Шәүкәт Гаделша

**Шәүкәт Гаделша**, Шәүкәт Гаделша улы Сибгатуллин (*[[1949 ел]]ның [[16 сентябрь|16 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]],  [[Төмән өлкәсе]],  [[Түбән Тәүде районы]], [[Киндерле (Төмән өлкәсе)|Киндерле]] ― [[2024 ел]]ның [[30 март]]ы, [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) ― шагыйрь, 1999 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Һади Такташ исемендәге әдәби бүләк иясе. Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2023).

## Тәрҗемәи хәле

1949 елның 16 сентябрендә Төмән өлкәсенең Түбән Тәүде районы Киндерле авылында гаиләдә алты баланың иң өлкәне булып туган. Әтисе ― Гаделша Гишам улы, әнисе ― Фәрхия Алим кызы. Киндерле сигезьеллык мәктәбен,  Ялутор шәһәре һөнәр училищесын (1967) тәмамлаган. Ике ел Киндерледә электромонтер булып эшли, аннары, Ямал ярымутравына китеп, Ямал-Ненец автономияле округы башкаласы Салехард шәһәренең балык комбинатында хезмәт итә. Кичке урта мәктәптә укый. Мәскәүгә М. Горький исемендәге Әдәбият институтына укырга чакырыла, ләкин кулында урта мәктәп тәмамлау турында документ булмау сәбәпле, институтка кабул ителми.

1972 елның көзендә Татарстанга, КамАЗ төзелешенә килә, төрле объектларда электромонтер булып эшли, кичке мәктәптә бер ел укып, кулына өлгергәнлек аттестаты ала. 1973 елда Татарстан Язучылар берлеге юлламасы белән Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. Студент елларында университетның «Әллүки» әдәби берләшмәсен җитәкли. 1970-еллар ахырыннан башлап хезмәт урыннарын алмаштырып тора: Төмән өлкәсендә яки Казанда үз һөнәре буенча һәм башка төрле эшләрдә эшли. Татарстан өлкә комитеты карамагындагы «Агитатор блокноты» редакциясендә әдәби хезмәткәр, төзелеш трестларында электромонтер, инженер-энергетик һәм үзе оештырган шәхси фирма җитәкчесе вазифаларын башкара.

## Иҗаты
Туган авылы Киндерле сигезьеллык мәктәбендә укыганда ук шигырьләр яза башлаган, Түбән Тәүде районында русча чыга торган газета битләрендә кыска лирик парчаларын, хәбәрче язмаларын бастырган. Ямал-Ненец автономияле округында эшләгән чорда төбәк газетасына актив языша. 1970 елда шигырьләреннән кечкенә бер җыентык төзеп һәм юлга-юл рус теленә тәрҗемә итеп, Мәскәүгә М. Горький исемендәге Әдәбият институтына конкурска җибәрә. Конкурста шигырьләре уңай бәя ала. Татарстанда көндәлек матбугатта еш басылган шигырьләре аша таныла.        

Беренче китабы 1997 елда дөнья күрә. Шәүкәт Гаделша ― «Ярык мөгез», 1997; «Ядрә тигән», 1998; «Сөмән кадыйм», 2000; «Җилгә моң дыңгычлыйм», 2003; «Аучы җыры», 2004; «Чоңгыл», 2006 һ. б. шигырь китаплары  авторы.   

Шәүкәт Гаделша шигырьләрендә Көнбатыш Себер татар тормышын һәм табигатен гәүдәләндерә, татар поэзиясен яңа образлар, сурәтләр белән баета. Иҗаты Себернең гүзәл табигатенә – урманнарына, үсемлекләр дөньясына, хайваннарга, табигать күренешләренә, Себер халкының гореф-гадәтләренә һәм традицияләренә багышланган.

2023 елда Төмән өлкәсе татар милли-мәдәни автономиясе советы  тюркология үзәге үтенече белән Шәүкәт Гаделша улы Сибгатуллин (Шәүкәт Гаделша) кандидатурасын Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә тәкъдим итә.  

Иҗаты буенча ике кандидатлык һәм бер докторлык диссертацияләре якланган. 2019 елда Төмәндә 70 яшьлек юбилеена багышланган  «Шаукат Гадельша - певец родной земли, гордость татарского народа» исемле китап бастырылган.  2008 елда Казанда галимә Лилия Харис кызы Фәизованың шагыйрьнең барлык әсәрләренә тирәнтен анализ ясаучы «Язмышының дәръясы – Казан-Төмән арасы» фәнни китабы дөнья күрә. 

2024 елның 30 мартында 74 яшендә вафат булган. Самосырово бистәсендәге «Әл-Мәрҗани» мөселман зиратына җирләнгән.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Һади Такташ исемендәге әдәби бүләк 
* 2023 ―  Габдулла Тукай премиясе ― *«Аучы җыры»; «Чоңгыл»; «Иман капка ачканда»; «Себерем – үз җирем» шигырь җыентыклары өчен. *

## Гаиләсе
Хатыны Наилә Михайловна, Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаган; кызы Мәдинә Сибгатуллина, биология фәннәре кандидаты.

## Кызыклы факт
Шәүкәт Гаделша ―  Татарстан китап нәшриятында басылып чыккан «Иртеш таңнары» романы өчен 2002 елда 84 яшендә Тукай премиясен алган Якуб Зәнкиевтан соң Себердә туган язучыларның әлеге премияне алган икенче вәкиле.
## Хәтер
* 2023 елның декабре ― Төмән өлкәсе Түбән Тәүде районы Киндер авылы китапханәсенә (филиал) исеме бирелгән.
 
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*   Гаделша Шәүкәт. Татарстан Язучылар берлеге
*  Гаделша Шәүкәт. Казан утлары

Төркем:Татар шагыйрьләре
Төркем:Төмән өлкәсе язучылары
Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Һади Такташ премиясе лауреатлары
Төркем:Казанның мөселман зиратында җирләнгән шәхесләр