Зөһрә Буракаева

**Зөһрә Буракаева**, Зөһрә Дикъкать кызы Буракаева (, *[[1973 ел]]ның [[16 сентябрь|16 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Уфа]]*) ― прозаик, тәрҗемәче, публицист, драматург. Россия һәм Башкортстан Язучылар берлекләре әгъзасы (2009), Россия һәм Башкортстан Кинематографистлар берлекләрее әгъзасы (2016). Шәехзадә Бабич исемендәге (2008), Салават Юлаев исемендәге (2022) дәүләт премияләре лауреаты.  

2021 елның 22 гыйнварында Башкортстан кинематографистлар берлеге рәисе итеп сайланган. 

## Тәрҗемәи хәле
1973 елның 16 сентябрендә Уфада галим-геолог һәм журналист Дикъкать Буракаев һәм язучы, җәмәгать эшлеклесе, педагог Мәрьям Сабирҗан кызы Буракаеваның күп балалы  гаиләсендә туган. Бертуганнары: Таңчулпан – кинорежиссер, Илгизәр белән Гөлнур ― язучылар. 

М. Горький исемендәге Әдәбият институтының сәнгати тәрҗемә бүлеген башкорт тәрҗемәчеләре төркеме составында (Әхияр Хәкимов остаханәсе) тәмамлый; Мәскәүдә ВИППК каршындагы сценаристлар курсларын (А. Леонтьев, М. Туманишвили остаханәсе) «кинодраматург» белгечлеге буенча тәмамлый.

1995-2016 елларда «Башкортстан» киностудиясе мөхәррире, Мостай Кәрим исемендәге Милли яшьләр театрының әдәби бүлеге мөдире булып эшли.

Мостай Кәрим исемендәге фонд хезмәткәре (фондның оештыручылары – шагыйрьнең оныгы, Россия эшмәкәре Тимербулат Кәримов, балалары – Әлфия Мостафа кызы Кәримова, Илгиз Мостафа улы Кәримов (1942―2019)) .

Иҗтимагый тормышта актив катнаша. «Башкортстанның хатын-кызлар киносы» фестивальләрен оештыручы (2017, 2018), «Җир сүзе» I Халыкара кинофорумының программа директоры (2018), «Көмеш Акбүзат» IV халыкара кинофестиваленең башкарма директоры (2019),  аларда даими рәвештә РФнең 30дан артык субъектыннан кинематографистлар һәм башка илләрнең 30га якын вәкиле катнаша.

## Иҗаты
Аның әсәрләре һәм сценарийлары буенча республика театрларында куелган: «Дәдә Коркытның соңгы җыры»  (З. Буракаева сәхнәләштерүендә, режиссер З. Сөләйманов), «Оҗмах сулышы» (сценарий авторлары З. Буракаева һәм И. Казакбаев, режиссер И. Казакбаев),  «Рух иле» (режиссер А. Имаметдинов), «Их, өч егет, өч егет...» (режиссер Р. Хәкимов),  «Февраль. Буран» — Башкортстанның халык шагыйре Рәми Гарипов турында (режиссеры Х. Үтәшев) 

*Сәхнәләштерүләр*: Н. Носов повесте буенча («Белмәмеш маҗаралары», режиссер З. Сөләйманов), төрек язучысы Решат Нури Гүнтекинның «Чалы кошы» романы буенча (режиссер  И. Гыйләҗев),  урта гасырлар төрек – угызлар дастаны «Китаби дәдә Коркыт» (режиссер З. Сөләйманов, ТЮРКСОЙ халыкара премиясенә һәм төрки телле театрларның VIII Халыкара «Мең сулыш — бер тавыш» фестивале (Төркия, Конья шәһәре, 1916) дипломына лаек булган).

*Пьесалар авторы*: балалар өчен «Маймыл Бьянка маҗаралары» пьесасы, пьеса буенча спектакль куелган, режиссер Р. Хәкимов. Башкорт дәүләт курчак театрында башкорт телен өйрәтүче «Җиде тылсымлы теләк» квест-спектакле куелган (2017).

*Сценарий авторы*: күп кенә документаль фильмнарның, «Урал һәм Шүлген маҗаралары» анимацион сериалының (режиссер  А. Бәйрәмгулова), «Рәхмәт» комедиясенең (Таңчулпан Буракаева белән берлектә, режиссер — А. Райбаев), «Йолдызым минем» яшьләр мелодрамасы (режиссер Т. Буракаева, нәфис фильм төшерелгән); «Карусель», «Яфрак», «Урман сукмагы», «Кар ява» кыска метражлы фильмнарының, «Күршеләр» комедия сериалының (режиссер Р. Пожидаев; документаль фильмнар: «Заһир Исмәгыйлев», «Тауга күтәрелү» (фронтовик шагыйрь Хәниф Кәримнең 100 еллыгына), «Гөлли Мөбәрәкова турында» («Нәни Гөлли турында әкият», СССР халык артисты Г. А. Мөбәрәкова турында), «Җир эшкәртүче» (Башкортстанның  Зиянчура  районы Ибрай авылыннан Хөсәен Колмөхәммәтов турында). 

Шагыйрь Рәми Гариповның көндәлекләрен һәм «Киләчәккә юл салам»,«Очучы язмалары», «Мәктәп укучысы океаны» кебек  кулъязмаларын бастыруга әзерли, аларның мөхәррире һәм кереш сүз авторы була.

Башкортстан телевидениесендә даими рәвештә чыга торган, «Тамыр»  балалар телеканалының «Бирешмә!» телесериалы автордашы. «Мин башкорт телен өйрәнәм» проектының һәм «Мин башкорт телен өйрәнәм» җырының авторы.

Республика матбугатында,  «Дружба народов», «Крещатик» (Алмания) әдәби журналларында, шигырьләр җыентыкларында тәрҗемәче Айдар Хөсәенов белән бергә  башкорт язучыларының әсәрләрен һәм үз әсәрләрен даими бастырып чыгара. 

Айгиз Баймөхәммәтовның «Россия мәдәнияте (2012-2018)» федераль программасы кысаларында басылып чыккан «Урам балалары» китабын рус теленә тәрҗемә иткән. 

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2008 ― Башкортстанның Шәехзадә Бабич исемендәге яшьләр премиясе ― *«милли әдәбиятны пропагандалауга һәм әдәби әсәрләрне тәрҗемә итүгә зур өлеш керткәне өчен»*
* 2015 ― рус телле авторлар өчен «Новые писатели-2015» премиясе (*[[Мәскәү]]*) 
* 2022 ― Салават Юлаев премиясе ― *«Ат уйнатып алдан бара... » спектакле өчен* 
* 2024 — Василий Шукшин исемендәге медаль (Россия Язучылар берлеге)

## Гаиләсе
Өч баласы.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* *Надежда Валитова*.    Жизнь как компромисс: писательница Зухра Буракаева о хулиганстве, подвигах и Мике Джаггере. prufy.ru, 17.08.2015 
*   Зухра Буракаева. Произведения. Стихи.ру

Төркем:Әлифба буенча язучылар 
Төркем:Башкорт язучылары
Төркем:Кинематографистлар 
Төркем:Әдәбият институтын тәмамлаучылар
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:Шәехзадә Бабич премиясе лауреатлары