Бөгелмә педагогия укуханәсе

**Бөгелмә педагогия училищесы**,  — Татарстан АССРның (*[[1991 ел]]дан [[Татарстан]]*) Бөгелмә шәһәрендә 1929 елдан 2008 елга кадәр (*[[2008 ел|2008]]-[[2015 ел]]ларда [[Бөгелмә педагогика көллияте|көллият]] буларак*) эшләгән урта-һөнәри белем бирүче дәүләт  белем бирү йорты. 2015 елда мөстәкыйль эшчәнлеген туктата, Бөгелмә һөнәри-педагогика көллиятенә кушыла.

## Тарих

* 1917 елда Февраль инкыйлабыннан соң, Самара губернасы Бөгелмә өязенең мөселман халкы (*өяз халкының  48% ы*) яши торган авыллары өчен укытучылар әзерләү максатында, Бөгелмәдә **Татар-башкорт семинариясе** (*4 еллык педагогик куслар)* ачыла. Уку йортының җитәкчесе — Габдрахман Сәгъди. Укытучылар — Һади Атласи (*[[ел|1920]]-[[1929 ел]]ларда [[тарих]] һәм [[алман теле]] укыта*), А. Таһиров, С. Рахманкулов, И. Чанышев, Фазыл Туйкин, Кәбир Туйкин, К. Исхаков, Х. Бастамов һ.б.
* Ватандашлар сугышы елларында семинария эшен туктатып тора.
* 1926-1927 уку елында семинария **2нче баскыч мәктәп** итеп үзгәртелә. 
* 1929 елда ТАССР халык мәгарифе комиссариаты карары белән 2нче баскыч мәктәп  **Бөгелмә педагогия техникумы** ачыла. Техникум буларак, уку йорты 1929-1937 елларда эшли. Техникумның беренче директоры (*[[1929 ел|1929]]-[[1937 ел]]лар*) — Фәттах Шәймөхәммәт улы Халиков.
* 1948 елда техникум **[[Бөгелмә укытучылар институты]]** итеп үзгәртелә. Институт урта мәктәпнең 5-7 сыйныфлары өчен укытучылар әзерли. Физика-математика факультеты, филология факультеты, табигать фәннәре-география факультеты оештырыла. 1955 елда институт ябыла.
* 1984 елда элекке 2нче мәктәп-интернат җирлегендә, ТАССРның көньяк-көнчыгыш регионы мәгариф оешмаларын педагогик кадрлар белән тәэмин итү максатында, **Бөгелмә педагогия училищесы** ачыла. Укуханә 23 чыгарылыш ясый, *6 116* белгеч әзерли. Алар Татарстанда, Башкортстанда, Самара, Ырынбур, Төмән һ.б. өлкәләрдә хезмәт куя. 11 кеше мәктәп директоры, 36 кеше балалар бакчасы мөдире булып эшли.
* 2008-2009 уку елыннан Бөгелмә педагогика көллияте.
* 2015 елда Бөгелмә һөнәри-педагогика көллияте белән берләштерелә.

## Белгечлекләр
2015 елгы үзгәртеп корулар алдыннан, көллият әзерләгән белгечлекләр:
* Мәктәпкәчә тәрбия
* Башлангыч сыйныфларда укыту
***өстәмә белгечлек*: татар теле һәм әдәбияты укытучысы (*[[2013 ел]]га кадәр*)
* Чит тел

## Кызыклы факт
Уку йортының  популярлыгын күрсәтүче сан: 1944 елда 120 урынга җидееллык мәктәпне тәмамлаган 200 уку отличнигы (!) дәгъва итә .

## Шәхесләр
### Директорлар
* 
* ????-2015 ел — Елена Александр кызы Плеско.

### Укытучылар

### Техникумны тәмамлаучылар
* Николай Дмитрий улы Баздырев, Советлар Берлеге Каһарманы.
* Николай Андрей улы Барышев (*[[1907 ел|1907]]-[[1944 ел|1944]]*), Советлар Берлеге Каһарманы.
* Герасим Павел улы Кудряшев, Советлар Берлеге Каһарманы.
* Фатыйх Зариф улы Шәрипов, Советлар Берлеге Каһарманы.
* Әкълим Мөхәммәтҗанов, «Татнефть» генераль директоры (*[[1980 ел|1980]]-[[1990 ел|1990]]*), ССРБ нефть һәм газ сәнәгате министры урынбасары (*[[1990 ел|1990]]-[[1991 ел|1991]]*).
* Камил Фасиев, КПСС Татарстан өлкә комитеты сәркатибы (*[[1957 ел|1957]]-[[1959 ел|1959]]*), Г. Ибраһимов исемендәге ТӘҺСИН директоры (*[[1960 ел|1960]]-[[1963 ел|1963]]*).
* Шакирҗан Җәләев, Азнакай районы мәгариф бүлеге мөдире.

### Институтны тәмамлаучылар
*Моны да карагыз*: :Төркем:Бөгелмә укытучылар институтын тәмамлаучылар
* Ләбиб Ибраһимов (1933―2007), Әлмәт политехник техникумы директоры (1964―2006), РСФСР (1983) һәм Татарстанның (1994) атказанган укытучысы.

### Укуханәне тәмамлаучылар
*Моны да карагыз*: :Төркем:Бөгелмә педагогика көллиятен тәмамлаучылар

### Гомумән тәмамлаучылар

## Искәрмәләр


## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Е. Плеско. Көллиятнең үзенә тартып торучы имиджын һәм позитив репутациясен формалаштыру. «Мәгариф», 2014 ел, № 1.

## Сылтамалар

* Бөгелмә педагогия училищесы «Милләттәшләр» сайтында
* Көллиятнең элекке рәсми сайты
*  Берләштерелгән көллиятнең «Татарстанның электрон мәгарифе» порталындагы сәхифәсе 
* Бөгелмә педагогика көллияте 

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча көллиятләр
Төркем:Татарстан урта һөнәри уку йортлары
Төркем:Педагогика көллиятләре
Төркем:Бөгелмә уку йортлары