Mario Pintu de Andrade

**Mario Pintu de Andrade**, Mario Koelyo Pintu de Andrade (; *[[1928 yıl|1928 yılnıñ]] [[21 avgust|21 avgustı]], ,  — [[1990 yıl|1990 yılnıñ]] [[26 avgust|26 avgustı]], [[Böyekbritaniä]], [[London]]*) — Angola şağire häm säyäsi eşleklese, milli azatlıq xäräkäteneñ qatnaşuçısı häm ideologı, Angola berençe sotsiologı.

## Biografiäse

### Beleme häm başlanğıç yılları
 mölkätle häm belemle ğailädä tuğan. Anıñ ätise Afrika ligasına nigez saluçılarnıñ berse bulğan, ä änise ere cir xucaları näselennän bulğan. Mario Pintu  klassik filologiä fakultetında fälsäfä häm Parijdağı  (anda anıñ berençe ostazı  bulğan) sotsiologiä öyrängän. Sorbonnanıñ Yuğarı tikşerenülär Mäktäbendä «» belgeçlege buyınça diplom alğaç, sotsiologiä ölkäsendä ğilmi däräcäse bulğan berençe angolalı bulğan.

Awrupada bulğanda ul Angolada Portugaliä kolonial’ idäräseneñ aktiv doşmanı bulğan häm antikolonial’ şiğriät yaza başlağan. Mario Pintu de Andradenıñ säyäsi qaraşları  teoretikları — Senegal humanistı Aliun Diop (angolalı anıñ şäxsi särqätibe häm anıñ «» jurnalınıñ baş möxärrire bulğan) häm Martinika şağire , — şulay uq afroamerika sotsiologı häm  atası  yoğıntısında formalaşqan. Anıñ qaraşların nığıtuğa negr mädäniäte eşlekleläreneñ I Xalıqara kongressında (Parij, 1956), Afrika häm Aziä yazuçılarınıñ Xalıqara kongressında (Taşkänt, 1958) qatnaşu bulışqan.

### Säyäsi köräşe
1955 yılda ul  oyıştıruda qatnaşqan. 1956 yılda ul  (MPLA) nigez saluçı bulğan häm 1960—1962 yıllarğa anıñ berençe prezidentı itep saylanğan. Anıñ abıysı häm kompartiä buyınça iptäşe, ruxani Juakin Pintu de Andrade, MPLAnıñ berençe maqtawlı prezidentı bulğan. Mario Pintu de Andrade şulay uq Portugaliä koloniäläreneñ Millätçelek oyışmaları konferensiäseneñ general’ särqätibe häm Portugaliä koloniäläreneñ bäysezlege öçen inqilabi Afrika frontı oyıştıruda qatnaşuçı bulğan. 

Ul partiä citäkçelegendäge warisı  belän konfliktqa kergän häm 1974 yılda MPLA sostavında *Revolta Activa* törkemen tözägän. Prezident fraksiäsenä qarşı ezlekle räweştä çığış yasağan Mario de Andrade partiä eçendäge qarşılıqlar arqasında emigratsiägä duçar itelgän. Anğola 1975 yılnıñ 11 noyäbrendä bäysez bulğan, läkin Andrade Gwineya-Bisau, Kabo-Verde häm Mozambikta sörgendä yäşäwen däwam iktän.

### Emigratsiäse
Emigratsiädä ul Milli mädäniät şurasınıñ general’ särqätibe, Gwineya-Bisau mäğlümat häm mädäniät ministrı, UNESCO kiñäşçese, Eduard Mondelan isemendäge universitetnıñ humanitar fakultetı sotsiologiä professorı sıyfatında eşçänlegen däwam itkän.

Mario Pintu de Andradenıñ, barlıq elekkege Afrikadağı Portugaliä koloniäläreneñ maqtawlı watandaşı, tuğan Angola watandaşlığı bulmağan — ul tuğan yağına qayta almağan, häm 1990 yılda Londonda Kabo-Verde watandaşı bularaq ülgän. Anıñ küpçelek fänni häm publitsistik äsärläre Fransiädä, Portugaliädä, Böyekbritaniädä, Mozambikta, Gwineya-Bisauda häm başqa illärdä basılıp çıqqan, läkin Angolada tügel.

Anıñ publikatsiälärenä «Qara ädäbiät» (*Letteratura Negra*, 1961) häm «Portugal telendä Afrika şiğriäte» (*La Poésie Africaine d’Espression Portugaise*, 1969) cıyıntıqları kergän.

Fransuz xatın-qız-rejissörı Sara Maldororğa öylängän häm anıñ belän Angola azatlıq xäräkäte turında 1972 yılğı «Sambizanga» filmı östendä eşlägän.

## İskärmälär

## Sıltamalar

* «The New York Times»ta nekrolog

Төркем:21 август көнне туганнар
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:Анголада туганнар
Төркем:26 август көнне вафатлар
Төркем:1990 елда вафатлар
Төркем:Лондонда вафатлар
Төркем:Париж университетын тәмамлаучылар
Төркем:Лиссабон университетын тәмамлаучылар
Төркем:МПЛА әгъзалары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр
Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:Ангола шагыйрьләре
Төркем:XX гасыр шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Социологлар
Төркем:Ангола язучылары
Төркем:Ангола инкыйлабчылары
Төркем:Ангола коммунистлары