Текбол

**Текбол** (, ) ― инновацион, парлы-командалы спорт төре, анда футбол (соккер) һәм өстәл теннисы элементларын берләштергән бөгелгән өстәлдә уйныйлар. Уенчылар, чиратлашып, тупны, куллардан башка, тәннең теләсә кайсы өлеше белән бәреп, көндәшенә озата. Тэкболны ялгыз разрядта икәү яки парлы разрядта дүртәү уйнарга мөмкин. Халыкара дәрәҗәдә уен Халыкара тэкбол федерациясе () тарафыннан тәкъдим ителгән. Бу уен дөньякүләм дәрәҗәдәге футболчыларның игътибарын җәлеп иткән, һәм, 2021 елда  һәм 2023 елда  программасына кертелгәннән соң, аерым спорт төре буларак, Олимпия уеннары программасына эләгергә омтыла.

2018 елның августында текбол дөньяда иң тиз популярлаша торган спорт төре булган, аның югары җитәкче органы FITEQ рәсми рәвештә Азия Олимпия комитеты (OCA) тарафыннан танылган. 2019 елның июнендә ул рәсми рәвештә Африканың Милли олимпия комитетлары ассоциациясе (ANOCA) тарафыннан танылган.

2020 елның ноябрендә FITEQ Халыкара спорт федерацияләренең глобаль ассоциациясенең () тулы хокуклы әгъзасы статусын алган.

## Тарих
Текболны 2014 елда Венгриядә өч футбол энтузиасты: элеккеге профессиональ уенчы  (), секс-индустрия һәм сәясәт эшкуары  () һәм компьютерчы галим  () уйлап тапкан. Креатив идея Боршаниныкы. Өстәлнең горизонталь конструкциясе аркасында туп еш кына уенчылардан читкә сикермәгән, шуңа күрә уен рәхәтлек бирмәгән. Боршани, әгәр өстәлне бөксәң, кәкре өслек тупка аякка таба сикерергә ярдәм итәр, дип уйлаган. Хусар белән берничә ел бергә эзләнүдән соң, 2014 елда текбол уены өчен беренче өстәл ясалган.

FITEQ тан Муранья Гергели сүзләренчә, «*без моны текбол дип атадык, чөнки бу уен өчен техника кирәк, һәм сез аны гади футбол тубы белән уйныйсыз*».

Бу спорт төре рәсми рәвештә Будапештта 2016 елның 18 октябрендә Бразилиянең элеккеге футболчысы, текбол илчеләренең берсе  тарафыннан тәкъдим ителгән.

## Кагыйдәләр
Кагыйдәләр FITEQ кагыйдәләр җыелмасында бәян ителгән.

### Кыскача тасвирлама

• Бу рәсми спорт төрендә футболда кулланыла торган туплар белән уйнарга мөмкин, өстәвенә бишенче үлчәм рәсми һәм тәкъдим ителә торган үлчәм булып тора.

• анда ике уенчы (ялгыз уен) яки дүрт уенчы (парлы уен) уйный ала.

• матч өч сеттан тора, анда иң яхшы партия уйнатыла.

• һәр сет уенчы/команда 12 очко җыйганчы уйнала.

• һәр уенчы/команданың тапшыруны уңышлы башкару өчен ике омтылышы попытка бар.

• уенчылар/командалар җыелган һәр дүрт очкодан соң подачаны алыштыралар.

• тупка тәннең бер үк өлеше белән ике тапкыр рәттән кагылу тыела.

• тупны тәннең бер үк өлеше белән ике тапкыр рәттән кире кайтару тыела.

• Һәр уенчыга/командага, кул чукларыннан тыш, тупка тәннең теләсә кайсы өлеше белән иң күбе 3 тапкыр тиеп алырга рөхсәт ителә.

• парлы разрядта команданың иң күбе 3 кагылышка мөмкинлеге  бар, әмма команда буенча партнерлар бер-берсенә тупны бер тапкыр булса да бирергә тиеш.

• уен вакытында TEQTM өстәленә дә, көндәшкә дә кагылырга ярамый.

* кискен сугу очрагында тупны бәрү киредән кабатланырга тиеш.

### Уен мәйданчыгы
Рәсми ярышлар өчен текбол уены мәйданчыгының рәсми зурлыгы 12 метр (39 фут) киңлектә, 16 метр (52 фут) озынлыкта һәм 7 метр (23 фут) биеклектә. Мәйданчык турыпочмаклы булырга һәм минималь биеклеге 500 мм (20 дюйм) һәм максималь биеклеге 1500 мм (59 дюйм) булган киртәләре булырга тиеш. Уен өстәле нәкъ  уртасында урнашкан, ә челтәр кыскарак яклар периметрына параллель урнашкан була.

### Текбол өстәле

Бөгелгән өстәлнең озынлыгы 3 метр (9,8 фут) һәм киңлеге 1,7 м (5 фут 7 дюйм), ә аның иң биек ноктасы уен өслегенең уртасында 0,76 м (2 фут 6 дюйм) биеклектә урнашкан, анда уен өслеген икегә бүлеп торучы 14 см (5,5 дюйм) биеклектәге челтәр урнаштырылган. Ике тышкы кыры киңлеге буенча җирдән 56,5 см (22,2 дюйм) биеклектә урнашкан.

### Туп
Туп сферик формада, күн яки башка туры килә торган материалдан ясалырга һәм бутил клапаны белән латекс тышчасы булырга тиеш. Туп гадәти футбол тубыннан гыйбарәт, 5нче үлчәмдә, басымы гадәти футбол тубына караганда түбәнрәк (0,3 дән 0,5 атмосферага кадәр).

## Интеллектуаль милек
Традицион спорт төрләре өчен җиһазлардан аермалы буларак, текбол уены өчен өстәл дизайны патентланган, шуңа күрә легаль рәвештә өстәлләрне Teqball International яки teqball holding SARL лицензиясе булган башка компанияләр генә җитештерә ала. «Teqball» исеме үзеннән-үзе сәүдә маркасы булып тора, бу сәүдә маркасы хуҗасына текбол буенча ярышларны кем рекламалый алуын контрольдә тотарга мөмкинлек бирә. Текбол уйлап табучылар бу юридик чикләүләрне спортны үстерү өчен кирәк дип саный.

## Ярышлар

### Текбол буенча дөнья чемпионаты
 ― FITEQ тарафыннан 2017 елдан башлап ел саен оештырыла торган ярыш.

Текбол буенча дөнья чемпионатында ялгыз һәм парлы разрядта, шулай ук катнаш парлы разрядта ярышлар уздырыла. Текбол буенча беренче дөнья чемпионаты 2017 елда Венгриянең Будапешт шәһәрендә уздырылган, анда 20 дән артык ил катнашкан. 2018 ел версиясе буенча Турнир 12-13 октябрьдә Реймста (Франция) узган, һәм анда барлыгы 90 уенчы катнашкан.

2019 елгы текбол буенча дөнья чемпионаты 6-8 декабрьдә Будапештта узган. 58 илдән якынча 160 спортчы ялгыз, парлы һәм катнаш разрядта ярышкан.

FITEQ COVID-19 коронавирус авыруы пандемиясе белән бәйле чикләүләр аркасында 2020 елгы текбол буенча дөнья чемпионатын кичектерергә дип карар кабул иткән.

2023 елгы текбол буенча дөнья чемпионаты беренче тапкыр Европадан читтә, Бангкокта (Таиланд) оештырылган.

### Африка пляж уеннары
Текбол 2019 елның 14-23 июлендә  (Кабо-Верде) утравында узган беренче  программасына кертелгән. Камерун финалда Нигерияне җиңгән.

### Азия пляж уеннары
Азиянең Олимпия Советы (OCA) тарафыннан рәсми рәвештә танылган спорт төре буларак, текбол 2020 елда Саньяда уеннар программасына кертелгән, ләкин COVID-19 пандемиясе белән бәйле рәвештә,  Азиянең Олимпия Советы (OCA) 2021 елның 2-10 апрелендә  (Кытай) узарга тиешле Азия пляж уеннарын уздыруны кичектереп торырга булган.

### Европа уеннары
Европа Олимпия комитеты () FITEQ белән килешү төзү турында игълан иткән, аның нигезендә текбол беренче тапкыр 2023 елда Европа уеннары программасына кертелгән.

## Дөнья рейтинглары
FITEQ, рәсми турнирларда җыелган очколарга нигезләнеп, ялгыз, парлы һәм катнаш разрядта дөнья рейтингларын бастыра. FITEQ даими рәвештә турнирларда уенчыларның урынын билгеләү өчен кулланыла торган үз дөнья рейтингларының яңартуларын бастыра.

## Бүләкләр
Red Dot Design Премиясе
* 2015 – Teq Smart
* 2020 – Teq Lite
ISPO Award премиясе 2015, 2016

IF Design Award 2018 – Teq Smart

Дизайн өлкәсендә Венгрия премиясе 2019 – Teq Smart

## Кызыклы факт
2025 елның 14 августында Идел буе дәүләт физик культура, спорт һәм туризм университетында физкультура укытучылары өчен республика август киңәшмәсенең секция утырышы узган. Очрашуның төп темасы ― республика мәктәпләренә «текбол» инновацион спорт төрен кертү булган. Педагоглар уенның кагыйдәләре һәм төп элементлары белән танышып кына калмаган, ә профессионаллар җитәкчелегендә спортның яңа төрен шәхсән сынап карау мөмкинлеге дә алган. Халыкара текбол федерациясе вәкилләре алар өчен мастер-класслар үткәргән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

*
*Teqball homepage

Төркем:Текбол
Төркем:Туп уеннары
Төркем:Футбол төрләре
Төркем:Бина эчендәге спорт
Төркем:Пляж спорты