Mancou-guo

**Mancou-guo** (**Mancuriä däwläte**, , pin. *Mǎnzhōuguó*, , rom. *Manshūkoku*,  / *manju gurun*; 1934 yıldan — **Böyek Mancuriä imperiäse**, , pin. *Dà Mǎnzhōu dìguó*, , rom. *Dai Manshū teikoku*) — Mancuriä territoriäsendä yapon xärbi administratsiäse yoğıntısında barlıqqa kilgän imperiä; 1932 yılnıñ 1 martınnan 1945 yılnıñ 19 avgustına qädär bulğan. Yaponiä****, , SSRB,  häm  belän çiktäş.

Başqalası —  (xäzerge Çañçun); däwlät başında soñğı Qıtay imperatorı (mancur Çiñ dinastiäsennän) Puyi quyılğan (1932—1934 yıllarda — yuğarı xakim, 1934 yıldan 1945 yılğa qädär — imperator).

Faktik räweştä Mancou-guo Yaponiä tarafınnan kontroldä totılğan häm tulısınça anıñ säyäsäte yunäleşendä barğan. 1939 yılda Mancou-guo qorallı köçläre  qatnaşqan.  barışında Mancou-guo yäşäwdän tuqtağan. 1949 yılda Mancou-guo territoriäse QXR sostavına kergän.

## Tarix
1925 yıldan başlap Qıtay qıytğada Yaponiä yoğıntısınıñ köçäyüwenä qarşı tora başlağan.  waqıtında  komandalawçısı general  Eçke Mancuriäne yaponnar yärdämendä basıp alğan, ämmä 1928 yılda ul yuq itelgän. 1931 yılda yaponnar Mukden insidentı barışında Mancuriägä .

1932 yılnıñ 1 martında Yaponiä tarafınnan tanılğan Mancuriä däwläte oyıştırılğan. Yaña däwlät  arenası bulğan, bu aldağı berniçä yıl däwamında däwam itkän.

Başta däwlät başlığı — Yuğarı xakim itep bilgelängän  (wazifasına 1932 yılnıñ 9 martında kereşkän), ike yıldan soñ imperator dip iğlan itelgän. Anıñ idärä şiğäre «Kande» (康德), yäki «Tınıçlıq häm yaxşılıq» bulğan. 1934 yılnıñ 1 martında Mancou-guo Böyek Mancuriä imperiäse dip iğlan itelgän. Yaponiä investitsiäläre häm bay tabiği resurslar yärdämendä Mancuriä industrialläşkän.

Mancou-guo Yaponiä tarafınnan Qıtayğa höcüm öçen plasdarm bularaq faydalanılğan. 1939 yılnıñ cäyendä Mancuriäneñ  belän territorial’ bäxäsläre Xalxin-Gol yanında SSRB-Mongoliä häm Yaponiä-Mancuriä ğäskärläre arasında  kitergän.

1945 yılnıñ 8 avgustında SSRB Yaponiägä suğış iğlan itkän häm Mancou-guoğa höcüm itkän, näticädä Mancou-guo däwläte yuqqa çığarılğan.

1945—1946 yıllarda Mancuriä  astında bulğan. SSRB ğäskärläre çığarılğannan soñ Mancuriäneñ öleşe Qıtay kommunistları tarafınnan alınğan; ul  qarşı köräştä Qıtay Xalıq-azatlıq armiäseneñ bazası bulğan.

## Cämğiät häm mädäniät

### Belem birü
Mancou-guo däwlät belem birüweneñ näticäle sistemasın eşlägän. Xökümät bik küp mäktäplär häm texnik kolleclar, 12 000 başlanğıç mäktäp, 200 urta mäktäp, 140 ğädäti mäktäp häm 50 texnik häm hönäri mäktäpkä nigez salğan. Sistemada barlığı 600 000 bala häm yäş uquçı häm 25 000 uqıtuçı bulğan. Cirle qıtay balaları häm yapon balaları ğädättä törle mäktäplärgä yörgän, ä ber ük mäktäpkä yörüçelär etnik bilge buyınça bülengän bulğan, ä yapon uquçıları yaxşıraq cihazlandırılğan sıynıflarğa yörgän.

Koñzı täğlimatları şulay uq Mancou-guo däwlät mäktäplärendä belem birüdä möhim rol’ uynağan. Awıl cirendä uquçılarnı citeşterüne yaxşırtu öçen awıl xucalığı zamança ısulların qullanırğa öyrätkännär. Belem birü malaylarnı praktik äzerläwgä häm qızlar öçen yort buyınça eşkä yunälderelgän bulğan, barısı da «Patşa yulı»na buysınuğa häm imperatorğa tuğrılıqnı assızıqlawğa nigezlängän. Rejim watandaşlarnıñ tuğrılığın nığıtu öçen küpsanlı festivallär, sport çaraları häm tantanalar qullanğan.

### Sport
Mancou-guonıñ futbol buyınça  bulğan, Mancou-guo futbol assotsiatsiäse formalaştırılğan.

Mancou-guo Yaponiä komandaları belän beysbol matçlarında qatnaşqan.  qayber uyınnarı Mancou-guoda cirle komandalar belän ütkärelgän.

Mancou-guo Olimpiä uyınnarında qatnaşmağan. Ämmä däwlät  qatnaşu öçen sportçılarnı cibärgän.

## İskärmälär



## Ädäbiät

* *Аурилене Е. Е.* Российская диаспора в Китае: Маньчжурия. Северный Китай. Шанхай (1920 — 50-е гг.). Хабаровск, 2003;
* *Аурилене Е. Е.*, *Потапова И. В.* Русские в Маньчжоу-Ди-Го: «Эмигрантское правительство» : монография. — Хабаровск : Хабар. погранич. институт, 2004. — 127 с. — 500 экз. — ISBN 5-94961-015-6
* *Биссон Т. А.* Военная экономика Японии / пер. с англ. — М.: Изд-во иностранной литературы, 1949. — 308 с.
* *Джоуэтт Ф.* Японская армия. 1931—1942 / пер. с англ. — М.: ACT: Астрель, 2003.
* *Захарова Г. Ф.* Политика Японии в Маньчжурии, 1932—1945. — М. : Наука, 1990. — 262 с.
* *Кара-Мурза Г. С.* Маньчжоу-Го — колония Японии в Маньчжурии. — Чита, 1944.
* *[[Кротова, Мария Владимировна|Кротова М. В.]]* Особенности создания и функционирования государства Маньчжоу-Го (1932—1945 гг.) // Государственность народов Внутренней Азии (XX век). — Прага: Vědecko vydavatelské centrum «Sociosféra-CZ», 2015. — С. 162—189.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Төркем:1932 елда нигезләнгән дәүләтләр һәм территорияләр
Төркем:1945 елда юкка чыккан дәүләтләр һәм территорияләр
Төркем:Манҗоу-гуо
Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы чорындагы марионетка дәүләтләр
Төркем:Кытай тарихындагы илләр
Төркем:Манҗурия тарихы
Төркем:Тарихи дәүләтләр