Нечунг Оракулы

**Нечунг оракулы** (тибет телендә: གནས་ཆུང་ཏ་བླ་མ, gnas chung ta bla ma) ул икенче Далай Ламадан бирле Далай Ламаның шәхси оракулы. Медиум хәзерге вакытта  Далай Лама тарафыннан Һиндстанда, Дһарамсалада нигезләнгән Нечунг Монастыренда тора. Нечунг Оракулы Тибетта Нечунг монастыреның билгеләнгән башы булган.

## Тарихы
Тибетта һәм зур Һималайя төбәгендә оракуллар ачылышта, диндә, доктринада һәм күрәзәчелектә мөһим роль уйнаган һәм уйнавын дәвам итә. Тибетта Нечунг Оракулы һәм кайчак башка оракуллар хөкүмәт карар кылуында һәм дәүләт эшләрен башкаруда разведка тәэмин итүдә һәм бәлки иң мөһиме Тибетның 14-енче Далай Лама иминлеген тәэмин итүдә баш рольләрне уйнаган.

Һималайяда күп оракул традицияләре бар, Нечунг шуларның берсе генә. "Оракул" сүзе тибетлылар тарафыннан вакыйгалы табигый дөнья һәм нечкә рухи патшалыклар арасында уртачы буларак гамәл кылган ир кешеләр һәм хатын-кызларга керүче вакытлыча (яки традициягә карап периодик яки дәвам итүче ия булу) ия булучы берлекне я рухны, я Илаһны атыйлар. Бу арадашчылар, шулай итеп, "кутен" дип аталалар, яки физик нигез дигән сүз. Ия булганнан соң арадашчы озак вакыт тазаруга мохтаҗ булырга мөмкин.
Белл буенча Нечунг Монастыренда "Пеһар культы" унҗиденче гасырда беренче чиратта 5-енче Далай Лама һәм аның регенты Сангье Гьятсо юри тырышуларына күрә тиз үскән булган.
Далай Лама оешмасының тулкусы "Нечунг Оракулы" буларак билгеле оракул белән киңәшләшә, ул Тибет хөкүмәтенең Рәсми Дәүләт Оракулы буларак таныла. Нечунг элек Ньингма традициясеннән булган. Ундүртенче Далай Лама ия булуның һәм трансның тулы тасвирламасын *Freedom in Exile* китабында бирә.

## Башлангычлары
Көнбатыш Сяның төшүеннән соң тангут качакларының Тибетка агымы Тибет Буддачылыгында Пеһар илаһының кабул ителүенә китергән.
Перлман Дәүләт Оракулының инаугурациясен һәм корылышын төп өлеш ияләрен билгеләп тасвирлый:

* Падмасамбхава 
* Самье
* Ваджракилая
* Дхарма
* сангха
* genius loci

"Падмасамбхава Самье Монастырен Ваджракилая биюе белән изгеләштергәндә ул җирле яклаучы рухын - Пеһар Гьялпны тыйган һәм аннан Буддачылылк яклаучы рухларның башы булырга вәгъдәсен алган. Соңрак Дордже Дракден буларак мәгълүм Пеһар Нечунг Оракулы аша манифестацияләп Далай Ламаларның төп яклаучысы булган. Далай Лама буенча, "Тибетлылар оракулларга төрле сәбәпләргә күрә таяналар. Оракулларның максаты киләчәкне алдан әйтү генә түгел. Алар яклаучылар буларак чакырыла һәм кайвакыт алар дәвалаучылар буларак кулланыла. Шулай да, аларның төп функциясе Будда Дхармасын һәм аны практикалаучыларны яклау."


*Кутен*га ия булган Оракул йоласы борынгы, ул Бонпо һәм Нгагпадан кертелгән һәм традицион рәвештә фанфараларны, биюне, мудраларны һәм мантраларны кертә, бу фикер агымын пһова дисциплинасы аша актырган Оракулны кертеп җибәрү өчен, ул вакытлыча физик нигезгә ия.

## Төп алдан әйтүләре
Перлман Нечунг Оракулының ике алан әйтүен китерә: Юлбарыс Елы дәвамында Тибет җитди һәм зур авырлыкны каршылыячак дип алдан әйтү; һәм Тибеттан Далай Лама эпитеты Мәрхәмәтлек Океанының асыл ташы китүен тасвирлаучы икенче алдан әйтү:
"1947 елда Тибетның Дәүләт Оракулы Лобсанг Джигме 1950-нче Юлбарыс Елында Тибет зур авырлыкка дучар булачак дип алдан әйткән. 1951 елда Джигме кайберәүләр әйткәнчә кабатланучы борчучы күрүләренә күрә авырып киткән һәм еллар буенча ярдәмсез үзе йөри алмаган.
1959 елда Далай Ламаның китүен алдан әйткәннән соң Лобсанг Джигме Аның Изгелеге белән ике ай Һиндстанга барган. Аның авыртуы ахыр чиктә дәваланган булган." 

## Церемония
Перлман Нечунг Оракулының "Лунгта"ны, "Биджа"ны һәм "Дхваджа"ны керткән изге символ һәм иконографияне керткән Биш Саф Төстәге киемен тасвирлый:
"Рәсми чараларда Кутен берничә кат тукымадан торган катлаулы кием кия, аның өстендә бик бизәкле алтын ефәк парча, ул (Махабхутага караган төсләр) кызыл, зәңгәр һәм яшел борынгы дизайн белән капланган. Күкрәгендә ул түгәрәк көзге тагып йөри, аның тирәли фирүзә һәм аметист, аның шомартылган корычында Дордже Дракденга караган Санскрит мантрасы ялтырый. Процесс башланганчы ул хәрби кием сыман кием кия, ул дүрт байрак һәм өч җиңү туын тота. Болар барысы уртача җитмеш фунт авырлыкта һәм медиум транста булмаганда аның белән чат-көч йөри." 

Бу регалияләргә өстәп Кутенның трансы тирәнәйгәч, медиум урынын тәэмин итүчеләр аңа баш киемен кидертәләр, аның авырлыгы якынча 30 фунт (14 кг), гәрчә элекке вакытта аның авырлыгы 80 фунт (36 кг) булган.   Түгәрәк көзге илаһи атрибут һәм корал ул *[[мелонг]]* буларак билгеле (тибетча: "көзге") һәм Дзогчен һәм Дзогчен тәгълиматының гомуми символы булып тора.

## Популяр мәдәнияттә
Мартин Скорсезеның 1997 биографик *[[Kundun]]* фильмында Далай Лама Нечунг Оракулы белән киңәшләшә.

## Шулай ук карагыз
*Dorje Drakden
*:en:Mo (divination)
*:en:Tenma goddesses

## Билгеләмәләр

## Өстәмә укырга мөмкин

*Havnevik, Hanna. ''A Tibetan Female State Oracle''

## Тышкы сылтамалар

* Nechung - The State Oracle of Tibet
* Documentary about Tibetan oracles by David Cherniack 
Төркем:Буддачылык