Меһрибан Әлиева

**Меһрибан Әлиева**, Меһрибан Ариф кызы Әлиева (, кыз фамилиясе *Пашаева* (), *[[1964 ел]]ның [[26 август]]ы, [[ССРБ]], [[Азәрбайҗан ССР]], [[Бакы]]*) — азәрбайҗан сәясәтчесе һәм җәмәгать эшлеклесе, хәйрияче,  Азәрбайҗанның беренче вице-президенты (*[[2017 ел]]дан*), Азәрбайҗан президенты Илһам Әлиевның хатыны, Һейдәр Әлиев фонды һәм Азәрбайҗан мәдәният фонды җитәкчесе, фәлсәфә фәннәре кандидаты (*[[2005 ел|2005]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1964 елның 26 августында Бакыда билгеле азәрбайҗан зыялылары гаиләсендә туган. Әтисе ягыннан бабасы — язучы  (*1908—1978*). Әтисе — физика-математика фәннәре докторы, Бакы милли авиация академиясе ректоры  (*1934 елда туган*). Әнисе ягыннан бабасы — билгеле азәрбайҗан журналисты  (*1911—1998*), әнисе  (*1939—1992*) — күренекле Көнчыгыш (гарәп) белгече, филология фәннәре докторы.

23нче санлы Бакы урта мәктәбен алтын медальгә тәмамлаган (*1982*). Н. Нариманов исемендәге Бакы медицина университетында укый башлый. Мәскәүдә укуын дәвам итеп,  кызыл дипломга тәмамлаган (*1988*). «Эвтаназия һәм медицинада гуманизм проблемасы» темасына фәлсәфә фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (*2005*).

## Гаилә хәле
1983 елда, студент елларында ук, КПСС ҮК Политбюросы әгъзасы, ССРБ Министрлар шурасы рәисенең беренче урынбасары Һейдәр Әлиевның (*1923—2003*) улы, Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты аспиранты Илһам Әлиевка (*1961 елда туган*) кияүгә чыга. Кызлары Ләйлә (*1984*), Арзу (*1989*), уллары Һейдәр (*1997*) туган.

## Эшчәнлеге

М. А. Әлиеваның беренче эше югары уку йортында алган һөнәре белән бәйле: 1998—1990 елларда Мәскәүнең күз авырулары фәнни-тикшеренү институты хезмәткәре булган, 1990—1995 елларда Мәскәүдә академик Краснов җитәкчелегендә күз авыруларының фәнни-тикшеренү институтында эшли.

1995 елдан иҗтимагый эшчәнлек белән шөгыльләнә. Азәрбайҗанда һәм дөньяда хәйриячелек һәм җәмәгать эшчәнлеге белән билгеле.

1995 елдан үзе оештырган Азәрбайҗан мәдәният фонды президенты.

1996 елда Азәрбайҗан мәдәниятен киң пропагандалау максатыннан өч телдә (*[[азәрбайҗан теле|азәрбайҗан]], [[инглиз теле|инглиз]] һәм [[рус теле|рус]]*) нәшер ителгән «Azərbaycan – İrs» () журналын оештыра һәм беренче мөхәррире була.

2002 елның 7 октябрендә Азәрбайҗанның гимнастика федерациясе президенты итеп сайлана. 2005 елда Бакыда нәфис гимнастика буенча дөнья чемпионатын уздыруны тормышка ашыра. Азәбайҗанда гимнастика буенча 17 дөнья кубогы, 2 дөнья чемпионаты, 5 Европа чемпионаты уңышлы оештырылган.

Һейдәр Әлиев истәлеге фонды җитәкчесе. Фонд азәрбайҗан халкының милли лидерының бай мирасын өйрәнү, шулай ук ул төзегән милли дәүләтчелек идеяләрен яңа буынга җиткерү максатыннан оештырыла. 2004 елның 10 маенда фондның рәсми ачылышы була.

2004 елдан Азәрбайҗанның милли олимпия комитеты башкарма комитеты әгъзасы.

2005—2017 елларда III, IV, V чакырылыш Азәрбайҗан парламенты — Азәрбайҗан Республикасының Милли Мәҗлесе депутаты булып тора.

2013 елның 7 июненнән Яңа Азәрбайҗан фиркасе () рәисе урынбасары (2004 елдан фирканең сәяси шурасы әгъзасы).

2017 елның 21 февраленнән — Азәрбайҗанның беренче вице-президенты.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2004 елда — ЮНЕСКОның Игелекле ихтыяр илчесе — «*Азәрбайҗанның халык авыз иҗатын һәм музыкаль мирасын саклау һәм үстерү өлкәсендә тырышлыклары өчен*» 
* 2005 елда — Caspian Energy Integration Award-2005 халыкара премиясе — *«2004 елның җәмәгать эшлеклесе» номинациясендә*
* 2005 елда — «Ел хатын-кызы» — *Азәрбайҗанда үткәрелгән социологик сораштыру нигезендә*
* 2005 елда — РФ «Гасыр меценатлары» халыкара хәйрия фондының Якут хачы ордены — «*Россия һәм Азәрбайҗан халыклары арасындагы дуслыкны ныгытуга зур өлеш керткән өчен*» 
* 2007 елда — «Алтын йөрәк» халыкара премиясе — «*киң колачлы хәйрия эшчәнлеге, кешелекнең югары идеалларына хезмәт итү өлкәсендә югары казанышлар өчен*» 
* 2009 елда — Һейдәр Әлиев премиясе — «*Азәрбайҗан Республикасының иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни тормышында нәтиҗәле эшчәнлеге өчен*»
* 2009 елда — «Польша казанышлары» орденының Зур Командорлык хачы — «*Азәрбайҗан белән Польша арасында дустанә мөнәсәбәтләрне үстерүдәге казанышлары өчен*»
* 2010 елда — «Франциянең мактаулы легионы» орденының офицерлык дәрәҗәсе — «*Франциягә карата булган казанышлары һәм аңа тугърылык өчен*»
* 2012 елдан — И. М. Сеченев исемендәге медицина университетының мактаулы профессоры 
* 2015 елда — Һейдәр Әлиев ордены — «*Азәрбайҗан Республикасында мәдәният, мәгариф, сәламәтлек саклау һәм спортны үстерүдә нәтиҗәле эшчәнлек, азәрбайҗан халкының мәдәни мирасын халыкара масштабта киң пропагандалавы һәм беренче Европа уеннарын оештыруда зур казанышлары өчен*»
* 2015 елда — Пакистан Ислам Республикасының Hilal-E Pakistan югары ордены 
* 2015 елда — Сербия Республикасының  Сретен ордены
* 2016 елда — «Маҗарстан каршындагы казанышлары өчен Командор хачы» ордены 
* 2017 елда — Рус Православие Чиркәвенең II дәрәҗә Изге княгиня Ольга ордены 
* 2018 елда — Италия Республикасының «Казанышлары өчен» ордены 
* 2019 елда — Дуслык ордены (РФ) — «*Азәрбайҗан-Россия мөнәсәбәтләрен үстерү һәм ныгытудагы казанышлары өчен*» 
* 2020 елда — Папа рыцаре орденының югары дәрәҗәсе (*[[Ватикан]]*) — «*мәдәният үсешенә, шул исәптән Изге престол белән хезмәттәшлек итүгә керткән өлеше өчен*»
## Искәрмәләр
 
## Сылтамалар
*   Мехрибан Алиева - жена президента Азербайджана: биография и фото. sputnik-georgia.ru, 23.02.2017
*  Меһрибан Әлиева — Азәрбайҗанның беренче ханымы
*   Мехрибан Ариф гызы Алиева. Официальный сайт Президента Азербайджанской Республики

Төркем:Почетлы легион ордены офицерлары
Төркем:Гейдар Алиев ордены кавалерлары
Төркем:Фәлсәфә фәннәре кандидатлары
Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары
Төркем:ЮНЕСКОның Игелекле ихтыяр илчеләре
Төркем:Азәрбайҗанның беренче ханымнары
Төркем:Азәрбайҗан сәясәтчеләре
Төркем:Азәрбайҗан Милли Мәҗлесе әгъзалары
Төркем:Азәрбайҗанның хатын-кыз сәясәтчеләре
Төркем:Азәрбайҗан медиклары
Төркем:Мәскәү медицина институтын тәмамлаучылар
Төркем:Илчеләр