Пьер Карден

**Пьер Карден** (, ; 1922 елның 2 июле, Сан-Бьяджо-ди-Каллальта, Италия — 2020 елның 29 декабре, Нёйи-сюр-Сен, Франция) — итальян килеп чыгышлы француз модельеры. «Максим» рестораны һәм шул ук исемдәге сәүдә маркасы хуҗасы, Франциядә иң зур милекчеләрнең берсе. ФАО игелекле ихтыяр илчесе (2009—2020).

## Тормыш юлы

Театр рәссамы буларак эшли башлый. 1946 елда Жан Коктоның «Чибәркәй һәм җанвар» фильмы өчен костюмнар әзерли. 1947 елдан башлап Кристиан Диор ательесында эшли, 1950 елда үз мода йортына нигез сала.

Абстракт, геометризацияләнгән дизайнны өстен күрә, беренчеләрдән булып унисекс стилен куллана (1958 елгы коллекция), модадан авангардчы булып санала. 1960 елда ир-ат киеменең беренче коллекциясен оештырып, моданың хатын-кызлар өчен сәнгать дигән традицион карашны боза. Джинс юнәлеше, яшьләр һәм балалар өчен кием-салым белән шөгыльләнүчеләрнең берсе була.

Карден үзе уйлап тапкан күлмәкләрне һәм парфюмерияләрне киң кулланучылар өчен уңайлы итеп, арзан бәядән саткан беренче кулланучы була. Югары мода Синдикатыннан «Прентан» универмагында үз маркалы киемнәрне сата башлаган өчен төшереп калдырылган, әмма аның үрнәгенә күпләр ияргән, һәм ун елдан соң зур Париж универмагларында Франциянең югары мода исемнәре тәкъдим ителә.

Модельер төсле оеклар һәм югары итекләр, мини-сарафаннар, «чәчәкле» галстуклар, якасыз озын пиджаклар, башта «Битлз» өчен ясалган сәдәпле тар чалбарлар кебек 500дән артык уйлап табышны патентлаган.

1970 елда Карден НАСА өчен дизайн булдыра.

Шул ук 1970 елда Парижның «Café des Ambassadeurs» театр комплексын милеккә сатып ала, аны үз хөрмәтенә «Espace Pierre Cardin» дип атый һәм театр продюсированиесе белән шөгыльләнә башлый. Марлен Дитрихның соңгы гастроль турының продюсеры буларак, аның Париж чыгышлары өчен үз комплексының концерт залын тәкъдим итә.

1975 елда Парижда, Фобур-Сент-Онор урамында беренче җиһаз бутикын ача.

Модельерның «музаларының» берсе Майя Плисецкая балеринасы булган. Махсус аның өчен Анна («Анна Каренина», 1972), Мария Николаевна Полозова («Фантазия», Иван Тургеневның «Вешние воды» мотивлары буенча телефильм), Нина Заречная («Чайка», 1980), Анна Сергеевна («Эт белән ханым», 1985) костюмнарын булдырган, шулай ук артисткага кичке күлмәкләр һәм көндәлек киемнәр бүләк иткән. Плисецкая Алманиядә яхшы акча эшли башлагач, ул үз теләге белән модельерга аның барлык бүләкләре өчен түләгән.

2009 елның 17 сентябрендә Карден БМОның азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы тарафыннан игелекле ихтыяр илчесе дип игълан ителә. Тантана шул ук елның 16 октябрендә Римда уза.

2020 елның 29 декабрендә Нёйи-сюр-Сен шәһәре клиникасында вафат була. Үлемнең сәбәбе аталмаган.

### Шәхси тормыш

Карденның тормышта һәм бизнеста 40 елдан артык партнёры Андрей Оливер була. Ул Парижда 1993 елның апрелендә 61 яшендә БИДСннан вафат була.

### Байлык
Пьер Карден — Парижның VIII округында Елисей сарае тирәсендәге күп санлы күчемсез милек хуҗасы, аны ул күп еллар дәвамында сатып алган.

## Эшләре

### Театрда

* 1963 — Александр Дюманың «Камелияле ханым», Франко Дзеффиреллиның куелышы һәм декорацияләре, төп рольдә Сюзан Страсберг (хатын-кызлар костюмнары авторы; Бродвей, Нью-Йорк).
* 2009 — Николай Гогольның «Портрет» повесте буенча, режиссёр Нина Чусова (баш киемнәре; Нина Чусованың Ирекле театры).

### Кинода

* 1956 — «Хатын-кызлар тегүчесе», режиссёр Жан Буайе (Марсель Эскофье белән бергә).
* 2019 — «Пьер Карден йорты», режиссёры П. Дэвид Эберсоул, Тодд Хьюз.

## Бүләкләр һәм мактаулы исемнәр

; **Франциядә**

* Мактаулы легионер ордены командиры;
* «Казанышлары өчен» Милли ордены командоры;
* Сәнгать һәм әдәбият ордены кавалеры;
* SEP Зур алтын медале (2001);
* Пьер Карден Франция сынлы сәнгать академиясе әгъзасы итеп сайланган мода дөньясының беренче вәкиле була.

; **Чит илләрдә**

* 1999 — III дәрәҗә «Казанышлары өчен» ордены (1999 елның 2 декабре, Украина) — *халык дипломатиясе юлы белән украин-француз мөнәсәбәтләрен ныгыту өчен зур өлеш керткән өчен, актив хәйрия эшчәнлеге өчен*;
* 2002 — Франциск Скорина ордены (2002 елның 16 октябре, Беларусия) — *мәдәният өлкәсендә белорус-француз мөнәсәбәтләрен үстерүгә зур өлеш керткән һәм Чернобыль АЭСындагы авария нәтиҗәләрен җиңүдә күрсәтелгән ярдәм өчен*;
* 2005 — «Санкт-Петербургның 300 еллыгы истәлегенә» медале (2005 елның 9 мае);
* 2007 — Мәдәни хезмәтләр ордены командоры (2007 елның 18 ноябре, Монако);
* 2008 елның ноябре — Россия Сәнгать академиясенең мактаулы әгъзасы;
* 2013 — Дуслык ордены (2013 елның 24 октябре, Россия) — *Россия Федерациясе белән дуслык һәм хезмәттәшлекне ныгытуга, фәнни һәм мәдәни элемтәләрне үстерүгә зур өлеш керткән өчен*.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Пьер Карден сайты
* Пьер Карден җиһазлары сайты 
* Причиной госпитализации Пьера Кардена стала сердечная недостаточность
Төркем:Дуслык ордены (Русия) кавалерлары
Төркем:Сәнгатьләр һәм әдәбият француз ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2020 елда вафатлар
Төркем:29 декабрь көнне вафатлар
Төркем:1922 елда туганнар
Төркем:2 июль көнне туганнар
Төркем:Илчеләр