Австрия архитектурасы

**Австрия архитектурасы**

## Чорларга бүлү

### Борынгы Рим Чоры
Борынгы Рим корылмалары ясала башлаганнан соң, Австрия архитектурасы килеп чыга. Римлыларга император Октавиан Август хәзерге Австрия җирләренең күп өлешен алып, Рим гарнизоннары өчен берничә крепость төзегәннәр. Алар арасында:

* Виндобона (хәзер Вена)
* Ленция (хәзер Зальцбург)
* Вирунум ( хәзер Клагенфурт)
* Карнунтум (хәзер Петронелль-Карнунтум).

Башта төзелеш типик булган. Җирле таш һәм кирпеч төзелеш материаллары булып хезмәт итәләр. Гадәти төзелешләрдән тыш тел гыйбадәтханәләре, цирк, мунчалар, театрлар да торгызыла, шулай ук ныгытманың капкасы да булдырыла. 

V гасыр ахырында Рим гарнизоннары алманнарның һәм славяннарның варвар кабиләләренә күчкән бу җирләрне ташлап китә.

Файл:Modell LL Lauriacum RM Enns Draufsicht aus Süd.jpg|Рим хәрби лагеры төзелеше макеты
Файл:Carnuntum Villa Urbana.jpg|Карнунтум, борынгы рим вилласын реконструкцияләү.
Файл:Carnuntum Public Bath.jpg|Рим мунчасы хәрабәләре, Петронелли


## Урта гасырларга кадәр
803 елга якын Бөек Карл авар кабиләләрен җиңгән һәм бу территориядә Көнчыгыш марканы (герцогство) булдырган. Анда яшәүчеләрне христианлаштыру дулкыныннан соң, планнар һәм архитектура формалары буенча гадиләштерелгән христиан чиркәүләрен төзү башлана.

Урта гасырлардагы биналар күбесенчә агачлардан барлыкка килгән, шуңа күрә алар сакланмаган. Христиан чиркәүләре таштан төзелгән. Австрия алман кабиләләрен, күбесенчә бавар кабиләләрен колонизацияли, шуңа күрә мәдәният Көньяк Алман сәнгатенең кысрыклау стилистикасында үсеш ала. Әмма Ломбардия белән зур сәүдә элемтәләре Төньяк Италия сәнгатенең үсеп килүче йогынтысын үзләштерүгә этәргеч була. Славяннар да үз өлешен керттә. Үсеш беренче Аурупа - роман стилен ала. Роман стиленең күп санлы корылмалары арасында:

* Изге Стефан соборының өлешләре
* Гурк шәһәрендәге собор
* Зеккау, монастырь тибындагы чиркәү

Австрия христианнар сугышчылар тәре походларында катнаштылар. Хәрби талау яки сәүдәдән җыелган акчалар крепостьлар, гыйбадәтханәләр, монастырь, замок төзүгә китә.

Файл:Sankt Paul Burgruine Rabenstein 10052008 28.jpg|Роман замогы Рабенштейн, XI г., руины
Файл:Magdalensberg Gipfelkirche Ostansicht 20122007 07.jpg|Магдаленсберг очындагы чиркәү, Каринтия
Файл:Chapel of Windegg1.JPG|Виндегг кәшәнәсе, Тироль
Файл:Linzer Dom - Fenster - Kriegsfenster.jpg|Катедраль, Линц, витраж


## Австриянең җимерек замоклары

Файл:Burgruine Emmerberg.JPG|Эммерберг замогы
Файл:Altschielleiten - Innenansicht.jpg|Альтшилейтен замогы
Файл:Ruine_Hinterhaus_in_Spitz_an_der_Donau.jpg|Хинтерхаус
Файл:GuentherZ 2010-07-31 0026 Ruine Kollmitz vom Klinger-Mausoleum.jpg|Кольмиц


## Австрия готикасы

Готикага күчү якынча XIII гасырда гына булган. Готика архитектурасы һәм готика стилистикасы 200-250 ел дәвамында сизелерлек үсеш алган һәм җирле мәдәният өлкәсендә әйдәп баручы булган. Аларны Бабенберглар хакимияте, ә 1282 елдан башлап Габсбурглар хуп күрде. Үз биләмәләренә азлап яңа территорияләр өстиләр. Австрия Алман милләтенең Изге Рим Империясенең билгеле бер өлешенә әверелә. Австрия готикасында иң әйдәп баручылары:

* Вена, Санкт Мария ам Гештаде чиркәве
* Изге Стефан соборының готик көньяк манарасы

Готик стильнең иң әһәмиятле үрнәкләре булып агач резалы алтарьлар тора, анда готик архитектура элементларын актив кулланалар.

XX йөздә хөкүмәт Бельведер сараенда Австрия готикасы музее булдыру инициативасы белән чыкты.


Файл:Magdalensberg Gipfelkirche Hauptschiff mit Hochaltar 20122007 22.jpg|Кирха, алтарь, Магдаленсберг
Файл:Graz Dom Orgel.jpg|Грац, Кафедраль собор
Файл:Kreuzgang Stift Zwettl 001.jpg|Аббатство Цветль, монастырьнең готик ишегалды
Файл:Wien Stephansdom.jpg|Изге Стефана соборының көньяк манарасы


## Классицизм

Файл:Wien - Malteserkirche.JPG|Мальтийск чиркәве, фасад, Вена
Файл:Wien - Palais Coburg.JPG|Кобург сарае, Вена
Файл:AAKH-1784.jpg|Баш Вена госпитале һәм Университет клиникасы, 1784
Файл:Palais Pálffy an der Wallnerstraße in Wien.jpg|Пальфи сарае, Вена


## Фахверк Австриядә

Файл:Schlossguggerhaus 3.JPG|
Файл:Liechtensteinerstraße Feldkirch 1,3.jpg|
Файл:Gallusstraße 46 Bregenz Weinschlößle.jpg|
Файл:SchattenburgFK08.JPG|


## XX гасыр

Файл:MUMOK Vienna June 2006 249.jpg|Заманча сәнгать музее, Вена музей кварталы.
Файл:Graz Steiermärkische Sparkasse.jpg|г. Грац, Штейермаркт
Файл:Graz Landesarchiv 2.jpg|г. Грац, җир архивының фрескасы
Файл:Juridicum Sept2007.jpg|Вена университеты. Юридик факультет


## Чыганаклар

* Hielscher K., Gube R. *Österreich. Landschaft und Baukunst*, Berlin, 1928.
* Riehl H. *Barocke Baukunst in Österreich*, München, 1930.
* Sedlmayer H., *Österreichische Barockarchitektur 1690—1740*, Wien, 1930.

Төркем:Австрия архитектурасы
Төркем:Илләр буенча архитектура