Роберт Заһретдинов

**Роберт Заһретдинов**, Риза (*Роберт*) Абдрахман улы Заһретдинов,  (1932-2016) — кубызчы, мөгаллим,  С. Юлаев премиясе лауреаты (*[[1993]]*), БАССР (*[[1981]]*) һәм РСФСР (*[[1987]]*) атказанган мәдәният хезмәткәре. БАССР (*[[1974]]*) һәм РСФСР (*[[1978]]*) халык мәгарифе отличнигы.

## Тәрҗемәи хәле

1932 елның 16 декабренда БАССР Мәчетле районы (*[[1930]]-[[1932 ел]]ларда Дуван-Мәчетле районы, [[1963]]-[[1965 ел]]ларда [[Балакатай районы]]*) Әҗекәй исемле татар авылында туган. Свердловскида чалгы ясый торган заводның һөнәри укуханәсендә укый. Себердә Яя бистәсендә хәрби хезмәтен үти. 
Авыл клубында мөдир, соңрак Мәчетле районы мәдәният йортында эшли.  Уфада 6 айлык баянчылар мәктәбен бетерә.
Уфа сәнгать укуханәсенең халык уен кораллары бүлеген (*Н.Я. Инякин сыйныфы*) (*[[1962]]*), «*баян*» сыйныфы буенча Свердловск дәүләт педагогия институтының (хәзер Урал дәүләт педагогика университеты, ) музыка-педагогика факультетын тәмамлаган (*[[1968]]*).

## Хезмәт юлы
* 1968-1992 Уфаның 2 нче санлы педагогия укуханәсендә (*хәзер 2 нче санлы көллият*) укыта.
* 1993-2002 Уфа дәүләт сәнгать институтында укыта.

## Иҗаты
1969 елдан башлап сәхнәдә. Иҗат гомере буена милли музыка әсәрләрен башкара: кубызда, курайда һ.б. уен коралларында уйный. Кубыз уен коралын камилләштерүче. Киң билгеле кубыз конструкциясен уйлап чыгаручы. Шулай ук кыңгыраулы кубыз, резонаторлы кубыз, электр көче ярдәмендә эшләүче электрон кубыз, тромбон-кубыз һ.б. музыка механизмнары авторы. Кубыз һәм думбыра үзенчәлекләрен берләштергән **кумбра** уен коралын уйлап табучы.
Репертуарында 200 музыка әсәре: башкорт һәм татар милли көйләре («Аргуҗа», «Буранбай», «Гайсә-ахун», «Ильяс», «Уел» һ.б.), рус, чит ил композиторларының кубыз өчен язган әсәрләре, автор импровизацияләре. Үзе язган 50 әсәре (*җырлар, уен коралы өчен пьесалар*) бар (кубыз өчен «Уралтау», «Иртә»; курай һәм кубыз өчен «Озын чәч», «Печаль Беслана»; баян өчен «Вальс-фантазия», «Концерт вальсы», «Марш» һ. б.)  Морат Әхмәтовның «Варган-симфониясе»ндә (*[[1996]]*) кубыз партиясен беренче башкаручы.
1991 елда Якутскида узган халыкара халык уен коралларында уйнаучылар конгрессында «Виртуоз кубызчы» исеме бирелә. 
1992 елдан Идел-Урал регионы буенча кубыз музыкасы буенча үзәк () рәисе.
1998 елда Австриядә узган халыкара фестивальдә «Халыкара класслы кубыз белгече» исеме бирелә. Әлеге дәрәҗә һәртөрле музыка уку йортында мастер-класслар алып барырга рөхсәт итә. Р. Заһретдинов Австрия, Бельгия, Болгария, Голландия, Польша, Швейцариядә мастер-класслар үткәрә.
Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе шәһәрләрендә һәм 11 чит илдә (*[[Алмания]], [[Италия]], [[Монголия]], [[Норвегия]], [[Швейцария]], [[Финляндия]] һ.б.*) гастрольләрдә була. 
Әбҗәлил, Кырмыскалы, Мәчетле районнарында кубызчылар ансамбльләре оештыра.

1993 елдан Мәчетле районында Р.А. Заһретдинов призына «Яшь кубызчы» бәйгесе уздырылып килә.
Шәкерте — Миңлегафур Зәйнетдинов.

## Китаплары
* 1997 Кубызда уйнау сәнгате () (Сорос премиясе) 
* Башкорт өзләү мәктәбе ()

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Халык иҗаты фестивальләре (Мәскәү (*[[1984]], [[1985]]*), Якутск (*[[1991]]*), Кызыл (*[[1992]]*) лауреаты.
* 1991 елда «Виртуоз кубызчы» исеме бирелә.
* 1993 Салават Юлаев премиясе — кубызда () уйнауны пропагандалаган өчен.
* 1981 БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре
* 1987 РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре
* 1974 БАССР мәгариф отличнигы
* 1978 РСФСР мәгариф отличнигы
* 1997 елда  «Халыкара класслы кубыз белгече» исеме бирелә.
* 2013 Салават Юлаев ордены (БР)

## Әдәбият
# *[[Рәшит Шәкүр]]*. Кош тавышы, кояш нурлары. *Китапта*: Чыңрау торналар иле. Уфа, 1996.

## Сылтамалар
* Башкортстан (''белешмәлек'')   
* В Уфе скончался всемирно известный музыкант Роберт Загретдинов 
* Танылган кубызчы Роберт Заһретдинов вафат

## Искәрмәләр


Төркем:Татар музыкантлары
Төркем:Кубызчылар
Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Урал дәүләт педагогия университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстанның атказанган мәгариф хезмәткәрләре
Төркем:РСФСР халык мәгарифе отличниклары
Төркем:Вуз укытучылары