Электрон коммерция

**Электрон коммерция**, яки **электрон сәүдә** — 1995-нче елдан соң Интернет куллану арту белән барлыкка килгән бизнесны электрон рәвештә алып бару төшенчәсе. Ул шулай ук кибетсез ваклап сату дип атала. Электрон сәүдә мобиль сәүдә, электрон акча күчерү, тәэмин итү чылбыры белән идарә итү, Интернет маркетинг, онлайн транзакция эшкәртү, электрон мәгълүмат алмашу (EDI), инвентаризация белән идарә итү системалары, автоматлаштырылган мәгълүмат җыю системалары кебек технологияләрне куллана. Электрон сәүдә — электроника тармагының иң зур тармагы һәм ярымүткәргеч индустриясенең технологик казанышлары белән идарә итә.

Производство, пропагандалау, сату, страховкалау, товарлар һәм хезмәтләр тарату һәм түләү компьютер челтәрләре аша башкарыла. Электрон сәүдә өч этаптан тора: реклама һәм базар тикшеренүләре, заказ һәм түләү, һәм коммерция операцияләрен теге яки бу электрон рәвештә башкарып җибәрү.

Электрон сәүдә 2000-нче еллардан соң мәгълүмати аралашуны җиңеләйткән технологик эшләнмәләрнең бер өлеше буларак барлыкка килде, бөтен дөньяда сәүдәне либеральләштерү тенденциясе. Традицион маркетинг ысулларына Интернет мөмкинлекләрен өстәгән оешмалар билгеле аудиториягә сатудан тыш, җитештерүчәнлекне һәм иҗатны арттыручы глобаль электрон сәүдә элемтәләрен булдыру мөмкинлегенә ия. Күпчелек компанияләр потенциаль клиентларына телевидение, газета һәм радио кебек кораллар кулланып ирешергә тырышсалар да, бүген аларга онлайн реклама да өстәлде.

Электрон сәүдә кораллары — телефон, факс, компьютер, электрон түләү һәм акча күчерү системалары, электрон мәгълүмат алмашу системалары (EDI) һәм Интернет кебек технологик продуктлар, алар бер-берсе белән сәүдә итүчеләрнең коммерция операцияләрен җиңеләйтәләр. EDI — электрон сәүдәнең мөһим коралы, система буларак ике сәүдә оешмасы арасында кеше факторы булмаган компьютер челтәре аша документлар һәм мәгълүмат алмашу мөмкинлеге бирә. Электрон сәүдә ягыннан иң эффектив корал булып саналган яңа Интернет технологияләре бер үк вакытта тавышны, рәсемне һәм язма текстны тизрәк һәм куркынычсызрак таратканга, Интернет аша бу операцияләрнең бәясе башка коралларга караганда шактый түбән.

Электрон сәүдә кушымталары, элек ябык компьютер челтәрләре аша башкарылган, куркынычсыз, ләкин кыйммәт системалар. Бүгенге көндә, интернет, ачык санак челтәре, электрон сәүдә өчен бик уңайлы инфраструктура. Интернет аша без хәзер челтәрләрне глобальләштерү өстенлекләреннән файдаланабыз, ябык структурадан ачык структурага күчәбез. Бу аеруча кече һәм урта бизнеска (кече һәм урта предприятияләр) дөнья сәүдәсендә күбрәк катнашырга мөмкинлек бирә. Электрон сәүдә — аеруча кече һәм урта бизнес өчен бик уңайлы сәүдә формасы. Электрон сәүдә продукт вариантларын арттырырга, продуктларның сыйфатын арттырырга, түләргә һәм тизрәк китерергә мөмкинлек бирә. Бу потенциаль кулланучыларга бөтен дөнья базарында тәкъдим ителгән продуктлар турында мәгълүмат алырга мөмкинлек бирә һәм яңа җитештерүчеләргә дөнья базарына чыгарга мөмкинлек бирә. Базарга түбән бәяле һәм югары сыйфатлы продуктларның керүе җитештерүчеләр арасында көндәшлекнең көчәюенә һәм барлык коммерция операцияләренең бәясенең төшүенә китерә.

Электрон сәүдә җитештерүчеләрне һәм кулланучыларны, аеруча кече һәм урта бизнесны базарга кадәр ераклык, мәгълүмат җитмәү һәм традицион сәүдә киртәләре булган таләпләргә туры китереп җитештерә алмаслык дәрәҗәдә файдалы булачак. Ләкин, электрон сәүдә илләрнең барлык сәүдә проблемаларын чишә алмый (мәсәлән, милли тәэмин итү чылбырындагы сылтамалар). Электрон сәүдәдә җитәрлек белем һәм тәҗрибәсе булмаган илләр башта интернетны реклама яки базар тикшеренүләре өчен куллана ала.

minubaltic һәм aztex мисал

minubaltic.ee—бу, Европада популяр булган текстиль продуктларын сатучы интернет-кибет. Сайтта йәзләрчә категориядә товарлар бар, һәм кулланучыларга югары сыйфатлы продукция итә.

aztex.ee—бу, шулай ук текстиль индустриясендә эшләгән популяр платформа. Алар профессионалларга юнәлтелгән B2B моделен файдалана, корпоратив клиентларга продуктлар итә.

**B2B:** Бу ысул белән, Бизнеска Бизнес сүзеннән алынган, аның төрек эквиваленты «компаниядән компаниягә» дигәнне аңлата. Башкача әйткәндә, бу ике компания арасында операция төре.

**B2C:** Бу клиентка Бизнес сүзенең кыскартылышы. Аның төрек эквивалентын ваклап сатучы клиентка яки компания кулланучыга компания итеп тәрҗемә итәргә мөмкин. Электрон сәүдәнең иң популяр ысулы булганлыктан, барлык электрон сәүдә компанияләренә диярлек мисал китерергә мөмкин.

**B2E:** Бу — Бизнес сүзенең кыскартылуы. Төрек телендә билгеле булганча, бу электрон сәүдә моделе, анда ташламалы яки реклама продуктлары компаниядән үз хезмәткәрләренә сатыла. Төркиядә күп кулланылмаса да, кайбер мисаллар бар.

**C2C:** C2C сәүдә моделе, клиент сүзенә кыскарту, электрон сәүдә моделе, анда кулланучылар кулланучыларга сата ала. кебек электрон сәүдә сайтлары бу модельнең үрнәкләре.

**Сәүдә тармагында электрон сәүдә**

Ваклап сату индустриясе тиз булырга һәм төрле сату каналларын координацияләнгән тәртиптә идарә итәргә тиеш, кулланучыларның үзгәрү таләпләренә вакытында һәм төгәл җавап бирү өчен. Шуңа күрә информацион технологияләр һәм кирәкле инфраструктура инвестицияләре бик мөһим. Электрон кибетнең артуы беренче карашка физик кибет сату өчен куркыныч булып күренсә дә, бу физик кибетләрнең бөтенләй юкка чыгуына китермәячәк. Киресенчә, ул уникаль клиент тәҗрибәсе булган брендка тугрылыкны ныгытачак һәм физик кибетләрдә кибетләргә уңай өлеш кертәчәк.

Онлайн сәүдә операцияләре арасында, аеруча ваклап сату электрон сәүдә, дөньядагы потенциалы белән зур үсеш темпларына иреште [Рәсем-2]. Электрон сәүдәнең тиз үсешенә карамастан, аның кимчелекләре бар. Төп кимчелекләр — кире кайтару ставкалары һәм клиентның продуктны физик тикшерүсез сатып алуы.

## Искәрмәләр

Төркем:Сәүдә
Төркем:Икътисад