Елена Вишленкова

**Елена Анатольевна Вишленкова** (1965 елның 2 сентябрендә Казанда туган) - Россия тарихчысы, Тарих фәннәре докторы (1999), профессор (2000), Милли тикшеренү университетының "Югары икътисад мәктәбе" профессоры (2016).

## Биография
1988 елда Казан дәүләт университетының тарих факультетын тәмамлаган.

1992 елда "А.П. Щаповның чиркәү бүленеше концепциясе" дигән кандидатлык диссертациясен яклаганнан соң (җитәкчесе Г.Н. Вульфсон), ул 2009 елга кадәр Казан дәүләт университетының XX гасырга кадәрге Россия тарихы кафедрасында ассистент (1992-1996), доцент (1996-1998), ә 1999 елда "Россиядә дини сәясәт (XIX гасырның беренче чиреге)" дигән докторлык диссертациясен яклаганнан соң, шул ук кафедра профессоры һәм мөдире (1999-2009) булып эшләвен дәвам итә. 2009 елдан 2022 елга кадәр ул Милли тикшеренү университетының Югары икътисад мәктәбендә (ЮСМ) А.В. Полетаев исемендәге Гуманитар тарихи һәм теоретик тикшеренүләр институтының (ИГИТИ) баш фәнни хезмәткәре, ә 2010-2018 елларда директор урынбасары булып эшли. Шул ук вакытта ул Югары Икътисад Мәктәбенең Тарих факультетында (2012 елдан Тарих Фәннәре Мәктәбендә) профессор булып эшли. 2012 елда ул Университет Тикшеренүләре Үзәген, ә 2019 елда ИГИТИда Медицина тарихы үзәген оештыра һәм җитәкли.

2022 елдан - Мюнхендагы Алман музееның тикшеренү институтында (Deutsches Museum), Фрайбург алдынгы тикшеренүләр институтының (FRIAS) өлкән фәнни хезмәткәре, 2023 елдан - Мюнхен университетында (LMU) чакырылган профессор.

2008 елдан бирле ул Халыкара Университетлар тарихы комиссиясендә Россиянең вәкиле булып тора. Ул Казанда Бөтенроссия җәйге мәктәпләренең оештыручысы (2000–2004 елларда С. Ю. Малышева һәм А. Г. Суприянович белән берлектә) һәм халыкара тикшеренү проектларының директоры (2010–2012 елларда А. Ю. Андреев һәм С. И. Посохов белән берлектә, Герд Хенкель фонды; 2019–2021 елларда А. Реннер белән берлектә, Россия фән фонды һәм Deutsches Forschung Geselschaft белән берлектә).

Редакция коллегиясе һәм "Вакыт белән диалог" журналларның редакция советлары әгъзасы (2006-2022); "Rozprawy z dziejow oswiaty" (2011-2016); "Мәгариф тарихы һәм балалар әдәбияты" (2014-2022); "Яңа әдәби күзәтү" (2016-2022), "Фән һәм техника тарихы кварталлык журналы" (2018-2021), "Социаль гигиена, сәламәтлек саклау һәм медицина тарихы проблемалары" (2020 елдан). 2005 елдан 2020 елга кадәр - Россия фундаменталь тикшеренүләр фонды эксперты һәм эксперт советы әгъзасы.

## Фәнни эшчәнлек
250 дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән аның мөхәррирлегендә 12 монография һәм 7 коллектив китап, 7 уку әсбаплары санала.

2000 елдан 2017 елга кадәр аның тикшеренүләренең төп юнәлеше Россия университетлары тарихы иде. Вишленкова университетлар тарихын дәүләт учреждениеләре буларак кына түгел, ә мөнәсәбәтләре мәдәни нормалар белән җайга салына торган кешеләр җәмгыятьләре буларак та өйрәнергә мөмкинлек бирә торган яңа методологик алым эшләгән һәм сынап караган.

Вишленкова үзенең "Визуаль халыкны өйрәнү, яки һәркемгә рус кешесен күрү бирелмәгән" дигән монографиясендә рухи элиталарның милли бердәмлекне ныгыту өчен визуаль чараларны ничек куллануларын күрсәтте. Бу тема буенча китап һәм мәкаләләр "руслык"ның визуаль теленең үзенчәлекләрен тикшерүче берничә рецензиягә этәргеч бирде.

2010 еллардан бирле Вишленкова медицина тарихы буенча тикшеренүләр үткәрә башлый. Университет тарихында расланган методологик алымны кулланып, ул XIX гасырның беренче яртысында Россиядә медицина һөнәренең тарихи үсешен торгызу өчен берничә мәкалә яза, академик сертификация һәм эксперт бәяләмәсе аша медицина җәмгыятенең үз-үзен оештыру һәм үз-үзен көйләү формаларын өйрәнә.

2021 елда басылып чыккан "Россия империясенең медицина тарихы һәм медицина географиясе" китабы империяне аның территориясенең халкы сәламәтлегенә йогынтысы ягыннан өйрәнү процессын ача. Күп санлы медик һәм топографик тасвирламалар, авыру һәм үлем турындагы статистик мәгълүматлар, шулай ук Эчке эшләр, Мәгариф, Полиция, Хәрби-коры җир һәм Хәрби-диңгез эшләре министрлыкларындагы медицина советлары архивларына таянып, китап Россия медицина һөнәренең үзенчәлекле характерын күрсәтә, бу табибларның дәүләт идарәсендәге тирән катнашуы һәм пациентларның яшәү шартларын белүе белән формалаша.

Профессор С.Н. Затравкин белән берлектә ул СССРда сәламәтлекне саклау һәм сәламәтлек саклау тарихын өйрәнде, бу тикшерү нәтиҗәләре 2022 елда "Совет сәламәтлек саклауның "клублары" һәм "Геттолары" китабында басылып чыкты.

2020 елдан 2025 елга кадәр ул С.Н. Затравкин һәм Ф.В. Генин белән берлектә Россия фармацевтика базарын тарихлаштыру проектын гамәлгә ашыра. Тикшеренү барышында дарулар базары үсешенең төп тенденцияләре ачыкланды, базарның рәсми һәм рәсми булмаган кагыйдәләре, аларны булдыру шартлары һәм аларны яңадан карау шартлары, Россия эшкуарлык мәдәниятенең үзенчәлекләре, фармацевтика мәгълүмати җитештерү системасы һәм фармацевтика бизнесының социаль имиджы анализланды. Тикшеренү нәтиҗәләре мәкаләләр сериясендә һәм "Үз уеным: Россиядә фармацевтика базары тарихы" дигән китапта басылып чыкты.

## Бәяләүләр
Һалле университет профессоры Питер Хартмут Рюдигер, "Terra Universitatis" китабына күзәтү ясап, бу алымны "мәдәни тарих" дип атады.
Авторы предложили плодотворную модель анализа. Опираясь на документы, они… уходят от их описания и пересказа и предлагают их концептуализацию в терминах «автономии», «солидарности», «групповых интересов», «контроля», то есть концептов, характерных для современной социологии знания".

Монография Е. А. Вишленковой существенно обогащает современную историческую науку, расширяя её исследовательскую проблематику… Являясь результатом применения новых исследовательских практик и технологий в гуманитарном знании, может послужить хорошим практикумом по современной методологии исторической науки.

Принстон университетының Америка фән тарихчысы Майкл Гордин, коллектив монографияләрне ("Россия профессорлары" һәм "Россия профессорлары милке") анализлап, Вишленкова җитәкчелегендәге тикшеренүчеләр тарафыннан эшләнә торган Россия университетларының катлаулырак тарихын җентекләп өйрәнергә һәм "махсус юл", гади һәм таныш тарихның гади һәм архаик нигезләмәсеннән баш тартырга" чакырды.

Ксения Казакова "Университет архивлары биографияләре" китабына бәяләмәсендә "тикшеренүнең яңалыгы авторларның архивның тикшеренү объекты гына түгел, ә университет тарихының актив субъекты булуын күрсәтергә омтылышында" һәм "академик җәмгыять тарафыннан хакимият һәм җәмгыять белән аралашу процессында булдырылган коллектив автобиографияләр һәм шаһитлекләр комплексы" булуын билгеләп үтте.

Ярославль классик галиме В.В. Дементьева үзенең рецензиясендә “Россия профессорлары милке: статуслар һәм мәгънәләр тудыручылар” китабы мөхәррирләренең сүз конструкцияләрен мәгънәсез дип санады һәм алар тәкъдим иткән методологиянең “объектив фәннилекнең төп элементларын үз эченә алмавын” белдерде.

Н. Г. Чернышевский исемендәге Саратов дәүләт университеты доценты Ольга Кочукова "Күрү этнографиясе, яки һәркем рус кешесен күрә алмый" монографиясе турында болай дип язган:
Систематически помещая Россию в сравнительные рамки европейских империй, сочетая наблюдение за столичными городами с изучением дальних рубежей Российской империи, авторы исследуют, как медицинская география и её повседневные практики, с одной стороны, связывали Россию с Европой, а с другой — способствовали формированию имперской государственности, российской нации и развитию зарождающегося гражданского общества"

Индиана штатындагы Нотр-Дам университетыннан Россия империясе тарихы буенча Америка белгече А. Мартин "Россия империясенең медицина тарихы һәм медицина географиясе" китабы турында болай дип язган:

"Совет сәламәтлек саклауның клублары" һәм "геттолары" китабы турында профессор В. И. Бородулин язганча, аның басмасы "тагын да конкретрак проблема турында фикер алышуга нокта куярга мөмкинлек бирә: фәнни медицина дисциплинасы буларак "совет медицина тарихы" нәрсә ул" дигән сорауга җавап бирергә мөмкинлек бирә. Профессор П. Е. Ратманов "китап совет сәламәтлек саклауның күпсанлы казанышлары, казанышлары, прогрессивлыгы, кимчелексезлеге һәм кешелеклелеге турындагы мифка көчле сугу ясый" дип билгеләп үтте. Аның фикерен профессор С. П. Глянцев хуплады, ул тикшеренү авторларын хезмәтнең "ил халкына СССР медицина университетлары клиникаларында һәм академик тикшеренү институтларында күрсәтелгән медицина ярдәмен тикшермәвен... һәм 20 гасыр ахырында - 21 гасыр башында Россиядә медицина үсеше өчен нигез булдыруда фәнни мәктәпләрнең ролен чагылдырмавын" гаепләде. 

## Төп хезмәтләре

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* История медицины и медицинской географии в Российской империи. Под редакцией Е. А. Вишленковой и А. Реннера. — М.: «Шико», 2021. — 388 с.
* *Затравкин С. Н., Вишленкова Е. А. «Клубы» и «гетто» советского здравоохранения. — М.: Шико, 2022.*
* *Затравкин С. Н., Вишленкова Е. А., Генин Ф. В. Своя игра: история фармрынка в России*. М.: ШИКО, 2025

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* 
*  в ELibrary.Ru
* 
Төркем:Казан университеты укытучылары
Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар
Төркем:Хатын-кыз тарихчылар
Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Казанда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1965 елда туганнар
Төркем:2 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр