open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сингһасари Гыйбадәтханәсе

**Сингһасари Гыйбадәтханәсе** яки ***Чанди Сингһасари*** Индонезиядә, Көнчыгыш Явада, Маланг Регентлыгында, Сингосари районында урнашкан Һинд дине - Буддачылык Чандисы.

## Урнашуы
Гыйбадәтханә диңгез дәрәҗәсеннән 512 биеклектә ике тау сырты - көнчыгышта Тенггер - Бромо Тавы һәм көнбатышта Арджуно-Велиранг арасындагы үзәндә, Маланг шәһәреннән 10 километр төньякта, Сингосари районында, Чандиренгго авылында, Джалан Кертанегарада урнашкан. Гыйбадәтханә Арджуно Тавына таба төньяк-көнчыгышка таба урнашкан. Ул Көнчыгыш Яваның тарихи Сингһасари Патшалыгына бәйле, чөнки гыйбадәтханә тирәли урын Сингһасариның Ява сарай яны үзәге дип ышаныла.

## Тарихы
Гыйбадәтханә Ява поэмасы Нагаракретагамада 37:7 һәм 38:3 җырында искә алына һәм шулай ук 1351 елга карый торган һәм гыйбадәтханә сарай янында табылган Гаҗаһ Мада язмасында искә алына. Бу чыганаклар буенча, гыйбадәтханә Патша Кертанагараның (1268 елдан 1292 елга кадәр хөкем сөргән) күмү гыйбадәтханәсе булган. Ул 1292 елда Кедири Патшалыгының Патшасы Джаякатванг тарафыннан үтерелгән булган, бу соңыннан Маҗапаһит хөкеме башлануына китергән.

Гыйбадәтханәнең тәмамланмаган халәте тәмамланмаган Киртимукһа башыннан күренергә мөмкин ул аскы керү аша күренергә мөмкин. Гыйбадәтханә төньяк-көнбатышка карый. Аның аскы өлеше Шива Ходаена табынуга карый, әмма гыйбадәтханәнең өске дәрәҗәсендә икенче идән асты бар, ул Буддачылыкка багышланган. Альтернатив әйтелешләр: Кертанегара өчен Кертанагара, һәм Сингһасари өчен Сингосари.

Гыйбадәтханәнең әһәмиятле хасиятләренә түбәндәгеләр керә:
* Сингһасари патша зиратларының сакчысы буларак пар колоссаль Дварапалалар
* Көнбатыш өске өслектә яхшы киселгән Кала
* Батара Гуру буларак оригиналь Шива поты (яки мөгаен, аскы көньяк идән астында Агастья буларак Шива Ходае.

## Галерея

File:Candi Singosari, Shiva 1336.jpg|  Батара Гуру яки риши Агастья буларак Шива, Сингһасари 
File:Candi Singosari, Kala 1335.jpg|  Сингһасари Гыйбадәтханәсе өстеннән Каланың башы 
File:Candi Singosari, Dvarapala 1326.jpg|  Дварапалаларның бер пары 


## Шулай ук карарга мөмкин
*Индонезия Чандисы
*Индонезиядә Һинд дине
*Индонезиядә Буддачылык
*Яваның Праджнапарамритасы

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Амаравила Рамешварам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

** Амаравила Рамешварам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе ** Һиндстанда, Керала штатында Тһируванантһапурам Районында Неййяттинкара тэһсилының Амаравилада Неййяр елгасы ярларында урнашкан Шива Ходаена багышланган борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып көнбатышка караучы Ходай Шива (Ходай Рамешвара) тора. Ышану буенча Амаравила Рамешварам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе Кераланың 108 Шива гыйбадәтханәләренең берсе булып тора һәм Ходай Шивага багышланып олы фикер иясе Парашурама тарафыннан куелган. Гыйбадәтханә Неййятинкара шәһәрчегенән 6 км ераклыкта Амаравилла авылында урнашкан.

Ул 108 Шивалайя Сотһрамда ике Рамешварам гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. "Коллам Рамешварам Махадэва Гыйбадәтханәсе" икенче Рамешварам Гыйбадәтханәсе булып тора. Гыйбадәтханә Коллам шәһәрчегендә урнашкан.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Кераланың Гыйбадәтханәләре
* Коллам Рамешварам Махадэва Гыйбадәтханәсе

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Алува Шиваратри Манаппурам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

**Алува Махадэва Гыйбадәтханәсе ** Һиндстанда, Керала штатында, Эрнакулам Районының Алува манаппурамында Перийяр Елгасы ярларында урнашкан, Шива Ходаена багышланган борыныгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул көнбатышка карап төп изге урында тора. Фольклор буенча, потны олы фикер иясе Парашурама куйган. Ул Кераланың 108 Шива Гыйбадәтханәләренең берсе булып тора. Гыйбадәтханә Покад - Тһораикадаву Юлында Пукад Төененнән якынча 4 км ераклыкта урнашкан.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Фәния Габидуллина

**Фәния Габидуллина**, Фәния Равил кызы Габидуллина (*кыз фамилиясе* Сәетгәрәева, *[[1957 ел]]ның [[4 март]]ы, [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Дүртөйле районы]], [[Наҗытамак]]*) — шагыйрә, журналист, РФ һәм БР язучылар (*[[2009 ел|2009]]*), журналистлар (*[[1999 ел|1999]]*) берлекләре әгъзасы. Наҗар Нәҗми (*[[2016 ел|2016]]*) һәм Фатих Кәрим (*[[2017 ел|2017]], [[Бәләбәй районы]]*) исемендәге әдәби премияләр лауреаты. БР атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (*[[2008 ел|2008]]*). БР язучылар берлеге рәисе урынбасары, берлекнең татар әдипләре берләшмәсе җитәкчесе (*[[2013 ел]]дан*).

## Тәрҗемәи хәле

1957 елның 4 мартында Башкортстан АССР Дүртөйле районы Наҗытамак авылында туган. Әсән авылы урта мәктәбен (*[[1974 ел|1974]]*), Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген (*[[1979 ел|1979]]*) тәмамлаган. Бер ел Казанда 10нчы интернат-мәктәптә , татар теле укытучысы булып эшли. 1980 елда Уфага килеп, приборлар төзү заводының 58нче урта техник училищесы комсомол оешмасы сәркатибе булып эшли. 1985—2013 елларда «Кызыл таң» гәҗитендә: корректор, 1997 елдан хәбәрче, 2007 елдан әдәбият-сәнгать бүлеге мөдире. 2013 елдан БР язучылар берлеге рәисе урынбасары, берлекнең татар әдипләре берләшмәсе җитәкчесе.

## Иҗаты
Беренче шигырьләре «Акчарлак» әлманахының ике чыгарылышында (*[[2001 ел|2001]], [[2004 ел|2004]], [[Уфа]]: [[Башкортстан китап нәшрияты|Китап]]*) басыла. «Таң кызы» (*[[2001 ел|2001]], Уфа, Китап*), «Күңелем җимешләре» (*[[2007 ел|2007]], Уфа: Китап*) исемле шигырьләр җыентыклары, «Язмышлар ярында»  (*[[2007 ел|2007]], Уфа: Китап*) публицистика китабы нәшер ителә. Республика матбугатында басылган Мәҗит Гафури, Шәехзадә Бабич, Наҗар Нәҗми һ. б. әдипләр, язучы-юбилярлар, башкалада һәм районнарда узган тантаналар турында мәкаләләр, күренекле шәхесләр (*[[Фәридә Кудашева]], [[Габдрахман Кадыйров]], [[Сәйфи Кудаш]]ның кызы Сөембикә Кудашева, [[Салават Низаметдинов]] һ. б.*) белән интервьюлар, шулай ук популяр җырлар авторы. Наҗар Нәҗмигә багышланган шигырьләрдән тупланган «Җырның булмый соңлаганы» җыентыгының (*[[2015 ел|2015]]*) төзүче-туплаучысы.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2008 — БР атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре
* 2016 — Наҗар Нәҗми исемендәге премия
* 2017 — Фатих Кәрим  исемендәге премия (*[[Бәләбәй районы]]*)

## Әдәбият
# Фәния Габидуллина. «Мәйдан», 2017 ел, апрель, 25-31нче бит.

## Сылтамалар
*  Фәния Равил кызы Габидуллина . Дүртөйле үзәкләштерелгән китапханәләр системасы
* *Владимир Романов*.  Видные деятели печати Башкортостана: Фания Габидуллина (К юбилею журналиста). «Башинформ» МА, 04.03.2017

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Башкортстан язучылары
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Татар журналистлары
Төркем:Кызыл таң журналистлары
Төркем:Татар шагыйрьләре
Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Фатих Кәрим исемендәге премия (Бәләбәй районы) лауреатлары
Төркем:Наҗар Нәжми исемендәге премия лауреатлары
Аштамангалам Шива Гыйбадәтханәсе

** Аштамангалам Шива Гыйбадәтханәсе ** ТҺриссур районында, Аштамангаламда Тһриссур шәһәрчегендә урнашкан. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып аерым изге урыннарда урнашкан, көнчыгышка караган Ходай Шива тора. Ышану буенча бу гыйбадәтханә Кераланың 108 Шива гыйбадәтханәләренең берсе һәм Ходай Шивага багышланып олы фикер иясе Парашурама тарафыннан корылган булган. Гыйбадәтханә Лалур юлында Карьяттукара янында урнашкан. Гыйбадәтханәнең Махашиваратри бәйрәме Малаялам Кумбха аенда (Февраль-Март) үткәрелә.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Барахаччетра

**Бараһаччетра**  Непалның 1 нче номерлы Вилаятендә Сунсари районында, Барахаччетра Муниципалитетында Һинд дине дини сәфәр кылу урыны булып тора. 1991 ел Непал халык санын алу буенча аның халкы 1695 шәхси йортта яшәүче 8602 кеше булган. Һинду риваятьләре буенча 4 чһетра арасында 2-се Һиндстанга туры килә, ә 2-се Непалга туры килә, болар Һиндстанда Курукшетра һәм Дхармаччетра һәм Непалда Барахаччетра һәм Муктинатх.
Вараха яки Бараха инкарнациясен алып Ходай Вишну озын казык теше белән Җирне Паталага (аскы дөньяга чумудан) яклаган. Шуннан соң Ходай хатыны Лакшми белән Гималайлар һәм калкулыклар итәгендә Коши Елгасы ярында утырган. Шул вакыйга исеменә бу урын аталган. Биредә Ходай Вишнуның Бараха инкарнациясенең зур һәм матур сурәте бар.

## Кумба мела
Кумба мела Чатарадхамда 2058 B.S.-дан бирле оештырыла. Икенче Кумбха Мела 2070 B.S.-да оештырылган булган. 600 меңнән артык кеше зиярәт кылган.

## Искәрмәләр


## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Биджетхуа Махавир

**Биджетхуа Махавир** (Биджетхуа Дам) Һиндстанда, Уттар-Прадешта, Султанпур районында урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Һинд дине табынуның популяр урыны булып тора; күпләр Ходай Хануманга ихтирам күрсәтер өчен киләләр.

Бу гыйбадәтханә Рамаянада искә алынган; Ходай Хануман гыйбадәтханәдә Каалнемины тар-мар иткән.

Биджетхуа Махавир шулай ук башка гыйбадәтханәләрдән күбрәк чаңнары булуы белән мәшһүр.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Богданова

**Богданова** — фамилия. **Багданова** язылышы да бар.
* Галия Богданова (1944), медицина фәннәре докторы (1998), профессор (1998). БР атказанган табибы (2002).
* Зөләйха Богданова (Багданова)  (1886-1950), актриса, театр директоры, Хезмәт Батыры (*[[1926]]*).
* Мәдинә Богданова (Багданова) (1908-1962), фольклорчы, тел галиме.
* Халидә Богданова (Багданова) (1940), физика-математика фәннәре докторы, РФ ФА КФҮ әйдәүче гыйльми хезмәткәре (*[[1992]]*), профессор (*[[2005]]*).
----
* **[[Богданов]]**

Төркем:Шәхесләр 
Төркем:Фамилияләр
Бишнупадука

**Бишнупадука** Һиндулар өчен изге урыннарның берсе булып тора. Ул изге Кокаһа елгасы килеп чыккан урында Непалның  Дхаранның төньяк-көнбатыш өлешендә урнашкан.  Биредәге кешеләр ике аяк табаны эзе белән ташны тапканнар, ышану буенча алар Ходай Вишнуның аяк эзләре булып тора. Шулай итеп кешеләр кечкенә гыйбадәтханә төзегәннәр һәм аны Бишнупадука гыйбадәтханәсе дип атаганнар.

Бу дини урын Изге китап Брахма Пурананың йөз унынчы бүлегендә искә алынган. Ул ачык итеп Ходай Вишну һәм Лакшми Аршаның Шраддхасын үткәргәннәр (киткән бабаларны һәм башка Илаһи бабаларны искә алу өчен изге ритуал) раслый. Һәр елны әйләнә-тирәдән күп Һиндулар биредә бабалары Шраддхасы өчен җыела, аеруча Пауш аенда.

Шраддханы башкару өчен төп дини сәфәр кылу урыны булып Катмандуның Гокарнасы, Расуваның Бетраватисы һәм Дхаранның Бишнупадукасы булып тора.

Язмаларда кабул ителгәнчә бу изге урын Һиндстанның Гайясыннан да изгерәк.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Вайшнавизм
Чинталараясвами Гыйбадәтханәсе

**Чинталараясвами Гыйбадәтханәсе** яки **Шри Чинтала Венкатарамана Гыйбадәтханәсе** Һиндстанның Андһра-Прадеш штатында Анантапур Районында Тадипатри шәһәрчегендә урнашкан Һинд дине Вайшнав гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Вишну формасы Ходай Венкатешварага багышланган, ул Чинтала Венкатараманада искә алына. Ул шәһәрчек аша уза торган Пенна елгасы ярларында урнашкан. Гыйбадәтханә гранит потлар өчен мәшһүр һәм Һиндстанның Археологик Өйрәнүе тарафыннан Андһра-Прадешның Милли Әһәмияткә ия Һәйкәлләр Исемлегенә керә. Гыйбадәтханәдә арба итеп Гаруда мантапа бар, аның көпчәкләре әйләнә һәм ул Хампиның Витхала Гыйбадәтханәсендә табылганга охшаган.

## Этимологиясе
Риваять буенча төп Ходай Венкатешвара Тамаринд агачында табылган булган (Телугу телендә - :Chinta) һәм шулай итеп Чинтала Венкатарамана исемен алган.

## Тарихы
Гыйбадәтханә 16-ынчы гасыр уртасында Виджаянагара Империясе хөкеме вакытында төзелгән булган. Тулува Династиясенең Кришначарьяның буйсынучысы Чинна Тимманаюду тарафыннан төзелгән булган. Башта булган корылма Салува динстиясенә карарга мөмкин булган, әмма керү Тулува династиясенә карый.

## Архитектурасы
Гыйбадәтханә Дравид стиленда төзелгән булган.

## Галереясе


File:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (1).jpg | Виманамнар белән Чинталарайя Гыйбадәтханәсе
File:INTRICATE STONE ART,TADPATRI,AP - panoramio.jpg | Ялига атланган шәхес белән зур багана
File:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (8).jpg | Потлар белән стена
File:NARTAKA MUDRA VENKATRAMANA TEMPLE TADPATRI AP - panoramio.jpg | Нартака Мудра
File:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (6).jpg| Илаһны сурәтләүче пот
File:Elephants,tadpatri temple AP - panoramio.jpg | Филләр


## Шулай ук карарга мөмкин
* Бугга Рамалингешвара Свами гыйбадәтханәсе
* Андһра-Прадешның гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Човаллоор Шива Гыйбадәтханәсе

**Човаллор Шива Гыйбадәтханәсе** Һиндстанның Керала штатында, Тһриссур Районының Гуруваюрда Шива Ходаена багышланган борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе.. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул төп изге урында, көнбатышка карап урнашкан. Гыйбадәтханә Кералада 108 мәшһүр Шива гыйбадәтханәләренең берсе бөлп тора, Гуруваюрда биш Шива гыйбадәтханәләренең берсе булып тора.. Гыйбадәтханә эченә бары тик Һинд дине тарафдарларына керергә мөмкин. Ходай Шива өчен көн саен өч пуджа башкарыла; Шиваратри һәм Аштами Роһини гыйбадәтханәнең төп фестивальләре булып тора.

## Гыйбадәтханә Корылышы
Човаллоор гыйбадәтханәсенең мәйданы 4 акр. Аның тирәли зур бина төзелгән. Гыйбадәтханә стенасы ягында манаралар төзелмәгән. Анда флаг мачтасы юк, чөнки гыйбадәтханәдә фестиваль юк. Баликалпурада төп Баликаллу якынча 10 фут биеклектә. Субраһманья Гыйбадәтханәсе 2001 елда Гыйбадәтханә төзекләндерүнең өлеше булып тора. Гыйбадәтханәнең төп изге урыны түгәрәк формада һәм ул ике катлы итеп ясалган. Изге урынның икенче түбәсе бакырдан ясалган һәм алтын өлешләре дә бар.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Кераланың Гыйбадәтханәләре
* Тһриссур Авыл Җирлегендә Һинду гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Дакшинкали Гыйбадәтханәсе

**Дакшинкали Гыйбадәтханәсе** яки **Дакшин Кали Гыйбадәтханәсе** атамасы "көньяк" дигәнне аңлаткан "дакшин" сүзеннән һәм "Кали" исеменнән алынган бу гыйбадәтханәнең манзаралы елга тамагында, Катмандудан тыш 22 км (14 миляда) һәм Пхарпинг авылыннан 1 км (0,6 миляда) тышта урнашкан, бу Непалның төп гыйбадәтханәләрнең берсе, ул Кали Алиһәсенә багышланган. 

## Галерея

## Шулай ук карарга мөмкин
* Пашупатинатх Гыйбадәтханәсе
* Сваямбхунатх
* Непалның Табигать Тарихы Музее

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Travbuddy.com 
* Asia Correspondent: article on the animal sacrifices at Dakshinkali
* Photos of Dakshinkali 
* University of Colorado: Dakshinkali 

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Дантакали Гыйбадәтханәсе

**Дантакали** - Непалда, Биджаяпурның Дхаранының таулы җирендә урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Дантакали Һинд дине тарафдарлары арасында Сати Алиһәсе тешләре сакланган урын буларак мәшһүр.

Бирегә меңнәрчә тугърылар табыну өчен килә; аеруча Дашайнның беренче тугыз көнендә зур халык төркемнәре күренергә мөмкин.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Гуфа Шив Бхагат - Баба Балак Натх Гыйбадәтханәсе

**Гуфа Шив Бхагат - Баба Балак Натх Гыйбадәтханәсе** - Нью-Йорк Шәһәрендә, Куинста, Ямайка кварталында урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Һинд дине Ходае Баба Балак Натхка багышланган. Бу гыйбадәтханә көн саен иртәнге 7:00 дән кичке 8:30 га кадәр ачык булып тора.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Баба Балак Натх

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Джаголи Баба Мандир

**Джаголи Баба Мандир** Уттаракһандта, Чампават районында иң борынгы гыйбадәтханәләрнең берсе. Оли Дине-сти монда инде ундүрт буын буенча табыналар. Харвал Сахиб каһине 8-енче буын булып тора. Үткәндә якындагы Симал Кһет, Гошни, Тарсоун, Фарака биредә табынганнар. 19-ынчы гасырда бу урын Алморадан соң икенче азатлык өчен сугыш үзәге булып торган. Биредә Лал Бхадур Шастри, Пандит Говинд Баллабһ Пант, Харнобинд Пант, Бадридатт Панди, Мадан Мохан Упадхьяй җыелган булганнар, алар Бритишерда сугышканнар. Биредә яшәгән иң әһәмияткә ия шәхес булып Свами Сатьядэв Парибраһҗак тора. Бу урын Чампават Район Штаб-фатирыннан 27 км да һәм Катһгодамнан 150 км ераклыкта урнашкан.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
ЛДУ Кито (футбол клубы)

**ЛДУ Кито** () - Эквадорның Кито шәһәреннән футбол клубы.  лигасында чыгыш ясый. 1918 елда нигезләнә. 10 нан артык тапкыр ил чемпионы; Либертадорес кубогы иясе (2008).

## Сылтамалар
* 
* 

Төркем:Эквадор футбол клублары
Төркем:Кито
Коринтианс (футбол клубы)

**Коринтианс** () - Бразилиянең Сан-Паулу шәһәреннән футбол клубы.  лигасында чыгыш ясый. 1910 елда нигезләнә. 5 тән артык тапкыр ил чемпионы; Либертадорес кубогы иясе (2012).
## Сылтамалар
* 
* 
* SOCCERWAY
* FLASHSCORE
* Transfermarkt
* Globalsportsarchive

Төркем:Бразилия футбол клублары
Төркем:Сан-Паулу
Атлетику Минейру

**Атлетику Минейру** () - Бразилиянең Белу-Оризонти шәһәреннән футбол клубы.  лигасында чыгыш ясый. 1908 елда нигезләнә. 1 тапкыр ил чемпионы; Либертадорес кубогы иясе (1971).

## Сылтамалар
* 
* 

Төркем:Бразилия футбол клублары
Төркем:Белу-Оризонти
Сан-Лоренцо (футбол клубы)

**Сан-Лоренцо** () - Аргентинаның Буэнос-Айрес шәһәреннән футбол клубы.  лигасында чыгыш ясый. 1908 елда нигезләнә. 15 тапкыр ил чемпионы; Либертадорес (2014) һәм Көньяк Америка (2002) кубоклары иясе.

## Сылтамалар
* 
* 

Төркем:Аргентина футбол клублары
Төркем:Буэнос-Айрес
Каласам

Һинду гыйбадәтханәләрендә типик рәвештә гыйбадәтханә манаралары түбсендә **Каласам**нары бар. Бу "Каласам"нар әйләндереп куелган чүлмәк формасында, башлары күккә төбәлгән, бу гыйбадәтханәләрнең мәшһүр символы булып тора. Гыйбадәтханәне периодик яңарту ***Сампрокшанам*** яки ***Кумбһабишекам*** дип атала, ул "Каласам"нар тирәли (бәйрәм итеп үткәрелә), шул вакытта гыйбадәтханәнең физик корылмаларын яңарту белән катлаулы ритуаллар үткәрелә.

Күп Каласамнар металлдан ясалган һәм кайберәүләр таштан. Гопурамны (гыйбадәтханә манара)сын карау "Дваджастхамбам" яки "Кодимарам" (гыйбадәтханә флагы мачтасын) карау белән мәшһүр ритуалларның берсе булып тора. Бу "Гопурам"нарның түбәсендә бизәкле "Каласам"нар бар.
Кайбер гыйбадәтханәләрнең дүрт керү манарасы бар, алар дүрт яктан 75 000 квадрат метрны саклй. Шулай да, бу якынча саннар.
12 ел эчендә бер, Гыйбадәтханәнең "Каласам"нарында бөртекләр янә тутырыла һәм фестиваль барышында алыштырыла.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Михаил Боголюбов

**Михаил Боголюбов** (,  — , ) — театр эшлеклесе, ТАССРның һәм РФның атказанган мәдәният хезмәткәре (1968, 1991). Казан авиация заводы клубы (1945-1952), Татар филармониясе (1952-1961), ТДОһБТ (1961-1978) һәм Казан циркы (1976-1993) директоры.
## Искәрмәләр
Кримчи Гыйбадәтханәләре

**Кримчи гыйбадәтханәләре** Җәмму һәм Кәшмирдә Удһампур Районында җиде борынгы гыйбадәтханәнең комплексы.  Ул Удһампурдан 12 км да Кримчи авылында урнашкан. Бу гыйбадәтханәләр төркеме бу урында Пандава Гыйбадәтханәләре буларак мәгълүм.

## Тарихы
Гыйбадәтханә мең елдан артык дип ышаныла. Һиндстанның Археологик Өйрәнүе буенча бу гыйбадәтханәләр безнең эраның 8-енче яки 9-ынчы гасырда төзелгән булган. (комплексның керүе янындагы тактада язылган). Гыйбадәтханәләр этаплап төзелгән булган. 6-ынчы һәм 7-енче номерлы гыйбадәтханәләр берничә гасыр элек җимерелгән дип фараз ителә.

Биредәге ышану буенча бу гыйбадәтханәләр Махабхарата Сугышының төп каһарманнары вакытына карый, яисә Джамму һәм Кашмирда хөкем сөргән соң Пандава династиясенә (Александр Каннингһэм фараз итүенчә).

## Комплекс
Комплекс дүрт зур һәм өч кече гыйбадәтханәдән тора. Төп гыйбадәтханә 50 фут биеклектә һәм Шива, Ганеша, Вишну һәм Парватига багышланган. Архитектурасы классик Кәшмир гыйбадәтханәләренә охшаш.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* "Krimchi Mansar Temple - Ancient Pandav Mandir - Udhampur Jammu - North India". YouTube. 15 March 2018. Retrieved 27 March 2019.

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Куддаппанакунну Куннатху Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

** Куннатху Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе ** Тхируванантһапурам районында Кудаппанакуннуда Тһируванантһапурам шәһәрендә урнашкан. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул көнчыгышка карап төрле изге урыннарда урнашкан. Ышану буенча ул Ходай Шивага багышланган олы фикер иясе Парашурама куйган Кераланың 108 Шива гыйбадәтханәләренең берсе булып тора. Гыйбадәтханә Перуркада-Маннантһала юлында Кудаппанаккуну Станциясендә урнашкан.

Гади борынгы конструкциясе белән төп гыйбадәтханә аерылып тора. Куннатху гыйбадәтханәләренең башка табынылган Илаһлары булып Ганеша һәм Васуки тора. Гыйбадәтханәдә Малаялам Дхану (ае)нда (Декабрь-Январь) ел саен фестиваль бәйрәм ителә.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Кутисвара

**Кутисвара** (Кхмер телендә - ប្រាសាទកុដិស្វរៈ) хәрабә хәлендә өч манарадан гыйбарәт кечкенә кирпеч гыйбадәтханә. Ул 9-ынчы гасыр Җайяварман II-гә бәйле Сдок Кот Тһом стеласында искә алынган Кути урыны. Шуннан тыш якындагы Бантеай Кдей бинасында янә кулланылган таштагы язмада Шивага багышлау һәм 10-ынчы гасыр Раджендраварманның каһиннәре берсе Шивачарьяның Вишну һәм Брахманың ике поты куелуы искә алына.

Күтәрелгән җирдә төньяк-көньяк рәттә тезелгән рәттә өч хәрабәле манара бар, алар барысы да көнчыгышка карый. Үзәк манараның платформасы кирпечтән, әмма башка икесе латериттан төзелгән.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Маннар Тхрикуратти Махадэва Гыйбадәтханәсе

**Маннар Тһриккуратти Махадэва Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Керала штатында Алеппей Районының Маннарында Памба елгасы ярларында урнашкан Ходай Шивага багышланган борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе.. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул изге урында көнчыгышка караган итеп урнашкан. Риваятьләр буенча потны олы фикер иясе Парашурама урнаштырган. Гыйбадәтханә Кералада 108 мәшһүр Шива гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. Ышану буенча гыйбадәтханәнең стеналары Ходай Парамашива Бхуталары тарафыннан бер төн эчендә төзелгән булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәләре
* Керала Гыйбадәтханәләре
* Аннаманада Махадэва Гыйбадәтханәләре

## Галерея

Mannar.jpg|Көнчыгыш Манара Гыйбадәтханәсе
Krishna temple trkkurutti temple, mannar.JPG|Кришна Гыйбадәтханәсе Шриковил
View from south trkkurutti temple, mannar.JPG|Налабалам
Mannar Thrikkuratti Mahadev Temple, Mannar, Kerala.jpg|Көнчыгыш Амбалаваттом
Oottupura, trkkurutti temple,.JPG|Оттоопура Бинасы


## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Мажани Амман Гыйбадәтханәсе

**Мажани Амман Гыйбадәтханәсе** Мажани Амман Алиһәсенә багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Поллачи - Топслип шоссесында урнашкан. Биредә тугърылар Алиһәне тынычландырыр өчен кызыл борычларны порошкка уалар.

## Искәрмәләр

̇̆* Tourist Guide to Tamil Nadu. Sura Books. 2008. p.&nbsp;107. ISBN 81-7478-177-3.

Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Олы Урсак мәчете

**Олы Урсак мәчете** — Татарстанның Кайбыч районы Олы Урсак авылында урнашкан мәчет.

## Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып гасыр азагында яңадан торгызыла.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Николай Боголюбов (1840)

**Николай Боголюбов** (,  — , ) — җәррах, медицина докторы (1872). 1865-1887 елларда Казан университетында, 1883-1887 елларда факультет хирургиясе кафедрасы мөдире. Хезмәтләре күкәйлек туберкулёзы белән авырганда сперма үткәрү юлына микрохирургик операцияләр ясауга карый.
## Искәрмәләр
Николай Боголюбов (1870)

**Николай Боголюбов** (,  — , ) — опера режиссеры, РСФСРның атказанган артисты (1927). Иҗади эшчәнлеген Казанда башлый (1894). 1911-1917 елларда Санкт-Петербургдагы Мария театрында куючы режиссер, шуннан соң Әдис, Бакы, Тифлис, Свердловск, Горький шәһәрләре театрыларында баш режиссер (1923-1928).
## Искәрмәләр
Борындык беренче җәмиг мәчете

**Борындык беренче җәмиг мәчете** - Татарстанның Кайбыч районы Борындык авылында XX гасырның 30 елларына кадәр эшләп килгән мәчет.

## Тарихы
Авылда XX гасыр башында ике мәчет эшләп килгән, әлеге мәчет XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып яңадан торгызылмый кала.

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Мөрәле мәчете (Кайбыч районы)

**Мөрәле мәчете** — Татарстанның Кайбыч районы Мөрәле авылында урнашкан мәчет.

1870 елда Мөрәледә агачтан ике катлы беренче мәчет төзелә. Бадамшин – беренче мулла була. Бу мәчет төзелгәнчегә кадәр җомга намазларын шәхси хуҗалыкларда укыйлар иде. 1936 елда мәчетнең биек манарасын кисеп аударалар. Бу эшкә авыл кешеләре алынмагач, Багай авылыннан ике урысны яллыйлар.

1933 елда, җидееллык мәктәп янганнан соң, бу мәчет бинасы 1950 елга кадәр мәктәп ролен үти. Әхмәтсафа мулла йортын авыл клубына әйләндерәләр.

1992 елның июнендә элекке мәчетнең үз урыны янында яңа мәчет төзелеше башланды.

1994 елның ноябрендә яңа Мөрәле мәчетендә беренче намаз укылды.

## Моны да карагыз

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.
* Мөрәле авылы мәчете төзелүгә – 30 ел.

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Чүти тарихи мәчете

**Чүти тарихи мәчете** - Татарстанның Кайбыч районы Чүти авылында урнашкан тарихи мәчет.

## Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылган. Бинасы әле дә сакланган.

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Мундайюр Махадэв Гыйбадәтханәсе

**Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсе** (Малаялам телендә:മുണ്ടയൂർ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം) Һиндстанда, Керала штатында, Тһриссур Районында, Анджурда урнашкан борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе.. Гыйбадәтханә SH-69 (Тһриссур - Куттирпурам юлы) янында Мундайюр авылында урнашкан. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул көнчыгышка карап төп изге урында урнашкан. Риваять буенча Ходай Шива потын олы фикер иясе Парашурама корган. Ул Кераланың 108 Шива Гыйбадәтханәсенең берсе. Кожикоде Заморин армиясендә Ходай Шиваның Мундайюр Гыйбадәтханәсендә медитацияләгән һәм сугышка барган. Шул практикага күрә Мундайюр Ходай Шивасы аларны саклап калган.

## Фестиваль
Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсенең ел саен фестивале Март-Апрель аенда (Малаялам ае: Минам)да Лакшарчана өчен бәйрәм ителә. Шиваратри фестивале тагын бер мәшһүр бәйрәм булып тора, ул ел саен Февраль-Март аенда (Малаялам ае: Кумбхам) бәйрәм ителә.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре
* Тһриссур Авыл Җирлегендә Һинд дине гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Миңлебаян мәчете (Колаңгы)

**Колаңгы мәчете** — Татарстанның Кайбыч районы Колаңгы бистәсендә урнашкан мәчет.

## Тарихы
2014 елның 19 маенда районның имам-мөхтәсибе Татарстан Республикасының Кайбыч районы Колаңгы бистәсендә мәчет төзүгә фатиха бирә. Мөселман гыйбадәтханәсен төзүнең төп спонсоры Руслан Хафизов була, аңа шулай ук Колаңгы авыл җирлеге үзәге администрациясе башлыгы һәм җирле халык ярдәм итә.

2015 елның 1 июнендә яңа мәчеткә ярым ай куела.

Колаңгыда мәчет 2015 елның 10 июнендә ачыла.

## Галерея

File:Kulanga Mosque (01.06.2015).jpg
File:Kulanga Mosque (10.06.2015) 2.jpg
File:Kulanga Mosque (10.06.2015) 4.jpg
File:Kulanga Mosque (10.06.2015) 1.jpg


## Моны да карагыз
* Кайбыч районы мәчетләре исемлеге

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Паиппад Путһенкаву Бхагавати Гыйбадәтханәсе

**Паиппад Путһенкаву Бхагватхи Гыйбадәтханәсе** Һиндстан, Чанганачерри, Паиппадта урнашкан Бхагаватхи гыйбадәтханәсе.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Салтыйган мәчете (Кайбыч районы)

**Салтыйган мәчете** — Татарстанның Кайбыч районы Салтыйган авылында урнашкан мәчет.

## Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып гасыр азагында яңадан торгызыла.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Хуҗа Хәсән мәчете

**Хуҗа Хәсән мәчете** - Татарстанның Кайбыч районы Хуҗа Хәсән авылында XVIII гасырның икенче яртысына чаклы эшләп килгән мәчет.

## Тарихы
Авыл мәчетен XVIII гасырның икенче яртысында авыл халкы чукындырылган чорда сүтеп, Яшел Үзән районы Айдар авылына алып китәләр.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Паллиярай

**Паллиярай**  Һинд дине гыйбадәтханәләрендә Sanctum Sanctoram өчен кулланылган Тамил сүзе, ул Санскритик яки Һинд-Арий телләрендәге гарбһагриһага тәңгәл килә. Гомумән аның мәгънәсе илаһи сыену өчен урын һәм ул Һинд дине тарафдарлары өчен изге булып санала. Күп традицион Һинду гыйбадәтханәләрендә, көннең соңгы **пуджа**сы (догасы) дәвамында Алиһә илаһи ире сыену урынына алып барыла, бу күп гыйбадәтханәләрдә күбесенчә якынча кичке 9 да була. Мәсьәлән, Мадурай һәм Чидамбарамда Минакши гыйбадәтханәсендә. 

Бу чара көн саен меңнәрчә тугърылар җәлеп итә, һәм гыйбадәтханәнең эчке корридорлары буенча зур купшылык һәм музыка белән Илаһлар процессиясен кертә. Көннең беренче догасы вакытында, Ходайның капкасы ачылу гадәттә "Тһирупаллиежучи" дип атала (аның мәгънәсе илаһи ял итүдән уяну) һәм ул Вишну гыйбадәтханәләрендә тәфсилләп бәйрәм ителә, мәсьәлән, Шрирангам һәм Тирупатида. Кайбер гыйбадәтханәләрдә төп Ходай артында көзге куела.

## Искәрмәләр


## Тышкы сылтамалар
*Typical pooja schedule in a famous Hindu temple

Төркем:Һинд дине
Мәлки мәчете

**Мәлки мәчете** - Татарстанның Кайбыч районы Мәлки авылында XVIII гасыр икенче яртысына чаклы эшләп килгән мәчет.

## Тарихы

XVIII гасырның икенче яртысында авыл халкы чукындырылганда мәчет Багыш авылына күчерелә.

## Моны да карагыз
* Багыш мәчете

## Чыганаклар
* Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте.

## Искәрмәләр

Төркем:Кайбыч районы мәчетләре
Пананчери Мудиккоде Шива Гыйбадәтханәсе

**Пананчери Мудиккоде Шива Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Керала штатында, Тһриссур Районының Пананчерисында Шива Ходаена багышланган борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул көнбатышка карап төп Sanctum Sanctorum-да урнашкан. Фольклор буенча потны олы фикер иясе Парашурама корган. Гыйбадәтханә Кералада 108 мәшһүр Шива гыйбадәтханәсенең берсе булып тора..

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре
* Тһриссур авыл җилегендә Һинд дине гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Патхиракалли Амман Гыйбадәтханәсе

**Патхиракали Амман Гыйбадәтханәсе** (Тамил телендә:பத்திரகாளி அம்பாள் கோயில்) **Патһиракали Амман Ковил** яки **Кали Ковил, Тринкомали** Шри-Ланкада, Көнчыгыш Провинциядә, Тринкомалида урнашкан Кали Амман формасына багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Кали Гыйбадәтханәсе борынгы *Тринкомали Конешварам Гыйбадәтханәсе*нең өлеше булып тора, бу Тринкомали Конесар Малай даирәсендә зур үзара бәйле гыйбадәтханәләр комплексы, гыйбадәтханә Тринкомали Һинд Дине Колледжына якын.
Классик Дравид архитектурасында эшләнеп, *[[Ковил]]* нәкъ Конесар Юл Эспланадесыннан тыш Конамалай (Свами Кыясы)на кергән урында урнашкан. Ике гыйбадәтханә дә Тһирувиллаһ Бәйрәме (гыйбадәтханә арбалары) һәм Диңгез Култыгы (Тһиртһам Караткарай) вакытында эшли.
Патһиракали Амман гыйбадәтханәсе безнең эраның 11-енче гасырга кадәр дини сәфәр кылучылар җәлеп иткән. Патша Раджендра Чола I хөкем сөрүе вакытында гыйбадәтханәне шактый киңәйткән, моның турында бинада язмалар бар.

Гыйбадәтханә сюжеты 1660-ынчы елларда булган Уилбур Смитның *Birds of Prey* (1997) китабында искә алына.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Тһиллай Кали Гыйбадәтханәсе, Чидамбарам
*Конешварам Гыйбадәтханәсе, Тринкомали

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шактизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Перумпарампу Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

** Перумпарампу Шири Махадэва Гыйбадәтханәсе ** Тһриссур районында Эдаппалда урнашкан. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып sanctum sanctorum-да көнчыгышка карый торган Ходай Шива булып тора. Ышану буенча бу гыйбадәтханә Кераланың 108 Шива гыйбадәтханәсенең берсе булып тора һәм Ходай Шивага багышланып олы фикер иясе Парашурама тарафыннан корылган.   Гыйбадәтханә Эдаппал - Параппурам - Аянкалам Юлында Эдаппалдан 8 км ераклыкта урнашкан. Төп sanctum santorium квадрат формасындагы йөзләрчә ел борынгы Куккудакрутхи стилендагы ике катлы бина булып тора. Ышану буенча борынгы Парапарампу авылында Шри Парашурама бу Шива Лингамын башлаган.

## Шулай ук карарга мөмкин
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре

## Гыйбадәтханә сурәтләре

File:PerumparambuSivaTemple.jpg|Гыйбадәтханә
File:Perumparampu Sri Mahadeva Temple - Sanctum Santorium.jpg|Sanctum Santorium
File:Perumparampu Sri Mahadeva Temple Nalambalam West Side.jpg|Наламбалам Көнбатыш Керүе
File:Perumparampu Sri Mahadeva Temple Nalambalam.jpg|Наламбалам
File:Perumparampu Sri Mahadeva Temple Sreekovil.jpg|Шриковил


## Искәрмәләр

Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Пиндешвор Гыйбадәтханәсе

**Пиндешвор Гыйбадәтханәсе** көнчыгыш Непалның Дхаран Суб-Муниципалитетында урнашкан. Шраавана аеның һәр Дүшәмбесендә төрле урыннардан күпсанлы тугърылар ялан аяк килеш Коши Елгасыннан изге су белән Ходай Шивага ихтирамнарын күрсәтергә киләләр. Ышану буенча тугърылар Барахаччетра гыйбадәтханәсендә Саптакошидан һәм Кока Елгасыннан суны яки Пиндешвор Шивалайяда Каушики Таттан суны тәкъдим итсәләр аларның теләкләре чынга ашачак. Пиндешвор Гыйбадәтханәсендә лампалар һаман яндырылган килеш тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Пракарам

**Пракарам** (Санскрит телендә: प्राकारम्), шулай ук **Прагарам** яки **Прагаарам** дип әйтелә) Һинд архитектурасында Һинд дине гыйбадәтханәсе тирәли тышкы өлеш. Ул ябык яки ачык булырга мөмкин һәм гадәттә иң эчке пракарам өчен ябык булырга мөмкин.

## Гыйбадәтханә архитектурасы
Һинд дине гыйбадәтханәсендә пракарам - ул санктум тирәли гыйбадәтханә өлеше.  Типик рәвештә Һинд дине гыйбадәтханәсе   дога кылу залы гыйбадәтханәнең санктум санкторумы (гарбһагриһа) алдында төзелә.

Гадәттә зур Һинд дине Гыйбадәтханәләренең бер яки берничә пракарамнары бар.

## Билгеләмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Пурамундеккаду Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

**Пурамундеккаду Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Керала штатында Малаппурам Районының Эдаппалда урнашкан Шива Ходаена багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул төп Sanctum Sanctorum-да Көнчыгышка таба карап урнашкан. Фольклор буенча потны олы фикер иясе Парашурама куйган. Гыйбадәтханә Кералада 108 мәшһүр Шива гыйбадәтханәсенең берсе һәм Гурувайюрда биш Шива гыйбадәтханәсенең берсе булып тора.

## Шулай ук карагыз
* 108 Шива Гыйбадәтханәсе
* Керала Гыйбадәтханәләре

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Рани Сати Мандир Маһуда

**Рани Сати Мандир** Маһуда даирәсендә Дһанбад Районында урнашкан. Ул бу даирәдә мәшһүр гыйбадәтханә булып тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Ратнапуришварар Гыйбадәтханәсе

**Ратнапуришварар Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Тамилнадның Тируварур районында Тһирунаттиятһангудида урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Төп Ходай булып Шива Ходае тора.

## Риваять

Риваять буенча Чола патшасы Ратнендра Чола хәзинәдә бриллиантларны бертуганы белән бүлешмәкче булган, әмма компромисска килә алмаган. Ышану буенча бу урында бертуганнар алдында Шива Ходае бертуганнар алдында бриллиантлар сатучысы кыяфәтендә пәйда була һәм бүлүгә ярдәм итә. Рәхмәтле булып, Ратнендра Чола гыйбадәтханәне төзегән.

## Әһәмияте

Тһирунаттиятһангуди 63 Наянмарларның берсе Котпули Наянарның туу урыны дип ышаныла.  *[[Тһеварам]]*да Сундарар тарафыннан гыйбадәтханәгә дан җырлап гимннар язылган булган.

## Искәрмәләр

* http://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=357

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Мәхмүт Даутов

**Мәхмүт Даутов**, Мәхмүт Гайсә улы Даутов (*[[1927 ел]]ның [[23 февраль|23 феврале]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Бәләбәй кантоны]],[[Сарай (Әлшәй районы)|Сарай]] — [[2015 ел]]ның [[18 май|18 мае]], [[Казакъстан]], [[Астана]]*) — юллар төзүче, скрепер машинисты,  Социалистик Хезмәт Каһарманы (*[[1966 ел|1966]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1927 елның 23 февралендә БАССР Бәләбәй кантоны (*хәзерге* БР Әлшәй районы) Сарай авылында туган. 1930-елларда бабасы белән әтисе репрессиягә эләгә. Әнисе Хәдичә Фәрвазетдин кызы 1940 елда алты баласы белән Казакъ ССР Акмола өлкәсе Акмола районы Софиевка авылына күченә. Мәхмүт олы абыйсы белән «Коммунар» күмәк хуҗалыгының кырчылык бригадасына эшкә урнаша. 1944 елда Кызыл Гаскәргә алына. Армия хезмәтен Алкино-2, Алмания, Белоруссия, Вологда, Архангельск өлкәсендә уза. 1951 елда хәрби хезмәтен үтәп, Софиевкага кайта. Машина-юл станциясенә грейдерчы булып эшкә урнаша. Иртыш—Караганда, Караганда—Целиноград маршруты буенча юллар һәм күперләр салуда катнаша. Акмола (*[[1961 ел|1961]]-[[1992 ел]]ларда [[Целиноград өлкәсе|Целиноград]]*) өлкәсенең күп районнарында, шулай ук Целиноград (*[[1998 ел|1998]]—[[2019 ел]]ларда [[Астана]], хәзерге [[Нур-Солтан (шәһәр)|Нур-Солтан]]*) шәһәрендә юллар төзелешендә эшли.

1966 елның 5 октябрендә ССРБ Югары шурасының указы белән, юллар төзелешендәге фидакарь хезмәте өчен, Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.

2015 елның 18 маенда Астанада вафат.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1966 —  Социалистик Хезмәт Каһарманы
* 1966 — Ленин ордены
* 1965 — Казакъ ССР шәрәфле юл төзүчесе
* ССРБ ВДНХсының Алтын медале

## Әдәбият
# *[[Зөфәр Мәхмүтов|З. А. Махмутов]]*. История татар Кокшетау и Акмолинской области. К.: Институт истории имени Ш. Марджани АН РТ, 2019, 154нче бит. ISBN 978-5-6042082-7-4

## Сылтамалар
*   Махмуд Гайсинович Даутов. «Ватан каһарманнары» патриотик интернет-порталы
*  Освоение целины. Казахстан. Целиноград (*видео*)
 
## Искәрмәләр


Төркем:Казакъстан татарлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Роза Баһаветдинева

**Роза Баһаветдинева** (,  — , ) — педагог, педагогика фәннәре докторы (1996), профессор (1997), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1994). 1984-1988 елларда Татарстан өлкә һөнәри берлекләр шурасы сәркәтибе, 1988-1996 елларда Казан мәдәният һәм сәнгать институты проректоры, 1996-?? елларда Социомәдәни өлкә һәм сәнгать белгечләренә өстәмә һөнәри белем бирү институты директоры.
## Искәрмәләр
Александр Богоявленский

**Александр Богоявленский** (,  — , ) — химик, химия фәннәре докторы (1954), профессор (1955), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958). 1945-1953 елларда Казан университетында, нәорганик химия кафедрасы мөдире (1945-1953); 1953 елдан КАИнең гомуми химия кафедрасы мөдире. Хезмәтләре миталларның анодта оксидлашуына карый.
## Искәрмәләр

Төркем:Химиклар
Владимир Богоявленский

**Владимир Богоявленский** (,  — , ) — терапевт, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1972), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976). 1964-1983 һәм 1988-2012 елларда КДМУда, 1 нче санлы госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире (1970-1983), проректор (1972-1983), 2 нче санлы терапия кафедрасы мөдире (1988-?). Бер үк вакытта «Казанский медицинский журнал»да: мөхәррирләр коллегиясе әгъзасы, җаваплы сәркәтип (1967-1983), баш мөхәррир урынбасары (1991-2010). 1983-1987 елларда Әстерхан медицина институты директоры. Хезмәтләре атеросклероз, аның катлаулануына диагноз куюга, дәвалауга, профилактика үткәрүгә карый.
## Искәрмәләр
Феоктист Богоявленский

**Феоктист Богоявленский** (,  — , ) — химик, профессор (1926). 1909-1918 елларда Киев политехника университетында эшли. 1919-1925 елларда УССРның төрле сәнәгать оешмаларында эшли, бер үк вакытта Остер шәһәрендә техникум директоры (1924-1925). 1925-1932 елларда Шостка химия-технология институтында кафедра мөдире. 1932 елдан Казанда: Казан университетының нәорганик химия (1932-1939), КМИнең нәорганик һәм аналитик химия (1935-1954), Казан стоматология инситутының химия (1939-1952) кафедралары мөдире. Хезмәтләре аналитик химиягә карый. Гомуми химия, сыйфат анализы буенча урта һәм югары уку йортлар өчен дәреслекләр авторы.
## Искәрмәләр

Төркем:Химиклар
Раушан Мөхәммәтҗанов

**Раушан Мөхәммәтҗанов**, Раушан Марс улы Мөхәммәтҗанов (*Раушан Марсович Мухаметзянов, [[1991 ел]]ның [[29 июль|29 июле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Татарстан|Татарстан ССР]], [[Яр Чаллы]]*) ― драма актеры, 2011 елдан Әлмәт татар дәүләт драма театры артисты. Дамирә Кузаева исемендәге (2018) һәм «Тантана» (2013, 2024) премияләре лауреаты. Татарстанның атказанган артисты (2025).

## Тәрҗемәи хәле
1991 елның 29 июлендә Яр Чаллы шәһәрендә туган. Башлангыч белемне Яр Чаллыда алган. Ун яшендә гаиләсе белән әти-әнисенең туган ягы ― Сарман районы Янурыс авылына, әбисе янына күчеп кайтып, авыл мәктәбен тәмамлаган. Бертуган абыйсы Булат (1985 елгы, Чаллыда яши) .

2011 елда Казан театр училищесын тәмамлаган (педагогы — ТР халык (1991), РФ атказанган (1999) артисты Илдар Зиннур улы Хәйруллин).  Әлмәт татар театрына алар төркемнәре белән кайтканнар (шул исәптән, Татарстанның атказанган артисты (2023) Динар Хөснетдинов).

2011 елдан Әлмәт татар дәүләт драма театры артисты. 2022 елдан Казан мәдәният институтында продюсерлыкка укый.

## Иҗаты
2012 һәм 2024 елларда Әлмәт шәһәр башлыгы тарафыннан тапшырылучы «Ел актеры» премиясе лауреаты дип табылган,  2018 елда Әлмәт театрының  Дамирә Кузаева исемендәге премиясе лауреаты. 2021 елда Әлмәт театрында куелган һәм Раушан Мөхәммәтҗанов Дима Варламов ролен (*икенче пландагы ир-ат роле*) башкарган «Көзге сере» (А. Фарятьев) спектакле Бөтенроссия «Алтын битлек» театр премиясенә номинант булган. 2024 елда Раушан Мөхәммәтҗанов Мөгаллим ролен башкарган, Туфан Миңнуллин пьесасы буенча Айдар Җаббаров куйган «Ат карагы» спектакле өчен Әлмәт театры артистлары «Иң яхшы актерлар ансамбле» номинациясендә  «Тантана» республика театр премиясе лауреаты дип табылган.

## Уйнаган рольләре

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2012, 2024 ― Әлмәт шәһәр башлыгының «Ел актеры» премиясе лауреаты 
* 2018 ― Дамирә Кузаева исемендәге премия лауреаты
* 2021 ― «Алтын битлек» премиясе номинанты («Көзге сере»,  А. Фарятьев).
* 2013, 2024 ― «Тантана» премиясе ― «Иң яхшы актерлар ансамбле» номинациясендә
* 2025 ― Татарстанның атказанган артисты ― *театр сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен*
* 2026 ― ТР Театр эшлеклеләре берлегенең махсус премиясе ― *[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт театрының]] «Өзелгән өмет» спектаклендә [[Фәрит Яруллин]] роле өчен*

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Мөхәммәтҗанов Раушан Марс улы. Әлмәт татар театры сайты

Төркем:Россия актерлары 
Төркем:Татар артистлары
Төркем:Татарстан артистлары
Төркем:Татарстанның атказанган артистлары
Төркем:Казан театр училищесын тәмамлаучылар
Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары
Төркем:Шәхесләр:Әлмәт татар дәүләт драма театры
Төркем:Дамирә Кузаева премиясе лауреатлары
Шанкар Мандапам

**Шанкар Виман Мандапам** Һиндстанда, Уттар-Прадешта, Аллаһабадта Һинд дине Ходае Шивага багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ганг елгасының сул ягында, мәшһүр Тривени Сангамнан төньякта урнашып, бу дүрт катлы гыйбадәтханә Ади Шанкарачарьяга багышланган. Архитектура стиле Көньяк Һиндстан  *[[Вимана]]* стиле.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Анатолий Бозин

**Анатолий Бозин** (,  — , ) — спортчы, тренер (грек-рим көрәше), СССРнең халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1977). Яурупа чемпионатының көмеш (1977, 1978) һәм бронза (1979), СССР чемпионатының алтын (1983), көмеш (1976, 1977, 1980) һәм бронза (1978, 1982) мидәлләре иясе.
## Искәрмәләр
Владимир Бойко

**Владимир Бойко** (,  — , ) — зоолог, биология фәннәре докторы (1975), профессор (1991), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1999). 1955-1985 елларда Казан эпидемиология һәм микробиология ФТИендә, тәҗрибәханә мөдире (1974-1985). 1985-1993 елларда РФА КФҮ Биология институтында: экология бүлеге мөдире, директор урынбасары (1988-1993). ТР Кызыл китабы баш мөхәррире урынбасары (1995).
## Искәрмәләр
Андрей Болгарский

**Андрей Болгарский** (,  — , ) — җылылык техникасы белгече, техник фәннәр докторы (1944), профессор (1944), ТАССРның һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1944, 1967). 1932 елдан Казан авиация институтында, җылылык техникасы кафедрасы мөдире (1932-1964).
## Искәрмәләр
Габделбарый Болгарский

**Габделбарый Болгарский** (*Фәйзуллин*, ,  — , ) — драма актеры, Хезмәт Каһарманы (1926).  Сәхнә эшчәнлеген 1908 елда «Сәйяр» труппасында башлый; шуннан соң фронт труппаларында, Уфа татар театрында, Казандагы Беренче үрнәк татар театрында (1923-1924), Буа татар театрында (1924-1926) хезмәт итә. Рольләре: Мәхүпҗәмал, Биби («Бүләк өчен», «Беренче театр», Г.Камал), Фёкла («Өйләнү», Н.Гоголь), Добчинский («Ревизор», Н.Гоголь), Җәффар («Надир шаһ», Н.Нариманов), һ.б.
## Искәрмәләр
Шри Җаларам Прартхана Мандал

**Шри Җаларам Прартхана Мандал** Англиядә, Лестерда Лестерның Көнбатыш Очында Нарборо Юлында Һинд дине мандиры.

## Тышкы сылтамалар
*Shree Jalaram Prarthana Mandir Official site 
*BBC Leicester - 360° tour of Shree Jalaram Prarthana Mandal

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Тһалиядичапурам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе

**Тһалиядичапурам Шри Махадэва Гыйбадәтханәсе** Кералада, Тһируванантһапурамнан 7 км да Немомда урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. "Тһали" сүзе Шива гыйбадәтханәсе дигәнне аңлата; шулай да гыйбадәтханә комплексында Ходай Ганеша, Ходай Аййяппа һәм Ходай Нагараджа гыйбадәтханәләре бар.

Бу гыйбадәтханә Кералада берничә Тһали гыйбадәтханәләрнең берсе һәм гыйбадәтханә янында буа колам бар. 2014 елга гыйбадәтханә Траванкор дэвасом идарәсе астында эшли.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Кералада Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Шри Веда Вьяса Гыйбадәтханәсе

**Шри Веда Вьяса Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда төп гыйбадәтханәләрнең берсе. Төп Пратһишта (табыну Раббы) булып борынгы эпос Махабхаратаны булдыручы Шри Веда Вьяса һәм Шри Рама сваминың тугърысы Шри Хануман Свами тора.
Гыйбадәтханә Памба Елгасы ярларында, Кералада, Алаппужа Районында Чаккулатһукаву Шри Бһагвати Гыйбадәтханәсе янында Нираттупурамда урнашкан.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Патша Кангса Нараян Гыйбадәтханәсе

**Патша Кангса Нараян Гыйбадәтханәсе** (Бенгаль телендә:রাজা কংস নারায়ণের মন্দির) төньяк Бангладешта урнашкан. Ул Раджашаһиның Таһирпурында, риваять буенча анда Һиндстан суб-кыйтгасында Һинду җәмәгате арасында беренче мәртәбә Дурга Пуджа үткәрелгән булган.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре