Муса Җәлил премиясе

**Муса Җәлил премиясе** (Муса Җәлил исемендәге премия) — Татарстанның Советлар Берлеге каһарманы Муса Җәлил исемендәге дәүләт бүләге. 1968 елда нигезләнгән. Татарстан президенты указы белән 1997 елда яңадан булдырылган. Каһарман татар шагыйре Муса Җәлил исемен йөртә.

## Максаты

Татарстанның интеллектуаль һәм рухи куәтен үстерү максатында, сәләтле яшьләрнең әдәбият, сәнгать, фән, мәгариф, эшмәкәрлек өлкәсендәге уңышларын бәяләү өчен булдырылган.

## Статут

* Татарстанның, Тукай премиясеннән кала, икенче дәрәҗәдәге дәүләт бүләге.
* Татарстан министрлар кабинеты карары белән рәсмиләштерелә.
* 2011 елдан ике елга бер мәртәбә, кагыйдә буларак, 4 премия тапшырыла.
* Лауреатларга исем, диплом, күкрәк тамгасы, акчалата бүләк тапшырыла.
* Акчалата бүләк 1968-2007 елларда 40 МРОТка тиң була, 2007 елдан соң — *100 000* сум, 2015 елда — *200 000* сум (*һәрберсе*).

## Тарих

* 1968 елда Татарстан АССР комсомолының М. Җәлил исемендәге премиясе булдырыла. 1991 елдан соң премияне тапшыру тукталып тора. 1997 елның 14 февраленнән премияне янәдән торгызу турында указга кул куела. 2002 елдан башлап тапшырыла.
* 30 яшькә хәтле шәхесләр (коллективлар) намзәт була ала. Искәрмә буларак, яшьләр өчен иҗат итүче һәм яшьләр белән эшләүче шәхесләрнең яше чикләнми.
1968-1976 елларда 5 номинация булган:
* Композиторлар
* Сынлы сәнгать осталары
* Башкаручылар
* Кинематографлар
* Журналистлар
1976 елда 2 номинация өстәлгән:
* Фән-сәнәгать өлкәсендә эшләүчеләр
* Мәгариф хезмәткәрләре

2024 елда Премия турындагы нигезләмәгә кертелгән үзгәрешләр нигезендә, хәзер ул цирк сәнгате, фән, мәгариф, тәрбия һәм яшьләр эшмәкәрлеге өлкәсендәге казанышлар өчен бирелмәячәк.
## М. Җәлил премиясе лауреатлары

#### ТАССР комсомолы премиясе лауреатлары
* 1968 Илдар Юзеев, шагыйрь — «Миләүшә» китабы өчен.
* 1972 Мирсәет Яруллин, композитор.
* 1974 Туфан Миңнуллин, драматург — «татар драматургиясен һәм театр сәнгатен үстерүдәге хезмәте өчен».
* 1974 Вәзил Мәүликов бригадасы, Яр Чаллы шәһәрендә биналарны тиз һәм сыйфатлы итеп корган өчен.
* 1978 Фәнис Яруллин, язучы — «Сулыш», «Аерылмас дус» китаплары өчен.
* 1978 Наил Дунаев, Камал театры артисты.
* 1982 Разил Вәлиев, язучы — «Яшисе килә» китабы өчен.
* 1982 Роберт Миңнуллин, шагыйрь — «Акбай цирк карый» (1978), «Җиде абый тай җигә»(1980), «Айга очтык»(1982) китаплары өчен.
* 1985 Әнвәр Хуҗиәхмәтов, галим — «авыл мәктәбе укучыларын һөнәргә өйрәтү системасын булдырган өчен».
* 1987 А. Алиш исемендәге Казан балалар иҗаты шәһәр үзәге балалар хоры (*җитәкче* Владислав Лукьянов, КДК профессоры).
* 1987 Альберт Әсәдуллин, музыкант (виолончель).
* 1987 Марат Зарипов, музыкант (эскрипкә).
* 1987 Шамил Монасыйпов, музыкант (эскрипкә).
* 1987 Камил Монасыйпов, музыкант (альт).
* 1988 Константин Васильев, рәссам — Бөек Ватан сугышы турындагы картиналар шәлкеме өчен.
* 1988 Илдус Әхмәтҗанов, Камал театры артисты.
* 1988 Рубин Абдуллин, органчы, професссор, ректор.
* 1988 Равил Бохараев, шагыйрь — Габдулла Тукай һәм Муса Җәлил шигырьләрен тәрҗемә иткән өчен.
* 1988 Риф Гатауллин, композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.
* 1989 Нариман Гарифуллин, артист — Ташчәйнәр («Ахырзаман», Ч. Айтматов) роле өчен.
* 1989 Зөлфирә Зарипова, артист — Ак бүре («Ахырзаман», Ч. Айтматов) роле өчен.
* 1989 Дамир Сираҗиев, режиссёр — «Ахырзаман», Ч. Айтматов) спектаклен сәхнәгә куйган өчен.
* 1990 Владимир Федотов, баянчы.
* 1990 «Агыйдел» дәүләт җыр һәм бию ансамбле.
* …
* 1999 Надежда Петина, скульптор (Ырынбур).
----
* Зөлфәт, шагыйрь.
* Валерий Скобеев, рәссам.
* Васил Маликов, сынчы.
* Римма Ибраһимова, җырчы.
* Ренат Харис, шагыйрь.
* Ркаил Зәйдулла, язучы.
* Шамил Бариев, Камал театры артисты.
* Юрий Федотов, Качалов театры артисты.
* Наил Зәбиров, химик-галим, профессор.

#### Татарстан хөкүмәте премиясе лауреатлары

## Искәрмәләр

## Әдәбият
# «Татарский энциклопедический словарь». Казан, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999.
# «Татарская энциклопедия». Казан, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002—2014.

## Сылтамалар
 Милләттәшләр сайты
## Моны да карагыз

Төркем:Татарстанның дәүләт премияләре
Төркем:Сәнгать өлкәсендә премияләр
Төркем:Җәлил премиясе лауреатлары