Нәсех язуы

**Нәсех** (гарәп. نسخ‎) — алты традицион гарәп язуы *(әл-әкләм әс-ситта)* төрләренең берсе. Гарәп әлифбасын кулланучы күпчелек илләр өчен төп һәм иң киң таралган шрифт.  Ислам каллиграфиясенең беренче эшләнгән язуларының берсе, ул гадәттә административ документлар язуда һәм китапларны, шул исәптән Коръәнне күчерү өчен кулланыла, чөнки ул җиңел укыла.  Ибне Фазлан вакытында Багдадта һәм башка мөселман шәһәрләрендә күфи язуы кулланыла торган була. Ул Әбү Гали бине Мокыйлә нәсех язуын уйлап тапканчы гамәлдә була. Шулай ук нәсех һәм күфи язуларына кадәр кулланылышта сөлес язуы да була.  

Томас ван Эрпе үзенең 1617 елгы *Grammatica Arabica* әсәрендә нәсехне "иң затлы һәм чын язу стиле" дип билгеләгән. 

## Килеп чыгышы

Нәсех язу стиле Һиҗри тәкъвим буенча беренче гасырда ук очрый. Ул шул вакытта Габдел Мәлик ибн Мәрван боерыгы буенча күфи язуында кимчелекләр булу сәбәпле нигезләнгән. 

Ибне Мөклә ислам каллиграфиясенең "Алты каләм"ен стандартлаштырган дип санала. Алар "пропорциональ язмалар" (әл хат әл мәнсуб) яки "алты язма" (әл әклам әл ситта) дип аталалар. 

Күфи язуы гадәттә нәсихтән алдарак барлыкка килгән дип санала, ләкин тарихчылар бу ике язуның Ибне Мөклә тарафыннан кодификацияләнгәнче үк элек бергә яшәгәнен күзәтәләр,  чөнки алар төрле максатларда хезмәт иткәннәр.  Күфи язуы, нигездә, бизәү өчен, ә нәсех көндәлек язучылар өчен кулланылган.  

## Тасвирлама
*Әлиф* туры сызык рәвешендә, аскы сул якка бөгелеп языла.  Нәсех төрле авазларны хәреф өстендә яки астында 1–3 нокта рәвешендә диакритик нокталар ярдәмендә аера, бу язуны җиңелрәк укырга мөмкинлек бирә.  Нәсех горизонталь нигез сызыгы куллана; бер хәреф алдагы хәрефнең ахырыннан башланган очракларда, нигез сызыгы өзелә һәм күтәрелә.  XVI гасырда Истанбулдагы Шәех Хәмдулла (1429–1520) язуны төгәлрәк һәм җиңелрәк күрсәтү өчен, нәсехнең структурасын, башка "Алты каләм" язулары белән бергә, яңадан эшләгән. 

## Куллану
Нәсх тарихи яктан китаплар транскрипциясендә һәм административ мәхкәмә документларында киң кулланылган. 

Нәсех бизәкләүдә кулланылган күфи язуыннан читләшеп, декоратив элементларны сыгылмалырак, түгәрәкләнгәнрәк дизайннарга әйләндерергә мөмкинлек бирә. Нәсех архитектурада беренче тапкыр X гасырда кулланыла башлый һәм XI гасырга кадәр күп кенә мөселман илләрендә кулланыла. 

Скрипт гадәттә электрон рәвештә һәм гадәти шрифт буларак кулланыла. Windows (W), iOS (M), Linux (L) һәм Google Fonts (G) системаларында нәсех шрифтларына мисаллар:

;
:

* Arial (W / M) (Гарәпчә үтә күренмәле, (W) Times New Roman, ( W / M ) Arial Arabic)
* Гадиләштерелгән гарәп теле ( W )
* Шәһеразад Яңа ( G )
* Курьер Нью (К / М) (бер киңлектә)
* Cascadia Mono (G) 
* Ното Насх Гарәп (G)
* SF Гарәп теле ( M ) 
* Ләйлә нигез Гарәп теле 

; Кайбер шрифтлар нәсех һәм рикагъ (рокъгә)

* Damascus ( М )
* KacstOne ( L )
* Arabic Typesetting ( W )
* Әл-Баян ( М )
* DecoType Naskh ( M )
* Багдад ( М )
* Geeza Pro ( M )
* Надим ( М )
* Yakout
* Саккал Маджалла ( W )
* Традицион гарәп теле ( W )
* Amiri ( Г )

## Галерея

Файл:Al_Fatihah_-_naskh_script.jpg|альт=14th- or 15th-century Quran with body text in naskh| XIV яки XV гасыр Коръәне, *нәсех* хәрефләре белән язылган
Файл:Khalili_Collection_Islamic_Art_pot_0491.1_CROP.jpg|альт=Stonepaste dish from 13th-century Iran with a poem in naskh around the rim.| XIII гасыр Иран таш камырдан ясалган савыт, кырые буйлап *нәсех* белән шигырь язылган.
Файл:Basmala.svg|альт=Basmala in naskh.| *Нәсехтәге* Бәсмәләһ .
Файл:Prayer_in_Naskh,_1252_AH,_Vesal-i_Shirazi,_National_Library_of_Iran.jpeg|альт=Prayer in naskh, 1252 AH, Vesal-i Shirazi, National Library of Iran.| *Нәсехтәге* дога, 1252 һиҗри ел, Вәсәл-и Ширази, Иран Милли китапханәсе.
Файл:15th-century_Timurid_Quran.jpg|альт=The Timurid Quran manuscript, c. 15th-century, written in naskh.| Тимуридлар чорындагы Коръән кулъязмасы, XV гасыр, *нәсех* белән язылган.


## Шулай ук карагыз
Күфи язуы

Сөлес язуы

Рокъгә язуы

## Искәрмәләр

Төркем:Ислам
Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр