Айрат Шәймиев

**Айрат Шәймиев**, Айрат Минтимер улы Шәймиев (*Айрат Минтимерович Шаймиев; [[1962 ел]]ның [[7 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Мөслим (Мөслим районы)| Мөслим]]*) ― россияле эшкуар, 2008 елдан «Татавтодор» АҖ генераль директоры. Татарстанның беренче Президенты Минтимер Шәймиевнең улы. ТАИФ төркеменең элекке төп акционерларының берсе. «СИБУР» холдингы җитәкчеләреннән берсе. Беренче тапкыр Россиянең иң бай бизнесменнары исемлегенә 2005 елда эләккән. 2024 елда Forbes Айрат Шәймиевнең чиста капиталын 2,2–2,4 миллиард доллар, 2026 елда 1,9 миллиард доллар  дип бәяләгән. 
 
## Тәрҗемәи хәле
1962 елның 7 мартында Татарстан АССР Мөслим районы үзәге Мөслим авылында МТСның баш инженеры Тимур (Минтимер) Шәймиев һәм сәүдә тармагы хезмәткәре Сәкинә Шәймиева гаиләсендә баш бала булып туган. Минтимер Шәймиев Минзәлә районара «Сельхозтехника» идарәсе җитәкчесе итеп билгеләнгәч, гаилә 1962 елдан Минзәләдә яшәгән, КПССның Татарстан өлкә комитеты авыл хуҗалыгы бүлеге инструкторы итеп билгеләнгәч, 1967 елдан Казанда яши. Энесе Радик 1964 елда Минзәләдә туган.

Мәскәү энергетика институтының Казан филиалын (хәзерге Казан дәүләт энергетика университеты) тәмамлаган.

## Хезмәт юлы
1992―1996 елларда ― «Остаз» җитештерү фирмасы директоры.

1996 елдан 2008 елга кадәр ― «ТР юл сервисы» ААҖ генераль директоры.

2008 елдан ― «Татавтодор» АҖ генераль директоры. Айрат Шәймиев җитәкләгән «Татавтодор» компаниясе дәүләтнеке ― аның 100% акцияләре Татарстан Җир һәм милек мөнәсәбәтләре министрлыгына карый. Үз тарихында (2008―2018) «Татавтодор» 82 млрд сумлык заказлар кабул иткән.

2021 елга кадәр Айрат Шәймиев берничә партнер белән бергә, абыйсы Радик Шәймиевне дә кертеп, ТАИФ төркеменә ия булган, ул 60тан артык төрле профильдәге бүлендек һәм бәйле предприятиеләрне берләштергән. Шул исәптән аңа «ТАИФ-НК» нефть эшкәртү заводы, «Казаноргсинтез» һәм «Түбән Кама Нефтехим», ТГК-16 генерацияләү компаниясе, «Яңа Гасыр» телерадиокомпаниясе, «Аверс» банкы, төзелеш һәм инвестиция-финанс компанияләре кергән.

2021 елда  нефть химиясе гиганты ТАИФның нефть химиясе һәм энергетика активлары өстеннән контроль пакет алган. Алмашка Татарстан акционерлары (ТАИФ) берләшкән компаниянең 15% акцияләрен һәм үзләрендә калган пакетны сатуга опцион алган.

## Автоспортта уңышлары
Айрат Шәймиев ― автокросс һәм трек узышлары буенча күп тапкырлар Россия һәм Европа чемпионы:
ТР чемпионы (1999 ел), Европа чемпионы (автокросс Д1 2002 ел, 2004 ел, 2005 ел), Россия чемпионы (кышкы трек узышлары, «А-1600» төркеме, 1999 ел), Европа чемпионы (Д1, көмеш, 2003 ел), автокросс буенча Россия чемпионаты призеры (бронза — Түбән Ломов шәһәре, көмеш — Дмитров шәһәре, 1998 ел), трек узышлары (бронза, 1998 ел). Татарстан Республикасы Автомотоспорт федерациясенең кросс һәм трек узышлары комитеты әгъзасы. «Татарстан Республикасының иң яхшы спортчысы» дип танылган (2004 ел.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2002 ― Татарстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре 
* 2002 – Россия Федерациясенең атказанган спорт мастеры 
* 2022 – Почет ордены (Россия Федерациясе) ― *ирешелгән хезмәт уңышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен*

## Шәхси тормышы
Гаиләле. Ике баласы бар. Улы Тимур (1989 елда Казанда туган) гаилә бизнесы белән бәйле: «Дружбанефть» АҖ (Зур Нөркәй), «ТНГК-Развитие» (Әлмәт),  нефть компанияләренә ия. Кызы Ләйлә NOX бутик-отелендә 70% ка ия.

## Санкцияләр
2022 елдан Бөекбритания, Украина һәм Яңа Зеландиянең, 2025 елдан Канаданың  санкцион исемлекләрендә тора.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *[[Флүр Баһаутдинов|Ф.Н. Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. К.: Идел-Пресс, 2006. ― Б. 56-63. ISBN 5-85247-005-4

## Сылтамалар
* Шаймиев Айрат Минтимерович. Татцентр.ру
*    Шаймиев Айрат Минтимерович. Персоналии ГлобалМСК.ру.

## Моны да карагыз
Шәрип Шәймөхәммәт улы Шәймиев оныклары :
* Ринат Фәрдиев (кызы Миңледөргалия улы)
* Илшат Фәрдиев (кызы Миңледөргалия улы)
* Феликс Фәрдиев (кызы Миңледөргалия улы)
* Азат Хамаев (кызы Мәрзия улы)
* Радик Шәймиев (улы Минтимер улы)
* Алмаз Шәрипов (улы Хантимер улы)
* Айвар Шәрипов (улы Хантимер улы)
----
* Радик Ильясов (кызы Мәдәниянең кияве)

Төркем:Россия эшмәкәрләре
Төркем:Казан дәүләт энергетика университетын тәмамлаучылар
Төркем:Почет ордены кавалерлары
Төркем:Татарстан автоузышчылары
Төркем:Россия автоузышчылары
Төркем:Россия миллиардерлары
Төркем:Ширкәт җитәкчеләре
Төркем:Шәхесләр:Украинадагы низаг аркасында шәхси санкцияләргә дучар булганнары