Ким Ил Соң университеты

**Ким Ил Соң университеты** () - бу Пхеньяндагы дәүләт университеты, Төньяк Корея. Аңа 1946 елның 1 октябрендә нигез салына һәм сугыштан соңгы Төньяк Кореядә төзелгән беренче югары уку йорты була.

15 гектар мәйданлы кампус, төп уку корпуслары белән беррәттән, 10 офистан, 50 лабораториядән, китапханәләрдән, музейлардан, типографиядән, фәнни-тикшеренү үзәгеннән, тулай тораклардан һәм хастаханәләрдән тора. Биредә зур компьютер сыйныфы бар, әмма анда Интернетка керү чикләнгән. Университет элеккеге Төньяк Корея лидеры Ким Ил Соң хөрмәтенә аталган.

Ким Ил Соң университетында якынча 16 000 студент укый, һәм ул юриспруденция, икътисад, гуманитар һәм табигый фәннәр буенча программалар тәкъдим итә. 2017 елның язында япон теле һәм әдәбиятының махсуслаштырылган курслары башланды. Бакалавриатта уку гадәттә дүрт яки биш ел дәвам итә. Университетта докторантлар өчен аспирантура бар.

## Тарих

1946 елның 25 маенда оештыручы университетлар тарафыннан Әзерлек комитеты оештырыла. 1946 елның июлендә Төньяк Корея вакытлы Халык комитеты карары (40нчы карары) буенча университет төзелә.

1948 елда дүрт университет факультеты (инженерлык факультеты, транспорт факультеты, Авыл хуҗалыгы факультеты, медицина факультеты) Ким Ил Соң университетыннан Пхеньян Технология университетын (хәзерге вакытта Ким Чхэк Технология университеты), Вонсан Авыл Хуҗалыгы университетын, Пхеньян Медицина көллиятен һәм Пхеньян Архитектура университетын формалаштыру өчен бүленеп чыгарыла.

Корея сугышы вакытында университет шәһәр үзәгеннән ерак урнашкан Сунчхон-гундагы Җамо тавы астындагы Пэкшангрида урнашкан. 1955 ел ахырына Пхеньян кампусының төп бинасын реконструкцияләү башланды, һәм тиздән университет кире Пхеньян үзәгенә күчте.

Сугыштан соң Ким Ил Соң университеты интеллектуаль башкача фикерләү үсентесе буларак билгеле була. Галимнәр Ким тарафдарларына караганда интеллектуаль ирекләрне күбрәк хуплаган, ә университет хезмәткәрләре арасында Корея Хезмәт Партиясенең ышанычсыз фракцияләре вәкилләре күбрәк булган. 1956 елгы ынкыйлаблардан соң Маҗарстан һәм Польшада алмашу буенча Төньяк Корея студентлары зыян күргән илләрдән тиз арада репатриацияләнә. Студентлар кампуста "тиешсез" сораулар бирә башладылар, бу борчу тудырды. Шуннан соң йөзгә якын студент һәм берничә күренекле хезмәткәр эштән алынды. Университетны чистарту бөтен ил буенча функционалистларга каршы репрессияләргә өстәмә импульс бирде.

1970 еллар ахырына университетны 50 000нән артык студент тәмамлаган. Моннан тыш, университет Корея Халык Армиясенең шәхси составын әзерләүнең мөһим үзәге булган. 1970 еллардан башлап, Университетта инглиз телендә кайбер программалар укытыла башлый. 

2004 елга кадәр Пак Кван О, атом-төш физикасы буенча белгеч һәм Пхеньян Халык Комитетының хәзерге рәисе (мэр синонимы), президент постын 17 ел дәвамында биләгән. Университетның веб-сайты нигезендә, хәзерге президент булып 2021 елда билгеләнгән Ким Соң Чан тора. 

2010 елның маенда Пхеньян Медицина көллияте, Саривон Ке Уң Саң Авыл Хуҗалыгы көллияте һәм Пхеньян Авыл Хуҗалыгы көллияте Ким Ил Соң исемендәге университет советы әгъзалары булдылар. Соңрак, 2019 елның октябрендә, бу өч уку йорты бетерелде. Корея Үзәк Телевидениесе мәгълүматлары буенча, 2018 елдан башлап Төньяк Корея студентлары Ким Ир сена университетында дәресләргә йөри һәм аннан Wi-Fi Mirae челтәре аша лекцияләр күчереп ала ала.

## Халыкара студентлар
Ким Ил Соң университеты беренче тапкыр чит ил студентларын 1995 елда кабул итә башлады; 2019 елга университетта 30 илдән якынча 5000 чит ил студенты белем алды. Covid-19 пандемиясенә кадәр Ким Ил Соң университетында 100гә якын чит ил студенты укыган, аларның күбесе кытайлар булган.

Ким Ил Соң университетында чит ил студентлары махсус өйрәтелгән һәм тикшерелгән *Тонгсуксең* (*Tongsuksaeng*) исемле җирле студентлар белән янәшә яшиләр, алар хуҗалар ролендә чыгыш ясыйлар һәм Корея телен һәм мәдәниятен өйрәтәләр. *Тонгсуксен*нар, расланганча, чит ил студентлары артыннан шпионлык итәләр.

Ким Ил Соң университетының аспирантурасына керергә теләгән чит ил студентлары Төньяк Кореяда белем алуларын ничек финанслаячакларын күрсәтү өчен үзләренең туу турында таныклыгын, ниятләре турында хат, үзләренең Бакалавр дипломнарын, туган ил полициясеннән белешмә, медицина карталарын, үзләренең финанс хәле турында тулы мәгълүмат бирергә тиеш. Кореягә, шулай ук аларның Корея телен белүләрен раслаучы хат.
## Фәннәр
### Социаль фәннәр
*Финанслар
*Чит телләр һәм әдәбият
*Икътисад
*Тарих
*Корея теле һәм әдәбияты
*Юриспруденция
*Фәлсәфә

### Табигый фәннәр
*Химия
*Электроника һәм автоматлаштыру
*Энергетика
*Урманчылык
*География
*Геоэкология
*Геология
*Информатика
*Тормыш турындагы фәннәр
*Материаллар белеме
*Математика
*Механика
*Физика

### Башка
*Дистанцион мәгариф
*Мәгариф
## Танылган чыгарылыш укучылары
*Ан Гён Хо - Ватанны Тыныч Берләштерү Комитетының элеккеге Баш Директоры
*Ким Чен Ил - Төньяк Кореянең элеккеге Югары Лидеры, 1960-1964 елларда укыган
*Ким Чен Ын - 2011 елның декабреннән Төньяк Кореянең Югары Лидеры, 2002-2007 елларда укыган
*Ким Пёң Ил - Ким Чен Илның үги абыйсы һәм Чехиядәге илче
*Ким Ё Чжон - Ким Чен Ын сеңеле
*Гён Вон Ха - атом-төш галиме
*Андрей Ланьков - Кукмин университеты профессоры һәм Австралия Милли университетының элеккеге мөгаллиме, 1985 елда Санкт-Петербург дәүләт университетының көнчыгышны өйрәнү институтында алмашу буенча укыган
*Рюдигер Фрэнк - Көнчыгыш Азия икътисады һәм җәмгыяте профессоры, 1991/1992 елларда алмашу буенча студент сыйфатында укыган
*Пэк Нам Сун - элеккеге тышкы эшләр министры
*Син Сон Хо - Берләшкән Милләтләр Оешмасы каршындагы Төньяк Кореянең алдагы даими вәкиле
*Җаң Деҗаң - халык вәкилләренең Бөтенкытай җыелышының элеккеге Даими комитеты рәисе һәм Кытай Коммунистлар партиясе Политбюросының элеккеге Даими комитеты әгъзасы.
*Ли Соль Чжу - Төньяк Кореянең беренче ледисы һәм Төньяк Корея лидеры Ким Чен Ынның хатыны
*Тхэ Җоң Су - Төньяк Корея сәясәтчесе

## Искәрмәләр