Габделкадыйр Гыйләни

**Әбү Мөхәммәд Габделкадир ибне Муса ибне Габдулла Гыйләни** (  ) 17 март, 1078, Гилан, Иран - 1166, 14 февраль, Багдад, Гыйрак, Габбаси хәлифәте) Хәнбәли һәм Шәфигый мәзһәбенең ислам теологы һәм юристы. Имам һәм суфи Кадири Тарикатенә нигез салучы.

## Биография

### Шәҗәрә
Аның тулы исеме: Әбү Мөхәммәд ибн Муса ибн Габдулла ибн Яхья ибн Мөхәммәд ибн Давыт ибн Муса ибн Габдулла ибн Муса ибн Габдулла ибн Хәсән ибн Хәсән ибн Али ибн Әбү Талиб ибн Габдел-Мотталиб ибн Хашим .

### Балачак еллары
Ул 1078 елның 17 мартында Гиланда (Иран) туган һәм балачагын шунда үткәргән. 1095 елда, 18 яшендә, ул Багдадка китә, анда имам Ибн Гакыйл һәм башка танылган остазлар җитәкчелегендә Хәнбәли мәзһәбен өйрәнүен дәвам итә. Ул фиһһ, хәдис һәм тәфсир өйрәнә. Укуын тәмамлаганнан соң, ул Багдадтан китә һәм 25 ел дәвамында Гыйракның чүлле районнарында йөреп, зәһит булып яши.

Ул 1127 елда Багдадка кайтып, җәмәгать урыннарында вәгазь сөйли башлаганда, 50 яшьтән узган була.

## Үлем

Ул 1166 елның 12 февралендә, шимбә көнне, 88 яшендә Багдадта вафат була һәм җирләнә.

**Әсәрләре:**

1) Гунья (тулы исеме:  الغنية لطالبي طريق الحق Әл-Гунья ли-талиби тарикый әл-хак). Исемнең тәрҗемәсе: Хакыйкать эзләүчеләр өчен җитәрлек [белем]. Өч томда бастырылган. Алар шәригать нечкәлекләре, литургик практика, гакыйдә, сектантларны өйрәнү, суфичылык, изгеләр тормышы һ.б. кебек мәсьәләләр яктыртыла.

1983 елда китапның тулы басма басмасы басылып чыга, аңа Багдад университеты профессоры Фәрәҗ Тәүфыйк әл-Вәлид киң аңлатмалар бирә.

1995 елда Мөхтәр Холландның китабының биш томлык инглиз теленә тәрҗемәсе Техаста Al-Baz Publishing, Inc. нәшриятында басылып чыга (2008 елда яңадан бастырылган).

2) Әл-Фәтһү әр-Раббани вә әл-Фәйдһү әр-Рахмани  الفتح الرباني والفيض الرحماني (Тормыш китабы һәм Аллаһның тормышы) - Шәехнең үз шәкертләренә язган 62 хаты җыентыгы, анда шәригать һәм суфичылык темалары буенча сораулар һәм җаваплар бар. Шәехнең шәкертләре сүзләренчә, автор бу җыентыкны язу өчен табигый кара буяу белән 400 сыя савыты кулланган. Аның сөйләшүләренә (рухи сөйләшүләргә) 70 000 нән артык мәхәллә кешесе килгән. 2019 елда китапның инглиз теленә тәрҗемәсе Әл-Баз нәшриятында басылып чыкты. Тәрҗемәче - Мөхтәр Холланд.

3) Футух әл-Гайб فتوح الغيب (Яшеренне ачу). 78 вәгазь җыентыгы. 2008 елда Ansar Publishing тарафыннан рус теленә тәрҗемә ителгән. 2019 елда китапның инглиз теленә тәрҗемәсе Al-Baz Publishing тарафыннан басылып чыгарылган. Тәрҗемәче: Мухтар Холланд.

4) Җилә әл-Хәтер (тулы исеме Җилә әл-Хәтер мин каләми Шәех Габделкадыйр جلاء الخاطر من كلام الشيخ عبد القادر) 45 вәгазь формасында гакыйдә, этика һәм мистицизм турындагы китап. 2019-нчы елда китапның инглизчә тәрҗемәсе Al-Baz Publishing тарафыннан бастырыла. Тәрҗемәче: Мөхтәр Холланд. 2021-нче елда Safis Publishing тарафыннан кабат бастырыла. Тәрҗемәче: доктор Луай Фатухи.

5) Сирр әл-Асрар ва Мазхар әл-Әнвәр سر الاسار و مظهر الانوار Серләр сере һәм [Илаһи] яктылыкның күренеше

6) Фуйузат әр-раббания الفيوضات الربانية шигырьдәге догалар җыентыгы

7) Кибрит әхмар الکبریت الاحمر Кызыл күкерт (суфилар моны фәлсәфә ташы дип атыйлар, бик серле һәм яшерен нәрсә).

8) Хамсата Ашара Мактубан ("Мәктүбат" дип тә атала). Суфи мәсьәләләре буенча укучыга багышланган 15 хат җыентыгы. Төп нөсхәсе фарсы телендә. Шәех Гали Хисамеддин әл-Моттаки гарәп теленә тәрҗемә иткән. 2014 елда Safis Publishing тарафыннан китапның инглизчә тәрҗемәсе бастырыла. Тәрҗемәче: доктор Луай Фатухи. Тәрҗемәче Мөхтәр Холланд тарафыннан 2019 елда бастырылган.

9) Ад-Далайл әл-Кадирия الدلائل القادرية

10) Гаусия (тулы исеме Әр-Рисаләт әл-Гаусия الرسالة الغوثية)

11) Бәшаир әл-Хәйрат بشائر الخيرات (Яхшы хәбәрләр китабы) Яхшы нәрсәләр турында шатлыклы хәбәр. Китапның инглиз теленә тәрҗемәсе 2019 елда Әл-Баз нәшриятында басылып чыга. Тәрҗемәче: Мөхтәр Холланд.

12) Тәфсир Җиләни. Коръән турында аңлатмалар.

13) Әд-Дуррату әс-Сания الدرر السنية (Ялтыравыклы энҗеләр). 18 вәгазь җыентыгы. 1924 елда китапны Истанбулда Мөхәммәд Сәйфеддин төрек теленә тәрҗемә иткән. 2019 елда китапның инглиз теленә тәрҗемәсе Әл-Баз нәшриятында бастырылган. Тәрҗемәче: Мөхтәр Холланд.

14) Мәлфусат ملفوظات (Әйтелгән сүзләр). Вәгазьләр җыентыгы. 2019 елда китапның инглиз теленә тәрҗемәсе Әл-Баз нәшриятында басылып чыга. Тәрҗемәче Мөхтәр Холланд.

## Сылтамалар

*  (рус.) Ислам. Энциклопедический словарь. Ответственный редактор С. М. Прозоров. М.: Наука. ГРВЛ, 1991.
*  (рус.) Энциклопедия духовной культуры: Биографии суфиев (недоступная ссылка)
*  (англ.) 160 Names and Titles of 'Abdu-l Qadir al-Jilani
*  (англ.) Website dedicated to Shaikh Muhyi’din 'Abd al-Qadir al-Jilani
*  (англ.) Dedicated to his lineage, life, works and progeny
*  (англ.) Website regarding Shaykh Abdul-Qadri al-Gilani and his descendants.
*  (англ.) Website dedicated to the Lovers & Followers of the Great Sheikh Abdul Qadir Jilani
*  (англ.) A complete website regarding Ghaus ul Azam and Gilani Syeds.
*  (англ.) Ghauth ul Azam 
*  (англ.) A Site of Web Links About Ghouse Azam Dastagir rz.
*  (англ.) A web site links related to Sheikh Abdul Qadir Jilani

## Библиография

*  (англ.) English translations of some of his works Al-Baz
*  (англ.) A Diwan (недоступная ссылка)

## Кадири суфи тәртибенең филиаллары һәм оешмалары

*  (англ.) 'Arusiyyah — Qadiriyyah (Founder: Imam al-'Arus Sayyid Muhammad)
*  (англ.) Darul Ehsan (Founder: Hazrat Abu Anees Muhammad Barkat Ali)
*  (англ.) Qadiri — Rifa’i (Founder: Muhyiddin Ansari) 
*  (англ.) Sarwari — Qadri Order (Founder: Hazrat Sultan Bahu)
*  (англ.) International Qadiri Order
Төркем:Фарсы телле язучылар
Төркем:Википедия:Имзаланмаган Викимәгълүмат элементларына сылтамалары булган мәкаләләр
Төркем:Багдадта вафатлар
Төркем:1166 елда вафатлар
Төркем:14 февраль көнне вафатлар
Төркем:1078 елда туганнар
Төркем:17 март көнне туганнар
Төркем:Ислам
Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр