Фәрит Әсәдуллин

**Фәрит Әсәдуллин** (Фәрит Габдулла улы Әсәдуллин, ,  — , ) — мөселман дин эшлеклесе, ислам белгече, гарәбиятче, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2007). Россия Фәннәр академиясе Көнчыгышны өйрәнү институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре.
## Биографиясе
1955 елның 3 февралендә Казанда хезмәткәрләр гаиләсендә туа. Милләте буенча Казан татары.

1972-1977 елларда Ленинград дәүләт университетында (ЛГУ) Көнчыгыш факультетта укый, ул «Көнчыгыш телләре һәм әдәбияты. Гарәп филологиясе» белгечлеге буенча тәмамлый.

1976 елда Йәмәндә эшли.

1978-1979 елларда Ливиядә.

1980 елда Ленинград дәүләт университетының аспирантурасына укырга керә.

1983 елда филология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.

1984 елдан РФА көнчыгышны өйрәнү институтында эшли, анда Гарәп Магрибы илләренең заманча мәсьәләләре белән шөгыльләнә.
Ул Россия стратегик һәм Халыкара тикшеренүләр үзәгендә эшли.

1989 елдан - Мәскәү җәмигъ мәчете каршындагы мәдрәсәдә гарәп теле һәм Ислам нигезләре укытучысы.

1992-1993 елларда үзәк телевидениедә «Ныне» дини-агарту программасында Ислам блогы авторларының һәм әйдәп баручыларның берсе була.

1993 елда Әл-Әзһәр университетында дини кадрларны камилләштерү курсларында стажировка уза.

1994-1995 елларда «Халыкара мөнәсәбәтләр» белгечлеге буенча РФ Тышкы эшләр министрлыгының Дипломатик академиясе тыңлаучысы.

1995 елдан - РФ Дәүләт хезмәтләре белән фән һәм элемтә бүлеге мөдире. РФ Хөкүмәте каршындагы дини берләшмәләр мәсьәләләре буенча Комиссия рәисе, Россия Мөфтиләр шурасы мәгълүмати-аналитик үзәге рәистәше, Мәскәү мөфтияте рәисе урынбасары.

1999 елда Венада катнашучы дәүләтләрнең дини иреген тәэмин итү мәсьәләләре буенча экспертлар эшендә катнаша.

2000 елның 28-31 августында Россия Мөфтиләр Шурасы делегациясе составында БМОда дини һәм дини лидерлар саммиты эшендә катнаша.

2004 елда «Мәскәү мөселман: тарих һәм хәзерге заман» монографиясен чыгара, аның өчен 2009 елда көнчыгышны өйрәнү өлкәсендә С.Ф. Ольденбург исемендәге премия бирелә. 2009 елда гарәп басмасы чыкты.

2009 елда - РФ Иҗтимагый палатасы әгъзасы.

РФ Дәүләт Думасының халыкара эшләр комитеты каршындагы тышкы сәясәт Советы әгъзасы.

«Вөҗдан иреге һәм дини берләшмәләр турында»Федераль законны әзерләү буенча эксперт комиссиясе эшендә катнаша.

Хельсинкида (1997), Тегеранда (1999), Амманда (1999), Вашингтонда (2000), Парижда (2000), Берлинда (2001) дини һәм конфессияара проблематикасы буенча халыкара конференцияләрдә һәм симпозиумнарда катнаша.

ВШЭ ның хокук һәм чагыштырма хокук белеме теориясе кафедрасы укытучысы.

Халыкара Лихачев фәнни укулары һәм "цивилизацияләр диалогы" халыкара иҗтимагый форумында даими катнаша.

Дөнья халыкларының халыкара рухи бердәмлеге академиясенең хакыйкый әгъзасы.

"Восточный Свет" журналының редакция советы әгъзасы.

Гарәп мәдәниятен үстерү, ислам тарихы, мөселман дине һәм диниара мөнәсәбәтләр мәсьәләләре буенча 100гә якын фәнни публикация авторы.

2024 елда «Восток в историческом наследии Москвы» (Мәскәүнең тарихи мирасында Көнчыгыш) дигән китабы басылган.
## Шәхси тормышы
Өйләнгән, ике улы бар.

## Бүләкләре
* Политология өлкәсендә «Россия иҗтимагый фәннәре: яңа перспектива» фәнни проектлар конкурсы лауреаты (1994)
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале (2005 елның 23 сентябре) — мәгариф, тәрбия һәм фән өлкәсендәге казанышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен
* Татарстан Республикасының атказанган мәдәният эшлеклесе (2005)
* Көнчыгышны өйрәнү өлкәсендә С.Ф. Ольденбург исемендәге Премия (2009), «Мөселман Мәскәү» монографиясе өченм
* 2025 ― «Казанышлары өчен» ордены (Россия мөселманнарының иң югары бүләге) ― *Ислам кыйммәтләрен тарату эшенә керткән зур шәхси өлеше, Ислам тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү өлкәсендәге зур фәнни казанышлары, Россия өммәтен һәм Россия Федерациясе мөселманнары Диния нәзарәтен үстерү өлкәсендә күпьеллык һөнәри хезмәте өчен, шулай ук 70 яше тулу уңаеннан*.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
*