Мәгъсүм Хөсәенов

**Мәгъсүм Хөсәенов**,  Мәгъсүм Шәйгазәм улы Хөсәенов (*[[1911 ел]]ның [[15 август]]ы, [[Уфа губернасы]], [[Минзәлә өязе]], [[Сарман вулысы|Әлмәтмулла вулысы]], [[Балтамак|Баллы-Тамак]] — [[1987 ел]]ның [[15 гыйнвар]]ы, [[Казан]]*) — совет фирка-хуҗалык эшлеклесе, 1950-1957 елларда Минзәлә, 1957-1962 елларда Мөслим районнары фирка район комитетлары беренче сәркатибе,  Социалистик Хезмәт Каһарманы (*[[1966 ел|1966]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1911 елның 15 августында (*версия*: 28 июлендә) Уфа губернасы Минзәлә өязе Әлмәтмулла вулысы Баллы-Тамак (*хәзерге* Сарман районы Балтамак) авылында күп балалы керәстиян гаиләсендә туган. Җидееллык мәктәпне, Алабуга педагогик техникумын (*[[1931 ел|1931]]*), Минзәлә совхоз-техникумын (*[[1964 ел|1964]], читтән торып*) тәмамлаган. 1931-1938 елларда авыл мәктәпләрендә укытучы һәм мәктәп мөдире булып, 1938-1939 елларда ВЛКСМның Чаллы район комитетында сәяси уку бүлеге мөдире, аннан соң икенче сәркатип булып эшли. 1939 елдан хәрби хезмәттә.  Бөек Ватан сугышында 321нче сапер батальонында башта рота, аннары батальон  буларак катнаша. Ельня, Смоленск тирәсендә сугышларда катнаша. Мәскәү өчен барган сугышта каты яраланып, Кемерово шәһәрендәге һоспитальдә озак дәвалана. Хәрби хезмәттән азат ителеп, Чаллыга кайта, 1943 елдан Чаллы район шурасы башкарма комитетында, соңрак фирка район комитетында кадрлар буенча сәркатип булып эшли. 1946-1948 елларда Казанда  югары фирка мәктәбендә укый. 1948-1950 елларда Татарстан АССР Мөслим районы башкарма комитеты рәисе. 1950-1957 елларда Минзәлә, 1957-1962 елларда Мөслим районнары фирка район комитетлары беренче сәркатибе булып эшли. 1962 елда районнарны берләштереп, колхоз-совхоз  җитештерү идарәләре оештырылгач, 5 районны (*[[Актаныш районы|Актаныш]], [[Мөслим районы|Мөслим]], [[Минзәлә районы|Минзәлә]], [[Сарман районы|Сарман]], [[Зәй районы|Зәй]]*) берләштергән Минзәлә колхоз-совхоз җитештерү идарәсенә фирка комитеты сәркатибе итеп җибәрелә. 1965 елдан 1972 елда лаеклы ялга чыкканчы Минзәлә районы фирка район комитеты беренче сәркатибе. 1966 елда, «*авыл хуҗалыгын үстерүдәге зур уңышлары өчен*», Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.

Мөслим районы белән җитәкчелек иткән чорда ТАССР Югары шурасы депутаты булып сайлана һәм ТАССР Югары шурасы президиумының рәисе урынбасары булып тора. 1961 елда КПССның XXII съездында делегат буларак катнаша.

## Кызыклы факт
Татарстанның беренче президенты Минтимер Шәймиев искә алганча, аңа үсәргә юлны Мөслим райкомының беренче сәркатибе М. Хөсәенов ача.  1959 елда, институт тәмамлап, Мөслимгә МТС инженеры булып килгән Тимур Шәймиевны (*Минтимер Шәймиев*) М. Хөсәенов тугыз айдан баш инженер итеп билгели. Мөслимнән Минзәләгә эшкә күчкәндә, аны да үзе белән алып китә. 25 яшьлек М. Шәймиевны Минзәлә районара «Сельхозтехника» башлыгы итеп билгеләп куя. Бик яшь дип, баштарак Казанда, аннары Мәскәүдә моңа каршы төшәләр, карарны бик озак расламыйлар.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1941 «Батырлык өчен» медале
* 1966  Социалистик Хезмәт Каһарманы 
* 1966 Ленин ордены
* 1975 2нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены

## Хәтер
* Минзәләдә шәһәр урамына исеме бирелгән.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# *[[Флүр Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. К.: «Идел-пресс», 2006. ISBN 5-85247-005-4
# *[[Әхмәдулла Әхмәтгалиев]]*. Мөслим төбәге. Тарихи сәхифәләр. Чаллы: «Яр Чаллы типографиясе» ДУП , 2003.
# Сарман районы энциклопедиясе. 1нче китап (*төзүчесе* Дамир Гарифуллин). Чаллы: Идел-йорт нәшрияты, 2000.

## Сылтамалар
*  М.Ш. Хөсәенов «Чикләрсез татарлар» порталында 
*  М.Ш. Хөсәенов Мөҗәһит Әхмәтҗанов сайтында 
* *Әлфинә Воробьева*. Минзәләнең данлы уллары .  «*[[Минзәлә (газета)|Минзәлә]]*», 08.12.2011]
* ТР Бөек Ватан сугышы виртуаль музее сайты

## Искәрмәләр

Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлаучылар
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Шәхесләр:Чаллы
Төркем:Шәхесләр:Актаныш районы
Төркем:Шәхесләр:Мөслим районы
Төркем:Шәхесләр:Минзәлә районы
Төркем:Шәхесләр:Зәй районы