Морат Кәримов

**Морат Кәримов**, Морат Габделхәй улы Кәримов (*[[1931 ел]]ның [[18 апрель|18 апреле]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[Казакъстан АССР]], [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе]], Сырым районы, Җымпыйты ― [[2023 ел]]ның [[16 май|16 мае]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) — физиолог-онколог, медицина фәннәре докторы (*[[1971 ел|1971]]*), профессор (*[[1973 ел|1973]]*). 1997—2004 елларда Татарстанның Казакъстандагы тулы вәкаләтле вәкиле. Казакъстанның «Идел» татар иҗтимагый һәм мәдәни үзәкләре ассоциациясен төзүче (*[[1990 ел|1990]]*). Казакъстанның атказанган эшлеклесе.

## Тәрҗемәи хәле
1931 елның 18 апрелендә Казакъстан АССР Көнбатыш Казакъстан өлкәсе   () бистәсендә мөгаллимнәр гаиләсендә җиде баланың дүртенчесе булып туган. Әтисе Габделхәй Кадим улы чыгышы белән Дөбъяз төбәгендәге (*хәзерге* Биектау районы) Казаклар авылыннан, әнисе Галия Сабит кызы Казакъстанның Җаек шәһәреннән. Башлангыч белемне Морат казакъ мәктәбендә ала. Урта мәктәптә укыганда татар һәм рус телләрен үзләштерә. «Дәвалаучы табиб» белгечлеге буенча Алматы дәүләт медицина институтын (*[[2001 ел]]дан Сәнҗәр Әсфәндияров исемендәге Казакъстан милли медицина университеты, *) (*[[1954 ел|1954]]*), шул уку йортында аспирантура (*[[1957 ел|1957]]*) тәмамлаган. 1971 елда Мәскәүдә докторлык диссертациясен яклый, 1973 елдан профессор. Халыкара мәгълүматлаштыру академиясе академигы.

2023 елның 16 маенда вафат. Яңа бистә зиратына җирләнгән.
## Хезмәт юлы
1943—1953 елларда — Җымпыйты май заводында эшче.
 
1953—1960 елларда — мәктәп табибы, Алматы медицина институтының ассистенты.
 
1960—1985 елларда Казакъстан ССР онкология һәм радиология фәнни-тикшеренү институтында: 1960 елдан — өлкән фәнни хезмәткәр, 1961 елдан — онкология һәм радиология лабораториясе мөдире, 1983-1985 елларда — институт директорының фәнни-клиник эш буенча урынбасары.

1986—1997 елларда — Казакъстан ССР Сәламәтлек саклау министрлыгының край патологиясе институты директоры.

1997—2004 елларда — Татарстанның Казакъстандагы тулы вәкаләтле вәкиле.

## Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Эндо- һәм экзотоксикозларны дәвалау һәм кисәтү, азык-төлек продуктларының токсиклыгын һәм канцерогенлыгын өйрәнү, әйләнә-тирә мохитнең пычрануын булдырмый калу буенча хезмәтләр.

Полиглот: рус, татар, казакъ, башкорт, үзбәк, кыргыз, карачай-балкар, нугай, инглиз телләрен камил белә.

Медицина буенча 300 фәнни хезмәт һәм татар һәм төрки телләр тарихы буенча 12 эш авторы. 15 фәннәр кандидаты һәм 4 фәннәр докторы әзерләгән. 5 ССРБ авторлык таныклыгына ия.

## Иҗтимагый эше
* 1989 елда Алматы Татар мәдәни үзәге рәисе итеп сайлана.
* 1990 елда Казакъстанның «Идел» татар иҗтимагый һәм мәдәни үзәкләре ассоциациясен төзи, аның президенты итеп сайлана.
* 1995 елдан Казакъстан халыклары (*халкы*) ассоциациясе шурасы әгъзасы. 
* 2004—2007 елларда —  халык-демократик фиркасеннән өченче чакырылыш Казакъстан парламенты Мәҗлесенең депутаты.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Казакъстанның атказанган эшлеклесе
* 1997 — Достык ордены (, *Dostyq ordeni*)

## Гаиләсе
Хатыны Наилә Хәйрулла кызы (*кыз фамилиясе* Әбдрәшитова) — медицина фәннәре кандидаты. Танылган скульптор Альфрет Әбдрәшитовның бертуган апасы.  
* Балалары: улы Искәндәр (*[[1959 ел|1959]]*), медицина фәннәре кандидаты; кызы Әлфия (*[[1967 ел|1967]]*), финансист-икътисадчы.
## Искәрмәләр

## Әдәбият
# *Равил Гозәиров*. Гомер агышы - йөрәк сагышы. Казан: Матбугат йорты, 2001, 128-138нче битләр. ISBN 5-94259-025-7

## Сылтамалар
*  Кәримов Морат Габделхәй улы. tatobzor.ru
*  Каримов Мурат Абдулхаевич. zakon.kz

Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Казакъстан татарлары
Төркем:С. Әсфәндияров исемендәге Казакъстан медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Казакъстанның атказанган эшлеклеләре
Төркем:Казакъстанның Достык ордены кавалерлары
Төркем:Казанның Яңа бистә зиратында җирләнгән шәхесләр