Герхард фон Кюгельген

**Франц Ге́рхард фон Кю́гельген** (немец телендә: Franz Gerhard von Kügelgen; 1772 елның 6 феврале, Бахарах — 1820 елның 27 марты, Дрезден) — портрет эшләре һәм тарихи сюжетларга әсәрләре белән мәшһүр  XVIII гасыр ахыры – XIX гасыр башы академик юнәлешле немец живописецы. Дрезденда Нәфис сәнгатьләр Академиясе профессоры һәм шулай ук Пруссиянеке дә, Санкт-Петербургта Император сәнгать Академиясенеке дә әгъзасы булган. Зур немец рәссамнар гаиләсе әгъзасы, Кюгельген дворян ыруыннан килеп чыгышлы. Аның игезәк ир туганы, Карл фон Кюгельген, шулай ук рәсем ясаучы һәм живописец булган.

## Тәрҗемәи хәле
Художество гаиләсенең ыру башы Франц Антон Кюгельген (1727—1788) Кёльн суд пулатының киңәшчесе булып хезмәт иткән. Аның ике игезәк улы булган: Герхард һәм Карл.

Ир туганнар 6 февральдә Рейн ярында урнашкан немец шәһәре Бахарахта (Рейнланд-Пфальц җире) туган булган. Боннда мәктәпне тәмамлап, 1790 елда Герхард ир туганы Карл белән Майнадагы-Франкфуртта пейзажист Штюцтан живопись өйрәнергә киткәннәр, аннан соң Кобленцта Януариус Циктан, аннан соң Вюрцбургта.
1791 елда ул Боннга кайткан, анда ул Кёльнның курфюрсты һәм архиепископы Максимилиан Франц Австрияле, архиепископ Фердинанд Август фон Шпигель, граф Фердинанд Эрнст фон Вальдштейн һәм башка шәхесләрнең портретларын башкарган .
Аннан соң Герхард ир туганы белән Кёльн курфюрсты-архиепископы Максимилиан Франц Австрияле стипендиясенә Европа илләре буенча белем алу сәфәрен башкарган: аларның ахыргы максаты Рим булган. Башта 1795 елда алар Мюнхен аша Ригага барганнар. Ригада Герхард һәм Карлны Ливониянең балтик-немец дворянствосы сәламләгән, хосусан, Герхард күпсанлы заказлар алган. Ригада аның ике ярым ел эшчәнлеге аның өчен иң продуктив булган: бу период белән илле дүрт портрет һәм ике аллегорик картина даталана.
1798 елда ир туганнар Санкт-Петербургка килгән, император Павел I  рәхимлелегенә кергән һәм сарай яны живописецлар титулын алган.
Ревельдә, Римда, Санкт-Петербургта һәм Парижда булуыннан соң Герхард фон Кюгельген 1805 елда Дрезденда тора башлаган. Аның шәһәр йортын - Кюгельгенхаусны (Kügelgenhaus) “Ходай алкышы” (Gottessegen) дип атаганнар, ул Дрезденның рәссамнарының иртә романтик хәрәкәтенең рәссамнарының һәм әһелләренең очрашу урыны булган. Хәзер бу йортта Дрезден романтизмы Музее (Museum der Dresdner Romantik) урнашкан. Кюгельген рәссам Каспар Давид Фридрихның остазы һәм дусты булган.
Ул заказга портретлар һәм шулай ук сәяси һәм иҗтимагый эшлеклеләр, галимнәр һәм сәнгать әһелләре портретларын ясарга дәвам иткән. Алар арасында Каспар Давид Фридрих, Иоганн Вольфганг фон Гёте, Иоганн Готфрид Гердер, Август фон Коцебу, Фридрих Шиллер, Иоганн Готфрид Зойме, Людвиг Уланд, Захария Вернер, Кристоф Мартин Виланд, Карл Симон Моргенштерн һәм күп башкаларның портретлары. Шулай да үтә дини рәссам буларак аның өчен төп булып дини живопись калган.

Герхард фон Кюгельгенның тормышы фаҗигале рәвештә тәмамланган булган. В 1820 елда ул Лошвицта студиясеннән кайтканда, Дрезденда талаучы, солдат-дезертир тарафыннан атып үтерелгән булган. Дрезденда иске католик зиратында күмелгән булган.

## Гаиләсе
1800 елда Кюгельген Ливониядә Эйгстфердан өйрәнчекләренең берсе Элен Мари Зоге фон Мантейфельгә өйләнгән булган, ул аның белән 1798 елда Ревельдә танышкан булган .
Аларда өч бала булган. Олы улы Вильгельм, Санкт-Петербургта 1802 елда туган булган һәм шулай ук үскәч рәссам-портретист һәм тарихи картиналар остасы булган. 1805 елдан бирле Дрезденда торган, Дрезден художестволар Академияседә укыган, әмма «Карт кешенең балачак хатирәләре» (Jugenderinnerungen eines alten Mannes) мемуарлары белән күбрәк мәшһүр.
1801 елда Петербургта туган олы кыз туганы Мария Вильгельм тууына кадәр күп түгел вакыт элек үлгән булган. Алардан соң Герхард (1806—1884)[9] һәм Адельхайд (1808—1874) барган.

## Истәлек
1994 елның 3 апрелендә ачылган 11313 Kügelgen астероиды Герхард фон Кюгельген хөрмәтенә аталган булган.

## Галерея

Gerhard von Kügelgen 001.jpg|Фридрих Шиллер. 1808 һәм 1809 арасында. Киндер тукыма, май. Гёте Йорты, Майнада-Франкфурт
Goethe Kügelgen.jpg|Иоганн Вольфганг фон Гёте. 1808 һәм 1809 арасында. Киндер тукыма, май. Тарту университеты китапханәсе, Тарту
Gerhard von Kügelgen portrait of Friedrich.jpg| Каспар Давид Фридрих портреты. 1808. Киндер тукыма, май. Кунстхалле, Гамбург
Wieland by Kügelgen.jpg|Кристоф Мартин Виланд. 1808. Киндер тукыма, май. Тарту университеты китапханәсе, Тарту
Gerhard von Kügelgen - Prinzessin Luise und ihr Bruder Prinz Albrecht von Preußen.jpg|Принцесса Луиза һәм аның ир туганы принц Альбрехт Пруссияле. Як. 1817. Киндер тукыма, май. «Гатчина» дәүләт музей-тыюлыгы
188Maria Feodorowna.jpg|Императрица Мария Федоровнаның траурда портреты. 1801. Дәүләт Рус музее, Санкт-Петербург
Elizaveta Alexeevna by G.Kugelgen (1800s, Museum of history of S-Peterburg).jpg|Императрица Елизавета Алексеевна. 1800-енче еллар. Киндер тукыма, май. Санкт-Петербург дәүләт тарих музеее


## Искәрмәләр

## Әдәбият
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Gerhard von Kügelgen (1772—1820). Malerfreund und Kunstgefährte von Caspar David Friedrich in Dresden. Sonderheft der Dresdner Kunstblätter. 46.Jg. Galerie Neue Meister Dresden 2002
* 
* Dorothee von Hellermann: *Gerhard von Kügelgen (1772—1820). Das zeichnerische und malerische Werk*. Reimer, Berlin 2001, ISBN 3-496-01229-3 (Werkverzeichnis)
* Karl-Ernst Linz: *Die Bacharacher Malerzwillinge Gerhard und Karl von Kügelgen*. Verein für die Geschichte der Stadt Bacharach und der Viertäler e.V., Bacharach 1997, ISBN 3-928022-63-6
* G. H. Mostar und R. A. Stemmle: *Der Tod des Malers. Der Fall des Malers Kügelgen*, in: *Die Höllenmaschinen des Dandy Keith. Der Fall des Sprengstoffattentäters Thomas Keith und 5 andere Kriminalfälle*. In der Reihe Justitia — Sensationelle Kriminalfälle. Goldmann, München 1967, S. 89
* Hans Schöner: *Gerhard von Kügelgen. Leben und Werk*. Selbstverlag, Mönkeberg 1982

## Сылтамалар
* 
* Профиль Герхарда фон Кюгельгена на официальном сайте Российской академии художеств
* 802-1867)|S=427}}
Төркем:Рәссамнар