Нонна Мордюкова

**Нонна Мордюкова**,  (*[[1925]]-[[2008]]*) — кино һәм театр артисты. ССРБ халык артисты (*[[1974]]*), Сталин премиясе (*[[1949]]*), РСФСР дәүләт премиясе (*[[1973]]*) лауреаты.

## Тәрҗемәи хәле

1925 елның 25 ноябрендә Украина ССР Артем округы (*хәзерге* Донецк өлкәсе) Константиновка авылында туган. Әнисе — күмәк хуҗалык рәисе, әтисе — хәрби. Сугыш вакытында алманнар басып алган җирлектә яшәргә туры килә.

Сугыш тәмамлангач, 1945 елда Мәскәүгә килә һәм ВГИКны (*Борис Бибиков курсы*) тәмамлый (*[[1950]]*).

1950-1991 елларда Мәскәү дәүләт киноактер театрында иҗат итә.

## Фильмография
# 1948 — Яшь гвардия (*Молодая гвардия*) — Ульяна Громова, Советлар Берлеге Каһарманы
# 1952 — Василий Бортниковның кайтуы (*Возвращение Василия Бортникова*) — *Настя Огородникова*
# 1953 — Балан әрәмәсе (*Калиновая роща*) — *Надежда Романюк*
# 1955 — Ят туган-тумача (*Чужая родня*) — *Стеша Ряшкина*
# 1955 — Канатлардагы йолдызлар (*Звёзды на крыльях*) — *балыкчы*
# 1957 — Екатерина Воронина — *Дуся Ошуркова*
# 1958 — Иреклеләр (*Добровольцы*) — *метро төзүче* 
# 1959 — Чеховның өч хикәясе (*Три рассказа Чехова*) — *Аляхин хатыны*
# 1959 — Барысы да юлдан башлана (*Всё начинается с дороги*) — *Даша Бокова*
# 1959 — Әти йорты (*Отчий дом*) — *Степанида*
# 1959 — Болытлы иртә (*Хмурое утро*) — *Матрёна Красильникова*
# 1960 — Гади вакыйга (*Простая история*) — *Саша Потапова*
# 1962 — Павлуха — *Наталья*
# 1963 — Обком секретаре (*Секретарь обкома*) — *Наталья Фадеевна*
# 1964 — Бальзаминовның өйләнүе (*Женитьба Бальзаминова*) — *Домна Евстигнеевна Белотелова*
# 1964 — Рәис (*Председатель*) — *Доня Трубникова*
# 1965 — Утыз өч (*Тридцать три*) — *Галина Петровна Пристяжнюк*
# 1965—1967 — Сугыш һәм солых (*Война и мир*) — *Анисья Фёдоровна*
# 1966 — Абзыйның йокысы (*Дядюшкин сон*) — *Софья Петровна Фарпухина*
# 1967 — Комиссар — *Клавдия Вавилова*
# 1968 — Бриллиант кул (*Бриллиантовая рука*) — *Варвара Сергеевна Плющ*
# 1968 — Торнакай (*Журавушка*) — *Глафира Дементьевна Огрехова*
# 1969 — Ян, йолдызым, ян (*Гори, гори, моя звезда*) — *мадам*
# 1970 — Беринг һәм аның дуслары турында баллада (*Баллада о Беринге и его друзьях*) — *император  [[Анна Иоанновна]]
# [[1970]] — Полынин белән булган очрак (*Случай с Полыниным*) — *Дуся Кузьмичёва*
# [[1971]] — Яшьләр (*Молодые*) — *Дарья Васильевна*
# [[1971]] — Рус кыры (*Русское поле*) — *Федосья Леонтьевна Угрюмова*
# [[1972]] — Иртәгә соң булачак (*Завтра будет поздно*) — *Кузюрка*
# [[1973]] — Кирегә юл юк (*Возврата нет*) — *Антонина Каширина*
# [[1973]] — Ике көнлек шом (*Два дня тревоги*) — *Мавра Григорьевна*
# [[1974]] — Лев Гурыч Синичкин — *Раиса Минична Сурмилова
# 1975 — Алар Ватан өчен көрәште (*Они сражались за Родину*) — *Наталья Степановна*
# 1975 — Ивановлар гаиләсе (*Семья Ивановых*) — *Мария Петровна Иванова*
# 1977 — Петербургтан яшерен кеше (*Инкогнито из Петербурга*) — *Анна Андреевна*
# 1978 — Баткаклык (*Трясина*) — *Матрёна Быстрова*
# 1979 — Намус һәм дөреслек белән (*Верой и правдой*) — *Паня түти*
# 1981 — Туган-тумача (*Родня*) — *Мария Васильевна Коновалова*
# 1982 — Икәү өчен вокзал (*Вокзал для двоих*)— *«Миша дәдәй»*
# 1982 — Рояль белән домино өчен этюд (*Этюд для домино с роялем*) — *домино уйнаучы*
# 1986 — Эш хакыннан эш хакына кадәр (*От зарплаты до зарплаты*) — *Ольга Ивановна Плисова*
# 1987 — Кызыкаем (*Доченька*) — *Зинаида Яковлевна, вахтёр*
# 1987 — Туй өчен әҗәткә алу (*Ссуда на брак*) — *Татьяна Ивановна*
# 1988 — Тыелган зона (*Запретная зона*) — *Надежда Авдотьина*
# 1991 — Йөгерүче мишень (*Бегущая мишень*) — *Зина әбекәй*
# 1992 — Луна-парк — *Алёнаның тутасы*
# 1995 — Ширли-мырли —  ЗАГС хезмәткәре*
# [[1999]] — Әни (*Мама*) — *Полина әни''

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1969 РСФСР халык артисты
* 1974 ССРБ халык артисты
* 1975 Хөрмәт Билгесе ордены
* 1985 Халыклар дуслыгы ордены
* IV, III, II дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены (1995, 2000, 2005)
* 1949 Сталин премиясе — Ульяна Громова роле өчен («Яшь гвардия», реж. Сергей Герасимов)
* 1973 РСФСР дәүләт премиясе 
* 2002 РФ президенты премиясе
 
## Хәтер
* 2008 Ейск шәһәрендә халыктан җыелган акчага бронзадан һәйкәл куела.

## Тышкы сылтамалар
*  Нонна Мордюкова фан-сайты 
* Д. Зинченко,О. Супряга. Нонна Мордюкова. «Только звезды», 2015, № 47. ISSN 1996-3734

## Искәрмәләр

Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:ВГИК тәмамлаучылар
Төркем:Россия кино артистлары
Төркем:РСФСР дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Сталин премиясе лауреатлары