Луи Дюпре (рәссам)

**Луи́ Дюпре́** (француз телендә: Louis Dupré; 1789, Версаль — 1837, Париж) — француз рәссамы һәм филэллин.

## Тәрҗемәи хәле

Сена һәм Уаза департаментында 1789 елда туган булган. Аның гаиләсе һәм балачагы турында аның ир туганы һәм кыз туганы булганы һәм 1819 елда әти-әнисе әле исән булуыннан гайре башка нәрсә мәгълүм түгел.
Аның Жак-Луи Давид (Наполеонның рәсми рәссамы) барлыкка китергән художество училищесында укуы аның шәхесен һәм сәнгате эчтәлеген билгеләгән. Аның әһәмиятле чиркәү һәм сәяси шәхес кардинал һәм  Лион епископы Жозеф Феш (Наполеонның абыйсы) белән танышуы Дюпре өчен файдалы булган. 1811 елда кардинал аны Кассельга, Вестфалия короле Жером Бонапарт сарай янына җибәргән. Шул ук елда Жером аңа сарай яны рәссамы титулын биргән.
Кассельдә Дюпре ике ел уздырган (1811—1812). 1813 елда Римга киткән, анда ике ел уздырган, аннан соң ике елга Неапольгә күчкән (1814—1816). 1816 елда ул Римга кайткан һәм анда 1819 елга кадәр калган. 1817 елда ул беренче мәртәбә Париж күргәзмәсендә катнашкан, анда *Dunouy* рәссамының портретын күрсәткән. Италиядә Дюпре ил буенча сәяхәт итә, һәйкәлләрне, күбесенчә росписьләрне өйрәнә һәм күчермәләрен ясый, портретта һәм пейзажда күнекмәләр ясый.
1819 елның февралендә Дюпре өч инглиз сәяхәтчесе (*Heyet*, *Hay* и *Viwian*) белән бергә грек җирләренә сәфәр кыла. Инглизләр үзенә аның чыгымнарын алган, моңа алмашка Дюпре аларга илнең һәйкәлләренең һәм пейзажларының зарисовкаларын һәм картиналарын тапшырырга тиеш булган. Дүрт сәяхәтче һәм аларның кечкенә җитәкләү төркеме Керкир утравыннан, Эпир, Фессалияне, Урта Грецияне, Аттиканы һәм Сароник култык утрауларын узган.
Сәфәр кылучылар аерылган; Дюпре Константинопольгә сәяхәтен дәвам иткән, ә аннан соң Михаил Суцос тарафыннан Бухарестка чакырылган булган, шул ук вакытта инглизләр Англиягә кайткан. Аның сәфәре 1820 елның 18 апрелендә Римга кайту белән тәмамланган.
Дюпре Грек инкыйлабы башланган төбәкләрдә ул башлаганга кадәр бер ел алдан булган. Аның тарафыннан чагылдырылган персонажлар, характерлар һәм пейзажлар соңыннан художество әһәмиятеннән тыш документаль әһәмияткә дә ия булганнар. Бу чорга караган күп тарихи хезмәтләр Дюпре эшләре белән бара. 
Дюпре Грециянең Азат ителү сугышында туры катнашмаган, әмма аның эшләренең филэллинизмына күрә аны  филэллиннарга кертәләр. 1824 елда ул Париж күргәзмәсендә икенче мәртәбә катнаша һәм *«[[Марк Фурий Камилл]] галатларны Римнан куа»* эше өчен алтын медаль белән бүләкләнгән булган һәм аның грек тематикасы белән эшләре алкышлы бәяләмә алган.
Аның Грециядән эшләре 1825 елда мөсафирнең *Voyage à Athènes et à Constantinople ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et ottomans peints sur les lieux, d`après nature, lithographiés et coloriés par L.Dupré élève de David*монументаль иллюстрацияләнгән хроникасында бастырылган булган. Эшләр үзенә 40 төсле литография һәм 11 виньетка керткән. Эштә портретларның төрле типлары, бераз әзрәк пейзаж һәм көнкүреш күренешләре булган. Бу аның имзасы астында бердәнбер басма булмаганын билгеләп үтәргә кирәк. Дюпреның үлеменнән соң аның  *Album Grec*-ы нәшер ителгән булган. Бу тышлыкта булганыннан гайре буялмаган литографияләр белән кечкенә форматлы альбом булган. Альбом Парижда H. Gache нәшрияты тарафыннан нәшер ителгән булган.
Дюпре Парижда 1837 елның 12 октябрендә үлгән булган һәм Монпарнас Зиратында күмелгән булган. Аның каберендә (мәгълүм булмаган рәссам эше) бюст искә алынган булган. Хәзерге көндә Дюпреның кабере дә, бюсты да сакланмаган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *Dictionnaire des artistes de l'École Française au XIX<sup>e</sup>*. Vergne, Éditeur, Paris 1831, p. 457.

## Сылтамалар
* Videoclip auf Youtube: «GREECE IN 1819—1820, THROUGH THE EYES OF LUIS DUPRE»
Төркем:Рәссамнар