Вәли Хулуфлу

**Вәли Мәммәдхөсәен улы Хулуфлу**, **Вәли Хулуфлу** буларак танылган (; 1894 елның 26 мае — 1937 елның 13 октябре) — Азәрбайҗан совет язучысы, әдәбият белгече, Көнчыгышны өйрәнүче, фольклорчы, филолог, тюрколог, лингвист, публицист, профессор (1931), 1934 елдан Язучылар берлеге әгъзасы.

## Тормыш юлы
1894 елның 26 маенда Елизаветополь губернасының Хулуфлу авылында (Тарс Даллар авылының Хулуфы мәхәлләсендә; хәзер — Азәрбайҗанның Шәмкир районында) туа.

Азәрбайҗан ССРның Үзәк архив идарәсе башлыгы булып эшли (1933). Соңгы эш урыны, 1937 елның гыйнварында кулга алынганчы — Тарих, археология һәм этнография институтының (ССРБ Фәннәр Академиясенең Азәрбайҗан филиалы) директоры урынбасары. Ул шулай ук Азәрбайҗанның халык авыз иҗатын җыю һәм бастыру өчен күп көч куя. XX гасырның 20-30 нчы елларында фольклорны җыю һәм бастыру белән эзлекле шөгыльләнә. Вәли Хулуфлу Азәрбайҗан фольклористикасының пионеры булып санала. 1927 елда «Халык ашыйклары» китабын нәшер итә, шулай ук Азәрбайҗанда беренче тапкыр «Күругълы» дастанын чыгара, ә 1929 елда икенче басманы чыгара.

Репрессияләнә. Вәли Хулуфлыны 1937 елның гыйнварында контрреволюция эшчәнлегендә шикләнеп кулга алалар һәм шул ук елның октябрендә атып үтерәләр. Азәрбайҗанның Коммунистик партиянең Үзәк Комитетының 1937 елның 7 июлендәге «Контрреволюцион, пантюркистик һәм милли әдәбиятны алу турында» карары белән Вәли Хулуфлу әсәрләре советка каршы буларак тулысынча алынырга тиешле авторларның беренче исемлегенә кертелә. Әлеге документ авторларның ике исемлеген раслаган, аларның һәркайсы Җинаять кодексының «58 нче маддәсенә» эләккән. Беренче исемлектә 40тан артык авторның фамилиясе кергән, шул исәптән Вәли Хулуфлу да, аларның әсәрләре барлык фәнни, әдәби һәм уку нәшриятларында да тулысынча алынырга тиеш була. Икенче исемлеккә әсәрләре өлешчә алынырга тиешле авторларның фамилияләре кертелгән була.

1956 елның 17 ноябрендә Вәли Хулуфлуны реабилитациялиләр (үлгәннән соң).

## Төп хезмәтләре һәм әсәрләре

* «Халык ашыйклары» (1927)
* «Күругълы» (1927)
* «Сәлҗук дәүләтенең эчке төзелеше» (1930)
* «Дин һәм хатын-кыз» (1930)
* «Дин һәм мәдәни революция» (1930)
* «Джара сугышлары» (гарәп теленнән тәрҗемә, 1931)
* «Азәрбайҗанның тере сөйләшләре сүзлекләре» (3 том, 1931)
* «Мөхәррәм» (1932)

## Искәрмәләр


## Әдәбият

* Литературная энциклопедия: В 11 т. / Под редакцией В. М. Фриче, А. В. Луначарского. — М.: изд-во Коммунистической академии: Советская энциклопедия: Художественная литература, 1929—1939.

## Сылтамалар

* Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991).
* Азербайджанские писатели — жертвы репрессий 
* Репрессированное востоковедение. Востоковеды, подвергшиеся репрессиям в 20-50е годы. 
* Следственное дело № 12493/238 — Вели Хулуфлу, ч. I
* Следственное дело № 12493/238 — Вели Хулуфлу, ч. II
* Литературоведы Азербайджана: Вели Хулуфлу
* Рукописи не горят… если их не сжигают 
* Azərbaycan naminə yaşanan, repressiya tufanında qırılan ömür

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Бакыда вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1937 елда вафатлар
Төркем:13 октябрь көнне вафатлар
Төркем:1894 елда туганнар
Төркем:26 май көнне туганнар
Төркем:Азәрбайҗан язучылары
Төркем:Азәрбайҗан публицистлары
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:XX гасыр язучылары