open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лалмаи Чанди Гыйбадәтханәсе

**Лалмаи Чанди Гыйбадәтханәсе**, ул шулай ук **Чандимата Мандир**, дип атала, ул Бангладешта, Комилла Даирәсенең Барура Упазилада Лалмаи калкулыгы өстендә урнашкан. Гыйбадәтханә Кали Алиһәсенә багышланган. Шулай ук якында Ходай Шивага урнашкан гыйбадәтханә бар.

## Искәрмәләр

Координаталары: 23.3533°N, 91.1318°O

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Шактизм
Каретников йорты (Казан, Бауман урамы, 66)

**Каретников йорты** — Казанның Бауман урамында урнашкан, 1888 елда төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Kilian Mbappe

**Kilian Mbappe** yäki **Kilian Sanmi Mbappe Lotten** (fransuzça  *Kylian Sanmi Mbappé Lottin*; 1998) - Fransiä futbolçısı, Pari Señ-Jarmeñ taqımı häm Fransiä cıyılma taqımınıñ höcümçese.

Mbappe bik tiz yögerüçe futbolçı, tup belän 38&nbsp;km/säğ tizlegenä citä ala. 2018 yılnıñ 30 iyünendä Qazanda uzğan Fransiä-Argentina matçında Mbappe 2 xälitkeç tup kertä häm Fransiägä ciñü kiterä (4:3), uyınnıñ iñ yaxşı uyınçısı bula.

Anıñ ätise Kamerunnan çıqqan, futbol mäktäbendä eşlägän, äniseneñ çığışı Älcäzäirdän, Fäizä Lamari hönäri handbolçı bulğan.

## Klub karyerası

*2015-2017 Monako, 41 (16)
*2018-x.w. Pari Señ-Jarmeñ, 27 (13)

## Milli cıyılma taqım

*2014-2017 Fransiä (yäş) 	11 (7)
*2017-x.w. Fransiä 21 (7)

## Qazanışları

*Fransiä çempionı 2016/17, 2017/18
*Fransiä kuboğı 2017/18
*Dönya çempionı 2018; 2018 yılğı dönya futbol çempionatınıñ iñ yaxşı yäş uyınçısı.

## Sıltamalar

* https://www.transfermarkt.com/kylian-mbappe/profil/spieler/342229
* http://int.soccerway.com/players/-/377149/
*  Instagram 
*  Twitter
## Искәрмәләр

Төркем:Франция футболчылары
В.К.Каретников йорты (Казан)

**В.К.Каретников йорты** — Казанның Бауман урамында урнашкан, XIX гасырның беренче яртысында төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
П.В.Каретников йорты (Казан)

**П.В.Каретников йорты** — Казанның Бауман урамында, 1866 елда архитектор Петр Аникин тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Бауман урамы, 76 (Казан)

**Бауман урамы, 76** — Казанның Бауман урамында, 1954 елда архитектор Мәхмүт Игъламов проекты буенча төзелгән бина. Бу йортта 1954-1974 елларда РСФСРның биш тапкыр чемпионы, шаһмат буенча халыкара оста, ССҖБнең атказанган тренеры Рәшит Нәҗметдинов яшәгән.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Чили милли футбол җыелмасы

**Чили милли футбол җыелмасы** — халыкара футбол ярышларында Чили вәкиле булып торучы милли такым. 

## Сылтамалар
*  Рәсми сайт
*  Facebook хисап язмасы
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр

Төркем:Футбол җыелмалары
Төркем:Чили
Мукамбика

**Коллур Мукамбика Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Карнатака штатында Удупи даирәсендә, Коллурда урнашкан. Ул Мукамбика Дэви буларак мәгълүм Лакшми Алиһәсенә багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе.

## Искәрмәләр


## Тышкы сылтамалар

*Books
*Indian Temples Kollur
*Mookambika Devi Temple

Төркем:Һинд дине
Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты

**** (, ) —  шәһәрендә урнашкан икътисад фәне югары уку йорты, университет.

## Тарих
1930 елда Санкт-Петербург политехник университеты икътисад факультеты нигезендә ачылды **Ленинград дәүләт финанс-икътисад институты**() буларак ачылды.

## Эреләштерү
2012 елда Россия Мәгариф һәм фән министрлыгының югары уку йортларны киметү һәм эреләштерү планнар буенча Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисад университеты (ИНЖЭКОН) һәм Санкт-Петербург дәүләт сервис и икътисад университеты (СПбГУСЭ) белән яңа исем астында берләштерелде.

## Танылган шәхесләр
### Ректорлар
### Укытучылар

### Тәмамлаучылар

# Алексей Миллер — Газпром ПАЙ Директорлар советы Җитәкчесе.
# Саргсян, Тигран Суранович
# Шамил Вәлитов

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз

* Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Россия университетлары
Төркем:1930 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:2012 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:Санкт-Петербург университетлары
Төркем:Икътисад юнәлешле югары уку йортлар
Ходайның күренүе чиркәве (Казан)

**Ходайның күренүе чиркәве** — Казанның Бауман урамында, 1731-1756 елларда сәүдәгәрләр Иван Афанасий улы Михляев (1667—1728) һәм Чернов акчаларына төзелгән чиркәү.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Гыйбадәтханәләр
Төркем:Казан православие чиркәүләре
Төркем:Казанның Бауман урамы
Ходайның күренүе чиркәвенең чаң манарасы (Казан)

**Ходайның күренүе чиркәвенең чаң манарасы** — Казанның Бауман урамында, 1894-1897 елларда сәүдәгәр Иван Кривоносов (1810-1892) акчасына архитектор Михаил Михайлов тарафыннан төзелгән чаң манарасы.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Атомэнергопроект

**«Санкт-Петербург Атомэнергопроекты»** — «Росатом» дәүләт корпорациясенең инжиниринг компаниясе. Атом энергетикасы объектларны «под ключ» итеп төзей (Engineering Procurement Construction Management).

Директор — Онуфриев Сергей Викторович.

Оешманың 100 % акцияләр «Атомэнергопроект» ААҖ кулында.

## Хәзерге көндә проект эше
* чыгыр № 4 с редактором БН-800, Белояр АЭС (Чукот автономияле округы);
* АЭС «Бушер», Иран. ВВЭР-1000 реакторы белән
* Ленинград АЭС-2, ВВЭР-1200 реакторы белән
* Балтика АЭС, ВВЭР-1200 Реакторы белән
* Көньяк-көнбатыш ТЭЦ, Санкт-Петербург

Оешма 2007 елда Кытайда Тяньшань АЭС тын 2 блоклы төзиләр (проектировщик сымак).

## Сылтамалар
* «Атомэнергопроект (Санкт-Петербург)» рәсми сайты 

## Искәрмәләр

Төркем:Санкт-Петербург предприятиеләре
Төркем:Русия энергетик компанияләре
Смоленцев һәм Шмелевның сәүдә йорты бинасы (Казан)

**Смоленцев һәм Шмелевның сәүдә йорты бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1869-1873 елларда сәүдәгәр Җиһанша Госманов (1817-1870) өчен архитектор Василий Трифонов тарафыннан төзелгән бина. 1899 елда үзгәртеп төзелгән.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
«Тиҗари нумирлар» кунакханәсе бинасы (Казан)

**«Тиҗари нумирлар» кунакханәсе бинасы** — Казанның Пушкин урамында урнашкан, 1906-1907 елларда төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Пушкин урамы
Венецианов йорты (Казан)

**Венецианов йорты** — Казанның Кече Кызыл урамында урнашкан, XIX гасыр азагында төзелгән бина. 1906-1910 елларда биредә Гросс басмаханәсе урнашкан була.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Төркем:Казанның Кече Кызыл урамы
Лия Ахеджакова

**Лия Ахеджакова**, Лия Мәҗит кызы Ахеджакова (, *[[1939 ел]]ның [[9 июль|9 июле]], [[СССР]], [[Украина ССР]], [[Днепропетровск]]*) — совет һәм РФ кино һәм театр актрисасы, РФ халык артисты (*[[1994 ел|1994]]*). Актив гражданлык позициясе, хакимияткә каршы тәнкыйть фикерләре белән танылу алган.

## Тәрҗемәи хәле

1939 елның 9 июлендә Украина ССРның Днепропетровск шәһәрендә сәхнә кешеләре гаиләсендә туган. Әнисе актриса Юлия Александр кызы (*[[1916 ел|1916]]—[[1990 ел|1990]]*), үги әтисе режиссер Мәҗит Салих улы (*[[1914 ел|1914]]—[[2012 ел|2012]]*) Адыгея театрында хезмәт итәләр. Режиссер Эльдар Рязановның «Старые клячи» (, 2000) фильмында әтиле-кызлы уйныйлар (*Люба һәм Любаның әтисе ролендә*).
1956 елда Мәскәү төсле металл институтына укырга кереп, анда 1,5 ел укый.

ГИТИС тәмамлый (1962).

1961 елдан Мәскәү ТЮЗында *травести* ролендә хезмәт итә.

1977 елдан Мәскәүнең «Современник» театрында.

1973 елдан кино карьерасы башлана: режиссер Михаил Богинның «Ищу человека» (, *[[1973 ел|1973]]*) фильмында Алла Кузнецова ролендә уйный. Әлеге дебют роле өчен Локарно (*[[Швейцария]]*) һәм Варна (*[[Болгария]]*) кинофестивальләрендә приз ала.

Режиссер Эльдар Рязановның «Небеса обетованные» (, *[[1991 ел|1991]]*) фильмындагы Фима роле аша танылу килә. Шул ук режиссерның «Гараж» (*[[1979 ел|1979]]*), «Служебный роман» (, *[[1977 ел|1977]]*), «Ирония судьбы, или с легким паром» (, *[[1975 ел|1975]]*) һ. б. фильмнарында икенче пландагы рольләрне истә калдырырлык итеп уйный.

## Карашлары
* 1993 елгы дәүләт кризисы вакытында Борис Ельцинны яклап чыгыш ясый. 
* 1999—2008 елларда сайлауларда «Уң көчләр берлеге» () өчен тавыш бирә. 
* 2011 елдан башлап, Владимир Путин хакимиятен тәнкыйтьләп килә.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1970 — РСФСР атказанган артисты
* 1973 — Локарно (*[[Швейцария]]*) һәм Варна (*[[Болгария]]*) кинофестивальләре призы
* 1979 — РСФСР дәүләт премиясе
* 1992, 1997, 2014 — «Ника» премиясе
* 1994 — РФ халык артисты
* 1999 — Хөрмәт ордены (*[[РФ]]*)
* 2006 — IV дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены

## Гаиләсе
Беренче ире — *актер* Владимир Носик (*[[1940 ел|1940]]—[[1995 ел|1995]]*)
Икенче ире — *рәсса*м Борис Кочейшвили (*[[1940 ел|1940]]*)
Өченче ире — *фотограф* Владимир Персиянинов. Балалары юк.
## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Июль аенда кабынган йолдызлар. Лия Ахеджакова. «Сөембикә». 2018 ел, июль, 63нче бит. ISSN 0869-1398

## Сылтамалар
*  Лия Ахеджакова. IMDb
*  Лия Ахеджакова. kino-teatr.ru
* Сайт актрисы

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Россия актрисалары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:Почет ордены кавалерлары
Төркем:РСФСР дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:«Ника» премиясе лауреатлары
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар
Төркем:Россия хәрби көчләренең 2022 елда Украинага кертелүенә каршы чыкканнары
Асфальт

**Асфальт** ( «тау ысмаласы», «асфальт»)&nbsp;— грунт материаллары: гравий һәм ком (вак таш яки гравий, ком һәм минераль порошок) белән битум катнашмасы. Түбә ябу, судан һәм электрдан изоляцияләү материалы, ябыштыргычлар, җилем, лаклар әзерләү өчен һ.б. кулланыла. Югары сыйфатлы асфальт рәсем сәнгатендә һәм литографияләр төзегәндә кулланыла.

Төсе куе көрәннән карага кадәр диярлек, сумала ялтыравыклы һәм коры сынылышлы. Ябышкак, кайчакта каты, тыгызлыгы 1000—1120 кг/м3; май микъдары 25—40%, хлороформда яхшы эри, 20—100&nbsp;°C температурада йомшара.

Җир кабыгы янында нефтьләрнең гиперген үзгәрүе сөземтәсендә (акрынлап авыруы һәм ябешкәге артуы белән нефтьләрнең аэроб һәм анаэроб коксланучы), күп таранлекта нефтьләрнең метаморфизм вакытында яки миграция барышында сумала нефтьләрнең фильтрация дифференциациясе юлы белән барлыкка килә.

## Шулай ук карагыз
* Асфальтобетон

## Искәрмәләр
Хуан Квадрадо

**Хуан Гильермо Квадрадо Белло** (, ,  — , ) — Колумбия футболчысы, Англия (2014–15) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) чемпионы, Англия футбол лигасы (2014–15) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) кубоклары иясе, Америка кубогының бронза мидәле иясе (2016).

## Искәрмәләр
Ерри Мина

**Ерри Фернандо Мина Гонсалес** (, ,  — , ) — Колумбия футболчысы (үзәк сакчы), Колумбия (2015), Бразилия (2016) һәм Испания (2017–18) чемпионы, Көньяк Америка (2015) һәм Король (Испания, 2017–18) кубоклары иясе.

## Искәрмәләр
Диего Коста

**Диего да Силва Коста** (, ,  — , ) — Испания футболчысы (һөҗүмче), Испания (2013–14, 2020–21) һәм Англия (2014–15, 2016–17) чемпионы, УЕФА Европа лигасы җиңүчесе (2017–18), УЕФА Суперкубогы иясе (2010, 2012), Испания Король (2012–13) һәм Англия футбол лигасы (2014–15) кубоклары иясе.
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы
## Искәрмәләр
Сон Һың-мин

**Сон Һың-мин** (, ,  — , ) — Көньяк Корея футболчысы (һөҗүмче), Көньяк Кореянең (2013, 2014, 2017) һәм Азия футбол конфедерациясенең Ел футболчысы (2015).
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы
## Искәрмәләр
Кевин де Брөйне

**Кевин де Брөйне** (, ,  — , ) — Билгия футболчысы (ярымсакчы), 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының бронза призчысы, Билгия (2010–11) һәм Англия (2017–18, 2018–19) чемпионы, Билгия (2008–09), Алмания (2014–15), Англия футбол бергәлеге (2018–19) һәм Англия футбол лигасы (2015–16, 2017–18, 2018–19) кубоклары һәм Билгия (2011) һәм Алмания (2015) суперкубоклары иясе, Бундеслиганың (2014–15) һәм Алманиянең (2015) Ел уенчысы, Билгиянең Ел спортчысы (2015). 31 гыйнвар 2012 елны Генк Кевин де Брөйненың Челси клубына күчеү турында игҗлан итте

## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы
## Искәрмәләр
Серхио Агуеро

**Серхио Лионел «Кун» Агуеро** (, ,  — , ) — Аргентина футболчысы (ярымсакчы), Англия чемпионы (2011–12, 2013–14, 2017–18), Англия футбол лигасы кубогы иясе (2013–14, 2015–16, 2017–18), УЕФА Европа лигасы җиңүчесе (2009–10), УЕФА суперкубогы иясе (2010), 2008 елгы Олимпия уеннарының алтын мидәле иясе, 2014 елгы дөнья футбол чемпионатының көмеш мидәле иясе, Америка кубогының көмеш мидәле иясе (2015, 2016) Көньяк Американың Ел уенчысы (2005), ФИФА Елның яшь уенчысы (2007).
## Тышкы сылтамалар
*  Instagram хисап язмасы
*  Twitter хисап язмасы
*  Facebook хисап язмасы
Марио Манҗукич

**Марио Манҗукич** (, ,  — , ) — Хорватия футболчысы (һөҗүмче), 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының көмеш призчысы, Хорватия (2007–08, 2008–09, 2009–10), Алмания (2012–13, 2013–14) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) чемпионы, Хорватия (2007–08, 2008–09), Алмания (2012–13, 2013–14) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) кубоклары иясе, Алмания (2012), УЕФА (2013), Испания (2014) һәм Италия (2015) суперкубоклары иясе, клублар арасында дөнья чемпионы (2013), УЕФА Чемпионнар лигасы җиңүчесе (2012–13). Хорватия чемпионатының (2009) һәм Хорватиянең (2012, 2013) Ел уенчысы, Хорватиянең Ел спортчысы (2013), 2012 елгы Европа футбол чемпионатының иң күп туп кертүчеләрнең берсе (3 туп).

## Кызыклы факт
2018 елгы дөнья футбол чемпионатында 15 июльдә Мәскәүнең «Лужники» стадионында Хорватия белән Франция арасында узган финал матчында:
* 18нче минутта үзләренең (*[[Хорватия милли футбол җыелмасы|хорватлар]]*) капкасына туп кертә.
* 69нчы минутта көндәшләре (*[[Франция милли футбол җыелмасы|французлар]]*) капкасына туп кертә.
## Тышкы сылтамалар
*  Instagram хисап язмасы
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
КАМАЗ (стадион)

**«КАМАЗ» стадионы** — Чаллыда урнашкан стадион, КАМАЗ футбол клубының үз мәйданы булып тора. 1977 елда гамәлгә кертелә.

Стадион бер халыкара футбол матчын кабул иткән:


## Искәрмәләр

Төркем:Стадионнар
Төркем:Яр Чаллы спорт корылмалары
Россия венчур компаниясе

**Россия венчур компаниясе**, **АО «РВК»** (**РВК**) — дәүләт фонд  һәм үстерү институты, Россия Федерациясе милли инновацион системасы төзү эшендә дәүләт корал. Штаб-фатиры — Мәскәү.

РВК Россия Федерациясе Хөкүмәте № 838-р боерыгы нигезендә  2006 елда төзелгән . В 2015 году РВК поручено формирование проектного офиса Национальной технологической инициативы (НТИ) — долгосрочной комплексной программе по созданию условий для обеспечения лидерства российских компаний на новых высокотехнологичных рынках, которые будут определять структуру мировой экономики в ближайшие 15-20 лет .

## Милекчеләр һәм җитәкчелеге
Устав капиталы  0,01 млрд. сум тәшкил итә, 100% капиталы Росимущество кулында.

## Искәрмәләр
Венчур финанслау

**Венчур финанслау** — озак вакытка исәпләнгән (5-7 яшь) шәхси капиталның перспективалы, югары технологияле компанияләр һәм фәнне күп таләп итүче продуктларын җитештерү компанияләрга югары куркыныч инвестицияләр; фәнне күп таләп итүче продуктларын җитештерү компанияләр үстерү һәм киңәйтү аша табыш алу максаты белән эш, чара.
Аермалы буларак, классик инвестицияләр белән чагыштырганда (инвестицияләрне тулысынча кире кайтару максаты белән) **венчур финанслау** моделе буенча 50% тан артык инвестицияләр юксыз булырга мөмкин, килем бер-ничә югары килемле уңышлы инвестицияләр аша алына.
## Чыганаклар
*http://www.bashinform.ru/news/331206-venchurnyy-fond-bashkirii-poka-v-ozhidanii/
## Тышкы сылтамалар
## Искәрмәләр

Төркем:Бизнес
Алексей Гарифуллин

**Алексей Гарифуллин** (Алексей Сәйяр улы Гарифуллин, ,  — , ) — Россия Югары лигасында 172 матч уйнаган Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (1998), Россия чемпионатларының көмеш (1995, 1999) һәм бронза (1994, 1998) призчысы, Россия кубогы иясе (1995/96, 1996/97, 1999/2000).
Лука Модрич

**Лука Модрич** (, ,  — , ) — Хорватия футболчысы (ярымсакчы), 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының көмеш призчысы, Хорватия (2005–06, 2006–07, 2007–08) һәм Испания (2016–17) чемпионы, Хорватия (2006–07, 2007–08) һәм Испания (2013–14) кубоклары, Хорватия (2006), Испания (2012, 2017) һәм УЕФА (2014, 2016, 2017) суперкубоклары иясе, УЕФА Чемпионнар лигасы җиңүчесе (2013–14, 2015–16, 2016–17, 2017–18), ФИФА клублар арасында дөнья чемпионаты җиңүчесе (2014, 2016, 2017). Босна (2003) һәм Хорватия (2007) чемпионатларының, Хорватиянең (2007, 2008, 2011, 2014, 2016, 2017) Ел футболчысы, 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының «Алтын тубы» иясе.
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
Ирәмәл

**Ирәмәл** ()  — зурлыгы буенча Көньяк Уралда урнашкан икенче биеклек, Башкортстан республикасы Белорет районының төньяк-көнчыгышында һәм Учалы районының төньяк-көнбатышында урнашкан.

Тау үзендә ике түбәне бәйли:
*Оло Ирәмәл (түбәсе җәйләү), биеклеге 1582,3 м;
*Кече Ирәмәл, биеклеге 1449,4 м.

Ике түбә арасындагы бикләндең киңлеге якынча 1 км һәм биеклеге 1200-1250 м.

Озынлыгы төньяк-көнчыгыштан көньяк-көнбатышка чаклы 12 км тәшкил итә, төньяк-көнбатыштан көньяк-көнчыгышка таба — 8 км.

Тауның итәгендә чыганак елгалар ага Тыгын (Олы Аунар кушылдыгы), Сәнәк, Олы Аунар, Карагайка (Оя кушылдыгы) һәм Төлек. Бу елгалар Әвәләк сыртында ага башлаган Агыйделнең кушылдыклары.

Башкортстан Хөкүмәте карары белән Ирәмәл тавы территориясе, (шул исәптән Әвәләк сырты) табигый парк дип игълан ителде.
## Галерея

 


File:Ташлы йылға, Ирәмәлгә бер юл.jpg|thumb|Ташлы елга, Ирәмәлгә бер юл
File:Ирәмәл тауы башында болоттар асылғанда.jpg|thumb|Ирәмәл тавы башында болытлар ачылганда
File:БГУ студенттары Ирәмәл башында.jpg|thumb|БДУ студентлары Ирәмәл башында
File:"Ирәмәл" тауы башында.jpg|thumb|Ирәмәл тауы башында
.

## Чыганаклар
## Искәрмәләр

Учалы районы
Белорет районы
Илшат Фәйзуллин

**Илшат Фәйзуллин** (Илшат Галимҗан улы Фәйзуллин, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 100 матчында 25 туп керткән Россия футболчысы (һөҗүмче), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (1993), СССР чемпионы (1991).

## Искәрмәләр
Вәгыйз Һидиятуллин

**Вәгыйз Һидиятуллин** (Вәгыйз Нәзир улы Һидиятуллин, ,  — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (сакчы, ярымсакчы), халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1977), СССРнең атказанган спорт остасы (1988), СССР милли футбол җыелмасы әгъзасы (1978-1990), СССР чемпионатларының алтын (1979, 1987), көмеш (1980) һәм бронза (1986) призчысы, Россия чемпионатының көмеш призчысы (1994), Россия кубогы иясе (1994/1995), 1980 елгы Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе, 1988 елгы Европа футбол чемпионатының көмеш призчысы.

## Искәрмәләр
ССҖБ милли футбол җыелмасы

**СССР милли футбол җыелмасы** — халыкара футбол ярышларында СССР вәкиле булып торган милли такым. 1923-1991 елларда гамәлдә булган.

## Искәрмәләр

Төркем:СССР
Төркем:Футбол җыелмалары
Ченнакешава Гыйбадәтханәсе, Аралагуппе

**Ченнакешава гыйбадәтханәсе** Һинд дине Ходаена Вишнуга багышланган, Һиндстанда, Карнатака штатында, Аралагуппеда урнашкан. Аралагуппе Хассан шәһәреннән 60 км ераклыкта урнашкан. Гыйбадәтханә якынча 1250-енче елда Хойсала Империясенең Патшасы Вира Сомешвара хөкеме вакытында төзелгән булган. Гыйбадәтханә Һиндстан Археологик Эзләнүе дәүләт тармагының Карнатака штаты бүлегенең сакланучы һәйкәле булып тора.

## Гыйбадәтханә планы

Гәрчә гыйбадәтханә гади һәм элегант булса да, ул Хойсала архитектурасының ачык үрнәге. Архитектур яктан, план 16-йолдызлы нокталы (йолдызлы) "вимана" (изге урын өстендә) буа конструкциясе белән "шихара" (манара). Манараның өстендә декоратив су чүлмәге "Калаша".). Манара түбә белән башлана, ул шулай ук 16-йолдыз һәм аның квадрат түбәләр белән дәвам ителгән дүрт баганасы бар, аларның кайберәүләрнең бизәкле "каласа"сы бар.

Бу *экакута* планы (бер изге урын манара белән) гыйбадәтханә белән "джагати" дигән платформасында күтәрелгән. Изге урынның стеналарның декоратив планы һәм *[[мантапа]]* (зал) "яңа төрдә", бу план буенча гыйбадәтханәнең ике кәрнизе бар. Беренче авыр кәрниз төзелеш буенча аска юнәлгән һәм гыйбадәтханә тирәли, якынча ярты метрга чыгып тора. Ике кәрниз арасында таштан чокылган яхшы миниатюр манаралар (баганаларда эдикулалар). Икенче кәрниз астында рельефта Һинд дине Ходайларының һәм аларның тугърыларының стена панельләре. Моның астында, нигездә, алты тигез киңлекле әвәләнгән бордюр. Өстән башлап бордюрларда - беренче бордюрда "ханса" (кошлар), икенчедә *[[макара]]*лар (су монстрлары), өченчедә эпослар һәм башка хикәяләр (бу очракта бу Һинду эпосы Рамаянадан һәм Кришна хикәяләре), дүртенчедә яфрак төргәкләр, бишенчедә атлар һәм аста филләр. Изге урында Кешава сурәте (Һинд дине Ходае Кришнаның юрамасы), ул зур пьедестал өстендә куелган.

## Галерея

File:Chennakeshava Temple at Aralaguppe(stellate shrine wall).JPG|Йолдыз нокталы изге урын архитектурасы, Аралагуппеда Ченнакешава гыйбадәтханәсе
File:Chennakeshava Temple at Aralaguppe (stellate shrine).JPG|Башка почмактан йолдыз нокталы изге урын, Аралагуппеда Ченнакешава гыйбадәтханәсе
File:A Ceiling inside the mantapa (hall) at Chennakeshava Temple at Aralaguppe.JPG|Аралагуппеда Ченнакешава гыйбадәтханәсендә бизәкле гөмбәзле түшәм
File:Chennakeshava Temple at Aralaguppe (tower close up).JPG|Аралагуппеда Ченнакешава Йолдыз "вимана"сының якыннан күренеше


## Билгеләмәләр

## Искәрмәләр
* Gerard Foekema, A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav, 1996 
* 

Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Илнур Галишин

**Илнур Галишин** (Илнур Тәүфыйк улы Галишин, ,  — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), РФның 2 нче дивизионы җиңүчесе (2017/2018).
Артур Йосыпов

**Артур Йосыпов** (Артур Рим улы Йосыпов, ,  — , ) — Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2015-2016), Россия чемпионатының бронза призчысы (2015/16, 2016/17), Россия кубогы (2016) һәм суперкубогы (2015, 2016) иясе.

## Искәрмәләр
Равил Вәлиев

**Равил Вәлиев**:
* Равил Вәлиев (1942) — язучы.
* Равил Вәлиев (1966), спортчы (*[[футбол]]*).

Төркем:Шәхесләр
Равил Сабитов

**Равил Сабитов** (Равил Руфаил улы Сабитов, ,  — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (сакчы), футбол тренеры, Россия кубогы иясе (1994/95), тренер буларак Казакъстан (2010) һәм Латвия (2017) чемпионы.

## Искәрмәләр
Ринат Янбаев

**Ринат Рудольф улы Янбаев** (1984 елның 7 апреле, ) — Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2008—2012), Россия чемпионатының бакыр призеры (2013/14), Россия кубогы иясе (2014/15, 2016/17), 2008 елгы Европа футбол чемпионатының бакыр призеры.

## Тормыш юлы
Ринат Янбаев 1984 елның 7 апрелендә Мәскәү өлкәсенең Ногинск шәһәрендә туа. Аның әтисе милләте буенча татар, ә әнисе рус. 7 яшьтән башлап Ногинск балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбендә шөгыльләнә. 10 яшендә ЦСКАның балалар-яшүсмерләр мәктәбенә күчә. Беренче дивизионда «Анжи», «Химки» һәм «Кубань» өчен уйный.

2007 елгы чемпионатның беренче әйләнешеннән соң «Кубань» клубыннан Мәскәү «Локомотив»ына күчә. ЦСКАга каршы матчта дебют ясый. Озакламый ул клубның төп уенчысы була һәм Россия җыелма командасы дәрәҗәсенә күтәрелә. 2009 һәм 2010 сезоннарында чемпионатта мөмкин булган 30 уен арасыннан 30 уен үткәрә. 2010 елгы сезон тәмамлангач «Рубин» һәм «Зенит»тан тәкъдимнәр була, тик «Локомотив» аны сатудан баш тарта. 2011 елның 18 августында УЕФА Европа лигасының 4 квалификация раунды матчында Трнава «Спартагы»на каршы (2:0) матчның 34 минутында «Локомотив» өчен беренче голын кертә. 2012 елны нигез уенчысы булып башлый.

2012 елның 6 сентябрендә аренда хокукларында Санкт-Петербургның «Зенит»ына күчә. ЦСКА белән матчта 2012 елның 26 ноябрендә клуб өчен беренче тупны кертә.

Кышын, яңадан төп уенчысы булып «Локомотив»ка кайта. 2013 елның 5 маенда премьер-лигада «Локомотив» өчен үзенең беренче голын Пермьнең «Амкар»ы капкасына кертә (4:2). 2017 елның 5 июнендә клубтан китә.

2017 елның 13 июнендә «Краснодар» белән 2 еллык контрактка кул куя. Команда өчен өч матч үткәрә: 27 июльдә Европа лигасының 3 квалификация раундында «Люнгбю»га каршы (2:1), 13 августта Россия чемпионатының 6 турында «Амкар»га (1:1) һәм 20 сентябрьдә Россия кубогының 1/16 өлешендә «Томь»га каршы (1:2). 2018 елның 24 июлендә контракт үзара килешү буенча өзелә.

### Җыелма команда составына
2008 елның маенда Швейцария һәм Австриядә узачак 2008 елгы Европа чемпионатына заявкага кертелә. 28 май көнне Сербия җыелма командасына каршы иптәшләрчә матчта Россия милли җыелма командасында дебюты була (2:1).

Россия җыелма командасы тренеры Гус Хиддинк фикеренчә, 2009 елда Янбаев дөньядагы иң тиз уенчыларның берсе була.

## Казанышлар

* Россия чемпионатының бакыр призеры: 2013/14;
* Россия Кубогы иясе: 2014/15, 2016/17;
* Европа чемпионатының бакыр призеры: 2008;
* Россия чемпионатының иң яхшы 33 футболчысы исемлегендә (2): № 2 (2009); № 3 (2012/2013);
* Россиянең атказанган спорт мастеры (2008).

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча спортчылар
Төркем:Россия футболчылары
Төркем:Россиянең атказанган спорт осталары
Төркем:Футбол буенча Россия җыелма командасы уенчылары
Радик Ямьлеханов

**Радик Ямьлеханов** (Радик Рамил улы Ямьлеханов, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 210 матчында 11 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы), футбол тренеры.
Удупи Анантешвара Гыйбадәтханәсе

**Удупи Анантешвара Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Удупида Шивага багышланган тарихи Һинд дине гыйбадәтханәсе.

Ул Алупа династиясе хөкеме вакытында безнең эраның 8-енче гасырында төзелгән булган һәм Тулу Наду төбәгендә иң борынгы булып санала. Безнең эраның 1357 ел дип даталанган язмада гыйбадәтханәнең Ходаена  Махадэва яки Удупи дип мөрәҗәгать итәләр.
Гыйбадәтханә үзенең Һинду фәлсәфәчесе Мадхвачарьяга бәйләнеше белән мәгълүм, ул өйрәнчекләрен бу комплекста укыткан.
Гыйбадәтханә Мадхва нигезләгән күбрәк мәшһүр булган Удупи Шри Кришна Матха янында урнашкан.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Тупицын йорты (Казан)

**Тупицын йорты** — Казанның Зур Кызыл урамында, 1851 елда сәүдәгәр Ф.Н. Тупицын өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Торак йорт (Зур Кызыл урам, Казан)

**Торак йорт** — Казанның Зур Кызыл урамында, XIX гасырның икенче утызъеллыгында майор А.Е.Лебедев өчен төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Багъбостан Вилдан кызы Мөкминова

**Багъбостан Вилдан кызы Мөэминова** (1884-1963) — педагог, «Багбостания» мәдрәсәсе мөдәррисе.

## Биографиясе
Мөэминова Багъбостан Вилдан кызы 1884 елда Уфа губернасы Минзәлә өязенең (хәзерге Татарстан, Азнакай районынының) Мәнди авылында туган.

Атасы вафат шәйле, гаиләсе белән Ырынбур каласына күчә һәм биредә башлангыч дөньяви мөселман уку бинасын — Фатима Әдһәмова мәктәбен белем ала.
1908 елда Ырымбурның Батенков тыкрыгында (хәз. Трофимов тыкрыгында) Спицын йортында ире Г. Г. Мөэминов һәм мөгаллимә Ф. Әдеһәмова белән бергә хатын-кыз өчен башлангыч яңа ысуллы мәктәп ача. Биредә уку курсының дәвамлыгын ике ел булып, аңа ислам тәглимәте, рус һәм төрки телләре, хисап һәм бәйләм керә. Әммә кадимчеләр вакытлы басмаларда тәнкыйть mäqälälär бастырып, мәктәпнең эшмәкәрлеген тоткарлыйлар. Нәтиҗәдә уку йортында тикшерүләр була һәм Мөкминовны рәсми булмаган педагогик эшчәнлек алып баруда гаеплиләр.

1913 елда Багбостан Уфага бара, һәм Ырынбур мөселман диния назаратына мөгаллимә вазифасына имтиханнар бирүне сорап, мөрәҗәгать итә, таныклык алуга ирешә. Ары Ырымбурга кайтып, мәктәптә уку вакытын 7 елга (3 ел — ибтидаи һәм 4 ел — рушди) озынайта. Дәреслекләр ике циклга — дини һәм гомуми белем бирүгә бүленгән.

1914 елда Багбостан Мөкминова педагогик тәҗрибә алымнарын җыю нияте белән Госман империясена килә, монда төрле уку йортларына, музейларга, китапханәләргә бара, имтиханнарда була, хатын-кыз хәрәкәте вәкилләре белән очраша. Шул ук елның азагында меценатлар ярдәмендә мәктәпкә үз бинаһы сатып алына. Ә 1915 елда Мөкминова 20 кешегә саналган пансион ача, мәктәбенең шәкертләренә биредә яшәү хакы укуы белән бергә аена — 25 сум, ә башка уку йортлары кызлар өчен 20 сум тәшкил итә.

1915 елда «Багбостания» мәдрәсәсендә 120 укучы исәпләнгән, курсны 10 кеше тәмамлаган һәм яңадан 30 кеше алынган. Уку йортының 5 мөгаллимәсенең икәүләп — гимназиядә, ә калганнары мәдрәсәдә белем алганнар. 1916 елда уку программасына өстәмә рәвештә тарих, география һәм тәбигатне күнегү фәннәре индерелә.

Багбостан Мөкминова кушуы буенча, 1917 елның 20 маеннан 20 июленә кадәр Ырынбур губернасы һәм өяз земстволары тарафыннан кабан дуңгызы авылында мөселман мөгаллимәләре өчен методик-педагогик курслар оештырыла, аның белән С. К. Шакулова җитәкчелек итә. Бу курсларга төрле төбәкләрдән, шул исәптән Урта Азиядан, Себердән һәм Маньчжурия, якынча 250 тыңлаучы килә. Курслар программасына ислам тәглимәте, хисап, тәбигатне күнегү, география, сынлы сәнгать, методика, дидактика, җәмгыйәтне күнегү, гигиена, гимнастика һ. б. ана.

1917 елның 1 октябреннән «Багбостания» мәдрәсәсе кала асравына күчеп, Мөкминова аның җитәкчесе булып кала. 1908 елдан 1918 елга кадәр уку йортында 1212 кыз белем ала, аларның 149 мәдрәсә һәм мәктәпләрдә мөгаллимә булып эшләгәннәр.

Совет власы чорында Багбостан Мөэминова репрессияга дучар була һәм озак елларда иректән мәхрүм ителә. Иреккә чыккач, Уфадә яши.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*

Төркем:СССР-да репрессияләнгәннәр
Төркем:Мәдрәсә мөдәррисләре
Төркем:Ислам
Ринат Гатауллин (1965)

*Бу [[футбол]]чы турында мәкалә, [[Уфа]] икътисадчысы турында [[Ринат Гатауллин (1953)|моннан]] укыгыз*

**Ринат Нурулла улы Гатауллин** (, ) — ССРБ һәм Россия футболчысы (ярымсакчы), ССРБ кубогы иясе (1984).

## Тормыш юлы
Ринат Гатауллин 1965 елның 2 маенда Мәскәүдә туа. Татар. Үзенең футбол карьерасын «Динамо» яшьләр командасында башлый. 1982 елдан 1983 елга кадәр армиядә хезмәт иткәндә, Кашираның «Динамо» клубы өчен уйный. Команда икенче лигада чыгыш ясаган, Атауллин 13 матч уйнаган һәм 3 гол керткән. 1984 елдан 1985 елга кадәр Ринат югары лигада 52 матч үткәреп һәм 1 туп кертеп, «Динамо»ның төп составы өчен уйный. Чемпионатта ул 1984 елның 14 апрелендә «Шахтер»га каршы 6 тур матчында дебют ясый. Шул ук елны Гатауллин ССРБ Кубогы җиңүчесе була.

1986 елда Мәскәүнең «Спартак» командасына күчә. Сезон эчендә 15 матч уйный. Шуннан соң «Локомотив»ка күчә һәм «тимерьюлчылар» өчен 80 матч уйный, 1 гол кертә.

1989 елның маенда Ринат «Торпедо»га күчә. Аның белән ССРБ Кубогы финалисты була. Сезон тәмамлангач, ул һәм Николай Писарев Швейцариянең «Винтертур» клубы белән контракт имзалыйлар. 1992 елда алар Россиягә әйләнеп кайталар. Бер сезонны «Динамо» дубленда үткәрә, ә 1993 елда Тула «Арсенал»ы уенчысы була. 1994 ел сезонында клуб җитәкчелеге белән конфликт аркасында катнашмый. Шуннан соң «Сокол-ПЖ», «Монайши» һәм «Сатурн» өчен уйнаган.

Карьерасын тәмамланганнан соң ул «Спартак» ветераннары командасы өчен уйнаган. 2004 елдан 2006 елга кадәр «Арбат» мини-футбол клубы вице-президенты була. 2014 елдан Мәскәү «Локомотив»ында академиянең яшьләр мәсьәләләре буенча генераль директоры урынбасары булып эшли.

## Казаныш
 **«[[Динамо (футбол клубы, Мәскәү)|Динамо]]»**

* ССРБ Кубогы иясе: 1984

## Искәрмәләлр


Төркем:Әлифба буенча спортчылар
Төркем:ССРБ футболчылары
Төркем:Русия футболчылары
Төркем:ССРБ спорт осталары
Марат Галимов

**Марат Галимов** (Марат Гайнелҗан улы Галимов, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 94 матчында 4 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (сакчы, ярымсакчы), футбол хөкемчесе.
Мишель Родригес

**Мишель Родригес**, Майте Мише́ль Родри́гес (, *[[1978 ел]]ның [[12 июль|12 июле]], [[АКШ]], [[Техас (штат)|Техас штаты]], Сан-Антонио*) — АКШ кино һәм телевидение актрисасы, сценарий авторы, продюсер. Тамашачыга «Форсаж», «Мачете», «Аватар» фильмнары аша таныш.

## Тәрҗемәи хәле
1978 елның 12 июлендә АКШның Техас штаты Сан-Антонио шәһәрендә туган. Әтисе Пуэрто-Рико кешесе, әнисе Доминика Республикасыннан чыккан. Балачакта башта Доминикан Җөмһүриятендә, аннары Пуэрто-Рикода яшиләр. Унбер яшендә АКШның Нью-Джерси штатындагы Джерси-Сити шәһәрендә урнашалар. Унҗиде яшендә шоу-бизнес белән шөгыльләнә башлый, фильмнарда күмәк күренешләрдә катнаша, кастингларга йөри.

2000 елда актерлык карьерасы башлана: «Girlfight» () фильмында Диана Гузмен ролендә уйный.
 
2001 елда режиссер Роб Коэнның «The Fast and the Furious» (, РФ прокатында «Форсаж») фильмында Летти Ортис ролендә уйный.

2002 елда Англия режиссеры Пол Уильям Скотт Андерсон үзенең «Resident Evil» () фильмында Рэйн Окампо ролен тапшыра.

2009 елда Җеймс Камеронның «Avatar» () фильмында очучы Труди Чакон ролендә уйный.

## Әдәбият
# Июль аенда кабынган йолдызлар. Мишель Родригес. «Сөембикә», 2018 ел, июль, 63нче бит. ISSN 0869-1398

## Сылтамалар
*    Мишель Родригес. IMDb

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:АКШ актрисалары
Төркем:АКШ кинематографы актрисалары
Төркем:АКШ телевидение актрисалары
Төркем:АКШ кинопродюсерлары
Төркем:Сценарийчылар
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:АКШ киноактерлар гильдиясе премиясе лауреатлары
Төркем:Шәхесләр:АКШ
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Тималлапура

**Тималлапура** Карнатакада, Беллари даирәсендә гыйбадәтханәләр шәһәре.

## Галерея

Төркем:Һинд дине
Мамука Бахтадзе

**Мамука Бахтадзе** (, *[[1982 ел]]ның [[9 июнь|9 июне]], [[СССР|ССРБ]], [[Гөрҗистан ССР]], [[Тифлис]]*) — Гөрҗистан сәясәтчесе, 2017—2018 елларда Гөрҗистан финанс министры, 2018 елның 20 июненнән 2019 елның 3 сентябренә кадәр премьер-министры.

## Тәрҗемәи хәле
1982 елның 9 июнендә Гөрҗистан ССР башкаласы Тифлистә туган. Тифлис дәүләт университетының микроикътисад һәм  менеджмент факультетын тәмамлаган, Мәскәү дәүләт университетында магистр дәрәҗәсе (*[[2010 ел|2010]]*), Франциянең INSEAD бизнес-мәктәбендә МВА квалификациясе алган. Техник фәннәр докторы.

2010—2012 елларда Гөрҗи халыкара энергетика корпорациясе генераль директоры.

2013—2017 елларда «Гөрҗи тимер юллары» АҖ дәүләт ширкәте җитәкчесе.

2017—2018 елларда Гөрҗистан финанс министры.

2018 елның 13 июнендә Георгий Квирикашвили хөкүмәте отставкага киткәч, хакимияттәге «Гөрҗи хыялы  — Демократик Гөрҗистан» фиркасе (*фирка лидеры — миллиардер Бидзина Иванишвили*) 14 июньдә Мамука Бахтадзены министрлар кабинеты башлыгына кандидат итеп тәкъдим итә.

2018 елның 20 июнендә Гөрҗистан парламенты чираттан тыш утырышында Мамука Бахтадзены һәм ул тәкъдим иткән 11 портфельле министлар кабинетын 101 : 12 уңай тавыш белән раслый.

2019 елның 3 сентябрендә вазифасыннан китә.

## Сылтамалар
*  Mamuka Bakhtadze. Facebook
* Mamuka Bakhtadze. Twitter
* Кандидатом на пост премьер-министра Грузии назван Мамука Бахтадзе
* Парламент Грузии утвердил правительство страны во главе с премьер-министром Бахтадзе
* Новым премьером Грузии станет Мамука Бахтадзе — что о нем известно?  newsgeorgia.ge (Новости-Грузия), 14.07.2018

## Искәрмәләр


|-

|-

Төркем:Гөрҗистан сәясәтчеләре
Төркем:Гөрҗистан премьер-министрлары
Төркем:Тифлис дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Техник фәннәр докторлары
Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар
Present simple

**Present simple** яки **simple present**, **present indefinite** ― инглиз телендә хәзерге заман төп формасы.

Төркем:Инглиз теле
Шри Сиддхешвар Мандир, Бални Карвар

**Шри Сиддхешвар Гыйбадәтханәсе** Ходай Сиддхешвар (Шива) Гыйбадәтханәсе, ул Бални, Карварда урнашкан һәм Мирасдарс тарафыннан төзелгән һәм идарә ителгән.

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Камала Нараяна Гыйбадәтханәсе

**Камала Нараяна Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Карнатакада, Белгаум Даирәсендә Дегаонда урнашкан. Гыйбадәтханә 12-енче гасырда Кадамба династиясе патшабикәсе Камаладэви тарафыннан төзелгән булган. Анда арсланнарны һәм чәчәк мотивларын кертеп сыннар бар.

## Искәрмәләр



Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Газиз Бәхич

**Газиз Бәхич** (, ,  — , ) — Австралия футболчысы (сакчы), Азия кубогы иясе (2015).

## Искәрмәләр
Лихачевлар йорты (Казан)

**Лихачевлар йорты** — Казанның Зур Кызыл урамында, 1834 елларда сәүдәгәр И.В. Лихачев өчен архитектор Петр Пятницкий тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Төркем:Казанның Карл Фукс урамы
Зур Кызыл урам, 37/2 (Казан)

**Зур Кызыл урам, 37/2** — Казанның Зур Кызыл урамында урнашкан, 1859 елда төзелгән бина. Бу йортта 1923-1926 елларда язучы Фатих Әмирхан яшәгән.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Төркем:Казанның Кече Кызыл урамы
Анхел ди Мария

**Анхел ди Мария** (, ,  — , ) — Аргентина футболчысы (фланг ярым сакчысы), Дөнья чемпионы (2022), Португалия (2009–10), Испания (2011–12) һәм Франция (2015–16, 2017–18) чемпионы, Португалия лигасы (2008–09, 2009–10), Испания (2010–11, 2013–14), Франция (2015–16, 2016–17, 2017–18) һәм Франция лигасы (2015–16, 2016–17, 2017–18) кубоклары иясе, Испания (2012) һәм УЕФА (2014) суперкубогы иясе, УЕФА Чемпионнар лигасы җиңүчесе (2013–14), 2008 елгы Олимпия уеннарының алтын мидәле иясе, 2014 елгы дөнья футбол чемпионатының көмеш призчысы, Америка кубогының көмеш призчысы (2015, 2016).

## Искәрмәләр
Миле Единак

**Миле Единак** (, ,  — , ) — Австралия футболчысы (), Австралия чемпионы (2007–08), Азия кубогы иясе (2015), Австралиянең Ел футболчысы (2013, 2014).

## Искәрмәләр
Йога Нарасимха Гыйбадәтханәсе, Баггавалли

Баггаваллида **Йога Нарасимха Гыйбадәтханәсе** ул Хойсала чоры корылмасы, 13-енче гасыр башында төзелгән булган. Баггавалли Һиндстанда, Карнатака штатында, Чиккамагалуру даирәсендә Тарикере Талукта урнашкан авыл. 
## Билгеләмәләр

## Искәрмәләр

## Галерея

File:Profile of Yoga Narasimha temple at Baggavalli 1.JPG|Баггаваллида Йога Нарасимха гыйбадәтханәсенең профиле
File:Profile of Yoga Narasimha temple at Baggavalli.JPG|Баггаваллида Йога Нарасимха гыйбадәтханәсенең профиле



Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Кара Каплан (фильм)

## Актерлары

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 
* 

Төркем:Райан Куглернең фильмнары
Төркем:Marvel кинематографик галәме фильмнары
Төркем:Фантастик фильмнар
Төркем:2018 елның фантастик фильмнары
Төркем:Инглиз телендәге фильмнар
Төркем:2018 елның АКШ фильмнары
Төркем:Африка турындагы фильмнар
Төркем:Спин-офф фильмнар
Төркем:Дисней фильмнары
Путтур Шри Махалингешвара Гыйбадәтханәсе

**Путтур Шри Махалингешвара Гыйбадәтханәсе** Һиндстанның Карнатака штатының Путтурда, Мангалорда урнашкан 12-енче гасыр гыйбадәтханә. Ходай Шива (популяр рәвештә Путтур Махалингешвара буларак мәгълүм) төп Ходай булып тора.

## Шулай ук карагыз
* Полали Раджараджешвари Гыйбадәтханәсе
* Кумбле Шри Гопалакришна Гыйбадәтханәсе
* Мадхур Гыйбадәтханәсе
* Кукке Субраманья Гыйбадәтханәсе

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Рамешвара Гыйбадәтханәсе, Нарасамангала

**Рамешвара Гыйбадәтханәсе** (шулай ук **Рамесвара** дип языла) Һиндстанда, Карнатака штатында, Чамараджангар даирәсендә Нарасамангала шәһәрендә урнашкан. Гыйбадәтханә Талакадның Көнбатыш Ганга Династиясе хөкем сөрүе дәверендә 9-ынчы гасырда төзелгән булган.

## Гыйбадәтханә планы
Гыйбадәтханә планы гади, шулай да, аның уникаль өскорылмасы бар (*[[шикара]]* манарасы), ул кирпечтән һәм алебастрдан тора. *Вимана* (манара белән изге урын) унбер метр биеклектә һәм ике метр биеклектәге платформаларда тора (алар *адхиштхана* дип атала). Аның изге урыны (*[[гарбхагриха]]*), тар ябык залы (*ардхамантапа* яки фәкать эчке *[[мантапа]]*сы), зур ябык залы (*махамантапа*)сы бар. Архитектура фундаменталь Дравид архитектурасы стиленда. Гыйбадәтханәдә кайбер билгеле сыннар - Натарадж (Шива Һинд дине Ходаеның формасы), Матрикалар (җиде Һинд дине Алиһәсе) һәм янәшә патшабикәсе утырган килеш ясалган Ганга Патшасы.

Гыйбадәтханәне соң чор Хойсала Империясе патшалары сакалаган. Моның турында ике Каннада теле язмалы таблицаларда (безнең эраның 1291-1343 еллары) язылган, монда Патша Вира Баллала III Нарасамангаланың җирле Ходае Раманатхадэвага бүләкләр тәкъдим иткән.

## Галерея

File:Entrance to closed mantapa (hall) in Rameshvara temple at Narasamangala.JPG|"Махамантапа"га керүдә тоташтыргыч һәм ишек яңагы 
File:Old Kannada inscription (1291-1343 AD) in Rameshvara temple at Narasamangala.JPG|Хойсала Патшасы Вира Баллала III-нең борынгы Каннада телендә язмасы (б.э. 1291-1343)
File:Old Kannada inscription (1291-1343 AD) in Rameshvara temple at Narasamangala 1.JPG|Хойсала Патшасы Вира Баллала III-нең борынгы Каннада телендә язмасы (б.э. 1291-1343)


## Билгеләмәләр

## Искәрмәләр

* 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Театр урамы (мәгънәләр)

**Театр урамы** — күп мәгънәле сүз.

*Театр урамы (Уфа)
*Театр урамы (Казан)
Мөдәрис (мәгънәләр)

**Мөдәрис**, мөдәррис — күп мәгънәле сүз. **[[Мөдәррис]]** — мәдрәсә укытучысы һәм җитәкчесе.
## Ир-ат исеме
* Мөдәрис 
* Мөдәррис
## Топоним
* Мөдәрис (, ) — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл. 
 
## Моны да карагыз
* **[[Мөдәррисов]]**
* **[[Мөдәррисова]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Топонимнар
Театр урамы (Уфа)

** Театр урамы ** () — Уфаның Киров районында урнашкан урам. Урам Башкорт дәүләт академия драма театры хөрмәтенә аталган.

Урамда Башкортстан Мәгариф министрлыгы, Башкортстан Милли банкысы, Башкорт дәүләт медицина университеты ике корпуслары урнашкан.

## Урнашу
Урам Әхмәтзәки Вәлиди урамы киселешеннән башлана, Пушкин урамы киселешендә тәмамлана.

## Искәрмәләр

Төркем:Уфа урамнары
Шри Вишнумурти Гыйбадәтханәсе

**Кулай Шри Вишнумурти Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Карнатака штатында Мангалордан якынча 15 км төньяктарак Суратхкал янында Кулай шәһәрендә урнашкан.
Координаталары: 12°57′50.1″N, 74°48′36″O

Бу борынгы Вишну изге урыны, аңа 600 ел дип фараз ителә. Гыйбадәтханәнең төп Ходае - Шри Вишнумурти, ул Ходай Вишнуның башка формасы.

Башта бер нинди гыйбадәтханә комплекслары булуы шәһадәте булмаган, әмма мондагы археолог һәм тарихчы Венкантрамана Хеббар 1911 еллар тирәсендә кечкенә изге урынны тапкан, ул хәрабәләр хәлендә урманда булган. Гыйбадәтханәне берничә мәртәбә төзекләндергәннәр һәм хәзерге вакытта ул тыгыз табыну һәм бәйрәм итүләр тәртибе белән кулланылышта.

## Искәрмәләр


## Тышкы сылтамалар
* Shree Vishnumurthy Temple 
* Shree Vishnumurthy, Kodamanthaya and Mayamdal Devi are being worshiped in the temple - Google Video

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Кәрвансарай (Уфа)

**Кәрвансарай** () яки **Уфа Сәүдә рәтләре** () — Россия төбәкләренә хас кунак йортларының берсе, XIX гасырда Уфанsң Югары Сәүдә мәйданында классицизм стилендә төзелгән. 1999 елда сәүдә-эш комплексы итеп үзгәртелә.

## Тарихы

1802 елда губерна идаралыгы Ырымбурдан Өфөгә күчкәч, шәһәрнең генпланын төзү ихтыяҗы туа, карвансарай да кирәк була. 1812-1815 елларда Санкт-Петербург, Ырынбур һәм Уфа арасында язышу бара, шунда «Кәрвансарай» очрый да инде.

1825 елда мәйдан уртасында Петербургтан килгән архитектура профессоры А. И. Мельников проекты буенча таш Карвансарай төзелә башлый. Классицизм стилендәге бу бина 40 ел барча төзелә. 1864 елда «Уфа губерна идаралыгы присутствиесы журналы»нда хәбәр ителүенчә, төзелешле зур өлеше төгәлләнгән, башка 1866 елга әзер булырга тиеш.

Ак барельефлар белән бизәлгән сары төстәге мәһабәт ерту дүрт яктан аркалы якты ачык галереялар уратып тора, ә уртада эченнән дә, тышта да торып сәүдә итә торган ачык мәйданчык калдырыла. Тиздән Карвансарай җирле сәүдәгәрләр арасында отышлы урын дип санала башлый. Иң байларына шәхси сәүдә йортлары салыр өчен урын бүленә. Кайберләре безнең көнгә кадәр сакланган:
* сәүдәгәр Д.П. Берлинның сәүдә йорты (Коммунистик урамга сыккан өч катлы офис бинаһы);
* Иваново белән Нобелле сәүдә йорты һәм үзара кредитлашу җәмгыяте бинаһы (Югары Сәүдә мәйданындагы ике катлы ике бина);
* бертуган Крестовниковларның сәүдә йорты (Ленин урамындагы ике катлы йорт, әле аны Макдональдс биләгән).
1941 елда Өфөгә Серпуховтан туку һәм Ярцевода җеп иләү фабрикасы эвакуацияләнә. Карвансарай бинасын 1980-нче еллар башына чаклы Уфа кәгазь комбинаты алып тора. Моннан соң бинаны җимертергә телиләр, ләкин җәмәгатьчелек аны яклауга күтәрелә.

Башкортстан Президентының 1995 елның 11 августында чыккан «Уфа шәһәрендә иске Сәүдә рәтләре бинасын реконструкцияләүне тәэминат турында»гы фәрманы реконструкцияне белән ебәрә.

С. А. Голдобин җитәкчелегендәге Уфа архитекторлары проекты буенча тергезелгән Карвансарай 1999 елның 11 октябрендә ачыла һәм Өфенең генә түгел, барча республиканың сәүдә, эш, мәдәният үзәге булып китә. 40 мең квадрат метр мәйданлы бина эчендә 150-нән күчү сәүдә һәм күңел ачу оешмасы урнашкан. Карвансарай ишеге алдындагы фонтан гранит табаклар качканнан тора, ул Башкортстан баш шәһәрендә иң зур фонтаннар исәпкә ана (180 квадрат метр).

2014 елның 2 июнендә реконструкциягә ябыла.

2015 елның 5 декабрендә яңыртылган Кәрвансарайның ишекләре кабат ачыла.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Официальный сайт ТДК Гостиный двор

Төркем:1866 елда барлыкка килгәннәр
Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары
Денис Черышев

**Денис Черышев** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (), Испаниянең Сегунда B дивизионы җиңүчесе (2011–12), УЕФА Европа лигасы җиңүчесе (2013–14).
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
Һарри Кейн

**Һарри Эдвард Кейн** (, ,  — , ) — Англия футболчысы (), Англиянең Ел уенчысы (2017), 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының иң күп туп кертүчесе, 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының «Алтын бутсасы» иясе.
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
Эдинсон Кавани

**Эдинсон Роберто Кавани Гомес** (, ,  — , ) — Уругвай футболчысы (), Уругвай (2006–07) һәм Италия (2013–14, 2014–15, 2015–16, 2017–18) чемпионы, Италия (2011–12), Франция (2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18) һәм Франция лигасы (2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18) кубоклары иясе, Франция суперкубогы иясе (2014, 2015, 2017), Америка кубогы иясе (2011). Италия (2012–13) һәм Франция (2016–17, 2017–18) чемпионатларының иң күп туп кертүчесе, Франция чемпионатының Ел уенчысы (2016–17).
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы
*  Facebook хисап язмасы
## Искәрмәләр
Габриел Меркадо

**Габриел Иван Меркадо** (, ,  — , ) — Аргентина футболчысы (), Аргентина чемпионы (2014), Көньяк Америка (2014), Либертадорес (2015), Аргентина (2016) кубоклары һәм Көньяк Америка Рекопасы (2015) иясе, 20 яшькәчә яшьләр арасында дөнья чемпионы (2007), Америка Кубогының көмеш призчысы (2016).
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
Фернандиньо

**Фернандо Луис Роза** (, ,  — , ) — Бразилия футболчысы (), Украина (2005–06, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13) һәм Англия (2013–14, 2017–18) чемпионы, Украина (2007–08, 2010–11, 2011–12, 2012–13), Англия лигасы (2013–14, 2015–16, 2017–18) һәм УЕФА (2008–09) кубоклары иясе, Украина суперкубогы иясе (2008, 2010, 2012), яшьләр арасында дөнья чемпионы (2003).
## Тышкы сылтамалар
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр
Иван Перишич

**Иван Перишич** (, ,  — , ) — Хорватия футболчысы (), Алмания чемпионы (2011–12), Алмания кубогы (2011–12, 2014–15) һәм суперкубогы (2015) иясе, 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының көмеш призчысы, Бельгия чемпионатының иң яхшы туп кертүчесе (2010–11), Бельгиянең иң яхшы һөнәри футболчысы (2010–11).

## Искәрмәләр
Артём Дзюба

**Артём Дзүба** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (), Россия кубогы (2013–14, 2015–16) һәм суперкубогы (2015, 2016) иясе.

## Искәрмәләр

Төркем:Россия хәрби көчләренең 2022 елда Украинага кертелүенә каршы чыкканнары
Зур Кызыл урам, 51 (Казан)

**Зур Кызыл урам, 51** — Казанның Зур Кызыл урамында урнашкан, 1916 елда төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Асылзатлар йорты (Казан)

**Асылзатлар йорты** — Казанның Зур Кызыл урамында, 1912 елда архитектор Степан Бечко-Друзин тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Зур Кызыл урам, 59 (Казан)

**Зур Кызыл урам, 59** — Казанның Зур Кызыл урамында, 1934 елда төзелгән бина. Бу йортта Мөхәммәтхан Фазлуллин, Габдулла Шәмуков, Алексей Ефимов, Марсел Зарипов, Илбарис Надиров, Митрофан Левченко, Борис Греков һәм башка мәдәният эшлеклеләре яшәгәннәр.
## Искәрмәләр

Төркем:Казанның истәлекле урыннарыТөркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Марат Миңнебаев

**'
**Марат Миңнебаев''' (Марат Михаил улы Миңнебаев, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 35 матчында 1 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (сакчы).
## Искәрмәләр
Марат Сафин (1972)

**Марат Сафин** (Марат Финат улы Сафин, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 17 матчында 1 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы), РФ мини-футболчысы.
## Искәрмәләр
Хәбиб Һиләлетдинов

**Хәбиб Һиләлетдинов** (Хәбиб Хәсип улы Һиләлетдинов, ,  — , ) — Россия Югары лигасында 38 матч уйнаган СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы) һәм тренер, СССРнең 1 нче лигасы җиңүчесе (1990).

## Искәрмәләр


Төркем:Футболчылар
Төркем:Футбол тренерлары
Равил Гомәров

**Равил Гомәров** (Равил Фатыйх улы Гомәров, ,  — , ) — Россия Югары лигасының 36 матчында 1 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче) һәм тренер, СССРнең 2 нче лигасында төркем җиңүчесе (1984, 1985, 1986), РСФСР кубогы иясе (1984), Россиянең 1 нче дивизионында зона җиңүчесе (1993), Төмән «Тюмене»нең баш тренеры (2004-2009).
Аристов йорты (Казан)

**Аристов йорты** — Казанның Зур Кызыл урамында, XIX гасырның азагында төзелгән бина. Бу йортта 1910-1924 елларда физиолог Александр Самойлов яшәгән.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Зур Кызыл урамы
Төркем:Казанның Мөштәри урамы