open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Флорида Кудашева

**Кудашева Флорида Хөсәен кызы** (22 сентябрь 1940 — 10 октябрь 2016)— химик. Химия фәннәре докторы һәм профессор (1994). Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (2001), Россия Федерациясенең халык мәгарифе отличнигы (1990), Россия Федерациясенең мактаулы югары профессиональ белем бирү хезмәткәре (1996).

## Биографиясе
Кудашева Флорида Хөсәен кызы 1940 елның 22 сентябрендә Уфада Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт драма театрының билгеле аристлары Х. И. Кудашев һәм Ф. М. Камалетдинова гаиләсендә туган. 1958 елда урта мәктәпне көмеш медальгә тәмамлаганнан соң БДУ‑ның химия факультетына укырга керә, аны 1963 елда кызыл дипломга тәмамлый. Шул ук елда физика һәм аналитик химия кафедрасы янында аспирантура ачыла һәм кафедраның иң яхшы беренче тәмамлаучыларның берсе Ф.Х.Кудашева була. 1968 елда «Хромотографическое определение примесей некоторых серу-содержащих соединений в воздухе» темасына кандидатлык диссертациясе яклый, 1994 елда «Физико-химические закономерности получения углеродных волокон из нефтяного сырья» темасына докторлык диссертациясе яклый. Башкорт дәүләт университетында Кудашева 1966 елдан алып эшли, башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент була. 1979 елдан 1986 елга кадәр химия факультеты деканы, аннары гомуми химик технология һәм аналитик химия кафедрасы мөдире була. 2004 елдан 2012 елга кадәр аналитик химия кафедрасын җитәкли.

Кудашева Флорида Хөсәен кызының фәнни хезмәтләре нефтехимия һәм карамай эшкәртү өлкәсендәге тикшеренүләргә, тирә‑юнь мохит объектларын анализлаганда хроматография куллануга багышланган. Кудашева тарафыннан авыр карамай калдыкларының углеродлы сүсләргә күчүенең физик‑химик законлыклары, тирә‑юнь мохит объектларында экотоксикантларны хроматографик анализ ысуллары табылган. 250‑нән артык  фәнни хезмәт һәм 20 уйлап табу авторы.Кудашева Ф.Х.  «Интер» нәшриятендә (Мәскәү, 2004 ел) чыккан «Экоаналитический контроль в системе оценки качества окружающей среды» монографиясенең автордашы булып тора.
Кудашева Флорида Хөсәен кызы берничә ел рәттән химия фәннәре докторы һәм 15 химия фәннәре кандидаты әзерләгән. 
Флорида Хөсәен кызы укучыларның Мәскәү дәүләт университеты тарафыннан Башкорт дәүләт университеты базасында үткән Бөтенрусия химия олимпиадаларын әзерләүдә һәм үткәрүдә  шактый зур өлеш кертә. 20 елдан артык укучыларның химиядан Җөмһүрият олимпиадаларында жюри рәисе булып тора.
## Гаиләсе
Ире Валерий Михайлович Сапельников, БДАУ, 2002 елдан УДАТУ профессоры. Балалары: Светлана, химия фәннәре кандидаты; Олег, медицина фәннәре кандидаты.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* ҠУДАШЕВА Флорида Хөсәйен ҡыҙы
* Ушла из жизни профессор Флорида Кудашева
## Моны да карагыз
* Хөсәен Кудашев (әтисе)
* Фәридә Камалетдинова (әнисе)
* Рифкат Кудашев (абыйсы)

Төркем:Химиклар
Төркем:Россиянең шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәрләре
Төркем:БАССР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2016 елда вафатлар
Төркем:10 октябрь көнне вафатлар
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:1940 елда туганнар
Төркем:22 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Кудашевлар
Мария Мирзоева

**Мария  Мирзоева** (,  — 15 март , ) — җырчы, пианист һәм вокал педагогы.

## Биографиясе
Мирзоева Мария Моисеевна  1896 елда Тифлис шәһәрендә  туган.

1916 елда Мәскәү консерваториясен фортепьяно классы буенча (Э. Э. Фрей классы) алтын медаль белән тәмамлый. Җыр буенча С. Г. Рубинштейнда, соңрак Варвара Михайловна Зарудная-Иванова (1917) (Камилл Эверарди вокал мәктәбе) белән шөгыльләнә. Композитор А. К. Гречанинов белән концертлар куя. 1928 елда Франциядә Парижда җырчы буларак чыгыш ясый.

1931-1941 елларда камерный җырчы А. Л. Доливо — Мазетти укучысы концерт бирә. 1932 елдан Мәскәү консерваториясендә укытучы булып эшли.

1940 елда Мәскәү консерваториясе профессоры булып китә. Аның укучылары арасында — К. Г. Кашлинская (Мәскәү консерваториясендә вокал дәресләре бирә), П. А. Ульянова, Л. Т. Златова, М. С. Алексеева (Мәскәү консерваториясендә вокал укытучысы), В. А. Волкова һәм башкалар. М. М. Мирзоева үзенең дәресләрендә укучыларын профессор Г. П. Гандольфиның вокал мәктәбе белән таныштыра (1907 елда Рәсәйгә килгән).

М. М. Мирзоева редакциясендә «Избранные арии Генделя» (1961), «Избранные песни Шуберта» (1961), «Народные песни» җыентыгы (1964), «Арии зарубежных композиторов» җыентыгы (1970) һәм башкалар басылып чыга.

## Бүләкләре
- ике Хезмәт Кызыл Байрак ордены (28.12.1946, 14.10.1966)

## Әсәрләре
- Выпуск 2 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1964 год. (статьи: Анализ исполняемого вокального произведения; Вокализы)

- Выпуск 7 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1984 год. (статья: А. Л. Доливо — певец и педагог).

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* Музыкальная энциклопедия, том 3. Издательство «Советская Энциклопедия», Москва, 1976
* А. С. Яковлева «В классе М. М. Мирзоевой». Выпуск 7 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1984 год.

Төркем:29 август көнне туганнар
Төркем:1896 елда туганнар
Төркем:Тифлистә туганнар
Төркем:1982 елда вафатлар
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Юрий Морозов (1949)

**Юрий  Морозов** (5 август 1949 ел) — СССРның һәм Россиянең хуҗалык эшлеклесе.

2005—2008 елларда Көньяк Осетия премьер-министры.

## Биографиясе
Юрий Ионович Морозов 1949 елның 5 августында Башкорт АССРның Уфа шәһәрендә туган.

Уфа нефть институтын (хәзер Уфа дәүләт нефть техника университеты)  тәмамлаган. 2005 елда Курск ягулык компаниясенең коммерция директоры булып эшли.

2005 елның 4 июлендә Көньяк Осетия парламенты Ю.И.Морозовны премьер-министр итеп билгели, аның кандидатурасын республика  президенты тәкъдим итә. Россия гражданын Көньяк Осетия Республикасы премьер-министры итеп билгеләвен Грузия җитәкчелеге зур канәгатьсезлек белән кабул итә. 2006 елда Көньяк Осетия Республикасы Президентын кабаттан сайлаганнан соң Ю.И. Морозов үз вазифасын саклап кала.

2008 елның 18 августында президент Эдуард Кокойты хөкүмәтен отставкага җибәрә һәм премьер-министр вазифасын башкаручы итеп Борис Чосыевны  тәгаенли.

2008 елдан алып «Стройпрогресс» компанияләр төркеменең өлкән вице-президенты вазифасын били.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:5 август көнне туганнар
Төркем:1949 елда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Стәрлетамакта туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Уфа нефть институтын тәмамлаучылар
Төньяк Осетия дәүләт медицина академиясе

**Төньяк Осетия дәүләт медицина академиясе (  СОГМА)** — Владикавказда урнашкан югары уку йорты, Төньяк Осетия һәм Россия Федерациясенең башка төбәкләре өчен табиб кадрлары әзерли. Уку йортына 1939 елда нигез салына.

## Тарихы
Академиягә, медицина институты буларак, 1939 елның 10 июлендә нигез салына. 1942 елда Төньяк Осетиядәге хәрби хәрәкәтләр белән бәйле Ереванга эвакуацияләнә. Югары уку йорты укытучылары һәм студентларының күпчелеге Бөек Ватан сугышында катнаша һәм күп санлы  бүләкләр  белән кайта. 1975 елда яңа уку корпусын төзү тәмамлана. 1981 елда Үзәк фәнни-тикшеренү лабораториясе ачыла. 1994 елда чит ил студентлары белән эшләү буенча бүлек ачыла. 1995 елда институт Төньяк Осетия дәүләт медицина академиясе дип үзгәртелә.

Хәзерге вакытта Академия составында — Үзәк фәнни-тикшеренү лабораториясе, фәнни-тикшеренү секторы, практик әзерлек үзәге, хисаплау  үзәге, аккредитация үзәге, клиник шифаханә һәм стоматология поликлиникасы бар.

Әлеге вакытта югары уку йортында Төньяк Осетиядән һәм Россиянең башка төбәкләреннән, шулай ук Азәрбайҗан, Грузия, Таҗикстан, Һинд, Сүрия, Палестина, Мисыр һәм башка илләрдән 2000 чамасы студент укый.

Вуз студентлары төрле фәнни конференцияләрдә, Бөтенрусия һәм халыкара олимпиадаларда катнаша, аларда бик еш призлы урыннар яулый. СОГМА чыгарган студентларга чит илләрдә дә сорау зур.

## Факультетлары
Хәзерге вакытта уку йортында биш факультет бар: дәвалау, стоматология, педиатрия, фармацевтика, медицина-профилактика.

## Билгеле укытучылар
Брин Вадим Борисович (1943) — медицина фәннәре докторы, профессор, РАЕН әгъзасы, физиология кафедрасы мөдире.

Плахтий  Сергей Яковлевич (1935) — гуманитар, социология һәм икътисад фәннәре кафедрасы профессоры, күп китаплар һәм монографияләр авторы.

Хетагурова Зара Владимировна (1933—2014) — медицина фәннәре докторы, профессор, табиб-ревматолог.

Касохов Тимофей Борисович (1960) — медицина фәннәре докторы, профессор, Төньяк Осетия-Алания Республикасының атказанган табибы, РАЕның атказанган фән һәм мәгариф эшлеклесе, 3нче балалар авырулары кафедрасы мөдире.

## Җитәкчелеге
Ректоры (2015 елдан) — Ремизов Олег Валерьевич.

Президенты — Салбиев Казбек Дахцикоевич.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1939 елда нигезләнгән уку йортлары
Яңа Фёдоровка (Зәй районы)

**Яңа Фёдоровка**, Яңа Пидәр () ― Татарстан АССР Зәй районы Сармашбаш авыл советына караган, 1960-елларның I яртысында юкка чыккан торак пункт (авыл).
## География
Авыл Сармашбаш авылыннан 3 км, Зәй тимер юл станциясеннән 47 км ераклыкта урнашкан булган
## Демография

Төп халык — татарлар (керәшеннәр).
## Шәхесләр

## Тарих
Авылга 1927 елда хәзерге Зәй районы Федоровка авылыннан күченеп утырган крестьяннар  нигез салган.
Авыл, нигез салынган көненнән башлап, 1926 елда төзелгән Сармашбаш авыл советына караган (беренче рәисе Х. П. Хәлиуллин). 
1930 елга кадәр Татарстан АССР Чаллы кантоны Яңа Спас  волостенә керә. 
1930 елдан ― Сарман, 1935 елдан ― Зәй районнары составында.
Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1929―1930 елларда авылда Чапаев исемендәге авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла. Беренче рәисе итеп Е. Гусев сайлана. .
1950 елның 1 июленә авылда 40 хуҗалыкта 160 кеше яшәгән.
Күмәк хуҗалыкларны эреләндерү башлангач, 1950 елның июлендә Чапаев исемендәге (Яңа Фёдоровка), «Кызыл Юл» (Сармашбаш) һәм «Кызыл Кәдек» (Кәдек) авыл хуҗалыгы артельләрен берләштерәләр, яңа хуҗалыкка Чапаев исеме бирелә.
Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеген югалткан авыл халкы тарала башлый. Күпчелек гаилә Фёдоровка авылына, шулай ук тирә-яктагы шәһәрләргә күченә.
1960-елларның I яртысында авыл юкка чыга.
## Әдәбият
* Новая Федоровка. // Заинская энциклопедия (гл. редактор-составитель В. С. Малахов). К.: Издательство «Реноме», 1994. – С. 172.
## Сылтамалар
## Искәрмәләр


Төркем:Зәй районының торак пунктлары
Төркем:Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Фёдоровка

**Фёдоровка**, Федоровка ― күп мәгънәле сүз.
## Топоним
### Россия
;Татарстан
* Фёдоровка ― Аксубай районындагы авыл.
* Фёдоровка ― Зәй районындагы авыл.
* Фёдоровка ― Мамадыш районында юкка чыккан авыл.
* Фёдоровка ― Чистай районында юкка чыккан авыл.
* Фёдоровка ― Яңа Чишмә районында юкка чыккан авыл.
* Большая Фёдоровка ― Лениногорск районында юкка чыккан авыл.
* Кече Фёдоровка ― Зәй районында юкка чыккан авыл.
* Яңа Фёдоровка ― Зәй районында юкка чыккан авыл.

;Башкортстан
* Федоровка ― Бакалы районы авылы.
* Федоровка ― Бәләбәй районы авылы.
* Федоровка ― Благовещен районы авылы.
* Фёдоровка ― Уфа районы авылы.
* Федоровка ― авыл, Федоровка районы үзәге.
* Фёдоровка районы ― БР көньяк-көнбатышындагы район.
* 
;Сарытау өлкәсе
* Фёдоровка районы ― Сарытау өлкәсе районы.

;Чиләбе өлкәсе
* Федоровка ― Кызыл Армия районы авылы.

### Казакъстан
;Көнбатыш Казакъстан өлкәсе
* Федоровка ― Теректи районы авылы.
;Кустанай өлкәсе
* Федоровка ― Озынкүл районы авылы.
;Павлодар өлкәсе
* Федоровка ― Теренкүл районы  авылы.

### Үзбәкстан
;Сәмәрканд өлкәсе
* *Федоровка* ― Пайарык шәһәренең элекке исеме.

## Гидроним
* Фёдоровка ― Кантемировка кушылдыгы.
* Фёдоровка ― Кобра кушылдыгы.
* Федоровка ― Оргон кушылдыгы.
* Федоровка ― Чумыша кушылдыгы.

Төркем:Топонимнар
Фёдоровка районы

**Фёдоровка районы**:
* Фёдоровка районы ― Башкортстандагы район.
* Фёдоровка районы ― Сарытау өлкәсендәге район.
* Фёдоровка районы ― Ростов өлкәсендәге район.
* Фёдоровка районы ― Казакъстанның Кустанай өлкәсе районы.
Ленинград урамы

**Ленинград урамы** :
* Ленинград урамы ― Казан урамы.
* Ленинград урамы ― Салават урамы.
* Ленинград урамы ― Чабаксар урамы.
----
* 2-нче Ленинград урамы ― Казан урамы.
Кудашева

**Кудашева** ― фамилия.
* Фәридә Кудашева (1920—2010), җырчы, БАССР (1968), ТАССР (1990) халык, РСФСР атказанган (1972) артисты, Тукай премиясе лауреаты (1996).
* Фәхрия Кудашева-Арская (*[[Фәхрия Арская]]*, 1880—1956), драма актрисасы, Сәйяр, Камал һ. б. театрларда уйнаган, Хезмәт Батыры (1926).
* Флорида Кудашева (1940—2016), химия фәннәре докторы, профессор (1994). БР атказанган фән эшлеклесе (2001). 
----
* **[[Кудашев]]**

Төркем:Фамилияләр
Леван Абелишвили

**Леван Григорьевич Абелишвили** (1909-1974) - электротехника өлкәсендә совет галиме.

Техник фәннәр докторы (1955), профессор (1956), Грузия ССР фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1961), Грузиянең фән һәм технология өлкәсендә мактаулы хезмәткәре (1967), Грузия Совет Энциклопедиясенең төп редакция советы әгъзасы.

## Биографиясе
1909 елның 3/16 апрелендә Тифлиста дворян гаиләсендә туган. Әтисе - Григорий Леванович Абелишвили Кавказ тимер юлы башлыгы була. Анасы - Антонина Абелишвили, беренче грузин киноактрисасы, 1916 елда "Кристинэ" фильмында тцп рольне башкаручы.

1931 елда ул Кавказ арты энергетика институтын тәмамлый.

Грузиядә һәм СССРда транспорт өчен электр тарту пионерларының берсе. Аның әшләре электр тарту, аның исәпләү, йөрешле состав һәм нергия белән тәэмин итү системалары теорияләре, шулай ук, җылылык исәпләү һәм йөк электр двигательләрен сынау, контакт үткәргечләрне җылыту теориясе, озын поездларның инерцион авырлыгын исәпләү һ.б. белән бәйле.

Грузия техник университетының электр транспорты кафедрасына нигез салучы.

Ул Ленин ордены белән бүләкләнгән.

## Искәрмәләр

Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Грузия галимнәре
Төркем:ССРБ галимнәре
Төркем:Техник фәннәр докторлары
Төркем:1974 елда вафатлар
Төркем:16 март көнне вафатлар
Төркем:1909 елда туганнар
Төркем:3 апрель көнне туганнар
Төркем:Грузия техник университетын тәмамлаучылар
Төркем:Грузия техника университеты укытучылары
Бику

* Бику (Амареш) — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия 
* Бику (Паредеш-де-Кора) — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия 
* Бику (Ясси) — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл 
* Бику (Джурджу) — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл
Екатерина Григорьева

**Екатерина Сергеевна Григорьева** (1988 елның 15 сентябре, Оленегорск, Мурманск өлкәсе, ССРБ) — Россия топ-моделе. 2015 елның апреленнән 2016 елга кадәр Victoria's Secret компаниясенең «фәрештәләрнең» берсе булган.

## Тормыш юлы
Екатерина Григорьева 1988 елның 15 сентябрендә Мурманск өлкәсенең Оленегорск шәһәрендә хәрби гаиләдә туа. Тугыз яшьтән бал биюләре белән шөгыльләнә. Маркетинг белгечлеге буенча Мурманск дәүләт техник университетын тәмамлаган. 2010 елда «Россия гүзәле» конкурсына кастинг уза, әмма финалга эләкми. 2012 елда тагын бер омтылыш ясап карый, әмма финалистлар унлыгына кереп, җитди уңышка ирешмәгән. 2012 елда русча Топ-модель тамашасында катнаша һәм апасы Валентина Григорьева белән бергә конкурсның вице-миссы була.

Халыкара аренада 2014 елда Нью-Йоркта югары мода атнасында, Donna Karan юбилей күрсәткечен ачып, дебют ясый. Соңрак Париж һәм Миланга чакырыла, анда Elie Saab, Versace, Dolce & Gabbana, Oscar de la Renta, Celine, Givenchy, Gucci, Roberto Cavalli, Alexander McQueen күрсәтмәләрендә дефиле ясый****. 2014 ел нәтиҗәләре буенча *models.com* сайты тарафыннан сезонның иң яхшы модельләренең берсе итеп сайлана.

Төрле вакытта түбәндәге күрсәтмәләрдә катнашкан: Alexander McQueen, Barbara Bui, Céline, Dolce & Gabbana, Donna Karan, Elie Saab, Giambattista Valli, Givenchy, Gucci, Isabel Marant, Oscar de la Renta, Ralph Lauren, Roberto Cavalli, Stella McCartney, Tory Burch, Versace, Viktor & Rolf, Vionnet, Emanuel Ungaro, Balmain, Nina Ricci, Anthony Vaccarello, Christian Dior.

2014, 2015 һәм 2016 елларда Victoria's Secret компаниясенең йомгаклау күрсәтүенә чакырыла. 2015—2016 елда Victoria s Secret «фәрештәсе» була.

## Шәхси тормыш
2018 елның июлендә Мәскәү «Динамо»сы капкачысы Антон Шунинга кияүгә чыга. 2020 елның 22 маенда кызы София туа.

## Журнал тышлыкларында

* *Numéro*, 2014 елның ноябре
* *Vogue Россия*, 2014 елның ноябре
* Allure Россия, 2016 елның апреле
* Cover Magazine, 2016 елның июне

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Fashion Model Directory сайтында профиль 
* Model.com сайтында профиль 

Төркем:15 сентябрь көнне туганнар
Төркем:1989 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1988 елда туганнар
Төркем:Мурманск дәүләт техник университетын тәмамлаучылар
Мәләһәт Хәсәнова

**Мәләһәт  Хәсәнова** (, ; 25 апрель 1958, Әрмән ССР Басаркечар районы Кичик Мазра авылы ) — Азәрбайҗан Милли Мәҗлесенең икенче, өченче чакырылышлары депутаты.

## Биографиясе
 
Хәсәнова Мәләһәт  Ибраһим кызы 1958 елның 25 апрелендә Әрмән ССР Басаркечар  районы Кичик Мазра авылында дөньяга килгән.

Азәрбайҗан дәүләт медицина университетының педиатрия факультетын һәм Бакы дәүләт университетының юридик факультетын тәмамлый.

1983 елда Бакы балалар поликлиникасында - табиб, 1992 елдан  баш табиб булып эшли.

«Яңа Азәрбайҗан» партиясенең сәяси советы әгъзасы.

Бакының Нәсими районы «Яңа Азәрбайҗан» партиясе оешмасы җитәкчесе.

Азәрбайҗан Милли Мәҗлесенең икенче чакырылыш депутаты.

2005 елдан Азәрбайҗан Милли Мәҗлесенең өченче чакырылыш депутаты.

Азәрбайҗан Президенты каршындагы Ярлыкау мәсьәләләре буенча комиссия әгъзасы.

Азәрбайҗан — КАР һәм Азәрбайҗан — Сербия парламентара эшче төркем җитәкчесе.

Азәрбайҗан — Алмания, Азәрбайҗан — Ливия, Азәрбайҗан — Сүрия, Азәрбайҗан — Төркия парламентара эшче төркем әгъзасы.

НАТО парламент ассамблеясында Азәрбайҗан делегациясе әгъзасы.

### Гаилә хәле
Тормышта. Гаиләдә ике бала тәрбияләп үстергәннәр.

## Сылтамалар

* Биография на официальным сайте Милли Меджлиса Азербайджана  (әзерб.<span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title="әзербайжан телендә">)</span>
* Малахат Гасанова: «Комиссия по амнистии выстраивает свою работу не ради конкретного заключенного»

## Карагыз

* :ru:Список депутатов Милли Меджлиса Азербайджана третьего созыва


Төркем:Шәхесләр:Азәрбайҗан
Төркем:Азәрбайҗан
Төркем:Әрмәнстанда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1958 елда туганнар
Төркем:25 апрель көнне туганнар
Арам MP3

**Арам Саргсян**, А**рам MP3** (әрм. Արամ Սարգսյան; 5 апрель 1984 ел) — әрмән җырчысы, шоумен һәм комик, ул «Евровидение 2014» җыр конкурсына «Not Alone» җыры белән Әрмәнстан вәкиле буларак сайлана.

## Биографиясе
Арам **Саргсян** 1984 елның 5 апрелендә Ереванда туа. Бала чагыннан зур сәхнәләрдә чыгыш ясарга хыяллана һәм мәктәптә укыган чагында ук хорда җырлый, мәктәп чараларында һәм театр постановкаларында катнаша.

2006 елда Ереван дәүләт медицина университетын фармацевт һөнәре буенча тәмамлый.

Студент чагыннан КВН-нарда, «Ике йолдыз» телепроектында, танылган җырчыларга пародияләр тудырып, «32 теш» юмористик проектында катнаша. Байтак телетапшыруларның алып баручысы була. Әлеге вакытта «Vitamin Club» юмористик проектында чыгыш ясый.

Телетапшыруларның һәркайсында коллегаларының берсе аны, шаяртып, «MP3», дип атый, шуннан алып бу кушамат аның сәхнә исеменә әйләнә.

## Евровидение 2014
2013 елның 31 декабрендә Арам MP3 «Евровидение 2014» җыр конкурсына «Not Alone» җыры белән Әрмәнстан вәкиле буларак сайлана.. Евровидение-2014-нең төп фаворитларының берсе була һәм финалда 4-нче урынны яулый.

## Дискографиясе

### Синглы

* «Shine» (2013)
* «If I Tried» (2013)
* «Just Go On» (2013)
* «Not Alone» (2014)
* «Help» (2014)
* «Magic» (2014)
* Help (2015)
* Asa (2016)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Ҡалып:YouTube user
Төркем:Ереванда туганнар
Төркем:1984 елда туганнар
Төркем:5 апрель көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Әрмәнстан җырчылары
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Клара Ашрафян

**Клара Ашрафзян** (15 сентябрь 1924 ел, Ереван — 7 август 1999 ел, Мәскәү) — совет һәм Россия галиме-, тарих фәннәре докторы (1966).

## Биографиясе
Ашрафян Клара Зармайровна 1924 елның 15 сентябрендә Ереванда туган.

Клара Зармайровна  — украин һәм әрмән партия  һәм дәүләт эшлеклесе, 1936 елда хатыны белән бергә репрессияләнгән Зармайр  Андреевич Ашрафянның кызы. Ата-анасы кулга алынганнан соң, Мәскәүдә туганнарында яши.

Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетын (1947) һәм аспирантура (1950) тәмамлый.

1950—1955 елларда  СССР Фәннәр академиясенең Иҗтимагый фәннәр фундаменталь китапханәсендә чит ил әдәбияты бюллетене мөхәррире.

1955 елдан  СССР Фәннәр академиясенең Шәркият институты хезмәткәре, 1984 елдан Көнчыгыш халыклары тарихы секторы мөдире.

## Төп хезмәтләре

** «Делийский султанат. К истории экономического строя и общественных отношений (XIII—XIV века)» (1960),
** «Аграрный строй Северной Индии. XIII — середина XVIII в.» (1965),
** «Феодализм в Индии: особенности и этапы развития» (1977),
** «Средневековый город Индии. XIII — середина XVIII в.» (1983),
** «Дели: история и культура» (1987).
** История народов Восточной и Центральной Азии с древнейших времен до наших дней. М.: Наука, Глав. ред. восточной лит-ры, 1986—583 с.

## Әдәбият

* *Котовский Г. Г.* Памяти Клары Зармайровны Ашрафян (15 сентября 1924 г. — 7 августа 1999 г.) // Восток, 2000, № 1, с. 216—217

## Сылтамалар

* 
* http://book.ivran.ru/f/polnyjtekst-alaev-istoriografiyaistoriiindii2013.pdf

Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:1999 елда вафатлар
Төркем:7 август көнне вафатлар
Төркем:Ереванда туганнар
Төркем:1924 елда туганнар
Төркем:15 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:ССРБ тарихчылары
Төркем:Урыс тарихчылары
Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Россия шәркыятьчеләре
Згорня Пристава

* Згорня Пристава (Видем) — Словениянең Видем җәмгыятендә урнашкан авыл
* Згорня Пристава (Словенське Конице) — Словениянең Словенське Конице җәмгыятендә урнашкан авыл
Минас Аветисян

**Минас  Аветисян** (әрм. Մինաս Ավետիսյան; 20 июль 1928 ел, Әрмән ССРның Ахурян районы Джаджур авылы — 24 февраль 1975 ел, Ереван, Әрмән ССР ) — әрмән рәссамы.

1960 һәм 1975 еллар арасында Аветисян 500-ләп картина, шул чама ук рәсем, 20 зур фреска һәм дистәдән артык театр тамашасы өчен проект эшли. Иҗаты дөнья сынлы сәнгатендә зур урын биләп тора.

1988 елда Спитакта җир тетрәгәндә Гюмрида аның фрескаларының бер өлеше һәм туган авылы Джаджурдагы  туган йорты җимерелә.

## Биографиясе
Крестьян гаиләсендә туа.

* 1947—1952 — Ф. Терлемезян  исемендәге Ереван сәнгать мәктәбендә укый.
* 1952—1954 — Ереван сәнгать-театр институтында укый.
* 1952—1954 — И. Е. Репин исемендәге Ленинград сынлы сәнгать, һәйкәл кою һәм зодчество институтында укый.
* 1960 елдан — Ереванда яши.
* 1962 — Ереванда «Биш рәссам» экспозициясе эшләнә, ул рәссамга зур танылу китерә.
* 1968 — Әрмәнстанның атказанган рәссамы исеме бирелә.
* 1972, 2 гыйнвар — Ереванда рәссамның остаханәсендә янгын чыга.

1975 елның 24 февралендә тротуарга килеп менгән автомобильгә тапталып һәлак була. Күпләр Минас үтерелгән дип уйлый.

## Хәтер

* 2000 елда Әрмәнстанда Аветисянга багышланган почта маркасы чыга.
* рус шагыйрәсе Юнна Морицның «Армения» (1983) дигән шигъри дилогиясенең икенче өлеше Аветисянга багышланган (беренче өлеше шагыйрь Паруйр Севакка багышланган).

## Иҗаты
Минас Аветисян иҗатының өлгергән чоры әсәрләре контраст  төсләрдә, эре экспрессив эзләр белән төшерелгән, аларда фовизм принциплары урын алган. Әсәрләрендә Кавказ аръягы сәнгате традицияләре  дә зур чагылыш тапкан. Останың пейзажлары, автопортретлары, жанрлы-символик авыл мотивлары үзенең эстетик асылын күрсәтү ысулы дип бәяләнә. Минас Аветисян, гомуми алганда француз модернына һәм  XX гасыр башындагы иртә авангардка тартылса да, үз заманына хас булган  Рәсәйчә «кырыс стильгә» дә якын тора. Театр рәссамы һәм живописец-монументалист буларак та уңышлы эшли.

## Эшләре

* Лаваш пешерәләр, 1972— Ереван хәзерге заман сәнгате музее
* Әңгәмә,1973-Шәхси тупланма-https://www.facebook.com/MinasAvetisyan1928/photos/a.398445266976854.1073741830.398435200311194/495887870565926/?type=3&theater
* Хачкарлы күренеш, 1974— Ереван хәзерге заман сәнгате музее
* А. Спендиаров исемендәге Опера һәм балет театрында А. Хачатурянның Гаянэ балеты сценографиясе, 1974.
* Гюмрида завод  интерьерларын бизәү, 1970—1974.

## Кинода

* Цвет армянской земли (1969) — дусты режиссер Михаил Вартанов фильмында
* Минас. Реквием (1989).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Официальный сайт, посвященный Минасу Аветисяну
* Официальный Твит блог, посвященный Минасу Аветисяну
* Биографии
* Минас Аветисян в фильме Минас. Реквием (1989)
* Минас Аветисян в фильме Цвет армянской земли (1969) 

Төркем:Ереванда вафатлар
Төркем:1975 елда вафатлар
Төркем:24 февраль көнне вафатлар
Төркем:ССРБда туганнар
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:20 июль көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әрмәнстан дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:23 февраль көнне вафатлар
Төркем:Әрмәнстанда туганнар
Михаил Зайцев

**Михаил Зайцев** :
* Михаил Зайцев (1845—1904), химик, фәлсәфә докторы (1872). Александр Зайцевның энесе.
* Михаил Зайцев (1891—1970), ветеринария фәннәре докторы (1936). профессор (1941). ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1961). 
* Михаил Зайцев (1921—1985), Чуаш АССР министрлар шурасы рәисе (1962―1975).
Дуров

**Дуров**, Дурова ― фамилия.
* Борис Дуров (1937—2007), кинорежиссёр һәм сценарийчы, РФ атказанган сәнгать эшлеклесе (2002).
* Павел Дуров (1984), эшкуар, программист, миллиардер, «ВКонтакте» социаль челтәрен булдыручы.
----
;Дурова
* Надежда Дурова (1783—1866), 1812 елгы Ватан сугышында М. И. Кутузовның ординарецы, соңрак язучы.
* Наталья Дурова (1934—2007), цирк артисткасы, язучы, җәмәгать эшлеклесе, ССРБ халык артисты (1989).

Төркем:Фамилияләр
Хәсәнова

**Хәсәнова** :
* Асия Хәсәнова (1912―), журналист, ТАССР (1966), РСФСР (1973) атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Венера Хәсәнова (1948), театр актеры, БР халык артисты (2005).
* Гәүһәр Хәсәнова (1959), тәрҗемәче, филология фәннәре кандидаты (1988).
* Зиләрә Хәсәнова (1935), үсемлекләр физиологы, БР ФА әгъза-мөхбире (1995), фән докторы (1992), профессор (1993), БР атказанган фән эшлеклесе (1997).
* Мәләһәт Хәсәнова (1958), Азәрбайҗан Милли Мәҗлесенең икенче, өченче чакырылышлары депутаты.
* Нурзидә Хәсәнова (1924―), табиб (офтальмолог), фән докторы, ТАССР атказанган табибы (1985).
----
* **[[Хәсәнов]]**

Төркем:Фамилияләр
Саргсян

**Саргсян** ― әрмән фамилиясе.
* Арам Саргсян (*[[Арам MP3]]*, 1984),  әрмән җырчысы, шоумен һәм комик.
* Серж Саргсян (Саркисян, 1954), 2008 — 2018 елларда Әрмәнстан президенты. 

Төркем:Фамилияләр
Шираз Ара

**Ара Шираз** (әрм. Արա Շիրազ), чын исеме **Арамазд Карапетян Ованесов** (әрм. Արամազդ Հովհաննեսի Կարապետյան; 8 июнь 1941( Ереван — 18 март 2014 (72 яшь), Ереван) — әрмән рәссам-скульпторы, Әрмән ССРның атказанган рәссамы (1979), Әрмәнстан Республикасының халык рәссамы (2009), Әрмәнстан Республикасының Президент премиясе лауреаты.

## Биографиясе
Шагыйрә Сильва Капутикян һәм шагыйрь Ованес Ширазаның (Карапетян) улы. 9 яшендә, мәктәп сәнгать үзешчән түгәрәгенә язылып, скульптура юнәлешен сайлый. 

1966 елда Ереван дәүләт сәнгать-театр институтын тәмамлый. Республика, бөтенсоюз һәм халыкара күләмдәге яшь рәссамнарның күргәзмәләрендә катнаша. 1968 елдан  Әрмәнстан Рәссамнар берлеге әгъзасы, Мәскәүдә, Ленинградта һәм Тбилисидә күргәзмәләр оештыручы. «Урартудан хәзергегә» әрмән сәнгате фестивале (Париж, 1970) катнашучысы. 1977 елда - Әрмәнстанның атказанган рәссамы, 1979 елда «Двин» кунакханәсе кыегында «Бөркетләр» барельефы өчен Дәүләт премиясенә лаек була (Ереван, 1978).

Шираз скульптура портретлары авторы (Сароян Вильям, Пабло Пикассо, Кочар Ерванд, Шираз Ованес, Галстян Вруир һәм башкалар) буларак билгеле, әрмән мифологиясеннән, эпослардан һәм әкиятләрдән персонажлар, шулай ук сәнгать эшлеклеләре образлары белән актив кызыксына. Ширазның эшләре Еревандагы Хәзерге сәнгать музеенда һәм Әрмәнстанның Милли галереясында, Третьяков галереясында һәм Мәскәүдә Көнчыгыш халыкларының Дәүләт сәнгать музеенда куела.

1987 елдан Әрмәнстан Рәссамнар берлеге Президенты, СССР Рәссамнар берлеге Секретариаты әгъзасы. Шираз авторлыгы белән картиналар һәм скульптуралар Мәскәү, Санкт-Петербург, Тбилиси, Ереван, Бейрут, Париж, Лондон, Нью-Йорк, Лoс-Анджелес, Чикаго, Детройт, Монреаль һәм дөньяның башка шәһәрләрендә бар.

## Сайланма хезмәтләре

*** Антуни (1969)
*** Ода (1970)
*** Егише Чаренц (1977—1979, Чаренцаван, дом-музей поэта)
*** Паруйр Севак (1974—1978, Ереван, для одноимённой школы)
*** Александр Мясникян (1980—1981, Ереван)
*** Уильям Сароян (1975—1984; 1991, Ереван, Пантеон имени Комитаса)
*** Грачья Нерсисян (1976)
*** Тигран Петросян (1989, Ереван, Шахматный дом)
*** Ованес Шираз (1989, Ереван, Пантеон имени Комитаса; 2005, Ереван, округ Малатия-Себастия)
*** Сергей Параджанов (1999, Ереван, Пантеон имени Комитаса)
*** Зоравар Андраник (2001—2002, Ереван, перед Собором Святого Григория Просветителя)
*** Вазген I (2008, Севан, Богословская академия имени Васкеняна)
*** Пабло Пикассо (1976)
*** М. Мкртчян (Гюмри)
## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:ССРБ скульпторлары
Төркем:8 июнь көнне туганнар
Төркем:1941 елда туганнар
Төркем:Ереванда туганнар
Төркем:18 март көнне вафатлар
Төркем:2014 елда вафатлар
Төркем:Ереванда вафатлар
Әл-Мөтәнәбби

**Әл-Мөтәнәбби** () — X гасырда Якын Көнчыгышта билгеле булган гарәп шагыйре.

## Искәрмәләр


Төркем:Гарәп шагыйрьләре
Җөрҗи Зәйдан

**Җөрҗи Зәйдан** () — гарәп язучысы, публицист, галим.

## Искәрмәләр
Габделразак Гурна

**Габделразак Гурна** (, ; *[[1948 ел]]ның [[20 декабрь|20 декабре]], [[Занзибар (солтанлык)|Занзибар]], [[Занзибар (шәһәр)|Занзибар]]*) — инглиз телендә иҗат итүче танзанияле язучы, Бөекбританиядә яши. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреаты (*[[2021]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1948 елда Занзибарда мөселман гарәп гаиләсендә туган. 1968 елда Бөекбританиягә күчеп килгән, укуын дәвам иткән.

1970―1982 елларда Нигериянең Байеро университетында лекцияләр укыган.

1982 елда Бөекбританиянең Кент универсиитетында  докторлык дәрәҗәсен яклый. 1985 елда үзе укыган югары уку йортына укытучы урынына кабул ителә һәм постколониаль әдәбият, диаспоралар, барыннан да элек, Көнчыгыш Африкадагы Бөекбритания колонияләреннән, Һиндстан һәм Кариб утрауларыннан чыккан язучыларның иҗатына багышланган лекцияләр курсы укый. Хәзерге вакытта профессор дәрәҗәсендә Кент университетында инглиз теле кафедрасында аспирантураны җитәкли.

«Африка язуы турында эссе» ике томлы җыентыгының җаваплы мөхәррире була. «Салман Рушдига компаньон» һәм «Уасафири» журналының редакторы булып тора. Хәзерге заман постколониаль язучылар, ш.и., Видиадхара Сураджпрасада Найпола, Салман Рушди, Зоя Уикомб турында тикшеренүләр авторы.

2021 елда «колониализм нәтиҗәләрен һәм качак язмышын мәдәниятләр һәм кыйтгалар арасындагы бушлыкта компромисссыз һәм мәрхәмәтле тикшергән  өчен»  Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе ала.

## Әсәрләре
* «Китү турында хәтер» (, 1987)
* «Саилчеләр юлы» (, 1988)
* «Дотти» (, 1990)
* «Оҗмах» (, 1994)
* «Тынлыкка соклану» (, 1996)
* «Диңгез буенда» (, 2001)
* «Дезертирлык» (, 2005)
* «Минем әни Африкада фермада яшәде» (, 2006) — хикәяләр җыентыгы
* «Соңгы бүләк» (, 2011)
* «Чуерташ йөрәк» (, 2017)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Abdulrazak Gurnah. nobelprize.org

Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Танзания язучылары
Төркем:Бөекбритания язучылары
Төркем:Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары 
Төркем:Әлифба буенча Нобель премиясе лауреатлары
Төркем:Мөһаҗирләр
Гыйбадуллин

**Гыйбадуллин** ― фамилия.
* Габделхак Гыйбадуллин (1952), цирк артисты, Мари АССР халык (1985), ТАССР атказанган (1988) артисты.
* Дамир Гыйбадуллин (1952), цирк артисты, ТАССР халык артисты (1982).
* Гамил Гыйбадуллин (*Гамил Нур*, 1970), журналист, тамада, алып баручы.   
* Зиннур Гыйбадуллин (?―2004), баянчы, композитор, педагог.
----
* Лилия Гыйбадуллина (1987),  язучы, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2021).

Төркем:Фамилияләр
Зайцев

**Зайцев** ― фамилия.
* Александр Зайцев (1841—1910), химик,  профессоры (1871 елдан). Петербург ФА мөхбир әгъзасы (1885), хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1876).
* Владимир Зайцев (1898—1971), ветеринария хирургы, фән докторы (1940), профессор (1941).
* Вячеслав Зайцев (1938―2023), рәссам-модельер, график; РФ халык рәссамы (2006), Россия дәүләт премиясе лауреаты (1996).
* Мефодий (Зайцев) (1978), православие дине эшлеклесе, Әлмәт һәм Бөгелмә епискобы (2011 елдан).
* Михаил Зайцев
** Михаил Зайцев (1845—1904), химик, фәлсәфә докторы (1872). Александр Зайцевның энесе.
** Михаил Зайцев (1891—1970), ветеринария фәннәре докторы (1936). профессор (1941). ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1961). 
** Михаил Зайцев (1921—1985), Чуаш АССР министрлар шурасы рәисе (1962―1975).
* Николай Зайцев (1942), Чуаш АССР министрлар шурасы рәисе (1989―1992).
* Олег Зайцев (1935―2018), педагогика фәннәре докторы (1986), профессор (1991), РФ атказанган фән эшлеклесе (1996). 
----
;Зайцева
* Елена Зайцева (1921—2005), терапевт, профессор. РФ атказанган фән эшлеклесе, Смоленск шәһәренең мактаулы гражданы.
## Моны да карагыз
* (6075) Зайцев, астероид.
## Шулай ук карагыз
* **[[Зайцево]]**

Төркем:Фамилияләр
Демна Гвасалия

**Демна Гвасалия** (; 1981 елның 25 марты, Сухум, Гөрҗи ССР, ССРБ) — Гөрҗистан дизайнеры, Vetements брендын уйлап табучы, 2015 елдан башлап Balenciaga мода йортының креатив директоры.

## Тормыш юлы
Демна Гвасалия 1981 елның 25 мартында Гөрҗи ССРның Сухум шәһәрендә туа. Гвасалияның әтисе — гөрҗи, әнисе — рус. 1997 елдан  халыкара икътисадны өйрәнә. 2001 елда университетны тәмамлый һәм гаиләсе белән Дүсселдорфка күчә. Соңрак Антверпенга күчеп килә, анда Патша сәнгать академиясенә укырга керә һәм аны 2006 елда кием дизайны өлкәсендә магистр дәрәҗәсе белән тәмамлый.

## Карьера
Maison Margiela һәм Louis Vuitton әйдәп баручы дизайнеры булган. 2014 елда Vetements Париж брендын барлыкка китерә. Vetements брендының исеме француз теленнән тәрҗемә иткәндә «кием» () дигәнне аңлата.

Хәзерге вакытта Balenciaga брендының креатив директоры булып тора. 2014 елдан Vetement компаниясенең баш дизайнеры була, әмма 2019 елның көзендә үзенең китүе турында хәбәр итә.

2018 елда The Fashion Awards премиясе иясе була.

2021 елда экранга «Төньяк җил» фильмы чыга, анда дизайнер Рената Литвинованың героинясы өчен костюм буенча рәссам сыйфатында чыгыш ясый. 2021 елның августында Гвасалия Канье Уэст белән хезмәттәшлек итә. «Мерседес-Бенц Стэдиум»да узган Канье Уэстның «Donda» альбомын тәкъдир итүнең креатив директоры була.

## Шәхси тормыш
2017 елдан башлап электрон музыкант Лоик Гомес (BFRND тәхәллүсе астында билгеле) белән никахта тора .

## Искәрмәләр

Төркем:Сухумида туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1981 елда туганнар
Төркем:25 март көнне туганнар
Төркем:Тбилиси дәүләт университетын тәмамлаучылар
Карина Лисициан

**Карина  Лисициан** (28 октябрь1938 ел, Ереван, Әрмән ССР) — совет, Россия һәм әрмән җырчысы, музыкаль педагог. Әрмән ССРның халык (1987), Россиянең атказанган артисты (1997), профессор.

## Биографиясе
Карина Павловна Лисициан әрмән  милләтле Павел Герасимович белән Дагмара Александровна (танылган совет җырчысы Зара Долуханованың апасы) Лисицианнар гаиләсендә туа. Мәскәү дәүләт консерваториясенең  фортепиано классын, аннан соң Гнесиннар исемендәге Музыка-педагогика институтының камера җыры классын тәмамлый.

 1965 елда «Мадригал» ансамбленең солисты була. Аннары күп еллар сеңлесе Рузанна Лисициан белән камера репертуары башкарган дуэтта җырлый. Аларның вокаль дуэты СССРда киң танылу ала, дөньяның күп илләрендә гастрольдә була. Дуэт үзенең репертуарын даими тулыландырып тора, 1990 еллар башына анда төрле чорлар, жанрлар һәм стильләрдәге биш йөздән артык җыр була.  

1990 елдан Карина Лисициан Россия Театр Сәнгате институтында (ГИТИС) укыта, башта  ул вокаль ансамбль классын, аннан соң академик җыр классын алып бара.  Рузанна һәм Рубен Лисицианнар белән бергә П. Лисициан исемендәге хәйрия фондын ача, фонд эшчәнлеге чикләрендә күп санлы концертлар, осталык класслары, иҗади семинарлар оештырыла.

Карина Лисицианның тормыш иптәше — Россия дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе Александр Владиславлев.

## Сылтамалар

* О вокальных педагогах.  Карина Лисицин 
* Карина и Рузанна Лисициан на сайте фонда Ирины Архиповой 
* Накануне Первого международного конкурса баритонов 

Төркем:Ереванда туганнар
Төркем:1938 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:ССРБ җырчылары
Төркем:Россия җырчылары
Төркем:Әрмәнстан җырчылары
Төркем:XX гасыр җырчылары
Төркем:Әрмәнстан ССР халык артистлары
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Меццо-сопрано
Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:28 октябрь көнне туганнар
Галина Волчкова

**Волчкова Галина Юрьевна** (19 октябрь 1963 ел) — Россия социаль эшкуары Ортопедик аяк киеме һәм мөмкинлекләре чикләнгәннәр өчен кием җитештергән «Ортомода» компаниясенә нигез салучы һәм аның генераль директоры.

## Биография
Галина Юрьевна Волчкова 1963 елның 19 октябрендә Шахты шәһәрендә туган.

Югары белемне Шахты шәһәрендә эшкуарлык һәм көнкүреш хезмәте күрсәтү институтында ала. Аны тәмамлагач, атасы белән Нальчик каласына күчә. Бер ел үтүгә Мода өендә алдынгы модельер булып китә. 1990 елларда үзенең «Альянс» аяк киемнәре җитештерү фирмасын ача, башлангыч капитал 50 мең сум була.

Аннары Мәскәүгә китә, анда аспирантурага укырга керә һәм Җиңел сәнәгать җитештерү академиясенең лаборатория җитәкчесе була. Студент булган чакта ук, Мосшуз базасында үткән  кебек беренче Россия аяк киеме дизайны конкурсы үткәрергә тәкъдим иткән була.

2001 елда МОФ белән бергә «Ортомода» компаниясен төзи. Паралелль рәвештә үзенең профессиональ эшчәнлеге белән беррәттән бөтен конкурсларда катнаша һәм укытучы булып эшли. 2002 елда социаль эшкуар Дюссельдорфта инвалидлар өчен ортопедик аяк киемнәр сериясен тәкъдим итә. Оештыруда аңа Волкованың ире ярдәм итә, алар аның белән эштә танышкан булалар.

Галина Юрьевна — Мәскәү дизайнерлар Берлегенең әгъзасы һәм «Особая мода» беренче Россия мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен мода конкурсының жюрие.

## Искәрмәләр

Төркем:Ростов өлкәсендә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1963 елда туганнар
Төркем:19 октябрь көнне туганнар
Äzärbaycan däwlät çikläre

**Äzärbaycan däwlät çikläre** (äzärbaycança Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhədi) Äzärbaycan Cömhüriäteneñ däwlät territoriäse(cir häm su territoriäse, cir astı, diñgez häm hawa kiñlege) çiklären bilgeläwçe sızıq häm vertikal öslek. Äzärbaycan Cömhüriäteneñ däwlät çige - Äzärbaycan Cumhuriäteneñ däwlät suvernitetınıñ territorial çige.

## Cirdäge çiklär
Äzärbaycan Cömhüriäteneñ territoriäse 5 däwlät belän çikläşkän. Däwlät çiklärneñ ğomumi ozınlığı 2665,4 kilometr: Russiä Federatsiäse belän 390,3&nbsp;km, Gruziä belän 480&nbsp;km, Ärmänistan belän 1007,1&nbsp;km, Törkiä belän 15&nbsp;km, İran belän 765&nbsp;km.

## Diñgezdäge çiklär
Äzärbaycan Cömhüriäteneñ diñgez çikläreneñ ozınlığı 713 kilometr. Äzärbaycan Cömhüriyäteneñ tönyaqta Rossiä Federatsiäse belän, könyaqta İran belän, diñgezneñ ikençe yağında Törekmänstan häm Qazaqstan belän diñgez çikläre bar. Äzärbaycan Cömhüriyäteneñ berdän-ber diñgez çikläre ul Kaspiy diñgeze buylap ütä.

## İskärmälär
Светлана Бондарчук

**Светлана Витальевна Рудская** (1968 елның 17 декабре, Мәскәү, ССРБ) — Россия моделе, телетапшырулар алып баручы, *Hello!* журналының элеккеге баш мөхәррире, PR агентлыгы хуҗасы. 

## Тормыш юлы
Светлана Бондарчук 1968 елның 17 декабрендә Мәскәүдә туа. Әнисе Светлананы 17 яшендә таба. Әти-әнисе иртә аерылышканнар. китапханә факультетын тәмамлаган. Яшь чакта фехтовкалау белән шөгыльләнгән, спорт мастерлыгына кандидат була.

### Модель карьерасы
Светлана Бондарчукның әбисе Светлананың үз-үзенә ышанычы булсын өчен аны кастингка җибәргән. Светлана «Burda Moden» бәйгесендә җиңү яулый һәм модель була.

2007 елда Oriflame косметика фирмасының «йөзе» була.

### Телевидение
«Домашний» телеканалында «Модная прививка» һәм «Одень свою подругу» программаларында телетапшырулар алып баручы булып эшләгән.

«СТС» телеканалында Бондарчук «Ты — супермодель» телеконкурсының жюри рәисе һәм алып баручы була.

### Нәшрият эшчәнлеге
2006 елдан 2020 елга кадәр «Hello!» журналының баш мөхәррире.

2008 елда үз проектын, «иртәгә әйләнә-тирә дөньяның ничек чиста булуына бәйле кешеләргә» багышланган «Icons» журналын башлап җибәрергә тырыша. Forward Media Group ярдәмендә журналның 10 номеры чыга. Журнал «иң сәер Россия глянецы» абруена лаек булып 2009 елда кризис аркасында ябыла.

### Шәхси тормыш

* Беренче ире — Фёдор Сергеевич Бондарчук, кинорежиссёр, телетапшырулар алып баручы. 2016 елда аерылышалар.
** Улы — Сергей Фёдорович Бондарчук (1991 елның 29 ноябре), актёр
** Кызы —  Варвара Фёдоровна Бондарчук (1999 елның 5 мае).
** Килене — Татиана Михайловна Бондарчук (1989 елның 15 августы), МГИМО тәмамлаган, 1988 елда Сеулда узган XXIV җәйге Олимпия уеннары чемпионы Михаил Мамиашвилиның кызы.
*** Оныгы — Маргарита Сергеевна Бондарчук (2012 елның 6 декабре).
*** Оныгы — Вера Сергеевна Бондарчук (2014 елның 12 мае).
* Икенче ире — Сергей Харченко, дизайнер. 2020 елның 15 августында өйләнешәләр.
* Абыйсы — Григорий Витальевич Рудской (1982)

### Җәмәгать эшчәнлеге
Светлана Бондарчук 2011 елның декабреннән ел саен уздырыла торган Action хәйрия кинематографик аукционын үткәрә.

### Сәяси активлык
Дусты Полина Юмашева белән бергә 2011—2012 еллар митингларына чыккан. Шулай ук режиссёр Кирилл Серебренниковка ярдәмгә Басман суды янындагы акциядә катнаша.

## Фильмография

* 1989 — «Сон в летнее утро» (кыска метражлы)
* 2006 — «Жара» — *ир-ат киемнәре кибетендә сатучы*
* 2012 — «Любовь с акцентом» — *Ирина*
* 2013 — «Прикосновение» (кыска метражлы) — *кызның әнисе*

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Светлана Бондарчук биографиясе Cosmo.ru сайтында
* Светлана Бондарчук бите kinopoisk сайтында

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Русия актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Русия эшмәкәрләре
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1968 елда туганнар
Төркем:17 декабрь көнне туганнар
Төркем:Мәскәү дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар
Мария Кежа

** Мария Кежа **- совет и рәсәй  фотомоделе, дизайнер, Мисс CCCP 1990.

## Биография
Мария Кежа (англ. Maria Kezha, fr. Maria Kejа) 1973 елның 3 февралендә Рязаньда туган. 

Аның әти-әнисе - радиоинженерлар, әтисе - белорус, әнисе - рус.

Гаилә, Мариягә биш яшь тулгач, БССРга күченә. Мария бала чактан  балет һәм иҗат белән мавыга.  Витебск балалар сәнгать мәктәбен тәмамлый. Рәсем сәнгате һәм рәсем халыкара күргәзмәләрендә катнаша.

## Матурлык конкурслары
1987-1989 елларда Мария уку белән параллель рәвештә Витебск эксперименталь кием лабораториясе каршында модель булып эшли, ул кием коллекцияләре күрсәтүләрендә катнаша.

1989 елда Мария “Мисс-Витебск” титулын яулый.

1989 елда ул Белорус милли конкурсында Минск шәһәрендә катнаша һәм беренче урынны яулый. (Мисс Беларус). 

1990 елда Мария Беларусия республикасын тәкъдим итеп, бөтенсоюз матурлык конкурсында катнаша һәм “Мисс СССР 1990” титулын яулый. 

“Мисс Галәм” конкурсы кагыйдәләре буенча, катнашуга хокукны агымдагы елның 1 февраленә кадәр 18 яшь тулган кызлар ала.

Мария СССРны 1991 елгы “Мисс Галәм” конкурсында тәкъдим итә алмый һәм аның урынына беренче вице-Мисс, Юлия Лемигова җибәрелә.

## Карьера
1990 елның июненнән 1991 елның июненә кадәр Мария күпсанлы сәфәрләрдә һәм хәйрия акциясендә катнаша, Советлар Союзын тәкъдим итә. Бу сәфәрләр барышында ул Дональд Трамп һәм аның хатыны Иван Tрамп белән таныша, Билл Косби һәм Дэвид Леттерман шоуларында катнаша, күпсанлы яңалыклар программаларына чакырыла, һәм нәтиҗәдә, Американың Кушма Штатларында модель булып эшләүнең биш еллык контрактын имзалауга тәкъдим ала.1991 елның июнь аена билгеләнгән Бөтенсоюз матурлык конкурсы Советлар Союзы таркалуга бәйле рәвештә бетерелде. 

1991 елның 10 июнендә конкурс оештыручылары белән имзаланган контракт гамәлен рәсми рәвештә тәмамлый. Мария Германиягә китә, анда немец журналисты Ральф Янзенга кияүгә чыга, шул рәвешле Кушма Штатларда контрактны имзалауга баш тарта.

1992 ел ахырында Мария аерылып,  Мәскәүгә кайта. Биредә  "Red Stars" агентлыгын җитәкләүче Татьяна Кольцова аңа  аерым игътибар бирә. Мария фото-модель булып эшли башлый һәм Влад Локтев белән фотографияләр сериясе ясый. 1992 ел ахырында ул Wella рекламасы өчен төшә. 

1993 ел башында Мария Парижда модель контрактын төзүгә тәкъдим ала һәм Франциягә күченә. 

1994 елда юл һәлакатенә эләгә, бу аның  модель карьерасын туктата.

1995 елдан 2000 елга кадәр Мария Lancel иң борынгы француз компанияләренең берсендә дизайнер булып эшли. 

2000 елдан 2005 елга кадәр Мария хатын-кызлар сумкаларының һәм компания аксессуарларының баш дизайнеры була. 2005 елда Мария компанияне калдыра һәм фрилансевода эшли башлый.

2006-2007 елда ул Christian Lacroix өчен Haute couture аксессуарларын төзү контрактына кул куя. Кристиан Лакруа китү сәбәпле, Мария мода йортыннан китә һәм 2008 елда үзенең сумкалар һәм аксессуарлар компаниясен булдыра.
## Шәхси тормышы
Ике тапкыр аерылган. Кияүдә. Бер улы бар.
 
## Ссылкалар
* Все победительницы конкурса Мисс СССР (1989—1991). Фото и видео
Шанель Коко

**Габриэль Бонер (Коко) Шанель** (; 19 август 1883 ел — 10 гыйнвар 1971 ел) — француз модельеры, «*Chanel*» мода йортына нигез салучы һәм XX гасырда Аурупа модасына зур йогынты ясаучы. Хатын-кызлар костюмын гадиләштерүгә ярдәм иткән Шанель стиле өчен, традицион ирләр гардеробы элементларын үзләштерү һәм «зиннәтле гадилек» (*le simplicité de luxe la*) хас. Ул хатын-кызлар модасына билле жакет һәм кыска кара күлмәк; бизәвечләрдән чылбырлы сумка һәм эре бижутерия — беренче чиратта, зур каптырма-камелияләр һәм ясалма энҗе кертә. Аның фирмасы чыгарган «Chanel No. 5» хушбуйлары XX гасыр парфюмериясенең бестселлерына әверелә.

## Биографиясе
**Габриэль Бонер (Коко) Шанель** 1883 елда Сомюр (Франция) шәһәрендә туа.  Кызга 11 яшь булганда, әнисе вафат була. Габриэльгә 12 яшь тулганда, дүрт туганы белән калдырып, атасы ташлап чыгып китә; балалар  берникадәр вакыт туганнарында, аннары  приютта яши.

18 яшендә Габриэль киемнәр кибетенә эшкә урнаша, буш вакытында кабареда җырлый. «*Ko Ko Ri Ko*» һәм «*Qui qu'a vu Coco*» җырларын яратып  башкара, шуңа күрә «Коко» кушаматын ала. Шушындый чыгышларының берсендә аны офицер Этьен Бальсан күреп кала — кыз аның янына Парижга күчә, әмма тиздән инглиз сәнәгатьчесе, дуслары арасында «Бой» кушаматлы Артур Кэйпелгә китә.

1910 елда Шанель эшләпә кибете ача — ел дәвамында ул Камбон урамындагы 31нче йортка күчә.

Шанель һәм аның ахирәте Мися Серт вафаты алдыннан Дягилевны 1929 елның 19 августында соңгы тапкыр күрүчеләр була. Аны Сан-Микеледа җирләүне дә үзләре оештыра, чөнки Дягилевның да, аның янында булган Лифарның да акчасы булмый

## Искәрмәләр

## Әдәбият

;Рус телендә
* 
* 
* 
* 
* 
*  *(Библиотека генерального директора. Путь к успеху; Дайджест к т. 9)*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Башҡа телдәрҙә
* 
* 

## Сылтамалар

** Официальный сайт дома моды «Шанель»
** 
**  
** 
** 
**  
** Коко Шанель — женщина изменившая мир моды

Төркем:19 август көнне туганнар
Төркем:1883 елда туганнар
Төркем:10 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:1971 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Сомюрда туганнар
Төркем:Француз модельерлары
Төркем:Парижда вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Коктейль күлмәге

**Коктейль күлмәге** (кичке мәҗлес күлмәге) — хатын-кызларның ниндидер тантаналы шартларда кия торган кыска итәкле, якасыз һәм җиңсез күлмәк.

### Тарихы
Иң башта Америка Кушма Штатларында «коры закон» вакытында кичке күлмәкләрнең демократлаштырылу барышында барлыкка килгән. Яшь кызлар өчен тәгаенләнгән. Тубыкны чак кына  каплап торган, соңгы мода чорына туры килгән һәм кыйммәт, ләкин шул ук вакытта ачык булмаган таварлардан тегелгән. Башта ул күлмәктә *Чарльстон биюен* башкарырга мөмкин булган. Коктейль күлмәкләре стеклярус белән бизәлгән, күлмәккә туры китереп эченә акча, кершән һәм портсигар гына сыйган кече букча кебек махсус аксессуарлар каралган. Күлмәккә туры китереп  шул төстәге ачык туфлилар, терсәккә кадәр озынлыктагы перчаткалар, эшләпәләр  сайланган.

Хәзерге вакытта коктейль күлмәкләрен күп очракта корпоратив чараларда, гаилә бәйрәмнәрендә һәм кичке мәҗлесләрдә күрергә мөмкин. Коктейль күлмәкләре төнге клубларга, казино яки ресторанда үтә торган очрашуларга тәгаенләнгән. Кагыйдә буларак, мондый күлмәк кичке сәгать җидедән  соң башланган чараларга киелә. 

Җәйге коктейль күлмәк ачыграк була. Ул ачык төсләрдән һәм җиңел шифон, ефәк тукымадан тегелә. Кыш көннәрдә киелгән күлмәкләр өчен кара, кызыл,күк һәм зәңгәр төсләр  традицион булып санала. Тукымадан бәрхет һәм асыл кулланыла, бер төслесенә өстенлек бирелә.

## Библиография

* *Laird Borrelli-Persson.* The Cocktail Dress. — HarperCollins, 2009. — ISBN 978-0-06153-613-7.
Төркем:Өс киеме