Айрат Ишмөхәммәтов

**Айрат Ишмөхәммәтов**  (4 август 1932 ел — 29 февраль 2004 ел) — совет, Россия физиологы; медицина фәннәре докторы (1970), Башкортстан Республикасы  Фәннәр академиясенең мактаулы академигы; Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2004).

## Биографиясе
Айрат Исмәгыйль улы Ишмөхәммәтов 1956 елда Башкорт медицина институтын тәмамлый .

1956-1959 елларда Белорет районының Тирлән участок  хастаханәсендә эшли. 1963 елдан ССРБ Медицина фәннәре академиясенең медицина радиология фәнни-тикшеренү институтында (Обнинск) лаборатория мөдире.

1972 елдан ул Н. В. Склифосовский исемендәге ашыгыч ярдәм фәнни-тикшеренү институтында клиник физиология, радиоизотоплы диагностикалау һәм компьютер томографиясе бүлеге (лаборатория) җитәкчесе (Мәскәү).

## Фәнни эшчәнлеге
1963 елда кандидатлык диссертациясе, 1970 елда— докторлык диссертациясе яклый. Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы академигы, медицина фәннәре бүлекчәсендә тора..

Төп тикшеренү юнәлешләре:

* стронгилоидозның (паразитарное заболевание человека)  патологик чагылышы,
* эчәкләрдә төрле матдәләрнең сеңдерелү механизмы,
* аш сеңдерү органнары авыруларын радионуклидлы диагностикалау,
* гомуми һәм клиник физиология,
* функциональ һәм нур диагностикасы,
* кискен авыруларны һәм җәрәхәтләрне дәвалау нәтиҗәлелеген диагностикалауны һәм бәяләүне мәгълүмат-математик тәэмин итү.

Ашыгыч хирургиядә кулланылган компьютер технологияләрен, радиоизотоплы диагностика ысулларын, компьютер томографиясен камилләштерә; ашказаны-эчәк трактын тикшерү өчен радиокапсула эшли.

Н. В. Склифосовский исемендәге ашыгыч ярдәм фәнни-тикшеренү институтында илдә беренче радиоизотоплы диагностикалау һәм рентген компьютер томографиясе тәүлек әйләнәсенә эшләгән клиник физиологиянең күп профильле лабораториясен оештыра.

Клиник-физиологик ысулларны эшләү һәм медицина фәненә һәм сәламәтлек саклауга кертү проблемалары буенча кайбер галимнәр советы һәм комиссияләр әгъзасы булып тора. «Зур медицина энциклопедиясе» (1974-1988, мөхәрририят бүлегенең галим секретаре), «Кыскача медицина энциклопедиясен» (3 томда, 1972-1974) һәм «Медицина терминнарының энциклопедик сүзлеген» (3 томда, 1982-1984)  чыгаруда катнаша.

300-дән артык  фәнни хезмәт, шул исәптән 14 монография, 1 уйлап табу авторы.

## Сайланма хезмәтләре
Чыганагы — Электрон тасвирлама РНБ

** *Баимбетов Л. Г., Ишмухаметов А. И.* Легочный кровоток и коррекция его нарушений при заболеваниях сердца и легких. — Уфа : Полиграфкомбинат, 2000. — 239 c.
** *Баимбетов Л. Г., Ишмухаметов А. И.* Лечение заболеваний органов пищеварения на курортах Башкирии. — Уфа : Башк. кн. изд-во, 1980. — 208 с.
** *Ишмухаметов А. И.* Изучение всасывания при заболеваниях органов пищеварения методами радиоиндикации : Автореф. дис. ... д-ра мед. наук. — Обнинск, 1969. — 24 с.
** *Ишмухаметов А. И.* Клиника и лечение стронгилоидоза : Автореф. дис. ... канд. мед. наук. — М., 1963. — 16 с.
** *Ишмухаметов А. И.* Клиническая физиология неотложных состояний. — М. : Ремедиум, 2004. — 110 с. — ISBN 5-901302-16-8
** *Ишмухаметов А. И.* Радиоизотопная диагностика заболеваний органов пищеварения. — М. : Медицина, 1979. — 280 с.
** *Ишмухаметов А. И.* Радиоизотопное исследование всасывания жиров, белков и витамина B12 при заболеваниях органов пищеварения. — М. : Медицина, 1970. — 192 с.
** *Ишмухаметов А. И.* Стронгилоидоз. — М. : Медицина, 1965. — 67 с. . — (Библиотека практического врача).

## Бүләкләре

* ССРБ Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең биш дипломы һәм ике медале (1965, 1967, 1973)
* ССРБ-ның сәламәтлек саклау отличнигы (1971)
* Россия Фәннәр академиясенең дәүләт гыйльми стипендиясе лауреаты
* Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2004)

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Ишмухаметов Айрат Исмагилович(недоступная ссылка). Башкирская энциклопедия. Проверено 15 августа 2015.
* Ишмухаметов Айрат Исмагилович. Академия наук Республики Башкортостан. . Проверено 15 августа 2015.

Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:2004 елда вафатлар
Төркем:1932 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Россия медиклары
Төркем:Россиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:29 февраль көнне вафатлар
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:4 август көнне туганнар