Айдар Әхмәтов

*
*'Айдар Әхмәтов*', Айдар Мансур улы Әхмәтов (*1968 елның 22 апреле, ССРБ, РСФСР, Мәскәү*) — балет артисты, педагог-балетмейстер, [[Татарстанның халык артисты|Татарстанның халык]] (*1995*), РФ атказанган артисты. Халыкара конкурслар лауреаты (*АКШ, 1990; Франция, 1990; Финляндия, 1991; Япония, 1991; Италия, 1992 һ. б.*).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1968 ел]]ның [[22 апрель|22 апрелендә]] [[Мәскәү]]дә туган. Әтисе Мансур Габдулла улы [[Менделеевск районы|Бондюг районы]] (*хәзерге* [[Менделеевск районы]]) [[Бәзәкә]] авылыннан, [[Мәскәү]]дә укуын  тәмамланганнан соң, Мәскәүнең [[космос]] белән бәйле режимлы  предприятиеләрендә эшли, , техник фәннәр кандидаты (*1973*), космонавтлар отрядында шөгыльләнгән, милләте буенча үтмәгән. Әнисе Роза [[Мәскәү]]дә туган, чыгышы белән [[Буа]]дан, Станиславский һәм Немирович-Данченко исемендәге театрның биючесе була, соңрак бухгалтер.

Айдар Мансур улы [[Мәскәү]]дә Телевидение һәм радио мәктәбендә укый, 5-6 ел хореография, музыка белән шөгыльләнә, параллель рәвештә фортепиано классы буенча ике музыка мәктәбен тәмамлый, суга сикерү, зур теннис белән мавыга. 10 яшендә хореография училищесынә укырга керә. «Балет артисты» белгечлеге буенча Мәскәү дәүләт хореография академиясен (*1986*), «педагог-балетмейстер» белгечлеге буенча [[Казан дәүләт мәдәният институты]]н (*2016*), «икътисад һәм хокук» белгечлеге буенча [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университеты|РФ президенты каршындагы халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен]] (*2016*) тәмамлаган. [[Татар теле|Татар]], [[Рус теле|рус]] телләреннән тыш, [[инглиз теле]]н камил белә, [[француз теле]]н хореография училищесындә укыганда өйрәнгән.

== Хезмәт юлы ==
[[1986 ел|1986]]—[[ел|1989]] һәм [[2008 ел|2008]]—[[2013 ел]]ларда — Н. Касаткина һәм В. Василёв җитәкчелегендәге дәүләт академия классик бию театрының балет труппасы солисты.

[[1989 ел|1989]]—[[1990 ел]]ларда — В. А. Смирнов-Голованов җитәкчлегендәге Мәскәү шәһәр балеты солисты.

[[1990 ел|1990]]—[[1991 ел]]ларда — Мәскәүнең «Хореография классиклары» театры солисты.

[[1991 ел|1991]]—[[2010 ел]]ларда — балет труппасының чакырылган премьер-солисты сыйфатында Мария театрында (*Санкт-Петербург*), [[Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры]]нда (*Казан*), «Лос-Анжелес классик балеты» театрында (*Лос-Анжелес, АКШ*), «Дәүләт операсы» театрында (*Әнкара, Төркия*), «Токио балет театры»нда (*Токио, Япония*), «Universal Ballet» театрында  (*Сеул, Көньяк Корея*), Македония халык театрында (*Скопье, Төньяк Македония*) чыгыш ясый.

[[1995 ел|1995]]—[[1996 ел]]ларда — [[Мәскәү]]нең Станиславский һәм Немирович-Данченко исемендәге музыкаль академия театрының балет труппасында премьер-солист.

[[1996 ел|1996]]—[[1998 ел]]ларда — «Яңа Зеландия король балеты» театрының (*Веллингтон*) балет труппасында премьер-солист.

[[1998 ел|1998]]—[[2003 ел]]ларда — «Маҗар милли операсы» театрының  (*Будапешт*) балет труппасында премьер-солист.

[[2003 ел|2003]]—[[2005 ел]]ларда — «Москонцерт» балет труппасында премьер-солист.

[[2005 ел|2005]]—[[2008 ел]]ларда — «Alberta Ballet» театрының (*Калгари, Канада*) балет труппасында премьер-солист.

[[2010 ел]]ның [[гыйнвар]]ыннан [[2013 ел]]ның [[декабрь|декабренә]] кадәр — Г. Ц. Цыдынжапов исемендәге Бурят дәүләт опера һәм балет театры балет труппасы сәнгать җитәкчесе.
* Куйган спектакльләре: «Энхе-Булат батор» операсы (*куючы балетмейтер*) һ. б.

[[2013 ел]]ның [[март]]ыннан [[2015 ел]]ның [[гыйнвар]]ына кадәр — Диңгез буе крае опера һәм балет театрының (*Владивосток*) балет труппасы сәнгать җитәкчесе.
* Куйган спектакльләре: «Аккош күле», «Ундүртенче», «Mouvements» балетлары (*куючы балетмейстер һәм либретто авторы*), «Евгений Онегин», «Алеко» опералары (*куючы балетмейстер*) һ. б.

[[2014 ел|2014]]—[[2017 ел]]ларда — Москомспортның «Мәскәү яшьлеге» () ФСО хореография бүлеге башлыгы урынбасары.

[[2018 ел]]ның [[октябрь|октябреннән]] — Л. М. Лавровский исемендәге Мәскәү дәүләт хореография училищесы директоры.

[[2017 ел]]ның [[март]]ыннан Мәскәү мәдәният департаментының [[Галина Вишневская|Г. П. Вишневская]] исемендәге музыка-театр сәнгате көллияте (КМТИ) директорның хореография буенча  урынбасары, [[декабрь|декабреннән]] — директоры.

== Өстәмә мәгълүмат ==
* Айдар Мансур улы — «Рус балеты йолдызлары» проектын оештыручы һәм җитәкчесе. Проект халыкара статуска ия һәм бөтен дөньяда РФ балет мәктәбенең абруен ныгытуга юнәлдерелгән. «Рус балеты йолдызлары» проекты [[Сүрия]]дә, [[Испания]]дә, [[Израиль]]дә, [[Кытай Халык Республикасы]]нда «Россия мәдәнияте көннәре» кысаларында уздырылган чараларда катнашкан. Кытай милли балет театрында (China National Ballet) 2нче һәм 3нче Халыкара балет театрлары фестивалендә «Рус балеты йолдызлары» Гала-концертлары — режиссер һәм проект җитәкчесе.
* [[2008 ел]]да Кытай Халык Республикасында «Рус балеты йолдызлары» проекты [[Җәйге Олимпия уеннары 2008|Олимпия уеннарының]] мәдәни программасында катнаша.
* Лубянкадагы Үзәк балалар кибетендә () Сәнгать төне — «Щелкунчик» балеты (режиссер-куючы).

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[1989 ел|1989]] — 3нче Халыкара балет артистлары конкурсы (*Нью-Йорк*) — көмеш медаль һәм 2нче премия
* [[1990 ел|1990]] — 4нче Халыкара балет артистлары конкурсы (*Париж*) — көмеш медаль һәм 2нче премия
* [[1990 ел|1990]] — Халыкара балет артистлары конкурсы (*Осака, Япония*) — көмеш медаль һәм 2нче премия
* [[1991 ел|1991]] — Халыкара балет артистлары конкурсы (*Хельсинки*) — бронза медаль һәм 3нче премия
* [[1992 ел|1992]] — 1нче Халыкара балет артистлары конкурсы (*Риети, Италия*) — Гран при һәм алтын медаль
* [[1993 ел|1993]] — 2нче Халыкара балет артистлары конкурсы (*Люксембург*) — Гран при һәм алтын медаль
* [[1994 ел|1994]] — [[Рудольф Нуриев|Нуриев]] исемендәге 1нче Халыкара балет артистлары конкурсы (*Будапешт*) — Гран при һәм 1нче премия
* [[1995 ел|1995]] — [[Татарстанның халык артисты]]
* РФ атказанган артисты

== Гаиләсе ==
[[Кыз]]лары: Рената, Анелия.

== Искәрмәләр ==


== Чыганаклар ==
# Әхмәтов Айдар Мансур улы. Татар энциклопедик сүзлеге. К.: ТР ФА Татар энциклопедияcе институты, 1999, 51нче бит. ISBN 0-9530650-3-0

== Сылтамалар ==

* [https://mghu.ru/imt_team/ahmetov-ajdar-mansurovich  Ахметов Айдар Мансурович.]  Л. М. Лавровский исемендәге Мәcкәү дәүләт хореография училищесы сайты 
* *Бурулёва Юлия''. Айдар Әхмәтов: «Балет-элита сәнгате, аны яратырга, аңларга, тоярга кирәк!» worldpodium.ru, 6.12.2017
*  Айдар Әхмәтов «Милләттәшләр» порталында

## Моны да карагыз

Төркем:Балет артистлары
Төркем:Балетмейстерлар
Төркем:Педагоглар
Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар
Төркем:Мәскәү хореография академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:Театр сәнгать җитәкчеләре
Төркем:Мәскәү татарлары