Җәмилә Әсфәндиярова

**Җәмилә Әсфәндиярова** (1969 елның 3 гыйнварында Казан шәһәрендә туган) — Татарстан театр актрисасы. Татарстан Республикасының халык артисты (2008). Татарстан Республикасының атказанган артисты (2002). 1989 елдан ул К.Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрының әйдәп баручы актрисаларының берсе.

## Биография

### Балачак еллары
Җәмилә Ефим кызы Әсфәндиярова танылган актерлар гаиләсенең өченче буын лаеклы варисы. Ул танылган актриса Шәхсәнәм Әсфәндиярова гаиләсендә туган. Алты яшьлек Җәмилә Г.Камал исемендәге Татар театры сәхнәсендә Ш.Хөсәеновның "Әни килде" пьесасында катнаша.

### Карьера
1988 елда Казан театр училищесын тәмамлаганнан соң шунда ук (Юлия Карева һәм В.В. Кешнер классы), Җәмилә рус Казан яшьләр театрына чакырыла, анда бер сезонда ул алты төрле образны уйный, үзен зур потенциалга һәм киң диапазонга ия актриса итеп күрсәтә. Аның әкият геройлары, мәсәлән, К. Аксаковның "Алсу чәчәк" әкиятендәге матур һәм бик назлы Настенька, Б. Бартенев пьесасындагы усал һәм шаян Хатын, һәм А. Милн әкиятендәге бик көлке һәм акыллы Ябалак, А. Володинның "Гайсә әнисе" һәм Э.Шварцның "Аждаһа" пьесаларындагы катлаулы психологик рольләрдән гаҗәеп аерылып торалар. Яшьләр театры сәхнәсендә аңа иң зур уңышны Е. Гловатскийның "Башка тормыш, яки Замарашка" драмасындагы Шиманскаяның төп роле китерә, анда Җәмилә бәхетсез кызның бик якты һәм фаҗигале образын тудыра, ул тамашачылар тарафыннан озак вакытларга истә кала.

1989 елда, К. Тинчурин театры чакыруы буенча, Җәмилә Ефимовна татар сәхнәсенә кайта. Анда ул Г. Гаҗибәковның "Аршин мал алан" музыкаль комедиясендә гүзәл Гөлчәхрә ролен башкара. Бу роль яшь актрисаның вокаль, физик, лирик һәм психологик талантларын тулысынча ача.

Җәмилә Әсфәндиярованың үзенчәлекле стиле аңа төрле темпераментлы, шәхесле һәм социаль чыгышлы яшь хатын-кызларны уңышлы сурәтләргә мөмкинлек бирә. Ш.Хөсәеновның "Әнинең ак күлмәге"ндәге килен Римма; М.Фәйзинең "Ак калфак"ында бай хатын-кыз кызы Хәмдия; Ф.Яруллинның "Сөембикә кияү сайлый"ндагы шат күңелле кыз Сөембикә; И.Юзеевның "Гашыйклар тавы"ндагы крестьян хатыны Мөнирә; Д.Салиховның "Яшьлек хаталары"ндагы циник Сәкинә; Н.Фәттахның "Итил елгасы акканда"ндагы сизгер һәм чыдам принцесса Таня; һәм "Кызлар нигә елый?"ндагы акыллы Диләрә Ф.Буляков, Г.Зәйнәшеваның "Синең өчен җаным кызганыч түгел"ндәге сизгер Лея — Җәмилә сәхнәдә җанландырган кайсыбер лирик геройлары гына.

Яшь геройлар арасында В. Гибсонның "Могҗизадан соң" пьесасындагы Хелен Келлер роле аерым билгеләп үтелергә тиеш. Җәмилә бу сукыр һәм саңгырау-телсез кызның фаҗигале характерын шулкадәр югары профессиональ дәрәҗәдә җиткерде ки, ул 7 нче "Нәүрүз" халыкара театр фестивалендә (2002) билгеләп үтелә, анда актрисага "Тәнкыйтьчеләр колледжы премиясе" бирелде. Т. Миннуллинаның "Айсыз - йолдыз безнең өчен балкый!" пьесасында актриса гади тамашачыны да, театр белгечләрен дә әсир итүче героиня Мәдинә образын көчле, табигый, тормышчан итеп тудыра. Бу әсәр 8 нче "Нәүрүз" халыкара театр фестивалендә (2005) югары бәяләнә, анда ул "Иң яхшы актриса" премиясенә лаек була. 

Тәнкыйтьчеләр шулай ук Җәмиләне Н.Хикмәтнең «Мәхәббәт турында Легенда» пьесасы буенча куелган спектакльдә Мехман Бану ролендә дә билгеләп үтәләр. Аның гүзәл, нечкә, сизгер һәм хисле Шәрык гүзәле спектакльнең беренче минутларыннан ук тамашачының игътибарын җәлеп итә, шуннан соң тамашачы, сихерләнгән кебек, Җәмилә Әсфәндиярова башкаруында Мехман Бануның авыр корбанлык язмышын өмет һәм авырту белән күзәтә.

## Театр өлкәсендә эшчәнлеге
**Казан яшьләр театры** (рус)

* 1988 – К. Аксаковның Настенька "Кызыл чәчәк" әсәре
* 1988 – Балерина, “Аждаһа” Э. Шварц
* 1988 – Шиманская, “Башка тормыш” Э. Гловатский
* 1989 – Ябалак, "Винни-Пух һәм барысы да, барысы да, барысы да" (А. Милн)
* 1989 – Хатын, "Иван ахмак турында" М. Бартенев
* 1989 – Өлкән апа, "Гайсә әнисе" А. Володин

**К. Тинчурин исемендәге театр**

* 1988 – Гөлчәхрә, «Аршин мал алан» Г. Гаджибеков
* 1988 – Гөлсылу, Тансылу  «Девушки-красавицы» Р. Валеев
* 1988 – Шамсия «Мы ехали на ярмарку» И. Юзеев
* 1988 – Сажида «Две невестки» Х. Вахит
* 1989 – Ильсияр «Мы парни деревенские» Т. Миннуллин
* 1989 – Римма «Белое платье матери» Ш. Хусаинов
* 1990 – Сакина «Ошибки молодости» Д. Салихов
* 1990 – Корреспондентка «Выигрыш» Р. Валеев
* 1991 – Алсу «Резидушечка» Ш. Мазитов
* 1991 – Фарида «Нам еще рано расставаться» Р. Хамид
* 1991 – Негритянка «Путы Байрамгали» Д. Салихов
* 1992 – Сююмбика «Сююмбика выбирает жениха» Ф. Яруллин
* 1992 – Мунира «Гора любленных» И. Юзеев
* 1993 – Принцесса Танке «Пока течет Итиль» Н. Фаттах
* 1993 – Хамдия «Белый калфак» М. Файзи
* 1994 – Банат «Женихи» Х. Вахит
* 1994 – Зильзиля «Счастье Бахадура» Р. Сагди
* 1995 – Сюзанна «Безумный день или женитьба Фигаро» П. Бомарше
* 1995 – Графиня «Безумный день или женитьба Фигаро» П. Бомарше
* 1995 – Джамиля «Звездный дождь» Ш.Фархутдинов
* 1995 – Зильзиля «Новые друзья Бахадура» Р. Сагди
* 1996 – Гайни «Привередливый жених» К. Тинчурин
* 1997 – Лея «Для тебя души не жаль» Г. Зайнашева
* 2000 – Иветта Потье «Мамаша Кураж и её дети» Б. Брехт
* 2001 – Диляра «Почему девчонки плачут?» Ф. Буляков
* 2002 – Хелен Келлер «После чуда» У. Гибсон
* 2004 – Мадина «Без луны – звезда нам светит!» Т. Миннуллин
* 2004 – Василиса «На дне» М. Горький
* 2005 – Мехмена Бану «Легенда о любви» Н. Хикмет
* 2008 – Ангустиас «Дом Бернарды Альбы» Ф. Лорка
* 2008 – Римма Марсовна «С праздником девушки» Ш. Фархетдинов
* 2010 – Мать Зульхабира «Страна Айгуль» М. Карим
* 2013 – Гертруда «Гамлет» В. Шекспир
* 2014 – Нагима «Привередливый жених» К. Тинчурин
* 2016 – Аида Саитминшакировна «Первая любовь» И. Гали
* 2018 – Адиля «Я всю жизнь тебя жду» И. Гали

## Танылу һәм бүләкләре

* Татарстан Республикасының халык артисты (2008)
* Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2002)
* "Казан шәһәре горурлыгы" энциклопедик басмасына өлеш кертүче (2005)

## Искәрмәләр

Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:Россия театр актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Казанда туганнар
Төркем:Тинчурин театры актерлары