Qazan Kirmäne

**Qazan Kremle** yäki **Qazan Kirmäne** 16. yöz  urtası –  19. yöz miğmari ansamble. Qazannı üzäğe.

14. yöz – 16. yözneñ 1. yartısında Tatar tözüçe ostaları tarafınnan qorılğan şähär-kirmän nigezendä barlıqqa kilä. Şähärneñ üzägendä, Qazansu yılğasınıñ sul yarında borınğı Qazan Qälğäse urınında. Qazan xanlığı zamanında bu mäydanda *Xan Sarayı*, *Xan törbäläre*, *Nurali mäçete*, *[[Qolşärif mäçete]]*, mädräsälär, alpawıt yortları h.b. binalar urnaşqan. Qälğä xäzerge Kremlneñ tönyağında, qalqulıqta urnaşqan. Qazan Qälğäse 7 manaralı, díwarları eçke yaqtan taş belän nığıtılğan. Kirmaännän kerü **yulları-qapqaları Nurali, Atalıq, Xan, Alabuğa, Kibäk** h.b. isemnärdä bulğan. Şähär bistäläre yağınnan **Arça, Zur, Tömän, Qırım, Köräyeş, Nuğay h.b. qapqalardan** kergännär. Qapqalar östendä saqlanu manara-qorılmaları eşlängän. Qorılmalarnıñ arxitektur stillärendä Bolğar, Altın Urda, Ğosmanlı häm İtaliä-Awrupa mäktäpläre yoğıntısı sizelä. 1552. yılda Qazannı yawlağanda ul qorılmalarnıñ küpçelege cimerelgän.

Qazan Kremle territoriäse könyaqtan tönyaqqa suzılğan küppoçmaq, 1556-1562. yıllarda taştan, 17-18. yözlärdä kirpeçtän qorılğan biek manaralı qälğä díwarları belän äyländerep alına. Bu kompleksta barlığı 14 manara sanala, alar ike törle: küzätü, saq manaraları (Könyaq-Könçığış, Könçığış, Könyaq-Könbatış, Tönyaq, Tönyaq-Könçığış, İsemsez häm Tönyaq-Könbatış tügäräk manaralar, Biş Qırlı manara); qapqalı manaralar: Spas (16. yözneñ 2 yartısınnan), Yäşeren (Taynitski, Nurali qapqası urınında, 18. ğasırğa qädär Nikolski, 18. yözneñ axırınnan Taynitski), Konsistor, Dmitrov, Preobrajenski qapqası (Tömän qapqası urınında, 16. yözneñ 2. yartısınnnan Sergeyev, soñraq – Preobrajenski), Voskresenski qapqası (Alabuğa qapqası urınında). Manaralarnıñ qayberläre saqlanmağan. Kremlneñ tönyaq öleşendä Söyembikä manarası, Blagoveşçenie Kafedral Çirkäwe, Soşestvie Svyatogo Duxa saray çirkäwe (1852-1859. da Vvedenski çirkäwennän (16. yöz urtası) üzgärtep qorıla), Gubernator (häzerğe Prezident) Sarayı (19. yöz urtaları) Xan Sarayı urınına salına.

Elekke Yünkerlär kölliäte binası Arsenal häm Artilleriä yortı (18. yöz-19. yöz başı) urınında tözelä; 2005. yıldan Ermitaj filialı binası (1829-1840, míğmar P.G.Pätnitski).


Image:Blagovesh.jpg
Image:Nikola Kiprian.jpg
Image:Kreml Ivanovskiy.jpg

Qazan Kremleneñ könçığışında Çirkäwlär idäräse (Duxovnaya konsistoriä) bínaları (18. yöz axırı), qabulxanälär (19. yöz başı), Arxierey yortı (1829), kazarmalar (19. yöz), könyaq-könbatışında Spas-Preobrajenie monastırınıñ ber öleşe saqlanğan (16-19. yözlär); şunıñ tönyağında (19. yöz urtasına qädär) Kiprian häm Yustinya çirkäwe (16. yöz axırı) urnaşqan bula. Xäzer Qazan Kremlendä – Tatarstan Präzidente rezidensiäse, Tatarstan ministerlekläre, idaräçeleklär, xakimiät-xucalıq oyışmaları. 1990. yıllardan Qazan Kremlendä kiñ qolaç belän üzgärtep qoru, tözekländerü eşläre alıp barıla. 1996.dan Qolşärif mäçete tözeldä häm 2005. yılda tözeläp beterde. 2000dä Wäkillek bínası tözelä.

1994.tä "Qazan Kremle" däwlät tarix-arxitektur häm sänğät muzéy-saqlawlığı oyıştırıla. 2000. yıldan UNESCOnıñ Bötendönya Mädäniät häm Tabiğät Mírasları isemlegenä kertelde.


File:Kazan Kremlin exterior view 08-2016 img3.jpg
File:Ночной вид Казанского Кремля.jpg


## Küreneşläre


File:Kazan Kremlin Qolsharif Mosque 08-2016 img2.jpg|Qolşärif mäçete
File:Kazan Kremlin Soyembika Tower 08-2016 img2.jpg|Söyembikä manarası
File:Kazan Kremlin Annunciation Cathedral 08-2016.jpg|Blagoveşçenie Kafedral Çirkäwe
File:Kazan Kremlin House church.jpg|Soşestvie Svyatogo Duxa saray çirkäwe


File:Transfiguration_tower.jpg|Preobrajenie manarası
File:Kazan Kremlin Taynitskaya Tower 08-2016.jpg|Yäşeren (Taynitski) manarası
File:Консисторская башня Казанского кремля.jpg|Konsistoriä manarası
File:South-Western Tower of Kazan Kremlin.JPG|Könyaq-Könbatış manarası
File:Soth-Eastern Tower of Kazan Kremlin.JPG|Könyaq-Könçığış manarası


File:Kazan Kremlin Spasskaya Tower 08-2016 img1.jpg|Spasskaya manarası
File:Kazan Kremlin Presidential Palace 08-2016.jpg|Prezident Sarayı
File:Северный корпус Пушечного двора (Казань).jpg|Konsistoriä Sarayı
File:Татарстан. Казань. Кремль. Пушечный двор.jpg|Arsenal häm Artilleriä yortı
File:Kazan Kremlin Bezymyannaya Tower and Cannon Yard 08-2016.jpg|Arsenal häm Artilleriä yortı
File:The_eastern_wall_of_the_Kazan_Kremlin.jpg|Könçığış diwarı
File:Могилы казанских ханов в Кремле; 2009.jpg|Qazan xannarı qäberläre



## Sıltamalar

* Рәсми сайт 

Төркем:Казан кирмәне
Төркем:Казан музейлары
Төркем:Россия музей-тыюлыклары
Төркем:Россиядә Бөтендөнья мирасы