Jeraldu Nunda

**Jeraldu Nunda**, Jeraldu Saşipengu Nunda (; *[[1952 yıl|1952 yılnıñ]] [[13 sentäber|13 sentäbere]],* **) — Angola xärbie,  qatnaşuçı,   milli säyäsi komissarı. 1993 yılda  xökümäte yağına küçkän. 2010—2018 yıllarda —  general’ ştabı başlığı. 2020 yıldan — Böyekbritaniädä Angola ilçese. 

## Biografiäse

### Baş kütärüçelär komissarı
 xalqı krestyan ğailäsendä tuğan. UNITA baş kütärüçelär xäräkätenä quşılğan. Watandaşlar suğışı waqıtında MPLAnıñ  belän bäreleşlärdä häm legendar *Longa Marcha*’da qatnaşqan. UNITA partizan armiäse —  (FALA) kapitanı däräcäsenä iä bulğan.

Jeraldu Saşipengu Nunda FALAnıñ milli säyäsi komissarı itep bilgelängän. UNITA ideologiäse nigezendä xärbi-säyäsi kontrolneñ näticäle sistemasın oyıştırğan.

1991 yılda Angolada utnı tuqtatu turında  imzalanğan. Ämmä protsess 1992 yılda  belän özelgän. UNITA MPLA xökümäte belän suğışnı yañartqan. Ämmä Jeraldu Saşipengu Nunda başqa qarar qabul itkän: 1993 yılda ul xakimiät yağına küçkän. Moña MPLA rejimınıñ kommunistik ideologiädän baş tartuwı bulışqan.

### Xökümät generalı
Jeraldu Saşipengu Nunda Angola qorallı köçläre (FAA) general’ ştabı başlığı urınbasarı urının alğan. 2002 yılnıñ 22 fevralendä  üterelgännän soñ, anıñ armiäseneñ elekkege komissarı elekkege köräştäşläre belän söyläşülärdä xökümät yağın täqdim itkän. 15 mart könne Saşipengu Nunda «hiçşiksez tınıçlıq urnaştıru» turında beldergän. 2002 yılnıñ 4 aprelendä anıñ qatnaşında üzara añlaşu turında memorandum — MPLA xökümäte häm UNITA xäräkäte arasında tınıçlıq kileşüwe yaraştırılğan häm imzalanğan.

Savimbi ülemennän soñ UNITAnıñ  häm  citäkçelegendäge yaña citäkçeläre xökümät belän kompromissqa barğannar häm anı idärä itüçe MPLA şartlarında qabul itkännär.

Saşipengu Nunda 50 yäşendä Agostinyo Neto universitetında sotsial’ fännär kursı buyınça yuğarı belem alğan. 2009 yılda tarix magistrı däräcäsenä layıq bulğan. Angola xärbi tarixı buyınça fänni xezmät avtorı.

### General’ ştab başlığı
2010 yılnıñ 5 oktäbrendä Angola prezidentı  Jeraldu Saşipengu Nundunı FAA general’ ştabı başlığı itep bilgelägän. Bu qarar zur rezonans tudırğan — berençe tapqır yuğarı xärbi postlarnıñ bersenä Savimbinıñ elekkege köräştäşe bilgelängän. Loyal’ ovimbundu häm UNITA veterannarı adresına demonstrativ işärä yasalğan dip uylanılğan. Şulay uq prezident dairäsendäge äydäp baruçı köç strukturaları xezmätkärläre, şul isäptän abruylı , bilgelänüne «normal’» qabul itkännär dip belderelgän. Şul uq waqıtta UNITAnıñ radikal’ eşleklese  moña tiskäre qaraşta bulğan.

Saşipengu Nunda üzeneñ töp burıçı dip «»nı (watandaşlar suğışı waqıtında UNITA soyuzdaşı bulğan  bastıru) atağan. Ul säyäsi totrıqlılıqnı tä’min itü, xärbi oyışmalar eşen yaxşırtu (kazarmalardan häm uqu üzäklärennän alıp hospitallärgä häm törmälärgä qädär), Gwineya-Bisau häm Kabo-Verde belän xärbi xezmättäşlek kebek yunäleşlärne dä atağan. 2013 yılnıñ oktäbrendä Saşipengu Nunda QXR saqlanu ministrı  belän söyläşülär ütkärgän.

1970—1980 yılarda UNITAnıñ  — Kuba wäkilläre belän tantanalı çaralarda Saşipengu Nundanıñ buluwı üzençälekle tä’sir qaldırğan. 2010 yılnıñ dekäbrendä Saşipengu Nunda  könen bäyräm itüdä qatnaşqan häm Angola-Kuba duslığı häm xezmättäşlege (şul isäptän xärbi) turında söylägän.

Saşipengu Nunda üz çığışlarında duş Santuşqa prezident häm yuğarı baş komanda birüçe bularaq loyallegen assızıqlağan. Genştab başlığı postında ul oppozitsioner İsayaş Kassulenı üterelüne tikşerügä qomaçawlağan. Ul şulay uq xärbilärne  küçerügä bulışqan. 

2015 yılnıñ 29 mayında prezident duş Santuş Saşipengu Nundanı FAA general’ ştabı başlığı wazifasına yañadan bilgeläw turında boyırıq çığarğan.

### Çitläşterü häm diplomatik bilgelänü
2017 yılda Angola prezidentı  bulğan. Baştağı kötülärgä qaramastan, däwlätneñ yaña başlığı elekkege idärä itüçe klanğa häm Santuş bilgelänüçelärenä (şul isäptän FAA generalitetında) qarşı qatı kampaniä alıp barğan. 2018 yılnıñ 23 aprelendä Lorensu Saşipengu Nundanı genştab başlığı wazifasınnan çitläştergän.

Prokuratura Saşipengu Nundağa qarşı korrupsion ğäyepläwlär çığarğan. Ul küp milliardlı aferağa qatnaşı buluda şiklänelgän. Läkin ğäyepläwlär dälillär bulmaw säbäple räsmi räweştä töşerelgän. General’ prokuror Elder Fernandu Pitta Groş Saşipengu Nundadan ğafu ütengän.

Jeraldu Saşipengu Nunda xärbi xezmättän azat itelgän, läkin diplomatik xezmätkä küçerelgän. 2020 yılnıñ 15 ğinwarında Böyekbritaniädä Angola ilçese itep bilgelängän, 2020 yılnıñ 27 fevralendä Bukingem sarayında patşabikä tarafınnan qabul itelgän.

## İskärmälär

Төркем:13 сентябрь көнне туганнар
Төркем:1952 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Ангола хәрбиләре
Төркем:Ангола сәясәтчеләре
Төркем:Ангола ватандашлар сугышында катнашучылар
Төркем:Партизаннар
Төркем:Антикоммунистик оешмалар эшлеклеләре
Төркем:УНИТА әгъзалары
Төркем:Ангола дипломатлары
Төркем:Агостиньо Нето университетын тәмамлаучылар