Александр Цулукидзе

**Александр Петрович Цулукидзе** (1888-1967) - Совет һәм Грузия галиме, хирург - уролог, медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1935), СССР Медицина фәннәре академиясенең корреспондент әгъзасы (1945), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (1955). Грузия ССРының мактаулы галиме (1941).

## Биография
1888 елның 4 августында Тифлистә туган.

1908-1913 елларда Император Харьков университетының медицина факультетында укыган. 1913-1915 елларда Төньяк Кавказдагы больницаларда хирург булып клиник эштә эшләгән. 1915-1916 елларда ул Беренче бөтендөнья сугышында Көнбатыш фронтның хәрби больницасы поездында хирург булып эшли.

1916-1922 елларда Тифлис хәрби больницасында һәм Тифлис Михайловская хастаханәсендә Г.М. Мухадзе җитәкчелеге астында хирург хезмәтен үти. 1922-1924 елларда һәм 1926-нчы елда ул Австрия, Германия һәм Франциядә илләрендә командировкаларда була һәм анда хирургик урология белгечлеге ала.

1927-1930 елларда Тифлис дәүләт университетының медицина факультетында педагог булып эшли, больница хирургиясе кафедрасының хосусый докторы була, анда урология курсы укыта. 1930 - 1933 елларда Тбифлис дәүләт медицина институтында укытучы һәм гомуми хирургия кафедрасы мөдире булып эшен дәвам итә.

1933 - 1959 елларда Тифлис дәүләт алдынгы табибларын әзерләү институтында түбәндәге вазифаларны үти: хирургия бүлеге мөдире, 1953 - 1959 - урология бүлеге мөдире, шул ук вакытта 1949 елдан 1953 елга кадәр - әлеге институтның директоры булып тора. 1941 - 1945 елларда, Бөек Ватан сугышы вакытында, төп эшчәнлегенә өстәп, ул Грузия ССР Халык Сәламәтлек Комиссариатының эвакуация хастаханәләренең баш хирургы булып хезмәт итә.

1959-1965 елларда ул Грузия ССР Сәламәтлек саклау министрлыгының Урология тикшеренү институтын оештыручыс һәм  аның беренче директоры була.

### Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
А.П. Цулукидзеның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге хирургия һәм урология өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Ул простат бизен һәм бөер шешләрен, уролитиазны клиник дәвалау өлкәсендә тикшеренүләр алып барган, урология һәм хирургиядә бактериофаг куллануны алга этәргән. А.П. Цулукидзе Бөтенроссия Урологлар җәмгыятенең мактаулы әгъзасы, Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең медицина бүлеге председателе һәм "Урология" фәнни медицина журналының редакция советы әгъзасы да була.

1935 елда ул медицина фәннәре докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1935 елда СССРның Югары Аттестация Комиссиясе тарафыннан профессор академик титулына лаек булды. 1945 елда ул СССР Медицина фәннәре академиясенең корреспондент әгъзасы, 1955 елда Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. А.П. Цулукидзе йөз егермедән артык фәнни эш, шул исәптән уналты монография һәм югары уку йортлары өчен дәреслекләр авторы. А.П. Цулукидзе Бөек медицина энциклопедиясенең икенче басмасының "Урология" редакциясе мөхәррире булып та эшли.

## Төп хезмәтләре

* XIX гасыр грузин табиблары: [Биогр. очерклар] / А. П. Цулукидзе. - Тбилиси: Грузмедгиз, 1948. - 116 б.
* Оператив урология турында сочинение / Проф. А.П. Цулукидзе. - Тбилиси: Грузмедгиз, 1955. - 214 б.
* Сидек һәм җенес органнарының хирургик авырулары / Проф. А.П. Цулукидзе. - Мәскәү: Медгиз, 1955. - 392 б.
* Уретерларны эчәккә күчерү / А. П. Цулукидзе, Д. Д. Мурванидзе. - Тбилиси: Грузмедгиз, 1955. - 94 б.
* Суарны туктату һәм чыгару / А. П. Цулукидзе, Д. Д. Мурванидзе. - Тбилиси: Грузмедгиз, 1957. - 130 б.
* Уролитиазның клиник материаллары / Проф. А.П. Цулукидзе. - Тбилиси: Сабчота Сакартвело, 1958. - 195 б.
* Суар неоплазлары һәм аларны хирургик дәвалау. - Тбилиси: Сабчота Сакартвело, 1964. - 131 б.
* Оператив урология турында очерклар / [Груз. ССР]. - 3 нче басма. - Тбилиси: Мецниереба, 1966. - 284 б.
* Авыл табибыннан академикка кадәр. - Тбилиси: Мерани, 1971. - 166 с 

## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

* Ленин ордены
* Ике Кызыл Хезмәт байрагы ордены
* Ике Кызыл Йолдыз ордены
* Медаль “1941-1945 елгы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен"
* Грузия ССРының мактаулы галиме (1941) 

## Хәтер
А.П. Цулукидзе исемендәге Грузия Урология һәм Нефрология Институты 

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* Зур медицина энциклопедиясе / төп. ред. Б. В. Петровский. — 3 нче басма. — М.: Совет энциклопедиясе, 1986. — Т. 27. — 576 б.

Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Тифлистә туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1967 елда вафатлар
Төркем:3 июль көнне вафатлар
Төркем:1888 елда туганнар
Төркем:4 август көнне туганнар