Микалоюс Чюрлёнис

**Микалоюс Чюрлёнис**, Микалоюс Константинас Чюрлёнис, ,  (*[[1875]], Варена — [[1911]], Пустельник*) — Литва рәссамы һәм композиторы. Литва милли классик музыкасына нигез салучы. Беренче литва симфоник поэмалары һәм камера-инструмент өчен әсәрләре авторы. Поляк телендә әдәби әсәрләр язган .

## Тәрҗемәи хәле
1875 елның 10 (22) сентябрендә Вильно губернасы Ораны (*Варена*) шәһәрендә туган, балачагы Друскининкайда узган. Музыкага сәләте бик кечкенәдән сизелә. Аның беренче музыка укытучысы да әтисе (*авыл чиркәвенең органчысы*) була. 7 яшендә музыка грамотасына өйрәнә, 13 яшендә, кенәз Микола Огинскийның оркестр мәктәбендә флейта дәресләре алганда (*[[1889]]-[[1993]]*), беренче музыка әсәрләрен иҗат итә. Варшава музыка институтында (*фортепиано классы*) укыганда (*[[1894]]-[[1899]]*) җитди әсәрләре (*хор һәм оркестр өчен кантата, рояль өчен фугалар, пьесалар*) барлыкка килә. «*Ноктюрн фа-диез минор*» әсәре «*Меломан*» музыка  басыла (*[[1901]]*). Лейпциг консерваториясендә музыкага өйрәнә (*[[1901]]-[[1902]]*).

Бу чорда иң яхшы дөньяны табу турында хыяллана. Идеалистик философия, теософия белән кызыксына. Бетховен, Бах, Вагнер, П.И. Чайковский аның яраткан композиторларына, ә Достоевский, Гюго, Һофман яраткан язучыларына әйләнә. Литва халык музыкасы белән кызыксына, беренче язган «*Урманда*» симфониясендә үк туган халкының меланхолик-кайгылы милли көйләре урын ала.

Туган ягының гүзәл табигате белән соклану хисе үзенең күңел тойгыларын, кичерешләрен чагылдырган сынлы сәнгать әсәрләре иҗат итүгә этәрә. Ул төсләргә гаҗәеп бай дөнья матурлыгын музыкада гына түгел, ә сынлы сәнгать мөмкинлекләре (*төс, линияләр, пластик форма*) аша да тотып алырга һәм әсәрләрендә бирергә омтыла. Музыкант һәм композитор рәссамга әверелә. Сынлы сәнгать гграмотасына ныграк өйрәнү максатында, 26 яшендә Я. Каузикның рәсем мәктәбенә сынлы сәнгать классына укырга керә.
 
Друскининкайга каникулга кйткан вакытта натурадан этюдлар күп ясый, антик статуялардан гипс күчермәләр ала. Чюрлёнисның фантастик күзаллауларын киндергә майлы буяу белән ясаган иң беренче эшендә — «*Урман музыкасы*»  картинасында  күрергә мөмкин була. Алга таба күбрәк кәгазьдә темпера һәм пастель техникасында эшли.

Символист-рәссам буларак, Чюрлёнис табигатьтә йөрәгең аркылы, күңел белән генә күреп-тоеп була торган яшерен матурлыкны эзли. «*Корольләр әкияте*»  литва фольклоры образлары һәм мотивларын куллануы ачык күренә. Чюрлёнис музыкаль исемнәр кушылган (*«Фуга», «Сонаталар»*) лирик пейзажлары белән данлыклы була: аларда музыка һәм сынлы сәнгать бербөтен булып берләшкән. «Зодиак тамгалары», «Дөньяның яратылуы»  композицияләре зур тәэсир итү көченә ия. «*Җайдак*» әсәрендә Литваның борынгы гербын файдаланып, киләчәккә омтылган Ватан образын бирә.

Чюрлёнисның иҗатына М. Горький, И. Стравинский, А. Скрябин, «Мир искусства» берлеге рәссамнары, А. Бенуа, М. Добужинский, А. Остроумова-Лебедева югары бәя бирәләр.

## Хәтер

* Вилнүс, Каунаста, Минскида, Друскининкайда урамнарга, Гукер утравында (Франц-Иосиф җире) тауга (*[[1913]]*) исеме бирелгән.
* Каунаста М. Чюрленис исемендәге сәнгать музее, Друскининкайда мемориаль музей ачылган.

## Сынлы сәнгать әсәрләре

Файл:Praeitis.jpg|Үткәннәр
File:Весть.jpg|Хәбәр
File:Сельское кладбище.tif|Авыл зираты
File:Летит чёрная беда.jpg|Кара кайгы оча
File:Тоска.tif |Сагыш
File:Мой путь-3.tif |Минем юлым


## Сылтамалар
* Биографиясе
* Вилнүста Чюрлёнис йорты 
*  Матурлыкны ачу яки Чюрлёнисның сере

## Искәрмәләр

Төркем:Литва рәссамнары
Төркем:Варшава вузларын тәмамлаучылар
Төркем:Литва композиторлары
Төркем:Литва язучылары