Йолдыз Исәнбәт

**Йолдыз Исәнбәт**, Йолдыз Нәкый кызы Исәнбәт (*русча документларында*: Исанбет Юлдуз Накиевна, *[[1936 ел]]ның [[30 май|30 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]],[[Казан]] ― [[2021 ел]]ның [[4 май|4 мае]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) — музыка белгече, педагог. РФ һәм РТ композиторлар берлеге әгъзасы. РФ (*[[1997 ел|1997]]*) һәм Татарстан АССРның (*[[1987 ел|1987]]*) атказанган сәнгать эшлеклесе, сәнгать фәннәре кандидаты (*[[1970 ел|1970]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1936 елның 30 маенда Казанда күренекле язучы Нәкый Исәнбәт гаиләсендә туган. Әнисе Гөлсем (*[[1900 ел|1900]]-[[1967 ел|1967]]*). Олы абыйсы Булат, бертуган абыйлары Арлат (*[[1926 ел|1926]]-[[1995 ел|1995]]*), Празат (*[[1927 ел|1927]]-[[2001 ел|2001]]*), Үзбәк (*[[1933 ел|1933]]*). Казан дәүләт консерваториясенең теория-композиторлык факультетын тәмамлаган (1962). «*Муса Җәлил һәм татар музыкасы*» темасына сәнгать фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (*[[1970 ел|1970]]*).

1962-1994 елларда Казан дәүләт консерваториясендә: музыка тарихы буенча дәресләр бирә, «*музыка белгече*» белгечлегенә укучы студентларның диплом эшләре белән җитәкчелек итә, 1976-1978, 1989-1994 елларда музыка теориясе һәм татар музыкасы кафедралары белән җитәкчелек итә.

1993-1996 елларда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты өлкән гыйльми хезмәткәре.

2021 елның 4 маенда 85нче яшендә вафат. Казанның Иске бистә зиратында җирләнә.

## Гыйльми эшчәнлеге
Татар музыка мәдәнияте, бигрәк тә татар музыка театры тарихы (*[[фольклор]] нигезләреннән башлап, [[1939 ел]]да [[Татар Дәүләт Опера һәм Балет театры|театр]] ачылуга кадәр*) мәсьәләләренә багышланган хезмәтләр авторы.

Татар энциклопедия сүзлеге өчен 100дән артык мәкалә яза.

«Татар композиторларының Казан сәхнәсендә куелган музыкаль-сәхнә әсәсрләренең сүзлеге»н төзи.

## Кызыклы факт
Әтисе, күренекле язучы — энциклопедист Нәкый Исәнбәтнең намуслы исемен яклап, чыгыш ясарга туры килә:
* Н. Исәнбәтне телгә  алмыйча, «Идегәй» дастанын ТКН да һәм Казан утларында бастырганнан соң, Н. Исәнбәт бер төркем татар галимнәрен-язучыларын судка биргәч;
* «*1937 елда, Мәскәүгә әләк язып, Н. Исәнбәт Татарстан язучылар берлеген утыртты*»  дип белдергән Рафаэль Мостафинга (*«[[Татарстан (журнал)|Татарстан]]», 2008, № 2-3*) каршы.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1987 Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе
* 1997 РФ атказанган сәнгать эшлеклесе

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0
# Композиторы и музыковеды Советского Татарстана. Казань: ТКН, 1986.
# Рустем Яхин. Материалы, воспоминания, документы (*төзүчеләре* Йолдыз Исәнбәт, Клара Таҗиева). Казан: ТКН, 2002.ISBN 5-298-01130-6
# Исанбет Ю. Лишь только труд дает пустыням воды. «Казань»,  № 5, 2011.
# Исанбет Ю. Автопортрет на фоне музыки. «Казань», № 4, 2007.

## Сылтамалар

* Й.Н. Исәнбәт «Милләттәшләр» сайтында
*  Й. Исәнбәт белән татар музыкасы турында әңгәмә

## Моны да карагыз

Төркем:Казан консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Сәнгать фәннәре кандидатлары
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Россиянең атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Муса Җәлил