Динис Исламов

**Динис Исламов** (чын исеме* Денис Фәтхи улы Исламов, ) – [[язучы]], журналист. [[Бөек Ватан сугышы]]нда катнашкан.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1921 ел]]ның 15 декабрендә [[Уфа губернасы]]ның [[Уфа өязе]] (хәзерге [[Башкортстан]]ның [[Чишмә районы]]) [[Яңа Муса (Чишмә районы)|Яңа Муса]] [[авыл]]ында туган. [[Иске Муса]] [[авыл]]ы мәктәбендә укыган.

[[1936 ел]]дан  башта [[Уфа]]дагы «Востоксталь» металлургия рабфагында, аннары җидееллык мәктәпләр өчен [[тарих]] [[укытучы]]лары әзерли торган курсларда укый.
[[1940 ел]]да  [[Куергазы районы]] (*1965-1992 Күмертау районы*) [[Таймас]] урта мәктәбендә эшли. Шуннан хәрби хезмәткә алына. [[Төньяк]]та хезмәт иткәндә [[Бөек Ватан сугышы|сугыш]] башлана.

== [[Бөек Ватан сугышы]]нда ==
[[Архангельск]]дә хәрби инженерлар училищесын тәмамлый. [[1942 ел]]да фронтка эләгә. Рота командиры сыйфатында [[Донбасс]] өчен сугышта, [[Днепр]]ны кичүдә,  [[Одесса]]ны, [[Беларус]]ны, [[Польша]]ны азат итүдә катнаша. Җиңү көнен [[Берлин]]да каршылый.
Ике тапкыр [[Кызыл Байрак ордены]], I һәм II дәрәҗә [[Ватан сугышы ордены]], [[Кызыл Йолдыз ордены]] белән бүләкләнә.

[[1947 ел]]да [[Уфа]]да [[«Кызыл таң» газетасы|«*Кызыл таң*»]] [[газета]]сына эшкә урнаша. Икенче тапкыр [[армия]]гә чакырыла, аннан кайткач, янәдән [[«Кызыл таң» газетасы|«*Кызыл таң*»]], [[Башкортстан (газета)|«*Совет Башкортстаны*»]](*1951-1955, өзеклек белән*) [[газета]]ларында  әдәби хезмәткәр, [[Чишмә (газета)|«*Кызыл Байрак*»]]  («*Красное знамя*») [[газета]]сында җавалы сәркатип  булып эшли.
 
== Иҗаты ==
[[1940 ел]]лар ахырында очерклары һәм [[шигырь]]ләре [[«Кызыл таң» газетасы|«*Кызыл таң*»да]] күренә башлый.

Д. Исламов [[Бөек Ватан сугышы|сугышта]] чакта [[Дон]] буе станицаларының берсендә [[БАССР]] делегациясе белән килгән [[Баязит Бикбай]] белән очраша. Аның тәкъдиме белән, хәрби хезмәттән кайткач, фронт язмаларының кайберләрен [[Агыйдел (журнал)|«*Октябрь*»]] журналына җибәрә. [[1947 ел]]да «*Агыйделдә боз китә*», «*Бригадир*» исемле беренче [[шигырь]]ләре *(Б. Бикбай кереш сүзе белән)* әлеге журналда басыла.
* [[1950 ел]]дан проза төренә күчә. «*Урак өсте*» хикәясе «*Гость из Кубани*» исеме белән «*Огонёк*» журналында басылгач, прозаик булып таныла. Бер-бер артлы чыккан *(башкортча, русча гына)*  «*Беренче көн*» ([[1953]]), «*Кызлар*» ([[1955]]), «*Еллар һәм юллар*» ([[1960]]), «*Өч очрашу*» ([[1964]]), «*Чын күңелдән сөйләшү*» ([[1967]]), «*Зелов таулары*» ([[1970]]), «*Ага сулар*» ([[1971]]) һ.б. китапларында повесть һәм хикәяләре тупланган. Әсәр каһарманнарының (бигрәк тә [[авыл]] [[яшьләр]]енең) шәхси дөньясын  тормыштан алынган конфликтлар, кырку вакыйгалар  аркылы ачып бирә белү сәләте һәм әсәр төзелешенең җыйнаклыгы белән Д. Исламов иҗаты тиз арада популярлык казана. Д. Исламовның күп әсәрләренә «*тәүбә итү*» прозасында () булган чалымнар хас. 
* [[1957]]-[[1958 ел]]ларда «*Юмарт җир*» дигән романын яза. Әсәрдә [[1953 ел]]гы фирка пленумыннан *(сентябрь)* соң [[авыл]]дагы зур үзгәрешләр тасвирлана. «*Юмарт җир*» әсәрен В. Галимов «*Куштирәк, яки Юмарт җир*»  исеме белән сәхнәләштерде. Пьеса [[Башкорт дәүләт академия драма театры|Уфа театрында]] уңыш белән барды.
* «*Мәскәү юлы*» ([[1969]]) романында  [[Бөек Ватан сугышы]]ның иң дәһшәтле башлангыч чорын сурәтли: [[Мәскәү]]не саклаган яугирләр өчен чигенүләр ачысын һәм беренче җиңүләр шатлыгын дөрес итеп  күрсәтә. Әлеге романның дәвамы итеп уйланылган «*Көньяк кояшы*» (1973) романы, «*Үткән гомер – аккан су*» повесте  тәмамланмыйча кала.
 
1971 яки 1972 елда Исламов, башка татар әдипләре [[Әнгам Атнабаев]], [[Әсгать Мирзаһитов]], [[Нәҗип Асанбаев]] белән бергә, [[Башкортстан өлкә комитеты]] җитәкчесе [[Зыя Нуриев]] янына кереп, республикада татар телендә китаплар нәшер ителмәү мәсьәләсен күтәрәләр.

Вафатыннан соң ([[1973]]) «*Еллар тавышы*» *(Ә. Атнабаевның кереш сүзе белән)* ([[1981]]) повестьлар җыентыгы, 2 томлык «*Әсәрләре*» (I томда - повестьлар, хикәяләр, [[1986]]; II томда романнар, [[1986]]) басылып чыкты.

[[1965 ел]]дан [[СССР|ССРБ]] язучылар берлеге әгъзасы иде.

== Әдәбият ==
* [[Әхияр Хәкимов|Ә. Хәкимов]]. Җиңү юлының башы. [[Агыйдел (журнал)|Ағиҙел]], 1968, № 2.

== Чыганаклар == 
1. Совет Башкортстаны язучылары (*биобиблиографик белешмәлек*). Уфа, 1988.

2. Утлы еллар авазы (*җыентык, төзүчесе Г. Байбурин*). Уфа. 1985. 

3. Җыр сафта кала *(җыентык, төзүчесе С.Сафуанов)*. Уфа, 1961.

4. Окопта язылган шигырьләр *(җыентык, төзүчесе Г.Байбурин)''. Уфа, 1971.

## Сылтама
*   Уфа.гид сайты
*  Әдәбият  картасы  сайты
*  Кыскача әдәбият энциклопедиясе 
*   БР мәдәният дөньясы
*      Мемориал. Проза.ру сайты 

## Моны да карагыз
*  Әнгам Атнабаев. Үз иленең үги баласы. 

## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстан язучылары
Төркем:Татар язучылары
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашкан язучылар
Төркем:Журналистлар
Төркем:Кызыл таң журналистлары