5 гыйнвар

**5 гыйнвар** — Милади тәкъвимендә беренче айның 5нче көне. Ел ахырына кадәр 360 көн кала.

#### 
###### 
thumb|Өч хикмәт иясе (маг) патша кавалькада йөреше: Бальтазар һәм ярдәмчеләре,
###### 
* border|20px Испания- *"Гайсә пәйгамбәренең тууын белгән өч хикмәт ияләренә" <small>(Көнбатыш христианлыкта 3 патша дип тә билгеләнә)</small> багышланган парадлар*. 
** *Кайбер [[Рәсем:Flag of Mexico.svg|border|20px]] [[Мексика]] шәһәрләрендә дә дәвам ителгән гадәт*.
** *21 гасыр да да оештыра башлады - [[6 гыйнвар]]*.
* ,  һәм ның /  Серблар республикасы - *Туциндан*.
###### 
*  - *милли [[кошлар]] көне*.
* border|20px Беларусь - *Социаль яклау хезмәте хезмәткәрләре көне*.
* border|20px Колумбия – * [[Нариньо]] департаментына кергән  [[Пасто]] [[шәһәр]]ендә [[кара һәм ак тәнлеләр карнавалы]] дәвам итә: кара тәнлеләр көне.*
* border|20px Төркия – *[[Адана]] шәһәре, өлкәсенә кергән [[Җәйхан]] җирлеге һәм күрше Мерсин өлкәсенең [[Тарсус]] җирлеге азат ителү көне, [[1922 ел]].*
* border|20px Франция – border|20px **Лоррейн графлыгы** көне (959 елда **Лотарингия дәүләте** бүленү сәбәпле бәйсез, 1766 елда border|20px Францияга  аннексия сәбәпле бәйсезлеген югалткан).
*  - *ның  [[Камакура]] шәһәренең нигезе - [[1063 ел]]да төзелгән 鶴岡八幡宮 [[Tsurugaoka Hachiman-gū]] [[синтоизм|синтоист]] [[гыйбадәтханә]]сендә Joma Shinji (除魔神事?) - начар рухларны якын китермәү фестивале* ("шайтан дип язылган тактага уклардан ату").

## 
* 1769 — Джеймс Уатт парлы машинаны патентлаштыра.
* 1919 — Национал-социалистик алман эшчеләр фиркасе оештырыла.
* 1933 — Сан-Францискода Golden Gate Bridge күперенә нигез салына.
* 2005 — Паломар обсерваториясе Эрида планетасының барлыгын раслый.

## 
right|80px|Хаяо Миядзаки
right|80px|Петр Кирпичников
 
* 1769 — Пётр Витгенштейн,  фельдмаршалы.
* 1829 — Александр Миславский, 
* 1837 — Василий Радлов, тюрколог, татар теле белгече (1837-1918).
* 1846 — Рудольф Кристоф Ойкен, 
* 1863 — Мелитон Баланчивадзе, 
* 1874 — Җозеф Эрлангер, 
* 1876 — Конрад Аденауэр, 
* 1883 — Дөме Стояи, 
* 1883 — Феодосия Драбкина, 
* 1884 — Альберт Пинкевич, 
* 1887 — Әхмәтләбиб Каран, 
* 1888 — Антон Һарапи, 
* 1897 — Александр Разумов, 
* 1899 — Иван Конев, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1899 — Иван Смирнов, 
* 1901 — Хөсәен Габдүш, 
* 1906 — Гомәр Һадимөхәммәтов, Советлар Берлеге каһарманы, пехота капитаны.
* 1907 — Гурий, праваслау дин эшлеклесе, епископ.
* 1912 — Таһирҗан Кәримов,
* 1913 — Петр Кирпичников, КХТИ ректоры.
* 1914 — Бато Эрдынеев, 
* 1916 — Григорий Тикунов, 
* 1920 — Сөләйман Мөлеков, 
* 1923 — Виталий Добрынин, 
* 1923 — Рәшит Нигъмәтуллин, 
* 1923 — Рөстәм Кузеев, тарихчы-галим. 
* 1927 — Тәүфикъ Мөхәммәт-Рәхимов, / Казакъ ССР дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе.
* 1927 — Шивая Субрамуниясвами, 
* 1929 — Әхмәдша Җиһаншин, Татарстанның атказанган артисты.
* 1929 — Гыйният Насыйров, 
* 1932 — Раиса Горбачёва, ССРБның беренче һәм соңгы «беренче леди»е.
* 1932 — Умберто Эко, итальян язучысы.
* 1934 — Алексей Ермолаев, 
* 1934 — Сәвия Сираева, 
* 1935 — Әсгать Сәлах, татар язучысы (Әлмәт). 
* 1935 — Владимир Камелин, 
* 1938 — Хуан Карлос I,  патшасы.
* 1940 — Роберт Хафизев, 
* 1941 — Хаяо Миядзаки, япон аниматоры, режиссер.
* 1942 — Ренат Насыйров, татар рәссамы.
* 1944 — Хәлил Барлыбаев, 
* 1946 — Андрей Болтнев, 
* 1949 — Валерий Гуров, 
* 1952 — Василий Лихачев, дәүләт эшлеклесе, юрист, Татарстан Дәүләт шурасы рәисе, ТР вице-президенты, Россиянең Европа берлегендә даими вәкиле.
* 1953 — Рәхимҗан Хөсәенов, 
* 1956 — Нур Даутов, 
* 1956 — Франк-Вальтер Штайнмаер, Алмания сәясәтчесе.
* 1959 — Әскәр Айтматов,  Кыргыз Республикасы тышкы эшләр министры (2002-2005).
* 1966 — Зөфәр Билалов, татар эстрада җырчысы.
* 1970 — Фрида Свенссон, 
* 1975 — Брэдли Купер, 
* 1980 — Эльвира Янковская, 
* 1985 — Марек Квапил, 
* 1989 — Динар Хәфизуллин, 
* 1994 — Камил Муллин, футбол һөҗүмчесе. 
* 1996 — Динара Алимбекова, 
* 1997 — Михаил Воробьев,

## 

* 1559 — Кристина Юлленшерна, 
* 1616 — Саин Булат хан, Касыйм ханы,  бөек кенәзе.
* 1674 — Эбба Браге, 
* 1762 — Елизавета Петровна,  *[[Россия императорлары|императрицасы]]*.
* 1874 — Константин Пупарев, 
* 1902 — Порфирий Гвоздев, 
* 1907 — Гурий, 
* 1908 — Смбат Шах-Азиз, 
* 1928 — Әхмәт Беремҗанов, 
* 1928 — Николай Ершов, большевиклар оештырган Октябрь түнтәрелешенең Казандагы җитәкчеләренең берсе.
* 1933 — Калвин Кулидж, 
* 1938 — Сәет Вахиди, тарихчы, археограф.
* 1938 — Сөнгатулла Мәһдиев, 
* 1942 —  Гыйльметдин Шәрәф, җәмәгать эшлеклесе, язучы, нашир.
* 1951 — Андрей Платонов, рус язучысы.
* 1955 — Евгений Тарле, 
* 1955 — Лариса Ямаева, 
* 1970 — Макс Борн, 
* 1981 — Һарольд Клейтон Юри, 
* 1990 — Морат Ишмәмәтов, 
* 1992 — Габбас Измайлов, 
* 1992 — Миңҗамал Мазунова, 
* 1995 — Галия Имашева, 
* 1995 — Рәшит Әхмәтҗанов, татар шагыйре.
* 2001 — Әмрулла Аги, 
* 2004 — Василий Томаров, 
* 2008 — Зинаида Гудкова, 
* 2010 — Алмаз Юлдашев, галим-механик, техник фәннәр докторы
* 2012 — Фәнәвил Галиев, актер.
* 2016 — Анатолий Пшеничнюк, 
* 2016 — Илгиз Поздняков, 
* 2016 — Лев Королёв, 
* 2022 — Виктор Лукашенко, 
* 2022 — Филзә Хәмидуллин,

#### 
### [[Ислам]]
### [[Христианлык]]
* Көнбатыш Христианлыкта Раштуаның 12 көненең соңгысы.
* border|24px Босния һәм Херцеговина, border|24px Сербия, border|24px Черногория – Туциндан
* Бердәм католик һәм ортодокс изгеләре:
** Конвойон, († 868 ел), *Конвойон дэ Комблессак*, Ванн монастырендә архидьяк, puis moine de Гланфей монастыренда монах, Франция иленең Бретань провинциясенең Редон шәһәрендә Сан-Север монастыренда беренче игумен (аббат).
* Католик чиркәвендә изгеләр:
** Амата дэлла Тебаид, гыйффәтле кыз хатын
** Амелия, җәфа чигүче гыйффәтле кыз хатын
** Папа Телесфор
** Эдуард, "телне ачучы Эдуард", Англия (Англо-Саксон) патшасы
** Санта Мария Рипетто
** Симеон Стилит, († ~ 459 ел)
** Эмилиенн, († 550 ел), Бөек Григорий папасының апасы.
** Сара, Килкеари җирлегеннән, († 679 ел)
** Герлахус, Хутэм җирлегеннән, († ~ 1170 ел), дәрвиш, Бенедикт XVI Рим папа тарафыннан изгеләштерелгән.
** Шарль, Сетц җирлегеннән, дәрвиш, († 1670 ел)
** Иоанн (Ян) Непомученный Неуманн, († 1860 ел)
** Шарль Убэн, (°1821 ел – †1893 ел), Бенедикт XVI Рим папа тарафыннан изгеләштерелгән.
** Марселина Даровска, († 1911 ел)
** Пиетро Бонилли, шатлыклы, († 1935 ел)
** Женевьева Торрес Моралес, († 1956 ел), рухани җәмгыят оештыручысы
* Көнчыгыш ортодокс (Православ) чиркәвендә:
** Мика пәйгамбәр, (б.ч.к. 9 гасыр)
** Феопемпт, (303 ел), Феона һәм Никомедия епископы
** Александриядан Синклетика, (350 ел)
** Аполлинарис, Мисыр җирлегеннән гыйффәтле кыз хатын (470 ел)
** Грегорий, (820 ел), Крит җирлегендә монах
** Фостерий, дәрвиш
** Синай тавындан Менас
** Теоид, җәфа чигүче
** Саис, җәфа чигүче
** Романус, Атос тавында җәфа чигүче
** Татьяна

========
Амата Амелия Василид Влошибор Давид Иван Ковойон Леа
Марселина Наум Нифонт Павел Петр Роджер Симон Телесфор Феодул
Феоктист Эдуард һәм ясалмалары: *Эд*, *Эдард*, *Эдди, *Тедди*, *Тэд*, *Эдуарда*, *Эдуардина*, *Эдвард*, *Нэд*, *Нэйл*, һ.б. [[Эмилиенне]] һәм ясалмалары: *Эмилиана*, һ.б.
[[Ян Непомучен]]

=== Башка диннәр ===
* *'Борынгы Рим диннәре**:
** Борынгы Рим календаренда айның махсус **нонэ** көне
** **Вика Пота''' җиңү илаһи көч бәйрәме
** Компиталия бәйрәменең өченче һәм соңгы көне
* Дискорд «изге» анасы килүеннән саналган календаре буенча "Мунгдай" бәйрәме, 5 гыйнвар 2010 ел – 5 Хаос 3176 Йолд
* Зороастризм: Зервана-Карана бәйрәме
* Синхлар – Гуру Гобинда Синх туу көне, 1666 ел
* Тсай Шэн, исәнлек-саулык илаһы – бүгендә Кытай мифологиясендә әхәмиятле урын ала.

## Кулланылган чыганклар: тышкы сылтамалар
* Календарь событий Calend.ru
* Portal Sao Francisco (Бразилия)

## Шулай ук карагыз

## [[Искәрмә]]ләр

Төркем:5 гыйнвар
Төркем:Ел көннәре