Кира Моратова

**Кира Моратова**, Кира Георгий (*Юрий*) кызы Моратова (*кыз фамилиясе* Короткова, , *[[1934 ел]]ның [[5 ноябрь|5 ноябре]], [[Румыния|Румыния кыйраллеге]], [[Бессарабия]], Сороки — [[2018 ел]]ның [[6 июнь|6 июне]], [[Украина]], [[Одесса]]*) — совет һәм украин кино режиссеры, Украина ССР халык артисты (*[[1990 ел|1990]]*), Украинаның Тарас Шевченко исемендәге милли (*[[1997 ел|1997]]*) һәм Александр Довженко исемендәге Дәүләт (*[[2002 ел|2002]]*) премияләре лауреаты.

## Тәрҗемәи хәле
1934 елның 5 ноябрендә Румыния кыйраллыгына керүче Бессарабиянең (*хәзерге* Молдова) Сороки шәһәрендә туган. Румыния коммунистлар фиркасе әгъзалары булган әтисе Юрий Александр улы Коротков  (рум. Gheorghe Corotcov,  1907 — 1941) һәм әнисе Наталья Исаак кызы Короткова-Скурту (рум. Natalia Corotcov-Scurtu, *кыз фамилиясе* Резник, 1906 — 1981) белән Бөек Ватан сугышы алдыннан Бүкрәштә, Кишенәүдә, сугыш елларында Уфада яшәгән.

Мәскәү дәүләт университетының филология факультетында укыган. ВГИКның режиссура факультетын (*[[1959 ел|1959]], Сергей Герасимов һәм Тамара Макарова остаханәсе*) тәмамлаган. 1961 елдан Одесса киностудиясендә режиссер буларак эшли башлый. Беренче тапкыр үзен сценарист һәм режиссер буларак, «У крутого яра» (, *булачак ире Александр Игорь улы Моратов белән бергәләп, [[1962 ел|1962]])* фильмында сыный. «Короткие встречи» (, *[[1967 ел|1967]]*) һәм «Долгие проводы» (, *[[1971 ел|1971]]*) картиналары белән таныла.

Одесса киностудиясе җитәкчеләре белән килеп чыккан аңлашылмаучылыктан соң, Одессадан Ленинградка күчә һәм «Ленфильм» киностудиясендә «Познавая белый свет» (, *[[1978 ел|1978]]*) фильмын төшерә.

«Астенический синдром» (, *[[1989 ел|1989]]*) картинасы Берлин кинофестивалендә Гран-прига лаек була.

Соңгы төшергән картинасы — «Вечное возвращение» (, *[[2012 ел|2012]]*).

Режиссерның фильмнарында Владимир Высоцкий, Олег Табаков, Рената Литвинова, Зинаида Шарко, Нина Русланова, Алла Демидова һ. б. күренекле актерлар рольләр башкара.
 
2018 елның 6 июнендә 84нче яшендә Одессада вафат.

## Фильмография
### Режиссер эшләре

* 1958 — Язгы яңгыр — Весенний дождь (*кыска метражлы, А. И. Моратов белән бергә*)
* 1962 — Текә яр читендә — У крутого яра (*кыска метражлы, А. И. Моратов белән бергә*)
* 1964 — Безнең намуслы икмәк — Наш честный хлеб (*А. И. Моратов белән бергә*)
* 1967 — Кыска очрашулар — Короткие встречи
* 1971 — Озак озатулар — Долгие проводы
* 1979 — Якты дөньяны танып — Познавая белый свет
* 1983 — Соры ташлар арасында — Среди серых камней
* 1987 — Язмышны үзгәртү — Перемена участи
* 1989 — Астения синдромы — Астенический синдром
* 1992 — Нечкә хисле милиционер — Чувствительный милиционер
* 1994 — Шөгыльләр — Увлеченья

* 1997 — Өч язмыш — Три истории
* 1999 — Америкага хат — Письмо в Америку (*кыска метражлы*)
* 2001 — Түбән дәрәҗәдәге кешеләр — Второстепенные люди
* 2002 — Чехов мотивлары — Чеховские мотивы
* 2004 — Коручы — Настройщик
* 2005 — Белешмә — Справка (*кыска метражлы*)
* 2006 — Курчак — Кукла (*кыска метражлы*)
* 2007 — Бер эчендә ике — Два в одном
* 2009 — Шарманка өчен көй — Мелодия для шарманки
* 2012 — Мәңгелек кайту — Вечное возвращение

### Сценарий авторы

* 1962 — Текә яр читендә — У крутого яра
* 1967 — Кыска очрашулар — Короткие встречи
* 1979 — Якты дөньяны танып — Познавая белый свет
* 1987 — Язмышны үзгәртү — Перемена участи
* 1989 — Астения синдромы — Астенический синдром
* 1992 — Нечкә хисле милиционер — Чувствительный милиционер

* 2001 — Түбән дәрәҗәдәге кешеләр — Второстепенные люди
* 2002 — Чехов мотивлары — Чеховские мотивы
* 2004 — Коручы — Настройщик
* 2009 — Шарманка өчен көй — Мелодия для шарманки
* 2012 — Мәңгелек кайту — Вечное возвращение

### Актерлык эшләре
* 1964 — Безнең намуслы икмәк — Наш честный хлеб — *Агапа*
* 1967 — Кыска очрашулар — Короткие встречи — *Валентина Ивановна*
* 1969 — Куркыныч гастрольләр — Опасные гастроли — *Нина Александровна, инкыйлабчы*
* 1987 — Теләкләр бакчасы — Сад желаний — *сихерче*
* 1993 — Чит кеше / Жираф — Посторонний / Жираф — *персонажның исеме күрсәтелмәгән*

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1989 — Берлин кинофестивалендә Гран-при — «Астенический синдром» (, *[[1989 ел|1989]]*) картинасы өчен.
* 1990, 1994, 2013 — «Ника» премиясе.
* 1990 — Украина ССР халык артисты.
* 1997 — Тарас Шевченко исемендәге Украина милли премиясе.  
* 1999 — V дәрәҗә Ярослав Мудрый  ордены (*[[Украина]]*).
* 2004 — Дуслык ордены (*[[РФ]]*).
* 2004 — IV дәрәҗә Ярослав Мудрый  ордены (*[[Украина]]*).
* 2009 — III дәрәҗә Ярослав Мудрый  ордены (*[[Украина]]*).
* 2002 — Александр Довженко исемендәге Украина Дәүләт премиясе.
* 2014 — «Ак фил» премиясе (, РФ кино белгечләре һәм кино тәнкыйтьчеләре Гильдиясе) — «Мәңгелек  кайту» (, *[[2012 ел|2012]]*) фильмы өчен.

## Гаиләсе
Беренче ире — режиссер, сценарий авторы Александр Игорь улы  Моратов (*[[1935 ел|1935]])*. Кызлары Марианна (*фаҗигале рәвештә вафат*).
Икенче ире — рәссам, сценарий авторы Евгений Иван улы Голубенко (*[[1956 ел|1956]]*).

## Сылтамалар
*  Умерла Кира Муратова. Meduza, 06.06.2018 
* Режиссер Кира Моратова вафат. Татар-информ МА, 07.06.2018
*   Кира Моратова. IMDb

## Искәрмәләр


Төркем:Украинаның халык артистлары
Төркем:Украина дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Ярослав Мудрый ордены кавалерлары
Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары
Төркем:Режиссёрлар
Төркем:ВГИК тәмамлаучылар
Төркем:«Ника» премиясе лауреатлары