Надежда Обухова

**Надежда Андрей кызы Обухова** ( , Мәскәү, Россия империясе — 14 август 1961, Феодосия, Кырым өлкәсе, Украина ССРы, СССР ) — Россия, совет опера җырчысы ( меццо-сопрано ). 1 нче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты ( 1943 ). ССРБның Халык артисты ( 1937 ).  Ленин ордены ( 1937 )  кавалеры.

## Биографиясе
 
Надежда Обухова 1886 елның 22 февралендә (6 март) Мәскәүдә туа. Дворяннар гаиләсеннән, аның ата-бабаларының берсе Е. А Баратынский  (ул аның оныгы, әбисе Елизавета Илинична һәм Е.А.. Баратынский — ике туганна).Ике туган агасы — композитор Н. Б. Обухов

Ул балачагын Тамбов губернасының  Хворостянка авылында, А.С.Мазаракиның   Рус музыка җәмгыятенең Воронеж филиалына нигез салучыларның берсе булган бабасы милегендә үткәрде .

1912 елда ул П.И.Чайковский исемендәге  Мәскәү дәүләт консерваториясен тәмамлый  ( В. А. Масетти класы) һәм концерт җырчысы булып чыгыш ясый башлый. 1916 елда ул үзенең опера сәхнәсендә  *Полина* партиясы белән  (П.Чайковскийның ) дебютын башлый. Опера сәхнәсендә ныгынгач, ул 1943 елга кадәр Зур театрның солисты булып эшли.

Рус вокал мәктәбе вәкиле. Җырчының матурлыгы һәм байлыгы буенча сирәк булган тавышы бик киң диапазон белән аерылып торды: контральттан алып югары меццо-сопрановларга кадәр партияләрне башкарды. Җырчының артистлык йөзе камил вокал осталыгының сәхнә образының эчкерсезлеге һәм намуслылыгы, кабатланмас сөйкемлелеге белән аерылып торды.

Төрле елларда җырчының партнерлары: П.и. Словцов, Л. В. Собинов, В. Р. Петров, Ан. А.Иванов, И.С. Козловский һәм башкалар. Обухова белән Сахаров дуэты турында соклану белән Козловский: "Обухова тынгысыз иде һәм аның белән эшли башлаучыларны мавыктырды. Барлык кагыйдәләргә карамастан, Надежда Андреевна еш кына төн сәгатендә җырларга керешә иде. Мин, күп кенә кешеләр кебек үк, тынлыкны яратам, әмма, Обухова тавышы яңгырый башлагач, ирексездән һәрчак дулкынлану  кичерә идем. Һәм бу еш була иде: Надежда Андреевнада кугакта  Матвей Иванович Сахаровка  — искиткеч пианист, аның даими концертмейстеры. Музыка  башлана. Мин стена артында, барысын да ишетәм — каршы тора алмыйм, мин аларга таба барам. Һәм менә монда ниндидер серле хәл килеп чыга: гадәти булмаган талант белән үзең дә үскәндәй, рухи яктан баерак буласың, рухи яктан баеп китәсең. Бу онытылмас кичләр иде. Бу кичләрнең берсендә безнең концерт номеры туа: дуэтта без "Ночи безумные"  җырын җырладык…».

Жырчының  тормышында концерт эшчәнлеге   мөһим урын алып торды. Аның күпкырлы һәм төрле репертуары бар иде, анда, Л.ван Бетховенның Тугызынчы симфониясенән , А.Скрябинның Беренче симфониясенән, В.А.Моцартның Реквиемынан 300 дән артык романс һәм җыр була, меццо-сопрано партиялары исәпләнә.

Казанда, Харков, Минск, Саратов, Горький, Иваново, Ярославльда гастрольләрдә булды.

Бөек Ватан сугышы вакытында ул Мәскәүдә кала һәм чыгышларын, шул исәптән,  Бөтенсоюз радиосында да дәвам итә.

«Пиковая дама» (дирижер С.Самосуд, 1937), «Князь Игорь» (дирижер А. Мелик-Пашаев, 1941) һәм «Снегурочка» (дирижер К. Кондрашин, 1946) операларын язуда катнаша.

Надежда Андреевна Обухова 1961 елның 14 августында (бүтән чыганаклар буенча — 15  ) Феодосиядә үлде  . Аны Мәскәүдә  Новодевич зиратында җирләделәр (участок номеры  № 3)  .

## Исемнәре һәм бүләкләре

* Республиканың атказанган  артисты (1928) 
* РСФСР халык артисты (1933)  
* СССР халык артисты (1937) 
* Сталин премиясе, беренче дәрәҗә (1943) — театр һәм вокал сәнгате өлкәсендәге күренекле хезмәтләре өчен 
* Ленин ордены (1937)  
* ике   Кызыл Байрак Хезмәт ордены (1951, 1961) 
* Медаль “1941-1945 елгы Бөек Ватан сугышында батыр хезмәт өчен. " 
* "Мәскәүнең 800 еллыгын искә алу" медале

## Иҗаты

** «Борис Годунов» М. П. Мусоргски — *Марина Мнишек*
* «Хованщина» М. П. Мусоргский — *Марфа*
* «Князь Игорь» А. П. Бородин — *Кончаковна*
* «Майская ночь» Н. А. Римский-Корсаков — *Ганна*
* «Снегурочка» Н. А. Римский-Корсаков — *Весна*
* «Садко» Н. А. Римский-Корсаков — *Любава*
* «Царская невеста» Н. А. Римский-Корсаков — *Любаша*
* «Кащей Бессмертный» Н. А. Римский-Корсаков — *Кащеевна*
* «Сказка о царе Салтане» Н. А. Римский-Корсаков — *Ткачиха*
* «Мазепа» П. И. Чайковский — *Любовь*
* «Пиковая дама» П. И. Чайковский — *Полина*
* «Любовь к трём апельсинам» С. С. Прокофьев — *Клариче*
* «Кармен» Ж. Бизе — *Кармен*
* «Аида» Дж. Верди — *Амнерис*
* «Самсон и Далила» К. Сен-Санс — *Далила*
* «Иоланта» П. И. Чайковский — *Лаура*
* «Золото Рейна» Р. Вагнера — *Эрда*
* «Демон» А.Г. Рубинштейн — *Ангел*
* «Валькирия» Р. Вагнер — *Фрикка*

## Хәтер

* Мәскәүдә, 1936 — 1961 елларда җырчы яшәгән Брюсов тыкрыгындагы йортта мемориаль такта куелды. 
* 2004-2018 елда Липецкта  Н. Обухова исемендәге яшь вокалчылар һәм Бөтенроссия фестиваль-конкурсы  узды 2019 елда ул Халыкара конкурс статусында  Феодосияда узды  . 
* Аның хөрмәтенә Венерада  астероид (9914) "Обухова" һәм кратер  "Обухова"  аталган. 
* 2011 елдан башлап, җырчы еш ял иткән Феодосиядә, Н.А. Обухованың тормышына һәм иҗатына багышланган беренче ачык "Фестиваль-конкурс" башланды, ул Россия вокал мәктәбе пропагандасына нигезләнгән. Фестивальгә нигез салучы — Кырымның атказанган артисты  Э. Заславский. Фестиваль ел саен уздырыла торган вакыйгага әйләнде, һәм ул ел саен төрле шәһәрләрдән һәм илләрдән академик вокал башкаручыларны берләштерә. http://akademfest.ru/

## Искәрмәләр

## Библиография

* Надежда Андреевна Обухова / А.Анисимов. — 1-е. — Москва: Искусство, 1953. — 15 с. — (Большой театр СССР). — 10 000 экз.
* О. Логинова. Надежда Андреевна Обухова. Воспоминания. Статьи. Материалы / И.Ф.Бэлза. — 1-е. — Москва: Всероссийское театральное общество, 1970. — 320 с. — 25 000 экз.

## Сылтамалар

* Фотография: Н. А. Обухова, А. В. Нежданова, К.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Держинская, В. Р. Петров, Н. С. Голованов, 1912 http://www.library.ru/2/liki/img_view.php?fu_uid=253
* Отечественные певцы. 1750—1917: Словарь / Пружанский А. М. — Изд. 2-е испр. и доп. — М., 2008.
* Статья М. Лобановой о Н. А. Обуховой
* Арии, романсы и песни из репертуара Н. Обуховой

Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Сталин премиясе лауреатлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:XX гасыр җырчылары
Төркем:Россия җырчылары
Төркем:ССРБ җырчылары
Төркем:1961 елда вафатлар
Төркем:14 август көнне вафатлар
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:1886 елда туганнар
Төркем:6 март көнне туганнар