Анадолу келәмнәре

**Анадолу келәмнәре,** шулай да **төрек келәмнәре** — борынгы тарихы һәм традицияләре белән дөньякүләм танылган традицияләрнең берсе, Төркиянең мәдәни мирасында мөһим урын биләп тора.

## Тарих
Анадолуда келәм тегү тарихы илнең тарихы белән тыгыз бәйләнгән. Иң борынгы келәмнәрнең чыгышы белән бәйле Анатолия җирлегендә борынгы заманнарда хеттлар, фригийлар, ассириялеләр, борынгы фарсылар, әрмәннәр, борынгы греклар һәм Византия империясе кебек мәдәниятләр урнашкан булган. Беренче келәмнәрнең барлыкка килүебезнең эрага кадәр VII гасырда Константинополь шәһәренә нигез салу елларына туры килүе фараз.

Төрек келәмнәре буларак бу традиция XIII гасырда чәчәк ата башлый. Танылган сәяхәтче Марко Поло сүзләренчә, иң яхшы келәмнәр үзәге буларак Госман империясенең Конья шәһәре саналган. XIV гасырда Смирна портыннан чыгарылган өчен "Смирна келәмнәре" дип тә аталган.

## Тасвирлама
Анадолу келәм дизайны Урта Азия, роман-эллинистик, Ислам һ.б. традицияләрне берләштерә. Бу үзенчәлекләр, бер яктан, төрки халыкларның тарихы, икенче яктан алар белән тыгыз бәйләнештә яшәгән халыклар мәдәнияте белән тыгыз бәйләнгән. Иң мөһим мәдәни йогынтылар Кытай мәдәнияте һәм Исламнан килгән. Бергама һәм Конья келәмнәре Анадолу традициясенең төп дәвамчылары буларак санала.

Анадолуның җирле шәһәрләр һәм базарлар тирәсендә тупланган келәмнәр җитештерүен төрле үзенчәлекләренә карап төп өч өлкәгә бүлеп була. Бу өлкәләрнең исемнәре күпчелек очракта өлкә атамаларыннан гыйбарәт. Бүген көнбатыш, үзәк һәм көнчыгыш Анадолу келәм туку традицияләре мәгълүм.

### Анадолуның өч келәм туку традициясе

## Галерея

Файл:Small pattern Holbein carpet Anatolia 16th century.jpg|Кечкенә "Гольбейн" шәкелендәге келәм. Анадолу, XVI гасыр.
Файл:Western Anatolian knotted woll carpet with 'Lotto' patern, 16th century, Saint Louis Art Museum.jpg|Көнбатыш Анадолудагы "Лотто келәме", XVI гасыр, Санкт Луи сәнгать музее.
Файл:Urgup Region Rug with Kufic inner border. CL Lane Collection.jpg|Ургуп келәме
Файл:Turkey Prayer rug.jpg|XVII гасыр төрек намазлыгы, Варшава Милли музее
Файл:Turkey.Konya004.jpg|Киршеһир намазлыгы, Мәүләнә Мөслим, Конья шәһәре, Төркия
Файл:Turkey.Konya031.jpg|XVIII гасыр Киршеһир намазлыгы, Мәүләнә Мөслим, Конья, Төркия
Файл:Vintage Konya Prayer Seccade. CL Lane Collection.jpg|Намазлык, Конья шәһәре, Төркия
Файл:Antique Gaziantep Double Prayer Rug.jpg|Газиантеп ике кешелек намазлык
Файл:Vintage Central Anatolian Tribal Rug.JPG|Үзәк Анадолудагы ике кешелек намазлык
Файл:Little world, Aichi prefecture - Turkish culture exhibition - Turkish carpet - Made in Nuzumla.jpg|Төрле төстәге бизәкле намазлык
Файл:Selimiye-Mosque-interior.jpg|Әдирнәдәге Сәлимия мәчетендәге күп кешелек намазлык
Файл:TheSultanAhmetCamiiPrayerRugSaphThe Blue Mosque Istanbul2006creditjancadoret.jpg|Солтан Әхмәт мәчетенең күп кешелек намазлыгы  


## Чыганаклар

* Большая иллюстрированная энциклопедия древностей/ пер. с чеш. Б.Б.Михайлов. — 3-е изд.  — Прага: Артия, 1983.  — 496 с.
* Запаско Я.  П.  Ковроткачество // Очерки по истории украинского декоративно прикладного искусст ва. — Львов, 1969.  — С.66-73
* Our traditional cultural heritage: Anatolian Turkish hand-woven carpets and kilims

## Искәрмәләр

## Шулай да карагыз

* Изник керамикасы
* Төрек укчылыгы

Төркем:Төркия мәдәнияте
Төркем:Шәрык