Филипп де Шампань

**Фили́пп де Шампань** (искер.), **Фили́пп де Шампе́нь** ( , ; 1602 елның 26 мае, Брюссель, Испан Нидерланды — 1674 елның 12 августы, Париж, Франция Корольлеге) — фламанд килеп чыгышлы француз живописецы һәм гравёры. XVII гасыр Париж художество мәктәбенең әйдәп баручы осталарының берсе,  Людовик XIV  хөкем итү чорының, аның католик ышануы белән тыгыз бәйле итальянлаштыручы агымның классицистик «зур стиленең күренекле вәкиле.  Ул Парижда Король живопись һәм сынчылык академиясенең барлыкка китерүчеләрнең берсе булган.
## Тәрҗемәи хәле
Филипп де Шампень Брюссельдә (герцогство Брабант герцоглыгында, Көньяк Нидерланд) фәкыйрь гаиләдә, эрцгерцог Альберт һәм Изабелл хөкем итү вакытында туган булган. 1614 елдан 1618 елга кадәр туган шәһәрендә Жан Буйоннан (француз телендә: Jean Bouillon) өйрәнгән булган; 1618 елдан бирле живописец-миниатюрист Мишель де Бурдога өйрәнчек итеп килгән. 1620 елда пейзажист Жак Фукьер өйрәнчеге булган. В 1621 елда году переехал в Парижга күчкән, анда кызына тиздән өйләнгән Никола Дюшен җитәкчелеге асытында Никола Пуссен белән Люксембург сараен бизәү өстендә эшләгән.
Данына көнчесе килгән киләчәк каенатасының үлеменнән соң Шампень (ул Дюшенның кызына бары тик аның үлеменнән соң өйләнергә җөрьәт иткән) королева-ана Мария Медичи өчен эшли башлаган һәм шулай ук кардинал Ришельё өчен, аның заказы буенча ул росписьләр белән Пале-Рояль сараен, Сорбонна капелласы гөмбәзен һәм башка биналарны бизәгән. Людовик XIV чорының «зур стиле»нең башка вәкиле Симон Вуэ кебек Шампень король һәм кардиналның аеруча яклаулары астында булган. Шампень Ришельёны кардинал мантиясендә сурәтләргә рөхсәт ителгән бердәнбер рәссам булган, ул аны шулай унбер мәртәбә сурәтләгән . Ул Париж Богоматере Соборы (1638) өчен берничә картина ясаган. Ул шулай ук Париж Гобеленнар Мануфактурасы өчен картоннар эшләп чыгарган. Шампень 1200 ливр пенсион белән королеваның беренче рәссамы булган. Ул шулай ук королева-ананың яраткан чиркәүләренең берсе кармелит Сен-Жак чиркәвен бизәгән.
1648 елда Филипп де Шампень Король живопись һәм сынчылык академиясенең нигезләүчеләренең берсе булган.
1640 елдан бирле Шампень янсенизм йогынтысын кичергән. Аның паралич суккан кызы диварларында торган Пор-Рояль монастырендә гаҗәп рәвештә дәваланганнан соң Шампень аның өчен типик булмаган эшне-  *«Ex-Voto de 1662»* картинасын ясаган, хәзер ул Луврда, анда ул кызын һәм настоятельница-ана Аньес Арноны сурәтләгән.
Тормышы ахырына рәссам Король академиясендә укыту белән актив шөгыльләнгән, аның өйрәнчекләре арасында аның энесе Жан Батист де Шампень (1631—1681), живописецлар Жан Морен, Робер Нантёйль һәм Никола де Платтемонтань булган.
Шампень басма хезмәтләр калдырмаган, әмма аның 1660-ынчы елларда Андре Фелибьен тарафыннан язылган лекция һәм комментарийлары калган.
Ул Парижда 1674 елда үлгән.

## Иҗаты

Симон Вуэ белән беррәттән Филипп де Шампень чорының иң ихтирамлы рәссамы булып торган. 1654 елдан ул корольнең беренче живописецы Шарль Лебрен белән көндәшлек иткән, аның җитәкчелеге астында Тюильри сараен бизәүдә катнашкан.
Шампень күп картина, күбесенчә дини әсәр һәм портрет барлыкка китергән. Аның шәхси стиле П. П. Рубенс йогынтысы астында формалашкан, әмма соңыннан кырысрак һәм күбрәк классицистик булган. Филипп де Шампень картиналары буяулары ялтыравына һәм композицияләрнең академик рәвештә төзелгәненә күрә күренекле рәссам булып тора.

Портретларында ул бөтен француз сарай янын, француз аксөякләрен, король гаиләсе әгъзаларын, титуллы чиркәү һәм дәүләт вәкилләрен, парламентарийларны, архитекторларны һәм башка мәшһүр шәхесләрне сурәтләгән. Шагыйрь Винсент Войтюрның портреты 1649 ел тирәсендә аның әсәрләренең (алар үлеменнән соң 1650 елда нәшер ителгән булган) басмасы фронтисписы буларак иҗат ителгән булган (алар үлеменнән соң 1650 елда нәшер ителгән булган). Портрет Шампень аны Войтюр кызы монастырьга кергәннән соң үзе янында тота алыр өчен Изге Людовик (король Людовик IX) сурәтенә эшкәртелүе белән гадәти түгел булган.
Иң мәшһүрләре булып кардинал Ришельёның сурәтләре, шул исәптән “өч яктан” оригиналь портрет (1637) булып тора. Бу картина мәшһүр булган, ихтимал, ул 
Антонис ван Дейкның: «Карл I өч яктан» (өч ракурста портрет, 1635) охшаш әсәре йогынтысында барлыкка килгән.
Ул Мазарини, Людовик XIII, Жан-Батист Кольбер, виконт Тюренн, король Карла II Англияле һәм шулай ук Блез Паскаль, Венсан Вуатюр, архитекторлар Жак Лемерсье һәм Франсуа Мансар һәм шул чорның башка әһәмиятле шәхесләрнең портретларын ясаган.
Ул шулай ук макабрик сюжетларга салым түләгән һәм матди дөньяның фанилыгы атрибутлары сурәтләнеше белән «Vanitas» (фанилык) натюрмортларын ясаган.
## Галерея


Philippe de Champaigne - The Annunciation - WGA04704.jpg|Благовещение. Як. 1645. Киндер тукыма, май. Уоллес тупламасы, Лондон
Philippe de Champaigne - Le sacrifice d'Isaac.jpg|Исхакның корбан бирүе. Киндер тукыма, май. Шәхси туплама
Philippe de Champaigne - Moses with the Ten Commandments - WGA04717.jpg|Муса ун васыять белән. 1648. Киндер тукыма, май. Дәүләт Эрмитажы, Санкт-Петербург
Philippe de Champaigne - The Repentant Magdalen - Google Art Project.jpg|Үкенүче Мария Магдалина. 1648. Киндер тукыма, май. Нәфис сәнгатьләр музее, Хьюстон, Техас, АКШ
St.Paul-PhilippeChampaigne.jpg|Изге Павел. 1600-е. Киндер тукыма, май. Нәфис сәнгатьләр музее, Труа
Champaigne, Philippe de - Saint Augustin - 1645-1650.jpg|Изге Августин. 1645 һәм 1650 арасында. Киндер тукыма, май. 	Лос-Анджелес даирәсенең сәнгать музее, АКШ
Philippe de Champaigne 001.jpg|Exvoto von 1662 (Ана-настоятельница Катрин-Аньес Арно һәм Катрин Сент-Сюзанна де Шампень туташ). 1662. Киндер тукыма, май. Лувр, Париж
LouisXIII.jpg|Людовик XIII портреты. 1622 һәм 1639 арасында. Киндер тукыма, май. Король тупланмасы, Бөекбритания
Louis XIII (crowned by victory).jpg|Виктория тарафыннан таҗ кидертелүче Людовик XIII. 1635. Киндер тукыма, май. Лувр, Париж
Charles II (de Champaigne).jpg|Карл II. 1653. Киндер тукыма, май. Сәнгатьләр музее, Кливленд, АКШ
Triple Portrait of Cardinal de Richelieu probably 1642, Philippe de Champaigne.jpg|Кардинал Ришельёның өчләтә портреты. 1637. Киндер тукыма, май. Милли галерея, Лондон
Champaigne portrait richelieu eb.jpg|Кардинал Ришельё. 1642. Киндер тукыма, май. Нәфис сәнгать музее, Страсбург
Colbert1666.jpg|Жан-Батист Кольбер. 1655. Киндер тукыма, май. Метрополитен-музей, Нью-Йорк
Vincent Voiture as St. Louis.jpg|Шагыйрь Винсент Войтюрның Изге Людовик образында портреты. 1649 елдан соң. Киндер тукыма, май. Художество музее, Сент-Луис, АКШ
Philippe de Champaigne - Portrait of a Man - WGA4720.jpg|Шагыйрь Арно д’Андилли портреты. 1650. Киндер тукыма, май. Лувр, Париж
Mansard champaigne.jpg|Франсуа Мансар һәм Клод Перро портреты. 1656. Киндер тукыма, май. Лувр, Париж


## Искәрмәләр

## Әдәбият

;Тормышы һәм иҗаты тасвирламалары
* 
* 
* Lesné Cl. Philippe de Champaigne et Port-Royal. Paris: Seuil, 1995
* 
* 
* Philippe de Champaigne, 1602—1674: entre politique et dévotion / Alain Tapie, Pierre-Nicolas Sainte-Fare-Garnot, eds. Paris: Réunion des musées nationaux, 2007.
;Альбом
* 
;Сүзлекләр һәм энциклопедияләр
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Сылтамалар

* Шампань в artcyclopedia.com
* 
* Живопись on line
Төркем:Рәссамнар