open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камилла Реброва

**Камилла Павловна Реброва** (2007 елның 24 февралендә туа, Пугачев, Саратов өлкәсе) - Россия волейболчысы, чит хиттер .

## Биография
Ул Саратов өлкәсенең Балаково шәһәрендәге Олимпия резервы спорт мәктәбендә волейбол уйный башлаган. Аның беренче тренеры И. В. Щербань булган. 2021 елда ул Казанга чакырылган, анда ул "Динамо-Ак Барс-УОР" командасында уйный башлаган, анда ул ике тапкыр Яшьләр лигасында алтын медаль яулап алган. 2023–2024 елларда ул клубның төп командасы өчен дүрт Суперлига матчында катнашкан. 2024 елда ул "Динамо-Ак Барс" белән килешү төзөгән, анда ул Россия Суперкубогын, Россия Кубогын һәм Легендалар Кубогын яулаган.

### Клуб карьерасы

* 2021—2024 — "Динамо-Академия"-УОР/"Динамо-Ак Барс" -УОР (Казан) - *яшьләр лигасы* ;
* 2022 елдан — "Динамо-Ак Барс" (Казан) - *суперлига* .

## казанышлар

### Клуб

* 2025 елгы Россия чемпионатының көмеш призеры.
* 2024 елгы Россия Кубогы уйнату җиңүчесе;
** 2025 елгы Россия Кубогының көмеш призеры.
* Россия Суперкубогының ике тапкыр җиңүчесе - 2024, 2025 .
* Легендалар Кубогы уйнату җиңүчесе
* Россия чемпионатының Яшьләр лигасының ике тапкыр чемпионы (2022, 2024) һәм көмеш призеры (2023).
* Яшьләр лигасы кубогы җиңүчесе (2022) һәм ике тапкыр көмеш призер (2021, 2023).

### Шәхси

* 2023: Яшьләр лигасы кубогының иң яхшы тышкы сугучысы (икесенең берсе).
* 2024: Яшьләр лигасы чемпионатының MVPы .

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* "Динамо-Ак Барс" ВК сайтындагы профиль
* VFV сайтындагы профиль
* Камилла Реброва. women.volleybox.net
* Реброва Камилла. Статистика.

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:2007 елда туганнар
Төркем:24 февраль көнне туганнар
Людмила Блонская

**Людмила Леонидовна Блонская** (;1977 елның 9 ноябрендә туа,Симферополь  ) - Украина спортчысы . Украинаның атказанган спорт мастеры. Дөнья ябык биналар чемпионы (2006).

## Биография
Аерылышкан. Людмиланың элеккеге ире - Вадим Коробенко (спорт яңалыклары журналисты) булган. Блонская "Биола" спорт клубын тәкъдим иткән. Ул Британиянең җиде спортчысы Келли Сотертон белән катлаулы мөнәсәбәтләрдә. Аның Ирина исемле кызы һәм Александр исемле улы бар.

Хәзерге вакытта КФУның Таврия академиясенең спорт һәм физик тәрбия кафедрасында доценты булып эшли.

## Спорт казанышлары

* 2005 — 23 нче Универсиада, җиде төрле ярыш, 1 нче урын.
* 2006 — Дөнья чемпионаты, биш төр ярыш — 1 нче урын.
* 2007 — Дөнья чемпионаты, җиде төр ярыш — 2 нче урын.
* 2008 – Пекин Олимпиадасы, җиде төрле ярышта – 2 нче урын; 22 августта бу бүләктән мәхрүм ителде. Халыкара Олимпия Комитеты Украина спортчысы Людмила Блонскаяны допинг кулланганы өчен дисквалификацияләү һәм Олимпия көмеш медаленнән мәхрүм итү турында карар кабул ителгән.

## Бүләкләр

* «Хезмәт һәм Җиңү өчен» медале (2005) – *Украинада физик культура һәм спортны үстерүгә һәм популярлаштыруга зур шәхси өлеш керткәне, 2005 елда Измирда (Төркия Республикасы) узган XXIII Бөтендөнья җәйге Универсиадасында югары спорт нәтиҗәләренә ирешкәне, Украина дәүләтенең халыкара абруен ныгытканы өчен бирелә*.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Блонская, Людмила Леонидовна — сайттагы профиль World Athletics (англ.)
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1977 елда туганнар
Төркем:9 ноябрь көнне туганнар
Шарль Этьенн Луи Камю

**Шарль Этьенн Луи Камю** (француз телендә: Charles Étienne Louis Camus;1699 елның 25 августы  — 1768 елның 2 феврале ) — француз математигы.

Хирург улы. 1727 елда академик булган, ә 1736—1737 елларда Мопертюи һәм Клеро белән котып даирәсе астында градус үлчәве өчен академия тарафыннан Лапландиягә оештырылган экспедициядә катнашкан. Камю иншаларыннан үз вакытында «Traité sur les forces vives des corps en mouvement» (1728), «Traité d’Hydraulique» (1739) һәм «Eléments de Mécanique» (1751) мәшһүр булган. Моннан тыш «Comptes Rendus»-да Камю математика, астрономия һәм механика буенча берничә мемуар урнаштырган.

Лондон король җәмгыяте әгъзасы (1764).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Математиклар
Вероника Никитина

**Вероника Владимировна Никитина** (кыз фамилиясе **Гаранина**, 1992 елның 16 маенда туа, Тольятти) - Россия гандболчысы, Мәскәүнең ЦСКА клубы өчен уенчысы. Россиянең халыкара класслы спорт мастеры .

## Биография
Тольяттида туган ул ун яшендә СДЮСШОР № 2 "Гандбол" (Гандбол спорт мәктәбе) мәктәбендә гандбол белән шөгыльләнде. Аның беренче тренеры Сергей Михайлович Воевода булган. Ул Тольятти дәүләт университетын тәмамлады.

2015 елның ноябрендә, 2015 елгы Мёбелринген Кубогында Россия җыелма командасы өчен Нидерланд җыелма командасына каршы матчта уйнаганда, ул Ахиллес сеңере өзелүе алды, шуңа күрә ул 2015 елгы дөнья чемпионатын калдырырга мәҗбүр булды. Аңа операция ясалды һәм озак вакытлы реабилитация курсы үтте.

Ире Илья, балалары Иван (2017 елның 2 маенда туган) һәм Варвара (2018 елның 22 июлендә туган).

## Казанышлар

* 2005, 2006 һәм 2007 елларда кызлар арасында Россия чемпионаты җиңүчесе.
* 2008 һәм 2009 елларда кызлар арасында Россия чемпионатының бронза призеры.
* 2009 елда Сербиядә узган яшүсмерләр арасында Европа чемпионатының көмеш призеры.
* 2009 елда Финляндиядә узган X җәйге Европа яшьләр Олимпия фестивале җиңүчесе.
* 2010 елда Швециядә узган яшүсмерләр арасында Европа ачык чемпионатында көмеш медаль иясе.
* 2010 елда Сингапурда узган I җәйге яшүсмерләр Олимпия уеннарының көмеш призеры.
* 2015 елда Кореядә узган XXVIII Бөтендөнья җәйге универсиадасы җиңүчесе.
* 2015 елгы Россия Кубогының көмеш призеры,
* 2010, 2012, 2013 һәм 2014 елларда Россия Кубогының бронза призеры,
* 2011 һәм 2012 елларда Россия чемпионатының бронза призеры,
* 2014 һәм 2015 елларда Россия чемпионатының көмеш призеры,
* 2012 һәм 2014 елларда "Лада" составында EHF Кубогы җиңүчесе.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* сайттагы профиль ГК "Лада"
Төркем:Россиянең халыкара класслы спорт мастерлары
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1992 елда туганнар
Төркем:16 май көнне туганнар
Hirondellea wolfendeni

Төркем:Alfabet

**Hirondellea wolfendeni** — Hirondelleidae гаиләсенә керүче тирән сулы бокоплавлар (амфиподалар) төре .

## Тарихы
Төр беренче мә тапкыр 1909 елда британ зоологы Уолтер Таттерсолл тарафыннан *Anonyx wolfendeni* исеме белән тасвирлана. 2010 елда ул *Hirondellea* ыругына күчерелә .

## Тасвирлама
Бу төр океанның тирән катламнарында яши һәм үләксә белән тукланучы (палальщик) организм булып тора. Нигездә Австралия яр буйларындагы суларда очрый .

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* World Register of Marine Species (WoRMS)

Төркем:Хайваннар
Төркем:Буынтыклы аяклылар
Төркем:Кысласыманнар
Светлана Басова

**Светлана Владимировна Басова** — Советлар Союзы һәм Россия театр актрисасы, Россиянең атказанган артисты (1999).

## Биография
1963 елның 4 апрелендә Ивановода туган.

Светлана Басова 1987 елда Саратов театр училищесын тәмамлаган (Григорий Аредаков курсы буенча). 1988 елдан Иваново драма театры коллективында эшли башлаган.

## Театрдагы рольләр

* «Вся надежда» М. М. Рощина — *Бухара*
* «В пыльной тьме» Вальехо — *Пепита*
* «Зойкина квартира» М. А. Булгакова — *Зойка*
* «Пелагея и Алька» Ф.Абрамова — *Лида*
* «Четырнадцать красных избушек» А. П. Платонова — *Ксения*
* «Сказка про слоненка» Самойлова — *Мышка*
* «Дорогая Елена Сергеевна» Л.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Разумовской — *Ляля*
* «Пятое время года» Н.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Павловой — *Галя*
* «Вишнёвый сад» А. П. Чехова — *Аня*
* «Свалка» А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Дударева — *Русалка*
* «Вечной ночи — нет» — *Джил*
* «Маленькая девочка» Н.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Берберовой — *До*
* «Кто боится Виржинии Вульф» Э.Олби — *Ханни*
* «Так и будет» К. М. Симонова — *Оля*
* «Странная миссис Сэвидж» Д.Патрика — *Фэри*
* «Двое на качелях» У.Гибсона — *Гитель*
* «Они будут так трепетно счастливы» Н.&amp;nbsp;М.&amp;nbsp;Птушкиной — *Дина*
* «Скажи, что ты меня прощаешь…» (по пьесе «Вдовий пароход» И. Грековой, П.&amp;nbsp;С.&amp;nbsp;Лунгина — *Ольга Ивановна*

## Танылу һәм бүләкләр

* 1994 - өченче Бөтенроссия “Драма актерлары җырлый” конкурсы лауреаты
* 1996 — Л. В. Раскатов премиясе (Мольер пьесасы буенча куелган "Хыялый инвалид" спектаклендә Туанетта роле өчен)
* 1998 - Л. В. Раскатов премиясе (В. Гибсон пьесасы буенча куелган "Икесе дә сихри" пьесасындагы Гитель роле өчен).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Ребров

**Ребров** ― фамилия.
* Сергей Ребров (1974), футболчы, футбол тренеры.
----
;Реброва
* Камилла Реброва (2007), волейболчы.
Төркем:Фамилияләр
Александра Ильбекова

**Александра Ивановна Ильбекова** (1944 елның 18 июнендә туа, Сәмәрканд, Үзбәк ССР-31 август 2012, Чабаксар, Чуваш Республикасы, Россия) - декоратив-кулланма сәнгать рәссамы, тукымачылык белгече. Чуваш Республикасының атказанган рәссамы (1995), СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы (1985).

## Гомер һәм сәнгать
Ул Чебоксары сәнгать мәктәбендә белем алган һәм 1975 елда РСФСРның Мәскәү кулланучылар хезмәте технология институтының сәнгать бүлеген тәмамлаган. 1975 елдан 1987 елга кадәр ул Чуваш респуликасының "Паха Тере" ("Гаҗәеп чигү") сәнгать һәм һөнәрчелек җитештерү берләшмәсендә тукымачы рәссам һәм баш рәссам булып эшләгән. Бу предприятиедә аның бизәкләре нигезендә милли стильдәге күп санлы әйберләр иҗат ителгән: тукылган келәмнәр, келәмнәр, түшәк япмалары, пәрдәләр, түгәрәкләр һәм салфеткалар. А. И. Ильбекова декоратив-кулланма сәнгатьнең талантлы рәссамы булган; аның эшләре бөтенсоюз, бөтенроссия, төбәк, республика һәм халыкара сәнгать күргәзмәләрендә күрсәтелгән. Аның иң яхшы эшләренең берсе - Чуваш дәүләт опера һәм балет театры өчен пәрдә (1985). А. И. Ильбеканың шәхси күргәзмәләре Чуваш дәүләт сәнгать музеенда һәм Чуваш милли музеенда узган ("Кеше кулы белән ясалган могҗиза", 2009 елның июнь-июль айлары).

А. И. Ильбекова данлыклы чуваш язучының Н. Ф. Ильбековның килене булды.

## Әдәбият

* Трофимов А. А. Чувашия халык иҗаты мәсьәләләре. Чебоксары: Чуваш, китап нәшрияты, 1985. П….
* Григорьев А.Г. Ильбекова Александра Ивановна // Кыска Чуаш энциклопедиясе. - Чебоксари, 2001. - 187 б.
* Трофимов А. А. Ильбекова Александра Ивановна // Халык сәнгате һәм декоратив һөнәрчелек осталары. Декоратив һөнәрчелек әсәрләре тудыручы предприятиеләр һәм остаханәләр : белешмә каталог - Чебоксари, 2004. - 49-50 б.
* Ильбекова А.И. "Пир маншон - syvlăsh, çăkăr, shyv, yuratu ..." ("Минем өчен киндер - һава, икмәк, мәхәббәт ..."). Интервью / Chăvash hĕrarămĕ (Чуваш хатын). - 2005. - 10-16 Авон (No. 36). - 4 б.
* Минеева В. “Мин Парижга барам...” (Ярар, мин Парижга барам...”/ В. Минеева // Пике. - 1997. - № 1-2. - Б. 24-25.
* Александра Илбекова // Чувашия Рәссамнар Союзы: 1935-2005. Альбом-каталог. - Чебоксари, 2005. - 85 б.
* Илбекова, А. И. Туку турында бер сүз : метод. кулланма / А. И. Ильбекова ; Чуашстан Республикасының Икътисади үсеш һәм сәүдә министрлыгы - Чебоксары : Чувашия, 2006.
* Иванов-Орков Г. Н. Чуваш җире үрнәкләре. Заманча сәнгать һәм һөнәрчелек һәм сувенирлар. Альбом. Чебоксары, 2008. 18 нче бит.
* Иванов-Орков Г. Н. ternрнәкләр, төс, символизм. Альбом. Чебоксари, 2012 б. 90-91.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* А. И. Ильбекова Чуваш дәүләт сәнгать музее сайтында
* А.И. Ильбекова "Чувашның мәдәни мирасы" порталында.
* Чуваш дәүләт сәнгать музее коллекциясендә А. И. Ильбекова әсәрләре.
* Europeana порталында А. И. Ильбекова әсәрләре.
* "Фән һәм тормыш" журналында А. И. Ильбекова белән әңгәмә. (сылтама мөмкин түгел)
Төркем:Чабаксарда вафатлар
Төркем:2012 елда вафатлар
Төркем:31 август көнне вафатлар
Төркем:Сәмәркандта туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1944 елда туганнар
Төркем:18 июнь көнне туганнар
Ильбеков

**Ильбеков** ― фамилия.
* Николай Ильбеков (*Илпек Микулай*, 1915―1981), Чуаш АССРның халык язучысы. 
----
;Ильбекова
* Александра Ильбекова (1944―2012), рәссам, тукымачылык белгече. Чуаш Республикасының атказанган рәссамы (1995).
Төркем:Фамилияләр
Диана Канаева

**Диана Рафаэль кызы Канаева** ( 1997 елның 27 мартында, Яр Чаллы, Россия ) - Россия хоккейчысы һәм судьясы. Ул Россия хоккей җыелма командасы өчен уйнаган.

## Биография
**Диана Рафаэль кызы Канаева** 1997 елның 27 мартында Яр Чаллы шәһәрендә дөньяга килә. Дебютын Россия хоккей чемпионатында  2013/14 сезонында "Комета Одинцово" өчен ясаган. Киләсе сезонда ул Санкт-Петербургның "Динамо" командасына кушылган, команда   вакытлыча ябылганчы уйнаган.

2021 елдан алып Динамо-Нева хоккей клубының генераль директоры булып тора.

Ул 2014 һәм 2015 еллардагы дөнья чемпионатларында Россиянең яшүсмерләр җыелма командасы өчен уйнады, соңгысында бронза медаль яулады. Ул төп команда өчен дебютын 2015 елда Финляндиядә узган Дүрт Милләт турнирында ясады. Ул 2018 елда Пхенчханда узган Олимпия уеннарында катнашты. Ул турнирда алты матч үткәрде ләкин бер очко да җыймады.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Канаева, Диана Рафаэлевна — статистика на «Eliteprospects.com» (англ.)
* Профиль на сайте Федерации хоккея России
Төркем:Яр Чаллыда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1997 елда туганнар
Төркем:27 март көнне туганнар
Кэти Макнэлли

**Кэти Макнэлли** (; 2001 елның 20 ноябрендә АКШның Цинциннати шәһәрендә туган) - Америка теннисчысы; парлы разрядта ике Зур Шлем турниры финалисты (US Open 2021, -2022 ); парлы разрядта сигез WTA турниры җиңүчесе.

Парлы разрядта ике яшүсмер арасында Зур шлем турниры җиңүчесе (2018 - Франция Ачык чемпионаты, 2018 - АКШ Ачык чемпионаты); парлы разрядта өч яшүсмер арасында Зур шлем турниры финалисты (Уимблдон 2016, -2017, -2018).

## Биография
Макнэлли Огайо штатының Цинциннати шәһәре янындагы Мадейра шәһәрендә Джон Макнэлли һәм Линн Наборс-Макнэлли гаиләсендә туган. Аның әнисе профессиональ теннисчы булган, ләкин озак яшәмәгән, һәм ул парлы разрядта иң яхшы 250 теннисчы арасына керә алган. Аның өлкән абыйсы Джон да профессиональ теннисчы һәм яшүсмерләр арасында югары рейтингка ия булган. Икесен дә әниләре Линн тренерлык итә.

## Спорт карьерасы

### Яшьлек карьерасы
Макнэлли 2016, 2017 һәм 2018 елларда Уимблдон яшүсмерләр парлы разряд финалына чыга. Ул 16 яшендә 2018 елгы Франция Ачык чемпионатында парлы разрядта беренче тапкыр яшүсмерләр арасында Зур Шлем титулын яулый, Ига Швитекка партнер булып чыгыш ясый. Шул ук турнирда ул хатын-кызларның шәхси разряд финалына чыга, анда Коко Гауффка оттыра. 2018 елның сентябрендә ул Гауфф белән партнер булып чыгыш ясый һәм алар АКШ Ачык чемпионатында хатын-кызлар арасында парлы разряд титулын яулыйлар.

### 2017-2018 еллар
Макнэлли WTA төп турнирында дебютын 2017 елгы Western & Southern Open турнирында парлы разрядта Алекса Глатч белән бергә ясый.

### 2019 ел
2019 елның февралендә Макнэлли Dow Tennis Classic турнирында җиңү яулый. Шул ук айның ахырында ул Indian Wells Challenger турнирының өченче этабына чыга, җиңүче Виктория Голубичка оттыра. Бер атнадан соң ул Indian Wellsта узачак BNP Paribas Open турнирына сайлап алына, сайлап алу этабында Кристина Плишкованы һәм Тимеа Бачинскины җиңә. 

## WTA рейтингы

## Турнирда катнашулары
 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Профиль (англ.) на сайте WTA
* Профиль (англ.) на сайте ITF
* Профиль (англ.) на сайте Кубка Билли Джин Кинг
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:2001 елда туганнар
Төркем:20 ноябрь көнне туганнар
Наталья Чеховская

**Наталья Михайловна Чеховская** (1960 елның 12 июлендә туа, Семипалатинск) - совет союзы һәм Россия балет биючесе. РСФСРның атказанган артисты (1983). РСФСРның халык артисты (1989). Красноярск комсомол премиясе лауреаты (1983). Икенче чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты (1995). Җәмәгатьчелек тану форумы лауреаты (2007).

## Биография
1978 елда Алма-Ата хореография училищесын тәмамлады.

1979 елдан 1996 елга кадәр ул Красноярск дәүләт опера һәм балет театрында әйдәп баручы солист булып эшләде. Театр ачылышында ул "Жизель"нең беренче спектаклендә биеде. Бу театрда ул егермедән артык төп рольне башкарды.

1980-1988 елларда ул Красноярск өлкәсе Халык депутатлары Советы депутаты итеп сайланган.

1983 елда аңа Ленин комсомолы лауреаты исеме бирелде.

1983 елда ул "РСФСРның атказанган артисты" исемен алган.

1984 елда ул Мәскәүдә узган Бөтенсоюз балет конкурсында җиңүче булган (1 нче премия, алтын).

1984 елда, партнеры Василий Полушин белән бергәләп, ул Мәскәүдә узган Бөтенсоюз балет конкурсында һәм Хельсинкидагы халыкара конкурста (1 нче премия, алтын) җиңү яулаган.

Ул дүрт тапкыр Красноярск өлкә халык депутатлары советы депутаты итеп сайланган иде.

1985 елда аны Театр эшлеклеләре берлегенә кабул иттеләр.

1985 елда, Юрий Григорович чакыруы буенча, Наталья Зур театрда "Жизель" балетын күрсәткән булган.

1989 елда аңа "РСФСРның халык артисты" исеме бирелде.

1992 елда ул Кремль съездлар сарае сәхнәсендә "Руслан һәм Людмила" спектаклендә катнашкан.

1996 елдан 2011 елга кадәр - "Мәскәү" рус камера балетының прима-балеринасы булган.

1996 елда ул Дәүләт Думасына сайланган ("Безнең йортыбыз - Россия" Бөтенроссия иҗтимагый-сәяси хәрәкәте әгъзасы буларак). Дәүләт Думасының Мәдәният комитеты эшчәнлегендә катнашкан.

2000 елда ул Щелкунчик балет мәктәбенә нигез салган (сәнгать җитәкчесе).

## Гаилә

* Ире - балет биючесе Василий Серафимович Полушин (1958 елда туа), РСФСР халык артисты.
** Кызы - Ульяна.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Биография
* Балерина Наталья Чеховская Красноярск опера һәм балет театрына дан китерде.
* Наталья Чеховская: "Мин махсус балет өчен туганмын"
Төркем:Россия балет артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:Әлифба буенча балетмейстерлар
Төркем:Симәйдә туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1960 елда туганнар
Төркем:12 июль көнне туганнар
Нарсингх монастыре

**Нарсингх монастыре** (Непали телендә: नरसिंह गुम्बा, Нарсингһ Гумба яки Гомпа) — ул Непалда Мустанг районында авыл Барагунг Муктичһетра муниципалитетында урнашкан Буддачылык монастыре. Ул безнең эраның 6-ынчы гасырында төзелгән булган. Асаба Буддачылык тарафдарлары аны «1000 лампа гыйбадәтханәсе» (Мһарме Лһа Кһанг Гомпа) дип атыйлар.

Монастырьда Гуру Падмасамбхава (Гуру Ринпоче) һәм аның дуслары Тибет тантрик Илаһлар уң яктан Драг По һәм сул яктан Сенг Донг сыннары бар. Һиндулар бу монастырьда шулай ук табыналар, бу монастырьның Илаһын Вишнуның Нарасимха аватары (гуманоид арслан) дип таныйлар.

Монастырь таш һәм балчык салымнан ясалган. Су агып китүенә күрә ул 2018 елда 28,5 млн Непал рупиясе суммасына төзекләндерелгән булган.

## Шулай ук карагыз
* Непалда монастырьлар исемлеге

## Билгеләмәләр
* 

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине
Төркем:Буддизм
Наталья Садовская

**Наталья Михайловна Садовская** (1928 елның 25 ноябре, Мәскәү – 2023 елның 12 гыйнвары) – совет союзы балет биючесе, театр эшлеклесе һәм балет белгече. Аңа Россия Федерациясенең атказанган артисты исеме бирелде.

## Биография
Наталья Садовский актерлар династиясеннән. Ул Ольга Осиповна һәм Михаил Провович Садовскийларның оныгы. Аның абыйсы Михаил Садовский Кече театр актеры булды. Ул 1928 елның 25 ноябрендә туды.

Мәскәү хореография училищесын тәмамлады. 1947 елдан бирле Зур театрның балет труппасы әгъзасы булды.

1968 елда ГИТИСның театр факультетын тәмамлаган.

1968 елдан бирле ул классик балет төркемнәренең сәнгать җитәкчесе булып эшләгән, Россия һәм Европа буенча гастрольләр өчен программалар әзерләгән. Шулай ук Россия, Беларусь, Бурятия, Татарстанда һәм Якутиядә балет фестивальләрен оештырды һәм алып барган.

Казан фестиваленең сәнгать җитәкчесе, опера һәм балет театрында "Жизель", "Сильфида" һәм "Дон Кихот" спектакльләрендә чыгыш ясау өчен Мариинский һәм Зур театрларыннан солистларны чакырды. Программада классик һәм заманча репертуардан спектакльләр булган.

1990 еллар башында Рудольф Нуриев Казан фестиваленә барган һәм "Щелкунчик" балетына дирижерлык иткән, ә Надежда Павлова *Маша* ролен башкарган.

## Иншалар

* 1972 — — М .: "МЖ", 1972.&nbsp;— 14 нче номер&nbsp;Белән.
* 1976 — — М .: "Бүген Зур театр сәхнәсендә" җыентыгында, 1976.
* 1985 — — М .: СБ, 1985.
* 1991 — — М .: СБ, 1991.
* 1992 — &#x2F;&#x20;Наталья Садовская.&nbsp;— М .: "Балет", 1992.
* 1993 — — М .: "Т", 1993.&nbsp;— 7 нче номерлы&nbsp;Белән.

## Документаль фильм

* "Культура" телеканалы “Наталья Садовская. Минем театр мәйданы…” Документаль фильм (Россия, 2008). Эфирга чыккан вакыты: 2009 елның 24 июне, 2010 елның 19 ноябре.
* Режиссерлар: Елена Якович, Алексей Шишов.
* Операторлар: Александр Минаев, Эрнест Череватенко, Андрей Гусев.

## Энциклопедия

* 1997 — Наталья Садовская - «Русский балет» энциклопедиясе басмасының фәнни консультанты / Наталья Садовская. - М. Н.:»Большая Российская Энциклопедия". »Согласие " Нәшрияты. ISBN=5-85270-099-1, 1997. - 632 б. ил.

## Әдәбият

* Сергей Коробков. Календарьлар ялганлый "Страстной бульвары, 10," 2018, No. 3, 123-125 б.

## Шулай ук карагыз

* Садовскийлар (актерлар династиясе)
* Зур театр балет труппасы

## Искәрмәләр

Төркем:Русиянең атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2023 елда вафатлар
Төркем:12 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:25 ноябрь көнне туганнар
Клитемнестра

**Клитемнестра** ( (шулай ук **Клитаэстра** яки  дип тә языла) — Леда һәм Тиндарейның кызы, һәм Агамемнонның ире. «Илиада» (I 113) һәм «Одиссея» да телгә алына.

## Мифологиядә сюжет
Борынгы грек мифологиясендә Спарта патшасы Тиндарей һәм Леданың кызы (бер версия буенча, икенчесе), Елена һәм Диоскурларның апасы. Бер версия буенча, ул башта Танталның хатыны булган (Агамемнон тарафыннан балалары белән бергә үтерелгән). Аны Микена патшасы Агамемнонга кияүгә биргәннәр, ул грек армиясен Трояга каршы походта җитәкләгән.

Агамемнон булмаганда, Клитемнестра, Науплий котыртып, аңа туганы Эгист белән хыянәт итә, һәм ире кайткач, аны һәм аның хуҗабикәсе Кассандраны үтерә.

Соңрак Клитемнестраны, Эгисф белән бергә, әтисенең үлеме өчен үч алган үз улы Орест үтерә. Үләр алдыннан төнлә ул төшендә еланның аңа таба шуышып килүен һәм аның башыннан тешләвен күрә . Эсхил әйтүенчә, ул төшендә елан тапканын, елан аның күкрәген тешләгәнен күрә . Башка версия буенча, ул төшендә Агамемнонның патша таягы шытып чыгып, агачка әйләнгәнен күрә.

Ул Микена шәһәр дивары читендә күмелгән.

Инглиз тәрҗемәчесе һәм филолог Бетти Редис билгеләп үткәнчә, Гомер Клитемнестраны «хәйрия белән» — юлын югалткан көчсез хатын-кыз итеп сурәтли.

## Балалары
* Орест, Ифигения, Электра, Хрисотемис — Агамемноннан 
* Эригоне, Алет — Эгисфтан 

## Сәнгатьтә Клитемнестра образы

Борынгы грек драматургы Эсхилның «Агамемнон» һәм «Хоэфоры» трагедияләренең төп герое (аның күләгәсе шулай ук «Эвменидалар» трагедиясендә дә күренә); Софоклның «Ифигения» (фр. 305—308 Радт), «Клитеместра» (фр. 334 Радт), «Электра» трагедияләре; Еврипидның «Авлидада Ифигения» («Ифигения в Авлиде») һәм «Электра»; Полемейның «Клитеместра», борынгы Рим шагыйре Марк Пакувийның «Дулорест» трагедиясе, Акцийның «Клитеместра», Сенеканың «Агамемнон», Расинның «Ифигения», Сартр («Чибәннәр»)

1895 елда С. И. Танеевның «Орестея» операсы Эсхил трагедиясе буенча А. Венкштерн либреттосы буенча куела.

1909 елда Рихард Штраусның «Электра» операсының премьерасы булА, анда төп геройларның берсе — Клитемнестра.

XX гасырда «Клитемнестра, яки җинаять» дигән проза поэмасын Маргерит Юрсенар язган. 1958 елда Марта Грэм «Клитемнестра» балетын сәхнәләштергән, ә 1967 елда Көньяк Африка композиторы Кромвель Эверсон африкаан телендәге беренче опера "Клитемнестра"ны язган.

1877 елда ачылган (179) Клитемнестра астероиды Клитемнестра исеме белән аталган.

Клитемнестра фильмнарда, мәсәлән, «Троялы Елена» («Елена Троянская») мини-сериалында төшкән.

## Аңлатмалар
«Клитеместр» язуы «Клитемнестр» ның киң таралган формасына караганда дөресрәк булып тора. Ул антик вазаларда һәм борынгы италия транскрипциясендә язулар, шулай ук бу исемне тапкан тамырлар чагыштырулар белән раслана.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Галерея сайтында 
Төркем:Борынгы Греция геройлары
Төркем:Борынгы Греция мифологиясе
Төркем:Борынгы Греция
Леда

**Ле́да** () — борынгы грек мифологиясендәге персонаж. Овидий сүзләренчә, аның матур кара чәчләре һәм кар кебек ап-ак тиресе булган.

Этолия патшасы Фестий һәм Еврифемиданың кызы (яки Коринфлы Евмел буенча Сисиф һәм Пантидия кызы), Спарта патшасы Тиндарейның хатыны. «Илиада» да (III 384) һәм «Одиссея» да (XI 298) искә алына.

Леданың матурлыгына азгырылып, Зевс аның каршында Еврот елгасында аккош рәвешендә пәйда була һәм аны үз итә, ул ике йомырка сала, һәм аларның мәхәббәт җимеше Полидевк һәм Елена була. Яки ул өч йомырка сала, аннан Кастор, Полидевк һәм Елена туа. Яки ике йомыркадан дүрт бала барлыкка килә. Башка бер риваять буенча, ул гиацинтлар астында йөргәндә Немесида салган йомырканы таба. Ул аналык һәм хатын-кызлык гәүдәләнеше буларак хөрмәт ителә. Бер версия буенча, ул Троядан Еленаның әнисе буларак Изге утрауларга күчерелә. Дионисий Сиракузлы «Леда» пьесасындагы персонаж

## Этимология
Леда исеме Кече Азиянең лувик телләреннән алынган — Ликия язмаларында очрый торган *lada*, «хатын» сүзенә карый. Эпик комарткыларның ион диалектында расланган  формасы чит телдәге /ā/ авазының Иранның *Мада -* " Медиа " сүзеннән алынган Ион  сүзендәге кебек үк адаптациясен чагылдыра. Буялган дөя кошы йомыркалары күп халыкларның каберләрендә, шул исәптән Крит утравының Миной каберләрендә дә табылганлыктан, бу миф өчен нигез булып хезмәт иткән дип фаразлана.

## Астрономиядә
Леда хөрмәтенә 1856 елда ачылган 38 Леда астероид, Юпитерның 1974 елда ачылган 13 номерлы иярчене (JXIII) һәм Венерадагы тигезлек аталган.

## Сәнгатьтә
Леда мифы сюжеты эротик эчтәлекле сәнгать образларының төп чыганакларыннан берсе булып тора. «Леда һәм аккош», «Леда һәм аккош йомыркасы (Елена туу)» кебек сюжетларга багышланган күп кенә борынгы ваза, рельеф, сыннар сакланып калган.

Леда һәм аккош турындагы миф антик сәнгатьтә, урта гасыр китап миниатюрасында, Ренессанс, барокко, рококо һәм классицизм эпохасы рәсем һәм пластикасында бик популяр булган.

Италия чинквеченто (XVI йөзнең итальян исеме) рәссамнары — Леонардо да Винчи, Микеланджело һәм Корреджио — Леданы Зевс белән җенси мөнәсәбәттә булганда яки аннан соң сурәтләгәннәр. Шигърияттә Леданың көчле кош белән җенси мөнәсәбәтен сурәтләү эротик (Ронсард) һәм фәлсәфи максатларга да хезмәт иткән (Б. Йейтс).

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* 

## Чыганаклар
* Царица Леда и Зевс-лебедь
* «Леда и лебедь»
Төркем:Персонажлар
Төркем:Мифология
Төркем:Борынгы Греция мәдәнияте
Төркем:Борынгы Греция мифологиясе
Төркем:Әлифба буенча илаһлар
Немезида

**Немези́да** яки **Немеси́да** ( «үч алу») борынгы грек мифологиясендә — социаль һәм әхлакый тәртипне бозган өчен җәза бирүче канатлы үч алу алиһәсе. Нюкта һәм Крон кызы яки (аттика версиясе буенча) океан кызы; яки, башка чыганаклар буенча, Фемида һәм Зевс. «Одиссея» да (II 64) телгә алына, ләкин гәүдәләндерелмәгән.

Кайбер мифлар Немезиданы Зевстан Елена ананың әнисе (яки шулай ук Диоскурларның әнисе) дип атый.
Грек әдәбиятының башлангыч чорының легендар шагыйре Стасин Кипрскийгә ярашлы рәвештә, аның белән Зевс хуҗа булырга тырыша һәм аны коры җирдә һәм суда эзәрлекли (Немезида суда балык була).

Еврипид буенча, Афродита, Зевс үтенече буенча, бөркеткә әйләнгән һәм аккошка әйләнгән югары алланы куып киткән (яки Гермес бөркеткә әйләнгән, ә Леда аккошны сыендырган). Немезида, кызганып, аккошны тезенә сыендырган һәм йоклап китә, ә йоклаганда Зевс аны көчли. Мифографлар фикеренчә, ул казга әйләнгән һәм йомырка салган, ә Зевс аккош һәм бөркетне йолдызлыклар ясый .

Бу йомырканы яки Леда тапкан, яки көтүче аңа китергән, яисә ниһаять , Гермес тарафыннан ыргытылган була. Бу йомыркадан соңрак Елена һәм игезәк абыйлары Кастор һәм Полидевк туган.

Кайбер мифологик фаразларга караганда, Зевс аккош Леда белән карават бүлешә, димәк, Немезида илаһи Леда дип санала (Леда үлгәннән соң Немезидага әйләнгән). Фемида һәм Зевс кызы дип саналган мифологик мираста, ул Адрастея белән тиңләштерелә яки, һич югы, аңа якыная.

Рамнунтта аның гыйбадәтханәсе бар, аның сыны Фидий тарафыннан ясалган (Рамнусиада, , ягъни Рамнунт Немесида); яки бу Диодот яки Агоракрит эше.

Ул контроль әйберләре (үлчәү, йөгән), җәза (кылыч яки камчы) һәм тизлек (канатлар, грифоннар җигүле арба) белән, шулай ук терсәктән бөгелгән кул белән сурәтләнгән — борынгы заманнарда озынлык үлчәме, котылгысыз җәза синонимы. Немезиданың объекты булган үлчәүләр еш кына зодиак йолдызлыгы Үлчәүнең прототибы дип саналган.

Кече Азиядәге иң борынгы грек шәһәрләренең берсе Смирнада ике Немезидага табынганнар — Нюкта кызларына. LXI Орфик Гимны аңа багышланган. Ул мәхәббәт шигырьләрендә искә алына. Борынгы грек комедиографы Кратин «Немезида» комедиясен язган.

Борынгы Римда армиядә ихтирам ителә һәм гладиаторларның яклаучысы санала.

1872 елда ачылган (128) Немезида астероиды, шулай ук Кояшның мөмкин булган юлдашы Немезида исеме белән аталган.

«Немезида» операциясе, Дашнакцутюн партиясенең әрмән геноцидын оештыруда катнашкан Госман империясенең югары вазифалы кешеләрен юк итү өчен үткәргән операциясе, шулай ук алиһә хөрмәтенә аталган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Немесида, Немезида // Мифологический словарь / гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М. : Советская энциклопедия, 1990. — С. 386. — .
Төркем:Әлифба буенча илаһлар
Төркем:Персонажлар
Төркем:Мифология
Төркем:Борынгы Греция мәдәнияте
Төркем:Борынгы Греция мифологиясе
Камилә Харисова

**Камилә Рөстәм кызы Харисова** — Россия мода моделе һәм теле алып баручысы.

## Биография
Харисова Камилә 1996 елның 3 июлендә Яр Чаллы шәһәрендә дөньяга килә; балачакта ул театр сәнгате мәктәбендә һәм модельләр мәктәбендә укыган, шулай ук хореография белән шөгыльләнә.

Ул берничә тапкыр «Мисс Татарстан» матурлык конкурсында катнаша, 2017 елда «Мисс Казан» титулын яулый. Шул ук елны ул «Мисс Россия» конкурсында катнаша һәм 50 катнашучының берсе була.

Ул Казан университетын реклама һәм җәмәгатьчелек белән элемтәләр буенча магистр дәрәҗәсендә тәмамлаган, соңрак инглиз теленә тәрҗемә буенча магистр дәрәҗәсен алган. 2020 елда ул «Ак Барс» хоккей клубының клуб телевидениесе алып баручысы булды, бу вазифаны ул 2021 елның көзенә кадәр башкарды. Шул ук елнын көзедә ул Мәскәүгә күченде, анда ул «Матч» телеканалында «All on Match!» спорт тапшыруында алып баручы булып эшли башлады.

2023 елның августында аның «Ак Барс Шоуга» кире кайтачагы билгеле булды, ләкин шул ук вакытта Мәскәүнең «Спартак» футбол клубының клуб телевидениесендә алып баручы булып эшләячәге игълан ителде.

2024 елның июнендә Харисова Камилә Казанда үткәрелгән БРИКС уеннары илчесе дип игълан ителде.

«TНT4 каналында һава торышы» тапшыруын алып баручы.

## Искәрмәләр

Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар
Төркем:Яр Чаллыда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1996 елда туганнар
Төркем:3 июль көнне туганнар
Нюкта

**Ню́кта**, шулай ук *Ни́кта* , *Nix* ( — «төн») — грек мифологиясендә алла, төн караңгылыгының гәүдәләнеше.

## Борынгы традиция

Гесиод фикеренчә, Нюкта Хаостан туган (Гигинус раславында — Хаос һәм Томаннан) һәм дөньяны формалаштыручы төп потенциалларның берсе. Нюкта якты Эфир һәм Гемераны (Көн) (аның абыйсы Эребтан, мәңгелек караңгылыкны гәүдәләндерә) , шулай ук Танатосны (Үлем), Гипносны (Йокы), Герасны (Картлык), Эриданы (Низакорд), Кераны (көч куллану белән үлем; берничә алиһә Кер исеме астында да эш итә ала), Моросны (язмыш һәм көч куллану белән үлем өчен җаваплы), Харонны (үлеләрне Гадеска ташучы) тудырган — бу көчләр үзләрендә тормыш һәм үлем серләрен яшерәләр, дөнья яшәешендә дисгармония тудыралар, ләкин ансыз дөнья да, аның төп гармониясе дә күз алдына китереп булмый. Кайвакыт Нюкта балалары арасында Немезида (Үч алу), Апата (Алдау), Онейр (пәйгамбәрлек һәм ялган төшләр алласы), Мом (мәсхәрә алласы), Гесперидлар һәм Мойрлар (язмыш аллалары).

Нюкта йорты Тартар упкынында урнашкан; анда Нюкта-Төн һәм Көн-Гемера очраша, бер-берсен алыштыралар һәм җир тирәли чиратлашып әйләнәләр. Якында Нюкта улларының — Йокы һәм Үлем йортлары урнашкан, аларга Гелиос беркайчан да карамый.

Орфиклар (борынгы Грециядә мифик шагыйрь һәм җырчы Орфей исеме белән бәйле мистик тәгълимат.) Нюктаны (Хаос түгел) төп чыганак дип санаганнар. Дервени орфик теогониясендә Нюкта — «аллаларны туйдыручы», аннан нәсел (шәҗәрә) башлана. Орфик теогониясендә Никс — «аллаларның шәфкать туташы», аның белән шәҗәрә башлана . Орфиклар фикеренчә, өч Нюкта булган: беренчесе «күрәзәче», , икенчесе «мөхтәрәм», аның белән әтисе Фанес кушыла, ә өченчесе Диканы тудыра. Өченче Орфик гимны аңа багышланган, аны Афродита белән тиңлиләр .Мусаев фикеренчә, барысы да Төн һәм Тартардан килә.

Борынгы заманнарда аның оракулы Мегарада урнашкан булган. Дельфыларда фаразлар, күрәзәлек кылган

Ике күк җисеме Нюкта исеме белән аталган. Бу исем серия номеры 3908 булган Нюкта астероиды һәм Плутонның биш юлдашының берсе, 2005 елда ачылган һәм 2006 елның 21 июнендә Халыкара Астрономия Берлеге сессиясендә аталган Нюкта астероиды белән бәйле.

## Мәдәният һәм сәнгатьтә

* Нюкта " — Мерлин Маркелла мистик романы. Персонажлар Нюктаны дөнья барлыкка килгән һәм аның белән идарә ителгән иррациональ көч дип атыйлар. Романның һәр бүлеге Нюктаның бер баласы (Гипнос, Танатос, Эрис, Кера, Немезида) исеме белән аталган.
* Никта Адольф Вильям Бугроның «Төн» картинасында сурәтләнгән.
* Никта *- Гримм әкиятләре « Патшалык рыцарьлары бер тапкыр»* комиксындагы антагонистларның берсе.
* Нюкта — Hades уенының төп геройларының берсе. Ул Hadesның улы һәм уенның төп герое Загрейне тәрбияләгән һәм аңа үз сәләтләрен яхшыртырга ярдәм иткән.
* Нюкта Рик Риорданның «Дом Аида» китабында очрый, анда ул явыз герой.
* Нюкта — Persona 3 һәм Persona 3 Reload уенындагы соңгы босс.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча илаһлар
Төркем:Борынгы Греция мифологиясе
Төркем:Борынгы Греция геройлары
Төркем:Борынгы Греция
Людмила Коршунова

**Людмила Прокопьевна Коршунова** (1950 елның 20 июлендә туа) - совет союзы һәм Россия театр һәм кино актрисасы, Россиянең халык артисты (1996).

## Биография
Людмила Прокопьевна Коршунова 1950 елның 20 июлендә туа.

* Саратов театр училищесын тәмамлады
** Саратов яшьләр театрында эшләде.
* 1976 ел – Рязань театры драма актрисасы.

## Иҗат

### Театр эшләре

#### Саратов яшьләр театры

* Алёнушка ("Алсу чәчәк", С. Аксаков)
* Джемма ("Итальян трагедиясы", Э. Л. Войничның "Сусарлар" романы буенча)
* Кадича (Ч. Айтматовның "Кызыл яулыклы тирәкләрем")

#### Рязань драма театры

* София (А.С. Грибоедовның "Акылдан килгән кайгы" әсәре)
* Ариадна (В. Розовның "Урман оясы")
* Мармион (Н.Шундикның Сергей Есенин)
* Варя (А.П. Чеховның "Чия бакчасы")
* Маргарет (Т. Уильямсның "Кайнар калай түбәдәге мәче" әсәре)
* Венабл ханым (Кинәт, соңгы җәй, Т. Уильямс)
* Леди Эрлинн (О. Уайльдның "Леди Виндермирның җанатары")
* Элинор патшабикә (Дж. Голдманның "Кышкы арыслан" әсәре)
* Мурзавецкая (А. Островскийның "Бүреләр һәм сарыклар" әсәре)
* Томск графинясе (А.С. Пушкинның "Пик патшабикәсе")
* Москалева (Ф. М. Достоевскийның "Абыйның төше")
* Филумена (Филумена Мортурано Э. Де Филиппо)
* А. Галичның "Таймыр сине чакыра" әсәре
* Хлестова (Вайга Вит, А.С. Грибойедов нигезендә)
* Надежда Чебоксарова (А.Н. Островскийның акылсыз акчасы)
* Маркиз де Мертуил (Чарльз де Лаклосның куркыныч бәйләнешләре)
* Принцесса Космонополис (Т. Уильямсның "Яшьлекнең татлы кошы" әсәре)
* Екатерина Кондратьевна Первухина — "Томаннан фәрештә чыкты"
* Феона - "Барысы да мәче өчен генә түгел"
* Марта апа - "Джанетка кияүгә чыгу"

## Фильмография
 

## Социаль эшчәнлек
Людмила Прокопьевна - Россия театр эшлеклеләре берлегенең Рязань бүлеге рәисе булган.

## Бүләкләр

* 1982 елның 1 октябрендә - РСФСРның атказанган артисты.
* 29.01.1996 - Россиянең халык рәссамы  .

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Коршунова, Людмила Прокопьевна
* Коршунова, Людмила Прокопьевна

Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Россия театр актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1950 елда туганнар
Төркем:20 июль көнне туганнар
Ирина Приходько

**Ирина Игоревна Приходько** — Россия йөзүчесе, Дөнья чемпионатында катнашучы, Россиянең халыкара класслы спорт мастеры .
Ирина Приходько 1998 елның 29 ноябрендә туган. Ул сигез яшендә, апасы артыннан, йөзү белән шөгыльләнә башлаган. Шулай ук балалар бакчасында нәфис гимнастика белән шөгыльләнгән. Иринаның әтисе хоккей уйнаган.

## Карьера
Ирина Приходконың тренеры — Татьяна Анатолий кызы Алишкина.

Ирина 2014 елгы җәйге яшүсмерләр Олимпия уеннарында катнашты, 4×100 метрга комплекслы йөзү эстафетасында һәм хатын-кызлар арасында 4×100 метрга ирекле стиль эстафетасында ике көмеш медаль яулады.

2015 елда Ирина Приходько Казанда узган дөнья чемпионатында катнашты, 200 метрга аркада йөзүдә ярымфиналга чыкты. Аннары ул Сингапурда узган яшүсмерләр арасындагы дөнья чемпионатына барды, анда ул 4×100 метрга комплекслы эстафетада алтын медаль яулады.

2016 елда ул Лондонда узган Европа чемпионатында катнашты . Анда 100 метрга аркада йөзүдә ярымфиналга чыкты һәм альтернатив финалчы булды. Ике тапкырга озынрак йөзүдә Ирина шулай ук ярымфиналга чыкты. Ләкин ул Олимпия уеннарына сайлап алу этабына керә алмады.

2017 елгы Россия чемпионатында Ирина 100 метрга арка белән йөзүдә өченче урынны алды, Будапешттагы дөнья чемпионатына сайлап алу хокукына ия булмады.

2018 елда ул Казанда узган Дөнья Кубогы этабында катнашты, анда ул 200 метрга арка белән йөзүдә венгр Катинка Хосзуга гына оттырды. 2019 елның 9 апрелендә ул Россия чемпионатында 200 метрга арка белән йөзүдә өченче урынны алды, Кванджудагы Дөнья чемпионатына сайлап алу стандартын 0,05 секундка узып китте.

## Искәрмәләр

Төркем:Россиянең халыкара класслы спорт мастерлары
Төркем:Яр Чаллыда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1998 елда туганнар
Төркем:29 ноябрь көнне туганнар
Роза Паркс

**Роза Луиза Паркс** (; туганда **Макколи**, ; 1913 елның 4 феврале, Таскиги, Алабама, АКШ — 2005 елның 24 октябре, Детройт, Мичиган, АКШ) — Америка иҗтимагый активисты, сәяси активист һәм АКШта кара тәнле гражданнар хокуклары хәрәкәтенә нигез салучыларның берсе.

Паркс Төсле Кешеләрнең Алга Китүе буенча Милли Ассоциациядә секретарь булып эшли һәм 1955 елда, Алабама штатының Монтгомери шәһәрендә автобуста барганда, йөртүче таләп иткәнчә, автобусның төсле өлешендәге ак пассажирга урынын бирмәгәч, таныла башлый. Җәмәгать транспортында да сегрегациягә каршы шундый ук каршылык элек тә булган, ләкин бу аерым гражданнар буйсынмау актларыннан аермалы буларак, Парксның кулга алынуына җәмәгатьчелекнең реакциясе шәһәр автобус линияләрен бойкотлауга китерә. Бойкотчыларның гамәлләре Парксны раса сегрегациясенә каршы торуның халыкара символына әйләндерә һәм бойкот лидеры Мартин Лютер Кингка милли дан китерә, бу аны гражданлык хокуклары хәрәкәтендә төп фигура итеп күрсәтә.

## Биография

### Балачак еллары
Роза 1913 елда Алабама штатының Таскиги шәһәрендә укытучы Леона (кыз исеме Эдвардс) һәм балта остасы Джеймс Макколи гаиләсендә туган. Макколилар методистлар булган.

Балачакта аның сәламәтлеге начар була һәм хроник тонзиллиттан интегә. Аңа биш яшь тулгач, әти-әнисе аерылыша, Роза әнисе һәм кече энесе белән Алабама штатының Монтгомери шәһәрендәге фермага әби-бабалары янына күченәләр. Леона атна дәвамында эшкә башка шәһәргә барып йөри, балалар белән ял көннәрендә генә үткәрә.

### Автобустагы вакыйга һәм аннан соңгы реакция

## Бүләкләр
Роза Паркс дөнья буйлап 43тән артык университетның мактаулы докторлык дәрәҗәсе һәм 100 дән артык төрле бүләк һәм дипломнар белән бүләкләнә. Шул исәптән:

* Спингарн медале (1979)
* *Мартин Лютер Кинг премиясе* (1980)
* Мичиган хатын-кызларының Дан залына кертелде (1983)
* *Кэндис премиясе* (1984)
* Эллис утравының Мактау медале (1986)
* Милли хатын-кызлар даны залына кертелде (1993)
* Президентның Азатлык медале (1996)
* *Халыкара Азатлык Дирижеры Премиясе* (1998)
* Конгрессның алтын медале (1999)
* Телевизион сериалдагы иң яхшы икенче пландагы актриса өчен NAACP Image Award (1999)

## Библиография

* *Роза Паркс: Минем хикәям* (1992)
* *Тыныч көч* (1995)

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* 
* 
Төркем:Конгрессның Алтын Медале белән бүләкләнгәннәр
Төркем:Президент Азатлык медале белән бүләкләнгәннәр
Төркем:2005 елда вафатлар
Төркем:24 октябрь көнне вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1913 елда туганнар
Төркем:4 февраль көнне туганнар
Чыгыштырма өстенлек

**Чагыштырма өстенлекләр теориясе** ( — XIX гасыр башында Дэвид Рикардо тарафыннан формалаштырылган икътисади модель.

Дэвид Рикардо Адам Смитның абсолют өстенлек теориясен эшләде һәм сәүдәнең ике ил өчен дә файдалы булуын күрсәтте, хәтта берәр конкрет товар җитештерүдә абсолют өстенлек булмаса да. Абсолют өстенлек теориясе белән бер үк фаразларга нигезләнеп, чагыштырма өстенлек теориясе мөмкинлек бәясе төшенчәсен куллана (бер товарның бер берәмлек җитештерү өчен кирәкле хезмәт вакыты, икенчесен җитештерү өчен кирәкле хезмәт вакыты белән күрсәтелә).

Моннан чыгып, максималь чагыштырма өстенлекле товар җитештерүгә махсуслашу, хәтта абсолют өстенлекләр булмаса да, отышлы.

## Модель чикләүләре

* Кимендә ике ил һәм ике продукт таләп ителә.
* Әгәр бер ил бер товар җитештерүдә чагыштырма өстенлеккә ия булса, икенче илнең башка товар җитештерүдә чагыштырма өстенлеккә ия булуы мөмкин.
* Ике илдә дә хезмәт хакы бәясе бер үк.
* Сәүдә мөнәсәбәтләре laissez-faire шартларында алып барыла.
* Технологик үзгәрешләр яки транспорт чыгымнары юк.
* Илләрнең базар сыйдырышлыгы, шулай ук илнең продуктның монополь җитештерүчесе булу-булмавы исәпкә алынмый.

### Элегрәк эмпирик эшләр
Чагыштырма өстенлекнең беренче ике тесты Макдугалл (1951, 1952) тарафыннан эшләнгән . Рикардоның чагыштырма өстенлегенең ике ил моделенең фаразы шунда: илләр бер эшчегә җитештерү күләме (ягъни, хезмәт җитештерүчәнлеге) югарырак булган товарларны экспортлаячаклар. Ягъни, без бер эшчегә җитештерү күләме һәм экспорт күләме арасында уңай бәйләнеш көтәбез. Макдугалл бу бәйләнешне АКШ һәм Бөекбритания мәгълүматлары белән тикшерде һәм чыннан да уңай бәйләнеш тапты. Бу уңай бәйләнешнең статистик тесты Стерн (1962) һәм Баласса (1963) тарафыннан яңа мәгълүматлар белән кабатлана.

Доши һәм башкалар (1988) зур эмпирик тикшеренү үткәрделәр, ул күрсәткәнчә, җитештерелгән товарлар белән халыкара сәүдә күбесенчә милли технологик компетенцияләр аермалары белән бәйле.

## Үсеш икътисады
Чагыштырма өстенлек принцибы. Табигый байлыкларның тигезсез бүленүе һәм абсолют өстенлек принцибы турында белеп кенә, халыкара сәүдәнең мантыйгын аңлап булмый.

Икътисад фәнендә бу мәсьәлә XIX гасыр башында күп илләрдә беренчел индустрияләштерү төгәлләнгәч үк ачыкланды. Кайбер илләр ул чорда лидерларга әверелде, һәм аларның төрле тармакларда продукция җитештерүгә киткән чыгымнары азрак үсешкә ирешкән илләрнекеннән түбәнрәк булды. Әгәр дә халыкара сәүдә әлеге шартларда абсолют өстенлек принцибы нигезендә генә үссә, лидер илләр товарларны кимрәк үсешкә ирешкән илләрдән алуны туктатырлар иде. Ә мондый хәл булмады.

Халыкара сәүдә серләрен андауда чираттагы адымны инглиз икътисадчы галиме Давид Рикардо (1772—1823) ясады. Ул тышкы сәүдә үсешендә тагын бер принципны — чагыштырма өстенлек принцибын күрә алды.

Чынлыкта сәүдә эшендә беркем дә, әлбәттә, андый фәнни хисап алып бармый. Аларны тулысынча эчке һәм чит ил базарларындагы бәяләр нисбәте алмаштыра, чөнки ул нисбәт (башка шартлар тигез булганда) товарлар җитештерүнен чагыштырма нәтиҗәлелеге аермаларына туры килә.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* 
* 

Төркем:Икътисад
Валентина Ивашёва

**Валентина Семеновна Ивашева** (1915—1991) — совет союзы, Украина театр һәм кино актрисасы.

## Биография
ГИК (1934, хәзер — ВГИК) актерлык факультетын тәмамлый, «Межрабпомфильм» кинофабрикасы каршындагы актерлык студиясендә укый (1935—1936).

1937—1947 һәм 1971—1991 елларда А. П. Довженко исемендәге Киев киностудиясендә, 1947—1963 елларда Иван Франко исемендәге Киев Украина академия театрында актриса булып эшләде.

Актриса үлеменә кадәр актив рәвештә кино төшерү белән шөгыльләнгән.

Ул режиссер Н.Эккның хатыны булган.

## Бүләкләр

* «Почет билгесе» ордены (01.02.1939)

## Фильмография

* 1936 — Груня Корнакова — *Груня Корнакова, работница большого фарфорового завода*
* 1936 — Случайная встреча — *Таня*
* 1937 — Юность поэта — *Наташа, крепостная актриса*
* 1938 — Александр Невский — *Ольга Даниловна, новгородская девушка*
* 1938 — Сорочинская ярмарка — *Парася*
* 1939 — Кубанцы
* 1940 — Майская ночь — *Ганна*
* 1940 — Макар Нечай — *Галя*
* 1942 — Боевой киносборник № 8 — *эпизод*
* 1942 — Чудесная скрипка (короткометражный)
* 1943 — Радуга — *Ольга, учительница*
* 1956 — Суета — *Адела*
* 1957 — Под золотым орлом — *эпизодическая роль*
* 1958 — Гроза над полями — *батрачка*
* 1958 — Сто тысяч — *Мотря*
* 1970 — Хлеб и соль — *Василиса*
* 1971 — Весёлые Жабокричи — *Василина*
* 1972 — За твою судьбу — *эпизод*
* 1972 — Длинная дорога в короткий день — *дама в Швейцарии*
* 1973 — Абитуриентка — *учительница*
* 1973 — Каждый вечер после работы — *Анна Фёдоровна, учительница*
* 1973 — Ни пуха, ни пера! — *Вава*
* 1973 — Чёрный капитан — *дама на пикнике*
* 1979 — Киевские встречи (киноальманах) — *Ксения Петровна*
* 1979 — В последние дни лета
* 1980 — Неоконченный урок
* 1981 — Утро вечера мудренее — *Варвара Матвеевна, мать Сусанны*
* 1982 — Возвращение Баттерфляй — *Нуся, сестра Соломии в зрелом возрасте*
* 1982 — Нежность к ревущему зверю — *Ксения Ивановна*
* 1984 — Единица «с обманом» — *Мария Васильевна, учительница математики*
* 1985 — Сезон чудес — *мама Вадима*
* 1986 — Счастлив, кто любил… — *эпизод*
* 1988 — Автопортрет неизвестного — *билетёр*
* 1988 — Фантастическая история
* 1988 — Дама с попугаем — *Евдокия Кузьминична*
* 1989 — Зелёный огонь козы
* 1990 — Война на западном направлении

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Валентина Ивашева Алексей Тремасовның Авторлык проектында. сайтында Архивная копия .
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:Украина актрисалары
Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Киевта вафатлар
Төркем:1991 елда вафатлар
Төркем:5 июль көнне вафатлар
Төркем:Россия империясендә туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1915 елда туганнар
Төркем:12 июль көнне туганнар
Эне Эргма

**Эне Эргма** ( (1944 елның 29 февралендә Раквереда туган) - Эстония астрофизигы һәм сәясәтчесе, Эстония Фәннәр академиясе әгъзасы. Ул 2003 елдан 2006 елга кадәр һәм 2007 елдан 2014 елга кадәр Рийгикогу (Эстония парламенты) спикеры булып эшли. 2007 елның маеннан ул Pro Patria and Res Publica Union партиясе рәисе урынбасары вазыйфасын били.

## Белем
Эне Эргма Вильяндидагы К. Р. Якобсон исемендәге урта мәктәпне тәмамлый (1962). Ул Тарту университетының физика факультетында укый (1962–1964) һәм Мәскәү дәүләт университетының физика факультетының астрономия факультетын тәмамлый (1969). Анда ул физика-математика фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала (1972), ә 1984 елда "Йолдыз эволюциясенең соңгы этапларында термоядер ягулыкның тотрыксыз януы" темасына докторлык диссертациясен яклый.

## Фәнни карьера
Эргма Эстония ССР Фәннәр академиясенең Астрономия институтында кече фәнни хезмәткәр (1972–1974), шулай ук СССР Фәннәр академиясенең Астрономия институтында кече, аннары өлкән фәнни хезмәткәр, фәнни сәркатип һәм фәнни директор (1974–1988) булып эшли. 1988-1992 елларда ул Тарту университетының Теоретик физика һәм астрофизика кафедрасы профессоры, ә 1992-1998 елларда Теоретик физика институты җитәкчесе булып эшли. Эне Эргманың фәнни карьерасының иң югары ноктасы - Эстония Фәннәр академиясенең вице-президенты вазыйфасы (1999–2004).

Эне Эргма - Эстония энциклопедиясе TEA (2008) редакция советы әгъзасы.

## Сәяси эшчәнлек
2002 елда ул "Pro Patria and Res Publica" партиясенә кушыла. 2003 елда ул 10 нчы Рийгикогу әгъзасы була. Шулай ук 11 нче һәм 12 нче Рийгикогу депутаты булып эшли, соңгы икесенең спикеры булып хезмәт итә. 2006 елда ул президентлыкка кандидат булып тора, ләкин Эстония парламентында бирелгән тавышларның өчтән икесен ала алмый. 2007 елдан бирле ул "Pro Patria and Res Publica" берлеге рәисе урынбасары булып эшли.

## Бүләкләр

* II дәрәҗә Өч Йолдыз ордены (2009 елның 30 марты, Латвия ) 
* Балтыйк Ассамблеясе медале (2008 елның 5 декабре) 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Эстония Парламенты сайтысайтында. (Русча)
* Эне Эргма "Әдәп чикләрендә" радиотапшыруында (Урмас Оттның соңгы проектыннан mp3)
* Эне Эргма белән әңгәмә(, "Эстония яшьләре" газетасында бастырылган)
* Эргма, Эне  
Төркем:ССРБ физиклары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1944 елда туганнар
Төркем:29 февраль көнне туганнар