Акоп Акопян

**Акоп Акопян**, Ако́п Мнацака́нович Акопя́н (; 1866 елның 29 мае, РИ, Елизаветполь губернасы, Елизаветполь өязе, Елизаветполь ― 1937 елның 13 ноябре, СССР, Грузия ССР, Тбилиси) ― әрмән совет язучысы, тәрҗемәче һәм шагыйрь; әрмән пролетар әдәбиятына нигез салучы. Әрмәнстанда марксизмны беренче пропагандалаучыларның берсе. Әрмәнстан ССР һәм Грузия ССРның халык язучысы (1923).

## Тәрҗемәи хәле
1866 елның 29 маенда Елизаветполь (хәзерге Гәнҗә) шәһәрендә һөнәрче гаиләсендә туган. Белемне Гәнҗә гимназиясендә алган, бишенче сыйныфтан чыгарылган. Бакуда нефть промыселларында кара эшче, эшче, бухгалтер булып эшләгән, соңрак Тифлискә күчеп, Тифлис банкында хезмәткәр булып эшләгән. 1894 елдан революцион хәрәкәттә катнашкан. 1904, 1909, 1919 елларда кулга алынган.

1904 елдан РСДРП әгъзасы, большевик.  Үзәк башкарма комитеты әгъзасы. Шагыйрьнең дөньяга карашына аның дусты Степан Шаумян йогынты ясаган.

1901 елдан (тәнәфесләр белән) Тифлис коммерция банкында эшләгән. 1903 елда Голицын тарафыннан әрмәннәрнең чиркәү-мәхәллә мәктәпләре милкен тартып алуы уңаеннан оештырылган демонстрациядә катнашкан, митинг барган Ванская урамында казаклар тарафыннан каты кыйналган. 1911 елда, партия оешмасы кушуы буенча, Акопян Парижга барган. 1921 елда, Грузиядә Совет хакимияте урнаштырылганнан соң, Грузия банклары комиссары булган.

1937 елның 13 ноябрендә Тбилисида вафат булган. Тбилисида, Ходживанк пантеонында җирләнгән.

## Җәмәгать эшчәнлеге

Иҗтимагый һәм әдәби эшчәнлеге пролетариатның революцион көрәше белән тыгыз бәйләнгән. Акоп Акопян — Әрмәнстанда марксизмны беренче пропагандалаучыларның берсе. Гөрҗистан пролетар язучылары ассоциациясе идарәсе әгъзасы.

## Иҗаты
1893 елда яза башлаган. Акопянның шигырьләре («Хезмәт җырлары» китабы, 1906; «Революцион җырлар» брошюрасы, 1907) әрмән пролетар поэзиясенең тууын билгеләгән. «Яңа иртә» (1909), «Кызыл дулкыннар» (1911) поэмалары Кавказ аръягындагы революцион хәрәкәткә багышланган; «Тигезлек» (1917) — киләчәк социалистик җәмгыять турындагы әсәр, әрмән әдәбиятында «революцион романтизм» үрнәге. 1914 елда, М. Горький үрнәгендә, революцион язучыларны берләштергән, «Эшче альбомы», «Кызыл канәферләр» исемле беренче әрмән марксистик альманахларын бастырган. «Аллалар сөйли башлады» (1922), «Шир-Канал» (1924), «Волховстрой» (1928), «Астхик» (1934) һ.б. поэмаларында Кавказның һәм Россиянең социалистик үзгәртеп корылуын сурәтләгән. Аның әдәби истәлекләре һәм «Агитатор истәлекләре» («Агитаторис могонеба») басылып чыккан. Ләкин шунысы игътибарга лаек, үз әсәрләренең берсендә дә, хәтта 1915―1916 елларга караганнарында да, Акопян  тарафыннан кылынган әрмәннәр геноциды турында бер тапкыр да телгә алмаган.

Акопян әрмән теленә Александр Пушкин, Максим Горький, Демьян Бедный һәм башкаларның әсәрләрен тәрҗемә иткән. Акопянның шигырьләре рус, украин, грузин һәм азәрбайҗан телләренә тәрҗемә ителгән.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1923 – Әрмәнстан ССР һәм Грузия ССРның халык язучысы .
* Акоп Акопян исеме үзе исән чагында Әрмәнстандагы колхозга бирелгән.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *Луначарский А. В.* А. Акопян // Статьи о советской литературе. — М., 1958.
* * Саркисян Г.* А. Акопян. — Ереван, 1956.
* История армянской советской литературы. — М., 1966.
## Сылтамалар
*   Акопян Акоп (1866—1937)
*   Акопян Акоп Акопович. Из «Автобиографии» 

Төркем:Әлифба буенча язучылар 
Төркем:Россия империясе язучылары
Төркем:Россия империясе шагыйрьләре
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:ССРБ тәрҗемәчеләре
Төркем:Әрмәнстан язучылары
Төркем:ССРБ шагыйрьләре
Төркем:Әрмәнстан шагыйрьләре
Төркем:Әрмәнстан тәрҗемәчеләре
Төркем:XX гасыр язучылары
Төркем:XX гасыр шагыйрьләре
Төркем:Большевиклар
Төркем:Әрмән язучылары
Төркем:Әрмән шагыйрьләре
Төркем:Грузия ССР халык язучылары 
Төркем:Әрмәнстан ССР халык язучылары