Таиландта ислам

**Таиландта ислам** (тайча: ศาสนาอิสลามในประเทศไทย) — Таиланд территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Таиланд халкының (69 млн 800 мең кеше) 4,30 % ы (3 млн кеше) — Ислам дине тарафдары (*[[2020 ел|2020]]*).  Ислам Таиландта тарафдарларының саны буенча буддачылыктан соң икенче урындагы дин. Ислам динен тотучыларның саны арта бара. Таиланд мөселманнары — сөнни мөселманнар.

## Тарих
  
Бәяләүләр буенча, Таиланд халкының гомуми саныннан 75 % ы — этник , 14 % ы —  һәм 3 % ы — этник . Халыкның калган өлеше — азчылык миләтләр (*тау халыклары,  һ. б.*). Таиландның рәсми теле — илнең 90 % халкы куллана торган .

Хәзерге Көньяк Таиланд җирләрендә урнашкан Паттани патшалыгы короле XI гасырда ук ислам динен кабул иткән.

Кытай мөселманнары (*хо*) Таиландның төньягына Кытайның  провинциясеннән 1856—1873 елларда Ду Вэньсю җитәкчелегендәге мөселман восстаниесеннән соң һәм 1946—1950 еллардагы Кытай  сәбәпле күчеп килгән.

Таиландта XX гасырның икенче яртысыннан башлап исламның таралуы арта бара. Ислам — илдә  дин тотучылар саны буенча икенче дин. Аны Таиланд халкы, пакистанлылар,  һәм пәнҗаблар, шулай ук Камбоджадан кергән качак—чамалар һ. б. тота.

Таиланд провинцияләре буенча Ислам таралышы тигез түгел. Ислам, нигездә, илнең көньягында киңрәк таралган. Көньяк Таиландта мөселманнар барлык халыкның 76,77 % ын, буддачылар 23,02 % ын тәшкил итә. Сөнни ислам шулай ук Таиланд аннексияләгән  рәсми дин булган. Таиландның көньяктагы (*[[Малайзия]] белән чиктәш*) дүрт провинциясендә —  (82 %),  (88 %),  (88 %), һәм  (77 % ) провинцияләрендә — мөселманнар (нигездә, малай милләте) күпчелекне тәшкил итә.

Хәзерге вакытта Таиландта бөтен ил буенча актив рәвештә яңа мәчетләр төзелә (*[[2000 ел]]дан башлап, мәчетләр саны 38 провинциядә 2 меңнән артып китә*), яңа мәдрәсәләр ачыла. Берничә сәбәп аркасында ислам динен тотучыларның саны арта бара:
* ислам социаль тигезлекне тәэмин итә һәм җәмгыятьнең  бүленешен бетерә;
* мәдрәсәләр бушлай белем (*башлангыч, урта һәм югары*) бирә;
* дәүләт сәясәтенә каршы, аерым алганда, илдә секс-туризм үсешенә каршы протест буларак.

## Көньяк Таиландта киеренкелек
 
Таиландта Исламга тискәре караш мөселманнар арасында экстремистлык аркасында формалаша. Экстремистлык шәһәрләр урамнарында һәм дәүләтнең башкаласында террорлык акцияләрендә чагыла, исламга тискәре караш Таиландның көньягында булган  күренешләре һәм киеренкелек аркасында барлыкка килә.

Паттанины азат итү өчен көрәш алып баручы  Көньяк Таиландта мөселманнар күпләп яшәгән дүрт өлкә җирләрендә **Паттани Даруссалам** ислам дәүләтен төзү өчен тырышлык куя. Таиланд, Малайзия хөкүмәтләре һәм Көньяк Таиландта Ислам группировкалары лидеры арасында сөйләшүләр алып барыла. Яла, Паттани, Наратхиват һәм Сатун провинцияләренең Таиланд составыннан чыгып, бер бәйсез дәүләт булып оешуы яки бу төбәкләрнең Малайзия составына керүе мөмкин.

## Фотогалерея

File:Baan Haw Mosque 4-6-09.jpg| Кытай мөселманнары мәчете. Чиаңмай
File:Chiang Rai Mosque1.jpg| Дуранаман мәчете. Чиаңрай
File:Surat Thani Mosque.jpg| Сураттани мәчете


## Сылтамалар
*   The First Islamic Website in Thailand 
*   Thailand Islamic Insurgency
* *Adrian Morgan*.   Thailand: Islamist Insurgency with No End. islam-watch.org, 19.05.2007
 
## Искәрмәләр


Төркем:Илләр буенча ислам
Төркем:Таиландта ислам
Төркем:Таиландта дин