Данил Салихов

**Данил Хәбибрахман улы Салихов** 1958 елның 7 октябрендә ТАССРның Актаныш районы «Киров совхозы» бистәсендә туган. Татар драматургы, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[2000 ел|2000]]*), Татарстан Язучылар берлегенең Г. Исхакый (2005), С. Сөләйманова (2014), Г. Афзал (2017), Т. Миңнуллин (2020) исемендәге премияләр лауреаты. «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале, Татарстан мәдәният министрлыгының «Мәдәнияттәге  казанышлары өчен» билгесе белән бүләкләнгән.

Татарстан Язучылар һәм Россия театр әһелләре берлеге әгъзасы.

Татарстан Язучылар берлеге Идарәсе рәисе (*[[2016 ел]]ның [[июнь|июненнән]] [[2021 ел]]ның [[3 март]]ына кадәр*).

2025 елның маеннан ― Татарстанның Биектау районы Алан-Бәксәр мәчете имамы.
## Биография
Драматург 1958 елның 7 октябрендә Татарстанның Актаныш районы Киров исемендәге совхоз бистәсендә дөньяга килә. Хабибрахман һәм Зөлфә Салиховлар гаиләсендә 4 бала үсә. Данил Салиховның Зөһрә һәм Тәһия исемле  апалары, Лилия семле сеңлесе бар. 1976 елда бистәдәге урта мәктәпне тәмамлый, аннан соң  Казан музыка училищесының вокал бүлегенә укырга керә. Өченче курс программасын үткәч, белемен арттыру максаты белән, Казан театр училищесына укырга күчә һәм 1983 елда аны тәмамлап, Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында актер булып эшли башлый. 1985—1991 елларда  — К.Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында актерлык хезмәтендә. Соңрак  Данил Салихов театрдан китә һәм 1992—1993 елларда Татарстанның «Салават күпере» балалар журналы редакциясендә баш мөхәррир урынбасары.1993 елның гыйнварыннан  2006 елның июленә кадәр Д.Х.Салихов ике вазифа башкара: 1993-1998 нче елларда Татарстан Язучылар берлеге рәисе урынбасары вазифасы һәм 2006 елның июленә кадәр Татарстан Әдәби фонды директоры вазифасы. 1998 елдан 2006  елга кадәр Әдәби фонд белән беррәттән Авторларның интеллектуаль милкен милек саклау оешмасын (ТАИС) җитәкли. 2006 нчы елның июненнән 2010 елның декабренә кадәр Татарстан Язучылар берлегенең Әлмәт бүлегендә җитәкче була.

Данил Салихов 1991 елдан — Татарстан Язучылар берлеге, 2001 елның маеннан Россия театр әһелләре берлеге әгъзасы.

2016 елның 16 июнендә Казанда узган Татарстан язучылар берлегенең XVIII корылтаенда Татарстан Язучылар берлеге рәисе итеп сайланды.

2025 елның маеннан ― Татарстанның Биектау районы Алан-Бәксәр мәчете имамы (мәчет элекке медпункт бинасын үзгәртеп ясалган, авылда ~320 кеше яши).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2000 — Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе
* 2005 — Татарстан Язучылар берлегенең Г. Исхакый исемендәге әдәби бүләге 
* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2007 — Татарстан мәдәният министрлыгының «Мәдәнияттәге  казанышлары өчен» билгесе 
* 2014 — Саҗидә Сөләйманова премиясе
* 2017 ― Гамил Афзал исемендәге әдәби премия
* 2018 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале (*[[Татарстан]]*) — *«Татар әдәбиятына керткән зур өлеше һәм күпьеллык иҗади хезмәте өчен»*.
* 2020 — Туфан Миңнуллин премиясе

## Төп басма китаплары

* Салихов Д. Яшьлек хатам – йөрәк ярам: пьесалар. – Казан: «Татар китабы» нәшрияты, 1998. – 328 б.
* Салихов Д. Узып барышлый: пьесалар. – Казан: «Мәгариф» нәшрияты, 2002. – 272 б.
* Салихов Д. Гыйләҗ тәрәзәләре: пьесалар. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2004. – 286 б.
* Салихов Д. Таш сандык: пьесалар. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2008. – 320 б.
* Салихов Д. Пьесы. – Казань: «Рухият», 2008. – 455 с.
* Салихов Д. Комедияләр. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2015. – 383 б.
* Салихов Д. Пьесы. – Казань: Татарское книжное издательство, 2017. – 462 с.
* Салихов Д. Ак күгәрчен / башкорт телендә – 2012. – 343 б.
* Салихов Д. Сәер кеше / азәрбайҗан телендә – 2018. – 123 б.
* Салихов Д. Чукрак: роман. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2018. – 220 б.
* Гаетбай Н. Комедияләр /башкортчадан тәрҗемә һәм кереш сүз авторы – Д.Салихов. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2012. – 320 б.
* Гаетбай Н. Капкын: повесть / башкортчадан Д.Салихов тәрҗемәсе. – Казан: «Мәгариф–Вакыт» нәшрияты, 2016. – 103 б.
* Загребин Е. Ачы язмыш: пьесалар, хикәяләр, повесть / тәрҗемә – Д.Салихов, З.Хәким. – Казан: «Мәгариф– Вакыт» нәшрияты, 2016. – 191 б.
* Куни Р. Яп тәрәзәң, бетте баш!: комедия / Д. Салихов тәрҗемәсе. – Казан: «Мәгариф–Вакыт» нәшрияты, 2017. – 119 б.

## Гаиләсе:

* Хатыны Рәмзия, *исәп-хисапчы*. Балалары:
* *[[Кыз]]лары* Гөлназ (1985), кияүләре Ленар, оныклары Камилә, Арслан.
* *[[Ул]]лары* Фәрит (1987), киленнәре Альбина, оныклары Ралинә, Самир 

----ИҖАТЫ ТУРЫНДА

* Гыйләҗев А./Ябык капканың ачылыр чагы // Мәдәни җомга. – 1998. – 21 авг.
* Акмал Н./Безне рухи чукраклык тышауда тота // Мәдәни җомга. – 1999. – 21 май. 
* Әхмәдуллин А./Эзләнүләр бәрәкәтлеме? // Казан утлары. – 2000. – № 8. – 131–136 б.
* Гыймранова Д./Комедия... әллә комедия генә түгелме? // Сәхнә. – 2002. – № 8. – 12 авг.
* Гыймранова Д./Театрга гашыйк булыгыз! // Казан утлары. – 2003. – № 2. – 124 –129 б.
* Гыйльметдинова З./Артист ничек драматург булды? // Мәйдан. – 2008. – № 9. – 61– 64 б.
* Закирҗанов Ә./Баязит нигә өзгәләнә? // Мәдәни җомга. – 2011. – 14 гыйнв.
* Тарханова Г./Язучы җаны ник сызлана? // Мәдәни җомга. – 2011. – 16 авг.
* Гыймранова Д./Баязит дөрес яшәгәнме? // Шәһри Казан. – 2011. – 24 май. 
* Хәбибуллин И./Баязит // Ватаным Татарстан. – 2011. – 13 гыйнв. 
* •Седельникова Л./Смотреть, затаив дыхание // Знамя труда. (Альметьевск.) – 2010. – № 90. – 17 нояб. 
* •Габәши А./Сәер кеше хикмәтләре // Сәхнә. – 2009. – № 11. 
* •Җәлилова Г./Балачакка кайтып барам // Шәһри Казан. – 2011. – 19 июль. 
* •Гыймранова Д./Рухи байлыкны саклап // Мәйдан. – 2009. – № 9. – 9– 64 б. 
* Мортазин М./Тышауланмаган иҗат // Татарстан яшьләре. – 1991. – 30 апр.
* Юнысова А./Тагын мәхәббәт турында // Ватаным Татарстан. – 1999. – 22 октяб.
* Илялова и./Мысли по поводу // идел. – 1998. – №8. – 36 –37 б. 
* Мингәрәев И./Баязит уйланырга мәҗбүр итә // – 2011.
* Габаши А./Странный человек // – 2000.
* Җәлилова Э./Данил Салихов серләрен ача // Ирек мәйданы.
* Медведева С./Тормышның астын-өскә китергән «Пуля»// Сәнгать. – 2003. – № 9. – 25 гыйнв. – Өфө
* Юныс Р./Төнлә машинаның да тавышы матур // – 2002. – № 52(501). – 27 декабрь. 
* Гыймранова Д./Актер да, драматург та// Шәһри Казан. – 2008. – № 194–195 (4436–4437). – 17 окт.
* Таһирова Ә./Пуля сары йортка илтә// Сәхнә. – 2002. – № 1. – 14 б. 
* Илялова И./Көлсәң – көл... көлмәсәң уйлан// Сәхнә. – 2010. – декабрь, 9–11 б. 
* Мустафин Н./Секрет его популярности – в народности// Знамя труда. (Альметьевск.) – 2008. – 17 сент.
* Мостафин Н./Алтын көздә – алтын юбилей // Әлмәт таңнары. – 2008. № 217–220 (11651–11654). – 19 сент.
* Идрисов Р./Язмыш аны театр өчен дә саклап калгандыр // Атна. (Өфө.) – 2007. – №11 (316). – 22 март.
* ----**Россия дәүләт театрларында куелган әсәрләре/ Пьесы, поставленные в государственных театрах России** 
*
***К. Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры/ Татарский государственный театр драмы и комедии имени К.Тинчурина** 
** «Туй күлмәгем – соңгы бүләгем»/«Последний     подарок»/ 1987 / Режиссер: П.Исәнбәт/П.Исанбет
** «Яшьлек хатам – йөрәк     ярам»/«Ошибки молодости»/ 1989 / Режиссер: И.Мәхмүтова/И.Махмутова
** «Бәйрәмгалинең сыер     тышавы»/«Стреноженное»/ 1989 / Режиссер: М.Мөбәрәков/М.Мубараков
** «Капчыктагы Мәгъфия»/«Мешок» /     2005 / Режиссер: З.Харисов
** «Танышулар-кавышулар     театры»/«Театр знакомств» / 2007 / Режиссер: Р.Заһидуллин/Р.Загидуллин
****Әлмәт Татар дәүләт драма театры/ Альметьевский государственный театр драмы**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол»/ 1992 / Режиссер: Д.Салихов
** «Әти кызына өйләнәм»/«Женюсь на     дочери отца»/ 1995 / Режиссер: К.Вәлиев/К.Валеев
** «Алла каргаган йорт»/«Дом,     проклятый богом»/ 1996 / Режиссер: Д.Кузаева
** «Чукрак»/«Возмездие» / 1998 /     Режиссер: К.Вәлиев/К.Валеев
** «Узып барышлый»/«Случайная     остановка» / 2001 / Режиссер: И.Хәйруллин/И.Хайруллин
** «Көтмәгәндә,     уйламаганда»/«Пуля» / 2006 / Режиссер: И.Хәйруллин/И.Хайруллин
** «Өзелгән йөзем»/«Сломанная     лоза» / 2006 / Режиссер: Г.Каюмов
** «Парлы ялгызлар»/«Наши судьбы»     / 2007 / Режиссер: Г.Каюмов
** «Сәер кеше»/«Странный человек»     / 2008 / Режиссер: И.Гәрәев/И.Гараев
** «Капчык»/«Мешок» / 2009     /Режиссер: И.Гәрәев/И.Гараев
** «Анакаем»/«Мамулечка» /     Д.Салихов тәрҗемәсендә С.Белов әсәре/Пьеса С.Белова в переводе Д.Салихова     / 2010 / Режиссер: И.Хәйруллин/И.Хайруллин
** «Баязит» / 2010 / Режиссер:     Ф.Ибраһимов/Ф.Ибрагимов
****С.Өметбаев исемендәге Минзәлә Татар дәүләт драма театры/Татарский государственный театр драмы имени С.Умутбаева**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол»/ 1992 / Режиссер: Д.Салихов
** «Микүләй дәдәйнең бөер     ташы»/«Колики» / 1993 / Режиссер: Д.Салихов.
** «Өзелгән йөзем»/«Судьбы»/ 2006     / Режиссер: И.Хәйруллин/ И.Хайруллин
** «Хиромантлар»/«Хироманты» /     2008 / Режиссер: Д.Салихов      
****Чаллы Татар дәүләт драма театры/Набережночелнинский Татарский государственный театр драмы**
* «Мөгез»/«Рог» / 1996 / Режиссер: Ф.Ибраһимов/Ф.Ибрагимов 
***Буа Татар драма театры/ Буинский Татарский театр драмы** 
** «Киллер»/«Пуля» / 2004 /     Режиссер: Р.Садриев
** «Кирле Мар Америка»/«Америка» /     2005 / Режиссер: Р.Садриев 
****Уфа Татар дәүләт «Нур» театры/ Уфимский Татарский государственный театр «Нур»**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол»/ 2001 / Режиссер: И.Хәйруллин/И.Хайруллин
** «Пуля» / 2003 / Режиссер:     Ә.Хәбибрахманова/А.Хабибрахманова
** «Күңел     кыңгыраулары»/«Колокольчики души» / 2005 / Режиссер:     Ә.Сафиуллин/А.Сафиуллин 
****А.Мөбәрәков исемендәге Сибай Башкорт дәүләт драма театры/Сибайский башкирский государственный театр драмы имени А.Мубаракова**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол» / 1992 / Режиссер: Д.Галимов
** «Пуля»/ 2004 / Режиссер:     С.Әфләтүнов/С.Афлятунов
** «Капчыктагы Мәгъфия»/«Магъфия в     мешке» / 2006 / Режиссер: Д.Галимов 
****Туймазы Татар дәүләт драма театры/ Туймазинский Татарский государственный театр драмы**
** «Мөгезле Мәүлихан»/«Рогоносец     Мавлихан» / 1996 / Режиссер: И.Гәрәев/И.Гараев
** «Сәер кеше»/«Странный человек»     / 2004 / Режиссер: И.Гәрәев/И.Гараев
** «Кызлар капкыны»/«Девичья     ловушка» / 2013 / Режиссер: Б.Ибраһимов/Б.Ибрагимов  
****Стәрлетамак дәүләт Башкорт драма театры/ Стерлитамакский государственный Башкирский театр драмы**
** «Өзелгән йөзем»/ «Сломанная     лоза» / 2006 / Режиссер: Ф. Бакиров
** «Хатын түгел – аждаһа» /«Не     жена, а дьявол» / 2017 / Режиссер: И. Вәлиев / И.Валеев 
****М.Фәйзи исемендәге Оренбург Татар дәүләт драма театры/ Оренбургский Татарский государственный театр драмы имени М.Файзи**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол» / 1994 / Режиссер: Р.Абдуллаев
** «Кодаң булса генерал...»/«Если     сват генерал…» / 2000 / Режиссер: Р.Абдуллаев
** «Анакаем»/«Мамулечка»/     Д.Салихов тәрҗемәсендә С.Белов әсәре/пьеса С.Белова в переводе Д.Салихова     / 2014 / Режиссер: Р.Абдуллаев
****Дагыстан Ногай дәүләт театры/ Дагестанский Ногайский государственный театр**
** «Хатын түгел – аждаһа»/«Не     жена, а дьявол» / 2017 / Режиссер: А.Джумакаев
**_________________________________________________________________
****Данил Салихов белән корылган әңгәмәләр, репортажлар, аның хакында яки аның исеме кергән мәкаләләр, телетапшыруларга кайбер сылтамалар:**  ·       
**   ·        
**  ·       
**   ·       
**   ·        
**  ·        
**  ·       
**   ·       
**   ·      
**   ·       
**   ·        
**  ·       
**   ·        
**  ·      
**   ·        
**  ·        
**  ·       
**   ·        
**  ·       
**   ·        
**  ·        
**  ·        
**  ·       
**   ·        
**  ·          ·      
**   ·          ·       
**   ·          ·        
**  ·        
**  ·       
**   ·       
**   ·          ·        
**  ·       
**   ·       
**   ·      
**   ·       
**   ·          ·       
**   ·       
**   ·     
**     ·     
**     ·      
**   ·      
**   ·       
**   ·       
**   ·     
**     ·     
**     ·    
**     ·    
**     ·    
**     ·    
**     ·  
**       ·   
**       ·   
**       ·     
**   

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

 

 

Төркем:Татар драматурглары
Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары
Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреатлары
Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар
Төркем:Иҗади берлекләр рәисләре
Төркем:«Казанның меңьеллыгы хөрмәтенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Туфан Миңнуллин премиясе лауреатлары
Төркем:Гаяз Исхакый премиясе лауреатлары
Төркем:Гамил Афзал премиясе лауреатлары
Төркем:Имамнар