Пётр Глебка

**Петр Федорович Глебка** (    ; 23 июнь (6 июль) 1905, Великайя Уса авылы, хәзерге Узденск районы, Минск өлкәсе - 1969 елның 18 декабре, Минск ) - белорус совет шагыйре, драматург, тәрҗемәче, фәнне оештыручы. Беларусия ССР Фәннәр академиясе академигы ( 1957 ). СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1934). 

## Биография

Петр Глебка крестьяннар гаиләсендә туган. Ул Беларусия педагогик көллиятендә укыган (1924-1927). Беларусия дәүләт университетының әдәби-лингвистик кафедрасын тәмамлаган (1930). 

Ул "Узвышша" журналының (1928-1930) редакция секретаре, "Калгасник Беларусия" газетасында, " Полимя ревалутсий " журналында эшләде , Беларусия ССР Язучылар берлегендә әдәбият консультанты булып эшләде (1934-1936). 

Бөек Ватан сугышында катнашкан. Сугыш вакытында - "Савецкая Беларусия өчен", "Ирекле Беларусия" газеталарының редакциясендә эшли. «Раздавім фашысцкую гадзіну» газета-плакатында  һәм  «Партызанская дубінка» газетасы битләрендә бастырыла. 1943-1945 елларда - Коммунистлар партиясе Үзәк комитетының  "Савецкая Беларусия"  нәшрияты мөхәррире, Мәскәүдәге БССР дәүләт нәшриятенең баш мөхәррире. 

1945 елдан ул Беларусия ССР Фәннәр академиясенең әдәбият, тел һәм сәнгать институтында эшләде,  "Россия-Беларусия сүзлеге" туплау белән төркемне җитәкләде. 1952-1956 елларда ул лексикография секторы белән идарә итә, 1957 елдан - Лингвистика институты директоры. 1957-1969 елларда Глебка Беларусия ССР Фәннәр академиясенең Сәнгать тарихы, этнография һәм фольклор институтын җитәкләде. 1966-1969 елларда - Беларусия ССР Фәннәр академиясенең Социаль фәннәр бүлегенең академик-секретаре. 

1955-1967 елларда Беларусия ССР Югары  Советы депутаты итеп сайлана. Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль Ассамблеясенең сессияләрендә катнаша (1955, 1956, 1957, 1964). 

1942 елдан - КПСС әгъзасы. .

## Фәнни эшчәнлекге
Ул Белоруссия ССРында гуманитар өлкәдә төп оештыручы иде. Ул Беларусия халык сәнгате коллекциясен бастыру планын башлап җибәрде һәм катнашты (БНТ, якынча 50 том басылып чыкты), Беларусия тарихы һәм мәдәнияте һәйкәлләре җыентыгы (7 том). 

## Иҗаты
Ул 1925-нче елда басмада чыга. 1925 елда ул *Маладняк* әдәби берләшмәсенә *керә* . 1926 елда ул белорус Узвышша әдәби берләшмәсе әгъзасы була .  "Батырлык" (В. И. Ленин истәлегенә багышланган), "Ул көннәрдә" (1917 елның октябрь революциясе турында) шигырьләр авторы. "Каен елгасы аша" (1939) драматик поэмасы Беларусия территориясендә Гражданнар сугышы вакыйгаларына багышланган; "Көнчыгыштан яктылык" драматик поэмасы - революцион казанышлар хикәяләре. 

Бөек Ватан сугышы елларына П.Глебканың иң югары шигьри осталығы тура килә. Шушы чор әсәрләре (кебек «Посылка», «Партизаннар», «Туган икмәк», «күк Астында» Ватанны)  ватанга тугрылык һәм тирән лиризм белән сугарылган.

## Әдәби библиография

### Шигырь җыентыклары
*  («Шиповник») (1927)
*  («Торжественные дни») (1930)
*  («Ход событий») (1932)
*  («Четыре ветра») (1935)
*  («Мужество») (1938)
*  («Под небом отечества») (1947)
*  («Нашей славы заря») (1947)
*  («Беседа о счастье») (1948)
*  («Стихотворения») (1975)
*  («На встрече дорог») (1990)
*  («Избранные произведения») (1952)
*  («Собрание сочинений» в 2 томах) (1958)
*  («Собрание сочинений» в 3 томах) (1969—1971)
*  («Собрание сочинений» в 3 томах) (1984—1986)

### Поэмалар
*  («Арка над океаном») (1932)
*  («Орлянка») (1932)
*  («В те дни») (1957)

### Балалар шигыры
*  («Под знаменем побед») (1952)
*  («Приветствие Родине») (1961)
*  («Образы родной страны») (1964)
*  («Наше знамя») (1972)
*  («Наш лес») (1973)
*  («Счастливый май») (1985)

### Драматургия әсәрләре
*  (драматическая поэма «Над Берёзой-рекой») (1940, поставлена в 1940)
*  (либретто оперы «Андрей Костеня» («Лесной эхо»)) (1970, поставлена в 1970)
*  (стихотворная драма «Свет с Востока») (1957, поставлена в 1957)

### Критика һәм публицистика
*  (книга очерков «Урожай») (1933, совместно с П. Бровкой)
*  (сборник статей «Поэзия борьбы и победы») (1973)
*  («Вопросы истории, филологии и искусства») (1975)

### Тәржемәләр
Рус һәм украин телләреннән рус теленә тәрҗемә итә.  А. М.Горький, М. Лермонтов, Н. Некрасова, А. Чехов, В. Маяковский, А. Мицкевич һ.б. әсәрләрен белорус теленә тәрҗемә итә

### Рус  теленә тәржемәләр
* Глебка, П. Под небом Родины : Стихи и поэмы / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Советский писатель, 1950.
* Глебка, П. Под знаменем побед : Стихи и поэмы / П. Глебка // авториз. пер. с бел. яз. — Минск : Госиздат БССР, 1952.
* Глебка, П. Избранное : Стихотворения и поэмы : Стихи и поэмы / П. Глебка // пер. с бел. яз. — Минск : Гос. изд-во художеств. лит., 1957.
* Глебка, П. Дни великого времени : Стихи / П. Глебка // авториз. пер. с бел. яз. — М.: Советский писатель, 1965.
* Глебка, П. Облока над лесом : Стихи / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Детская литература, 1972.
* Глебка, П. Стихотворения / П. Глебка // пер. с бел. яз. — М.: Художественная литература, 1973.

## Бүләкләр

* Ленин ордены (05.07.1965) 
* 2 Кызыл Байрак Хезмәт ордены (1949; 02/25/1955) 
* Кызыл Йолдыз ордены (01/06/1943) 
* Хөрмәт Билгесе ордены (31.01.1939) 
* медальләр 

## Хәтер

* Петр Глебканың мемориаль кабинеты Я.Колас исемендәге Беларусь  Үзәк  фәнни китапханәдә  ( Минск ) 

### Петр Глебка исемендәге объектлар

* Петр Глебка урамы ( Минск ) 

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* Барадулін, Р. І. Акадэмік / Р. І. Барадулін // Аратай, які пасвіць аблокі / Р.І. Барадулін. — Miнск : Мастацкая літаратура, 1995. — С. 165—167.
* Барсток, М. Н. Петро Глебка // Очерк истории белорусской советской литературы. — М., 1954.
* Грынчык, М. Пятро Глебка // Гісторыя беларускай савецкай літаратуры, т. 2. — Miнск, 1966.
* Перкін, Н. Пятро Глебка / Н. Перкін. Мінск : Выд-ва АН БССР, 1955. — 35 с.
* Пясняр мужнасці : Кніга пра Пятра Глебку / Пер. і апрац. тэксту А. Ліс, К. Цвірка, П. Ліпай ; Рэд. М. Лужанін. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1976. — 320 с.

### Мәкаләләр

* Рублевская, Л. Неба, чыстае, як шклянка… / Л. Рублевская, В. Скалабан // Советская Белоруссия. — № 148 (23539). — 07.08.2010.

## Сылтамалар

* Академик Глебка Пётр Фёдорович
* [knihi.com/Piatro_Hlebka/ Пётр Глебка] на сайте Беларуская палічка.
* Глебка Пётр Федорович — статья из Большой советской энциклопедии. 

Төркем:Беларусия дипломатлары
Төркем:ССРБ Язучылар берлеге әгъзалары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:ССРБ тәрҗемәчеләре
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Беларусия драматурглары
Төркем:ССРБ драматурглары
Төркем:XX гасыр драматурглары
Төркем:Әлифба буенча драматурглар
Төркем:XX гасыр шагыйрьләре
Төркем:Беларусия шагыйрьләре
Төркем:ССРБ шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:Минскта вафатлар
Төркем:1969 елда вафатлар
Төркем:18 декабрь көнне вафатлар
Төркем:1905 елда туганнар