Рашид Темрезов

**Рашид Темре́зов**, Рашид Бориспиевич (*Борисович*) Темре́зов (; *[[1976 ел]]ның [[14 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], Карачай-Чиркәс АӨ,  [[Черкесск]]*) — россияле дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе. 2011 елның 1 мартыннан 7 апреленә кадәр Карачай-Чиркәс Республикасы президенты (2011 елның 26 феврале — 1 марты ). 2011 елның 7 апреленнән Карачай-Чиркәс Республикасы башлыгы (, ) (2016 елның 27 феврале — 18 сентябре ). «Бердәм Россия» партиясенең Югары советы әгъзасы.

## Тәрҗемәи хәле
1976 елның 14 мартында Черкесскида карачай гаиләсендә туган. Әтисе ― республикада танылган хирург, әнисе ― икътисадчы. Ата-анасы балачагын Кыргызстанда үткәргәннәр. Әтисе –  авылында, әнисе –  туган. Әбисе уналты яшендә Ленин һәм Хезмәт Кызыл Байрагы орденнары кавалеры булган, аны хәтта шикәр чөгендерен җыюдагы уңышлары өчен Социалистик Хезмәт Герое исеменә тәкъдим иткәннәр.

Черкесск шәһәренең 3нче санлы мәктәбен, 1998 елда «Менеджмент» һәм «Финанс һәм кредит» белгечлекләре буенча Мәскәү ачык социаль университетын тәмамлаган.

## Хезмәт юлы
### Бизнеста
1998 елдан ― «Карачаево-Черкесскнефтепродукт» ААҖ коммерция бүлегендә төзелеш идарәсенең коммерция директоры, «Севкавгидроэнергострой» ААҖ җитештерү-технологик комплектация идарәсе башлыгы. Металл-пластик тәрәзәләр җитештерү буенча үз предприятиесе белән җитәкчелек иткән.

2004 елдан ― «Карачай-Чиркәс Республикасының капиталь төзелеш идарәсе» республика дәүләт учреждениесе генераль директоры, аннары «электротехника компаниясе» ААҖ генераль директоры.

2004 елның 21 сентябреннән Карачай-Чиркәс республика конкурс комиссиясе әгъзасы булып тора. «Московские новости» газетасы раславынча, бу чорда Темрезов Республика Президенты  кияве  «уң кулы» була, ул 2006 елда республикада милекне криминаль бүлешү аркасында 7 кешене үтергән өчен хөкем ителгән.

### Сәясәттә
2007 елда «Гадел Россия: Ватан — Пенсионерлар — Тормыш» сәяси партиясенең төбәк бүлеге советы рәисе итеп сайлана. Соңыннан Сергей Миронов боерыгы буенча читләштерелә.  радиостанциясе мәгълүматлары буенча, Темрезов Сергей Миронов тарафыннан коррупция җәнҗалына бәйле рәвештә партиядән чыгарылган дип санала, аңа Рашид Темрезовның катнашы барлыгын үз тикшерүендә Дәүләт Думасы депутаты, журналист  ачыклаган.

2009 елдан ― IV чакырылыш Карачай-Чиркәс халык җыены (парламент) депутаты.

2009 елдан Россия Федерациясе Президенты патронаты астында булган идарәче кадрлар резервына кергән.

2010 елның 12 гыйнварыннан ― «Федераль юл агентлыгының Карачай-Чиркәс Республикасы территориясендә федераль автомобиль юллары идарәсе» федераль дәүләт учреждениесе башлыгы.

### Карачай-Чиркәс Республикасы Башлыгы
2011 елның 26 февралендә отставкага киткән Борис Эбзеев урынына Карачай-Чиркәс Президенты  итеп билгеләнә. Аның билгеләнүе Карачай-Чиркәстә бертигез генә кабул ителмәгән һәм СКФО Иҗтимагый советы әгъзасы Инал Гашоков сүзләренчә, «җәмгыятьтә борчу тудырган». Халыкның бер өлеше Темрезовны элеккеге президент Мостафа Батдыевның абруйлы, ләкин криминаль кланының хакимияткә кайтуы дип бәяләгән.

2011 елның 28 февралендә Россия Президенты аның кандидатурасын республика башлыгы вәкаләтләрен бирү өчен Карачай-Чиркәс халык җыены (парламенты) каравына керткән. Аның кандидатурасы 1 мартта расланган.

2011 елның 5 июленнән 2012 елның 4 гыйнварына кадәр, 2016 елның 6 апреленнән 22 ноябренә кадәр һәм 2020 елның 21 декабреннән Россия Федерациясе Дәүләт Советы Президиумы әгъзасы.

Вәкаләтләр чоры тәмамлану сәбәпле, 2016 елның 27 февралендә Рашид Темрезов Россия Президенты тарафыннан Карачай-Чиркәс Республикасы башлыгы  итеп билгеләнгән. 2016 елның 18 сентябрендә республика башлыгы итеп сайланган. Аның кандидатурасы өчен республика парламентының 49 депутаты тавыш биргән.

2021 елның 19 сентябрендә җирле парламентның 48 депутаты тавышы белән өченче срокка сайланган.

## Санкцияләр
2023 елның 24 февралендә АКШ Дәүләт департаменты тарафыннан Темрезов «Украинага карата Россия операцияләрен һәм агрессиясен гамәлгә ашыруга, шулай ук РФ мәнфәгатьләрендә оккупацияләнгән Украина территорияләре белән законсыз идарә итүгә» катнашы булган затларның санкцион исемлегенә кертелгән, аерым алганда «гражданнарны Украинада сугышка чакырган» өчен.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Почет ордены (2021 елның 18 ноябре) ― *Карачай-Черкес Республикасының Социаль-икътисадый үсешенә керткән өлеше һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен*
* Дуслык ордены (Россия, 2015 елның 23 марты) ― *ирешелгән хезмәт уңышлары, күпьеллык намуслы хезмәте һәм актив иҗтимагый эшчәнлеге өчен*
* Дуслык ордены (Көньяк Осетия, 2022 елның 6 сентябре, ) ― *Көньяк Осетия Республикасы һәм Карачай-Чиркәс Республикасы халыклары арасында дустанә мөнәсәбәтләрне үстерүгә һәм ныгытуга зур шәхси өлеш керткән өчен*
* Россия Федерациясе Президентының Мактау грамотасы (2017 елның 24 октябре) ― *ирешелгән хезмәт уңышлары, актив җәмәгать эшчәнлеге һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен*

## Шәхси тормышы
Өйләнгән, дүрт баласы бар. Хатыны Ирина. Кызлары Милана, игезәкләр Светлана һәм София; уллары Марат.

Абыйсы Марат ― Карачай-Чиркәс клиник хастаханәсенең кан тамырлары хирургиясе бүлеге мөдире, медицина фәннәре докторы.

Энесе Теймураз республика прокуратурасында хезмәт иткән, 2012 елда Чиркәс шәһәр суды рәисе урынбасары итеп билгеләнгән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Биографические данные на сайте Парламента КЧР
* Рашид Темрезов. Биографическая справка // РИА Новости

 

Төркем:Почет ордены кавалерлары
Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары
Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Карачай-Чиркәс сәясәтчеләре
Төркем:Карачай-Чиркәс башлыклары
Төркем:Россия төбәкләренең гамәлдәге җитәкчеләре
Төркем:Россия дәүләт социаль университетын тәмамлаучылар