Вильгельм фон Кюгельген

**Вильге́льм Георг Александр фон Кю́гельген** (немец телендә: Wilhelm Georg Alexander von Kügelgen; 1802 елның 20 ноябре, Санкт-Петербург —1867 елның 25 мае, Балленштедт, Саксония Корольлеге) — немец живописецы һәм графигы, портретист, язучы, сарай яны рәссамы һәм Ангальт-Бернбург герцог сарай янының камергеры. Живописец Герхард фон Кюгельген улы. Иң зур мәшһүрлекне Германия мәдәниятенең иртә романтик чорының интеллектуаль һәм граждан тормышының тере һәм ачык картинасын биргән үлеменнән соң бастырылган «Карт кешенең балачак хатирәләре» мемуарларына (Jugenderinnerungen eines alten Mannes) рәхмәтле казанган. Бу китап төрле телләрдә күп мәртәбә бастырылган булган.
## Тәрҗемәи хәле
Вильгельм рәссамнар гаиләсендә туган булган, ул живописец Герхард фон Кюгельгенның улы һәм Карл фон Кюгельгенның энесе булган. Иртә балачагын Саксония Корольлегендә, Дрезденда хәзер Кюгельгенхаус (Kügelgenhaus) буларак мәгълүм бинада үткәргән. Хәзер бу йортта Дрезден романтизмы Музее (Museum der Dresdner Romantik) урнашкан.
Бернбургда (1817—1818) гимназиядә укыган. 1818 елдан бирле Дрезден сәнгать Академиясендә живопись өйрәнгән, ә аның үлеменнән соң 1820 елдан бирле Ф. Хартманнан өйрәнгән.

Кюгельген шулай ук Каспар Давид Фридрих (1774—1840), Юхан Кристиан Даль (1788—1857) һәм Карл Готлиб Пешель (1798—1879) белән дус булган. Аның балачак истәлекләрендә иртә романтизмның үзәгендә булган киң гаилә дуслары даирәсе турында мәгълүмат һәм тасвирламалар бар.
Тарихи живописец, портретист буларак эшләгән; Тәүрат сюжетларына картиналар язган. 1820 елның 27 мартында әтисен үтерүе аның тормышында тирән кризис купкан. Ул шулай ук көчәюче  дальтонизмнан газапланган. 1825 елда абыйсының өйрәнчеге Тимолеон Нефф белән Римга барган, анда Людвиг Рихтер белән дуслашкан. 1826 елда Венециядә һәм Флоренциядә кыска вакыт булудан соң Ватанына кайткан.

1827 елда Ангальт-Бернбургның дәүләт суперинтенданты Фридрих Адольф Круммахерның кызы Юлия Круммахерга (немец телендә: Julie Krummacher) (1804—1909) өйләнгән. Бу никахта алты бала: Берта (1828), Анна (1831), Герхард (1833), Адольф (1835), Бенно (1837) һәм Элизабет (1839). Онык (Бенноның улы), отставкада подполковник Вильгельм фон Кюгельген 1919 елдан 1925 елга кадәр  фельдмаршал Пауль фон Гинденбургның шәхси сәркатип сыйфатында адъютанты булган.

1828—1829 һәм 1846 елларда Вильгельм фон Кюгельген Санкт-Петербургта булган; Россия императоры Николай I заказы буенча Ревельдә Изге Олаф чиркәве өчен алтарь картинасын ясаган; икенче сәяхәте вакытында Т. А. Неффка Россия башкаласында Исаакий соборы росписендә ярдәм иткән.

Вильгельм фон Кюгельген дәртле шахматист булган. 1837 елның 9 январендә «Балленштедтның шахмат клубы» нигезләүчеләренең берсе булган.

1833 елда ул Ангальт-Бернбургта сарай яны живописецы булган һәм Балленштедта җәйге резиденциядә тора башлаган, анда ул 1867 елда үлеменә кадәр калган. Эшләрен Дрезден сәнгать Академиясендә күргәзмәгә куйган.
1840 елда әнисенең энесе Отто Цоге фон Мантейфель берникадәр вакыт Вильгельмнан живопись өйрәнгән. 1853 елда акылдан язган авыру Александр Карл Ангальт-Бернбурглының караучысы булган.

Вильгельм фон Кюгельген — Германия мәдәниятенең иртә  романтик чорының интеллектуаль һәм граждан тормышының тере һәм ачык картинасын биргән  «Карт кешенең балачак хатирәләре» (Jugenderinnerungen eines alten Mannes) мемуарларының авторы. Китап авторының үлеменнән соң 1870 елда мәшһүр немец публицисты һәм нәшире Филипп Энгельгард фон Натузиус тарафыннан бастырылган булган. Немец язучысы Адольф Штерн шулай дип язган:


«Бу тәрҗемәи хәл меңнәрчә укучыны сокландырган һәм барысының да фикере буенча немец әдәбиятының мәңгелек әсәрләренең оригиналь эчтәлек һәм камил форма шедевры булып тора».
Немец телендә: Diese Selbstbiographie entzückte Tausende und aber Tausende von Lesern und ist mit allgemeiner Zustimmung, als ein Meisterwerk von ursprünglichem Gehalt und vollendeter Form, dem eisernen Bestand unvergänglicher Werke deutscher Literatur eingereiht worden.

Кюгельгенның Балленштедта, Кюгельгенштрассе 35 а йорты Балленштедтның зиратында гаилә кабере кебек үк сакланып калган. 1993 елдан бирле Бернбургның «Kunstkreis Sachsen-Anhalt» нәфис сәнгать рәссамнарына Вильгельм фон Кюгельген исемендәге стипендияне бирә. Балленштедтның “Вильгельм фон Кюгельген” музее аның хөрмәтенә аталган һәм ике залда немец романтик живописенең әсәрләрен күрсәтә.

## Галерея

Herzogin Friederike von Anhalt-Bernburg.jpg|Герцогиня Фридерика Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Глюксбурглы. Як. 1840. Киндер тукыма, май. Балленштедт кальгасының музее
Alexander Karl, Duke of Anhalt-Bernburg (1805-1863).jpg|Герцог Александр Карл Ангальт-Бернбурглы. Як. 1840. Киндер тукыма, май. Балленштедт кальгасының музее
Wilhelm von Kügelgen Julie Krummacher 2.jpg|Рәссамның хатыны Юлия Круммахер. 1826. Киндер тукыма, май. Дрезден романтизмы музее, Кюгельгенхаус, Дрезден
Friedrich Adolf Krummacher.JPG|Фридрих Адольф Круммахер портреты. Як. 1845. Киндер тукыма, май
Wilhelm von Kügelgen - Bildnis Ludwig Richter, 1836.jpg|Людвиг Рихтер портреты. 1836. Киндер тукыма, май. Шәһәрнең музее, Дрезден
Portrait of a Young Man MET DP827290.jpg|Яшь кеше портреты. 1840-ынчы еллар. Кәгазь, итальян карандаш, ак буяу. Метрополитен-музей, Нью-Йорк


## Искәрмәләр

## Әдәбият
* 
* 
* 
* 

## Сылтамалар
* 
* ''Jugenderinnerung eines alten Mannes'' (digitalized at Project Gutenberg, in German)
* Kügelgen-Kulturverein Ballenstedt
* 
Төркем:Рәссамнар