Дмитрий Левицкий

**Дми́трий Григо́рьевич Леви́цкий** (1735 елның 13 (24) мае һәм 17 (28) мае арасында, Киев — 1822 елның 4 (16) апреле, Санкт-Петербург) — рус живописецы, Екатерина классицизмының иң эре Петербург портретисты. Академик (1770 елдан бирле), портрет классы җитәкчесе (1771—1787) һәм совета Император художестволар Академиясе шурасы әгъзасы.

## Тәрҗемәи хәле

1735 елда Киевта туган булган. Православие дин әһеле, гравёр һәм живописец Григорий Кириллович Левицкийның улы. Нәфис сәнгатьне әтисеннән һәм живописец А. П. Антроповтан өйрәнгән (1758 елдан бирле). Әтисе белән Киевта Андрей соборы росписендә катнашкан (1750-енче еллар уртасы). 1758 ел тирәсендә Левицкий Санкт-Петербургка күчкән. Император художестволар Академиясендә Антроповтан өйрәнгән, шулай ук Л. Ж-Ф. Лагрене, Дж. Валериани дәресләренә йөргән. Дж.-Б. Лампи Олысы иҗади манерасы йогынтысын кичергән.
1770-енче елда Левицкий үз эшенең берничә портретын Художестволар Академиясендә күргәзмәгә тәкъдим иткән, моның белән үзенә гомуми игътибарны җәлеп иткән. Шул ук елны архитектор А. Ф. Кокоринов портреты өчен 35-яшьлек Левицкий Император художестволар академиясенең академигы (гамәлдәге әгъзасы) дәрәҗәсен алган. Киләсе елдан Академиядә укыткан (1771—1788), аның портрет классы белән идарә иткән. Академия шурасының әгъзасы булып сайланган булган (1786). Отставкага чыккан (1788), әмма тугыз елдан соң (1807) янә Шурада урын алган һәм аның әгъзасы булып тормышы ахырына кадәр калган.
Рәссамнар П. И. Соколов, В. Л. Боровиковский, Л. С. Миропольский һәм Г. И. Угрюмов аякка басуына йогынты ясаган.

Масон, 1797 ел ахырында в конце А. Ф. Лабзин тарафыннан Н. И. Новиков кушуы буенча беренче өч масон дәрәҗәсенә кабул ителгән булган. Аннан соң А. Ф. Лабзинның Петербург «Улүче сфинкс» ложасына кергән булган. Лабзинның өндәве буенча 1807 елда янә художестволар Академиясе шурасы әгъзасы булган.
Левицкийга портретларга заказларны рус югары җәмгыятенең күп вәкилләре һәм хәтта императрица  Екатерина II үзе биргән. Императрицаның “бүлмә суммасы” (ягъни үз расходлары) хисапларында Левицкийның исеме күп мәртәбә искә алына: *«Живописцу Левицкому за два портрета Ея Императорского Величества — 1000 рублей»* (1773), «*Живописцу Левицкому за портрет короля Прусского — 800 рублей»* (1778), *«Живописцу Левицкому за большой Наш (т. е. Екатерины II) портрет — 1000 рублей»* (1778). Шул вакытның курсы буенча сүз гаять зур суммалар турында барган. Левицкий тарафыннан Екатерина Икенченең берничә төрле портреты барлыкка китерелгән булган, алар арасында Гавриил Державинны «Морза рәшәсе» мәдхиясе язуына илһамландырган 1783 ел «***[[Екатерина II — Гадел хөкем Алиһәсе храмында закон бирүче]]***» портреты.
Санкт-Петербургта 1792-1822 елларда Васильев утравының Съездовская линиясендә торган (хәзерге адрес: Кадет линиясе, йорт 23).
1822 елда Санкт-Петербургта үлгән һәм Смоленск православ зиратында күмелгән булган; зират XIX гасырда ук югалтылган булган.

Хатыны — Анастасия Яковлевна Левицкая (1744—10.05.1832), иреннән соң яшәгән, Петербургта 88 яшендә үлгән булган, Смоленск православ зиратында күмелгән булган. Хатын белән ирнең бердәнбер баласы – кызлары Агафья булган. Рәссам тарафыннан хатын һәм кыз портретлары башкарылган булган.

## Иҗаты

Иртә эшләрендә үк чагылдыручы поза һәм ишарәне табарга, төснең интенсивлыгын тональ берлек һәм төсмерләрнең байлыгы белән кушарга маһир (сәүдәгәр Н. Сезёмов, 1770; П. Демидов, 1773 портретлары) парад портретының беренче дәрәҗә остасы итеп күрсәткән. Мәшһүр бай Прокофий Анкифьевич Демидов аның тарафыннан бөтен буйга зур киндер тукымада, мәһабәт архитектура фонында, өй шлафрокында сурәтләнгән булган (П. А. Демидов портреты, 1773)

Граф Артемий Иванович Воронцов (1748—1813) Левицкийга гаиләсе әгъзалары портретларына заказ биргән. А. И. Воронцов, аның хатыны П. Ф. Воронцова һәм кызлары Екатерина, Анна, Мари, Прасковья портретлары (1780-енче еллар, Дәүләт Рус музее, Санкт-Петербург) Воронцовларның Санкт-Петербургтагы яңа йортларында гаилә портрет галереясе өчен булган. Характеры буенча камера портретларда рәссам һәр гаилә әгъзасының физик һәм рухи кыяфәт үзенчәлекләрен аерып куйган.
1780-енче елларда рәссам рус мәдәнияте әһелләренең тулы портрет галереясен иҗат иткән (Н. Львов, Н. Новиков, А. Кокоринов һ.б.). Левицкийның рәссам иҗатының чәчәк ату чорында (1770-енче еллар уртасы —1780-енче еллар башы) иҗат ителгән интим портретларга аеруча җылылык хас. 1773 елда әле оста замандашларын тормыш ышандыруы, фәйләсуф образын чагылдыруда искиткеч хакыйкать белән шак катырган Д. Дидро портретын башкарган. Левицкийның иң яхшы мәхлукатларының берсе – шигъри, тормыш яратучан, бай җылы тоннар гаммасында ясалган яшь М. Дьякова (1778) портреты.
Левицкий иҗатында әһәмиятле чор булып 1773-1776 елларда Смольный затлы кызлар институты тәрбияләнүчеләре ***[[Левицкий Смолянкалары|«смолянка»лар портретлары сериясе]]***. Хәзер бу сериянең барлык портретлары Санкт-Петербургта Дәүләт Рус музее тупланмасында.
## Галерея

Catherine II by D.Levitskiy (1787, Ulyanovsk museum).jpg|Императрица Екатерина II, 1787, Ульяновск өлкә художество музее
Levitzky Demidov.jpg|Урал заводлары хуҗасы Прокофий Акинфиевич Демидов (Опекун сериясеннән портрет), 1773, Дәүләт Третьяков галереясе (ГТГ), Мәскәү
Dmitrij Grigorievic Levickij 001.jpg|Смолянкалар Феодосия Степановна Ржевская һәм Настасья Михайловна Давыдова, 1772 (?), Дәүләт Рус музее (ГРМ), Санкт-Петербург
Levitzky Khruscheva Khovanskaya.jpg|Смолянкалар Екатерина Николаевна Хрущова һәм Екатерина Николаевна Хованская, 1773, ГРМ
Levitsky kokrinov.jpg|Архитектор Александр Филиппович Кокоринов, 1769, ГРМ
Nicholas Repnin by Levitzky.jpg|Генерал-фельдмаршал Николай Васильевич Репнин, 1792, Украинаның милли художество музее
Alexandr Prozorovsky by D. Levitsky.jpg|Генерал-фельдмаршал Александр Александрович Прозоровский, 1779, шәхси туплама (шуң карый дип фаразлана).
Dmitry Levitzky 29.jpg|Генерал-фельдмаршал Валентин Платонович Мусин-Пушкин, «Павловск» музей-тыюлыгы
Chernyshov Ivan Grigoryevich.jpg|Флот буенча генерал-фельдмаршал Иван Григорьевич Чернышёв, «Павловск» музей-тыюлыгы
Ivan Golenishcev-Kutuzov.jpg|Флот буенча генерал-фельдмаршал Иван Логгинович Кутузов, як. 1800, Дәүләт тарихи музее, Мәскәү
Levitzky Grigory Kirillovich.jpg| Дин әһеле (Григорий Левицкий портреты, рәссамның әтисе?), 1779, ГТГ
Dmitry Levitzky 01.jpeg|Дин әһеле Пётр Левицкий, рәссамның ир туганы, 1812, ГТГ
Wife by Dm.Levitzky (1790, GRM).jpg|Анастасия Яковлевна Левицкая, рәссамның хатыны, ГРМ
Levitskiy Agasha.jpg|Агафья Дмитриевна Левицкая (Агаша), рәссамның кызы, рус костюмында. 1785, ГТГ
Levitzky Lvov 1770.jpg|Аритектор Николай Александрович Львов, 1770-енче еллар ахыры, Дәүләт әдәбият музее, Мәскәү
Ivan Shuvalov by Levitzky.jpg|Мәскәү университеты нигезләүчесе Иван Иванович Шувалов, «Павловск» музей-тыюлыгы
Levitsky Lanskoy.jpg|Екатерина II-нең фавориты Александр Дмитриевич Ланской, 1782, ГРМ
Dmitry Grigorievich Levitzky - Portrait of Mikhail Krechetnikov - WGA12914.jpg|Малороссия генерал-губернаторы, генерал-аншеф  Михаил Никитич Кречетников, 1780-енче еллар, Дәүләт Эрмитажы
Dmitry Levitzky 23.jpg|Лейб-кирасир варис цесаревич полкы мундирында цесаревич Павел Петрович (киләсе император Павел I), 1780-енче еллар, «Кусково» музей утары
Lopukhin IV.jpg|Сенат мундирында Сенатор Иван Владимирович Лопухин, 1802, ГТГ
IvanRibeaupierre1789.jpg|Измаилны штурмлау вакытында үлгән бригадир Иван Степанович Рибопьер
Levitzky Palmenbah.jpg|Т. Костюшко поляклары белән бәрелештә үлгән полковник Евстафий Иванович Пальменбах, 1790-ынчы еллар, Одесса милли художество музее
Melgunov A.P. 2.jpg|Дүрт губерния губернаторы Алексей Петрович Мельгунов, «Павловск» музей-тыюлыгы
Dmitry Levitzky, Denis Diderot, 1773, Musée d'Art et Histoire de Genève 1829-0009.jpeg|Дени Дидро, 1773, Женева тарих һәм сәнгать музее
NI Novikov.jpg|Николай Иванович Новиков, як. 1797, ГТГ


### Башка эшләр
* «Смолянкалар» (портретлар сериясе)
* «Опекун сериясе»
* «Екатерина II – Гадел хөкем алиһәсе храмында закон бирүче»

## Истәлеге

RR5216-0010R Д.Г. Левицкий.gif|Россия истәлек тәңкәсе, 1994 ел
D-G-Levickij-ok-1735-1822-Portret-1790-e-gg--prosvetitelya-pisatelya-satirika-Рќ-I-Рќovikova-1744-1818--ic1972 4131.jpg| ССРБ почта маркасы, 1972 ел Н. И. Новиков портреты
2010. Марка России 1416.jpg|Россия почта маркасы России, 2010 ел:  Автопортрет
2010. Марка России 1417.jpg|Россиянең почта маркасы, 2010 ел:  Г.И. Алымова портреты


## Искәрмәләр

## Әдәбият

;Тормышы һәм иҗады тасвирламалары
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Гомуми эшләр
* 
* 
;Сүзлекләр һәм энциклопедияләр
* 
* 
* 
* 
* 

## Сылтамалар
* Профиль Д. Г. Левицкого на официальном сайте Российской академии художеств
* 
Төркем:Рәссамнар