Хисам Камалов

**'
**Хисам Камалов*' (Хисам Нуретдин улы Камалов) – язучы, фронтовик шагыйрь, Тукай бүләге иясе.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1926 ел]]ның 14 апрелендә [[Татарстан АССР]]ның [[Бөгелмә кантоны]] (хәзерге [[Әлмәт районы]]) [[Кама-Исмәгыйль]] авылында туган.
[[1940 ел]]да җидееллык мәктәпне тәмамлый. Туган авылының күмәк хуҗалыгында эшли башлый.

[[Бөгелмә педагогия училищесы]]н ([[1950]]), [[Казан дәүләт педагогия институты]]ның татар теле һәм әдәбияты бүлеген ([[1954]]) тәмамлый.

[[1954]] - [[1966 ел]]ларда [[Татарстан китап нәшрияты]]ның яшьләр – балалар әдәбияты мөхәрририятендә эшли.

[[1967 ел]]дан һөнәри язучы хезмәтендә.

[[2016 ел]]ның [[2 ноябрь|2 ноябрендә]] кичке сәгать 18 дә вафат, Киндери зиратында җирләнгән.

== [[Бөек Ватан сугышы]]нда ==
[[1943 ел]]ның ноябреннән [[1944 ел]]ның апреленә кадәр [[Суслонгер]] - Сурок хәрби лагерьларында әзерлек курслары үткәч, II [[Балтика фронты]]нда артиллерия полкының кыр элемтәчесе сыйфатында сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. Ике тапкыр яралана. Бер аягын өздереп, [[1946 ел]]ны өенә кайта.

== Иҗаты. ==
Беренче әдәби тәҗрибәләре студент елларына туры килә. Тәүге шигырьләре “[[Татарстан яшьләре]]”ндә, соңга таба “[[Казан утлары]]”нда басыла.

[[1955 ел]]да “*Яңадан сафка*” исемле беренче китабы, [[1956 ел]]да “*Чияле тау*” исемле икенче китабы  дөнья күрә. Төп темалары – [[Бөек Ватан сугышы]], туган җир, туган авыл табигате, андагы кешеләр язмышы.

“*Яну*” ([[1958]]), “*Мәхәббәт хакы*” ([[1961]]), “*Туган җирдә*” ([[1964]]), “*Әнкәй истәлеге*” ([[1964]]), “*Яшьлек* *елмаюы*” ([[1973]]), “*Күңелдәге язулар*” ([[1966]]) поэмалары бар.

[[1970 ел]]дан башлап, проза әсәрләре яза башлый. Үз замандашларының  гыйбрәтле язмышларын кырыс һәм төгәл детальләр аша сурәтләгән “*Һәркемнең гомере бер генә*” ([[1975]]), “*Безне өйдә көтәләр*” ([[1982]]), “*Үлгәннән соң яздым*” ([[1989]]), “*Түләнмәгән күз яше*” ([[1995]]), “*Үксезләр*” ([[2004]]) һ.б. романнары бар.

[[1955]] - [[2000 ел]]ларда татарча һәм рус теленә тәрҗемәдә 28 китабы дөнья күрә.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
[[СССР|ССРБ]] Язучылар берлеге әгъзасы ([[1957]]).

[[Татарстан]]ның халык язучысы ([[2001]]).

[[Татарстан]]ның [[Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] ([[1986]]) – “*Һәркемнең гомере бер генә*” һәм “*Безне өйдә* *көтәләр*” романнары өчен.

== *Китаплары'' ==
* Яңадан сафка: шигырьләр. – Казан, 1955.
* Чияле тау: шигырьләр. – Казан, 1956.  
* Алое утро: стихи. – Мәскәү, 1957.   
* Зәй буенда: поэмалар. – Казан, 1963.
* Вишневая гора: стихи. – Мәскәү, 1963.
* Тормыш дулкыннары: поэмалар. – Казан, 1968.
* Һәркемнең гомере бер генә: роман. – Казан, 1975. 
* Күңел: шигырьләр, поэмалар. – Казан, 1976. 
* Бердәнбер ул: повесть, хикәяләр. – Казан, 1982.
* У каждого – жизнь одна. Казан, 1983.
* Безне өйдә көтәләр: роман. – Казан, 1986. 
* Үлгәннән соң яздым: роман. – Казан., 1989. 
* Түләнмәгән күз яше: роман, повесть. – Казан, 1997. 
* Сайланма әсәрләр: 5 томда. – Казан., 2004

#### Әдәбият
* Фәйзи Ә. Шагыйрь биографиясендә – халык биографиясе // Ә.Фәйзи. Әдипнең эрудициясе. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1973. – 225–230 б.
* Маннапов С. Тормыш үзәннәреннән // Казан утлары. – 1980. – № 3. – 152–160 б.
* Камалов Б. Яралы бөркет хәзинәсе // Шәһри Казан. – 1996. – 12 апр.
* Ахунов Г. Таяну ноктасы // Шәһри Казан. – 1996. – 19 апр.
* Галимуллин Ф. Күңелдәге язулар // Мәдәни җомга. – 1996. – № 17 (апр.).
* Гаффар Ә. Йөрәк дәрьясы // Мәгърифәт. – 1996. – 9 май.
* Вәлиев М. «Мин чигенә алмыйм...» // Казан утлары. – 2001. – № 4. – 180–182 б.
* Сөнгатуллина Г. Ваз кичмәсен кеше яшьлектән // Мәдәни җомга. – 2001. – 21 сент.
* Вәлиев М. Утны күчер! // М.Вәлиев. Гамәл дәфтәре. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2003. – 141–150 б.
* Львов М. Вдумчивый поэт // Сов. Татария. – 1957. – 21 февр.
* Железнов Б. Возвращение в строй // Сов. Татария. – 1957. – 6 июля.
* Ковалева Г. О войне – ради мира // Веч. Казань. – 1983. – 27 дек.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. - Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.
# Рәис Даутов. Балачак әдипләре: биографик белешмәшлек. Казан, "Мәгариф" нәшрияты, 2005.
# Әдипләребез: Библиографик белешмәлек: 2 томда: 1 том/төз. Р.Н.Даутов, Р.Н.Рахмани. - Казан: Татар. кит. нәшр., 2009.

## Тышкы сылтамалар
*  Әхмәт Дусайлының шәхси порталы
*   Милли китапханә сайты 
* Габдулла Тукайга багышланган интернет-сәхифә
* Милләттәшләр.ру сайты
*   Ватан сугышында татар шагыйрьләре

## Искәрмәләр

Төркем:Татарстанның халык язучылары
Төркем:Тукай премиясе лауреатлары
Төркем:Татар язучылары