Манама

**Манама** ( Әл-Мәнамә) — Бәхрәйн дәүләтенең башкаласы һәм төп икътисади үзәге. Агломерациясендә якынча 635,000 кеше яши (2020 елгы бәяләмә).

Ул Фарсы култыгындагы Бәхрәйн утравының төньяк-көнчыгыш ярында, Мөхәррәк утравы янында, башкала мөхәфәзәсендә урнашкан.

## Тарихы
Шәһәргә безнең эраның I гасырында нигез салынган дип санала. VII—IX гасырларда ул Хәлифәт составына кергән, ә X—XI гасырларда карматлар дәүләтенең административ үзәге булган. Манама беренче тапкыр ислам елъязмаларында 1345 елда искә алына. 1521 елда шәһәрне португаллар, ә 1602 елда фарсылар яулап ала. 1783 елда Әл-Хәлифә династиясе идарә итә башлый .

1861 һәм 1914 еллар арасында Бәхрәйн өстеннән Британия протекторатын урнаштыручы берничә килешүгә кул куела. Бу килешүләрнең бер өлеше буларак, 1900 елда Манамада Британия вәкиле офисы ачыла. Ул Бушеһрдәге Британия резидентына буйсына. 1946 елда аның офисы Манамага күчерелә . Шәһәр 1958 елда ирекле порт дип игълан ителә, ә 1971 елда ул бәйсез Бәхрәйннең башкаласы була .

## Икътисад
Манама икътисадының нигезендә финанс базары, каботажлы суднолар — даулар төзелеше, балыкчылык һәм энҗе табыш тора. Шәһәрнең үзәк мәйданы — Энҗеләр мәйданы. Мина-Салман сәүдә порты (еллык товар әйләнеше 1,5 млн т) — Фарсы култыгы буендагы иң мөһим портларның берсе. Порт зур океан корабларын, заманча склад биналарын һәм суыткычларны кору һәм ремонтлау өчен шартлар бирә. Манама финанс секторы предприятиеләренә (шул исәптән Бәхрәйн фонды биржасы) илнең тулаем гомуми икътисади продуктының якынча 20 % туры килә.

Туристлык бизнесы үсә: ел саен Манама һәм аның тирә-ягына 5 миллионнан артык турист килә, аларның күбесе Фарсы култыгы төбәгеннән. Шәһәрдә иң зур халыкара челтәрләр — Radisson, Sheraton, Novotel кунакханә комплекслары эшли. Манама шулай ук мәгариф өлкәсендәге хезмәтләрнең зур үзәге булып тора, алар белән ул нигездә күрше дәүләтләрне, мәгълүмат һәм телекоммуникация хезмәтләрен тәэмин итә — биредә төбәктәге иң зур радиотелевидение элемтәсе спутнигы станциясе урнашкан. Манамада Фарсы култыгы илләрендә эш алып баручы зур халыкара корпорацияләрнең төбәк бүлекләре урнашкан. Шәһәр читеннән тыш, әмма агломерация чикләрендә — җитештерү предприятиеләре: Bahrain Petroleum нефть эшкәртү заводы (елга 14 млн тонна чиста нефть җитештерә), Alu-minium Bahrain алюминий комбинаты (Австралия чималыннан елга 850 мең тонна), Gulf Investments Company металлургия комбинаты (Иран һәм Бразилия рудасыннан елга 4,6 млн тонна тимер рудасы), суны тозсызландыручы корылмалар һәм башкалар.

Бәхрәйн башкаласында күп санлы күккә үрелгән биналар бар, алар арасында Бәхрәйн Бөтендөнья сәүдә үзәге үзенең уникальлеге белән аерылып тора. Шәһәрнең төньяк-көнчыгышында ятучы, Бәхрәйн халыкара аэропорты урнашкан Мөхәррәк утравы белән  чакрымлы автомобиль юлы тоташтыра, ул дамба буйлап салынган . Шулай ук шәһәр үзәге аша үтеп, аэропортны шәһәрнең көньяк районнары белән тоташтырачак метро төзү планлаштырылган .

## Климат
Климат тропиктан субтропикка күчешле; гыйнварда уртача температура 16 °C, августта 31 °C, явым-төшем елына якынча 90 мм.



## Мәдәният
Манамада 1980 елда нигезләнгән Фарсы култыгы илләре университеты һәм 1986 елда нигезләнгән Бәхрәйн милли университеты урнашкан. Шулай ук берничә халыкара университет филиалы да эшли. Шәһәрдәге башка академик оешмалар арасында Бәхрәйн тикшеренү үзәге (1981), Тарих һәм археология җәмгыяте (1953 елда нигезләнгән), Инженерлар җәмгыяте (1972), Мәгълүмати технологияләр җәмгыяте (1981), Милли музей (1970) һәм Әхмәт әл-Фарси китапханәсе (1976) бар .

Манама янында борынгы Барбар гыйбадәтханә комплекслары (б.э.к. 3-2 меңьеллык), Әд-Дираз (б.э.к. 2 меңьеллык) һәм борынгы Калъат әл-Бахрейн торак пункты (б.э.к. 3-2 меңьеллык) урнашкан. Шәһәрнең үзендә тарихи торак биналар сакланып калган, алар җил манаралары дип аталган йортлар һәм традицион агач декоратив мәшрабия рәшәткәләре белән күрсәтелгән. Манама архитектура һәйкәлләре арасында XI гасыр әл-Хамис мәчете бар .

Шул ук вакытта шәһәргә Көнбатыш, аеруча Британия мәдәнияте көчле йогынты ясый. Таксилар — Лондон таксиларының күчермәләре, бина катлары Британия системасы буенча номерланган, һәм күп кенә популяр барлар Ирландия паблары стилендә бизәлгән. Махсуслаштырылган кибетләрдә алкоголь сатыла, күпсанлы төнге клублар һәм заманча кинотеатрлар бар. Күпчелек очракта моның, шулай ук киң сәүдә һәм күңел ачу үзәкләре челтәренең ярдәме белән Манама Фарсы култыгы дәүләтләре арасында төбәк туристик үзәге буларак үз позициясен әкренләп ныгыта.

## Кардәш шәһәрләр

* Әл-Кувейт, Кувейт
* Доха, Катар
* Тунис, Тунис (1999)
* Бәйрут, Ливан (1977)
* Чикаго, АКШ (2004)
* Дөбәй, БГӘ
* Чиаңмай, Таиланд

* 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 

## Моны да карагыз

Төркем:Бәхрәйн географиясе