Франсуа Лемуан

**Франсуа́ Лемуа́н**, *Ле Муан* (француз телендә: François Lemoyne, француз телендә: Le Moine; 1688, Париж — 1737 4 июне, Париж) — француз живописецы, рәсем ясаучы һәм гравёр, академик Король живопись һәм сынчылык академиясе. 1736 елдан бирле король Людовик XV-нең беренче рәссамы; француз Регентлык стиле һәм иртә рококоның күренекле вәкиле, мифологик сюжетларга композицияләр иҗат итүче, Франсуа Буше һәм Шарль-Жозеф Натуар остазы.
## Тормышы һәм иҗаты
Франсуа Лемуан Король йортында (Maison du Roi) почтальон булып эшләгән норманн килеп чыгышлы Мишель Ле Муан (фамилиянең иртә формасы) һәм Франсуага 1687 елның 8 октябрендә кияүгә чыккан Парижлы Франсуаза Довен улы булган. Франсуаның әтисе ул әле бала чагында үлгән. Аның әнисе 1693 елның июлендә Франсуа өчен беренче рәсем ясау остасы рәссам-портретист  Робер ле Врак де Турньерга икенче мәртәбә кияүгә чыккан .
1701 елда унөч яшендә Франсуа Король живопись һәм сынчылык академиясенә кергән һәм живописец Луи Галлошның өйрәнчеге булган. Академиядә Лемуан 1713 елга кадәр калган, гәрчә әдәпсез тотышы өчен ул живопись дәресеннән вакытлыча чыгарылган булган. Рәсми гафу үтенүләрдән соң торгызылгач, 1711 елда ул Рим премиясен алган, әмма акча җитмәү сәбәпле ул түләнмәгән булган.
1718 елда мактаулы бәяләмәләр китереп чыгарган “Геркулес һәм Какус” картинасын тәкъдим итүеннән соң ул Король академиясе әгъзаларына кабул ителгән булган. Бу вакытта аның өйрәнчекләре була башлаган: Франсуа Буше һәм Шарль-Жозеф Натуар. 1722 ел ахырында Жан-Батист Массе Лемуанга Галлош, Наттье һәм яшь Буше белән Версаль салоннары өчен башкарылган Шарль Лебрен картиналарын гравюраларга күчерү буенча киң эшне тәкъдим иткән.
1722 елда Франсуа Лемуан аның иҗатына йогынты ясаган Франсуа Берже белән танышкан. 1723-1724 елларда ике яшь рәссам Римга, Болоньяга, Неапольгә һәм Венециягә зиярәт кылып Италия буенча озак уку сәфәре башкарганнар. Аларга Корреджо әсәрләре зур йогынты ясаган.
1724 елның августында Парижга кайткач, Лемуан үз остаханәсен ачкан һәм ирекле рәссам тормышын алып барган. Ул Парижда якобин монастыре (L’église des Jacobins, 1723) каршында Изге Фома Аквинлы һәм Сен-Сюльпис чиркәвенең Кыз Мария капелласының плафоннарын буяган. Дини композицияләргә өстәп ул шулай ук «Геркулес һәм Омфала» (1724), «Венера һәм Адонис» (1729), «Венера коенуы», «Персей һәм Андромеда» (1723) кебек мифологик сюжетларга күп картина ясаган. Итальян сәяхәте вакытында Лемуан шедеврларының берсен: «Геракл һәм Омфала»ны ясаган, анда бер үк вакытта Веронезе, Корреджо һәм Пьетро да Кортона йогынтысы сизелә.
1732 елда король Людовик XV Король корылмалары суперинтенданты аша Лемуанга Зур Версаль сараеның «Геркулес Салоны» плафонын буярга ышандырган. Шулкадәр әһәмиятле заказларны аңа кадәр бары тик король Людовик XIV-нең беренче живописецы Шарль Лебрен гына алган. 1733 елның 30 маенда рәссам Академиянең тулы профессоры булып сайланган булган. Натуар һәм Бушедан кала аның Донат Нонотт, Лоран Кар һәм Шарль-Мишель-Анж Шалль, Клеман-Луи-Мари-Анн Белль дигән өйрәнчекләре булган.
Франсуа Лемуан Франциянең иң күренекле живописецы булу хыялын тормышка ашыру өчен Версальдә эшкә дүрт ел (1733—1736) биргән, әмма Версальдән ул арган, физик һәм әхлакый яктан төшенке булып чыккан. Йөз кырык мифологик фигура, тулы “галант Олимп” хәтердә Венеция осталарының сәнгатен чыгарган матурлык образлары һәм төснең гармоник төсмерләрен тәкъдим иткән. Соңрак Вольтер шулай дип әйткән: «Европада Лемуанның түшәменнән эрерәк живопись әсәре юк, һәм мин дөньяда берәр нәрсә матуррак бар микәнен белмим». Бу шедеврда Лемуан үзен бөек Тьеполога тигез итеп күрсәткән һәм “яңа Лебрен” рәсми булмаган кушаматын алган. Әмма рәссам эшне бетергәнче картайган. Людовик XV аңа мактаулар сипкәч һәм бөтен иерархияләрнең өстендә торган һәм коллегаларның өстеннән куючы вазыйфалы корольнең беренче живописецы (француз телендә: Premier peintre du Roi) итеп билгеләгәч ул бәхетле дә, канәгать тә булмаган. Лемуан күп эшләгән, бу аның сәламәтлегендә чагылган: ул начар йоклаган, нерваланган. Сәнгатьтә иң югары үрләргә ирешергә, Веронезе һәм Тициан белән тигезләнү омтылышы аның психикасын какшаткан һәм ул тирән депрессиягә чумган. Кайнар теләнгән максатына ирешеп, ул тигезлеген югалткан .
Донат Ноннотт Лемуан “иске тарту трубкалары порошогында төнәтелгән ликёр”ны эчкәндә кабул иткән сәер дарулар турында сөйләгән (мөгаен, йокы белән көрәшү өчен никотин кайнатма). Ф. Буше останың җанын ашаган “мәңге меланхолия” белән шаккаткан булган. Биш ай дәвамында Лемуан пациентның сәламәтлеге тиз начарая дип игълан иткән табип М. Беллок белән киңәшләшкән. 1737 елның 4 июнендә иртәнге сәгать унбердә Лемуан бүлмәсендә бикләнгән. Ул хәлен белергә килгән дустына ишекне ачканчы шпаганы чыгарган һәм тәненә тугыз мәртәбә кадаган. Күпләр фараз иткәнчә киеренке эшләү һәм шуннан озак түгел элек хатыны үлеме рәссамны акылдан язу чигенә куйган. Һичшиксез, Лемуанның перфекционизмы аның фаҗигале үлеменә үз кертемен ясаган, әмма герцог де Люин (duc de Luynes) шәһадәте буенча үзенә кул салуының башка күбрәк матди сәбәпләре дә булган. Шедевры өчен Лемуан 1000 экю алган, шул ук вакытта рәссамның чыгымнары көмеш белән 29 000 ливр булган, шуларның 24 000 ливры плафондагы роспись шундый пространстволы-иллюзор эффектка ия булу шуңа рәхмәтле булган зәңгәр
ультрамаринга киткән.
Бу фаҗига шәһәрдә зур кайтавазга китергән. Лемуанның остаханәсендә аның Франсуа Берже заказ ясаган соңгы аллегорик картинасы: «Вакыт Хакыйкатьне Ялганнан һәм Көнчедән саклый» торган (хәзер Лондонда Уоллес тупланмасында).

Санкт-Петербург Эрмитажында Франсуа Лемуанның алты картинасы бар.

## Галерея

Файл:Study of a Valet Pouring Wine MET DP807368.jpg|Хезмәтченең шәраб шешәсе белән рәсеме. Як. 1723. Кәгазь, сангина. Метрополитен-музей, Нью-Йорк
Файл:François Le Moyne (French - Head of King Louis XV - Google Art Project.jpg|Людовик XV портреты. Европага тынычлык бирүче Людовик XV картинасына этюд. Як. 1729. Кәгазь, күмер, пастель. Гетти Үзәге, Лос-Анджелес
Файл:Head of a Bearded Man Looking Left MET 10.45.16.jpg|Сакаллы ир-ат башы. Кәгазь, күмер, сангина, пастель. Метрополитен-музей, Нью-Йорк
Файл:Head of a Bearded Man in Profile to Left MET 67.163.jpg|Профильгә сакаллы ир-ат башы. Көрән кәгазь, пастель. Метрополитен-музей, Нью-Йорк
Файл:P1000726 Paris VI Eglise Saint-Sulpice Chapelle de la Vierge coupole reductwk.JPG|Сен-Сюльпис чиркәвендә Кыз Мария капелласы гөмбәзе росписе
Файл:Château de Versailles, salon de la paix, Louis XV offrant ses deux filles en témoignage de paix à l'Europe, François LemoyneFXD.jpg|Людовик XV Европага тынычлык билгесе буларак ике кызын тәкъдим итә. 1729. Киндер тукыма, май. Тынычлык салоны. Зур сарай, Версаль
Файл:François Lemoyne 001.jpg|Нарцисс. 1728. Киндер тукыма, май. Кунстхалле, Гамбург
Файл:François lemoyne - piquenique durante a caçada 03-1.jpg|Сунар вакытында пикник. 1723. Киндер тукыма, май. Сан-Паулу художество музее, Бразилия
Файл:Francois Lemoine Heracles and Omphale.jpg|Геркулес һәм Омфала. 1724. Киндер тукыма, май. Лувр, Париж
Файл:Venus and Adonis. Francois Lemoyne.jpg|Венера һәм Адонис. 1729. Киндер тукыма, май. Нәфис сәнгатьләр милли музее, Стокгольм
Файл:François Lemoyne - Woman Bathing - WGA12659.jpg|Коенучы. 1724 елдан соң. Киндер тукыма, май. Дәүләт Эрмитажы, Санкт-Петербург
Файл:François Lemoyne - L'Apothéose d'Hercule - Google Art Project.jpg|Геркулес апофеозы. 1733—1736. Фреска. Салон Геркулеса Зур Версаль сараеның Геркулес Салоны
Файл:Time Saving Truth from Falsehood and Envy.jpg|Вакыт Хакыйкатьне Ялган һәм Көнчедән саклый. 1737. Киндер тукыма, май. Уоллес тупланмасы, Лондон


## Искәрмәләр

## Әдәбият

;Беренчел чыганаклар
* 
;Тормыш һәм иҗат тасвирламалары. Күргәзмә каталогы
* 
* 
* 
* 
;Башка эшләр
* 
* 
;Сүзлекләр һәм энциклопедияләр
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Белешмә күрсәткечләре
* 

## Сылтамалар
* 
 v. (1802-1867)|S=427}}
Төркем:Рәссамнар