open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кир Стармер

**Сэр Кир Ро́дни Ста́рмер** (; *[[1962 ел]]ның [[2 сентябрь|2 сентябре]], [[Бөекбритания]], [[Англия]], [[Лондон]], Саутуарк*) — британияле сәясәтче, 2024 елның 5 июленнән Бөекбританиянең 80нче премьер-министры. 2020 елның 4 апреленнән Лейбористлар партиясе лидеры. 2020―2024 елларда парламент оппозициясе лидеры.
 
## Тәрҗемәи хәле
1962 елның 2 сентябрендә Лондонның Саутуарк районында туган. Лидс университетын хокук бакалавры дәрәҗәсе белән тәмамлаган, аннары Оксфорд университетының Сент-Эдмунд-холлында хокук өйрәнгән, анда гражданлык хокукы бакалавры дәрәҗәсен алган. 1987 елда адвокатлар коллегиясенә кабул ителгән һәм кеше хокуклары буенча махсуслашкан. 2002 елда король адвокаты итеп билгеләнгән. 2008 елдан 2013 елга кадәр Король прокурор хезмәтен баш дәүләт гаепләүчесе вазыйфасында җитәкләгән.

## Сәяси карьера
2015 елда Лондонның Холборн һәм Сент-Панкрас округыннан, 52,9% тавыш җыеп, Җәмгыять палатасына депутат итеп сайланган.

2016 елның 7 октябрендә Лейбористлар партиясе лидеры (2015―2020 елларда) Джереми Корбинның  кабинетында Евросоюздан чыгу буенча министр итеп билгеләнгән.

2019 елның 12 декабрендә Парламентка  үз округында (64,52 % нәтиҗә белән) консерватор Александр Хейвордны (15,63%) җиңгән.

2024 елда Британиядәге сайлауларда 14 елга беренче тапкыр парламентта урыннарның күпчелеген оппозициядәге Лейбористлар партиясе алган. 2024 елның 5 июлендә Кир Стармер Бөекбританиянең яңа премьер-министры вазыйфасын алган.

## Шәхси тормышы
2000-еллар башында адвокат  (*Victoria Alexander*, 1973 елгы) белән танышкан, 2004 елда язылышканнар, 2007 елның 6 маенда өйләнешкәннәр. Ике балалары бар: уллары (2008 елгы) һәм кызлары (2010 елгы). Икесе дә әниләренең яһүд динендә тәрбияләнә. Даунинг-стритка күчәр алдыннан гаилә Лондонның төньягындагы Кентиш-Таунда яшәгән. 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 

Төркем:Бөекбритания лейбористлары
Төркем:Лидс университетын тәмамлаучылар
Төркем:Оксфорд университетын тәмамлаучылар
Төркем:Бөекбритания премьер-министрлары
Төркем:Гамәлдәге дәүләт башлыклары
Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре
Тукта әле! (2 нче чыгарылыш)

**Тукта әле! (2 нче чыгарылыш)** (*рус: Ну, погоди! (выпуск 2)*) — «Ну, погоди!» сериясеннән икенче мультипликацион фильм.

## Мультфильмның сюжеты

Шәһәр паркында Бүре, эскәмиядә утырып, гитара астында җырлый, маршлый торган барабанчы Куянны күргәч. Аны кешесез урынга алып киткәч, ерткыч аны ашарга тырыша, ләкин, ялгыш аның шарын йотып, һавага күтәрелә. Җәйге эстрадада Кот-фокусник чыгыш ясый, цилиндрдан Куянны чыгара. Бүре-күзәтүче бу трюкны үзе эшләргә тырыша, әмма ул бары тик тасмаларны гына ала.

Күзәтү тәгәрмәчендә Бүре күзәтү торбасы аша Куянны эзли.

Бүре Куянны тотарга тырышуын дәвам итә, әмма бары тик комик хәлләргә эләгә: самолет-аттракционнан төшә, көлү бүлмәсендә көзгеләрне вата, җәйге эстрадада Куян белән танго бии һәм нәтиҗәдә аның койрыгы рояль капкачын кыса.

## Ясаучылар

Сценарий авторлары: Феликс Камов, Александр Курляндский, Аркадий Хайт

Режиссеры: Вячеслав Котёночкин

Куючы рәссам: Светозар Русаков

Композиторлар: Александр Зацепин, Георгий Гаранян

Оператор: Елена Петрова

Тавыш операторы: Георгий Мартынюк

Ассистентлары: Елена Туранова, Лера Рыбчевская, Светлана Кащеева

Монтажлаучы: Татьяна Сазонова

Рәссамнар: Олег Сафронов, Владимир Зарубин, Леонид Каюков, Виктор Арсентьев, Олег Комаров, Ирина Троянова, Сергей Маракасов

Редактор: Аркадий Снесарев

Картинаның директоры: Фёдор Иванов
Рольләр: Марсель Мәхмүтов — Бүре

Рәмзия Фәйзуллина — Куян

## Сылтамалар

* Кадры из фильма
* Диафильм Ну, погоди! выпуск 3
Тукта әле! (3 нче чыгарылыш)

**Тукта әле! (3 нче чыгарылыш)** (*рус. Ну, погоди! (выпуск 3)*) — «Ну, погоди!» сериясеннән өченче мультипликацион фильм.

## Мультфильмның сюжеты

Шәһәр читендәге юлда Бүре велосипедчы Куянны куып җитәргә тырыша, ләкин бары тик комик хәлләргә генә эләгә: үзенең мотоциклын куа, тимер юл шлагбаумына бәрелә, тере балык белән автоцистернадан чуардан тешләнә, җимерелә торган ярыш автомобилендә йөри, күтәргеч кранның казык белән мичләрдән бәрелә, велосипедтан егылып төшә, үз өстенә торба ташый һәм нәтиҗәдә аны йөртүчедән кача.

## Ясаучылар

Сценарий авторлары: Феликс Камов, Александр Курляндский, Аркадий Хайт

Режиссеры: Вячеслав Котёночкин

Куючы рәссам: Светозар Русаков

Оператор: Елена Петрова

Тавыш операторы: Георгий Мартынюк

Музыкаль бизәү: Геннадий Крылов

Рәссам-мультипликаторлар: Юрий Бутырин, Валерий Угаров, Фёдор Елдинов, Сергей Дёжкин, Виктор Лихачёв, Виктор Арсентьев, Олег Комаров

Рольләр: Марсель Мәхмүтов — Бүре

Рәмзия Фәйзуллина — Куян

Режиссеры: Вячеслав Котёночкин

Куючы рәссам: Светозар Русаков

Оператор: Елена Петрова

Тавыш операторы: Георгий Мартынюк

Музыкаль бизәү: Геннадий Крылов

Рәссам-мультипликаторлар: Юрий Бутырин, Валерий Угаров, Фёдор Елдинов, Сергей Дёжкин, Виктор Лихачёв, Виктор Арсентьев, Олег Комаров

Рольләр: Марсель Мәхмүтов — Бүре

Рәмзия Фәйзуллина — Куян

## Сылтамалар

* Кадры из фильма
* Диафильм Ну, погоди! выпуск 3
Кристен Михал

**Кри́стен Ми́хал** (; *[[1975 ел]]ның [[12 июль|12 июле]], [[СССР]], [[Эстон Совет Социалистик Республикасы|Эстония ССР]], [[Таллин]]*) ― эстонияле сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе. 1996 елдан  әгъзасы. 2024 елның 23 июленнән Эстония Премьер-министры.

## Тәрҗемәи хәле
1975 елның 12 июлендә Таллиннда туган. Таллинның 17нче урта мәктәбендә укыган, аны 1993 елда тәмамлаган. 1994―1998 елларда «дәүләт идарәсе» белгечлеге буенча Таллиннда,  социаль фәннәр факультетында укыган. 2009 елда Норд академиясенең юридик факультетын тәмамлаган. Таллинн  Юридик академиясе магистратурасында хокук өйрәнгән.

## Сәяси карьерасы

1996 елдан 2002 елга кадәр Реформалар фиркасендә төрле дәрәҗәдәге киңәшче булып эшләгән. 2002 елда премьер-министр  киңәшчесе булган. Бер ел Таллин шәһәр үзәге өяз башлыгы (, , 2002―2003) вазыйфасын башкарган. 2003 елда Реформалар партиясенең Генераль сәркатибе итеп билгеләнгән һәм бу вазыйфаны 2011 елга кадәр биләгән. 2005 елдан 2011 елга кадәр һәм 2012 елдан 2015 елга кадәр Рийгикогу депутаты булган.

2011 елның 6 апрелендә, Реформалар партиясе вәкиле Рейн Лангны алыштырып, юстиция министры итеп билгеләнгән. 2012 елның 10 декабрендә отставкага киткән. Аны юстиция министры вазыйфасында Ханно Певкур алмаштырган.

2015 елның 9 апреленнән 2016 елның 23 ноябренә кадәр Икътисад һәм инфраструктура министры булып торган.

2023 елның 17 апрелендә Кая Калласның өченче хөкүмәтендә әйләнә-тирә мохит министры вазыйфасын алган.

Кая Калласның өченче хөкүмәте 2024 елның 15 июлендә отставкага киткәннән соң, 22 июльдә Эстония Президенты (2021 елдан) Алар Карис һәм Рийгикогу тарафыннан премьер-министр вазыйфасында расланган. Хөкүмәт 23 июльдә ант биргән.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2023 – Өч йолдыз орденының Бөек офицеры (Латвия).

## Шәхси тормышы
Кристен Михал гражданлык никахы белән яши. Аның өч улы бар.

Туган теле: эстон теле. Шулай ук инглиз, фин, немец һәм рус телләрендә сөйләшә.

Эстония Саклану Көчләренең запастагы офицеры. Яраткан шөгыле: әдәбият, спорт һәм балык тоту.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр
Төркем:Эстония сәясәтчеләре
Төркем:Таллин педагогика институтын тәмамлаучылар
Төркем:Эстония сәясәтчеләре 
Төркем:Эстония премьер-министрлары
Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре
Төркем:Гамәлдәге дәүләт башлыклары
Көнбатыш Себер

**Көнбатыш Себер** (*[[русча]]: Западная Сибирь; [[казакъча]]: Батыс Sıbır*) — Төньяк Азиядәге төбәк. Себернең бер өлеше, нигездә Россия Федерациясендә урнашкан, көньяк өлеше Казакъстан территориясен дә били. Ул Урал төбәге һәм Себерне шартлы рәвештә ике өлешкә бүлгән Ениисей елгасы арасында урнашкан.

Көнбатыш Себер 2 500 000 квадрат километр (970 000 квадрат миль) мәйданны били, шуларның 80 % диярлек Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан. Регионның иң эре елгалары булып Иртеш һәм Об санала. Көнбатыш Себернең барлык эре елгалары Кара диңгезе бассейнына керәләр.

Көнбатыш Себер нефть-газ бассейны - дөньяда иң зур углеводород бассейны (нефть һәм табигый газ), аның мәйданы якынча 2,2 млн км2, шулай ук Россиянең нефть-газ чыгаручы иң зур регионы булып тора.

Урта гасырларда төбәкнең бер өлеше Алтын Урда составына кергән. Аның акрынлап таркалуыннан соң 15 гасырда төбәк территориясендә үзәге Төмәндә булган Себер ханлыгы оеша. XVI гасыр ахырында Көнбатыш Себернең зур өлешен Россия империясе басып ала, ә аның көньяк төбәге Казакъ ханлыгының бер өлешенә әверелә. Россия белән Казакъстан арасындагы хәзерге халыкара чикләр XX гасыр ахырында Советлар Союзы таркалганнан соң билгеләнә.

## Искәрмәләр

Төркем:Көнбатыш Себер
Рөстәм Хуҗин

**Рөстәм Хуҗин:**
* Рөстәм Хуҗин (1972), футболчы.
* Рөстәм Хуҗин (1975), рәссам.
Жак Агар

**Жак (Я́коб) д’Ага́р** (француз телендә: Jacques d'Agar, дат телендә: Jacob d'Agar; 1642, Шарантон-ле-Пон, Франция Корольлеге — 1715 елның 16 ноябре, Копенгаген, Дания Корольлеге) — тормышының күпчелек өлешен Англиядә һәм Даниядә эшләгән француз живописецы, портретисты. Парижда Король живопись һәм сынчылык Академиясе академигы (1675–1682), Дания корольләре Кристиан V һәм Фредерик IV-нең сарай яны рәссамы.

## Тәрҗемәи хәле

Жак д’Агар Шарантон-ле-Понда 1642 елда туган. Ул Якоб Фердинанд Фут өйрәнчеге булган дип санала. 1675 елда тарихи живописец буларак Париж художестволар академиясенең әгъзасы булган. Әмма 1682 елның 31 январендә Нант эдикты гамәлдән чыккач протестант буларак Академиядән куылган булган. Ул шул ук елны Франциядән киткән һәм анда бүтән кайтмаган. Агар Англиягә барган һәм анда портретлар живописе белән дан казанган, аннан соң Төньяк Германия сарай яннарында эшләгән һәм ахырдан   Копенгагенга чакырылган булган, анда король Кристиан V аны үзенең камергеры иткән. Ул Кристиан V-нең варисы Фредерик IV-тә шундый ук яклауга ия булган.
Агар тормышының иң яхшы вакытын уздырган Даниянең живописецларына һичшиксез йогынты ясаган. Рәссам 1715 елда Копенгагенда үлгән. Д’Агарның улы Шарль шулай ук мәшһүр портретист булган.

## Әдәбият
;Документлар
* 
* 
;Тормышы һәм иҗаты очеркы
* 
;Башка эшләр
* 
* 
;Сүзлекләр һәм энциклопедияләр
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Искәрмәләр

Төркем:Рәссамнар
Ну, погоди!

**«Ну, погоди!»** () ― Бүре һәм Куян турында совет, соңыннан россия мультипликация сериалы, ул «Союзмультфильм» (1969—1993 елларда) киностудиясендә төшерелгән. «Пятёрочка» кибетләр челтәре матди ярдәме белән  (2005—2006) студиясендә торгызылган (19нчы һәм 20нче серияләр). Режиссеры Алексей Котеночкин булган. Сценарийны  проектка кайткан Феликс Камов белән бергә язган. Бүре ролен эстрада артисты Игорь Христенко яңгыраткан. 20нче чыгарылыш чыккан елны Алексей Котеночкин яңа серияләр төшермәскә вәгъдә иткән.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Мультсериаллар
Депрессия

**Депре́ссия** (*[[Инглиз теле|латин телендә]]* deprimo *— ‘басу’, ‘аска этү’, ‘бастыру’)* — психик бозыклык, аның төп симптомнары түбән кәеф — меланхолия, борчылу, курку яки битарафлык һәм ләззәт кичерү сәләтенең кимүе яки югалуы (ангедония).

Түбәндәге симптомнарның кайберләре гадәттә бар: үз-үзеңне түбән бәяләү, тормышка һәм гадәти эшләргә кызыксыну югалту, урынсыз гаеп хисләре, пессимизм, начар концентрация, ару яки энергия җитмәү, йокы һәм аппетит бозулар, үз-үзенә кул салу.

Кайбер очракларда депрессия кәефе тормыш вакыйгаларына гадәти вакытлы реакция булырга мөмкин, мәсәлән, якын кешеңне югалту. Депрессия кайбер медицина шартларының симптомы һәм кайбер даруларның һәм дәвалауның начар йогынтысы булырга мөмкин; Депрессиянең сәбәбе ачык булмаса һәм депрессия бозылуы тышкы йогынтысыз килеп чыкса, мондый депрессия эндоген дип атала. Кайбер очракларда депрессиядән интегүче кеше матдәләр куллана башлый.

Депрессияне тикшерү өчен төрле үз-үзеңне бәяләү тестлары кулланыла, мәсәлән, Занг шкаласы үз-үзен депрессия бәяләү масштабы, Бек депрессия инвентаризациясе. Депрессия диагнозы табиб тарафыннан депрессия бозуның диагностик критерийларына нигезләнеп ясала.

Бу аффектив бозуның бер төре (кәеф бозу). Депрессияне дәвалап була, ләкин еш кына чыдам. Хәзерге вакытта депрессия — иң еш очрый торган психик бозу.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
• https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Депрессия

## Моны да карагыз
• Апатия 

• Психология

• Психик авырулар

• Депрессив-суицидаль блэк-метал
Төркем:Тойгылар
Төркем:Клиник психология
Менес

**Ме́нес** (Мена, Мина, Мени, ''борынгы юнан телендә'' Μήνης, ~3200—3000 елларда Э. К. д.) — беренче яки икенче фиргәвен I династиясының Иске Мисрысының. Ул тарихта беренче личность.

Менесның кемлеге турында күп теорияләр һәм фаразлар бар, ләкин аны фиргавен Нармерның улы яки Нармер үзе (яки Хор Аха) итеп кабул итәргә мөмкин — бу факт төгәл билгеләнмәгән. 

Менес (сугышта) Көньяк һәм Төньяк Мисырны берләштерделәр (кызыл һәм ак таҗлар).
**Биография**
Туган-Барановский

**Туган-Барановский** () ― поляк-татар фамилиясе.
* Степан Туган-Барановский (1849―*1906 елдан соң*), хәрби эшлекле, артиллерия генерал-майоры (1906).
----
;Туган-Мирза-Барановский
* Давид Туган-Мирза-Барановский (1881―1941), хәрби эшлекле, артиллерия полковнигы.
Төркем:Фамилияләр
Инстасамка

**Инстаса́мка (Instasamka;** чын исем — **Да́рья Евге́ний кызы́ Зоте́ева**; 2000 елда 11 майда туды, Тубыл, Төмән өлкәсе) — Россия поп-җырчы, рэп-артисты һәм тиктокер; элегрәк — инстаблогер. Ул ясалма рәвештә ясалган яңалыклар тасмалары һәм провокацион битләр, тышкы кыяфәте һәм тәртибе ярдәмендә дан казанды.

Ул каналны 2018 елда башлады, ә беренче җырны 2019 елда урнаштырды.

Аның YouTube-каналга *(«INSTASAMKA»)* 2024 елда декабрьдә 2,6 млн. язылучы һәм 1,2 миллиард кару.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Официальный сайт Инстасамки}}

Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Тычкан һәм бөркет

Тычкан һәм бөркет (чех: Krtek a orel) - 1992 елгы чех мультфильмы
Апатия

**Апа́тия** (- «-сыз» +  «дәрт, дулкынлану, возбуждение») — симптом, битарафлык, әйләнә-тирәдәге вакыйгаларга аерым караш, теләсә нинди эшчәнлек теләге булмаганда, чынбарлыкка тискәре һәм уңай караш булмаганда, тышкы эмоциональ күренешләр булмаганда. Васыять җитмәү (абулия) белән берлектә ул апато-абулик синдромны барлыкка китерә, адинамия белән — ваемсыз-адинамик синдром.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Слава Мэрлоу

**Сла́ва Мэ́рлоу** (элегрәк — **Slava Marlow)**, чын исем — **Артём Артёмович Го́тлиб** (1999 елның 27 октябрь туды, Яңасибирск) — Россия музыкаль продюсеры, җырлар авторы, видеоблогер һәм стример. Ул зур даны 2019 елда алынган, Моргенштерн рэперы белән хезмәттәшлек иткәннән соң саунд-продюсер кебек. 2020 ел азагында солист кеше кебек булды.

## Җырлар

* Снэпчат патшасы (*[[Рус теле|рус]].* *Король снэпчата;* 2017 ел);
* Тиз *([[Рус теле|рус]]. Быстро;* Моргенштерн рэперы белән; 2020 ел);
* Усал (*[[Рус теле|рус]].* Злой; Элджей белән; 2020 ел);
* Мин тагын исерәм (*[[Рус теле|рус]].* *Снова я напиваюсь;* 2021 ел);
* Син ут кебек яныйсың (*[[Рус теле|рус]]. Ты горишь как огонь;* Karrambaby икенче актриса булды; 2021 ел);
* Бизнес-вумен (Aarne музыканты белән; 2021 ел); 
* һәм башкалар.

## Аерым фактлар
* Аның YouTube-каналга (2024 елда декабрьда) 3,22 млн язылучы һәм 544+ млн кару.
* 2023 елда гыйнварыннан Слава Мэрлоу Карина Каррамбейби белән аерылды.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Kato Hiroyuki

**Kato Hiroyuki** (; *[[1836 yıl|1836 yılnıñ]] [[5 avgust|5 avgustı]],  — [[1916 yıl|1916 yılnıñ]] [[9 fevral|9 fevrale]], [[Tokio]]*) — Yaponiä fälsäfäçese, däwlät teoretigı.

## Biografiäse
Kato 1836 yılnıñ 5 avgustında İzuşi şähärçegendä (xäzerge Högo prefekturası)  ğailäsendä tuğan, häm   xärbi sänğät häm Oki Nakamasudan  öyrängän.

1860 yıldan 1868 yılğa qädär  könbatış fänen häm texnologiälären tikşerü institutında instruktor bulğan. Alman telen häm  öyrängän berençe yaponnarnıñ berse.

Meyci restavratsiäsennän soñ Kato Yaponiägä idärä itüneñ könbatış formaların, bigräk tä  nigezlängän milli cıyın belän konstitutsion monarxiäne qabul itärgä kiñäş itkän küp kenä dissertatsiälär yazğan. Ul  säyäsi partiäsenä kergän, şulay uq  oyıştırğan  intellektual’ cämğiätenä nigez saluçılarnıñ berse bulğan.  tarafdarı bularaq, ul demokratik xökümät belän tabiği tärtip arasında paralellär ütkärgän.  äğzası bulğan häm , idärä itüneñ küpkä avtoritar versiäsen, qatğıy räweştä xuplağan, anı  tarafınnan täqdim itelgän qaraşlarına qarşı quyıp.

Kato atna sayın  konstitutsion häm xalıqara xoquq buyınça leksiälär uqığan, xakimiätneñ başqarma, qanun çığaru häm xökem tarmaqları arasında  konsepsiäsen, Awrupadağı konstitutsiälär tarixın häm cirle idäräneñ törle formaların añlatu öçen könbatış tekstları tärcemälären qullanğan.

Kato 1877—1886 yıllarda  xoquq, fän häm ädäbiät fakultetları superintendantı wazifasın bilägän, häm yañadan 1890—1893 yıllarda prezident bularaq, şulay uq 1905—1909 yıllarda İmperator akademiäse başlığı bulğan. Ul şulay uq  maxsus kiñäşçese bulğan.

Kato 1890 yılda  äğzası itep bilgelängän häm 1900 yılda  perlığı sisteması qısalarında danşaku (baron) dvorän titulın alğan. Monnan tış, ul  dä ide.

1916 yılnıñ 9 fevralendä wafat bulğan.

## Büläkläre

* Baron titulı (1900)
*  zur tasması (1905 yılnıñ dekäbere)
*  zur tasması (1906 yılnıñ aprele)
*  zur tasması (1916 yılnıñ fevrale; ülgännän soñ)

## İskärmälär

## Ädäbiät

* Davis, Winston. (1996). *The Moral and Political Naturalism of Baron Kato Hiroyuki*. Institute for East Asian Studies.
* Jansen, Marius B.  (2000). *The Making of Modern Japan.* Cambridge: Harvard University Press. ; 
* Keene, Donald. (2002). *Emperor of Japan: Meiji and His World, 1852-1912.* New York: Columbia University Press.; OCLC 46731178
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press.; OCLC 58053128

## Sıltamalar

* National Diet Library Photo & Bio

Төркем:5 август көнне туганнар
Төркем:1836 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:9 февраль көнне вафатлар
Төркем:1916 елда вафатлар
Төркем:Токиода вафатлар
Төркем:Әлифба буенча фәлсәфәчеләр
Төркем:Япония фәлсәфәчеләре
Төркем:XIX гасыр фәлсәфәчеләре
Төркем:XX гасыр фәлсәфәчеләре
Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр
Төркем:Япония сәясәтчеләре
Төркем:XIX гасыр сәясәтчеләре
Төркем:XX гасыр сәясәтчеләре
Төркем:Япония пэрлар палатасы әгъзалары
Төркем:Токио университетын тәмамлаучылар
Төркем:Токио университеты президентлары
Төркем:Япония фәннәр академиясе әгъзалары
Төркем:Япон теленә тәрҗемәчеләр
Рәис Гыйльфанов (1966)

**Рәис Гыйльфанов**, Рәис Михаил (?) улы Гыйльфанов  (*Раис Михайлович Гильфанов;  [[1966 ел]]ның [[1 сентябрь|1 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Кемерово өлкәсе]], [[Прокопьевск]]*) ― муниципаль хезмәткәр, Кемерово өлкәсе Краснобродский (2019―2022), Полысаево (2022―2023) шәһәр округлары башлыгы.

## Тәрҗемәи хәле
1966 елның 1 сентябрендә Прокопьевскида туган. Новокузнецкида С. Орджоникидзе исемендәге Себер дәүләт металлургия институтын (1998 елдан ) һәм Россия Эчке эшләр министрлыгының Волгоград юридик  тәмамлаган.

## Хезмәт юлы
1987―1990 елларда «Прокопьевскуголь» компаниясенең тимер юл бүлекчәсендә эшләгән.
 
1990 елдан 2007 елга кадәр эчке эшләр министрлыгы органнарында хезмәт иткән. 

2007―2016 елларда ―  башлыгының икътисад һәм финанслар буенча урынбасары, 2016―2018 елларда ― беренче урынбасары.

2019 елдан 2022 елга кадәр Краснобродский районы башлыгы вазыйфасын биләгән.
 
2022 елның декабрендә, 1993 елдан (29 ел) Полысаево шәһәр башлыгы булган Валерий Зыков вазыйфасыннан киткәннән соң , халык депутатлары советының бертавыштан кабул ителгән карары белән 2023 елның 13 гыйнварыннан Полысаево шәһәр округы башлыгы итеп сайланган. 

2023 елның 31 августында, «сәламәтлеге какшау сәбәпле», үз ихтыяры белән шәһәр округы башлыгы вазыйфасыннан киткән.

## Тоткарлану
2023 елның 12 сентябрендә, вазыйфаи зат буларак, җинаятьчел эшчәнлектә (зур суммада ришвәт алуда (РФ Җинаять Кодексының 290 маддәсе 6 өлеше) һәм шулай ук зур күләмдә мошенниклык кылуда (РФ Җинаять кодексының 159 маддәсе 3 өлеше)) гаепләнеп, Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Кемерово өлкәсе — Кузбасс буенча УФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланган. Тикшерү версиясе буенча, ул Краснобродский шәһәр округы башлыгы постында эшләгәндә үк җинаятьләр кыла башлаган. Шәһәрнең элеккеге башлыгына зур күләмдә ришвәтчелектә арадашчылык итү маддәсе буенча гаепләү белдерелгән (Җинаять кодексының 291.1 маддәсе 3нче өлеше "б" пункты).

## Шәхси тормышы
,  авылы «Сәҗдә» мөселман дини оешмасы (мәхәллә) әгъзасы булган.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Себер индустриаль университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия Эчке эшләр министрлыгының Волгоград академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Мэрлар
Төркем:Россия шәһәрләре башлыклары
Төркем:Шәхесләр:Полысаево
Төркем:Кемерово өлкәсе татарлары
Этьен Аллегрен

**Этье́н, башка язылыш буенча — Этьенн, Аллегре́н**, *Аллегрэн* (француз телендә: Étienne Allegrain; 1644, Париж, Франция Корольлеге — 1736 елның , 2 апреле, шунда ук) — француз живописецы һәм гравёры, Людовика XIV хөкеме чоры “зур стиле”нең күренекле пейзажисты.
Алдан килүчеләре Никола Пуссен һәм Клод Лоррен картиналарында күзаллау төзелешләре белән илһамланып Аллегрен үзенең яхшы төзелгән сызыкча перспективалы идеальләштерелгән пейзажларында уңышка ирешеп күз өчен бәйрәм ясарга омтылган. Аның ландшафтларының яхшы уйланылган яктылык һәм күләгә уены белән тыныч атмосфера тамашачыда тынычландыручы, карап торучы кәефне булдыра.
## Тәрҗемәи хәле

Яшь чагында Этьен Аллегрен пейзажист пейзажист Анри Мопершеның (1602—1686) өйрәнчеге булган. Соңыннан мөстәкыйль рәссам буларак ул корольдән күпсанлы заказлар алып Трианон сараеның һәм Версальдә хайваннар бакчасының тематик бизәлешен барлыкка китергән.
1677 елның 4 декабрендә яше 33 кенә булып Аллегрен Король живопись һәм сынчылык Академиясенә кабул ителгән булган.
Живописьтән тыш ул кискеч белән ясала торган гравюра һәм офорт белән шөгыльләнгән. Аллегрен эшләре яратылган булган һәм мәгърифәтле җәмәгатьтә сорау казанган. Этьен Аллегрен живописецлар һәм сынчылар династиясенең нигезләүчесе: Габриэль Аллегренның (1679-1748) әтисе, ул шулай ук рәссам-пейзажист булган, аның эшләрен әтисенекеннән авырлык белән аералар. Үз чиратында Габриэльнең улы Кристоф Габриэль Аллегрен гәрчә мәшһүр сынчы булса да, үзенең күбрәк мәшһүр булган үги ир туганы Жан-Батист Пигальнең көчле йогынтысында булган.
## Музей тупламаларында Этьен Аллегрен картиналары
* судан коткарылган Муса белән пейзаж киндер тукыма, май 88 × 114,8 см. XVII гасырның соңгы чиреге — первая треть XVIII гасырның беренче өчтән бер өлеше. Дәүләт Эрмитажы, СПб; № ГЭ-1133.
* Антик шәһәр һәм саркофаг белән пейзаж киндер тукыма, май 96 × 127 см. А. С. Пушкин ис. ДСТМ, Мәскәү; худ. Күргәзмәләре һәм панорамалар Дирекциясе тарафыннан 1951 елда сатып алынган; 1821 елга кадәр А. С. Власов тупламасында, Мәскәү. Инв. № Ж-3588
* Көтү белән пейзаж / Paysage au troupeau киндер тукыма, май, XVIII гасырның 1-енче чиреге. Париж; Лувр, живопись бүлеге; INV 2318
* Елга белән пейзаж / Paysage a la riviere киндер тукыма, май, XVIII г. 1-енче яртысы. Париж; Лувр, живопись бүлеге; INV 2316
* Күл өстендә храм хәрабәләре / Ruins of a Temple by a Lake карандаш рәсеме өстеннән соры тон белән юу 19,1 × 29.5 см. Метрополитен-музей, Нью-Йорк; Nº 1981.15.1
## Галерея

Allegrain-Paysage.JPG
Bosquet de l'île Royale et le Bassin du Miroir.jpg
Salle des Festins.jpg
View of the estate of Saint Cloud by Étienne Allegrain.jpg
Allegrain Classical landscape.jpg
Etienne Allegrain - Landscape with the Finding of Moses - WGA00175.jpg


## Искәрмәләр

## Әдәбият
* 
* 
* 
* 
* 

## Сылтамалар
* Этьен Аллегрен на сайте '''artcyclopedia.com'''
* 

Төркем:Рәссамнар
Архимед (математика олимпиадасы, Греция)

**«АРХИМЕД» математика олимпиадасы** (,  — Греция илкүләм математика олимпиадасы. Танылган грек математик Архимед хөрмәтенә аталган. Беренче тапкыр чара 1933 елда үткәрелгән.

## Процесс
Хелленик математика җәмгыяте тарафыннан үткәрелә.  һәм 1984 елдан бирле узучы  катнашачак милли такымны билгеләү системасының 3 нче (һәм соңгы) туры. Төрле яшь төркемнәрендә үткәрелә.

## Тарихы
* №41 — 24/02/2024
* №40 — 18/02/2023
* №39 — 26/02/2022
* №36 — 23/02/2019
* №33 — 27/02/2016 

## Танылган катнашучылары

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Hellenic Mathematical Society | National Math Olympiad «ARCHIMEDES» | Problems and Solutions (AoPS) 1985 - 2024 - бәйле елларда үткәрелгән Олылар төркеме биремнәре, 39 битлек PDF (ингл.)
* Олылар төркеме өчен еллап биремнәре (ингл., веб-сайт)

## Моны да карагыз

Төркем:Греция
Төркем:Математика
Төркем:Фән олимпиадалары
Александр I бюсты (Казан)

** Александр I бюсты** () ― Татарстан башкаласы Казан шәһәрендә 2024 елның 22 ноябрендә ачылган һәйкәл (бюст). Император Александр Iгә (1777―1825; 1801 елның 24 мартыннан тәхеттә) һәйкәл ачу БРИКСның XVI саммитына һәм Казан федераль университетының 220 еллыгына багышланган.

## Урыны

Императорның бронза бюсты университетның Кремль урамындагы  төп бинасы ишегалдына керү урыныннан ерак түгел урнашкан. Университетның төп бинасы ишегалдында язучы һәм университетның беренче студенты Сергей Аксаков, бөек язучы Лев Толстой, университет белән тыгыз бәйләнештә булган герой-шагыйрь Муса Җәлил бюстлары урнаштырылган. Шулай ук бина каршында юл аша Владимир Ульянов-Ленинга һәйкәл тора.

## Тарих
Казан федераль университетына 1804 елда нигез салынган: 1804 елның 5 (17) ноябрендә император Александр I тарафыннан  һәм Казан университеты Уставы имзаланган.

Югары уку йортының 220 еллыгына нигез салучының истәлеген мәңгеләштерергә булганнар. Конфуций һәйкәлен һәм Александр I бюстын ясау белән бер үк Мәскәү остаханәсе шөгыльләнгән.

2024 елга кадәр ТР башкаласында Россия императорларына багышланган сыннар булмаган. Казан Кремле янындагы Александр II һәйкәлен 1918 елда сүткәннәр. Петр I (Тукай мәйданы) һәм Екатерина II (Кабан күле яр буе) һәйкәлләрен урнаштыру идеясе тормышка ашмый.

Император Александр I бронза бюсты урнаштырылган мәрмәр-гранит стела 2024 елның 22 октябреннән 24 октябренә кадәр Казанда узган БРИКСның  алдыннан куелган.

2024 елның 22 ноябрендә югары уку йортына нигез салучы император Александр I бюстын ачу тантанасы узган. Тантанада (республиканың рәсми затлары катнашыннан башка) РФ Мәгариф һәм фән министры , РФ Дәүләт Думасының фән һәм югары белем бирү комитеты рәисе , КФУ ректоры Ленар Сафин һ.б. рәсми затлар катнашкан.

## Тасвирлама
Мәдәни мирас объектларын саклау буенча ТР комитеты сайтында бастырылган дәүләт тарихи-мәдәни экспертизасы акты нигезендә, һәйкәлнең конструкциясе өч өлештән тора — пьедестал, постамент һәм бюст. 90 сантиметр биеклектәге бюст постаментта ак Һәм кара мәрмәр подиумлы стела рәвешендә күтәрелә. Стелада Александр I патшалык иткән чорда хезмәт иткән һәркемгә бирелгән күкрәк билгесе төшерелгән. Әлеге билге үзәгендә император вензеле булган, лавр һәм имән ботакларыннан ясалган  гыйбарәт. Һәйкәл композициясен ясаганда затлы материаллар кулланылган. Кече архитектура формасының бер үрнәге булган бюст ректор ишегалды территориясендә, анатомия театры бинасының төньяк-көнчыгыш ягындагы яшел зонадагы скверның композицион үзәгенә әверелгән .

Дәүләт сатып алулары сайты мәгълүматлары буенча, бюстны урнаштыру вузга 1,3 млн сумга төшкән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Во дворе главного здания КФУ появился бюст императора Александра I. «Реальное время», 22.11.2024

## Моны да карагыз
* Александр II һәйкәле (Казан)

Төркем:Әлифба буенча һәйкәлләр
Төркем:Казан һәйкәлләре 
Төркем:2024 елда барлыкка килгәннәр
Төркем:Александр I
Азат Байбиков

**Азат Байбиков**, Азат Мөхәммәт улы Байбиков (*Азат Мухамедович Байбеков; [[1924 ел]]ның [[13 декабрь|13 декабре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]] ― [[2011 ел]], шунда ук*) ― рәссам-график, Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы (1992 елдан). 

## Тәрҗемәи хәле

1924 елның 13 декабрендә Казанда туган. Казан сынлы сәнгать училищесын тәмамлаган (1949). 

Төбәк, өлкә һәм илкүләм дәрәҗәдәге күргәзмәләрдә катнашкан. 2005 елның 20 июнендә Татарстан Республикасы  Рәссамнар берлегенең күргәзмәләр залында Байбиковлар ― династиягә нигез салучы Азат Байбиков һәм аның уллары Илдар һәм Ринат Байбиковларларның беренче уртак күргәзмәсе ачылган.

## Иҗаты
Азат Байбиков ― классик совет реализмында иҗат иткән рәссам. Голландиядән коллекционерлар килгәч, алар рәссамнан соц-арт алымына хыянәт итмәвен үтенгәннәр. Рәссам-график, пейзаж рәссамы , һәрвакыт натурадан язган.

Кайбер картиналары: «Дәүләт займы буенча отыш» (1952), «Космонавтлар», «Суворовчы Марат Масагутов» (1987), «Дуслык» (1989), «Бабаңны онытма» (2000) , «Шагыйрьнең уйлануы. Габдулла Тукай» (2006)  һ.б.   

Рәссам дөньяны игелек һәм сагыну призмасы аша чагылдыра, аларда «туктаган вакыт феномены» бар. «Казан — кызыклы китап» дип аталган соңгы картиналарының берсендә ул, композиция XXI гасырда язылган булуга карамастан, Казансудагы пляжда ял итүчеләрне 1950-еллар стилендә сурәтләгән. Хәзерге заманга үткәннәр аша мондый үзенчәлекле караш А. Байбиков иҗатының аермалы билгесе булып тора. Өлкән Байбиков иҗатында «туктаган вакыт феномены» – рәссамның кабатланмас үзенчәлеге. Ул елмаю уята ала, ләкин ешрак хөрмәт уята: заман тормышын бары тик бик игелекле кеше генә шулай күрә ала.

Әсәрләре Татарстан,  Россия һәм чит ил музейларында һәм шәхси коллекцияләрдә саклана.

2011 елда вафат булган. 

## Шәхси тормышы
Уллары да әтиләре эзеннән китеп, рәсем сәнгате белән шөгыльләнә (һәркемнең үз, таныла торган манера һәм стиле бар). Өлкән улы Илдар Байбиков (Казанда яши, 1977 елда Казан сынлы сәнгать училищесын тәмамлаган. ТР атказанган сәнгать эшлеклесе) – заманча  һәм декоратив рәсем сәнгате вәкиле, аның эшләре җете ачык төсләргә бай. Кече улы Ринат Байбиков (1962 елгы, 1990 елдан Торонтода (Канада), 1998 елдан Лоустофтта, хәзер Кембриджда (Бөекбритания) яши, хатыны Света) постмодернизм стилендә, тамашачы өчен табышмак булып торган сюрреализм әсәрләре иҗат итә. 

## Искәрмәләр

## Әдәбият
;Мәкаләләр
* *[[Ләбиб Лерон]]*. Рәссам Азат Байбековның тууына 100 ел. «Безнең мирас», 2024 ел, декабрь, № 12 (372), 97нче бит.

## Сылтамалар
* *Айсылу Кадырова*.  Пляж на берегу Казанки и загадки постмодернизма. «Вечерняя Казань», 20.06.2005, № 104 (3046).
 

Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Төркем:Татар рәссамнары
Төркем:Татарстан рәссамнары
Төркем:Казан сынлы сәнгать укуханәсен тәмамлаучылар
Төркем:XX гасыр рәссамнары
Төркем:XXI гасыр рәссамнары
Михеил Кавелашвили

**Михеил Кавелашвили**, Михеил Гурамис дзе Кавелашвили (; *[[1971 ел]]ның [[22 июль|22 июле]], [[СССР]], [[Гөрҗи Совет Социалистик Республикасы|Гөрҗи ССР]], Болниси*) — футболчы, футбол буенча Гөрҗистан җыелмасының элеккеге һөҗүмчесе, сәясәтче, Гөрҗистан парламенты депутаты (2016―2024). 2024 елның 14 декабрендә узган сайлауларда Гөрҗистан президенты итеп сайланган.

## Тәрҗемәи хәле
1971 елның 22 июлендә Гөрҗи ССР  шәһәрендә туган.

1989 елда Тбилиси  икътисад факультетына укырга кергән. 1990 елда аның уңышлы спорт карьерасы башланган. 1988―1995 елларда «Динамо Тбилиси»да уйнаган, аннары Владикавказ «Алания»сенә күчкән, «Манчестер Сити», «Грашофер» һәм башка берничә Европа клубы өчен уйнаган. Профессиональ тренерлык эшчәнлеге белән шөгыльләнүгә УЕФА лицензиясе бар. Футбол өлкәсендә эксперт

## Сәяси карьерасы
2016 елда «Гөрҗи хыялы» идарә итүче фиркәсеннән Гөрҗистан парламентына сайланган. 2016―2020, 2020―2024 һәм 2024―2028 елларда өч чакырылыш  ( — *Сакартве́лос парла́менти*) депутаты.

2022 елның июнендә ул берничә башка депутат белән бергә «Гөрҗи хыялы» партиясеннән аерылып чыккан һәм «Халык көче» сәяси хәрәкәтенә нигез салган, хәрәкәт 2024 елда партиягә үзгәртелгән. «Халык көче» «Гөрҗи хыялы» партнеры булып торган.

2024 елда үз партиясе тарафыннан Гөрҗистан Президенты постына тәкъдим ителгән.

2024 елның 14 декабрендә Гөрҗистан  президенты итеп сайланган. Гөрҗистанның алтынчы Президенты инаугурациясе 29 декабрьдә уза.

2024 елның 29 декабрендә Михаил Кавелашвили рәсми рәвештә Грузия Президенты вазыйфасына керешкән, инаугурация тантанасы ил парламенты бинасында узган .
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Все о выборах президента Грузии: кандидат, избирательная коллегия, протест и многое другое. Sputnik Грузия, 13.12.2024
* Кто такой Кавелашвили – будущий шестой президент Грузии. Sputnik Грузия, 14.12.2024

## Моны да карагыз
* Гөрҗистан президентын сайлаулар (2024)

Төркем:Гөрҗистан сәясәтчеләре
Төркем:ССРБ футболчылары
Төркем:Әлифба буенча футболчылар
Төркем:Тифлис дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Гөрҗистан президентлары
Төркем:Дәүләт башлыклары
Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре
Хосе Апарисио

**Хосе Апарисио** (испан телендә: José Aparicio e Inglada) — испан живописецы, король Фердинанд VII-нең сарай яны рәссамы.
## Тәрҗемәи хәле
1773 елда Аликантеда туган. Живописьне Валенсиядә, Сан-Карлос король нәфис сәнгать академиясендә өйрәнә башлаган. 1793 елда Академиянең “живопись” номинациясендә ел саен бирелә торган премиясен алган. Соңыннан өйрәнүен Мадридта Сан-Фернандо Король нәфис сәнгать академиясендә дәвам иткән.
1796 елда испан сарай янына фаворит Мануэль Годойга дан җырлаучы аллегорик картинаны тәкъдим итә («Годой король Карл IV өчен Базель тынычлык килешүе»нә ирешә), анда тынычлык фаворит король янына алып килә торган матур хатын-кыз кыяфәтендә сурәтләнгән. Бу картина өчен рәссам испан сарай яныннан Парижда һәм Римда укуны дәвам итәр өчен грант алган. Башта ул Парижга барган, анда ул Жак-Луи Давидның беренче испан өйрәнчеге булган.
1807 елда, мөгаен, Парижда 10 ел тирәсе яшәп алып рәссам Римга киткән. Ул Испаниягә француз бәреп керүе турында хәбәрне бик тискәре кабул иткән, яңа король Хосега (Наполеонның ир туганы Жозеф Бонапартка) ант итүдән баш тарткан, шуннан соң Римда арестланган булган һәм анда күзәтү астында берничә ел үткәргән.
Бары тик Наполеонның төшерелүе һәм испан тәхетенә Карл IV-нең  варисы Фердинанд VII-нең кайтуы Апарисиога Испаниягә кайтырга мөмкинчелек биргән (1815). 
Кайткач, рәссам яңа корольнең шәфкатьләре белән яудырылган булган һәм сарай яны рәссамы дәрәҗәсенә ия булган. Ул Мадридта тора башлаган һәм “Испаниягә дан” картинасы өстендә эшкә керешкән, аңа ул ике ел сарыф иткән. Аннан соң 1829 елда шуның өчен Сан-Карлос Академиясенең “шәрәфле академик” дәрәҗәсенә ия булган “Король Фердинанд VII-нең Санта-Мария портында төшүе” картинасын кертеп тулы рәт патриотик картиналар барган. Тарихи картиналардан тыш ул портретлар ясаган; остаз булган.
Соңрак Апарисио Сан-Карлос академиясенең директоры булган, әмма вазифада озак булмаган. 1833 елда Фердинандның үлеменнән соң яңа либераль хөкүмәт аны өнәп бетерми башлаган, чөнки аны консерватор һәм ретроград дип санаганнар. Ул бөтен постлардан кечкенә генә пенсия белән китәргә мәҗбүр булган.
1838 елда Мадридта фәкыйрьлектә 64 яшендә үлгән.
## Галерея


Godoy presentando la paz a Carlos IV (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando).JPG|Годой король Карл IV өчен Базель тынычлыгы ирешә.
José Aparicio - Landing of Ferdinand VII in El Puerto de Santa María - Google Art Project.jpg| Фердинанд VII-нең Санта-Мария портында төшүе.
JOSÉ APARICIO INGLADA - El Hambre en Madrid (Museo Municipal de Madrid, c. 1818).jpg| Мадридта ачлык (ачлык кичерүче испан патриотлары король Хосеның адъютанты аерылып торган французларның ярдәмен кире кагалар).
(Castres) José Aparicio -Socrate enseignant - Musée Goya.jpg|Өйрәнчеге белән Сократ.
Maria Luisa di Spagna, duchessa di Lucca con i figli.jpg|Этрурия королевасы Мария-Луиза Испанияле балалар белән. 
Combate de gladiadores, de José Aparicio (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando).jpg|Гладиаторларның алышуы.
Atalía y Joás, de José Aparicio (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando).JPG|Гофолия һәм Иоас.


## Искәрмәләр

Төркем:Рәссамнар
Камил мәчете (Казан)

**«Камил» мәчете** () ― Татарстанның башкаласы Казанның Идел буе районы Тынычлык (Мирный) бистәсендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). ТР МДН Вахитов һәм Идел буе районнары мөхтәсибәтенә керүче «Мөхәммәд» мәхәлләсенә карый. Вахитов һәм Идел буе районнары мөхтәсибәтендә 2025 елның апреленә 33 мәчет эшли.

## Тарих

Мәчет каршындагы «Мөхәммәд» мәхәлләсе, юридик зат буларак, 2019 елның 5 июлендә теркәлү узган.
 
Яңа мәчетне төзү буенча беренче адымнар 2019 елда ясалган. 

Казанның Идел буе районы Тынычлык (Мирный) бистәсендә урнашкан яңа мәчет төзелешенең төп иганәчесе ― Роберт Хәмит улы Миңнегалиев (1972 елгы, Апас районында туган), «Казан Экспо» күргәзмә үзәге генераль директоры һәм «Ак Барс» банкы ГАҖ идарәсенең 2003―2015 еллардагы рәисе

Җирле мәхәллә башта мәчеткә «Мөхәммәд» исемен биргән булган.

Әмма иганәче Роберт Миңнегалиев гыйбадәт корылмасына, 2022 елда Лондонда йөрәк туктаудан вафат булган улы (соңгы елларда ул шунда укыган) Камил Миңнегалиев хөрмәтенә «Камил» исемен бирүне сораган. 

2025 елның 11 апрелендә Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов, ТР Дәүләт шурасы вице-спикеры Марат Әхмәтов, Татарстан Республикасы Рәисе администрациясе җитәкчесе Әсгать Сәфәров, Татарстан республикасының баш казые Җәлил хәзрәт Фазлыев һ.б. шәрәфле кунаклар катнашында Казанның Тынычлык бистәсендә яңа төзелгән «Камил» мәчете ачылган. Мәхәллә кешеләре биредә беренче тапкыр Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин җитәкчелегендә җомга намазы укыган.

## Бина
«Камил» мәчете комплексы Тынычлык бистәсендә (Новосельская урамы, 105 Б) урнашкан. Иман йорты янында административ бина урнашкан, анда тәһарәтханә, имам бүлмәсе һәм хатын-кызлар залы да булган мәҗлесханә бар. Чишмә төзелгән.

Манарасы ― Болгардагы XIV гасырдагы уникаль архитектура һәйкәле булган «Кече манара»ның төгәл күчермәсе. Мәчет тышкы яктан һәм эчке яктан Дагстаннан кайтартылган таш белән тышланган. Мәчетнең эчке бизәлеше Идел буе Болгарстанындагы X гасыр интерьерларын хәтерләтә. 

## Имам
Аллаһ йортының имам-хатыйбы ― Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин. «Камил» мәчете ― Татарстан мөфтие шәхсән үзе җитәкче булачак (якын-тирәдә яшәве сәбәпле, төнге һәм иртәнге намазларда катнашачак, биредә җомга вәгазьләрен үткәрәчәк) бердәнбер мәчет. Элек мөфти Мирный бистәсендәге «Тынычлык» мәчетендә, аннары Казанның Сара Садыйкова урамындагы Зәңгәр мәчетендә имамлык иткән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
* «Тынычлык» мәчете (*бистәнең Мелитопольская урамында*)

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Казан мәчетләре
Төркем:Казанның Идел буе районы
Төркем:2025 елда төзелгән мәчетләр
Миңнегалиев

**Миңнегалиев** ― фамилия.
* **Илфат Миңнегалиев**
** Илфат Айрат улы Миңнегалиев (2004), көрәшче.
** Илфат Әхмәт улы Миңнегалиев, автор-башкаручы, композитор.
* Минһаҗетдин Миңнегалиев (1857—1932), Самар губернасыннан IV чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты.
* Роберт Миңнегалиев (1972), «Казан Экспо» күргәзмә үзәге генераль директоры (2019 елдан).
Төркем:Фамилияләр
Илдар Байбиков

**Илдар Байбиков**, Илдар Азат улы Байбиков (*Ильдар Азатович Байбеков, [[1955 ел]]ның [[1 июнь|1 июне]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]*) ― рәссам, декоратив рәсем сәнгате вәкиле, Байбиковлар династиясен дәвам итүче. Татарстан Республикасында Россия Рәссамнар берлеге («Россия Рәссамнар берлеге» Бөтенроссия иҗат иҗтимагый оешмасының «Татарстан Рәссамнар берлеге» төбәк бүлеге) әгъзасы (1992 елдан). Татарстан Республикасының  атказанган сәнгать эшлеклесе.

## Тәрҗемәи хәле

1955 елның 1 июнендә Казанда рәссам Азат Мөхәммәт улы Байбиков (1924―2011) гаиләсендә туган. Энесе Ринат Байбиков (1962 елгы), рәссам.

1977 елда Казан сәнгать училищесын тәмамлаган. Циркка рәссам булып эшкә урнашкан. Сәнгать фондыннан заказлар үтәгән. 

1992 елдан Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы.

## Иҗаты
Традицион һәм авангард стилендәге картиналар авторы. Рәссам үз иҗатында татар халкының тормышын чагылдыра, гаиләгә, аналарга, авыл тематикасына зур әһәмият бирә. Аның эшләре җете ачык төсләргә бай.
 
«Хуҗабикә» (Хозяйка), «Тимерчеләр» (Кузнецы), «Старт алдыннан» (Перед стартом), «Ял» (Отдых)  кебек беренче иҗат иткән хезмәтләрендә импрессионизм техникасын кулланган.

1990-еллар башыннан рәссам иҗатында яңа чор башланган ― ул рәсем һәм форма стилистикасының индивидуаль концепциясен эшли,  стилистикасында иҗат итә. «Кунакларны озату» (Проводы гостей), «Гашыйклар көне. Яшел фәрештә» (День влюбленных. Зеленый ангел), «Туган көн» (День рождения), «Арыган фәрештә» (Уставший ангел) кебек хезмәтләрендә образлар монументаль төс ала бара, рәсем стильләштерелә, фигуралар орнамент функцияләрен ала.

Рәссам республика, зона, бөтенроссия һәм халыкара күргәзмәләрдә даими катнаша. 1993 елда аның җиде әсәре Drouot аукционында (Франция) сатылган. 1994 елда исеме ADEC Бөтендөнья каталогына кертелгән. Кайбер эшләрен Россия, Германия, Голландия, Чехословакия, Польша, Дания музейлары һәм галереялары сатып алган.
## Кайбер күргәзмәләре
* 2005 елның 20 июнендә Татарстан Республикасы  Рәссамнар берлегенең күргәзмәләр залында Байбиковлар ― династиягә нигез салучы Азат Байбиков һәм аның уллары Илдар һәм Ринат Байбиковларларның беренче уртак күргәзмәсе ачылган.
* 2015 елның 1 октябрендә «Хәзинә» милли сәнгать галереясында Илдар Байбиковның юбилей күргәзмәсе ачылган.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе

## Шәхси тормышы
Өйләнгән. Кызы Эльвира.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
;Мәкаләләр
* *[[Ләбиб Лерон]]*. Рәссам Азат Байбековның тууына 100 ел. «Безнең мирас», 2024 ел, декабрь, № 12 (372), 97нче бит.

## Сылтамалар
* *Айсылу Кадырова*.  Пляж на берегу Казанки и загадки постмодернизма. «Вечерняя Казань», 20.06.2005, № 104 (3046).
* В Национальной художественной галерее «Хазинэ» состоится открытие юбилейной выставки Ильдара Байбекова. Министерство культуры Республики Татарстан, 1.10.2015

Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Төркем:Татар рәссамнары
Төркем:Татарстан рәссамнары
Төркем:Казан сынлы сәнгать укуханәсен тәмамлаучылар
Төркем:XX гасыр рәссамнары
Төркем:XXI гасыр рәссамнары
Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
Дүләнә күбәләге

**Дүләнә күбәләге** () — ак күбәләкләр гаиләсеннән күбәләк (Pieridae). Корты — Евразия һәм Төньяк Америкадагы җимеш культураларының корткычлары.

## Тасвиры

Алгы канатның озынлыгы 39 мм га кадәр. Канатлары 50-65 мм. Канатлары ак, кара тамырсыман юллар белән йөртелгән. 
Файл:(MHNT)_Aporia_crataegi-_Foret_de_Soreze_Tarn_France_-_male_dorsal.jpg| *Aporia crataegi* ♂
Файл:(MHNT)_Aporia_crataegi-_Foret_de_Soreze_Tarn_France_-_male_ventral.jpg| *Aporia crataegi* ♂ △
Файл:(MHNT)_Aporia_crataegi-_Prapic,_Parc_des_Ecrins,_Hautes-Alpes,_France_-_female_dorsal.jpg| *Aporia crataegi* ♀
Файл:(MHNT)_Aporia_crataegi-_Prapic,_Parc_des_Ecrins,_Hautes-Alpes,_France_-_female_ventral.jpg| *Aporia crataegi* ♀ △


## Ареалы
Бу күбәләк бөтен Европада, шулай ук Төньяк һәм Үзәк Азиядә Көнчыгыш Якутия һәм Япония тауларының көнбатыш тауларында таралган. Англиядә 1925 елда юкка чыга, Сардина һәм Корсикада юк. Төньяк Африка, Марокко һәм Алжирда ул бик күп.

## Галерея

Файл:2012-06-27_Aporia_crataegi_eggs_Malus_domestica.JPG|альт=Яйца на верхней стороне листа Яблони (Malus domestica). Увеличение примерно в 20 раз.| Алма агачының яфрагының өске ягында йомыркалары (Malus domestica) . Якынча 20 тапкыр якынайтылган. 
Файл:Aporia.crataegi.caterpillar.2.jpg|альт=Гусеницы| Корты
Файл:2012-06-28_Aporia_crataegi_Prunus_padus.JPG|альт=Погрыз гусеницы на листе черёмухи. Увеличение примерно в 20 раз.| Шомырт яфрагын ашаган эз. Якынча 20 тапкыр якынайтылган. 
Файл:Winter_nest_of_butterflies_(Aporia_crataegi).JPG|альт=Зимнее гнездо гусениц боярышницы (Aporia crataegi) на черёмухе| Шомырт агачында күбәләк корты оясы
Файл:Mass_flight_of_Aporia_crataegi_and_Limenitis_populi.JPG|альт=Массовый вылет боярышницы| Массакүләм очып китүе
Файл:Aporia_crataegi_and_Knautia_arvensis.JPG|альт=Боярышница на цветке Короставника полевого (Knautia arvensis)| Кыр чәчәге өстендә (Knautia arvensis)


## Искәрмәләр

## Әдәбият

* 

Төркем:Бөҗәкләр
Төркем:Әлифба буенча хайваннар
Илсур Хөснетдинов

**Илсур Хөснетдинов** – шагыйрь, күпсанлы җырлар авторы.  1946 елның 2 октябрендә Татарстанның Арча районы Сикертән авылында туа. Үз авылларында җидееллык мәктәпне, аннары Үрнәк авыл хуҗалыгы училищесын (хәзер – агротехника лицее) тәмамлагач, Казахстанга чирәм җирләрне эшкәртергә җибәрелә. Аннан кайткач, берникадәр вакыт Арча район газетасында хәбәрче, әдәби хезмәткәр булып эшли, 1965-1968 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә. 1968 елдан Казанда: ун ел чамасы шәһәрнең трамвай-троллейбус идарәсендә эшли, 1988-1994 елларда – «Казан» совхозында директор.
1995-2000 елларда ул – Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты, 2000-2002 елларда «Салмачы» акционерлык җәмгыятенең генераль директоры хезмәтендә була.
1990 нчы елларыннан иҗат активлыгын көчәйтеп җибәрә һәм популяр җыр текстлары авторы булып кына түгел, үз шигырьләренә көйләр язучы үзешчән композитор һәм аларны үзе башкаручы җырчы булып та таныла.
1997 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. 1998 елда «Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исем бирелә. 
 
## Сылтамалар
* Илсур Хөснетдинов белән хушлашу: «Кирәге беткәч, бездә кешене бик тиз оныталар». Интертат.ру, 17.09.2022
Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары
Сёдзин рёри

**Сёдзин рёри** (япон телендә: 精進料理, «фикерләүне яхшыртучы кухня») — XIII  гасырда дзэн мәктәбе сото  нигезләүчесе Догэн тарафыннан барлыкка китерелгән япон Буддачылык вегетариан кухнясы. Буддачылык монах мохитендә тере мәхлукатларга зыян китермәү доктринасы (ахимса) йогынтысында һәм шуннан килеп чыгучы махаяна Буддачылыгы мәктәпләрендә таралган ит ашауны тыю белән бәйле рәвештә барлыкка килгән.
Иң элек сёдзин рёри Буддачылык монахлары дөньявилардан хәер буларак кабул ителгән яшелчәләр, кузаклылар һәм кыяклылардан әзерләнгән булган. Бу вегетариан кухняның әһәмиятле тәшкиләте булып үсемлек протеиннары белән бай соя ашамлыклар тора: тофу – соя эремчеге, абура-агэ – кыздырылган тофу, юба –нәзек элпә-күбек, натто – әчешкән ногыт борчагы. Шулай ук гөмбәләр, диңгез суүсемнәре, көнҗет, чикләвек, дөге кулланыла . Ашамлыклар хайван килеп чыгышлы ингредиентсыз һәм “биш очлы тамырсыз” – сарымсаксыз, башлы сугансыз, лук-порейсыз, яшел сугансыз һәм шалот сугансыз (алар ярсу һәм җенси ярсыну барлыкка китертә дип уйланыла) ). Монах кухнясы калдыксыз булган. Мәсәлән, яшелчә бульоны башка ашамлыклар әзерләүдән калган кабык һәм кисеп алынган өлешләрдән пешерелгән булган. Сёдзин рёри менюсы ел фасылына карап алышына торган булган. Яз көне аеруча игътибар барлыкка килгән үсентеләргә, җәй көне – яшел үсемлек һәм яфракларга, көз көне – җимеш һәм чикләвекләргә, кыш көне – организмны җылытучы тамырларга бирелгән булган.

Сёдзин рёри траур церемонияләре һәм Буддачылык ритуаллары вакытында бирелгән булган.

IX гасырда кытай чәй эчү йоласы япон Тэндай мәктәбе Буддачылык монастырьларында таралган; XVI гасырда япон чәй церемониясе (тядо — «чәй юлы») классик кыяфәтенә ия булган. Ач карынга «куе чәй» эчү зарарлы дип саналган. Шуңа күрә чәй эчү алдыннан «кайсэки» (сүзгә-сүз тәрҗемә «кайнар таш») аш казанын җылыткан, гади махсус сый килгән. Чәй алдыннан тәкъдим ителә торган кабымлыклар ассортименты монахлар дзэн-буддачылык монастырьларында әзерли торган вегетариан ашамлыклар тупланмасыннан килеп чыккан. Сыйлану процессы кунакларда чәй церемониясе өчен кирәк кәефне булдырырга тиеш булган. Кайсэки сые ашамлыклар тупланмасы түбәндәге схема буенча ясалган булган: «бер аш — өч өстәмә ашамлык» (итидзю — сансай), соңгысы өч төрле булган: салатлар, нәрсәдер пешерелгән, кыздырылган ризык. Шул вакытның традицион япон кухнясында “кыздырырга” (яку) фигыле май өстендә һәм эчендә түгел, ә хәзерге заманда грильдә, күмердә кыздыруга якын гамәлне аңлаткан.
Хәзерге заманда сёдзин рёрины “сокубо”да кунганда – кунакларны (шул исәптән туристларны да) төнгә кунарга кабул итә торган Буддачылык монастырьларында татып була.

## Шулай ук карарга мөмкин

* Буддачылык әхлагы
* Вегетарианлык һәм дин / Буддачылык
* Веганлык

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* 
Төркем:Буддизм
Төркем:Вегетарианлык
Сукыр бастыру ысулы

**Сукыр язу ысулы** - клавиатурага тиз һәм төгәл язу сәнгате, бу сезгә ачкычларны визуаль контрольдә тотмыйча эшләргә мөмкинлек бирә.  Аны куллану вакытында бармаклар автоматик рәвештә дөрес хәрефләр табалар, бу тизлекне тизләтә һәм бастыру нәтиҗәлелеген күтәрә.

## Сукыр бастыру ысулының төп өстенлекләре

* Басу тизлеген арттыру: Автоматик ачкыч табу ярдәмендә сукыр бастыру ысулы башка ысулларны куллануга караганда тизрәк бастырырга мөмкинлек бирә.

* Арганлыкны киметү: клавиатурага даими карамаска, күз һәм кул арыганлыгын сизелерлек киметә, бу компьютерда күп вакыт үткәрүчеләр өчен аеруча мөһим.

* Яхшыртылган төгәллек: Сукыр бастыруның регуляр практикасы язу төгәллеген яхшырта, бу мөһим документлар белән эшләгәндә аеруча мөһим.

## Сукыр бастыру ысулын өйрәнегез

Сукыр бастыру ысулын үзләштерү өчен, бу осталыкны үзләштерергә ярдәм итүче бик күп онлайн курслар, кушымталар һәм квалификацияле укытучылар бар.  Түбәндә бу процесста файдалы булган популяр ресурслар бар:

* "Клавиатурада соло" - махсус симуляторларда практика үткәрү мөмкинлеге булган сукыр бастыру ысулы белән тренинг тәкъдим итүче онлайн курс.

* Тип язу клубы - он-лайн платформа, анда сукыр бастыру ысулы буенча төрле курслар һәм дәресләр бар.

* Google Клавиатурасы - сукыр язу һәм практик биремнәр дәресләрен үз эченә алган Google'дан бушлай онлайн курс.

Сукыр бастыру ысулын үзләштерүдә югары нәтиҗәләргә ирешү өчен регуляр практика һәм түземлек кирәклеген онытмаска кирәк.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Санак төймәсарыТөркем:Белем үзләштерү методлары