Ринат Солтанов

**Ринат Ишбулды улы Солтанов** (1954 елның 9 мае, Сибай, Баймак районы, Башкорт АССР — 2021 елның 26 мае, Мәскәү) — Совет һәм Россия философы һәм сәясәтчесе, Ислам тарихы, фәлсәфә тарихы, дин белеме һәм этика буенча белгеч. Фәлсәфә фәннәре докторы, профессор. «Фәлсәфи энциклопедия сүзлеге» авторларының берсе. II чакырылыш Россия Федерациясе Федераль Собраниесе Дәүләт Думасы депутаты. «Яблоко-Башкортстан» җәмәгать берләшмәсенең Үзәк советы рәисе.

## Тормыш юлы
1954 елның 9 маенда Башкорт АССРның Баймак районы Сибай авылында хезмәткәрләр гаиләсендә туган. Милләте буенча — башкорт.

1971 елда урта мәктәпне алтын медаль белән тәмамлый. 1976 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фәлсәфә факультетын «философ, фәлсәфә укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый. Уку вакытында фәлсәфә һәм этика тарихы кафедралары буенча специализацияләнә.

1976—1978 елларда — ассистент, 1982—1989 елларда — Башкорт дәүләт педагогия институты ассистенты, өлкән укытучы, доцент.

1978—1981 елларда МДУ философия факультетында аспирантурада укый.

1984 елда МДУда фәлсәфә фәннәре докторы, профессор А. А. Гусейнов җитәкчелегендә фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә «Мутазилитларның теологик этикасын рәсмиләштерүдә ихтыяр иреге турында дискуссияләрнең роле (VIII-IX гасырлар)» темасына диссертация яклый.

1990—1992 елларда ССРБ Фәннәр академиясенең фәлсәфә институты докторантурасында укый. РФА фәлсәфә институтының Көнчыгыш философия үзәгенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре була.

1992 елда профессор исеме бирелә.

1992—1995 елларда — профессор, Маймонид исемендәге дәүләт академиясенең фәлсәфә һәм юриспруденция факультеты деканы һәм кафедра мөдире.

1993 елда РФА философия институтында «Гарәп этик фикеренең барлыкка килүе (VII-XII гасырлар)» темасы буенча фәлсәфә фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.

1995—1996 елларда «Яблоко-Башкортстан» җәмәгать берләшмәсенең икътисади һәм сәяси тикшеренүләр үзәгенең фәнни хезмәткәре булып эшли.

1995 елның октябрендә РФ Дәүләт Думасына депутатлыкка кандидат буларак «Яблоко иҗтимагый берләшмәсе»нең гомумфедераль сайлау берләшмәсе составына керә. 1995 елның 17 декабреннән — II чакырылыш РФ Дәүләт Думасы депутаты. 1996 елның 31 гыйнварыннан 1997 елның 5 февраленә кадәр — Бәйсез Дәүләтләр Берлеге һәм ватандашлар белән элемтәләр комитеты әгъзасы, 1997 елның 6 февраленнән — милләтләр эшләре буенча Комитет рәисе урынбасары. 1996 елның 16 гыйнварыннан 5 февраленә кадәр — «Яблоко» иҗтимагый берләшмәсе фракциясе әгъзасы. 1999 елның 6 февраленнән 1999 елның 19 февраленә кадәр депутат берләшмәләре әгъзасы булып тормый. 1999 елның 20 февраленнән — «Россия төбәкләре» депутатлар төркеме әгъзасы.

БДБ дәүләтләре парламентара ассамблеясенең мәдәният, фән, мәгариф һәм мәгълүмат мәсьәләләре комиссиясе әгъзасы.

Уфаның Кеше хокуклары буенча тикшеренү үзәге советы рәисе.

Өйләнгән булган, улы бар.

50 дән артык фәнни хезмәт авторы.

2021 елның маенда авырудан соң вафат була. 2021 елның 26 маенда Мәскәүдә җирләнгән.

## Фәнни хезмәтләре

### Монографияләр

* Султанов Р. И. Становление арабомусульманской этической мысли. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).
* Султанов Р. И. Рыцари, благородные разбойники в просто порядочные люди. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).
* Султанов Р. И. Чаша любви и шаровары почёта. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).

### Мәкаләләр

* Султанов Р. И. Эволюция средневековых учений о свободе воли // Мораль, общество, личность. Вып.2. М., 1980.
* Султанов Р. И. Генезис учения о свободе воли в средневековом исламе // Мораль, общество, личность. Вып. З. М., 1982.
* Султанов Р. И. Касб и проблема свободы воли в мусульманской теологии // Вопросы истории этической мысли. М., 1983.
* Султанов Р. И. Малаф ал-ислам ва-л-муслимин фи-л-иттихад ас-суфйати фи дав ат-татаввурат ал-ахира // Ал-Хайат. 11.08.1990. № 10054.
* Султанов Р. И. Ат-тараджум ар-русийа ля ма ани ал-Куран ал-карми // Ал-Хайат. 29.05.1991. № 10341.

## Искәрмәләр


## Әдәбият

* *Кускильдин Д. Г.* Султанов, Ринат Ишбулдович // Башкирская энциклопедия / Гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5. П—С. — 576 с. — .

Төркем:Русия дин белгечләре
Төркем:Фәлсәфә тарихчылары
Төркем:Русия фәлсәфәчеләре
Төркем:ССРБ фәлсәфәчеләре
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:2021 елда вафатлар
Төркем:26 май көнне вафатлар
Төркем:Сибайда туганнар
Төркем:1954 елда туганнар
Төркем:9 май көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар