Арча педагогика көллияте

**Арча педагогика көллияте**, Габдулла Тукай исемендәге Арча педагогика көллияте,  — 1920 елдан Казан губернасы Арча кантоны  (*[[1920 ел]]ның [[27 май|27 маеннан]] [[Татарстан АССР]], [[1990 ел]]ның [[30 август]]ыннан  [[Татарстан]]*) Арча шәһәрендә эшләп килүче, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы урта махсус һөнәри белем бирүче дәүләт  белем бирү оешмасы. 
Каюм Насыйри премиясе лауреаты (*[[2007]]*).
Көллият директоры — Гөлнара Гарипова.

## Тарих

* 1920 елда Казан өязе Арча кантонының рус һәм татар мәктәпләре өчен яңа төр совет мөгаллимнәре әзерләү максатында Иске Йорт авылы мөгаллиме Якупов башлангычы белән тизләтелгән (2-3 айлык) **педагогик курслар** ачыла. 
* 1930 елның 24 июнендә әлеге курслар җирлегендә ТАССР мәгариф халык комиссариаты күрсәтмәсе нигезендә **Арча агропедагогия техникумы** ачыла. Уку йортына 7 сыйныф белемле яшьләрне алалар.
* 1937 елда техникум **педагогия училищесы** итеп үзгәртелә. Башлангыч сыйныф укытучылары һәм өлкән пионер  әзерләү буенча махсуслаша.
* 1946 елның 26 26 февралендә ТАССР  һәм РКП (б) Татарстан өлкә комитетының бердәм 117 нче санлы карары нигезендә уку йортына татар халык шагыйре Габдулла Тукай исеме бирелә. 
* 1967 елдан педагог-оештыручылар, балалар оешмалары әйдәманнары һәм балаларның буш вакытын оештыручылар әзерләү буенча өстәмә белем дә бирелә.
* 1992 елдан **Арча педагогия көллияте**.
* 2014 елның гыйнварыннан **Казан арты милли кадрлар әзерләү үзәге** статусы бирелә.

2011 елда «Иман» продюсерлык үзәге көллият тарихына багышланган «Ягымлы кычыткан» () фильмы төшергән (реж. Николай Морозов).

## Белгечлекләр
* Башлангыч сыйныфларда укыту
* Мәктәпкәчә тәрбия
* Физик тәрбия
* Музыка белеме
* Компьютер системаларында программалаштыру

## Кызыклы факт

Көллияттә дөньяда уникаль булган  дәүләт «Әлифба» музее ачылган. Музей Бөтенроссия музейлар ресстрына кертелгән. Төп экспозициядә — 37 мәртәбә нәшер ителгән татар «Әлифба»сы һәм аны төзүчеләр Сәләй Вәгыйзов, Рәмзия Вәлитова турында мәгълүмат. Музейда 200 дән артык төрле милләт әлифбалары үрнәкләре җыелган.

## Шәхесләр
### Директорлар
* 1920-???? — ...
* ????-???? — ...
* 1981-2002 — Илдус Сәгъдиев
* 2002-2013 — Наил Габдрахманов 
* 2013- — Гөлнара Гарипова

### Укытучылар
Укуханәдә рус теле һәм чуаш теле укытучысы булып чуаш язучысы Ефрем Еллиев (*[[1907 ел|1907]]-[[1942 ел|1942]]*) эшләгән.

### Тәмамлаучылар

Нигез салынганнан бирле, уку йорты 16 меңнән артык башлангыч сыйныфлар укытучысы әзерләп чыгарган.
* Олег Исаев — очучы, майор, РФ каһарманы (*вафатыннан соң*).
* Лотфулла Мусин — Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Илсур Шәйхетдинов — Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Мөхәммәт Мәһдиев — язучы, Тукай премиясе лауреаты (*[[1990]]*).
* Гариф Ахунов — язучы, Тукай премиясе лауреаты (*[[197]]3*).
* Фәрваз Миңнуллин — язучы, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (*[[1982]]*).
* Гөлчәчәк Галиева — язучы.
* Флёра Тарханова — шагыйрә, тәрҗемәче.
* Сания Әхмәтҗанова — шагыйрә.
* Риф Хәйретдинов — тарих фәннәре докторы.
* Сәгыйть Исәнбаев — әдәбият галиме.
* Самат Шакир — язучы.
* Хәнәфи Бәдигый — язучы.
* Равил Галиәхмәтов — РСФСР атказанган укытучысы.
* Газиз Нәбиуллин — язучы.
* Фәрит Шәрифуллин — Татарстанның атказанган укытучысы.
* Флера Саттарова — тарих фәннәре докторы, профессор.
* Мәрьям Хәсәнова — педагогика фәннәре кандидаты, профессор.
* Яхъя Халитов — язучы, тәрҗемәче, РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре. 
* Кәмәрия Хәмидуллина — Татарстанның атказанган укытучысы. 
* Дания Әхмәтова — педагогика фәннәре докторы, профессор. 
* Роза Садыйкова — икътисад фәннәре докторы, профессор.
* Илдар Ситдыйков — медицина фәннәре докторы, профессор.
* Валентин Беркутов — педагогика фәннәре докторы, профессор. 
* Гаптрәүф Нуриев — филология фәннәре докторы, профессор. 
* Лилия Хәмитова — эстрада җырчысы.
* Раяз Фасихов — эстрада җырчысы.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Көллиятнең «Татарстанның электрон мәгарифе» порталындагы сәхифәсе 

## Моны да карагыз
* Сәләй Вәгыйзов
* Рәмзия Вәлитова

Төркем:Әлифба буенча көллиятләр
Төркем:1920 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Татарстан урта һөнәри уку йортлары
Төркем:Педагогика көллиятләре
Төркем:Арча районы уку йортлары
Төркем:Арча оешмалары
Төркем:Каюм Насыйри премиясе лауреатлары