Адам Мицкевич

**Адам Бернард Мицкевич** (; 24 декабрь 1798, Заосье фольваркы, Новогрудка өязе, Литва губернасы, Россия империясе — 26 ноябрь 1855, Константинополь, Госман империясе) — поляк шагыйре, сәяси публицист, Польша һәм Белоруссия милли-азатлык хәрәкәте эшлеклесе. XIX гасыр Польша һәм Белоруссия әдәбияты үсешенә зур йогынты ясый Польшада романтизм чорының иң бөек шагыйрләренең берсе (Юлиуш Словацкий һәм Зигмунд Красинский белән беррәттән) исәпләнә.

## Биографиясе

Хәйерчелеккә төшкән зур булмаган җирле дворян-шляхтич, Новогрудка (хәзерге Беларусь) адвокаты Миколай Мицкевичның (1765—1812) улы; гаилә борынгы литва нәселе Мицкевич-Рымвидларга карый. Әнисе Яков Франк юлыннан баручы чукынган яһүдләр гаиләсеннән. 1799 елның 12 февралендә Новогрудка Фарный костелында чукындырыла.

Новогрудканың Михаил Архангел (1807—1815) корамы каршындагы доминикан мәктәбендә белем алгач, Вильн университетына (1815) укырга керә. 1817 елдан патриот яшьләрнең  филоматлар һәм филаретлар түгәрәкләре эшендә катнаша, программалы шигырьләр яза («Яшлеккә ода», 1820 һәм башкалар). Университетны тамамлагач, Каунаста (1819—1823) укытучы булып эшли.

1823 елның октябрендә Вильнюста Н. Н. Новосильцевның «Филоматлар эше» буенча хөкем ителеп, элекке Изге Троица базилиан монастырендә урнашкан төрмәгә ябыла.

1824 елның апрелендә кемнеңдер ярдәме белән төрмәдән чыгарыла. 1824 елның октябрендә Литвадан куып җибәрелә.

1824 елдан 1829 елга кадәр Литвада һәм Россиядә (Петербург, Одесса, Мәскәү) яшәгән. Биредә ул Декабристлар хәрәкәтендә катнашучылар – К.Рылеев, А. Бестужев һәм аның талантын югары бәяләгән күренекле язучылар белән якынлаша.

1826 елда Россиядә аның «Кырым сонетлары» циклы дип аталып, «Сонетлар» шигырьләр китабы чыга.

1828 елда литвалыларның Тевтон агрессиясенә каршы көрәше турында «Конрад Валленрод» поэмасы басыла.

1829 елда Россиядән китеп, Германия, Швейцария, Италиядә була.

1830 елда күтәрелешкә кушылу омтылышыннан соң, шагыйрь, әдәби һәм революцион эшчәнлекне дәвам итеп, Париждагы эмиграциядә гомерлеккә кала.

«Пан Тадеуш» (1832-1834) милли эпопея авторы.

1890 елда Парижда вафат була.

## Шәхси тормышы
1834 елда Адам Мицкевич Целина Шимановскаяга өйләнә,  6 балалары була: кызлары Мария һәм Һелена, уллары Владислав (1838-1926) — Польша эмиграциясенең күренекле эшлеклесе, Юзеф (1850-1938), Александр һәм Ян.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* А. Мицкевич в русской печати. 1825—1955, М.—Л., 1957.
* Беккер И. И. Мицкевич в Петербурге. Л.: Лениздат, 1955. 168 с.
* Беккер И. И. Мицкевич в России // Звезда. 1955. № 11.
* Благой Д. Д. Мицкевич и Пушкин // Известия Академии наук СССР. Отделение литературы и языка. — М.: Изд-во АН СССР, 1956. — Т. XV. Вып. 4. — С. 297—314.
* Брусевіч А. Фактары беларускай культуры ў творчасці Адама Міцкевіча. Гродна, 2008;
* Горский И. К. А. Мицкевич. М., 1955.
* Живов М. С. А. Мицкевич. М., 1956.
* Климчук В. А. Чей поэт Адам Мицкевич? Брест, 2003.
* Лабынцев Ю. А., Щавинская Л. Л. «Староруское» церковное наследие в творческой судьбе Адама Мицкевича // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. 2005. № 3 (21)
* Рыльский М. Ф. Поэзия А. Мицкевича. М., 1956.
* Ткачёв М. Мицкевич и Пушкин: истоки и традиции русской поэзии. — Минск: Славянский путь, 2003.
* Яструн М. Мицкевич. Пер. с польск. А. Голембы. М., 1963.
* Adam Mickiewicz. Zarys bibliograficzny. Warszawa, 1957.
* Kleiner J. Mickiewicz, t. 1-2, Lublin. 1948.
* . Warszawa, 1966
* , t. 1-7, Wrocław — Warszawa — Kraków, 1962—1971.
* Rymkiewicz J., Siwicka D., Witkowska A., Zielińska M. Mickiewicz. Encyklopedia. — Warszawa, 2001.

## Сылтамалар

* Биография Мицкевича, его произведения и статьи о нем
* Экспонаты дома-музея польско поэта Адама Мицкевича
* [Петр Николаевич Полевой. «Биография Мицкевича»](https://ba.wikisource.org/wiki/Биография%20Мицкевича%20(Полевой))
* Там, где родился гений 

Төркем:Польша инкыйлабчылары
Төркем:Россия империясе шагыйрьләре
Төркем:Истанбулда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр