open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
15 де Октубре (Гвасаве)

**15 де Октубре** — Мексиканың Синалоа штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

15 де Октубре Мексиканың көнбатыш өлешендә урнашкан.
## Климаты

Биредә еллык явым-төшем күләме 600 мм (24 дюйм) артык булуга карамастан, югары температуралар һәм көчле парга әйләнү аркасында эссе ярым коры климат урнашкан. Җәй бик эссе һәм дымлы, күләгәдәге температура 45 °C-ка (113 °F) кадәр җитәргә мөмкин, ә югары дымлылык эсселек индексын 50 °C-тан (122 °F) 55 °C-ка (131 ° F) кадәр китереп чыгарырга мөмкин, шул ук вакытта көчсезләнә барган тропик циклоннардан көчле яңгырлар яву куркынычы бар. Кышлар күпкә йомшаграк, дымлылык азрак һәм уртача максималь температура 27 °C, төннәр җылы.

## Тарихы

Мезоамериканың төньяк чигендә урнашкан. Төньякта Фуэрте елгасы Аридоамерика дип аталган регионны билгели, ул Төньяк Мексика һәм көньяк-көнбатыш Кушма Штатларның чүлләрен һәм коры районнарын үз эченә ала. Европалылар белән элемтәгә кергәнче бу территориядә кахитас, тауэс, акахеес, ксихимес, тоторамес, ачирес һәм гуасавес кебек халык төркемнәре яшәгән.

1531 елда Нуньо Бельтран де Гусман 10 000 нән артык кешелек гаскәр белән Сан-Мигель-де-Кулиаканда испан һәм союздаш индеецлар форпостына нигез сала. Киләсе унъеллык дәвамында халык саны кимүдән, европалылар китергән чәчәк һәм башка авырулардан нык зыян күргән. Бәйсезлек өчен Мексика сугышыннан соң яңа оешкан Көнбатыш штат составына керә.

1830 елның 14 октябреннән Көнбатыш штаттан бүленеп чыккан Синалоа штаты составында.

## Халкы

## Искәрмәләр

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Синалоа торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Пүһаярв

**Пүһаярв**, **Пю́хаярв** яки **Пю́хаярве** (, *Otepää Pühajärv*) — Эстониянең көньяк-көнчыгышында, Валга округының Отепя муниципалитетындагы күл. Ул Тартудан көньяк-көнбатышта , Отепя шәһәре янындагы Пүхаярв курорт зонасында урнашкан. Илдәге иң матур күлләрнең берсе дип санала.

## Исеме
*Пүһаярв* (Пюхаярв) исеме ике өлештән тора:  (пюха) — «изге; бәйрәм» һәм  (ярв) — «күл»; ягъни аны эстон теленнән туры мәгънәдә «изге күл» дип тәрҗемә итәргә мөмкин.

## Физик һәм географик үзенчәлекләр
Күл Отепя табигый паркында Отепя калкулыгының таулы җирләре арасында диңгез өслегеннән 115 метр биеклектә урнашкан.

Ул меридиональ юнәлешле озынча формага ия, озынлыгы 3,54 км, ә максималь киңлеге 1,65 км. Күлнең гомуми мәйданы 300,9 гектар тәшкил итә: акваториясе 293,3 гектар, дүрт утрау 7,6 гектар мәйданны били. Яр буе озынлыгы 16 332 км. Күлнең уртача тирәнлеге 4,3 м, максималь тирәнлеге — 15,8 м — күлнең үзәк өлешендә, көнбатыш яр буе янында урнашкан.

Ул катнаш һәм ылыслы урманнар белән уратып алынган, шулай ук тирәсендә күп кенә кече күлләр бар, аларның бер өлеше суларын Пюхаярв елгасына коя. Күлнең су җыю бассейны мәйданы 44 км2 тәшкил итә. Пюхаярвтан көньяк ягыннан Вяйке-Эмайыги ага, ул аны Выртсъярв күле бассейны белән тоташтыра.

Күл тирәсендәге климат уңайлы һәм яр буеннан шактый ерак урнашканга күрә континентальрәк. Җәй уртача җылы һәм дымлы, кояшлы көннәр күп; июльнең уртача температурасы 16 °C. Кышы җылы, уртача йомшак, бик дымлы, еш томанлы; февральнең уртача температурасы −6 °C, кар капламы якынча 110 көн дәвам итә. Көз җылы, дымлы һәм озакка сузыла. Яз салкын, чагыштырмача коры. Ел саен якынча 700 мм явым-төшем ява.

## Хайваннар дөньясы
Күл балыкка бай; иң еш очрый торганнары — корбан, карабалык, кызылканат һәм чуртан; башка балыклар арасында алабуга, шамбы, табан, еланбалык һәм шыртлака бар. XIX гасырда елга кыслалары булган, алар елга кыслалары чумасы эпизоотиясе вакытында тулысынча юкка чыккан.

## Искәрмәләр

Төркем:Эстония күлләре
Абсолют өстенлек

Икътисади теориядә **абсолют өстенлек** эшкуарның, компаниянең яки илнең шул ук билгеләнгән күләмдәге ресурсларны кулланып, югары сыйфатлы продуктны күбрәк күләмдә җитештерү сәләтен аңлата. Кайбер товарлар һәм хезмәтләр җитештерүдәге өстенлек уңай табигый һәм климат шартлары, чималның арзанлыгы һәм җиңел булуы, товарлар җитештерүдәге махсус белем һәм күнекмәләр, һәм җитештерүнең башка конкрет факторлары белән бәйле булырга мөмкин. Абсолют өстенлек төшенчәсе абсолют өстенлек теориясенең нигезен тәшкил итте, ул XVIII гасырда танылу алды һәм Адам Смитның нигез салучысы дип санала. Кайбер тармакларда абсолют өстенлекләр булуы илнең тиешле товарларны яки хезмәтләрне түбәнрәк берәмлек чыгымнары белән җитештерү мөмкинлегенә ия булуын аңлата.

## Адам Смитның абсолют өстенлек теориясе
1776 елда язылган «Халыклар байлыгының табигатен һәм сәбәпләрен тикшерү» дигән хезмәтендә Адам Смит илләрнең халыкара сәүдәнең ирекле үсешенә кызыксынуын күрсәтте, чөнки алар экспортерлармы яки импортерлармы булуларына карамастан, аннан файда күрә алалар. Берәр илнең абсолют өстенлеге булган товарларны башка товарларга алыштыру юлы белән халыкара хезмәт бүленешендә катнашудан файда алу мөмкинлеген раслау һәм нигезләү абсолют өстенлек теориясе дип атала.

## Аабсолют өстенлек принцибы
Абсолют өстенлек принцибы — әгәр да илләр, узларенең сәүдә партнерларына караганда абсолют кимрәк чыгымнар белән җитештерә ала торган товарларда махсуслашсалар, бер-берсе белән сәүдә итүдән оталар.

Абсолют өстенлек принцибы нигезендә махсуслашу бөтен кешелекнең Җир шарындагы ресурсларны нәтиҗәле файдалануда иң югары ноктага җитүенә китерә. Нәтиҗә буларак барлыкка килүче бөтендөнья хуҗалыгы товарларның һәр төрен моның өчен иң аз ресурслар сарыф ителә торган илдә җитештерүне тәэмин итә. Шуңа күрә халыкара сәүдәнең үсүе планетадагы барлык илләр өчен зур әһәмияткә ия һәм моңа хөкүмәтләр дә, халыкара оешмалар да зур игътибар бирәләр.

## Искәрмәләр

Төркем:Халыкара сәүдә
Төркем:Икътисад терминологиясе
1. де Майо (Тила)

**1. де Майо** — Мексиканың Чьяпас штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

1. де Майо Мексиканың көньяк-көнчыгышында урнашкан.

## Климаты

Биредә тропик климат өстенлек итә. Бу районда климат эссе һәм чагыштырмача дымлы, явым-төшемнең күп өлеше җәй көне ява. Яңгырлы һәм коры сезоннардан тыш (җәй-көз һәм кыш-яз), ел дәвамында климат үзгәрми диярлек. Хәтта яңгырлы һәм коры сезоннар арасындагы аерма да явым-төшем күләмендә генә икәне күренә.

## Тарихы
Бу территориядә барлыкка килгән иң борынгы цивилизация булып мокая санла. Алар утрак тормышта яшәгәннәр һәм кукурузны б.э.к. якынча 1500 елда ук үстергәннәре билгеле, бу аларны Үзәк Американың иң борынгы цивилизацияләренең берсе икәнен күрсәтә. Соңрак төньякка күчеп килгән омекларның нәкъ менә алар бабалары булган дигән фаразлар бар. Төбәктә майя цивилизациясе үсеше классик чорда (б. Э. 300-900 еллары) шәһәрләр төзелеше һәм халыкның социаль стратификациясе белән билгеләнә.

Җирле халыкның европалылар белән беренче очрашуы 1522 елда була, ул вакытта Кортес Ацтеклар империясен буйсындырганнан соң бу җирләргә салым җыючыларны җибәрә. Беренче хәрби һөҗүм 1523 елда була. 1530 елга бу төбәктәге барлык халыклар диярлек буйсындырыла. Конкистадорлар китергән авырулар, шулай ук плантацияләрдә мәҗбүри хезмәт индеецлар халкының нык кимүенә сәбәп булган. Бөтен колониаль чор дәвамында бу яклар Мехикодагы хакимият органнарыннан һәм Гватемаладагы дини органнардан чагыштырмача изоляцияләнгән булган, ләкин формаль яктан Чьяпас Гватемала Генерал-капитанлыгына кергән.

1824 елның 14 сентябреннән Чьяпас штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Луис Суарес. Волшебный мир индейцев Чьяпас // журнал «Вокруг света», № 10, 1975. стр.16-23
* Benjamin, Thomas. A Rich Land, a Poor People: Politics and Society in Modern Chiapas. Albuquerque: University of New Mexico Press. 1996.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Чьяпас торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар