Айгиз Баймөхәммәтов

**Айгиз Баймөхәммәтов**, Айгиз Гыйззәт улы Баймөхәммәтов (, *[[1988 ел]]ның [[27 октябрь|27 октябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Белорет районы]], Абзак*) — язучы, журналист, РФ һәм БР язучылар (*[[2014 ел|2014]]*) һәм журналистлар (*[[2008 ел|2008]]*) берлекләре әгъзасы, Шәехзадә Бабич премиясе лауреаты (*[[2015 ел|2015]]*). Милли телдә иң күп сатылган китаплары буенча «бестселлер авторы» буларак танылган. Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2020). Башкортстан Язучылар берлеге рәисе (2022 елдан). Россия Язучылар  идарәсе әгъзасы (2025 елдан). Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2025).

## Тәрҗемәи хәле
1988 елның 27 октябрендә Башкортстан АССР Белорет районы Абзак авылында җиде балалы гаиләдә алтынчы бала булып туган. Кырык яшендә әнисе Гөлнур Нургали кызы Баемова (1957―1997), өч елдан әтисе Гыйззәт Мөхәррәм улы (1950―2001) вафат булалар (икесе дә яман шештән). Сәрмән балалар йортында тәрбияләнә. Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе һәм журналистика факультетын тамамлаган (*[[2012 ел|2012]]*). Бишенче курстан  «Башкортстан» гәҗитенең әдәбият һәм мәдәният бүлегендә эшли башлый, 2011—2016 елларда әлеге гәҗитнең хәбәрчесе. 2020 елның 14 февраленнән — «Шоңҡар» журналының баш мөхәррире.

2022 елның 16 декабрендә, 5 еллык срокка Башкортстан Язучылар берлегенең XIX съездында күпчелек тавыш белән берлек рәисе итеп сайлана (әлеге вазифага язучылар Ринат Камал, Флюр Галимов (*үз кандидатурасын тавыш бирүдән төшерә*) тәкъдим ителгән)..

2025 елның 3 июлендә узган корылтайда икенче мәртәбә Башкортстан Республикасы Язучылар берлеге (Россия Язучылар берлеге составындагы «Башкортстан Республикасы Язучылар берлеге» төбәк иҗтимагый оешмасы) рәисе итеп сайланган.

## Иҗаты

Дөнья күргән әсәрләре — балалар йортында булган көндәлек хәлләр сурәтләнгән «Калдырма, әнкәй!», «Урам балалары», «Алдакчы» (*повестьлар*), «Әкиятсез балачак» (*хикәяләр *), «Кызык бу тормыш...» (*мәзәкләр җыентыгы*).

2019 елга төрле телләрдә ун китабы: башкортча — дүрт, рус телендә — өч, татар телендә — ике (*«Калдырма мине, әнкәй!», 2018; «Әкиятсез балачак», 2019*) һәм казакъча — ике, чуашча — бер китабы чыккан.

2021 елның җәендә Казанда язучының татар телендә өченче ― «Нахак» китабы басылып чыга («Казан утлары» китапханәсе» сериясендә алтынчы китап буларак).

## Әсәрләре сәхнәдә
2016 елда «Калдырма, әнкәй!»  әсәре буенча М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында «Хыялга каршы» спектакле куела (*инсценировка авторы — Әнгизә Ишбулдина, режиссеры — Илсур Казакбаев*).

Х. Намсараев исемендәге Бурят дәүләт академия драма театры «Калдырма, әнкәй!»  әсәре буенча «Әти һәм әнинең умырзаясы» исемле спектакль  куя (*чакырылган режиссер — Илсур Казакбаев*).
 
2019 елда Казакъстанның Күкчәтау яшьләр театры «Калдырма, әнкәй!» әсәре нигезендә куелган «Изге хыял» спектакле премьерасы белән ачыла.

2022 елда Уфа дәүләт «Нур» татар театры авторның беренче драматургия әсәре булган «Кредитка алынган хатын» пьесасы буенча спектакль әзерли. Премьерасы 3-4 ноябрьләрдә.

## Әсәрләре экранда
2023 елның гыйнварыннан Башкортстан Мәдәният министрлыгы ярдәме белән Әмир Абдразаков исемендәге «Башкортстан» киностудиясе «Калдырма, әнкәй!» тулы метражлы нәфис фильмын төшерә башлый. Фильмның режиссеры — Вилүрә Исәндәүләтова.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2015 — Шәехзадә Бабич премиясе - *«Ҡалдырма, әсәй!» китабы өчен*.
* 2018 — М. Шолохов исемендәге халыкара медаль — *«халыкара әдәби элемтәләрне ныгытуы өчен»* .
* 2020 — Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре — «*башкорт әдәбиятын халыкара мәйданда танытуга керткән өлеше өчен*»
* 2024 — Салават Юлаев ордены
* 2025 ― Казакъстанның хөрмәтле язучысы () ― *казакъ әдәбиятының үсешенә керткән зур өлеше өчен*.
* 2025 ― Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе ― *«Мин кошка әйләнәм» повестьлар җыентыгы өчен*

## Гаилә хәле
Өйләнгән. Хатыны Айгөл, улы Аяз (2022).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* БР Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханәсенең электрон бүлегендә
*: рус телендәге әсәрләре
* *[[Мөнир Вафин]]*.   Айгиз Баймөхәммәтов: «Кеше укый торган әсәрләр язарга кирәк». Азатлык радиосы, 17.02.2019
* Айгиз Баймухаметов//Айгиз Баймөхәмәтов. Вконтакте сәхифәсе

Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Башкортстан язучылары
Төркем:XXI гасыр язучылары
Төркем:Башкорт язучылары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Шәехзадә Бабич премиясе лауреатлары
Төркем:Мөхәррирләр
Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Язучылар берлеге рәисләре
Төркем:Салават Юлаев ордены кавалерлары
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары