Галия Измайлова (балерина)

*Бу [[балет]] биючесе турында мәкалә, ТАССР халык комиссары турында [[Галия Измайлова (халык комиссары)|моннан]] укыгыз.*

**Галия Измайлова**, Галия Баязит кызы Измайлова (*[[1923 ел]]ның [[12 февраль|12 феврале]], [[РСФСР]], [[Томск]] — [[2010 ел]]ның [[2 октябрь|2 октябре]], [[Үзбәкстан]], [[Ташкәнт]]*) — балет биючесе, балетмейстер, режиссер, Үзбәкстан ССР (*[[1951 ел|1951]]*) һәм ССРБ (*[[1962]]*) халык артисты, Үзбәкстан ССРның Хәмзә исемендәге (*[[1970 ел|1970]]*) һәм ССРБ (*[[1950 ел|1950]]*) дәүләт премияләре лауреаты.

## Тәрҗемәи хәле

1923 елның 12 февралендә Томск шәһәрендә туган. 1931 елда, әтисе вафатыннан соң, әнисе белән Ташкәнтка күчәләр. Мәктәптә узган концертта аңа легендар биюче Тамара Ханым игътибар итә. Үзбәкстан җөмһүрият балет мәктәбен (1941), Ташкәнт театр-сәнгать институтының режиссерлык факультетын (1958) тәмамлаган

## Хезмәт юлы
* 1941 елдан Ташкәнт дәүләт опера һәм балет театрында эшли.
* 1977 елдан  Алишер Нәваи исемендәге академия театрының баш балетмейстеры.

## Иҗаты
Ташкәнт дәүләт опера һәм балет театрында прима-балерина була, әйдәүче партияләрне башкара. Чит илләрдә (Кытай, Франция, Бөекбритания, АКШ, Һиндстан) гастрольләрдә үзбәк («Муножот», «Тановар», «Дилхирож»), кытай, гарәп, һинд халык биюләрен башкара. 
1940 еллардан башлап, Мәскәү кирмәнендә Иосиф Сталин һәм аның кунаклары өчен булган махсус концертларда чыгыш ясый.
Совет TV да «Зәңгәр ут» (*Голубой огонек*) тапшыруларында даими катнаша.

#### Башкарган партияләре
* 1943 — *Сәмрүгъ* «Ак-Беләк» С. Н. Василенко
* 1945 — *Аврора* «Йокыга талган гүзәл» (*Спящая красавица*)  П. И. Чайковский
* 1945 — *Мария, Зарема* «Бакчасарай  фонтаны» (*Бахчисарайский фонтан*) Б.В. Асафьев
* 1947 — *Сванильда* «Коппелия» Л. Делиб
* 1948 — *Китри* «Дон Кихот» Л. Минкус
* 1949 — *Тао Хоа* «Кызыл мәк» (*Красный мак*) Р. М. Глиэр
* 1949, 1957 — *Одетта-Одиллия* «Аккош күле» (*Лебединое озеро*) балеты П. И. Чайковский
* 1952 — *Эсмеральда* «Эсмеральда» Ц. Пуни
* 1952 — *Гөлнара* «Балерина» Г. А. Мушель
* 1953 — *Наташа* «Бәхет яры» (*Берег счастья*) А. Э. Спадавеккиа
* 1957 — *Жизель* «Жизель» А. Адан
* 1958 — *Нина* «Маскарад» Л. А. Лапутин
* 1960 — *Шәһрәзадә* «Шәһрәзадә» (*Шахеразада*) Н. А. Римский-Корсаков
* 1960 — *Кармен* «Болеро» Равель
* 1964 — *Хуанита* «Дон Жуан» Л. В. Фейгин
* 1967 — *Гулиам* «Кырык кыз» (*Сорок девушек*) Л. В. Фейгин
* 1968 — *Ләйлә* «Ләйлә һәм Мәҗнүн» (*Лейли и Меджнун*) И. И. Әкбәров
* 1969 — *Чундари* «Мәхәббәт амулеты» (*Амулет любви*) М. Әшрәфи
* 1973 — *Кармен* «Кармен-сюита» Ж. Бизе
* 1973 — *Эгина* «Спартак» А. И. Хачатурян

#### Куйган спектакльләре
* 1957 — «Аккош күле» (*Лебединое озеро*) балеты  П. И. Чайковский) (*Г. Завьялов белән берлектә*)
* 1959 — «Хыял» (*Мечта*) И. И. Әкбәров (*Г. Завьялов белән берлектә*)
* 1960 — «Шәһрәзадә» (*Шахеразада*) Н. А. Римский-Корсаков (*Г. Завьялов белән берлектә*)
* 1960 — «Штраусиана» И. Штраус (*Г. Завьялов белән берлектә*)
* 1960 — «Болеро» М. Равель (*Г. Завьялов белән берлектә*)
* 1961 — «Кәшмир легендасы» Г. А. Мушель
* 1968 — «Ләйлә һәм Мәҗнүн» (*Лейли и Меджнун*) И. И. Әкбәров
* 1969 — «Мәхәббәт амулеты» (*Амулет любви*) М. Әшрәфи (*А. Л. Андреев белән берлектә*)
* 1979 — «Мәхәббәт турында легенда» (*Легенда о любви*) А. Д. Меликов
* «Дон Кихот» Л. Минкус
* «Кармен» Ж. Бизе
* «Корсар» А. Адан, Лео Делиб, Р. Дриго, Ц. Пуни
* «Раймонда» А. К. Глазунов
* «Эсмеральда» Ц. Пуни
* «Бакчасарай  фонтаны» (*Бахчисарайский фонтан*) Б. В. Асафьев
* «Бахор» (*бию сюитасы*) Т. Садыйков музыкасына

#### Бию кую
«Диләрәм»  (М. Әшрәфи, 1958), «Кенәз Игор» (*Князь Игорь* А. П. Бородин), «Пики дамасы» (*Пиковая дама*) һәм «Евгений Онегин» ( П. И. Чайковский), «Самсон һәм Далила» (К. Сен-Санс), «Фауст» (Ш. Гуно), «Гомәр Хәйям» (М. Бафоев), «Зөбениса» (*Зебуннисо*, С. Җәлил) опералары өчен классик һәм милли биюләр куя.

## Фильмография
* 2004 — «Мине ялгыз калдырма» (*Meni yolg'iz qoldirma*) (Үзбәкстан)
* 1987 — «Шәһрәзадәнең соңгы төне» (ССРБ-Сүрия)
* 1986 — «Шәһрәзадәнең яңа әкиятләре» (ССРБ-Сүрия)
* 1984 — «Шәһрәзадәнең тагын бер төне»
* 1972 — «Көнчыгыш әкияте» (*һинд биюе*)
* 1964 — «Син кайда, Зөлфиям» (*төрле биюләр*)
* 1959 — «Бу бәйрәм кичендә»
* 1958 — «Сокланам сиңа»
* 1958 — «Бельгия патшабикәсе Елизавета ССРБда» (*документаль*)

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1947 — Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар фестивале (Праһа) – I премия - «Заң» үзбәк (бохара) биюе өчен.
* 1950 — ССРБ  дәүләт премиясе (Сталин премиясе).
* Үзбәкстан ССРның Хәмзә Хәкимзадә Ниязи исемендәге дәүләт премиясе (1970).
* Үзбәкстан ССР халык артисты (1951).
* ССРБ халык артисты (1962).
* Ике Ленин ордены.
* Хөрмәт Билгесе ордены.
* Мехнат шухрати ордены (Үзбәкстан) (2002).
* Дустлик ордены (Үзбәкстан) (1998).
* Шухрот медале (Үзбәкстан) (1997).

## Гаиләсе
I ире — Борис Завьялов, *балетмейстер*.
*уллары* Җәләләддин, Шерзода.
Оныгы Мария, оныгының кызы Милана (2017).

## Хәтер
* 2011 Галия Измайловага багышланган «Танец длиною в жизнь» (*реж. Али Хамраев*) документаль фильмы төшерелгән («Мәрҗани фонды» һәм меценат Рөстәм Сөләйманов химаячелегендә).

## Сылтамалар
*   Кино-театр.ру сайтында
* Үзбәкстанның халык артисты Галия Измайлова вафат 
*  Галия Измайлова 87 ёшида оламдан ўтди
*   Ташкәнтта татар балеринасын искә алдылар 

## Моны да карагыз
* Фоторәсемнәре
*   Фоторәсемнәре 
* [ Памир биюе ([1959]) (*видео*)]

## Искәрмәләр


Төркем:Үзбәкстан ССР халык артистлары
Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:ССРБ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Үзбәкстанның Хәмзә исемендәге премиясе лауреатлары
Төркем:Татар биючеләре
Төркем:Татар артистлары
Төркем:Үзбәкстан балет артистлары
Төркем:Балет артистлары
Төркем:Режиссёрлар
Төркем:Ташкәнт сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Үзбәкстан татарлары