Габдрахман Кадыйров

**Габдрахман Кадыйров**, Габдрахман Фәйзрахман улы Кадыйров (*[[1941 ел]]ның [[27 гыйнвар]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[Мәскәү өлкәсе]], [[Шатура]] ― [[1993 ел]]ның [[31 июль|31 июле]], [[РФ]], [[Краснодар крае]], [[Сочи]]*) — халыкара дәрәҗәле спорт остасы (*бозда мотоузышлар*, *[[спидвей]]*), күп тапкырлар СССР, Европа, дөнья чемпионы, дөнья беренчелегенең көмеш (1970), бронза (1974) призёры. БАССР атказанган физик тәрбия хезмәткәре (1991), СССР атказанган спорт мастеры (1991).

## Тәрҗемәи хәле
1941 елның 27 гыйнварында Мәскәү өлкәсе Шатура шәһәрендә туган. Әтисе Фәйзрахман 1944 елда Бөек Ватан сугышында һәлак булгач, әнисе Гасимә белән Туймазы районына кайта. Белорет шәһәрендә берничә ел, 1947 елдан Уфада яшиләр. 18 яшеннән автосекциягә йөри башлый, ярышларда катнаша. П. Лесгафт исемендәге Ленинград физик тәрбия институтын тәмамлый (1970).

## Спорт баскычлары
1962 елда СССР спидвей җыелмасына кабул ителә, 1963 елда бозда узышу буенча СССР җыелмасына кертелә. Беренче мәртәбә 1963 елда  рәсми беренчелектә («ФИМ кубогы» ярышлары) катнаша (тренеры Б. А. Самородов) . Бозда, ташлы юлда мотоузышларда ССРБ җыелмасы өчен ярышларда катнаша. Халыкара ярышларда Польша, Финляндия, Швеция, Чехословакия (Антонин Шваб, Милан Шпинке) һ.б . илләрнең спидвей осталарын җиңә.

СССР спидвей югары лигасында чыгыш ясаган «Башкирия» командасы (Уфа) тренеры була, СССР җыелмасы остазы да булып тора. Шәкерте Михаил Старостин спидвей буенча дөнья беренчелегенең финалына (1979, 1982) үтә.
 
## Уңышлары
* 6 мәртәбә дөнья чемпионы  (1966, 1968, 1969, 1971—1973).
* Европа чемпионы (1964).
* 6 мәртәбә ССРБ чемпионы (1964—1967, 1969, 1970).
* 3 мәртәбә команда белән ССРБ чемпионы (1967—1969).
* Дөнья беренчелегенең көмеш призёры (1970).
* Европа беренчелегенең көмеш призёры (1965).
* СССР  беренчелегенең көмеш призёры (1966, 1967).
* Дөнья беренчелегенең бронза призёры (1974).
* Команда белән дөнья беренчелегенең бронза призёры (1967).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1969 ― «Хөрмәт билгесе» ордены.
* 1991 ― БАССР атказанган физик тәрбия хезмәткәре.
* 1991 ― ССРБ атказанган спорт мастеры.
* 1991 ― халыкара дәрәҗәле казый (*судья*).

## Соңгы еллары
Уфаның «Труд» стадионында ярышларга әзерләнгәндә бензин тутырылган савыт шартлап, Г. Кадыйровның тәнен пешерә. Спортчы озак вакыт дәвалана, спортны калдырырга мәҗбүр була, хәмер белән дуслаша.
 
Спорт карьерасын тәмамлагач, спорт комментаторы булып эшли. Халыкара ярышларда казый вазыйфасын үти. 1982-1993 елларда Уфада филармония администраторы була. 1993 елның 31 июлендә Сочида ял йортында инсульттан вафат була.

## Хезмәтләре
Автобиографик китапларын язуда «Вечерняя Уфа» газетасы журналистлары Юрий Дерфель һәм Әмир Вәлитов ярдәм итә.
* Г. Кадыйров. Я выбираю лёд. Уфа, 1974; Мәскәү, 1974.
* Г. Кадыйров. Трудные кольца спидвея. Мәскәү, ДОССАФ, 1976.

## Хәтер
* 1997 елда Уфадагы мөселман зиратындагы каберенә сынчы Владимир Лобанов ясаган һәйкәл урнаштырыла.
* Уфадагы урамга исеме бирелгән.
* Г. Кадыйров истәлегенә бөтенрусия спидвей (1993-1997), бозда мотоузышу ярышлары (2000 елдан) (Уфа) уза.

## Кызыклы факт
Габдрахман Кадыйров — 6 мәртәбә дөнья чемпионы — җиңүләр  күләме буенча куйган рекорд 37 ел (2010 елга хәтле) саклана. Бозда мотоцикл тизлеге буенча куйган рекорды (сәгатенә 160 *км*) һаман да бирешми.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Н. Ермоленко. Кадыйров гасыры 
*   Г. Кадыйров турында Әхмәдиев блогында 
*  Башкортстан (''белешмәлек'') 
 

Төркем:БАССР атказанган физик тәрбия хезмәткәрләре
Төркем:ССРБ атказанган спорт осталары
Төркем:Ленинград физик тәрбия институтын тәмамлаучылар
Төркем:Тренерлар
Төркем:Дөнья чемпионнары
Төркем:Европа чемпионнары
Төркем:ССРБ чемпионнары