Александр Васильченко

**Александр Васильченко**, Александр Григорий улы Васильченко (, *[[1911 ел]]ның [[24 ноябрь|11 (24) ноябре]], [[Курск губернасы]], [[Яңа Оскол]] районы, Иске Безгинка — [[1960 ел]]ның [[8 ноябрь|8 ноябре]], [[Казан]]*) — 1939-1940 еллардагы Совет-фин сугышында һәм Бөек Ватан сугышында катнашкан хәрби очучы, Советлар Берлеге Каһарманы (*[[1957 ел|1957]]*), «Пе-2»  пике ясаучы  очкычларның очучы-сынаучысы. 1943-1960 елларда Казанда яшәгән һәм авиация заводында хәрби очучы-сынаучы булып эшләгән. ССРБ атказанган очучы-сынаучысы (*[[1960 ел|1960]]*), полковник (*[[1956 ел|1956]]*). Барлык очыш вакыты — 4 167 сәгать, яки 3,5 млн *км*.

## Тәрҗемәи хәле
1911 елның 11 (24) ноябрендә (*вариант*: 1911 елның 25 декабре) Курск губернасы Яңа Оскол өязе (*хәзерге* Белгород өлкәсенең Яңа Оскол районы) Иске Безгинка авылында керәстиян гаиләсендә туган. Украин милләтеннән. Винница өлкәсе Бар шәһәрендә индустрия техникумын (*[[1931 ел|1931]]*), Киев химия-технология институтының рабфагын (*[[1932 ел|1932]]*), 1нче курсын (*[[1933 ел|1933]]*) тәмамлаган. 1933 елда Кызыл гаскәргә чакырыла. Сталинградта хәрби авиация мәктәбендә укый башлаган, Харкауда авиация мәктәбен тәмамлаган (*[[1936 ел|1936]]*). 1939-1940 еллардагы Совет-фин сугышында катнаша, «СБ» бомба ташлаучы очкычта 24 хәрби очыш ясый. 1941 елның июленнән Бөек Ватан сугышында. Казан һәм Иркутск авиация заводларыннан фронтка «Пе-2» бомба ташлаучы очкычларын илтеп җиткерүче отряд белән җитәкчелек итә.  1943 елдан Казанда С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация заводында яңа төр хәрби очкычлар сынаучысы булып эшли. 1957 елның 1 маенда яңа төр очкычларны сынаганда күрсәткән батырлыгы өчен Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.

1960 елның 8 ноябрендә хезмәт вазифаларын башкарганда һәлак була (*вариант*: гаражда ис тиеп үлә) . Казанның Арча зиратында җирләнгән.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
*  Советлар Берлеге каһарманы (*01.05.1957*)
* Ике Ленин ордены (*[[1947 ел|1947]], [[1957 ел|1957]]*)
* Кызыл Байрак ордены (*[[1953 ел|1953]]*)
* 1нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (*[[1944 ел|1944]]*)
* Дүрт Кызыл Йолдыз ордены (*[[1940 ел|1940]], [[1943 ел|1943]], [[1948 ел|1948]], [[1949 ел|1949]]*)
* ССРБ атказанган очучы-сынаучысы (*[[1960 ел|1960]]*)

## Хәтер

    
* 2005 елда Казанның Мәскәү районындагы  урамы атамасы Васильченко урамы итеп үзгәртелә.
* Казанның Мәскәү районындагы скверга Васильченко исеме бирелгән.
* Яңа Оскол шәһәрендәге урамга исеме бирелгән.
* Туган авылында каһарманга бюст урнаштырылган.
* 2010 елда Казанның Мәскәү районы Васильченко урамында очучыга һәйкәл ачыла

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Герои-белгородцы. Воронеж, 1972.
# Герои Советского Союза. Т. 1. М., 1987. 
# Батырлар китабы. Казан: ТКН, 2000. ISBN 5-298-01001-6
# Завод стратегического значения. К.: «Вертолет» нәшрияты, 2002
# *Симонов А.А.* Заслуженные испытатели СССР. М.: «Авиамир», 2009.

## Сылтамалар
*  А.Г. Васильченко «Ватан каһарманнары» сайтында

## Искәрмәләр

Төркем:Совет-фин сугышында (1939-1940) катнашучылар
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Татарстан Советлар Берлеге Каһарманнары
Төркем:Очучылар