Геше Вангьял

**Нгава́н Вангья́л**, туганда исеме — **Лиджи́ин Ке́ераб** (Тибет телендә: ངག་དབང་དབང་རྒྱལ་, Ngag-dbang Dbang-rgyal; 1901 елның 15 октябре, Әстерхан губернасы, Россия империясе —  1983 елның 30 январе, АКШ), ешрак монах гыйльми дәрәҗәсе белән **[[Геше|Геше́]] Вангья́л** буларак мәгълүм — Тибет Буддачылыгының  Гэлуг  традициясенең калмык монахы, АКШ-да Тибет Буддачылыгының беренче резидент остазларының берсе. Үзеннән соң рәт тәрҗемә һәм мәшһүр өйрәнчекләр калдырган.
## Тәрҗемәи хәле
Туганда аның исеме **Лиджиин Кеераб** (Lidjiin Keerab) булган. Милләте буенча калмык булып, ул Әстерхан губернасының Малые Дербеты тирәләреннән булган. Ул гаиләдә дүртенче бала булган һәм алты яшендә ике калмык Буддачылык монастырьларының берсенә послушник итеп бирелгән булган. 1923 елда егерме бер яшендә Вангьял Тибетка киткән. Ул Тибетта белем алуын дәвам итәр өчен Агван Доржиев үзе тарафыннан сайланган булган һәм аның киңәше буенча  Сергей Борисов миссиясе, НКИД СССР һәм Коминтерн серле предприятиесе составына кертелгән булган. Борисов экспедициясенең максаты булып Тибетта коммунистик хәрәкәт мөмкинчелекләрен өйрәнү булган, моның өчен ул дини мөсафир киемен кигән һәм составка берничә чын буддист керткән. Агван Доржиев өйрәнчеген шунда Борисов төркеме әгъзасы буларак идентификацияләнмәсен өчен Лхасага кергәнче Борисовның отрядыннан китәргә өндәгән. Ул Лхасада бөек Дрепунг монастыренең монахлык университетына Дрепунг Гоманга кергән. Монда ул 1935 елга кадәр укыган, шул вакытта укуын тәмамлар өчен Ватанына финанс ярдәм артыннан кайтырга кирәк дип карар кылган.
Өйгә кайтышлый ул Совет Россиясендә дин әһелләре һәм дин эзәрлекләнүе турында белгән һәм Пекинда туктап калган. Монда ул нәшриятта эшли башлаган, анда  Ганджур һәм Данджурның төрле Тибет басмаларын үзара чагыштырган. 1937 елда геше гыйльми дәрәҗәсен яклау өчен җитәрлек акча җыеп ул Тибетка Һиндстан аша кайткан.
Һиндстанда   Калькуттада булып ул эре британ дипломаты һәм өйрәнүчесе сэр Чарльз Беллның тәрҗемәчесе итеп ялланган булган. Тәрҗемәче буларак ул Беллның Кытай һәм Маньчжурия буенча сәфәрендә юлдашы булган. Моннан соң ул Тибетка кайткан, Лхасада геше дәрәҗәсен уңышлы яклаган һәм Россиядән һәм Монголиядән үзе кебек туганнары ярдәменнән мәхрүм калганнар өчен геше дәрәҗәсен яклау өчен ярдәм фондын барлыкка китергән. 

Кытай халык азат итү армиясе тарафыннан Тибетның аннексиясе вакытында геше Вангьял Һиндстанга качкан. 1955 елда Һиндстаннан Америка Кушма Штатларына киткән, анда Нью-Джерси, Нью-Йорк һәм Пенсильваниядә торган яңа калмыклар диаспорасы өчен каһин кирәк булган.  

1958 елда геше Вангьял Нью-Джерси штатында Вашингтонда Лабсум Шедруб-линг Тибет Буддачылык монастырен нигезләгән. Ул 1983 елның январендә үлеменә кадәр монастырьның баш наставнигы булган. Монда аннан күп мәгълүм булмаган кешеләр өйрәнгән. Монастырь АКШ-ында Тибет Буддачылыгы таралышына шактый йогынты ясаган. 

1973 елда геше Вангьял шулай ук Нью-Йоркта Колумбия университетында укыткан булган. 1960-70-енче елларда ул АКШ-ка Һиндстаннан Тибет качакларының авылларыннан монахларның сәфәрләрен спонсорлаган, АКШ-ында Тибет диаспорасына хезмәт итә алыр өчен аларны инглиз теленә өйрәткән. 

Геше Вангьял һәм Далай-лама XIV киңәше буенча 1972 елда Америка буддология институты нигезләнгән булган.

Доктор Вангьял Буддачылык тәгълиматын иллюстрацияләгән ике том Тибет һәм Санскрит риваятьләрен тәрҗемә иткән һәм нәшер иткән: *The Door of Liberation* (Азат ителүгә ишек) һәм *The Prince Who Became a Cuckoo* (Кәккүккә әверелгән принц). Шулай ук ул Брайан Кутилло белән бергә *Illuminations of Sakya-Pandita* ( Сакья-пандита ачышларын) тәрҗемә иткән һәм нәшер иткән.

Аның өйрәнчекләре арасында тибетологлар һәм Буддачылык активистлары Роберт Турман, Джеффри Хопкинс, Александр Берзин һәм рәссам Тед Сет Джейкобс булган.

## Сылтамалар
* ''David Urubshurow.'' From Russia with Love. The untold story of how Tibetan Buddhism first came to America 

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Буддизм