Казан Покрау чиркәве

**Казан Покрау чиркәве**, Казан иске йолалык Покрау чиркәве, Казан староверларының Покрау гыйбадәтханәсе,  — Татарстан башкаласы Казан шәһәрендә Иске урам, 12 йортта урнашкан староверлар гыйбадәтханәсе. Рус  православие староверлар чиркәвенең (*РПСЦ*) Казан-Нократ епархиясе карамагындагы үзәк гыйбадәтханә.

## Тарих

Казанда староверларның төпләнүе Россия императоры Петр I хакимияте вакытында була. 
* XVIII гасырның I яртысында Мәскәүдә укчылар (*стрелецлар*) фетнәсендә катнашканнарны Казанга сөрәләр. Күпчелеге староверлар булган укчылар Казанның  Постау һәм Кирпеч бистәсенә (*хәзерге* Петербург урамы, Островский урамы) урнашалар. 
* Екатерина II хакимияте вакытында (*[[1762]]-[[1796]]*) староверларга үз дини йолаларын үтәргә ирек бирелә. Гөмбәзе һәм чаңы булмаган ***кәшәнә***ләр төзергә рөхсәт ителә. 
* Казанда староверларның ике дини тармагы тарафдарлары да булган.
* 1776 елда староверларның Казанда Болак буенда староверлар кәшәнәсе булуы мәгълүм.
* 1796 елда Вознесенская (*хәзерге* Островский) урамында сәүдәгәр Савин ихатасында бер катлы бинада старовер кәшәнәсе булган.
* Рәсми православие дине хакимлеген таныганнар өчен Иске Татар бистәсендә Дүрт Инҗилче чиркәве эшләгән.
* 1826 елда Казанда 8 900 старовер исәпләнә (Түбән Новгород губернасында 31 700). Күпчелеге сәүдәгәрләр (II- III гилдия сәүдәгәрләре Савин, Новиков, Коровиннар), якын-тирә өяз авылларыннан шәһәргә күчеп килгән элекке крестьяннар да булган. Староверларга шәһәр идарәсендә катнашу, вазифалар биләү хокукы да бирелә. Шәһәр зиратында староверларны җирләү өчен аерым кишәрлек бүленә.
* Россия императоры Николай I хакимияте вакытында (*[[1820]]-[[1840]]*) староверларны каты күзәтү, руханиларын эзәрлекләү чоры була. Казандагы Коровин кәшәнәсен ябалар. Бер дин булуын һәм руханиларның җитәкчелеген танучы тармак тарафдарлары эзәрлекләнми. 
* 1856 елда Белокриница килешүе исеме белән Мәскәүдә староверларның архиепископиясе оештырылгач, Казанда аның бүлекчәсе — Казан-Нократ епархиясе булдырыла. Төп кәшәнә  сәүдәгәр И.П. Карповның Зур Проломная урамындагы йортында урнашкан була. Епархия башында епископ Пафнутий (Шикин) тора, 1890 елдан — епископ Иоасаф (Зеленкин).
* 1905 елда Россия императоры Николай IIнең «Дини түземлелек нигезләрен ныгыту турында»гы указы чыккач, Казан староверларының  төрле тармак тарафдарларына рәсми теркәлү үтәргә һәм гыйбадәтханә төзергә мөмкинлек ачыла.
* 1909 елның сентябренда Покрау гыйбадәтханәсе төзелеп бетә.
* Гасыр башында Казанда 7 000 старовер исәпләнә (шәһәр халкының 5%).
* 1914-1930 елларда староверларның рухи атасы — епископ Филарет була.
* 1922 елның маенда Покрау гыйбадәтханәсеннән 2 пот көмеш тартып алына.
* Берничә елдан гыйбадәтханә ябыла.
* Совет хакимияте заманында архив урнаша.

## Яңа тарих
* 1980 еллар уртасыннан Казан староверлар җәмгыяте эшчәнлеген яңарта. Аңа Шабанников кәшәнәсе (*[[1909]]-[[1913 ел]]ларда төзелгән*) кайтарып бирелә.
* 1997 елда Белокриница килешүенең (1988 елдан Рус православие староверлар чиркәве) Казан- Вятка епархиясе торгызыла. 
* Покрау чиркәве диндарларга кайтарыла.
* Беренче епископ — Андриан (Четвергов), 2003-2005 елларда Рус православие староверлар чиркәве митрополиты.
* Гамәлдәге епископ — Евфимий (Дубинов).

## Бина
* 1906 елда гыйбадәтханә төзү өчен акча җыю башлана.
* 1907 елда нигезе салынып, 1909 елның 6 сентябрендә ачыла.
* ***Романтизм*** стилендә төзелгән, 5 гөмбәзле гыйбадәтханә.

## Кызыклы факт
Рус язучысы А. Мельников- Печерский (*псевдоним*, *чын исеме* П.И. Мельников) (1818-1883) «Урманнарда» (*В лесах*) повестенда Казанда Коровинның  староверлар кәшәнәсен ябуны сурәтли. Эчке эшләр министрлыгы чиновнигы буларак, булачак язучы староверларны эзәрлекләүдә үзе дә катнашкан

## Сылтамалар
* Казан-Нократ епархиясе сайты 
* Митрополит Корнилийның Рөстәм Миңнеханов белән очрашуы 

## Искәрмәләр

Төркем:Казан чиркәүләре
Төркем:Православие чиркәүләре
Төркем:Дини биналар
Төркем:Казанның Иске урамы