Константин Марков

**Константин Константинович Марков** (1905 елның 7 (20) мае, Выборг, Россия империясе — 1980 елның 18 сентябре, Мәскәү) — совет географы, геоморфолог, география фәннәре докторы, Мәскәү дәүләт университеты профессоры, ССРБ фәннәр академиясе академигы (1970). ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1971). РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1966).

Польша (1955 елдан) һәм Хорватия география җәмгыятләренең мактаулы әгъзасы, Лодзь университетының мактаулы докторы.

## Тормыш юлы
Константин Марков 1905 елның 7 (20) маенда Выборг шәһәрендә инженер-төзүче Константин Васильевич һәм Мария Ивановна (1879—1921) Марковлар гаиләсендә туган (1914 елда аерылышканнар).

Санкт-Петербургта В. П. Кузьминаның реаль училищесында (1917—1918 елларда Анапа шәһәренә күчкән) укый.

1921—1926 елларда Петроградта География институтында (Ленинград университеты) укый, анда аспирантурада кала. Таҗик-Памир экспедициясендә (1932—1935) катнаша.

1935 елдан ССРБ фәннәр академиясенең Геоморфология институты хезмәткәре була, ССРБ фәннәр академиясе белән бергә Ленинградтан Мәскәүгә күчә. Анда институт ССРБ Фәннәр академиясенең География институты дип үзгәртелә. 1938 елдан геоморфология бүлеген җитәкли.

1939 елда И. П. Герасимов белән бергә ССРБ территориясендә бозлык чоры тарихы буенча ССРБда беренче белешмә төзи.

1940 елдан — Мәскәү дәүләт университеты профессоры, 1945—1955 елларда — Мәскәү дәүләт университетының география факультеты деканы, анда берничә яңа кафедра оештыра. 1946 елдан — палеогеография кафедрасы мөдире (соңрак — физик география һәм палеогеография кафедрасы).

1942 елда «Хәрби география» дигән лекцияләр курсын эшли.

Ленинград өлкәсенең төньяк-көнбатышына һәм Карелиягә, Памирга һәм Тянь-Шанга, ССРБның Аурупа өлешенең күп районнарына, Врангель утравына, Кола ярымутравына, Кавказга, Көнбатыш һәм Көнчыгыш Себергә экспедицияләрдә катнаша. АКШта һәм Аурупаның күп кенә илләрендә булган.

Антарктиданы өйрәнү буенча өч экспедициядә (1955—1960), шулай ук океанография экспедициясендә катнаша.

«Антарктика атласы» авторларының берсе.

Төп хезмәтләре түбәндәге юнәлешләргә багышланган: ССРБ территориясендә дүртенче чорның фундаменталь тикшеренүләре, географик тикшеренүләргә тарихи принципларны кертү, физик география һәм геоморфологиянең гомуми теориясе, киңлекләр нисбәте һәм вакытлы закончалыклар (географик күренешләрнең метхронлыгы) буенча; географик тикшеренүләр практикасына аналитик методларны кертү буенча (үрчемле-серкә, палеонтология, диатом һәм башка анализ төрләре).

1960 елдан ССРБ фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты.

1970 елда ССРБ фәннәр академиясенең академигы итеп сайлана.

1980 елның 18 сентябрендә Мәскәү шәһәрендә вафат була, Мәскәүдә Кунцево зиратында җирләнгән.

## Гаилә

* Сеңлесе — Надежда Константиновна Маркова (1904—1941) — географ, репрессияләнгән (1928), Ленинград камалышында һәлак була.
* Абыйсы — Георгий Константинович Марков (1902—1941), Ленинград камалышында һәлак була.

Әнисе (кияүгә чыкканчы Досс) ягыннан ата-бабалары танылган рус мәгърифәтчеләре Второвлар гаиләсеннән булган: карт бабасының әтисе — Иван Второв (1772—1844) — мәгърифәтче; карт бабасы — Николай Второв (1818—1865) — тарихчы.

* бабасы — Иван Фёдорович Досс — Идел-Чулман банкының идарә рәисе.

Хатыны (1932 елның 15 апреленнән) — Анастасия Пантелеймоновна Жузе (1905—-1981), микропалеонтолог.

* Дмитрий (1938—1942), Алёна (1939—1942), сугыш вакытында Алматы шәһәрендә эвакуация вакытында һәлак булалар.
* Маркова Анастасия Константиновна (1943) — палеонтолог һәм палеогеограф.

## Бүләкләр

* 1980 елның 21 гынвары — Октябрь Инкыйлабы ордены;
* 1955, 1961 — ике Кызыл Байрак Хезмәт ордены;
* 1971 — ССРБ Дәүләт премиясе, «Антарктика атласы»н төзүдә катнашкан өчен;
* 1966 — М. В. Ломоносов исемендәге премия лауреаты, «Дүртенче чор: ССРБ территориясе» эше өчен;
* 1954 — ССРБ географик җәмгыятенең П. П. Семёнов-Тян-Шан исемендәге медале.
* 1958 — Польша фәннәр академиясенең мактаулы дипломы

## Оешмаларда әгъзалыгы

* 1948 — СБКФ;
* Дүртенче чорны өйрәнү буенча комиссия.

## Библиография
300 дән артык фәнни эш авторы, алар арасында:

* Развитие рельефа Северо-западной части Ленинградской области. Вып. 1, М. — Л., 1931.
* Ледниковый период на территории СССР. М. — Л., 1939 (совместно с И. П. Герасимовым).
* 
*  (в пер.)
* 
*  (в пер., суперобл.)
*  (в пер.)
* Четвертичный период: (Ледниковый период — антропогенный период). Т. 1—3. М., 1965—1967 (с соавт.).
* Путешествие в Антарктиду и вокруг света. М., 1960.
* География Антарктиды. М., 1968 (с соавт.).
* 
* 
* 

## Искәрмәләр


## Әдәбият

* *[[:ru:Бондарев, Лев Георгиевич|Бондарев Л. Г.]]* Школа академика К. К. Маркова // Московский Университет. 1985. № 39. С. 3. 23 мая.
*  (в пер.)
* *Горецкий Г. И.* Академик К. К. Марков — основоположник палеогеографии антропогена СССР // Лiтасфера. 2003. № 2. С. 147—149
*  (в пер.)
*  (в пер.)
* *Серебряный Л. Р.* Константин Константинович Марков, жизненный путь и научное творчество // К. К. Марков. Избранные труды, Проблемы общей физической географии и геоморфологии. М., 1986. С. 6—11.
* *Чичагов В. П.* Великие советские географы И. П. Герасимов и К. К. Марков к 110-летию со дня рождения // Астраханский вестник экологического образования. — 2015. — № 3. — С. 164—175.

## Сылтамалар

* К. К. Марков — Архив РАН.
* Библиография

Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:ССРБ географлары
Төркем:РСФСР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:ССРБ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:География фәннәре докторлары
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:1980 елда вафатлар
Төркем:18 сентябрь көнне вафатлар
Төркем:Выборгта туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1905 елда туганнар
Төркем:20 май көнне туганнар
Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар