Гайсә Усманов

**Гайсә Идрис улы Усманов** (08/20/1922, Ырынбур өлкәсе - 1993) — советлар хәрби эшлеклесе, , Бөек Ватан сугышында катнашкан, Дан орденының тулы иясе ,  I дәрәҗә Дан орденына  тәкъдим ителү вакытына 122нче гвардияче артиллерия полкының разведка  бүлеге командиры, гвардия өлкән сержанты.

## Биографиясе
1922 елның 20 августында Ырынбур өлкәсенең Төньяк районындагы Крязлы авылында туган. Татар. 7 сыйныфны тәмамлый. Ул коллектив хуҗалыкта трактор йөртүчесе булып эшли. 

1941 елның июнендә ул Кызыл Армиягә алына. Шул ук елның июленнән ул немец дошман басып алучыларына каршы сугышларда катнаша. Ул Көньяк-Көнбатыш, Сталинград, Калинин, Воронеж, 2 нче һәм 1 нче Балтыйк фронтларында сугышты. 1944 елдан ВКП/КПСС әгъзасы. Сугышның соңгы этабында ул 122 нче Гвардия артиллерия полкы разведкасында хезмәт итә. 

1944 елның 22 июнендә, Сиротино авылы районында дошман оборонасын үтәр өчен барган сугышларда, гвардиянең разведчик- күзәтүчесе кече сержант Усманов күзәтүче кеше булмаган җиргә юл тота, ут коралы урнашкан урынны таба һәм координаталарын батареясына җибәрә. Аның максатлы билгеләмәсе буенча, танкка каршы батарея юк ителде һәм 3 дошман пулемёты бастырылды. 25 июньдә ул беренчеләрдән булып Балбечье авылы янындагы Көнбатыш Двина елгасын кичеп, экипаж белән бергә дошман пулемётын сафтан чыгара. 1944 елның 9 июлендәге боерык белән кече сержант Усманов Гайса Идрис улы 3 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнде. 

1944 елның 5 октябренә каршы төндә шул ук полктың өлкән разведчигы гвардия сержанты Усманов Куршинай авылы янындагы разведкалы сугышларда катнаша. Аның максатлы күрсәтмәләре буенча, 3 пулемёт  ноктасы һәм миномёт батареясы каплана. 7 октябрьгә каршы төндә, Триникяй торак пункты янында булганда, ул дошман танклары туплануы турында мәгълүмат ала һәм тиз арада батареяга хәбәр итә. 1944 елның 16 ноябре боерыгы белән гвардия сержанты Усманов Гайса Идрисович 2 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә. 

1945 елның 22 февралендә, Межиниеки бистәсе янындагы һөҗүм алдыннан, гвардия өлкән сержанты Усманов 2 дзот һәм миномёт батареясы  координаталарын билгели, һәм алар юкка чыгарыла. Көчле сугышларда ул якынча 10 дошман салдатын юк итә. 

Бөек Ватан сугышының соңгы этабында немец-дошман басып алучылары белән сугышларда командалык йөкләмәләрен үрнәк итеп башкарган өчен, 1945 елның 29 июнендә СССР Югары Советы Президиумы указы белән , сакчы өлкән сержант Усманов Гайса Идрисович 1 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә һәм Дан орденының тулы иясе була. 

1945 нче елда сакчыларның өлкән сержанты Усманов демобилизацияләнде. Ул туган ягына кайтты. Ырынбур өлкәсенең Абдулла районы Степановка-2 авылында яшәгән. Ул «Родина» коллектив хуҗалыгы кыр-бригадасында, сәүдә предприятиясендә шофёр булып эшләде. Ул 1993 елда вафат булды. 

Ул 1 нче дәрәҗәдәге Ватан сугышы ордены, 3 дәрәҗә Дан орденнары, медальләр, шул исәптән ике "Батырлык өчен" медале, белән бүләкләнде. 

## Әдәбият

* *Гришко Г.А., Яворонкин М. Yu.* Заказ китабы. Мәскәү, 2005 
* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь  /   Алдагы ред. Колледж Д.С.Сухоруков .   - М .: Хәрби нәшрият, 2000.   - 703   дан.   - 10,000 данә.   -  . 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Дан орденының тулы кавалерлары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:«Батырлык өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:1993 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1922 елда туганнар
Төркем:20 август көнне туганнар