Үзбәкстанның профессиональ футбол лигасы

**Үзбәкстан профессионал футбол лигасы**, аббр. **УзПФЛ** (, OʻzPFL, ЎзПФЛ) — илдәге футбол лигаларының бөтен системасын идарә итүче һәм контрольдә тотучы футбол оешмасы. 2008 елда, Азия футбол конфедерациясе тәкъдиме белән, ул Yзбәкстан футбол федерациясеннән аерым оешма буларак аерылды.

Суперлига, Про Лига, Беренче Лига, Yзбәкстан Кубогы Лига Кубогы, Yзбәкстан Супер Кубогы, Yзбәкстан U19 чемпионаты һәм U21  кебек профессиональ футбол ярышларын координацияли. Футбол клублары арасында ярышлар оештыра, аларның спорт, оештыру һәм идарә итү эшчәнлеге, шулай ук мөнәсәбәтләр турында күрсәтмәләр бирә.

Министрлар, ведомстволар, предприятияләр һәм Yзбәкстан оешмалары белән хезмәттәшлектә төрле дәрәҗәләрдә футбол ярышлары үткәрергә ярдәм итә.

Лицензияләү өчен Азия континентында әйдәп баручы лигаларның берсе.

2024 елның мартына Yзбәкстандагы биш компания лиганың рәсми иганәчеләре булып тора.

## Тарих
1992 елда Үзбәкстан футбол федерациясе оештыру структурасына керә һәм Үзбәкстанда профессиональ футбол ярышларын оештыру өчен җаваплы бүлекчә була. 2008 ел башында Азия футбол конфедерациясе Үзбәкстан футбол федерациясе ПФЛны аерым оешма буларак булдырырга тәкъдим итә. 2008 ел 20 июнендә Үзбәкстан футбол, футбол клублары ассоциациясенең гомуми җыелышында оештырыла һәм 2 июль Үзбән Республикасы Юстиция министрлыгы тарафыннан теркәлә. 

2008-2018 елларда ул Uzbekistanзбәкстан яшьләр футбол чемпионатын үткәрде. 2019 - 2023 елларда ул хатын-кызлар футбол ярышларын (Майор Лига, Беренче Лига, Кубок, Супер Кубок) үткәрүне күзәтте, һәм 2017-2025 - футзал (Майор Лига, Кубок һәм башкалар).

2023 елның 10 гыйнвар ул Бөтендөнья профессиональ футбол лигалары ассоциациясе әгъзасы була.

## Максатлар
Үзбәкстанның Профессиональ футбол лигасының төп максаты - Үзбәкстан территориясендә футбол буенча профессиональ футбол ярышларын уздыруны үзбәкстандагы футбол командалары арасында, тигез рәвештә, Суперлигада, Про-лигада , Беренче лигада, Югары лигада һәм Футзал буенча Беренче лигасында, Үзбәкстанда Кубок, Лига Кубогында, Үзбәнстандагы Суперкубокта, барлык яшь категорияләрендә уздыруны, футбол клублары арасында футбол ярышлары оештыруны һәм уздыруны координацияләү, профессиональ футбол ярыштарын уздыруны һәм футбол клублары арасыннан ярышларны оештыруны, шулай ук аларның спорт, оештыру-управление эшчәнлегенә һәм үзара мөнәсәбәтләргә җитәкчелек итү.

Ай саен, эксперт тавыш бирү аша, ул Үзбәкстан Суперлигасындагы иң яхшы уенчыларны, иң яхшы судьяларны һәм иң яхшы максатларны билгели һәм җиңүчеләрне бүләкли. Ел ахырында Үзбәкстан футбол ассоциациясе белән берлектә бүләкләү тантанасы үткәрәчәк.

## Җитәкчеләр
Үзбәкстан ПФЛ башлыгы - генераль директор. Фарход Магометов оешманың беренче башлыгы булып 2008-2017 елларда эшләде. 2017 елның сентябреннән 2019 елга кадәр оешманы Омон Гафуров җитәкләде. Соңрак, 2019-2020 елларда оешманы Даврон Шокурбанов җитәкләде. 2020 елдан алып бүгенге көнгә кадәр Генераль директор - Диор Аборович Имамходжаев.

### Башкарма комитет
Диёр Имамходжаев, генераль директор.

Одил Ахмедов, Башкарма комитет әгъзасы, Үзбәкстан футбол ассоциациясе вице-президенты.

Тулабек Акрамов, Башкарма комитет әгъзасы, Локомотив-Ташкент футбол клубы вице-президенты.

Бахадыр Мирзаев, Башкарма комитет әгъзасы, АГМК футбол клубы генераль директоры.

Алишер Юсупов, Башкарма комитет әгъзасы, Насаф футбол клубы менеджеры.

Ойбехан Ибраһимханов, Башкарма комитет әгъзасы, Үзбәкстан профессиональ футбол лигасының юридик консультанты.

## Үзбәкстан ПФЛ юрисдикциясе астында ярышлар
### Футбол буенча Үзбәкстан чемпионаты

Үзбәкстан Суперлигасы - профессиональ футбол клублары катнашкан Үзбәк футбол ярышлары системасында иң югары дивизия. Ул 1992-нче елда "Майор Лига" исеме белән оешкан. Чемпионат март-ноябрь айларында узачак һәм һәр команда 26 турда бер матч уйный. 2018 елга кадәр конкурс рәсми рәвештә Майор Лига дип аталган. 2019-нчы елдан, титул спонсоры катнашында, ул башта Пепси Супер Лигасы, аннары 2020-нче елдан Coca-Cola Суперлигасы һәм 2024-нче елда Артель Супер Лигасы дип аталачак. Гомумән алганда, Үзбәкстан чемпионаты тарихында 45 клуб катнашкан, һәм аларның 8е генә чемпионат пьедесталына менде: Пахтакор - 16 тапкыр, Нефтчи - 5 тапкыр, Бунюдкор - 5 тапкыр, Локомотив - 3 тапкыр, Дустлик - 2 тапкыр, CSСКА Ташкент - 1 тапкыр, "Навбахор" - 1 тапкыр, "Насаф" - 1 тапкыр. Еллар дәвамында Үзбәкстан чемпионатында командалар саны төрле иде. Беренче елларда 16 команда чемпионатта катнаштылар, аннары төрле елларда командалар саны 14, 18 һәм 20 иде. 2018 елда чемпионат командалары саны 12 иде. 2025 елдан 16 команда катнашачак.

### Футбол буенча Үзбәкстан Кубогы
Үзбәкстанның Профессиональ футбол лигасы оештырган милли футбол кубогы. Ярышлар 1992 ел бирле үткәрелә. Кубокның беренче җиңүчесе - Нәүбахор клубы. Үзбәкстан кубогы җиңүчеләре АФК Чемпионнар лигасында катнашу хокукына ия булалар.

Пахтакор футбол клубы Үзбәкстан Кубогын яулаучылар саны буенча рекордсмен булып санала (13 тапкыр). Бунёдкор һәм Насаф клублары 4 тапкыр, Навбахор һәм Локомотив 3 тапкыр, Нефтчи 2 тапкыр, АГМК, Андижан һәм Дуслык 1 тапкыр җиңгәннәр.

### Футбол буенча Үзбәкстан профессиональ футбол лигасы кубогы
Үзбәкстан лигасы кубогы - футбол буенча ел саен ир-атлар арасында үткәрелә торган ярыш. 2010 елдан Үзбәкстан профессиональ футбол лигасы һәм Үзбәкстан футбол ассоциациясе, үткәргән ярышлар 2016-2018 елларда үткәрелмәгән. Үзбәкстан лигасы кубогы беренче тапкыр 2019 елда оештырылган иде. Анда үзбәкстан клублары, шулай ук уздпфл тәкъдиме буенча кыргыз, таҗикстан, төркмәнстан һәм казахстан футбол клублары катнашачак. Ярышларның беренче җиңүчесе булып Пахтакор торган.

### Футбол буенча Үзбәкстан Суперкубогы

Үзбәкстан Кубогын хәзерге иясе һәм Үзбәкстандагы Суперлиганың хәзерге җиңүчесе уйнаган бер матчтан торган ярыш. Әгәр Кубок һәм Суперлиганы бер команда җиңсә, Суперкубок өчен уенда аңа Суперлигада икенче урынны алган команда каршы тора. Үзбәкстанның Суперкубогы өчен уен традицион рәвештә февраль ахырында яки март башында үткәрелә, илдә яңа футбол сезонын ача. Гадәттә, ике команда өчен дә нейтраль стадионда үткәрелә.

Үзбәкстан футбол ассоциациясе тарафыннан берлектә оештырыла.

### Футбол буенча Үзбәкстан пролигасы
ПФЛ җитәкчелеге карары нигезендә, 2017 ел 21 ноябрендә, 2018 ел сезоннан башлап Үзбәкстанның беренче лигасы рәсми рәвештә Үзбәкстандагы Про-лига дип атала. Лига 18 командадан 16 командага кадәр кыскартыла.

### Үзбәкстанның беренче лигасы
2010 елдан алып бара. 2010 елдан беренче лига ярышлары ике төбәккә бүленде: көнчыгыш һәм көнбатыш. Көнчыгыш төбәк командаларына Андижан, Наманган, Фергана һәм Ташкент өлкәләренең футбол клублары керә. Көнбатыш регион командаларына Сирдаря, Джиззах, Навой, Сәмәрканд, Кашкадаря, Сурхандаря, Бохара, Хорезм өлкәләре һәм Каракалпакстан Республикасы футбол клублары керә. Рegionәр төбәктә катнашучы командалар саны: 14.

Үзбәкстанның беренче лигасы элек футбол системасында икенче дәрәҗәдәге ярыш булган. 2018 елда Про лига оештырылганнан соң, Беренче лига 2020 елдан яңадан оештырыла һәм хәзер илдә өченче дәрәҗәдәге ярыш булып тора.

### Футбол буенча Үзбәкстан чемпионаты (U21)
Үзбәкстан футбол системасында Суперлига яшьләр командалары уйнаган ярыш. УзПФЛ регламентына ярашлы, анда 21 яшьтән өлкәнрәк уенчылар катнашачак. U-21 чемпионаты матчлары төп командалар матчынан бер көн соң оештырылачак.

### Футбол буенча Үзбәкстан чемпионаты (U19)
19 яшькә кадәрге яшьләр җыелмасы футбол буенча яшьләр дөнья чемпионатында (U-20), 19 яшькәчә Азия чемпионатында (У-19) һәм башка турнирларда Үзбәкстанның данын яклаячак. Суперлига һәм Пролига клубларының 19 яшькә кадәрге командалары арасында ярыш. U-19 чемпионаты 2021 елда нигезләнә. Анда югары ике дивизионның барлык клублары үз тәрбияләнүчеләре белән җиңү өчен көрәшәчәк. Суперлига һәм Пролига клубларының 19 яшькә кадәрге командалары арасында ярыш. U-19 чемпионатына 2021 елда нигез салынган. Анда югары ике дивизионның барлык клублары үз тәрбияләнүчеләре белән җиңү өчен көрәшәчәкләр.

## Партнерлыкта ярышлар

Дәүләт Куркынычсызлык Хезмәте, Спорт Министрлыгы һәм Uzbekistanзбәкстан Республикасының Яшьләр Агентлыгы белән берлектә ул SSS Кубогы ярышларын үткәрә.

Ул шулай ук гары Мәгариф, Фән һәм Инновацияләр Министрлыгы, Эчке эшләр министрлыгы һәм Футбол Ассоциациясе белән берлектә студентлар кубогы ярышларын үткәрә.

## Иганәчеләр
2018 елда Үзбәкстанның Профессиональ футбол лигасы Pepsi компаниясе белән партнерлык мөнәсәбәтләре булдыра. 2019 ел Coca-Cola Beverage Uzbekistan Үзбәкстан Суперлигинең титуллы спонсоры булып тора. Матбугат чараларында һәм рәсми чараларда футбол буенча Үзбәкстан чемпионатының югары дивизиясен Кока-Кола Суперлигасы дип атыйлар. 2020 елда Apex Insurance иминият компаниясе белән хезмәттәшлек итә. Компания лигада теркәлгән 1500дән артык профессиональ уенчыга медицина иминияте бирә. 2021 елдан 2022 елга кадәр спонсорлар булып Epsilon компаниясе, Madad Invest Bank акционерлык җәмгыяте, Turon Eco Cement һәм Джизак аккумулятор заводы чыгыш ясады. 2023 елның 16 март БМБ Холдинг компаниясе Суперлиганың рәсми спонсоры була. Шулай ук 2023 ел дәвамында Olcha.uz мәгълүмат порталы һәм Centrum Air шәхси авиакомпаниясе Үзбәкстанның Профессиональ футбол лигасы партнерлары булдылар. 2024 елның 28 февралендә Үзбәкстанның көнкүреш техникасы базарында иң зур бренд Артел 2026 ел ахырына кадәр Суперлиганың титуллы спонсоры була. 2024 елның 12 март Uzcard компаниясе Үзбәкстанның Профессиональ футбол лигасының рәсми партнеры була.

## Уңышлар

Үзбәкстанның профессиональ футбол лигасы Азия континентында лицензияләү буенча лидерларның берсе булып тора. 2021 ел йомгаклары буенча Үзбәкстанның 12 клубы Азия футбол конфедерациясе лицензиясен яулаган һәм бу континентта 3 нче иң яхшы нәтиҗә буларак теркәлгән. 2021 елда хатын-кызлар командалары арасында 2 Үзбәкстан клубы Азиядә беренче булып лицензияне уңышлы узган.

Үзбәкстанның Юстиция министрлыгы һәм Хөкүмәт булмаган оешмаларның милли ассоциациясе УзПФЛны 2021 ел йомгаклары буенча иң ачык 20 хөкүмәткә карамаган оешма исемлегенә керттеләр.

## Сылтамалар
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Профессиональная футбольная лига Узбекистана // LinkedIn
* Профессиональная футбольная лига Узбекистана // WhatsApp

## Искәрмәләр

## Сылтамалар