Мурад Кажлаев

**Мурад Магомедович Кажлаев** (1931 елның 15 гыйнвары, Бакы, Азәрбайҗан ССР, ССРБ) — совет, Дагстан һәм Россия композиторы, дирижёр, педагог, җәмәгать эшлеклесе. Россия Федерациясенең Хезмәт Каһарманы (2021). СССР халык артисты (1981).

## Тормыш юлы
Мурад Кажлаев 1931 елның 15 гыйнварында Бакыда (Азәрбайҗан ССР) Лак районы Кумух авылыннан чыккан табиблар гаиләсендә туа. Милләте буенча лак.

Бакы консерваториясе каршындагы музыка урта мәктәбендә фортепиано классы буенча «абсолют ишетү булган балалар» төркемендә укыган. 1955 елда Б. И. Зейдманда композиция классы буенча Азәрбайҗан дәүләт консерваториясен (хәзер Азәрбайҗан дәүләт музыка академиясе) тәмамлый.

1955—1958 елларда Махачкалада П. И. Чайковский исемендәге музыка училищесында, 1957—1958 елларда — Дагстан радиосы симфоник оркестрының баш дирижёры, 1963—1964 елларда Дагстан филармониясе сәнгать җитәкчесе була.

1965 елда «Гуниб» (соңрак «Гая» буларак билгеле) вокаль-инструменталь ансамблен оештыра һәм җитәкли.

1954 елдан — ССРБ композиторлар берлеге әгъзасы, 1963—1973 елларда — Дагстан АССР композиторлар берлеге идарәсе рәисе, 1968 елдан — РСФСР композиторлар берлеге идарәсе секретаре. ССРБ кинематографистлар берлеге әгъзасы. Россия Табигый фәннәр академиясе академигы.1989—2007 елларда — Үзәк телевидение һәм Бөтенсоюз радиосы эстрада-симфоник оркестрының сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры.

1990 елларда С. В. Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваториясендә укыта. Анда еш кына Дәүләт имтихан комиссиясен җитәкләгән, мастер-класслар үткәргән. 1995 елдан — эстрада-джаз музыкасы кафедрасы профессоры.

Кинода беренче эше Әхмәтхан Әбү Бәкәр сценарие буенча «Болытлар күктән китә» (1959) фильмы булып тора.

«Алтын Орфей» (Болгария), «Сопот» (Польша), «Братиславская лира» (Чехословакия), «Кызыл гвоздика» (Сочи, Россия) халыкара җыр конкурсларының жюри әгъзасы була.

1963 елдан Дагстан АССР югары советы депутаты. 1993—1996 елларда — I чакырылыш Россия Дәүләт думасы депутаты.

2010 елда Дагстанда сәләтле балалар өчен музыка мәктәбенә нигез сала, ә 2011 елда аның каршында Дагстан музыка мәдәниятенә багышланган музей оештыра.

### Гаилә

* Әтисе — Кажлаев Магомед Давудович (1893—1963), медицина профессоры.
* Әни — Елена Михайловна Кажлаева (1908—1983), табиб-фониатр.
* Хатыны — Кажлаева Валентина (Валида) Исламовна (1940), Россия дәүләт музыкаль телерадиотапшырулар үзәге хезмәткәре.
* Улы — Кажлаев Хаджимурат Мурадович (1962), Дагстан Республикасының Россия Федерациясе президенты каршындагы даими вәкиле урынбасары.
* Оныклары — Валида (1998), Дильяра (2000).

## Бүләкләр

* Россия Федерациясенең Хезмәт Каһарманы (2021 елның 30 апреле) — *дәүләт һәм халык алдында аерым хезмәт казанышлары өчен*;
* РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960)
* РСФСРның Халык артисты (1978);
* ССРБның Халык артисты (1981);
* Дагстан Республикасының Халык артисты (2016 елның 15 гыйнвары) — *музыка сәнгатен үстерү эшендә аерым казанышлары һәм күпьеллык иҗади эшчәнлеге өчен*;
* Дагстан АССР дәүләт премиясе (1967);
* Дагстан Республикасының дәүләт премиясе (1997);
* III дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләр өчен» ордены ( 2008 елның 10 гыйнвары ) — *ил музыка мәдәниятен үстерүгә зур өлеш кертүе һәм күпьеллык иҗади эшчәнлеге өчен*;
* IV дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләр өчен» ордены (1995 елның 30 мае) — *музыка сәнгате өлкәсендәге казанышлары һәм «Останкино» Россия дәүләт телерадиокомпаниясенең Зур академия концерт оркестрында күпьеллык хезмәте өчен*;
* Дуслык ордены (2014 елның 23 июне) — *ирешелгән хезмәт казанышлары, Россия Федерациясенең социаль-икътисадый үсешенә, Россия Федерациясенең тышкы сәяси курсын гамәлгә ашыруга зур өлеш керткәне, гуманитар өлкәдәге, законлылыкны ныгытудагы, гражданнарның хокукларын һәм мәнфәгатьләрен яклаудагы казанышлары, күпьеллык намуслы хезмәте һәм актив закон чыгару эшчәнлеге өчен*;
* Кызыл Байрак Хезмәт ордены;
* «Мәскәүнең 850 еллыгы истәлегенә» медале .
* Хезмәт ветераны медале;
* Дуслык ордены (2016 елның 15 гыйнвары, Азәрбайҗан) — *Азәрбайҗан мәдәниятен үстерүдә һәм Россия Федерациясе белән Азәрбайҗан Республикасы арасында музыкаль сәнгать өлкәсендә хезмәттәшлекне ныгытуда нәтиҗәле эшчәнлеге өчен*;
* Азәрбайҗан Республикасы президентының мактаулы дипломы (2021 елның 29 гыйнвары) — *Азәрбайҗан Республикасы һәм Россия Федерациясе арасында мәдәни элемтәләрне үстерүдәге казанышлары өчен*
* «Дагстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены (2011);
* Мәскәү Хөкүмәтенең мактау грамотасы (2005 елның 9 ноябре) — *музыка сәнгатен үстерүдә зур иҗади казанышлары өчен һәм Ю. В. Силантьев исемендәге Зур академия концерт оркестрына нигез салынуга 60 ел тулу уңаеннан*;
* «Фән һәм сәнгать рыцаре» мактаулы исеме (2006, Россия Табигый фәннәр академиясе бүләге).

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:РФ җәмәгать эшлеклеләре
Төркем:Җыр композиторлары
Төркем:РСФСР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:Дагстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен ордены кавалерлары
Төркем:Дуслык ордены (Русия) кавалерлары
Төркем:4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:3 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:Россия Федерациясенең Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Әлифба буенча композиторлар
Төркем:XX гасыр композиторлары
Төркем:Россия композиторлары
Төркем:ССРБ композиторлары
Төркем:Бакыда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1931 елда туганнар
Төркем:15 гыйнвар көнне туганнар
Төркем:Бакы дәүләт консерваториясен тәмамлаучылар