Ирина Роднина

**Ирина Константиновна Роднина** (2 сентябреь 1949 ел, Мәскәү) — парлы шууда чыгыш ясаган совет фигуралы шуучысы. Өч тапкыр Олимпия чемпионы (1972, 1976, 1980), ун тапкыр дөнья чемпионы (1969—1978), унбер тапкыр Европа чемпионы (1969—1980) һәм алты тапкыр СССР чемпионы (1970—1977). СССРның атказанган спорт остасы. Спорт карьерасын тәмамлаганнан соң, ул Россиянең җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе, «Бердәм Россия» партиясеннән 5-7 чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты. «Бердәм Россия» партиясенең Югары Советы әгъзасы.

1974 елда Дәүләт үзәк физик культура һәм спорт институтын тәмамлаган.

## Биографиясе

### Чыгышы

Әти-әниләре Бөек Ватан сугышы вакытында танышканнар һәм Икенче бөтендөнья сугышын 1945 елның сентябрендә Кытайда тәмамланганнар.

Ирина Роднина балачакта еш авырый, табиблар аңа күбрәк физик күнегүләр ясарга, һәм, мөмкин булса, ачык һавада күберәк булырга киңәш итәләр, шуңа күрә 1954 елда әти-әнисе аны Прямиков исемендәге мәдәният паркындагы шугалакка алып баралар. Аннары әтисе Иринаны Ждановский паркына алып бара башлый (анда тагын да күбрәк шугалаклар була), һәм әнисе аны шуу секциясенә яздыра. И. Роднинаның балачактагы беренче тренеры *Яков Смушкин* була. Тренер Зинаида Подгорная әти-әнисенә Иринаны Марьина Рощадагы Дзержинский паркына җибәрергә тәкъдим итә. Соңрак, медицина тикшерүен уңышлы үткәннән соң, Роднина ЦСКА фигуралы шуу секциясенә кабул ителә (1960) һәм 13 яшенә кадәр ялгыз шуучы буларак чыгыш ясый. 1962 елдан аның тренерлары чехословакияле Соня һәм Милослав Балун була, алар ЦСКА белән контракт буенча эшләгән. Олег Власов белән бергә Роднина 1963 елда Бөтенсоюз яшьләр ярышларында өченче урынны ала.

### С. А. Жук җитәкчелегендә
1964 елдан С. А. Жук Роднинаның тренеры була, аны Алексей Уланов белән парлаштыра. 1966 елда алар беренче халыкара турнирда, "Мәскәү конькилары"нда дебют ясыйлар, һәм киләсе сезонда, 1967/68 елларда, бу пар СССРда фигуралы шуу буенча лидерларның берсенә әйләнә. Декабрьдә алар «Мәскәү конькилары» турнирында җиңәләр, ә 1968 елның гыйнварында СССР чемпионатында өченче урынны алалар (аларның беренче кыска программасы молдованың «Жаворонок» көенә язылган), шуннан соң пар җыелма командага кертелә. Беренче Европа чемпионатында алар кыска программадан соң өченче урынны алалар, ләкин ирекле шуу уңышсыз була (5 нче урын). С. А. Жук программаны катлауландыра бара, шул исәптән парлы шуу тарихында беренче тапкыр параллель ике аксель сикерү һәм сикерү комбинациясен куллана. «Мәскәү конькилары» турнирында пар икенче урынны ала, ә 1969 елның гыйнварында СССР чемпионатында, каты көрәштән соң, алар өченче урынны алалар. Пар 1969 елгы Европа чемпионатына тренерсыз килә (С. А. Жук ярышларда катнашудан тыела), ләкин сенсация тудыра, һәм мәҗбүри программада икенче урынны алуларына карамастан, пар Людмила. Белоусова һәм Олег Протопоповка оттыра, алар ахыр чиктә катлаулырак элементлар һәм ирекле шууда югары темп аркасында беренче урынны ала, тугыз судьяның сигезе беренче урынны бирә. Роднина СССРның атказанган спорт мастеры исемен ала. 1969 елгы дөнья чемпионатында Роднина — Уланов ярышларның ике төрен дә җиңеп, беренче урыннарны ала. 1970 елда Киевтагы СССР чемпионатында, Роднина — Уланов мәҗбүри программаны ике тупас хата белән үти, бу төрдә бары тик 8 нче урын гына били. Шуңа да карамастан, чиста ирекле программадан соң алар җиңә (Белоусова — Протопопов, беренче булып барган, әмма нәтиҗәдә дүртенче генә булып чыккан, соңыннан судьялар сүз куешуы турында белдерделәр. Роднина — Уланов катнашкан барлык ярышларда да җиңүләрен дәвам итте, әмма 1972 елда икенче совет пары Л.Смирнов — А.Сурайкин белән көндәшлек кискенләшә бара. Уланов кыска программада икеләтә мәҗбүри сальхов урынына берне эшләде, Роднина сикерү каскадында ялгыша, нәтиҗәдә Смирновка — Сурайкинны алар судьяларның ике тавышын гына узып китә.СССР Югары Советы Президиумы Указы белән Олимпия-72 җиңү өчен Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә. Дөнья чемпионатыннан соң пар таркала (Уланов Смирновага өйләнгән буларак, аның белән парга баса). Роднина зур спорттан китү турында уйлый, 1972 елның апрелендә СССР чемпионатын трибунадан карый.

#### Яңа партнёр белән

1972 елның апрелендә С. А. Жук Роднинаны яшь Ленинград фигуралы шуучысы Александр Зайцев белән партнерлыкка чакыра. 1972 елның сентябрендә яңа пар, И. Роднина һәм А. Зайцев, Запорожьедагы күрсәтмә чыгышларда беренче тапкыр чыгыш ясыйлар. Яхшы сикерүләр техникасына ия булган Зайцев барлык катлаулы элементларны бик тиз үзләштерә. Пар хәтта өчле сальхлар күнегүләре ясарга да тырыша. 1973 елда Кёльнда, Роднин — Зайцев Европа чемпионатында Смирнова — Улановны барлык 9 судьяның бертавыштан фикере белән җиңәләр. Судьялар чыгыштан шулкадәр тәэсирләнгән ки, берсе ике бәяне дә 5,9 куйган, дүртесе 5,9 һәм 6,0, ә тагын дүрт судья хәтта ике бәяне дә 6,0 куйган (техника һәм артистлык өчен). Пар Роднина-Зайцев 18 мөмкин бәядән 12 6,0 бәясен алган рекордлы нәтиҗәгә ия.

Ул «Спорт Россиясе» Бөтенрусия ирекле җәмгыяте" Бөтенрусия җәмәгать оешмасының үзәк советы рәисе.

Аннары музыка баштан ук башланмаган хәл күрсәтмә чыгышлар вакытында була,.

Загребтагы Европа чемпионатында ике программа да таза башкарыла; судьялар кыска программада өч 6.0 һәм ирекле шууда 11 6.0 билгесе куйдылар. 1974 елның 5 мартында узган Дөнья чемпионатында Ирина Ян Френкельнең «Погоня» музыкасы астында тиз темплы кыска программасында хата ясый. Аның ирекле шууыннан соң тагын бер ышандырырлык түгел чыгыш ясый Тамашачылар баллардан канәгать түгел иде, ләкин катлаулырак элементлар җыелмасы аңа ирекле шууда барлык 5.9 билгеләрен дә алырга мөмкинлек бирә; Совет судьясы Валентин Писеев аңа 6.0 билгесе куя. Роднина үзешчән карьерасын тәмамлаганнан соң, Комсомол Үзәк Комитетында, аннары «Динамо» җәмгыятендә өлкән тренер (атап әйткәндә, В. Першина — М. Акбаров пары) булып эшли һәм Физик тәрбия институтында укыта.

1974 елда ул Үзәк физик культура институтын тәмамлый.

### Т. А. Тарасова җитәкчелегендә
1974 елга парның тренер Жук белән мөнәсәбәтләре киеренкеләнә башлый: аеруча Роднина үзенең мөстәкыйльрәк булып китүен һәм «Жукның тәртибеннән туйганын» әйтә. 1974 елның октябрендә тимераякта шуучылар үз теләкләре белән яшьрәк тренер Т. А. Тарасовага күчәләр, ул үз укучыларына тигез хокуклы, уртак эшнең партнёрлары кебек карый. Тарасова шулай ук тимераякта шууга күбрәк сәнгатьлелек өсти, 1974/75 елларның беренче сезонында Алексей Мажуков музыкасына кыска программа хореографияли.

1975 елгы Европа чемпионатында бу пар икеләтә аксель комбинациясен сынап карый (судьялар бер 5.8, 14 5.9 һәм өч 6.0 билгели). 1975 елгы дөнья чемпионатында ирекле шуу алдыннан күнегүләр ясаганда Роднина У. Кагельманн белән бәрелешә. Пар бер күтәрүдән баш тартырга карар кыла, шуга карамастан судьялар бертавыштан парга 5.9 һәм бер 6.0 балл җыеп, беренче урынны бирә.

1975 елда Роднина Советлар Союзы Коммунистик партиясе әгъзасы була. Роднина һәм Зайцевның туе (1975) киң билгеләп үтелә, һәм АКШ телевидениесендә туй турында сюжет күрсәтелә.

1975 елның декабрь ахырында Ригада илнең иң көчле фигуралы шуучылары арасындагы Бөтенсоюз ярышында пар артистлык өчен барлык 6,0 балл ала. . 1976 елда Инсбрукта узган Олимпиада алдыннан А. Зайцев чиста башкарылган кыска программадан соң, ирекле программада берничә хата ясый (шул исәптән Зайцев икеләтә аксельгә төшкәндә кулына таяна), ләкин борылган өчләтә флип камил башкарыла. Барлык судьялар да беренче урыннарны бирә, 10 балл 5,9 һәм 8 — 5,8 . Ике программа да чегән һәм молдаван көйләренә куелган. 1977 елгы дөнья чемпионатында кыска (Василий Соловьев-Седой музыкасына " Беренче перчатка « фильмы өчен куелган) һәм ирекле программалар чиста башкарыла. Совет судьясы Валентин Писеев 6.0 балл куйган бердәнбер кеше була, шуннан соң арбитор С. Бианчетти барлык совет судьяларын 1977/78 сезоны өчен эштән читләштерү турында карар чыгара.

1977/1978 еллардагы ирекле шуышында Тарасова кул алыштыру белән ике күтәрү, партнёрлар кулга-кул тотынышып башкарган баттерфляй сикерүен, күтәрүдән сальто белән төшү һәм башка оригиналь элементларны кертә. Пар 1979 елның 23 февралендә уллары Александр туу сәбәпле 1978/1979 еллар сезонын калдыра. Алар катнаша алмаган 1979 елгы дөнья чемпионатында Бабилония һәм Гарднер (АКШ) ике тавыш белән җиңә. Шуннан соң, 1979/1980 еллар сезонында америкалылар Роднина һәм Зайцевка каршы басым кампаниясен башлыйлар, аларны законсыз элементларда гаеплиләр, хәтта матбугат конференциясе үткәрүне таләп итәләр. Партнёр партнерының аягын (янбаш, бил яки кул түгел) тотып торган бот күтәрүе бәхәсле иде, ләкин бу күтәрү мәҗбүри элемент түгел иде, шуңа күрә судьялар аны законсыз дип санамадылар һәм Европа чемпионатында да, 1980 елгы Олимпия уеннарында да балларны киметмәделәр.

1980 елгы Олимпия уеннарында, 15 февральдә, Лейк-Плэсидта, Н. Римский-Корсаков музыкасы астында, заманча аранжировкада, җиде кирәкле элементның барысы да камил башкарыла, шул исәптән икеләтә сикерү, янбаш күтәрү, парлы һәм параллель әйләнүләр (синхрон һәм югары тизлектә) һәм адымнар эзлеклелеге. Тодесны нәкъ амплитуда буенча башкарганнар. Барлык судьялар, америкалылардан кала, 5,8-5,9 (5,7/5,7) билгеләрен куеп, беренче урынны бирәләр. 17 февральдә, Г. Свиридов һәм А. Пахмутов музыкасы астында ирекле программада, икеләтә аксель сикерү һәм өчләтә борылышның чиста башкарылуы хәлиткеч була — болар барлык катнашучылар арасында иң катлаулы кирәкле элементлар иде. Сигез күтәрү башкарыла, шул исәптән баш өстендә дүрт төрле өскә күтәрү: пресс һәм өч лассо (теш, адым һәм аксель), үлем спиралы һәм ике сикерү комбинациясе. Пар судьялар карары буенча тугыз беренче урынның барысын да 5,8-5,9 балл белән яулый. Нәтиҗәдә, 30 яшьлек Роднина (Зайцев белән) өченче Олимпия җиңүен яулый.

## Спорт карьерасын бәяләү
Нәтиҗәдә, Роднина парлы шуу тарихында иң уңышлы һәм нәтиҗәле фигуралы шуучыга әйләнә: өч тапкыр Олимпия чемпионы (1972, 1976, 1980), ун тапкыр (1969—1978) дөнья чемпионы, унбер тапкыр (1969—1978, 1980) Европа чемпионы һәм алты тапкыр (1970—1971, 1973—1975, 1977) СССР чемпионы, 1969—1980 елларда партнёрлары белән катнашкан бер генә ярышта да оттырмады.

Барлык ярышларда да мондый озын җиңүләр сериясен кимендә бер мисал белән аңлатып була: фигуралы шуу тарихындагы иң интенсив программаларның берсендә — 1974/75 сезонының ирекле шуу ярышларында Роднина һәм Зайцев пары 30 дан артык элемент башкаралар, аларның кайберләре парлы шуу үсешеннән күп еллар алда иде, шул исәптән 6 катлаулы күтәрү , болардан тыш, янбаш кимәлендә тагын 4 күтәрү, 4 каскад ясый. Моннан тыш, күп санлы „элементлар“ арасында тоташтыручы элементлар — оригиналь спиральләр, баскычлар һәм башкалар бар иде. Программа гаҗәеп тизлектә һәм гадәттән тыш синхронлаштырылган рәвештә башкарыла.

### Спорт казанышлары
(Уланов А. белән)

(Зайцев А. белән)

### Бүләкләре һәм исемнәре
* II дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены (2019 елның 23 августы) — Россия дәүләтчелеген ныгытуга, парламентаризмны үстерүгә һәм актив законнар чыгару эшчәнлегенә зур өлеш керткәне өчен
* III дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены (1999 елның 6 сентябре) — физик культура һәм спорт үсешенә зур өлеш керткәне өчен
* IV дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены (2009 елның 10 ноябре) — закон чыгару эшчәнлегендәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен
* Дуслык ордены (2016 елның 26 августы) — актив закон чыгару эшчәнлеге һәм күпьеллык намуслы хезмәтләре өчен
* Ленин ордены (1976 елның 10 мае)
* 2 Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1972 елның 3 марты, 1980 елның 9 апреле)
* „Хезмәт батырлыгы өчен“ медале (1969 елның 30 мае)
* „Сириядә хәрби операция катнашучысы“ медале (2016 ел)
* Бронза Олимпия ордены
* Мәскәү өлкәсенең Мактаулы гражданины (2019 елның 2 октябре)
* 2002 һәм 2003 елларда Россия хатын-кызларының „Олимпия“ казанышларын тану буенча Милли премия лауреаты (ике тапкыр)
* „Триумфатор“ номинациясендә „Ел россиянине“» (2005 ел) премиясе лауреаты
* 2015 елдан Санкт-Петербург гуманитар профсоюзлар университеты (СПбГУПның) мактаулы докторы
* Мәскәү өлкә думасының «Мәскәү өлкә думасына 25 ел» юбилей күкрәк билгесе (2018 елның 22 ноябре)
* «Бердәмлек» ордены (2019 елның 21 ноябре, Бәйсез Дәүлатләр Берлеге Парламентара Ассамблеясе) — Парламентара Ассамблея һәм аның органнарында актив катнашуы өчен, Бәйсез Дәүлатләр Берлегендә катнашучы илләр халыклары арасында дуслыкны ныгытуга керткән өлеше өчен
* «Физик культура, спорт һәм туризмны үстерүдәге казанышлары өчен» мактау билгесе (2014 елның 27 ноябрендә, БДБ парламентара ассамблеясе) — Бәйсез Дәүләтләр Бердәмлегендә физик культура, спорт һәм туризм үсешенә, физик культура, спорт һәм туризм өлкәсендә хезмәттәшлек идеяләрен гамәлгә ашыруга зур өлеш керткән өчен
* «БДБ МПА. 25 ел» (2017 елның 27 мартында, БДБ парламентара ассамблеясе) — парламентаризмны үстерү һәм ныгыту эшендә казанышлары, Бәйсез Дәүләтләр Берлеге эшчәнлегенең хокукый нигезләрен үстерүгә һәм камилләштерүгә, халыкара элемтәләрне һәм парламентара хезмәттәшлекне ныгытуга керткән өлеше өчен
* «Симферопольнең Русиягә кушылуына 10 ел тулу уңаеннан» медале (2024 елның 10 июнендә) — Севастополь шәһәрен Русиягә кайтаруга кертелгән шәхси өлеше өчен
* «Бердәмлек йолдызлары» премиясе (2024 ел).
* Россия Федерациясе Хөкүмәтенең Рәхмәте (2014 елның 10 июле) — илнең социаль-икътисадый үсешенең стратегик бурычларын хәл итүгә юнәлдерелгән закон чыгару эшчәнлегендәге казанышлары өчен

### Тренер эше. Җәмгыять эшчәнлеге
Родина үзешчән карьерасын тәмамлаганнан соң, Комсомол Үзәк Комитетында, аннары «Динамо» җәмгыятендә өлкән тренер (атап әйткәндә, В. Першина — М. Акбаров пары) булып эшләде һәм Физик тәрбия институтында укыта. Ирина Роднина — «Тигезсез боз» («Негладкий лёд» (1978) китабы авторы.

1990 елдан 2002 елга кадәр ул АКШта грин-карта белән Халыкара фигуралы шуу үзәгендә (Лейк-Эрроухедта, Лос-Анджелес янында) тренер булып эшли. 1995 аның укучылары Радка Коварикова һәм Рене Новотный дөнья чемпионнары булдылар (бу өчен Роднина Чехиянең мактаулы гражданлыгы белән бүләкләнә), һәм ул Мишель Кван һәм Анжела Никодиновны өйрәтергә булыша.

2003 елдан ул Красногорск халыкара спорт фильмнары фестивале (KRFF) президенты булып тора. Фестиваль ел саен Россия Мәдәният министрлыгы, Россия Спорт министрлыгы һәм Россия Олимпия комитеты ярдәме белән үткәрелә.

2005 елдан бирле Ирина Роднина «Радио Россия» каналында үзенең «Стадион» тапшыруын алып бара.

2006 елда ул Россия Федерациясе Иҗтимагый палатасы әгъзасы. Яңа хөкем итү системасын тискәре бәяли.

2005 елның 28 июнендә аның имзасы элеккеге ЮКОС җитәкчеләренә карата чыгарылган хөкем карарын хуплап язылган хатта күренә.

2009 елның 11 сентябрендә Роднина Михаил Ходорковскийның гаепле дип табылган карарын хуплап язылган хатка кул куюдан баш тарта.

Ул " Милләт сәламәтлеге лигасы « Бөтенрусия җәмәгать оешмасы президиумы әгъзасы.

2010 елдан ул „Бөтенроссия мәктәп спорты федерациясе“ Бөтенрусия җәмәгать физик культура һәм спорт оешмасы президенты.

Ул „Спорт Россиясе“ Бөтенрусия ирекле җәмгыяте» Бөтенрусия җәмәгать оешмасының үзәк советы рәисе.

2015 елның маеннан ул Мәскәү өлкәсенең фигуралы шуу федерациясе президенты булып эшли. Ул оешманың президент сайлауларында делегатларның бертавыштан тавышы белән җиңде.

### Сәяси һәм дәүләт эшчәнлеге

И. К. Роднина ике тапкыр Россия Федерациясе Дәүләт Думасына депутатлыкка үз кандидатурасын тәкъдим итә: 2003 елгы сайлауларда һәм 2004 елгы өстәмә сайлауларда, ләкин җиңелә.

2007 елның декабрендә Роднина Омск өлкәсеннән «Бердәм Россия» исемлеге буенча V чакырылыш Дәүләт Думасына сайлана. Думада ул мәгариф комитеты рәисе урынбасары вазифасын били. 2011 елның декабрендә Роднина яңадан сайлана, Омск өлкәсеннән «Бердәм Россия» исемлеге буенча VI чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты була . VI чакырылыш Дәүләт Думасында ул Бәйсез Дәүләтләр Бердәмлеге эшләре һәм ватандашлар белән мөнәсәбәтләр комитеты әгъзасы, шулай ук «Бердәм Россия» партиясе фракциясе әгъзасы.

Ул Россия Федерациясе Президенты каршындагы Физик культура һәм спорт советы әгъзасы.

«Бердәм Россиядә» Роднина партия эчендәге «Ишегалды тренеры», «Мәктәп спорты» һәм «Россия: Без озак яшәргә тиеш» проектларын җитәкли.

2014 елның 7 февралендә ул Владислав Третьяк белән бергә Сочида Олимпия уеннары ачылышында Олимпия утын кабыза.

2016 елның сентябрендә ул 7 нче чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты итеп сайлана .

2018 елның 19 июлендә ул пенсия яшен арттыру өчен тавыш бирә.

### Закон чыгару эшчәнлеге
2007 елдан 2019 елга кадәр, V, VI һәм VII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты вазифасында эшләгән чорда, ул 46 закон чыгару инициативасы һәм федераль законнар проектларына төзәтмәләр кертү буенча автордаш була.

## Гаиләсе
* Әтисе — Константин Николаевич Роднин, хәрби хезмәткәр, офицер, чыгышы белән Вологда янында урнашкан *Яминово* авылыннан, хәзер шәһәргә күчеп киткән.
* Әнисе — Юлия Яковлевна Роднина, Украинадан яһүд, Бөек Ватан сугышы алдыннан Харьковтагы медицина институтында укыган, өч ел укыган; шәфкать туташы, хәрби фельдшер, 1939—1940 еллардагы Совет-Фин сугышында катнашкан.
* Өлкән апасы — Валентина Константиновна, инженер- математик.
* Беренче ире (1975—1985) — Александр Геннадьевич Зайцев (1952 елда туган), спорт партнеры. Улы — Александр Александрович Зайцев (23 февраль 1979), рәссам-керамист.
* Икенче ире (1985—1992) — Леонид Минковский, эшкуар, кинопродюсер.
* Кызы: Алена Леонидовна Минковская (1986 елда туган), журналист . АКШта яши.

## Әдәбият
* 
* 
* 
* 

## Искәрмәләр

Төркем:Шәхесләр:Украинадагы низаг аркасында шәхси санкцияләргә дучар булганнары
Төркем:СССРдан Олимпия чемпионнары
Төркем:Россия физик тәрбия, спорт, яшьләр һәм туризм дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:ССРБ атказанган спорт осталары
Төркем:«Хезмәттәге батырлык өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Мәскәүнең 850 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары
Төркем:4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:3 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:2 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1949 елда туганнар
Төркем:12 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Тимераякта фигуралы шуучылар