Födor Lıtkin

**Födor Lıtkin**, Födor Matvey ulı Lıtkin (; çın iseme **Polat-bäk Ferik Fetko**, Ferik Polatbäkov (, körd. *Fêrîkê Egît Polatbêkov*); *[[1897 yıl|1897 yılnıñ]] [[14 avgust|14 avgustı]], [[Rossiä imperiäse|Rİ]], [[Иркутск губернасы|Örket gubernası]], Nikolskoye — [[1918 yıl|1918 yılnıñ]] [[16 noyäber|16 noyäbere]], [[Олёкминск|Olökminsk]]*) — şağir, inqilabçı, bolşevik, Watandaşlar suğışında qatnaşuçı, Seberdä sovet xakimiäte urnaştıru öçen köräş citäkçeläreneñ berse.

## Biografiäse
1897 yılnıñ 14 avgustında Örket gubernasınıñ Tulun vulısınıñ Nikolskoye awılında tuğan. Änise — rus, ätise — sörgendäge yezid. Läkin formal’ räweştä Födor äniseneñ berençe ire burät Matvey Lıtkinnıñ ulı dip sanalğan. Födor başlanğıç mäktäpne yaxşı bilgelär belän tämamlağan häm Örket irlär gimnaziäsenä uqırğa kergän, anda inqilabi yäşlär belän yaqınlaşqan. Marks, Engels häm Leninnıñ eşlären öyrängän legal’ bulmağan sotsialistik tügäräkkä kergän. Tügäräk äğzaları «Наша работа» qulyazma jurnalı çığarğannar, anda Lıtkin üzeneñ berençe şiğirlären bastırğan. 1915 yılda politsiä tügäräk turında mäğlümat alğan, Lıtkin Örketne qaldırırğa mäcbür bulğan. Üz belemen ul Yeniseysk gimnaziäsendä däwam itkän, anda şulay uq inqilabi yäşlär liderı bulğan.

1917 yılda, inqilabi waqiğalar qızu çağında, Tum universitetınıñ yuridik fakultetına uqırğa kergän. Eşçelär, studentlar cıyınnarında häm soldat mitinglarında çığış yasağan. İnqıylabi eçtälekle şiğirlär yazuwın häm bastırıp çığaruwın däwam itkän.

Födor RSDEF(b) Tum komitetı quşuwı buyınça şähärdä berençe qızıl gvardiä oträdın oyıştıruçılarnıñ berse bulğan. Bu oträd Seber ölkä dumasın taratqan. Födor Tum Sovetı prezidiumı sostavına kergän, şähär profsoyuzlar Sovetı sekretariatı äğzası bulğan. Tum bolşevikları citäkçeläre belän Lıtkin Seber Sovetları II qorıltayına delegat itep saylanğan. Tsentrosibir’ citäkçelege sostavına kergän. Xärbi-inqilabi tribunal äğzası bularaq Örkettä aq gvardiä fetnäsen bastıruda qatnaşqan. Baş kütärgän aq çexlar belän tınıçlıq söyläşüläre uñışsız bulğannan soñ, kontrinqilabi köçlär belän köräşü öçen Seber yuğarı komandalawı oyıştırılğan, anıñ sostavına Lıtkin kergän. Ul Baykal buyı häm Baykal aryağı frontlarınıñ säyäsi bülege mödire häm ştabı äğzası bulğan, suğışçılar arasında säyäsi eş alıp barğan, «Красноармеец» front gäziten çığarğan. Seberdä sovet xakimiäte bärep töşergännän soñ N. N. Yakovlev törkeme sostavında 1918 yılnıñ 6 sentäberendä taygağa kitkän.

1918 yılnıñ 16 noyäberendä Yakovlev bolşevikları törkemen kolçakçılar oträdı basıp alğan. Lıtkin N. Yakovlev, İ. Şevtsov, Nikitin belän bergä üterelgän.

## Xäter
Födor Lıtkin xörmätenä Tum, Örket häm Yeniseysk uramnarı atalğan.

## İskärmälär

## Ädäbiät

* Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. — М.: Сов. Энциклопедия, 1987. — С. 341.
* *Сальников Ю. В.*  В неумирающих мечтах. Документальная повесть, Новосибирск, 1970.
* Литературная Сибирь: критико-биобиблиогр. слов. писателей Вост. Сибири / сост.: В. П. Трушкин, В. Г. Волкова. — Иркутск, 1986. — Вып. 1. — С. 266—269.
* *Килессо Г.* По следам иркутской легенды. Иркутск : Вост.-Сиб. кн. изд-во, 1970
* *Рябиков В. В.* Федор Лыткин (Полотбек Ферик Фетько). Новосибирск, 1950; Сальников Ю. В. Федор Лыткин. М., 1976.

## Sıltamalar

* 
* Федор Матвеевич Лыткин. Энциклопедия-хрестоматия Иркутской области и Байкала

Төркем:14 август көнне туганнар
Төркем:1897 елда туганнар
Төркем:16 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:1918 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча сәясәтчеләр
Төркем:Шәхесләр:Иркутск
Төркем:Шәхесләр:Тум
Төркем:Большевиклар
Төркем:Центросибирь комиссарлары