open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Миливой Преяц

**Миливой Преяц** (хорват телендә: Milivoj Prejac) — Югославия математигы, физигы һәм мөгаллиме. Югославия хөкүмәтенең Загреб университетына басымы вакытында анда техник фәннәрне укытуны саклап калуы өчен мәшһүр.

## Тәрҗемәи хәле
Миливой Преяц Хорватиянең төньягында Десинич шәһәрендә туган булган. 22 яшендә Загребта Король университетын тәмамлаган, анда җиде елдан соң *«Электрон теориясе»* темасына диссертациясе өчен техник фәннәр докторы дәрәҗәсенә ия булган. Гыйльми дәрәҗәгә ия булганнан соң Преяц тормышын мөгаллимлек эшчәнлеге белән бәйләргә карар кылган һәм Бьеловарга барган, анда шәһәрнең гимназияләренең берсендә профессор вазыйфасын били башлаган. 1919 елда Загреб университетының Техник факультетында профессор постын биләү өчен Хорватия башкаласына кайткан, анда өч елдан соң Преяц факультетларның берсенең декан вазыйфасына кадәр күтәрелүгә ирешкән. Югары техник мәктәпнең Загреб университетының Техник факультетына әйләндерүдән һәм вузның Югославия мәгариф системасына интеграциясеннән соң Югославия Социалистик Федератив Республикасының хөкүмәте күп мәртәбә анда техник фәннәр укытылуын кыскартып яки бөтенләй бетереп караган, әмма Миливой Преяц университетта шул дисциплинаның булуын яклый алган профессорларның берсе булган. Загреб университетында егерме елдан артык эш дәверендә Преяц мөгаллим булып кына түгел, ә механика буенча берничә хезмәт авторы буларак ат казанган, алар аның 1945 елда отставкага китүенә кадәр берничә мәртәбә нәшер ителгән булган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Alfirević I.. Hrvatski znanstvenici u razvoju tehničke mehanike XX. stoljeća (хорв.) // Studia lexicographica. — LZMK, 2018. — Vol. 12, br. 23.

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Уриэль Фейге

**Уриэль Фейге** (иврит телендә: אוריאל פייגה) — Израиль информатигы, хәзерге вакытта Вейнцман Институтында информатика һәм кулланылышлы математика профессоры.

## Эше
Фиат Амос һәм Ади Шамир белән Фейг-Фиат-Шамир протоколы эшләнешендә катнашкан.
Хәзерге вакытта Вейцман Институтында информатика профессоры булып тора.

## Белем алуы
* 1980 елда шулай ук Израиль технология институты, Хайфа буларак мәгълүм Технионда компьютер инженериясендә бакалавр дәрәҗәсенә ия булган.
* 1987 елда — Реховот шәһәрендә информатика буенча магистр дәрәҗәсе.
* 1992 елда Вейцман институтында Ади Шамир җитәкчелеге астында «Математик генеалогия» проектында информатика буенча PhD дәрәҗәсенә ия булган.
* 1990—1991 — Принстон университетында постдокторантура .

## Премияләре
Күпсанлы премияләр лауреаты, шул исәптән:
* 2000: Левинсон Моррис премиясе ()
* 2001: Гёдель премиясе
* 2005: Әйдәп баручы мәкалә өчен премия (Award for Outstanding Paper Prize, )

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Сайт профессора Фейге при институте Вейцмана
* Curriculum Vitae of Uriel Feige
* Ben-Gurion University of the Negev, Distinguished Lecturer Series Uriel Feige
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте

**Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте** (,  ), *рәсми исеме* «Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте» үзәкләштерелгән дини оешмасы () ― Россия Федерациясенең Ставрополь крае территориясендәге мөселман җәмгыятьләрен берләштерүче үзәкләштерелгән дини оешма, мөфтият.

## Тарих
Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте 2010 елда оештырылган. 2010 елның 5 маенда Россия Федерациясе юстиция министрлыгының Ставрополь крае буенча Баш идарәсендә дәүләт теркәве узган. 

Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти итеп Мөхәммәт хаҗи Рәхимов сайланган. Ул шулай ук 2010―2024 елларда Төньяк Кавказ мөселманнары Координация үзәге башкарма комитеты рәисе булып торган.

2010 елның 8 декабреннән 2013 елның июленә кадәр Ставрополь крае мөселманнары Диния нәзарәте «Россия Ислам килешүе ассоциациясе (Бөтенроссия мөфтияте)» үзәкләштерелгән дини оешмасы составында булган. 2016 елның 14 мартында суд карары буенча әлеге Бөтенроссия мөфтияте бетерелгән.

## Состав
Ставрополь крае мөселманнарының Диния нәзарәте составына 30 мөселман дини оешмасы керә. Оешмалар составына керүче мөселманнарның якынча саны 50 меңгә якын кеше, төбәктәге саны 300 меңгә якын кеше (нугайлар, карачайлар,балкарлар, ингушлар, дагстанлылар, төрек-месхетиннар, шулай ук Урта Азия диаспоралары һ.б.). Ставрополь крае мөселманнарының Диния нәзарәте хәнәфи мәзһәбе һәм шәфигый мәзһәбе мөселманнарын берләштерә .

## Җитәкчелек

* Ставрополь крае мөфтие Мөхәммәт хаҗи Рәхимов
* Ставрополь крае мөфтиенең беренче урынбасары Фаизрахман Эсенов (Имам Абу Хәнифә исемендәге Төньяк Кавказ ислам университетын тәмамлаган)
* Ставрополь крае мөфтие урынбасары Мурат Бердиев (Карачай-Чиркәс ислам институтын, Көньяк федераль университетын тәмамлаган)
* Ставрополь крае мөфтие урынбасары Муратбий Лайпанов (Карачай-Чиркәс ислам институтын, Сириядә Гарәп теле институтын тәмамлаган)

## Төп мәчет
Пятигорск җәмигъ мәчете (Кавказ халыкларының мәдәни үзәге) . Пятигорскның үзәк мәчете 2007 елда ачылган, 500 кешегә кадәр сыйдыра. Мәчет гөмбәзе Иран осталары тарафыннан пыяла мозаика белән түшәлгән, диварлар төрекчә чәчәк бизәкләр белән бизәлгән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*   ЦРО ДУМ СК Вконтакте
*  Телеграм-канал ДУМ СК

Төркем:Мөселманнарның Диния нәзарәтләре
Төркем: Ставрополь краенда ислам
Төркем:2010 елда нигезләнгән дини оешмалар
Пьер Мильман

**Пьер Давид улы Мильман** (1945 елда, Одессада туган) — Совет, Израиль һәм Канада математигы.
## Тәрҗемәи хәле
Математик Давид Пинхус улы Мильман һәм Нема Эммануиловна (Мендель кызы) Мильманның улы. 1967 елда Мәскәү университетының механика-математика факультетын тәмамлаган, ССРБ ФА Н. Н. Семёнов исемендәге химик физика Институты һәм ССРБ ФА каты җисем физикасы Институтында фәнни хезмәткәр булып эшләгән.

1975 елда Тель-Авив университетында фәлсәфә докторы диссертациясен яклаган һәм шул ук вакытта Торонто университетында эшли башлаган. 1986 елдан бирле — Торонто университетының профессоры. Канада Король җәмгыяте әгъзасы (1997).

Джефри-Уильямс премиясе лауреаты (2005).

## Гаиләсе
* Ир туганнары — математиклар Виталий Мильман һәм Владимир Мильман (1948 елда туган), Торонто университетының технологияләр буенча координаторы, «Феникс» театрының драматургы һәм продюсеры.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Ярмәкәй районы татар авыллары

**[[Ярмәкәй районы]]** (, ) — Башкортстанның көнбатыш өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 51 авыл бар, шуларның 24-е татар авылы. Болардан тыш 2 мордва-эрзя, 12 чуаш, 1 удмурт һәм 9 рус авылы бар.

Районда татар авыллары: Ярмәкәй, Абдул, Аксак, Атамкүл, Габделкәрим, Иске Сүлле, Иске Турай, Иске Шах, Исламбакты, Кулбай, Кушкаран, Князевка, Кызылъяр, Райман, Рәтамак, Сөярмәт, Тарказы, Түбән Карамалы, Усман-Ташлы, Чулпан, Ык, Яңа Турай, Яңа Шах, Яңа Ярмәкәй. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш, Пионерский дигән мордва, Бекетово, Хорошовка дигән элеккеге рус яки катнаш авылларда да хәзер татарлар күпчелектә. Түбән Карамалы авылы мордвалары һәм чуашлары да ислам диненә күчеп XX гасырның икенче яртысында инде тулысынча татарлашып беткәннәр.

Татар авылларында татар теленең минзәлә (бәләбәй урынчылыгы) һәм стәрлетамак сөйләшләре таралган. Стәрлетамак сөйләшендә Иске Сүлле һәм Габделкәрим авыллары, ә минзәлә сөйләшендә калган татар авыллары халкы сөйләшә.

Юкка чыккан татар авыллары: Ташлыкүл, Кызыл Ык.

## Искәрмәләр

Ярмәкәй районы
*
Осман Края

**Осман Края** (албан телендә: Osman Kraja; 1930, Зонгулдак, Төркия) — албан галиме, математигы, педагогы, профессор, Тирана университетының ректоры (1981—1988), дипломат.

## Тәрҗемәи хәле
1949 елга кадәр Тиранада *«[[Стафа, Кемаль|Кемаль Стафа]]»* гимназиясендә укыган. Аннан соң Варшава университетында математиканы өйрәнгән. Мәскәү Дәүләт Университетында икътисад буенча кандидат диссертациясен һәм КХР ФА математика Институтында математика буенча докторлык диссертациясен яклаган. Җиде тел белә.

Мөгаллимлек эшчәнлеген башкала *«[[Стафа, Кемаль|Кемаль Стафа]]»* гимназиясендә башлаган. Соңрак Тирананың Педагогик институтында мөгаллим булып билгеләнгән булган, ул институт Албаниянең беренче югары уку йорты булган. Киләсе 45 ел дәвамында мөгаллим, Тирана университетының табигый фәннәр факультетының математика кафедрасы мөдире, аннан соң ул факультетның деканы, университет проректоры булып эшләгән. Табигый факультетның үсешенә һәм университетның абруе төпләнүенә мөгаллим һәм тикшеренүче буларак зур кертем ясаган.

1981—1988 елларда — профессор,  Тирана университетының ректоры.

1997 елдан бирле — дипломатик эштә.

1997—2003 елларда — Албания Республикасының Польшада һәм шул ук вакытта Эстония, Латвия, Литва һәм Украинада Гадәттән тыш һәм вәкаләтле илчесе.

2002 елда Польша Республикасы алдында Хезмәте өчен Орден хачы белән бүләкләнгән.
2012 елда "Бөек оста" дәрәҗәсенә ия булган. (2012 елның 5 апреле).

Математика өлкәсендә дәреслекләр һәм хезмәтләр авторы.

## Сайланган хезмәтләре
* «Математический анализ I, II, III» (учебник, 1974).
* «Высшее образование в РПСШ перед важными задачами» (1987).
* «Тиранский университет 1957—2007» (в соавт. 2007).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Osman Kraja, personalitet i shquar i arsimit shqiptar
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Аскын районы татар авыллары

**[[Аскын районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 73 авыл бар, шуларның 58-е татар авылы. Болардан тыш 1 мари һәм 5 рус авылы бар.

Районда татар авыллары: Аскын, Альягыш, Арбаш, Әвәдәй, Әмир, Базанчат, Башкортстан, Билгеш, Вашъязы, Гөмбә, Дәүләт, Ермаялан, Зирекле Чишмә, Иске Казанчы, Иске Кара, Иске Күчкилде, Иске Мотабаш, Камашады, Каракүл, Карткисәк, Кашка, Каюм, Көбияз, Кучан, Кушкүл, Күнгәк, Күнгәкбаш, Кыйгазы, Кышлау Елга, Мәтәлә, Мотаелга, Олы Елга, Олыкүл, Солтанай, Солтанбәк, Табаскытамак, Ташлыкүл, Төлгезбаш, Төпрәле, Упканкүл, Урманкүл, Урыс Карасы, Үрмияз, Үршәде, Үтәш, Чат (Аскын районы), Чишмәлекүл, Чишмә-Уракай, Чураш, Янкисәк, Яңа Багазы, Яңа Казанчы, Яңа Кара, Яңа Карткисәк, Яңа Күчкилде, Яңа Мотабаш, Яңа Сөеш, Яңавыл, Яубүләк. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш, район үзәге булган элеккеге урыс авылы Аскында да урыслар 15 % кына калган, Барахаевка, Яңа Борма, Төй, Любимовка, Королево, Шорохово, Петропавловка дигән элеккеге рус, Талог дигән мари авылларында да хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең бөре, кыйгы, пермь (ирән урынчылыгы) һәм байкыбаш сөйләшләре таралган. Пермь сөйләшендә Күнгәк авыл советы авылларында (Күнгәк, Күнгәкбаш, Ташлыкүл, Табаскытамак, Чишмәлекүл), бөре сөйләшендә районның көнбатыш өлешендә (Иске Кара, Яңа Кара, Зирекле Чишмә, Янкисәк, Ермаялан, Альягыш, Иске Казанчы, Яңавыл, Урманкүл, Башкортстан, Чат (Аскын районы), Иске Мотабаш, Яңа Мотабаш, Яңа Казанчы, Вашъязы, Кышлау Елга, Базанчат, Олы Елга, Олыкүл, Төлгезбаш, Төпрәле), байкыбаш сөләшендә районның көньяктагы мишәр авылларында (Дәүләт, Кыйгазы, Солтанай, Кушкүл, Яубүләк, Яңа Карткисәк, Яңа Багазы, Каракүл, Кучан, Карткисәк, Арбаш, Упканкүл, Чишмә-Уракай), ә кыйгы сөйләшендә көнчыгыштарак урнашкан калган татар авыллары халкы сөйләшә.

Юкка чыккан татар авыллары: Ахун, Истәк, Яңа Көбияз, Кушкүл, Баргак, Абдал, Яңа Карыш, Хәтмулла, Байкал.

## Искәрмәләр

Аскын районы
*
Балтач районы татар авыллары

**[[Балтач районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 79 авыл бар, шуларның 57-се татар авылы. Болардан тыш 17 мари, 2 удмурт һәм 2 кечкенә рус авылы бар.

Районда татар авыллары: Иске Балтач, Ардагыш, Бигилде, Богдан, Бүләк, Җиләзекүл, Имән, Иске Илекәй, Иске Каргалы, Иске Солтангол, Иске Тимкә, Иске Янбай, Иске Яхшый, Иштирәк, Карышбаш, Комъязы, Көндәшле, Көнтүгеш, Кызыл Восток, Кызылкүл, Маты, Мәнәгәз, Начар, Нөркә, Рәхимкол, Сандугач, Сәйтәк, Текән, Түбән Кансөяр, Түбән Карыш, Түбән Сикияз, Туктай, Тутагач, Тучыбай, Тушкыр, Уразай, Уртаелга, Усман, Чишмә, Чиятау, Чокалы, Чурапан, Чуртанлыкүл, Чыпчык, Шауяды, Штәнде, Югары Кансөяр, Ягафәр, Ялангач, Яңа Балтач, Яңа Солтангол, Яңа Тушкыр, Яңа Уразай, Яңа Янбай, Яңа Яхшый, Яуязы. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш Анновка дигән элеккеге Тамбов ягыннан күчерелгән урыслар авылында да хәзер татарлар күпчелектә, авыл Түбән Карыш авылына кушылып киткән.

Татар авылларында татар теленең бөре һәм байкыбаш сөйләшләре таралган. Байкыбаш сөләшендә районның көнчыгышындагы мишәр авылларында (Ялангач, Яңа Уразай, Уразай, Көнтүгеш, Кызыл Восток, Кызылкүл, Иске Солтангол, Иске Янбай, Бигилде, Богдан, Чокалы, Көндәшле, Иске Тимкә, Рәхимкол, Иштирәк, Чишмә, Начар, Түбән Карыш, Карышбаш, Чуртанлыкүл, Җиләзекүл), ә бөре сөйләшендә көнбатыштарак урнашкан калган татар авыллары халкы сөйләшә. Алардан тыш җирле удмурт һәм марилар да татарча беләләр, ә Асау дигән удмурт, Иске Яморза, Тозлыуба дигән мари авыллары халкы тулысынча диярлек татарчага күчкән.

Юкка чыккан татар авыллары: Фән Яшәсен, Тузлыкуыш, Әхмәт, Яңа Штәнде.

## Искәрмәләр

Балтач районы
*
Шаран районы татар авыллары

**[[Шаран районы]]** (, ) — Башкортстанның көнбатыш өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 103 авыл бар, шуларның 46-сы татар авылы. Болардан тыш, Базгыя дигән авылда чуашлар белән бергә татарлар, шул исәптән керәшен татарлары да яши. Аннан кала 16 чуаш, 24 чирмеш һәм 13 кечкенә рус авылы бар.

Районда татар авыллары: Алмаш, Алпай, Бакча, Болансаз, Бохара, Бүләк, Бурсык, Дүрмән, Зирекле, Исәмәт, Иске Тамъян, Иске Теләүле, Иске Тырбый, Каразыбаш, Каракүл, Кәрәкәшле, Күгәрчен-Бүләк, Кызыл Чулпан, Кыр-Теләүле, Мичуринск, Наратасты, Нөрәй, Сарсаз, Сөендек, Сөнбаш, Таллыкүл, Таң, Тархан, Татар Көчек, Ташчишмә, Тимер, Түбән Зәет, Түбән Ташлы, Түгәрәк, Үлекьелга, Чалмалы, Чәкәнтамак, Шаранбаш-Князево, Шарлыкбаш, Югары Ташлы, Юмадыбаш, Яңа Бәйки, Яңа Каръяуды, Яңа Тамъян, Яңа Таулар, Яңа Тырбый, Ярәмкә. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш, район үзәге Шаранда, элеккеге рус авыллары Дмитриева Поляна, Источникта да хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең минзәлә (көньягында бәләбәй, калган өлешендә төп урынчылыгы) һәм Түбән Кама керәшеннәре (бакалы урынчылыгы) сөйләшләре таралган. Түбән Кама керәшеннәре сөйләше Базгыя, Яңа Тамъян авылларында таралган. Бу авылларда элек чуашлар һәм керәшеннәр яшәгән, чуаш теле татар теле белән кысрыкланып чыгарылган, соңрак күпчелек чуашлар һәм керәшен татарлары ислам диненә күчкәннәр, әмма керәшен сөйләше сакланып калган. Минзәлә сөйләшендә калган татар авылларында һәм райондагы чуаш, мари, кайбер рус авыллары халкы арасында да таралган. Ә татар авыллары әйләнәсендә генә урнашкан Укыяз дигән чуаш авылы, Изем дигән мари, Соколовка һәм Папановка дигән рус авыллары халкы тулысынча татар теленә күчеп беткән.

Юкка чыккан татар авыллары: Хафиз, Сабанай, Кызылтау.

## Искәрмәләр

Шаран районы
*
Дүртөйле районы татар авыллары

**[[Дүртөйле районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк-көнбатыш өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 87 авыл бар, шуларның 71-е татар авылы, аннан кала 9 мари һәм 5 кечкенә рус авылы бар. Дүртөйле шәһәренең дә якынча 90 % халкы татарлардан тора.

Районда татар авыллары: Әкәнәй, Әсән, Әтәч, Атсөяр, Аюкаш, Боргата, Баргызбаш, Бишнарат, Венеция, Югары Әлкәш, Югары Каргавылы, Җилгәргечләр, Гөбелекөчек, Гөлек, Җәйләү, Җитембәк, Иванай, Илдус, Имай-Утар, Исмаил, Казаклар, Казы-Җәлдәк, Каеш, Коралачык, Күккуян, Күчергеч, Көшел, Куязыбаш, Кече Бишкураз, Мәмәдәл, Маньязыбаш, Миңеште, Мәскәү, Наҗытамак, Түбән Әлкәш, Түбән Аташ, Түбән Каргавылы, Түбән Манчыр, Биектау, Яңа Ишмәт, Яңа Кәңгеш, Яңа Уртай, Яңа Урал, Сабанай, Салпар, Семилетка, Сикәлекүл, Иске Баеш, Иске Кәңгеш, Иске Солтанбәк, Иске Уртай, Иске Яндыз, Суыккул, Солтанбәк, Тумырҗа, Тәкәрлек, Тамак, Таубаш-Бадрак, Ташъелга, Таштау, Урман Асты, Үткен, Өчбүлә, Уяды, Чишмә, Юкәлекүл, Юкәлекүл, Юнтирәк, Эңгәсәк, Йосыф.

Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Элеккеге 1 рус, 1 рус-мари авылында да (Покровка, Әңгәсәк) хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең минзәлә сөйләше (бәләбәй урынчылыгы) таралган. Татарлардан тыш татар теле җирле мари, рус авылларында да таралган, ә Ивач, Байгилде, Яңа Бадрак дигән мари һәм Успеновка, Җәлдәк, Кыргыз дигән рус авылларында татар теле төп туган тел булып калган.

Юкка чыккан татар авыллары: Такталыкүл, Абзай, Алга, Кушнарат, Өлкәш, Яңа Дүртөйле.

## Искәрмәләр

Дүртөйле районы
*
Борай районы татар авыллары

**[[Борай районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 95 авыл бар, шуларның 76-ы татар авылы. Болардан тыш 4 мари, 9 удмурт һәм 3 кечкенә рус авылы бар. Тик Чишмә-Борай дигән мөселман марилар авылы халкы да, Асаутамак, Бикҗән, Воткөрҗә дигән мөселман удмуртлар авыллары халкының күпчелеге дә XX гасыр ахырыннан үзләрен татарлар дип билгели башлаган.

Районда татар авыллары: Борай, Абдрашбаш, Абдулла, Абзай, Ает, Алдар, Асаутамак, Әҗәк, Әрдәш, Әрнәш, Байсака, Бакалы, Берләч, Бигәнәй, Бикҗән, Бустанай, Ваныш, Варҗытамак, Воткөрҗә, Гомәр, Давытлар, Дүсмәт, Зур Бадрак, Иске Бикмәт, Иске Карагыш, Иске Кизгән, Иске Көрҗә, Иске Мостафа, Иске Тазлар, Иске Тукран, Ишмәмәт, Йомакай, Каенлык, Калмык, Камилән, Карабай, Каразирек, Каратамак, Кәшкәләү, Кече Бадрак, Кодаш (Борай районы), Колай, Котлыяр, Кузбай, Кушманак, Кызыл Октябрь, Ленин Бүләге, Миңле, Мулла авыл, Нарыш, Сармаш, Сәетбай, Сәет-Көрҗә, Себергән, Силасау, Сумсабаш, Сүлҗебаш, Таңатар, Таңсызар, Тастүбә, Тугай, Тукай, Түгәрәк, Үләй, Үтәгән, Фрунзе, Хаҗи, Чалкак, Чишмә-Борай, Шабай, Шәнәк, Шилек, Яңа Алтыбай, Яңа Бикмәт, Яңа Җәлдәк, Яңа Карагыш, Яңа Каргалы, Яңа Кизгән, Яңа Мостафа, Яңа Тазлар. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш Вострецово, Тепляк, Крещенка дигән элеккеге урыс авылларында да хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең бөре сөйләше таралган. Җирле удмурт һәм марилар да татарча беләләр, ә Касияр, Дәүләкән авыллары удмуртлары тулысынча диярлек татарчага күчкән.

Юкка чыккан татар авыллары: Валыш, Нариман, Ташу, Ташкубар.

## Искәрмәләр

Борай районы
*
Тәтешле районы татар авыллары

**[[Тәтешле районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 75 авыл бар, шуларның 54-е татар авылы. Болардан тыш 1 мари, 18 удмурт һәм 1 кечкенә рус авылы бар.

Районда татар авыллары: 1нче Җиримҗибаш, 1нче Янавыл, 2нче Җиримҗибаш, Авык-Бүләк, Аксәет, Артавыл, Асауды, Ачуелга, Әрибаш, Байкыбаш, Бәдрәш, Беләш, Биҗ, Боргынбаш, Бүл-Кайпан, Гәрибаш, Җиләктау, Җиримҗи, Илмәт, Йосыф, Иске Акбулат, Иске Кайпан, Иске Салдау, Иске Сикияз, Иске Чокыр, Иске Шардак, Кардагыш, Карман, Кашкак, Кәлтәү, Кордон Әрибаш, Күрдем, Кыткыелга, Маматай, Мәнәгез, Салаюа, Сараштыбаш, Сәвәләй, Сәүкыяз, Танып-Чишмә, Ташкент, Түбән Кәлтәй, Уядыбаш, Фәнгә, Чишмә, Чургылды, Шулган, Югары Кодаш, Югары Тәтешле, Юрмиязбаш, Ялгыз Нарат, Яңа Ирәкте, Яңа Кайпан, Яңа Кодаш, Яңа Чокыр. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш Никольск дигән элеккеге урыс авылында да хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең бөре сөйләше таралган. Җирле удмурт, рус һәм марилар да татарча беләләр.

Юкка чыккан татар авыллары: Яңа Акбулат, Кумалак, Буадыбаш, Көрәш, Сабанчы, Түбән Салаюа, Тибел.

## Искәрмәләр

Тәтешле районы
*
Туймазы районы татар авыллары

**[[Туймазы районы]]** (, ) — Башкортстанның көнбатышында, Бөгелмә-Туймазы калкулыгынын уртасында урнашкан район.
Районда барлыгы 114 авыл бар, шуларның 86-сы татар авылы. Моннан тыш 2 әйле башкортлары, 3 чуаш, 1 мордва-эрзя һәм 10 урыс (катнаш) авылы бар. Район үзәге Туймазы шәһәрендә дә татарлар күпчелектә, халыкның 70%-тан артыгын тәшкил итәләр.

Районда татар авыллары: Аблай, Айтактамак, Атнагыл, Әгертамак, Әтек, Бакчасарай, Балагачкүл, Балтай, Бәйрәкәтүбә, Бәтке, Бикмәт, Бишкурай, Булат, Гафур, Дуслык, Җегетәк, Илчембәт, Имангыл, Имән Күпер, Иске Арсланбәк, Иске Кандра, Иске Собханкол, Иске Туймазы, Исмаил, Каенъелга, Камыштау, Кандра, Кандракүл, Кандра-Төмәкәй, Кандры-Кутуй, Карамалы, Карамалы-Гобәй, Каран-Бишенде, Каранъелга, Карат, Караттамак, Кәкребаш, Кәлшәле, Кендектамак, Кече Бикмәт, Кече Тукмак-Каран, Көектамак, Кызыл Бүләк, Кызылташ, Кыска Елга, Мәкъсүт, Мәтәүтамак, Мостафа, Мулла-Камыш, Нечкә-Бүләк, Нөркәй, Нур, Райман, Салкын Чишмә, Самсык, Сәрән, Собханкул, Татар Олканы, Ташкичү, Тимер, Тирән Елга, Төмәнәк, Түбән Бишенде, Түбән Каранъелга, Түбән Сардык, Тукай, Тукмак-Каран, Туктагыл, Үрмәкәй, Үрнәк, Уязытамак, Чапай, Чокадыбаш, Югары Бишенде, Югары Сардык, Юкәле Чишмә, Якшай, Яңа Арыслан, Яңа Арсланбәк, Яңа Бишенде, Яңа Нарыш, Яңа Суыккүл Япрык, Ярмөхәммәт, Ярмунча. Кайбер шул татар авыллары халкы өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Моннан тыш, тагын элекекеге 11 рус, 1 украин (Алексеевка) яки катнаш авылларда да татарлар хәзер күпчелекне тәшкил итә: Горный, Знаменка, Казнаковка, Бересклет Хуҗалыгы, Майский, Николаевка, Первомайское, Серафимовский, Фрунзе, Япрык бистәсе, Югары Троицкое.

Күпчелек татар авылларында татар теленең минзәлә сөйләше (бәләбәй урынчылыгы), Мәкъсүт, Кәлшәле, Имән Күпер,Алексеевка авылларында гына стәрлетамак сөйләше таралган. Төпкилде, Чокадытамак дигән башкорт, Дарвино, Чуаш Олканы, Раевка дигән чуаш авыллары халкы да татар теленә күчеп беткән.

Юкка чыккан татар авыллары: Акчарлак, Бүкәй, Кабык Күпер, Карагай, Көекурман, Тугыз Каран, Ирмәш, Даутайтамак, Кызылъяр, Чулпан, Җәйләүбаш, Олы Сазбаш, Яңа Казаклар, Йосыф-Завод.

## Искәрмәләр

Туймазы районы
*
Яңавыл районы татар авыллары

**[[Яңавыл районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк-көнбатышында урнашкан район.
Районда барлыгы 79 авыл бар, шуларның 52-се татар авылы. Моннан тыш 11 башкорт, 12 мари, 23 удмурт, һәм 5 урыс авылы бар. Район үзәге Яңавылда да татарлар күпчелекне тәшкил итә.

Районда татар авыллары: Айбүләк, Асаудыбаш, Әхтиял, Байгуҗа, Бәдрәш, Бәдрәш-Актау, Булатъелга, Гөтбер, Зеркә, Исәнбай, Иске Алдар, Иске Кодаш, Иске Көек, Истәк, Иткенә, Ишбулды, Карман, Карман Тукталышы, Кисәк Каен, Кичикир, Комалак, Ком, Кушимән, Күчтавыл, Кызылъяр, Мәсәгут, Прогресс, Сабанчы, Салих, Сандугач, Сибәде, Султый, Тартар, Татар Урадысы, Тау, ‎Ташъелга, Түбән Чат, Уракай, Урал, Ушьятау, Чулпан, Югары Чат, Югәмеш, Юсык, Ямады, Ямьяды, Янбарис, Яңа Алдар, Яңа Кодаш, Яңа Көек, Ялгыз Нарат. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Татар авылларында татар теленең бөре һәм минзәлә (яңавыл урынчылыгы) сөйләшләре таралган. Яңавыл шәһәреннән көнчыгышка таба бөре, көнбатышка таба минзәлә сөйләше таралган. Минзәлә сөйләше барлык башкорт авылларында да, Удмурт Ошьясы, Удмурт Урадысы дигән удмурт авылларында да туган тел буларак таралган. Калган удмурт, мари авыллары халкының күп өлеше дә татарча белә, бөре сөйләше вәкилләре арасында көн күрәләр.

Юкка чыккан татар авыллары: Мәләгош.

## Искәрмәләр

Яңавыл районы
*
Илеш районы татар авыллары

**[[Илеш районы]]** (, ) — Башкортстанның төньяк-көнбатыш өлешендә урнашкан район.
Районда барлыгы 87 авыл бар, шуларның 77-се татар авылы, шул исәптән 3 авылда күпчелекне керәшен татарлары тәшкил итә. Аннан кала 4 мари һәм 3 удмурт авылы бар.

Районда татар авыллары: Югары Яркәй, Абдулла, Аккүз, Әшмән, Базы-Куян, Базытамак, Бишкурай, Бүләк, Бүләк, Буралы, Дөмәй, Җәйләү, Ибраһим, Игъмәт, Иләкшиде, Илеш, Ирмәш, Исәмәт, Исәнбай, Иске Аю, Иске Биектау, Иске Күктау, Иске Кыргыз, Восток, Иске Нәдер, Иске Татыш, Итәй, Ишкар, Иштирәк, Йонны, Кадер, Калинино, Каенлык, Карабаш, Кече Бишкурай, Кече Тәҗәй, Куҗбахты, Кызыл Байрак, Кызыл Йолдыз, Кызыл Көч, Кызылъяр, Кыпчак, Лаяшты, Лена, Олы Ялан, Рсай, Сәеткол, Сеңрән, Сүлте, Татар Мәнәвезе, Ташчишмә, Тәҗәй, Теләкәй, Теләпән, Түбән Черекүл, Түбән Яркәй, Төкәй-Тамак, Төйлегән, Турачы, Тыпый, Үрмәт, Үрнәк, Уяндык, Чияле-Әтәч, Шәммәт, Шидали, Югары Манчар, Югары Черекүл, Югары Юлдаш, Ябалак, Яңа Аташ, Яңа Аю, Яңа Күктау, Яңа Нәдер, Яңа Тормыш, Янтуган. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган.

Элеккеге 3 рус авылында да (Андреевка, Груздевка, Гремучий Ключ) хәзер татарлар күпчелектә.

Татар авылларында татар теленең минзәлә (төп урынчылыгы) һәм Түбән Кама керәшеннәре (бакалы урынчылыгы) таралган. Түбән Кама керәшеннәре сөйләшендә Шидали, Гремучий Ключ, Иске Нәдер дигән керәшен татарлары авылларында һәм Вотяк Мәнәвезе, Князь-Елга, Ташкичү дигән удмурт авылларында сөйләшәләр. Удмурт теле тулысынча диярлек татар теле белән кысрыкланып чыгарылган. Татар теле җирле мари авылларында да таралган.

Юкка чыккан татар авыллары: Иске Хаҗи, Нәҗәде.

## Искәрмәләр

Илеш районы
*
Абадияно Алто, Лос Алтос (Хикилпан)

**Абадияно Алто, Лос Алтос** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Абадияно Алто, Лос Алтос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

Мексиканың башкаласы Мехикодан төньяк-көнбатышка таба 396 чакрым ераклыкта тора.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы
2010 ел мәгълүматлары буенча, биредә 653 кеше яшәгән.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp.&nbsp;59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Ивар Отто Бендиксон

**Ивар Отто Бендиксон** (швед телендә: Ivar Otto Bendixson; 1861 елның 1 августы — 1935 елның 29 ноябре, Стокгольм) — швед математигы, иң күбе Луанкаре-Бендиксон теоремасына рәхмәтле мәшһүр..

## Тәрҗемәи хәле
Сәүдәгәр гаиләсендә туган. 1879 елдан бирле 1881 елда магистр дәрәҗәсенә ия булып Уппсала университетында укыган, аннан соң (шул вакытта яңа) Стокгольм университетына күчкән, кайда 1890 елда доктор дәрәҗәсенә ия булган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Bendixson, Ivar Otto, *Svenskt Biografiskt Lexikon 3* (Stockholm, 1922), 146—150.
* L Garding, *Mathematics and Mathematicians : Mathematics in Sweden before 1950* (Providence, R.I., 1998), 109—112.

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Арне Бёрлинг

**А́рне Карл-Август Бёрлинг** (швед телендә: Arne Carl-August Beurling, 1905 елның 3 феврале, Гётеборг, Швеция — 1986 елның [20 ноябрь|20 ноябре]], Принстон, Нью-Джерси, АКШ) — швед математикы һәм криптографы, гармоник анализ, комплекслы анализ, потенциал теориясе өлкәләрендә белгеч, Уппсала университеты, Перспективалы тикшеренүләр Институты профессоры.
1940 елның җәендә ул берүзе Нацист Германиясе тарафыннан Икенче бөтендөнья сугышында кулланылган шулай ук *Geheimfernschreiber* буларак мәгълүм немец Siemens und Halske T52 шифрлау машинасының иртә юрамасын бәреп ачып шифрын белгән. Бёрлинг кодны ике атна эчендә бары тик каләм һәм кәгазьне кулланып белгән. Бёрлинг эше нигезендә шведлар тарафыннан Швеция территориясе аша уздырылган Норвегиядән тапшырылган юлламаларны дешифрларга мөмкинчелек биргән җиһаз ясалган булган. Бу җиһазга рәхмәтле шведларга Германия тарафыннан әзерләнә торган «Барбаросса» операциясе турында ул башланганчы мәгълүм булган.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Валодди Вейбулл

**Валодди Вейбулл** (швед телендә: Waloddi Weibull; 1887 елның 18 июне, Виттшёвле, Швеция — 1979 елның 12 октябре, Анси, Франция) — швед инженеры һәм математигы.

## Тәрҗемәи хәле
1924 елда Король технология институтын тәмамлаган. 1932 елда Уппсала университетында фәлсәфә докторы дәрәҗәсенә ия булган. Швед һәм немец промышленностендә инженер-консультант буларак эшләгән.
1939 елда ихтималлыклар теориясендә аның исемен алган таралыш турында беренче монографиясен нәшер иткән. 1941 елдан бирле Король технология университетында укыткан.
Дөньякүләм мәшһүрлекне аңа материаллар арганлыгы, ихтималлыклар теориясе һәм статистика өлкәләрендә тикшеренүләр китергән.

## Бүләкләнүе
1972 елда Америка инженер-механиклар җәмгыятенең алтын медале белән бүләкләнгән булган. 1978 елда Швеция король техник фәннәр академиясенең Зур алтын медале белән бүләкләнгән булган.

## Төп хезмәтләре
* A Statistical Distribution Function of Wide Applicability, 1951
* Fatigue Testing and Analysis of Results, 1961
* Estimation of Distribution Parameters by a Combination of the Best Linear Order Statistic Method and Maximum Likelihood, 1967
## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Гвадалупе, Асьенда де Гвадалупе (мәгънәләр)

* Гвадалупе, Асьенда де Гвадалупе (Нокупетаро)
* Гвадалупе, Асьенда де Гвадалупе (Сан Хосе Итурбиде)
Гранха ла Лома (мәгънәләр)

* Гранха ла Лома (Атояк де Алварез)
* Гранха ла Лома (Ла Пьедад)
Диос Падре (мәгънәләр)

* Диос Падре (Исмикилпан)
* Диос Падре (Сан Фелипе дел Прогресо)
Долорес, Ранчерия Долорес (мәгънәләр)

* Долорес, Ранчерия Долорес (Лерма)
* Долорес, Ранчерия Долорес (Сонакатлан)
Еджвуд (мәгънәләр)

* Еджвуд (Калифорния)
* Еджвуд (Мэриленд)
* Еджвуд (Нортамберленд округы, Пенсильвания)
* Еджвуд (Огайо)
Ла Басилия (Уруапан)

**Ла Басилия** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Басилия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Едикардеш (мәгънәләр)

* Едикардеш (Кызылтепе)
* Едикардеш (Сивриҗе)
* Едикардеш (Шебинкарахисар)
Едлина (мәгънәләр)

* Едлина (Клаштерец над Орлици)
* Едлина (Синков-Слемено)
* Едлина (Хистовице)
Едлова (мәгънәләр)

* Едлова (Йиржетин под Едловоу)
* Едлова (Свитави)
* Едлова (Стара Вода)
Ежи (мәгънәләр)

* Ежи (Советск районы, Колянур авыл җирлеге)
* Ежи (Советск районы, Мокино авыл җирлеге)
* Ежи (Юрья районы)
Ежово (мәгънәләр)

* Ежово (Кирово-Чепецк районы)
* Ежово (Мари Иле)
* Ежово (Омутнинск районы)
* Ежово (Юрья районы)
Езеро (мәгънәләр)

* Езеро (Болгария)
* Езеро (Брезовиця)
* Езеро (Деспотовац)
* Езеро (Сокобаня)
* Езеро (Стругаржов)
* Езеро (Съеница)
* Езеро (Требне)
Ейвон (мәгънәләр)

* Ейвон (Монтана)
* Ейвон (Нью-Йорк)
* Ейвон (Пенсильвания)
* Ейвон (Төньяк Каролина)
* Ейвон (Юта)
Екатериновка (мәгънәләр)

* Екатериновка (Баженово авыл советы)
* Екатериновка (Диңгез буе крае)
* Екатериновка (Зәй районы)
* Екатериновка (Магҗан Җомабаев районы)
* Екатериновка (Питрәч районы)
* Екатериновка (Свердловск өлкәсе)
* Екатериновка (Спас районы)
* Екатериновка (Теләче районы)
* Екатериновка (Укмас кушылдыгы)
* Екатериновка (Чиләбе өлкәсе)
* Екатериновка (Чимишлиа)
* Екатериновка (Ютазы районы)
* Екатериновка (Яңа Чишмә районы)
* Екатериновка (Җамбыл районы)
Ла Гваябера (Коалкоман де Васкез Пальярес)

**Ла Гваябера** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Гваябера Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Екинли (мәгънәләр)

* Екинли (Еренлер)
* Екинли (Караҗабей)
* Екинли (Томарза)
* Екинли (Шаһинбей)
Екинлик (мәгънәләр)

* Екинлик (Кызылтепе)
* Екинлик (Мармара)
* Екинлик (Олур)
* Екинлик (Сусурлук)
Екинҗилер (мәгънәләр)

* Екинҗилер (Бүньян)
* Екинҗилер (Енишеһир)
* Екинҗилер (Мазыдагы)
* Екинҗилер (Першембе)
Екпенде (мәгънәләр)

* Екпенде (Акмола өлкәсе)
* Екпенде (Алакүл районы)
* Екпенде (Бәйдебек районы)
* Екпенде (Ескелде районы)
* Екпенде (Еңбекшеказак районы)
* Екпенде (Кызылорда өлкәсе)
* Екпенде (Түле би районы)
* Екпенде (Эле районы)
* Екпенде (Җамбыл өлкәсе)
Еламан (мәгънәләр)

* Еламан (Алматы өлкәсе)
* Еламан (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
Еланка (мәгънәләр)

* Еланка (Икса кушылдыгы)
* Еланка (Иркутск өлкәсе)
* Еланка (Омь кушылдыгы)
* Еланка (Сердоба кушылдыгы)
Еланлы (мәгънәләр)

* Еланлы (Аксу)
* Еланлы (Варто)
* Еланлы (Догубаязыт)
* Еланлы (Калеҗык)
* Еланлы (Карс)
* Еланлы (Кыйгы районы)
* Еланлы (Кырыкһан)
* Еланлы (Көпрүкөй)
* Еланлы (Малкара)
* Еланлы (Төрекмәнстан)
* Еланлы (Ханөнү)
* Еланлы (Чамлыдере)
* Еланлы (Эрҗиш)
Елань (мәгънәләр)

* Елань (Алапай шәһәр бүлгесе)
* Елань (Байкалово районы)
* Елань (Талица шәһәр округы)
Ла Калабаза (Коалкоман де Васкез Пальярес)

**Ла Калабаза** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Калабаза Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Елашница (мәгънәләр)

* Елашница (Заечар)
* Елашница (Княжевац)
* Елашница (Лесковац)
* Елашница (Нишка Баня)
* Елашница (Сурдулица)
Елбейли (мәгънәләр)

* Елбейли (Ердемли)
* Елбейли (Изник)
* Елбейли (Кызылтепе)
* Елбейли (Мут)
* Елбейли (Һыныс)
Елга (мәгънәләр)

* Елга (Красноярск крае)
* Елга (Лопь-Ю кушылдыгы)
* Елга (Нократ кушылдыгы)
* Елга (Стәрле кушылдыгы)
* Елга (Тор кушылдыгы)
* Елга (Чынлы кушылдыгы)
Елгин (мәгънәләр)

* Елгин (Ланкастер округы, Көньяк Каролина)
* Елгин (Теннесси)
Елдыз (мәгънәләр)

* Елдыз (Алтыэйлүл)
* Елдыз (Бартын)
* Елдыз (Бейпазары)
* Елдыз (Бешикташ )
* Елдыз (Буланҗак)
* Елдыз (Вакфыкебир)
* Елдыз (Вираншеһир)
* Елдыз (Дерэли)
* Елдыз (Диядин)
* Елдыз (Муратпаша)
* Елдыз (Суруч)
* Елдыз (Сусурлук)
* Елдыз (Торул)
* Елдыз (Һалылые)
Елдызкөй (мәгънәләр)

* Елдызкөй (Адилҗеваз)
* Елдызкөй (Амасья)
* Елдызкөй (Мут)
Елдызлы (мәгънәләр)

* Елдызлы (Акчаабат)
* Елдызлы (Алтынорду)
* Елдызлы (Араклы)
* Елдызлы (Архави)
* Елдызлы (Баскил)
* Елдызлы (Кемалие)
* Елдызлы (Полатлы)
* Елдызлы (Эрегли)
* Елдызлы (Эрегъли)
Елдызтепе (мәгънәләр)

* Елдызтепе (Алтындаг)
* Елдызтепе (Батталгази)
* Елдызтепе (Гүмүшова)
* Елдызтепе (Зиле)
* Елдызтепе (Испир)
* Елдызтепе (Назилли)
* Елдызтепе (Нигде)
* Елдызтепе (Одунпазары)
Ла Карамикуа (Уетамо)

**Ла Карамикуа** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Карамикуа Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Елдырым (мәгънәләр)

* Елдырым (Акшеһир)
* Елдырым (Акъюрт)
* Елдырым (Байрампаша)
* Елдырым (Бурса)
* Елдырым (Диядин)
* Елдырым (Енишеһир)
* Елдырым (Йылдырым)
* Елдырым (Кареси)
* Елдырым (Сарыоглан)
* Елдырым (Суруч)
Елдырым Беязыт (мәгънәләр)

* Елдырым Беязыт (Алтындаг)
* Елдырым Беязыт (Анамур)
* Елдырым Беязыт (Меликгази)
* Елдырым Беязыт (Паяс)
* Елдырым Беязыт (Пурсаклар)
* Елдырым Беязыт (Сарычам)
* Елдырым Беязыт (Черкезкөй)
* Елдырым Беязыт (Эрегъли)
Елдырымбеязыт (мәгънәләр)

* Елдырымбеязыт (Каһраманказан)
* Елдырымбеязыт (Чубук)
* Елдырымбеязыт (Эрегли)
Елемучаш (мәгънәләр)

* Елемучаш (Кузнецово авыл җирлеге)
* Елемучаш (Нурма авыл җирлеге)
Еленка (мәгънәләр)

* Еленка (Болгария)
* Еленка (Вытебеть кушылдыгы)
* Еленка (Дзятлавский районы)
* Еленка (Крупский районы)
* Еленка (Маладзечанский районы)
* Еленка (Пышма кушылдыгы)
* Еленка (Угра кушылдыгы)
Еленовка (мәгънәләр)

* Еленовка (Акмола өлкәсе)
* Еленовка (Диңгез буе крае)
* Еленовка (Дондушени)
Еленово (мәгънәләр)

* Еленово (Благоевград өлкәсе)
* Еленово (Сливен өлкәсе)
* Еленово (Тырговиште өлкәсе)
Елизабеттаун (мәгънәләр)

* Елизабеттаун (Огайо)
* Елизабеттаун (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Ла Коюлера (Коалкоман де Васкез Пальярес)

**Ла Коюлера** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Коюлера Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Елизаветино (мәгънәләр)

* Елизаветино (Бәләбәй районы)
* Елизаветино (Кырмыскалы районы)
* Елизаветино (Сембер өлкәсе)
* Елизаветино (Татарстан)
Елизаветовка (мәгънәләр)

* Елизаветовка (Диңгез буе крае)
* Елизаветовка (Дондушени)
* Елизаветовка (Тулучеевка кушылдыгы)
* Елизаветовка (Унгени)
Елизарово (мәгънәләр)

* Елизарово (Лебяжье районы)
* Елизарово (Подосиновец районы)
* Елизарово (Ханты-Мансийск районы)
Еллиҗе (мәгънәләр)

* Еллиҗе (Кангал)
* Еллиҗе (Курталан)
* Еллиҗе (Назилли)
* Еллиҗе (Эрегли)
* Еллиҗе (Эрегъли)
Елмаз (мәгънәләр)

* Елмаз (Биреҗык)
* Елмаз (Даргечит)
* Елмаз (Енишеһир)
* Елмаз (Салихлы)
* Елмаз (Саруһанлы)
Елмалы (мәгънәләр)

* Елмалы (Адапазары)
* Елмалы (Азизие)
* Елмалы (Бейкоз)
* Елмалы (Везиркөпрү)
* Елмалы (Геваш)
* Елмалы (Доганшеһир)
* Елмалы (Изник)
* Елмалы (Коҗасинан)
* Елмалы (Кызылтепе)
* Елмалы (Малкара)
* Елмалы (Муратпаша)
* Елмалы (Пынарбашы)
* Елмалы (Сивриһисар)
* Елмалы (Ула)
* Елмалы (Чамлыдере)
* Елмалы (Элмалы)
Елмаҗык (мәгънәләр)

* Елмаҗык (Кандыра)
* Елмаҗык (Көрфез)
* Елмаҗык (Ятаган)
* Елмаҗык (Һавза)
Еловець (мәгънәләр)

* Еловець (Марибор)
* Еловець (Севниця)
* Еловець (Содражиця)
Ла Ладера, Эхидо Охо де Агва (Эпитасио Уерта)

**Ла Ладера, Эхидо Охо де Агва** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Ладера, Эхидо Охо де Агва Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Еловик (мәгънәләр)

* Еловик (Арандҗеловац)
* Еловик (Байина Башта)
* Еловик (Еловая кушылдыгы)
* Еловик (Тонгула кушылдыгы)
* Еловик (Ута кушылдыгы)
Еловица (мәгънәләр)

* Еловица (Монтана өлкәсе)
* Еловица (Перник өлкәсе)
* Еловица (Сербия)
Еловка (мәгънәләр)

* Еловка (Бекет кушылдыгы)
* Еловка (Берёзовка кушылдыгы)
* Еловка (Бирюля кушылдыгы)
* Еловка (Зур Просница кушылдыгы)
* Еловка (Кобра кушылдыгы)
* Еловка (Лозьва кушылдыгы)
* Еловка (Луза кушылдыгы)
* Еловка (ПасынУка кушылдыгы)
* Еловка (Песчанка кушылдыгы)
* Еловка (Писаной кушылдыгы)
* Еловка (Североуральск шәһәр округы)
* Еловка (Сосьва кушылдыгы)
* Еловка (Чернавка кушылдыгы)
* Еловка (Чумыша кушылдыгы)
* Еловка (Югары айпа кушылдыгы)
* Еловка (Ямская кушылдыгы)
Елпайн (мәгънәләр)

* Елпайн (Аризона)
* Елпайн (Калифорния)
* Елпайн (Колорадо)
* Елпайн (Орегон)
Елтай (мәгънәләр)

* Елтай (Атырау өлкәсе)
* Елтай (Боланды районы)
* Елтай (Ерейментау районы)
* Елтай (Ескелде районы)
* Елтай (Карасай районы)
* Елтай (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
* Елтай (Түлкебаш районы)
Елховка (мәгънәләр)

* Елховка (Агыйдел кушылдыгы)
* Елховка (Барыш кушылдыгы)
* Елховка (Великая кушылдыгы)
* Елховка (Вохтожка кушылдыгы)
* Елховка (Нужна кушылдыгы)
* Елховка (Орлянка кушылдыгы)
* Елховка (Солоница кушылдыгы)
* Елховка (Сура кушылдыгы)
* Елховка (Черняница кушылдыгы)
Елхово (мәгънәләр)

* Елхово (Муркаш районы)
* Елхово (община Николаево)
* Елхово (община Стара-Загора)
Ельжбетув (мәгънәләр)

* Ельжбетув (Гарволинский повяты)
* Ельжбетув (Люблин воеводалыгы)
* Ельжбетув (Сохачевский повяты)
Ель-Собранте (мәгънәләр)

* Ель-Собранте (Калифорния)
* Ель-Собранте (Риверсайд округы, Калифорния)
Ла Ломита (Зитакуаро)

**Ла Ломита** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Ломита Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Ельжбецин (мәгънәләр)

* Ельжбецин (Бильский повяты)
* Ельжбецин (Граевский повяты)
* Ельжбецин (Журоминский повяты)
* Ельжбецин (Ломжинский повяты)
* Ельжбецин (Свентокшиж воеводалыгы)
* Ельжбецин (Холмский повяты)
* Ельжбецин (гмина Красносельц)
Ельна (мәгънәләр)

* Ельна (Браслав районы)
* Ельна (Жыткавицкий районы)
* Ельна (Мёрский районы)
Ельница (мәгънәләр)

* Ельница (Весяловски авыл советы)
* Ельница (Минский районы)
* Ельница (Мядзельский районы)
* Ельница (Перасадски авыл советы)
Ельничная (мәгънәләр)

* Ельничная (Алапай шәһәр бүлгесе)
* Ельничная (Островянка кушылдыгы)
Ельня (мәгънәләр)

* Ельня (Ганцавицкий районы)
* Ельня (Лидский районы)
* Ельня (Хоцимский районы)
* Ельня (Шчучынский районы)
Ельцовая (мәгънәләр)

* Ельцовая (Берёзовка кушылдыгы)
* Ельцовая (Вах кушылдыгы)
Ельцовка (мәгънәләр)

* Ельцовка (Вонданка кушылдыгы)
* Ельцовка (Икса кушылдыгы)
* Ельцовка (Калманка кушылдыгы)
* Ельцовка (Каршан кушылдыгы)
* Ельцовка (Минолга кушылдыгы)
* Ельцовка (Об кушылдыгы)
* Ельцовка (Сангилька кушылдыгы)
* Ельцовка (Сосновка кушылдыгы)
* Ельцовка (Тым кушылдыгы)
* Ельцовка (Чумыша кушылдыгы)
* Ельцовка (Чёрная кушылдыгы)
Емгерст (мәгънәләр)

* Емгерст (Колорадо)
* Емгерст (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Ла Меса (Акила)

**Ла Меса** — Мексиканың Мичоакан штатында урнашкан торак пункт.  муниципалитеты составына керә.

## Географиясе

Ла Меса Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

## Климаты

Биредә субтропик климат урнашкан, диңгез өсте тигезлегеннән зур биеклек аркасында ел әйләнәсе җылы яки эссе көннәр һәм салкынча төннәр хас. Явым-төшемнең күп өлеше июньнән сентябрьгә кадәр җәйге муссон сезонында ява.

## Тарихы
Археологик мәгълүматлар буенча кешеләр бу территорияләрдә, ким дигәндә, 10 мең ел элек үк яшәгәннәр. Испаннарга кадәрге чорда биредә берничә миграция ташкыны үткән, пиринда, ацтек, уэтамо, колимоте, пурепечи, отоми, матласинки һәм текос халыклары ырулары яшәгән. Бу яклар, испаннар яулап алуның беренче елларынан, ягъни 1530 еллардан, Мехико корольлегенең бер өлеше булган.

1823 елның 22 декабреннән Мичоакан штаты составында.
## Халкы

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Pollard, Helen Perlstein (2000). Tarascans and Their Ancestors: Prehistory of Michoacán. In Foster, Michael S.; Gorenstein, Shirley (eds.). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West and Northwest Mexico. Salt Lake City, United States: University of Utah Press. pp. 59–70. ISBN 978-0-874-80655-7.

Төркем:Мексика торак пунктлары
Төркем:Мичоакан торак пунктлары
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Емельяново (мәгънәләр)

* Емельяново (Луза районы)
* Емельяново (Пижанка районы)
* Емельяново (Татарстан)