Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)

**Әхсән Фәтхетдинов музее**, «Түбән Кама шәһәренең комплекслы музее» муниципаль бюджет учреждениесе Татарстан Республикасының халык рәссамы Әхсән Фәтхетдинов музее,  — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә (*[[Красный Ключ|Кызыл Чишмә]] бистәсе, Яр буе урамы, 6*) 2016 елда ачылган музей. Татарстанның халык рәссамы, Тукай бүләге иясе Әхсән Фәтхетдиновның тормышы һәм иҗаты белән таныштыруны максат итә. Рәссамның иҗат мирасын барлауда һәм яңа музей залларын коруда Ә.С. Фәтхетдиновның тол хатыны Таисия Дмитрий кызы Жаворонкова зур ярдәм күрсәтә.

## Тарих
Музей Түбән Кама шәһәренең 50 еллык юбилеена 2016 елның 20 августында ачыла. ТАССР рәссамнар берлеге әгъзасы (*[[1984 ел|1984]]*), ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1987 ел|1987]]*), Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе (*[[1993 ел|1993]]*), Татарстанның халык рәссамы (*[[2001 ел|2001]]*), Түбән Кама шәһәренең шәрәфле ватандашы (*[[1999 ел|1999]]*), Түбән Кама шәһәренең «Җидегән чишмә» әдәби-музыкаль берләшмәсе шурасы әгъзасы, хезмәт ветераны (*[[1999 ел|1999]]*) нәкышче, сынчы, агачны уеп бизәкләр-сыннар ясау остасы Әхсән Сарим улы Фәтхетдиновның (*[[1939 ел|1939]]-[[2012 ел|2012]]*) күпкырлы иҗаты белән таныштыру максатында махсус төзелгән ике катлы яңа бинада ачылган.

## Бүлекләр

#### «Хатирә»
«Әтиемә багышлап», «Әни», «Балачак хыяллары» (*[[1976 ел|1976]]*), «Әти», «Мияубикә» (*[[2005 ел|2005]]*), «Очрашу» һ.б.
#### «Шүрәле» шәлкеме
60тан артык агач сын: «Шүрәле ипи белән» (*[[1988 ел|1988]]*), «Гөмбә тапкан Шүрәле», «Лапас астында», «Чакыру», «Шүрәлеләрем», «Шүрәле һәм Былтыр», «Шүрәле – урман җәнлеге», «Җырчы Шүрәле», «Уйга чумган Шүрәле», «Тәрәзәдәге Шүрәле» һ.б.
#### [[Габдулла Тукай]] образы
1970 еллар азагыннан Тукай образы рәссам иҗатының төп темасы булып тора. Музейда майлы буяу белән эшләнгән уннан артык хезмәте эленгән: «Курай моңнары», «Шигырь тууы» (*[[1985 ел|1985]]*), «Исемсез», «Су анасы» (*[[1995 ел|1995]]-[[1997 ел|1997]]*), «Шүрәле» (*[[1997 ел|1997]]*), «Көн яктыра», «Балачак хыяллары» һ.б.
#### «Ияләр» шәлкеме
Рәссамга дан китергән «Ияләр» шәлкемендә 60тан артык хезмәт бар: «Бергә» (*[[1993 ел|1993]]*), «Өй иясе» (*[[2004 ел|2004]]*), «Гөл иясе» (*[[1992 ел|1992]]*), «Сазлык иясе» (*[[1992 ел|1992]]*), «Ындыр иясе» (1994), «Бүкән исе» (1990), «Кычкыручы» (*[[1992 ел|1992]]*), «Кое иясе» (*[[1992 ел|1992]]*), «Өй иясе» (*[[2002 ел|2002]]*), «Басу иясе» (*[[2005 ел|2005]]*), «Чишмә иясе» (*[[2005 ел|2005]]*), «Зират иясе» һ.б. 
#### «Кимсетелгәннәр»
Ярдәм сораучыларга, золым корбаннарына багышланган 10 сыннан гыйбарәт шәлкем: «Канатсызлар», «Чакыручы», «Үтенүче», «Атлы кеше» һ.б
#### «Зират. Кабер ташлары»
Агачтан уеп ясалган ташларның һәрберсенә мәгънәле сүзләр язылган: «*Җир – бирә. Җир – ала. Озатып җыр кала*»; «*Кошлар юлы эзсез, Бездән әзме-күпме эз кала*»; «*Үсә алган һәрбер нәрсә яна ала. Җаның тели икән – ян!*»; «*Фәкать туфрак, йомшак туфрак кына яба ала кеше авызын*» һ.б.ш.
#### «Баганалар» шәлкеме
«Баганалар» — рәссамның җирдә яшәүнең мәгънәсе турында уйлануларыннан соң туган әсәрләр: «Туган җирнең алтын баганасы», «Күпер янындагы багана», «Биек багана», «Тәбәнәк багана», «Чишмә янындагы багана», «Ызан баганасы», «Тыкрык баганасы» һ.б.
#### «Тәрәзәдәге атлар» шәлкеме
«Өч ат», «Наз» (*[[1991 ел|1991]]*), «Ат» (*[[1998 ел|1998]]*), «Ат» (*[[2006 ел|2006]]*), «Сагыш белән өмет яши Ат күзендә», «Моңлы ат» (*[[2000 ел|2000]]*), «Ялгыз ат» (*[[1996 ел|1996]]*) һ.б.
#### «Агачтан әкият»
«Яраланган ирен», «Гөлчәчәк» һ.б.
#### «Искә алу»
«Искә алу» (*[[1992 ел|1992]]*), «Очрашу», «Зират янында» (*[[1994 ел|1994]]*), «Үтә гомер» (*[[1992 ел|1992]]*), «Бергә» (*[[1993 ел|1993]]*), «Үзем», «Монолог», «Диалог» һ.б.
#### «Нәкыш» (''агачтан юнып ясау'')
«Яшьлек», «Картлык», «Кәнәфи», «Таһир белән Зөһрә», «Тол хатыннар», «Яраланган эт» һ.б.

## Музейның эш сәгате
Җәйге чорда (01.05 - 30.09) 11.00 - 19.00
Кышкы чорда (01.10 - 30.04) 10.00 – 18.00
Дүшәмбе — ял көне
Экскурсияләр татар телендә дә, рус телендә алып барыла.

## Әдәбият
# *Һәдия Хәбибуллина*. Ак йолдызың синең. Түбән Кама: «Гүзәл» нәшрият-полиграфия үзәге, 2001.
# *Һәдия Хәбибуллина*. Могҗиза тудыручылар. Түбән Кама: «Гүзәл» нәшрият-полиграфия үзәге, 2006. 
# Татарстан Республикасының халык рәссамы Әхсән Фәтхетдинов музее (*буклет*). Түбән Кама: «Гүзәл МПҮ» ААҖ, 2017.

## Сылтамалар
*  Халык рәссамы Әхсән Фәсхетдинов музее 
*  Әхсән Фәтхетдинов рәсемнәре

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Түбән Кама музейлары