Марат Алыков

**Марат Алыков**, Марат Равил улы Алыков (*Марат Равильевич Алыков; [[1959 ел]]ның [[20 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[Әстерхан өлкәсе]],  [[Актүбә районы]], Капустин Яр*) ― 1нче класслы очучы-сынаучы (1993), майор, Россия Федерациясе Каһарманы (1998), Россия Федерациясенең атказанган очучы-сынаучысы (2003). Икътисад фәннәре кандидаты (2003).

## Тәрҗемәи хәле
1959 елның 20 августында Әстерхан өлкәсенең Владимировка (1975 елдан Актүбә) районы  бистәсендә (2004 елдан авыл; Знаменск шәһәре яны) хәрби гаиләсендә туган . Әтисе Равил Хәсиян улы, ракета гаскәрләре подполковнигы, әнисе Клавдия Моисеевна, бухгалтер. 1976 елда Совет Армиясенә хезмәткә алынган. Хәрби-Һава Көчләрендә хезмәт иткән. 1980 елда А. Ф. Мясников исемендәге Кача хәрби авиация училищесын тәмамлаган. 

1983―1984 елларда Әфганстандагы сугышларда катнашкан, өлкән очучы, звено командиры булган,  белән 214 хәрби очыш ясаган. 1985 елда запаска җибәрелгән. Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнгән.

1987 елда СССР авиасәнәгать министрлыгының А. В. Федотов исемендәге очучы-сынаучылар мәктәбен тәмамлаган, шуннан соң  исемендәге   очучы-сынаучы итеп җибәрелгән.

«МиГ» маркалы төрле модификацияле самолетларны, шул исәптән , «МиГ-29СМТ», «МиГ-29УБТ», «МиГ-31», «МиГ-АТ» сынауларда актив катнашкан.

Россия Федерациясе Президентының 1998 елның 31 маендагы Указы белән «яңа авиация техникасын сынаганда күрсәткән батырлыгы өчен» Марат Алыков Россия Федерациясе Герое исеменә лаек булган һәм аңа 452 номерлы «Алтын Йолдыз» медале тапшырылган.

1997 елда Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте  () «базар икътисадын дәүләт җайга салуы» белгечлеге буенча, «дәүләт һәм муниципаль идарә белгечлеге буенча икътисадчы» квалификациясе буенча тәмамлаган (*кызыл дипломга*). 2003 елда РАГС гомуми һәм махсус менеджмент кафедрасы аспирантурасын тәмамлаган, квалификациясе: икътисад һәм халык хуҗалыгы белән идарә итү (икътисадый системалар белән идарә итү теориясе; икътисад, сәнәгать предприятиеләре һәм комплекслары белән идарә итү) белгечлеге буенча икътисад фәннәре кандидаты. 2005 елда очу-сынау эшеннән киткән. 2005 елда РФ Кораллы Көчләре хәрби академиясенең федераль органнарның башкарма хакимияте җитәкче һәм җаваплы хезмәткәрләрен әзерләү һәм квалификациясен күтәрү буенча югары курсларын тәмамлаган, белгечлеге: «РФ оборонасы һәм иминлеген тәэмин итү».

2006―2009 елларда ― «КБП» ДУП генераль директорының проектларны координацияләү буенча ярдәмчесе, 2009―2010 елларда ― «Базальт» ГНПП» ФДУП генераль директоры киңәшчесе, 2010―2016 елларда ― «МЦДА» ҖЧҖ генераль директоры.

2017 елдан бүгенге көнгә кадәр ― «Авиапатруль» ҖЧҖ генераль директоры урынбасары, «Мәдәни үсеш һәм хезмәттәшлек» халыкара иҗат үзәге» фондының Попечительләр советы әгъзасы.

Саклану―сәнәгать комплексы икътисады проблемаларына багышланган хезмәтләре «Новые рынки» журналының махсус кушымтасында («Блицэкспо» бюллетене) басылган (2002, 2003).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1998 – Россия Федерациясе Каһарманы
* 2003 – Россия Федерациясенең атказанган очучы-сынаучысы 
* 1994 – Кызыл Байрак ордены
*  ордены
* берничә медаль.

## Шәхси тормышы
Гаиләле. Хатыны Наталия Геннадиевна, провизор. Кызлары Светлана (1994). Йөзү, филателия, гитарада уйнау белән мавыга. Инглиз телендә иркен аралаша

Башта Мәскәүдә яшәгән, соңрак Мәскәү өлкәсенең Жуковский шәһәренә күченгән.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *Балаков И. Б., Симонов А. А*. Алыков Марат Равильевич. 1959. Испытатели «МиГов». Жуковский, 1999.
## Сылтамалар
* Герой Российской Федерации Алыков Марат Равильевич. Герои страны
* Алыков Марат Равильевич. Районный историко–краеведческий музей, 06.12.2024

Төркем:Россия Федерациясе Каһарманнары
Төркем:Россия очучылары
Төркем:ССРБ хәрби очучылары
Төркем:Кача югары хәрби авиация училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Россия Федерациясенең атказанган очучы-сынаучылары
Төркем:Батырлык ордены кавалерлары 
Төркем:«Шәхси батырлык өчен» ордены кавалерлары
Төркем:Икътисад фәннәре кандидатлары
Төркем:Әфган сугышында (1979-1989) катнашучылар