Василий Халев

**Василий Халев**, Василий Дмитрий улы Халёв () (*[[1913 ел]]ның [[14 гыйнвар]]ы, [[Казан]] — [[1944 ел]]ның [[2 июль|2 июле]], [[СССР|ССРБ]], [[Беларус ССР]], [[Витебск өлкәсе]], [[Полоцк]]*) — Бөек Ватан сугышында катнашкан һәм һәлак булган яугир, Т-34 танкы командиры, кече лейтенант. Советлар Берлеге Каһарманы (*[[1945 ел]]ның 24 марты, вафатыннан соң*).

## Тәрҗемәи хәле

1913 елның 14 гыйнварында Казанда (*вариант*: хәзерге Мари Ил Мари-Төрек районы Мариец (*Шора*) авылы) эшче гаиләсендә туган. Башлангыч белем алган. 1935-1937 елларда Кызыл гаскәрдә хезмәт иткән. Армиядән соң Әләски авылында (*[[1965 ел]]дан бистә*) яши һәм эшли. 1940 елдан башлап Бөек Ватан сугышы башланганчы Казанда башта пехота, аннары танк укуханәсендә  була. 1941 елның июненнән фронтта. 1944 елда әфисәр-танкистларның фронт курсларын тәмамлый. 1нче Балтыйк буе фронты 6нчы гвардия армиясе 23нче гвардия укчы корпусының 47нче аерым  полкында Т-34 утсибәр танкы (ОТ-34) командиры. Әлеге төр танкта конструкторлар туптан аста пулемет урынына дарылы автомат утсибәр корганнар, 100 *л* ягулык сыешлы (*10 залпка җитәрлек*) бак урнаштырганнар. Утсибәр 70 *м* га мазут һәм керосин катнашмасыннан гыйбарәт ут ялкыны сиптерергә сәләтле. Фронт сызыгында ОТ-34 танкы күренү белән дошман солдатлары, паникага бирелеп, окопларын ташлап кача торган була. Әгәр дошман снаряды утсибәр танкның бронясын тишсә, танк 20 минут буе сүнмәс факел булып яна.

Полоцкидан Витебскига баручы тимер юлны дошманнан азат иткәндә һәм пехотага Көнбатыш Двинага юл ачканда батырлык үрнәге күрсәтә. 1944 елның 1 июлендә В. Халев экипажы белән (*экипажда 3 кеше*) беренчеләрдән булып Полоцкига бәреп керә. Көнбатыш Двина аша салынган күперне яулаганда танк  дошман снаряды тия. Экипаж танкны ташламый, туптан һәм пулеметтан атып, сугыш кирәк-яраклары беткәч, гранаталар ташлап һәм  ялкыны белән дошманга каршы торуын дәвам итә. Кыю танкистларны әсир итә алмагач, фашистлар танкка ут төртә. Танк экипажы Витебск өлкәсе Полоцк шәһәрендә Ленин мәйданындагы туганнар каберлегендә җирләнгән.

1945 елның 24 мартында ССРБ Югары шурасы президиумы фәрманы белән Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә (*вафатыннан соң*).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
*  Советлар Берлеге Каһарманы (24.03.1945)
* Ленин ордены
* медальләр

## Хәтер

* Витебск өлкәсе Полоцк шәһәрендә (*Громы районы*) каһарман исеме белән урам аталган һәм каберенә һәйкәл куелган. Полоцкидан Минскига баручы юл кырында Советлар Берлеге Каһарманы В.Д. Халев һәм аның сугышчан иптәшләре хөрмәтенә биек постаментка Т-34/83 танкы урнаштырылган.
* 1965 елда Казанда Идел буе районында урамга исеме бирелгән
* 1937 елдан үзе, 2005 елга хәтле хатыны яшәгән Әләски бистәсендә урамга исеме бирелгән.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Алексеевский район: история и современность (составители И.Х. Халиуллин, К.М. Низамутдинов). К.: Матбугат йорты, 2000. ISBN 5-89120-115-1
# Батырлар китабы. Казан: ТКН, 2000. ISBN 5-298-01001-6

## Сылтамалар
*  В.Д. Халев «Ватан каһарманнары» порталында
*  Институт Татарской энциклопедии и регионоведения АН РТ
* Минск шәһәренең 12нче гимназиясе сайты 

## Искәрмәләр

Төркем:Советлар Берлеге Каһарманнары
Төркем:Танкистлар
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Бөек Ватан сугышында һәлак булучылар
Төркем:Татарстан Советлар Берлеге Каһарманнары