Тыва Республикасы Югары Хуралы

**Тыва Республикасы Югары Хуралы** (, ) ― Россия Федерациясе субъекты Тыва Республикасы парламенты, Тыва Республикасы дәүләт хакимиятенең бер палаталы закон чыгару (вәкиллекле) органы.

 нигезендә эшли.

## Тарих
;Рәисләр исемлеге
;Югары Совет
* 1990―1991 ― Чимит-Доржу Байыр оглу Ондар
* 1991―1994 ― Каадыр-оол Алексей оглу Бичелдей
;Бөек Хурал
* 1994―1998 ― Каадыр-оол Алексей оглу Бичелдей
* 1998―2002 ― Шолбан Валерий оглу Кара-оол
* 2002―2010 ― ике палаталы парламент
;Югары Хурал
* 2010 ―  ― Каң-оол Тимур оглу Даваа

## Сайлаулар
### 2014

### 2019

## Структура
### Җитәкчелек
* Югары Хурал рәисе ― ;
* Югары Хурал рәисе урынбасары ― Ирина Петровна Самойленко;
* Комитет җитәкчеләре:
** Социаль сәясәт комитеты (комитет рәисе ― Ирина Петровна Самойленко)
** Иминлек, хокук тәртибе һәм чик буе мәсьәләләре комитеты (комитет рәисе ― Виталий Монгушевич Бартына-Сады)
** Конституция-хокукый сәясәт һәм дәүләт төзелеше комитеты (комитет рәисе ― Глухов Виктор Григорьевич)
** Федераль хакимият органнары, җирле үзидарә органнары, гражданлык җәмгыяте институтлары һәм мәгълүмат сәясәте белән үзара хезмәттәшлек комитеты (комитет рәисе ― Юрий Валерий оглу Кара-оол)
** Энергетика, төзелеш, транспорт, торак-коммуналь хуҗалык комитеты (комитет рәисе ― Алдын-Кыс Темир-оловна Конгар)
** Финанс, икътисади, инвестиция сәясәте һәм эшкуарлык комитеты (комитет рәисе ― Александра Хасаевна Донгак)
** Аграр сәясәт, Җир һәм милек мөнәсәбәтләре һәм экология комитеты (комитет рәисе ― Радислав Николаевич Наважап)

### Комитетлар
Депутатлар арасыннан төзелә. Югары Хуралда сигез комитет оештырылган:
* Энергетика һәм төзелешне үстерү комитеты;
* Аграр сәясәт һәм табигатьтән файдалану комитеты;
* Бюджет һәм икътисади үсеш комитеты;
* Вәкилләр хураллары белән үзара хезмәттәшлек һәм җирле үзидарәне үстерү комитеты;
* Сәламәтлек саклау һәм социаль үсеш комитеты;
* Мәгариф, мәдәният, яшьләр сәясәте һәм спорт комитеты;
* Конституцион-хокукый сәясәт комитеты;
* Җәмәгать иминлеге һәм чик буе мәсьәләләре комитеты.

## Иҗтимагый әһәмиятле кануннар
2010 елның 10 октябреннән кабул ителгән Тыва Республикасы законнары:
* «Тыва Республикасы Дәүләт бүләкләре турында» Тыва Республикасы Законына үзгәрешләр кертү хакында»
* «Ятим балаларга һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларга социаль ярдәм күрсәтү буенча өстәмә гарантияләр турында» Тыва Республикасы Законына үзгәрешләр кертү хакында»
* «Туберкулезга каршы ярдәм һәм халыкны туберкулездан саклау турында» Тыва Республикасы Законының 10  үзгәрешләр кертү хакында»
* «Психик тайпылышлардан интегүче затларга психиатрия ярдәме күрсәтү һәм социаль ярдәм күрсәтү турында» Тыва Республикасы Законының 10 мөддәтенә үзгәрешләр кертү хакында» 
* «Тыва Республикасы территориясендә алкоголь продукциясен ваклап сатуны дәүләт җайга салуы һәм алкоголь продукциясен куллануны (эчүне) чикләү турында»
* «Тыва Республикасы территориясендә җиңел таксида пассажирлар йөртүгә таләпләр турында»
* «Тыва Республикасы территориясендә төнге вакытта гражданнарның тынычлыгын һәм тынлык саклау турында»
* «Тыва Республикасы муниципаль берәмлекләренең контроль-хисап органнарын оештыруның һәм эшчәнлегенең аерым мәсьәләләрен җайга салу турында»
* «Тыва Республикасы Хисап палатасы турында»
* «Тыва Республикасында аерым категориядәге гаиләләргә социаль ярдәм чаралары турында»
* «Тыва Республикасында муниципаль берәмлекнең вәкиллекле органы депутатларын, җирле үзидарәнең сайланган вазифалы кешесен сайлау турында» 
* «Тыва Республикасында муниципаль берәмлекләрнең статусы турында»
* «Тыва Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил турында»
* «Тыва Республикасы Иҗтимагый палатасы турында»

### Фракцияләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Официальный сайт Верховного Хурала (парламента) Республики Тыва
* Официальный сайт Республики Тыва

## Моны да карагыз

Төркем:Россия Федерациясе субъектларының канун чыгару органнары
Төркем:Тыва сәясәте