Венера Шәрипова

**Венера Шәрипова**, Венера Гәрәй кызы Шәрипова,  (*[[1927]], [[Үзбәкстан ССР]], [[Ширабад]] — [[1989]], [[Казан]]*) — җырчы (*лирик-колоратур сопрано*), Татарстан АССР (*[[1964]]*), РСФСР (*[[1970]]*) халык артисты.

## Тәрҗемәи хәле

1927 елның 27 декабрендә Үзбәкстан ССР Сөрхандәрья өлкәсе Ширабад кышлагында (*[[1973 ел]]дан* шәһәр) туган. Кызыл командир булган әтисе Гәрәй  чыгышы белән Әгерҗе районы Уразай авылыннан, әнисе Маһирә Чүпрәле районы Мунчалы авылыннан. 1930 елларда гаилә Казанга кайта, соңрак Литва ССР Клайпеда шәһәренә барып урнаша. Эчке эшләр идарәсендә эшләгән әтисе хезмәт вакытында һәлак була, ресторан директоры булган әнисен төрмәгә утырталар.

1943 елда Венера Казанда мәктәпне тәмамлап, Казан музыка училищесынә (*Е.Г. Ковелькова классы*) укырга керә. Анда бер ел укыгач, Мәскәүгә китә, П.И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясенең татар студиясен (*Е.В. Торшилова-Серебровская курсы*) тәмамлый.
* 1950-1972 елларда Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрында эшли.
* 1972-1989 елларда Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең лекторий бүлегендә эшли. 
* 1981-1989 елларда үз бригадасы белән ССРБ шәһәрләре буенча (Мәскәү, Ленинград, Рига, Сембер, Свердловск, Горький, Яр Чаллы һ.б.) гастрольләрдә йөри.

## Иҗаты
#### Опера һәм балет театрында
Опера һәм балет театрында 30дан артык төп партияне җырлый. Беренче (1950, Яшел Үзән шәһәрендә гастрольдә вакытта) һәм соңгы  (1972, Владимир Атлантов белән бергә) башкарган төп партиясе — Джакомо Пуччининың «Мадам Баттерфляй» операсында Чио-Чио-сан ариясе. 
* *Алтынчәч* — «Алтынчәч» Нәҗип Җиһанов
* *Сәрвәр* — «Башмагым» Нәҗип Җиһанов 
* *Гөлйөзем* — «Наёмщик» Салих Сәйдәшев
* *Сусылу* — «Түләк һәм Сусылу» Нәҗип Җиһанов
* *Татьяна* — «Евгений Онегин» П.И. Чайковский
* *Маргарита* — «Фауст» Шарль Гуно
* *Иоланта* — «Иоланта» П.И. Чайковский
* *Чио-Чио-сан* — «Мадам Баттерфляй» Джакомо Пуччини
* *Виолетта* — «Травиата» Джузеппе Верди
* *Мюзетта* — «Богема» Джакомо Пуччини

#### Филармониядә

Репертуарындагы татар («Тәфтиләү», «Илкәем», «Төймә», «Яшь гомер», «Башка берни дә кирәкми», «Кичке Казан», «Юллар», «Кошлар», «Сагынырман Уралтау буйларын», «Киек казлар китә», «Серле күзләр», «Киндер», «Син янымда», «Мин беренче чәчәкләрне эзлим» һ.б.), рус җырлары, классик әсәрләре (ария, романслар) белән Финляндия, Югославия, Төркия, Дания, Франция, Бөекбритания, Италиядә чыгыш ясый. 
* 1968 елда Һелсинкидә Татарстаннан килгəн бер төркем сəнгать əһеллəре (Илһам Шакиров, Рөстәм Яхин, Айрат Арсланов һəм Марат Əхмəтов) белән Финляндия президенты Урхо Кекконен белəн очрашуда катнаша.

## Кызыклы факт
* Казанда опера һәм балет театры бинасы ачылганда аның акустикасы беренче тапкыр Венера Шәрипова һәм Фәхри Насретдинов җырлавында тикшерелә.
* Казанда орган музыкасы кичәсенең беренче җырлаучысы — Венера Шәрипова.
* Олег Лундстрем оркестрында татар җырларын беренче яңгыратучы — Венера Шәрипова.

## Гаиләсе
* I ире — Азат Аббасов (1925-2006), җырчы, ССРБ халык артисты.
** Улы Рәүф (*паспорты буенча* Азарик) Аббасов, җырчы, ТАССР атказанган артисты. Рәүфнең хатыны Раида Аббасова, җырчы, Казан театр училищесы укытучысы, кызы Диана.
* II ире — Борис Аполлонов (*[[1924]]-[[1981]]*), җырчы.
* III ире — Михаил Пантюшин (*[[1924]]-[[1985]]*), җырчы.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1956 Татарстан АССР атказанган артисты
* 1964 Татарстан АССР халык артисты
* 1970 РСФСР халык артисты
* «Хөрмәт билгесе» ордены

## Искәрмәләр

## Әдәбият
# А. Әхмәтгалиева. Затлы ханым. «Мәйдан», 2008 ел, № 6.

## Сылтамалар

* В. Шәрипова «Милләттәшләр» сайтында
* В. Шәрипова Опера һәм балет театрының рәсми сайтында «Үткәннең мәшһүр артистлары» бүлегендә 
* В. Шәрипова Татар дәүләт филармониясе сайтының «Исемнәр» бүлегендә

## Моны да карагыз

Төркем:ТАССР халык артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:Татар җырчылары
Төркем:Опера җырчылары
Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар