Şizuo Kakutani

**Şizuo Kakutani** (, ; *[[1911 yıl]]nıñ [[28 avgust]]ı, [[Yaponiä imperiäse]], [[Osaka]] — [[2004 yıl]]nıñ [[17 avgust]]ı, [[Amerika Quşma Ştatları|AQŞ]], [[Нью-Һейвен|Nyu-Heyven]]*) — Yaponiä, soñraq Amerika matematigı. Xezmätlärneñ tematikası: , , ,  häm  fäzaları, , ,  h. b. Anıñ iñ bilgele qazanışı — .

 äğzası (*1959*).  ike büläge laureatı —  häm  (*1982*) — ğomumän fänni qazanışları häm ayıruça funksional’ analiz buyınça eşläre öçen.

## Biografiäse
Kakutani Osakada yurist ğailäsendä tuğan.  tämamlağan, 1934 yıldan  uqıtuçı yärdämçese bulıp eşlägän. Anıñ publikatsiäläre Hermann Wayl iğtibarın cälep itkän, häm tegese 1940 yılda yäş matematiknı ike yıllıq srokqa AQŞqa çaqırğan. Kakutani ber yıldan beraz artığraq Prinstonda  ütkärgän, anda Con fon Neymann, ,  häm  kebek kürenekle matematiklar belän tanışqan. AQŞ Yaponiä belän suğışqa kergäç (*1941*), Kakutani Yaponiägä qaytırğa qarar itkän, çönki anı änise yazmışı bik borçağan. Qaytunıñ qatlawlı yulın saylarğa turı kilgän — Şvetsiä qorabında Madagaskar aşa, anda passajir-yaponnarnı Yaponiä qorabında barıp citkän amerikalılarğa almaştırğannar.

1941 yılda Kakutani dissertatsiäsen yaqlağan häm Osaka universitetında uqıtqan. Suğış tämamlanğaç, Kakutani Prinstonnan yaña çaqıru alğan häm AQŞqa qaytqan (*1948*), ä ber yıldan soñ Yel universitetı professorı bulğan. Yaponiä belän küptän tügel bulğan suğışqa qaramastan, ul studentlarnıñ ixtiramın häm simpatiäsen yawlağan. Yel universitetında Kakutani 1982 yılda otstavkağa kitkänçe qalğan.

Kakutani 1950 yılda Xalıqara matematiklar kongressında çaqırılğan dokladçı bulğan (AQŞ, Massaçusets ştatı, Kembric).

1952 yılda Kakutani Nyu-Yorkta Keyko Uçidanı (*1918—2008*) oçratqan häm aña öylängän. Alarnıñ berdänber qızı,  — ädäbi tänqitçe,  laureatı.

Otstavkadan soñ (1982) Yel universitetınıñ maqtawlı professorı isemen alğan. 92 yäşendä wafat bulğan.

## Fänni eşçänlege
Kakutaninıñ fänni qızıqsınuları diapazonı ğäyät kiñ bulğan — , , ,  häm  fäzaları, , , , , . Anıñ  1gä tigez.

  ğomumiläştereleşe bulıp tora. Kakutani versiäse ber mäğnälelärgä genä tügel, ä  dä qarıy. Kakutani teoreması berniçä möhim tikşerenü temasında uñışlı faydalanılğan, şul isäptän:

*  iqtisad buyınça Nobel premiäsen alıp kilgän   buluwın isbatlaw.
*  .

Kakutaninıñ başqa matematik qazanışları arasında:

* .
* .
* .
* .
* «Kakutani kükteräwe» () —   häm anıñ belän bäyle problemalarnı öyränüçe  möhim töşençäse.
*   qullanu belän original’ çişeleşe.
* Bäysez räweştä «» (ul uq «Sirakuza probleması») tikşergän, anı çığanaqlarnıñ öleşe «Kakutani gipotezası» dip atıy.

## Saylanğan mäqäläläre

* A generalization of Brouwer's fixed point theorem. Duke Mathematical Journal (*1941*): 457–459. doi:10.1215/S0012-7094-41-00838-4
* Concrete representation of abstract (L)-spaces and the mean ergodic theorem. Annals of Mathematics (1941): 523–537. doi:10.2307/1968915
* Concrete representation of abstract (M)-spaces (A characterization of the space of continuous functions). Annals of Mathematics (1941): 994–1024. doi:10.2307/1968778
* On equivalence of infinite product measures. Annals of Mathematics (*1948*): 214–224. doi:10.2307/1969123

Anıñ saylanğan mäqäläläreneñ inglizçä tärcemäläre cıyıntığı:

* *Shizuo Kakutani*. Selected papers / Robert R. Kallman, editor. Birkhäuser Basel, 1986. ISBN 978-0-8176-3279-3.

## İskärmälär

## Sıltamalar

* *Вершик А. М.* Деление отрезка по Какутани и автоморфизм Паскаля (к столетию Шизуо Какутани (1911–2004))
* *Con C. O’Konnor häm Edmund F. Robertson*. Kakutani, Şizuo  — biografiäse MacTutor arxivında.
* «New-York Times»ta nekrolog .
* Nekrolog. Massaçusets ştatı universitetı .
* Nekrolog. Yel bülletene häm kalendare .

Төркем:28 август көнне туганнар
Төркем:1911 елда туганнар
Төркем:Осакада туганнар
Төркем:17 август көнне вафатлар
Төркем:2004 елда вафатлар
Төркем:Нью-Һейвенда вафатлар
Төркем:Йель университеты укытучылары
Төркем:Осака университеты укытучылары
Төркем:Осака университетын тәмамлаучылар
Төркем:Япония фәннәр академиясенең Император премиясе лауреатлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Әлифба буенча математиклар
Төркем:Япония математиклары
Төркем:АКШ математиклары
Төркем:XX гасыр математиклары
Төркем:Ихтималлыкчылар
Төркем:Америка сәнгать һәм фәннәр академиясе әгъзалары
Төркем:Төньяк-Көнбатыш университетының мактаулы докторлары
Төркем:Тоһоку университетын тәмамлаучылар