Олег Газенко

**Олег Георгиевич Газенко** (1918 елның 12 декабре, Николаевка авылы, хәзерге   - 2007 елның 17 ноябре, Мәскәү ) - совет һәм Россия физиологы, Россия Фәннәр академиясе академигы , медицина хезмәтенең генерал-лейтенанты, космик медицинага нигез салучы, күп дәрәҗәле премияләр лауреаты, шул исәптән СССР Дәүләт премиясе, Россия Хөкүмәт премиясе, «Триумф» премиясе, Демидов премиясе. Ул «Наука и жизнь» журналының редакция советы әгъзасы була. 

## Биографиясе
1918 елның 12 декабрендә Николаевка авылында (Ставрополь крайы) туган . 

* Әтисе - Георгий Григорьевич Газенко (1894 елда туган). 
* Әнисе - Газенко (Никитина) Лариса Василиевна (1895 елда туган). 

1941 елда ул 2 нче Мәскәү медицина институтының хәрби факультетын 3 нче ранг хәрби табиб дәрәҗәсендә (медицина хезмәте капитаны) тәмамлый, бөтен чыгарылыш белән бергә фронтка китә. Сугыш дәвамында ул Көнбатыш, Көньяк-Көнбатыш, Брянск, Балтыйк һәм Белоруссия фронтларында 15 нче һава армиясенең 197 нче аэродром хезмәт батальонының хәрби лазарәт начальнигы булып эшләй. Ул хәрби орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә. 

Сугыш беткәч, 1946-1947 елларда ул Хәрби медицина академиясенең (Ленинград) физиология кафедрасында, авиация медицинасы лабораториясендә, эре физиологлар - Медицина хезмәтенең генерал- полковнигы Л. А. Орбели һәм профессор, медицина хезмәте  генерал-майоры М.Бресткинның турыдан-туры җитәкчелеге астында - биеклек физиологиясе проблемаларын һәм гипоксия шартларында югары нерв эшчәнлеге торышын өйрәнә. 1947 елда ул СССР Оборона министрлыгының авиация медицинасы институтына билгеләнә. 

1969 елдан , КПСС Үзәк Комитеты һәм Министрлар Советы карары белән, ул СССР Сәламәтлек саклау министрлыгы карамагындагы 3 нче Баш идарәгә СССР Сәламәтлек саклау министрлыгының Медицина һәм биологик проблемалар институты директоры итеп билгеләнә. 

1988 елда ул медицина хезмәтенең генерал-лейтенанты дәрәҗәсендә отставкага китә. 

1987 елда ул И. П. Павлов исемендәге Бөтен Союз (хәзерге Русия) физиологик җәмгыяте президенты итеп сайлана. 

1989-1991 елларда ул СССР халык депутаты, СССР Югары Советының Фән һәм мәгариф комитеты әгъзасы, 1989 елның 9 апрелендә Тбилисидагы вакыйгаларны тикшерү комиссиясе әгъзасы. 

Ул "Медицина һәм биология проблемалары институты" Россия Федерациясенең Дәүләт фәнни үзәгендә Россия Фәннәр академиясе киңәшчесе иде. 

Ул 2007 елның 17 ноябрендә вафат була. Аны Мәскәүдәге Троекуровский зиратында күмәләр  . 

Шунысы кызык, 1960 елда ике эт - Жулка һәм Жемчужина космоска очканнан соң, Газенко аларның берсен -  Жулканы үзенә ала, ул 14 ел диярлек аның белән яшәй. 

## Төп хезмәтләре

; Китаплары 

* «Животные в космосе» (1960);
* «Жизнь и космос» (1961);
* «Космическая кардиология» (1967);
* Вод­но-со­ле­вой го­мео­стаз и кос­ми­че­ский по­лет. М., 1986 (в соавт. с А.&amp;nbsp;И.&amp;nbsp;Гри­горь­е­вым и Ю.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;На­то­чи­ным);
* «Человечество и космос» (1987, в соавт. с В. И. Ма­ка­ро­вым и И. Д. Пес­то­вым)

; Мәкаләләре 

* Effects of various countermeasures against the adverse effects weightlessness on central circulation in the healthy man // Avia­tion, Space and Evironmental Medicine. 1982. Vol. 53. № 6 (with others)

; Редактор 

* «Проблемы космической биологии» (начиная с 1963 года, более 80 томов),
* «Космическая биология и медицина», с 1969 года
* «Основы космической биологии и медицины» (в 3 томах, 1975)

## Бүләкләре

* СССР дәүләт премиясе (1978) 
* Ленин ордены 
* И.П.Павлов исемендәге алтын медаль (1988) 
*  IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены, (1998) 
* Демидов премиясе (1998) 

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* 
* *Васильев П. В.* Вклад О. Г. Газенко в развитие авиационной медицины // Авиакосмическая и экологическая медицина. 1998. Т. 32. № 6;
* *Григорьев А. И., Пестов И. Д.* Вклад физиологии в космонавтику (к 85-летию со дня рождения академика О. Г. Газенко) // Российский физиологический журнал имени И. М. Сеченова. 2003. Т. 89. № 12.

## Сылтамалар

* Профиль Олега Георгиевича Газенко на официальном сайте РАН
* Человек космоса Олег Газенко (видео)
* О. Г. Газенко на www.imbp.ru
* «Ветер космических странствий» // «Наука и жизнь», 2001, № 7
* [rosvesty.ru/1804/guest/590-oleg-gazenko/ «Российские вести». Олег Газенко: в освоении космоса без человека не обойтись]
* Некролог // «Технология живых систем», № 5-6, 2007
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Фән һәм техника өлкәсендә РФ Хөкүмәте премиясе лауреатлары
Төркем:ССРБ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:«Берлинны алу өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Жуков медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:Сугышчан хезмәтләре өчен медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:Биология фәннәре докторлары
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2007 елда вафатлар
Төркем:17 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:1918 елда туганнар
Төркем:12 декабрь көнне туганнар
Төркем:Медиклар