayezga nthowa zakupambanapambana zakuyowoyera, kweni paumaliro wakamba kutemwa chomene ntchito ya silika, cifukwa ca kutemwa salu, ungweru wake, na umo zikuwonekera. Wakayowoya kuti: "Silika yikulongora makora chomene umo vinthu viliri, kweni nyengo yeneyiyo, nkhuwona kuti ni yamasono chomene ndipo njakutowa chomene".

Wakagwiranga nchito ku Gaborone, Botswana, ndipo pamasinda ku Johannesburg kweniso ku London. Wakayowoyanga umo wakukhumbira kujambula vinthu vya mafashoni kweniso umo Ellen von Unwerth wakulongosolera nkhani zake. Zangewa wakambanga kupanga matumba ghakupambanapambana, ndipo wakapanganga vinthu vyakufuma ku msumba wa Johannesburg. Apo mwanakazi uyu wakambanga kupanga vithuzithuzi vikuruvikuru ivyo sono wakumanyikwa navyo, wakagwiliskiranga ntchito malemba, vithuzithuzi ivyo vikaŵa na nkharo ya ŵanthu, ndipo nyengo zinyake wakagwiliskiranga ntchito vinthu vinyake nga ni vyakujambulira, mphete, na mphasa.

Zangewa wakamalizga mulimo wake wa "The Rebirth of Black Venus" mu 2010, ndipo uwu ukaŵa ukaboni wakuti vinthu vikasintha. Pa salu iyi pali vithuzithuzi vya mu tawuni ya Johannesburg, ivyo vikuyana waka na vithuzithuzi vya Zangewa. Ntchito iyi yikamba apo Zangewa wakaleka kupempha mwanalume munyake kuti ŵatorane, ndipo yikulongora kuti wakajipeleka comene, kutemwa iyomwene uko kukaŵako na kuwoneka mu milimo yake yinandi kufuma nyengo yira.. 

## Kuwoneska na Kumanyikwa
Mu 2020, Templon ku Paris wakapeleka chiwonetsero cha yekha cha mulimo wa waluso, wakuchemeka Soldier of Love, uyo wakawonanga nkhani za nyumba, ukazi, na chitemwa. Pakuyowoya na Jareh Das mu magazini ya Ocula, mulembi uyu wakalongosora kuti, 'Ine nkhuwona kuti pasono tikukhala mu nyengo iyo ŵanthu ŵakusuzgirana na kuswa malango. Zuŵa lililose tikupulika nkhani iyi pa wayilesi. Nkhugomezga kuti nchifukwa cakuti tikutemwa ŵanji yayi, ndipo usange tingatemwa ŵanji, masuzgo ghanandi gha pa caru ghamalenge ndipo tizamupona.'

Ntchito ya Zangewa ya 2014 Constant Gardener yili na Smithsonian's National Museum of African Art ku Washington, DC. Papayipi lakusindikizgira likamovwira kuti watemwenge chomene vinthu vyakuthupi. Iyo wakugwiliskira nchito kujighanaghanira yekha nga ni fundo iyo yikovwira kuti mwanakazi wa ku Africa wa mazuŵa ghano waŵe nga ni munthu wa mu nyengo iyo. Nangauli vinthu ivyo wakalemba vikaŵa vya umoyo wake, kweni wakugwiliskira ntchito fundo izo zikovwira kuti ŵanthu ŵamanye umo waliri. Mwanakazi wa ku Africa uyo wakulongosoreka mu vyakuvwara vya Zangewa, uyo "wakukumana na mazuŵa ghano" mu mazgu gha Yinka Shonibare MBE, wakeneranga kujiwombora yekha: wakujiŵika waka pasi na makhumbiro gha ŵanalume, ndipo wazgoka munonthondwe wa kukopa.

Mu 2018, Zangewa wakaŵa waluso pa FNB JoburgArtFair. Mu chaka cha 2019, Zangewa wakalembeka mu chiwonetsero cha I Am... Contemporary Women Artists of Africa ku National Museum of African Art.

Zangewa wali kulembeka mu buku la Vitamini T: Threads and Textiles in Contemporary Art (Phaidon, 2019), .

Kuumaliro wa 2021 mpaka kukwambilira kwa 2022, chiwonetsero cha Zangewa cha Billie Zangewa: Thread for a Web Begun chinachitikira ku Museum of the African Diaspora ku San Francisco..

## Maukaboni


## Vigaŵa vya kuwaro

* https://web.archive.org/web/20200703115306/https://billiezangewa.com/
* video - FNB JoburgArtFair Conversations: Billie Zangewa, 2018 Featured Artist
* Images of Zangewa's art on Afronova]