open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анатолий Соболевский

**Анатолий  Соболевский** ( 25 апрель, 1923 ел,        Самара губернасы, Кременки - 29 март, 2003, Мәскәү өлкәсе, Жуковский) - 184 нче гвардия укчылар полкының 62 нче гвардия укчылар дивизиясенең укчылар ротасы командиры, дала фронтының 37 нче армиясе гвардия укчылар дивизиясе командиры, гвардия өлкән лейтенанты, Советлар Союзы Герое .

## Биография
Анатолий Фёдорович Соболевский 1923 елның 25 апрелендә Кремёнки авылында  (хәзерге - Иске Майна районы Сембер (Ульяновск) өлкәсе)  хезмәткәрләр гаиләсендә туган. 

Педагогия училищесының 2 курсын тәмамлый. Бухгалтер булып эшли.

1941 елның декабреннән Кызыл Армиядә хезмәт итә. 

1942 елда Моршан пехота училищесын тәмамлый. 1942 елның июленнән гамәлдәге  армиядә. 

1943 елдан башлап КПСС (б) әгъзасы.

184 нче гвардия укчылар полкының укчылар ротасы командиры өлкән лейтенант Анатолий Соболевский 1943 елның 28 сентябрендә  Украинаның Днепропетров өлкәсе Верхнеднепровск районы Мишурин авылы тирәсендә  беренчеләрдән  булып Днепр елгасын кичә.

А.Ф.Соболевский җитәкчелегендәге рота уң ярдагы чикне яулап ала, һәм дүрт көн дәвамында дошманга каршы  көрәшә. Бу сугышта гвардия офицеры  Анатолий Фёдорович яралана, әмма сугыш кырыннан китми, шәхси үрнәк белән сугышчыларны батырлыкка рухландыра.

СССР Югары Советы Президиумының 1944 елның 22 февралендәге указы белән  командование тарафыннан куелган **хәрби** **бурычын** **үрнәк** рәвештә үтәгәне һәм шул вакытта күрсәтелгән кыюлыгы һәм батырлыгы өчен  өлкән лейтенант Анатолий Федорович Соболевскийга   Советлар Союзы Герое исеме бирелә, Ленин орденыһәм  Алтын Йолдыз медале  белән бүләкләнә.
 
1944 елның февраленнән майор А.Ф.Соболевский запаста. 1951 елда Казан авиация институтын тәмамлый.

Мәскәү өлкәсенең Жуковский шәһәрендә яши һәм эшли. 2003 елның 29 мартында үлә.  Жуковскийда Быков зиратында җирләнгән.

## Бүләкләр
Ленин ордены, 1 нче һәм 2 нче дәрәҗәдәге Бөек Ватан сугышы орденнары һәм медальләр белән бүләкләнгән.

## Хәтер
Ульяновск өлкәсенең Иске Майна шәһәр тибындагы бистәсендә Геройлар Аллеясында А.Ф. Соболевский бюсты урнаштырылган.  

## Әдәбият

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии  И. Н. Шкадов . - М .: Воениздат, 1988. - Т. 2 / Любов - Ящук /. - 863 с.. - 100 000 экз. -  .
* Ульяновцы в боях за Родину. — 2-е изд. — Саратов, 1964.

## Сылтамалар

* 
Төркем:Казан авиация институтын тәмамлаучылар
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:2003 елда вафатлар
Төркем:29 март көнне вафатлар
Төркем:Старапул өязендә туганнар
Төркем:1923 елда туганнар
Төркем:25 апрель көнне туганнар
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Советлар Берлеге Каһарманнары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Ямбулат

* Ямбулат  — Чуашстан Республикасының Янтык районындагы чуаш авылы.
* Ямбулат — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы чуаш авылы.
* Ямбулат — Татарстан Республикасының Буа районындагы чуаш авылы.

## Моны да карагыз
* Ямбулат Пустыш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
* Ямбулат авыл җирлеге — Россия Федерациясе Татарстан Республикасы Югары Ослан районындагы муниципаль берәмлек.
Чернявский

**Чернявский** ― фамилия.
* Евгений Чернявский (1984), баскетболчы, Б Суперлигасы чемпионы (2009/10).
* Олег Чернявский (1938), техник фәннәр докторы (1981), профессор. 

Төркем:Фамилияләр
Зеленов

**Зеленов** (Зе́ленов) ― фамилия.
* Николай Зеленов (1932),  «Нижнекамскшина» АҖ генераль директоры (1977-1997), ТАССР (1984), РСФСР (1988) атказанган химигы.  
* Юрий Зеленов (1961), кинематографта эшләүче рәссам-куючы.

Төркем:Фамилияләр
10-ы Блок Пост

**10-ы Блок Пост** () — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

## Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

## Халык саны

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М. В. Шиманский, А. Ф. Градюшко; фото В. С. Стрелковский [и др.]. — Мн., 2006. — 196 с.
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

Төркем:Беларусия авыллары
Төркем:Витебск өлкәсе торак пунктлары
Төркем:Аршанский районы торак пунктлары
Сираева

**Сираева** ― фамилия.
* Сәвия Сираева (1934), актриса, театр педагогы, БАССР (1989) һәм ТР (2000) халык, РФ атказанган (2007) артисты. (*[[Уфа]]*).
* Фатыйма Сираева (1924—2010), тракторчы, ТАССР атказанган авыл хуҗалыгы механизаторы (1970).
----
* **[[Сираев]]**

Төркем:Фамилияләр
Шуваев

**Шуваев** (Шува́ев) ― фамилия.
* Дмитрий Шуваев (1854—1937), атлы гаскәр генералы. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында Россия империясенең хәрби министры.
----
* Светлана Шуваева (1986),  рәссам, иллюстратор, дизайнер.

Төркем:Фамилияләр
Роман Трофимов

**Роман Сергеевич Трофимов** (1989 елның 19 ноябре, Лениногорск, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия спортчысы (чаңгыда трамплиннан сикерүче).
## Карьера
Роман Трофимов 1989 елның 19 ноябрендә Татарстан АССРның Лениногорск шәһәрендә туа. Халыкара аренада дебюты 2007 елның җәендә Австриянең Бишофсхофен шәһәрендә узган FIS Кубогы этабында була, анда ул 20 нче урынны ала. Декабрь аенда ул Континенталь кубокта дебют ясый, сезон барышында иң көчлеләрнең утызлыгына дүрт тапкыр эләккән. 2008 елның августында Трофимов FIS Кубогының ике ярышын откан. Киләсе ике сезонны россияле яңадан Континенталь кубокта уздырган (иң яхшы нәтиҗә — 2008 елның декабрендә Чехия этабында 2 нче урын).
2009 елның гыйнварында беренче тапкыр Россия чемпионатында җиңә. 2010 ел сезоны азагында Роман 90 метрлы трамплинда да, 120 метрлы трамплинда да җиңү яулый. Трамплиннан сикерү буенча дөнья чемпионатында катнашкан. Шул ук елның ноябрендә Словениянең Планица авылында узган дөнья Кубогында катнаша. Шәхси зачётта 38 нче урынны ала, ә команда зачётында 9 нчы урында була. Декабрь аенда үзенең беренче очкосын җыя.
FIS хезмәткәрләренең хатасы аркасында Трофимов исеме рәсми ярышларда икеләтә булган һәм Roman-Sergeevich кебек языла, хата этаптан этапка күчә. Шуның аркасында җыелма командада спортчыны шулай ук *Роман Сергеевич* дип атыйлар.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Профиль FIS сайтында
* Биография ws-news.ru
Төркем:Лениногорскида туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1989 елда туганнар
Төркем:19 ноябрь көнне туганнар
Евгения Фигнер

**Евгения Николаевна Фигнер** (кияүдә **Сажина**; 1858, Мамадыш, Казан губернасы, Россия империясе — 1931 елның 19 ноябре, Мәскәү, ССРБ) — рус инкыйлабчысы, народница, «Халык иреге» партиясе әгъзасы.
## Тормыш юлы
Евгения Фигнер 1858 елда Казан губернасының Мамадыш шәһәрендә туа. Әтисе — Николай Александрович Фигнер (1817—1870), 1847 елдан отставкадагы штабс-капитан, Казан губернасының Тәтеш өязендә дәүләт мөлкәте министрлыгы вәкиле булып, аннары Тәтеш һәм Мамадыш өязләрендә урманчы булып хезмәт иткән.  Әнисе — Екатерина Христофоровна Куприянова (1832—1903). Бертуганнары: Лидия, Пётр, Николай, Вера, Ольга.
Казан Родионов затлы кызлар институтында укыган, гаилә Казанга күчкәч — Казан хатын-кызлар гимназиясендә, Санкт-Петербургка күчкәч Коломна гимназиясендә укуын дәвам итә һәм тәмамлый.
Гимназияне тәмамлаганнан соң ярты ел Швейцариядә әнисе белән яши, кайбер политэмигрантлар белән танышкан, алар белән аралашу аның дөньяга карашына йогынты ясаган. 1876 елның икенче яртысында Петербургка кайта.
Царицында фельдшерлыкка укыган һәм Саратов табиблар идарәсе каршында фельдшерлыкка имтихан тапшыра. Петербургта Калинкин акушерлык курсларын тәмамлый. Курсларны тәмамлаганнан соң, Вязьмино авылына (Саратов губернасы Петровск өязе) күчеп килә, анда апасы Вера белән бергә фельдшер булып эшли һәм крестьяннар өчен мәктәп ача.
1879 елның мартында Фигнерлар янына император Александр ІІгә һөҗүм итү алдыннан террорчы Соловьев А. К. килә. Александр II үтерелгәннән соң һәм Соловьевны кулга алганнан соң, апалар легаль булмаган хәлгә күчәргә мәҗбүр булган.
1879 елның көзендә «Халык иреге» (рус. *Народная воля*) партиясенә керә. Легаль булмаган әдәбият тарату, партия өчен акча җыю белән шөгыльләнә.
1879 елның 27 ноябрендә фатирында кулга алына. Тентү вакытында динамит, «Халык иреге» газетасының номеры, типография кәгазе табылган.
1880 елның 25-30 октябрендә Санкт-Петербург хәрби-округ судында узган 16 нчы процесста Себергә 16 елга сөргенгә хөкем ителә. Иркутскта төрмәдә чабыртмалы тиф белән авырый башлый, терелгәч, аны Киренскка җибәрәләр.
Киренскта халык хәрәкәтендә катнашучы Михаил Петрович Сажинга (1845—1934) кияүгә чыга. Тиздән алар Лена алтын приискаларына күчәләр.
1896 елда сөргеннән кайта, ире белән Ригада, Түбән Новгородта яши. 1906 елдан Санкт-Петербургта яши, Н. А. Некрасов исемендәге эш клубында китапханә мөдире була.
1917 елгы Февраль инкыйлабыннан соң амнистияләнгәнгәр өчен ярдәм комитеты эшендә катнаша, сәяси үзгәртеп кору темасына халык өчен листовкалар чыгара торган төркем составына керә.
1917 елның октябренең беренче яртысында Грозныйда нефть промыселында эшләгән улы янына китә. 1920 елның июнендә Мәскәүгә күчә.
1931 елның 19 ноябрендә вафат була. Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
## Гаилә
Ире — Сажин Михаил Петрович. Дүрт улы булган
## Искәрмәләр

Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:1931 елда вафатлар
Төркем:Казан губернасында туганнар
Төркем:1858 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:19 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:Мамадышта туганнар
Альберт Ризванов

**Альберт Анатольевич Ризванов** (1974 елның 17 декабре, Казан, ССРБ) — профессор, биология фәннәре докторы, Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты.

## Тормыш юлы
Альберт Ризванов 1974 елның 17 декабрендә Казан шәһәрендә туа. Алтын медаль белән 7 нче мәктәп-гимназияне тәмамлый. Казан дәүләт университетының биология-туфрак факультетының микробиология кафедрасына укырга керә.

1995 елда КДУны кызыл диплом белән тәмамлый. 1995 елдан 2003 елга кадәр АКШта Невада штаты университеты аспирантурасында белем ала.

2003 елда Күзәнәк һәм молекуляр биология өлкәсендә фәлсәфә докторы гыйльми дәрәҗәсен ала. 2003 елдан 2006 елга кадәр Невада штаты университетында фәнни хезмәткәр булып эшли.

2006 елда Казан дәүләт университеты җитәкчелеге чакыруы буенча Россиягә Казан дәүләт университетының биология-туфрак факультетының генетика кафедрасына кайта.

2011 елда биология фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсен ала.

2012 елдан 2013 елга кадәр — КФУның Фундаменталь медицина һәм биология институтының фәнни эшчәнлек буенча директор урынбасары.

2012 елдан 2014 елга кадәр — Казан федераль университетының генетика кафедрасы мөдире.

2016 елда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана (Татарстан Республикасы Фәннәр Академиясенең Медицина һәм биология фәннәре бүлеге, «Күзәнәк биологиясе» белгечлеге). 2019 елдан — профессор.

2019 елдан — КФУның Прецизион һәм регенератив медицина фәнни-клиник үзәге директоры.

Өйләнгән, ике баласы бар (улы һәм кызы).

## Фәнни эшчәнлек
Альберт Ризвановның фәнни тикшеренүләр өлкәсенә регенератив медицинада ген һәм күзәнәк технологияләре; нейробиологиянең молекуляр аспектлары; молекуляр вирусология һәм иммунология; онкологик авыруларны диагностикалау һәм дәвалау; генетик яктан модификацияләнгән Т-лимфоцитлар (CAR-T) белән адоптив иммунотерапия карый.

Халыкара һәм ватан журналларында 300дән артык фәнни мәкаләләр, шулай ук уйлап табуларга 17 патент авторы. Аның җитәкчелегендә 2 докторлык һәм 11 кандидатлык диссертациясе якланган.

## Бүләкләр

* Югары һөнәри белем бирү системасында озак еллар нәтиҗәле хезмәте өчен Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы (2015)
* Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең биология өлкәсендә В. А. Энгельгардт исемендәге премиясе «Регенератив медицинада ген һәм күзәнәк терапиясе» циклы өчен (А. П. Кыясов һәм Р. Р. Исламов белән) (2017)
* «Ветеринария медицинасын үстерүгә фәнни өлеш керткән өчен» «Алтын скальпель» милли ветеринария премиясе лауреаты (2019)

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Альберт Ризванов  Казан университеты сыйтында
* Альберт Ризванов Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе сайтында

## Моны да карагыз

Төркем:Биология фәннәре докторлары
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Казан университеты укытучылары
Төркем:Казанда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1974 елда туганнар
Төркем:17 декабрь көнне туганнар
Марс Рәмиев

**Марс Камил улы Рәмиев** — ССРБ хуҗалык, дәүләт һәм сәяси эшлеклесе.

## Биографиясе
Марс Камил улы Рәмиев 1936 елның 26 маенда Төрекмән ССРның Ташкавыз шәһәрендә туган. КПСС әгъзасы.

1954 елдан — хуҗалык, иҗтимагый һәм сәяси эштә.

Хезмәт эшчәнлеген 1954 елда Ташауз шәһәрендә яшь техниклар станциясенең авиамодель эше буенча инспектор булып башлый.

1955 елда Казан авиация институтына укырга керә, аны тәмамлаганнан соң, 1961 елда Казан вертолет заводына җибәрелә, анда остадан башлап агрегат-җыю цехы начальнигына кадәр юл үтә.

Яхшы техник белемнәре һәм җитештерү тәҗрибәсе булган оста оештыручы буларак, М.К.Рәмиев 1969 елда Казан вертолет заводы парткомы секретаре итеп, ә 1971 елда КПССның Киров райкомының беренче секретаре итеп сайлана.

1978-1979 елларда М.К.Рәмиев — КПССның Бөгелмә шәһәр комитеты беренче секретаре, 1979-1983 елларда - КПССның Казан шәһәр комитеты беренче секретаре.

1983 елдан М.К. Рәмиев хуҗалык эшләрендә була: ТАССРның ягулык сәнәгате министры булып эшли, аннары 1994 елга кадәр - Татар территориаль урман ягулыгы җитештерү берләшмәсенең генераль директоры.

М.К.Рәмиев зур иҗтимагый эш алып бара: 8-9 чакырылыш Югары Советы депутаты, Казан шәһәр Советы депутаты итеп сайлана. 10 нчы чакырылыш РСФСР Югары Советы депутаты булып сайлана.

Аның хезмәт казанышлары югары дәүләт бүләкләре — өч Кызыл Байрак Хезмәт ордены һәм медаль белән билгеләп үтелә.

2003 елда Казанда вафат була.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Рамеев 
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:2003 елда вафатлар
Төркем:19 август көнне вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1936 елда туганнар
Төркем:26 май көнне туганнар
Фирс Григорьев

**Фирс Григорьевич Григорьев** (1925-2009) - совет, чуаш хирургы, халык сәламәтлеген оештыручы. Медицина фәннәре докторы (1992). СССР халык табибы (1986).

## Биография
1925 елның 29 декабрендә Шигали авылында туган (хәзерге Чуаш АССРның Канаш районы).

Бөек Ватан сугышында катнашкан  .

1953 елда ул Казан медицина университетын тәмамлый.

Ул хирург (1953-1957), Шихазан хастаханәсенең (1957-1963) һәм Канаш үзәк төбәк хастаханәсенең баш табибы (1963-1994) булып эшли. 1994 елдан - әлеге хастаханәдә онколог була.

Ул сәламәтлек саклауның материаль-техник базасын булдыру, хезмәт күрсәтүнең яңа ысулларын кертү, пациентларны профилактикалау һәм дәвалау өчен бик күп эш башкарды, төбәктә хезмәт иткән халыкның гомуми халыкның һәм сабыйларның үлемен киметергә омтылды. Аның актив катнашуы белән хастаханә районара махсуслаштырылган бүлекләр белән күп дисциплинар медицина учреждениесенә әверелде һәм бүгенге көндә республиканың иң яхшы тәҗрибә бүлешү мәктәбе булып тора.

Ул И.Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университетының медицина институтының академик советы, Россия Федерациясе Сәламәтлек саклау министрлыгының "Авыл гигиенасының фәнни нигезләре" комиссиясе, Россия Фәннәр академиясенең Социаль тикшеренүләр институтының "Экологиянең социаль проблемалары" бүлеге әгъзасы булып тора.

Ул медицина һәм оештыру эшчәнлеген фәнни эш белән бергә алып бара. 1992 елда "РСФСРның Чернозем булмаган зонасының Идел-Вятка икътисадый өлкәсе автономияле республикалары үрнәгендә авыл кешеләренә медицина ярдәмен оптимальләштерүнең социаль һәм гигиена аспектлары" дигән темага докторлык диссертациясен яклады. Ул Россиянең авыл хастаханәләрендәге сөтчелек фермаларында ашыгыч медицина ярдәме, реанимация һәм медицина диспансерларын оештыру зарурлыгын фәнни яктан раслады, больницаларның матди-техник базасын ныгытты. Ул 80нән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән 4 монография. Төп хезмәтләре: "Рәсәйдә сәламәтлек саклау реформасы һәм үсеше концепциясе", "Чуаш АССРда авыл сәламәтлеген озак вакыт планлаштыруның медико-географик атласы", "Авыл сәламәтлеген саклау", "Аналык һәм балалык чорын саклауны яхшырту чаралары" һ.б. 

СССР халык депутаты.

Ул 2009 елның 14 мартында Канашта үлә.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Чуаш АССРның мактаулы табибы (1964)
* РСФСРның мактаулы табибы (1974)
* СССР халык докторы (1986)
* Медицина фәннәре докторы (1992)
* Ленин ордены иясе
* Икенче дәрәҗәдәге Ватан сугышы ордены
* Медальләр
* "Искиткеч сәламәтлек саклау хезмәткәре" билгесе (СССР)
* Чуваш АССР Югары Советы Президиумының мактаулы дипломы иясе
* Чуваш АССРның Хезмәт даны һәм батырлыгы китабына кертелгән (1981)

## Хәтер

* Шихазан авылындагы урам аның исемен йөртә. 

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Справка
* Тайна народного врача
Төркем:Казан дәүләт медицина институтын тәмамлаучылар
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:ССРБ халык депутатлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буена табиблар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2009 елда вафатлар
Төркем:14 март көнне вафатлар
Төркем:Чуашстанда туганнар
Төркем:1925 елда туганнар
Төркем:29 декабрь көнне туганнар
Владимир Волков

**Владимир Егорович Волков** (1935 елның 9 февралендә Зур Кувайда, Куйбышев өлкәсендә туган) — совет һәм россия хирургы. Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе. Медицина фәннәре докторы (1970), профессор (1976).

Чуаш АССРдан 10-11 чакырылыш (1979-1989) СССР югары советы союзы советы депутаты .

## Биография
1958 елда ул Казан медицина институтының медицина факультетын тәмамлый. Ул Казанның 5-нче шәһәр хастаханәсендә хирург булып эшләде (1958-1960), Казан дәүләт аспирантура медицина белеме институтының хирургия һәм ашыгыч хирургия кафедрасы аспиранты (1961-1963), шул ук кафедра ассистенты (1963-1971). 1971 елдан - хастаханә хирургиясе курслары җитәкчесе, 1972 елдан - хастаханә хирургиясе бүлегенең җитәкчесе, шул ук вакытта 1985-1995 елларда - декан, 1995-2001 елларда - Чуваш дәүләт университетының медицина институты директоры. 1970 елда ул "Гормоннарының лимфа әйләнешенә йогынтысы (клиник һәм эксперименталь өйрәнү)" дигән темага докторлык диссертациясен яклады. 500-дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән 11 монографиясе бар.

## Профессиональ җәмгыятьләрдә катнашу

* Чуашия милли фәннәр һәм сәнгать академиясе академигы,
* Россия медицина фәннәр академиясе президиумында хирургия фәнни советының тулы әгъзасы.

## Бүләкләре

* Чуаш АССР-ның мактаулы галиме (1977).
* Россия Федерациясенең мактаулы галиме (1994). 
* "Чуаш Республикасына күрсәткән хезмәте өчен" ордены медале.
* Чебоксар шәһәренең мактаулы гражданины.

## Сайланма хезмәтләре

* Хирургический стресс и его осложнения. — Чебоксары, 1976.
* Острая тампонада сердца. — М., 1987. — (в соавт.).
* Острый панкреатит. — Чебоксары, 1993.
* Болезни оперированного желудка.
* Неотложная хирургическая гастроэнтерология.
* Острый аппендицит.
* Диагностика и лечение перитонита.
* Диагностика и лечение послеоперационного эзофагита.
* Острая надпочечниковая недостаточность у хирургических больных.
* Хирургический стресс и его осложнения.

## Искәрмәләр


## Әдәбият

* Волков Владимир Егорович // Кто есть кто : ученые Чувашского государственного университета имени И. Н. Ульянова. — Чебоксары, 2002. — С. 51.
* *Григорьев Н. Г.* Волков Владимир Егорович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 345.
* *Григорьев Н. Г.* Доктор Владимир Волков // *Григорьев Н. Г.* Со скальпелем в руке в борьбе за жизнь. — Чебоксары, 2002. — С. 53-59.

## Сылтамалар

* 75 лет В. Е. Волкову 
* Биография на сайте Национальной библиотеки Чувашской Республики 
* Биография в Чувашской энциклопедии
* Профиль Мухамеда Сайфитдиновича Асимова на официальном сайте РАН
Төркем:Чуаш АССР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Казан дәүләт медицина институтын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1935 елда туганнар
Төркем:9 февраль көнне туганнар
Төркем:Русиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Глыбачка (Глыбачански авыл советы)

**Глыбачка** () — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

## Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

## Халык саны

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М. В. Шиманский, А. Ф. Градюшко; фото В. С. Стрелковский [и др.]. — Мн., 2006. — 196 с.
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

Төркем:Беларусия авыллары
Төркем:Витебск өлкәсе торак пунктлары
Төркем:Ушацкий районы торак пунктлары
Сергей Герасимов (1967)

**Сергей Герасимов** (20 июнь 1967 ел, ТАССР, Бөгелмә) - дзюдочы һәм дзюдо буенча тренер, спорт мастерлыгына кандидат, Самбо буенча Россиянең атказанган тренеры (1995 елның 28 феврале).

## Биография
Сергей Викторович Герасимов  1967 елның 20 июнендә ТАССРның  Бөгелмә район үзәгендә  туган. **1нче номерлы**  Самара  мәктәбен тәмамлый. 1987 елда армия хезмәтен тәмамлый һәм тренерлык эшчәнлеге белән шөгыльләнә.  1990 елда «Олимп» көрәш мәктәбенә нигез сала.

2007 елда ул Идел буе иҗтимагый-гуманитар академиясенең физик тәрбия факультетын тәмамлый. Берничә тапкыр улСамара өлкәсенең иң яхшы тренеры дип таныла. Россиянең атказанган спорт мастеры, Россиянең халыкара класслы 8 спорт мастеры тәрбияли. Олимпия уеннарында Герасимовның өч укучысы (Анна Сараева, Наталья Кондратьева, Ирина Заблудина ) катнаша. Тагын өч укучысы (Анастасия Павленко, Ирина Заблудина, Наталья Писарева) дөнья чемпионатында җиңү яулый. Герасимовка, кече сеңлесен  Еленаны САМБО  буенча Ауропа һәм Дөнья чемпионы әзерләгән  өчен, атказанган  тренер исеме бирелә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
* 
Төркем:Идел буе социаль-гуманитар академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Бөгелмәдә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1967 елда туганнар
Төркем:20 июнь көнне туганнар
Төркем:Русиянең атказанган тренерлары
Всеволод Сластников

**Всеволод Степанович Сластников** (15 октябрь 1915—15 гыйнвар 1972) — ССРБ  дәүләт һәм партия эшлеклесе. Казан шәһәренең шәһәр башкарма комитеты (1955—1957) һәм КПССның шәһәр комитеты (1957—1959) рәисе.

## Биографиясе
Сластников Всеволод Степанович 1915 елда Омск губернасының Лузино авылында туа. 1939 елда инженер-химик-технолог белгечлеге буенча Казан химия-технология институтын тәмамлый. 1939 елдан 1940 елга кадәр Павлоград шәһәрендә №558 заводында эшләгән.  1940—1955 елларда  Казанның 40 нчы заводында смена мастеры, остаханә начальнигы, ОТК начальнигы, ә 1952—1955 елларда  завод директоры булып эшли.

Аның турыдан-туры катнашында кислоталарны тоту җайланмасы кертелде, яңа технология буенча дары җитештерүнең ике өзлексез линиясе төзелә.

1955 елның 17 мартында Казан шәһәр Советы башкарма комитеты рәисе итеп сайлана. 1957 елдан 1959 елга кадәр КПСС  Казан шәһәр комитетының беренче секретаре вазыйфасында.  1959 елдан — Татарстан АССР Министрлар Советы рәисе урынбасары, 1971 елдан — ТАССР Дәүләт Планы Рәисе. 

В.С. Сластников сайланулы партия һәм совет оешмалары эшендә актив катнашты. Ул ТАССР Югары Советы депутаты итеп (1955-1972) сайлана, КПССның Татарстан өлкә комитеты әгъзасы, КПССның XXI съезды делегаты (1959) була.

Ватан алдындагы зур казанышлары өчен Всеволод Степанович  Кызыл Байрак Хезмәт, Хөрмәт Билгесе орденнары һәм медальләр белән бүләкләнә.

Всеволод Степанович  1972 елның 15 гыйнварында Казанда вафат була. Арча зиратында күмелә.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Выпускники - гордость технологического университета. Казань, 2009. С.40.
* Руководители Казанского горисполкома

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
* Татарстан тарихы

Төркем:1972 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1915 елда туганнар
Төркем:Казанда вафатлар
Әхмәт Әхмәров

**Әхмәт Әхмәров** (1920-1978) - Ярославль шин заводында автопокрышка  җыючы, Социалистик Хезмәт Герое .

## Биография
Әхмәт Ибәтулла улы  Әхмәров 1920 елның 15 маенда Куйбышев өлкәсенең Ставрополь районы Татар Выселкасы авылында туган. 

1929-1932 елларда авыл мәктәбендә 3 сыйныф тәмамлый. 1933 елда аларның  гаиләсе Ярославльгә күченә.

1936-1938 елларда  «Заводострое»да штукатур булып эшли. Шул ук вакытта  Эшче яшьләр мәктәбенең 5 сыйныфын тәмамлый. 1938 елның июленнән  Ярославль шин заводында автопокрышка җыючы булып  эшли.
1941 елның декабреннән Кызыл Армиядә  хезмәт итә. 1-нче гвардия һава-десант дивизиясе составында разведчик булып хезмәт итә. 

Киев, Венгрия, Чехословакияне азат итүдә катнаша, Манчжуриядә сугыша.  Кызыл Йолдыз ордены, III дәрәҗә Дан ордены, Ленин ордены, "Батырлык өчен"  "Германияне җиңгән өчен", "Японияне  җиңгән өчен" медальләренә лаек була. 1946 елның декабрендә ул демобилизацияләнә.
Ярославль шин заводына кайта. Яхшы күрсәткечләре өчен предприятиедә беренчеләрдән булып шәхси клейм белән эшләү хокукына ия була. Әхмәров турында барлык үзәк газеталар да яза.

Эшче корреспондентлар мәктәбен тәмамлый.  "Правда", "Советская Россия", "Труд", "Северный рабочий" кебек матбугат битләрендә  мәкаләләре басыла.Ике брошюра авторы -  «Загадка упрямца» (1963) һәм  «Я рабочий» (1973).

Өч ел буе өлкә советы депутаты булып эшли. Өлкә контроль комитетына керә.
1978 елда вафат була.
## Хәтер
2010 елның 27 июлендә Ярославль региональ ""Мирас" Татар мәдәни-агарту җәмгыяте“ иҗтимагый оешмасы тарафыннан   Әхмәров яшәгән  Свердлов урамындагы 93нче йортта мемориаль такта куелаган.
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Ленин ордены
"Хөрмәт Билгесе" ордены
* Ике тапкыр "Хезмәт батырлыгы өчен" медале
* Социалистик Хезмәт Герое 
## Сылтамалар

* *Кокорнова О. М.* Ахмеров Ахмет Ибатулович. *I Гвардейская Воздушно-Десантная Звенигородско-Бухарестская Краснознамённая ордена Суворова дивизия*
* *Лежневский В.* Ахмеровский почерк // Северный край. — 2010. — № 133 (27 июля): портр.
Төркем:Русия журналистлары
Төркем:ССРБ журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:«Японияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:«Батырлык өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:1978 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1920 елда туганнар
Төркем:15 май көнне туганнар
Гватемалада ислам

**[[Гватемала]]да ислам** (, ) ― азчылык дине. Ил халкының гомуми саныннан (17,2 млн кеше, 2018 елга) 0,008 % ы ― мөселманнар. Гватемаланың мөселман халкы якынча 1200 кеше тәшкил итә, шуларның 95 % ы ― Фәлистыйн мөһаҗирләре, шулай ук Мисыр, Марокко мөһаҗирләре бар. Ислам динен кабул иткән җирле Гватемала кешеләре ― 100 кеше. Гватемаланың Әхмәдия җәмгыяте (Comunidad Musulmana Ahmadía) 1989 елда оешкан.

## Тарих
Гватемала җиренә беренче мөселман 1940 елда килгән. Беренче намаз Мисыр илчелегендә укылган. 1979 елда Гватемалада Якын Көнчыгыштан берничә дистә мөселман була, алар 10-15 кешелек төркем (җәмәгать) белән намаз кылу өчен яраклы урынны арендага алган, аннан Гватемалада ислам үсә башлый.
 
Гватемала Конституциясе дин тоту иреген билгели. Католик чиркәве дәүләт дине булмаса да, ул «аерым хокук субъекты» дип танылган, билгеле бер өстенлекләргә ия. Конституция нигезендә, дин әһелләренең бер генә вәкиле дә Президент, вице-президент, хөкүмәт министры яки судья вазифасын били алмый. Конституция  төп төркемнәренең үз динен тоту хокукларын яклый. 

Гватемалада 300 000 спиритизм тарафдары, 20 000 Бәһаи, 9000 ― 12000 буддист, 1200 – 2000 яһүд, 1200 мөселман исәпләнә.
## Ислам оешмалары
* Гватемала Ислам җәмгыяте (Comunidad Islámica), президенты ― Фәхд Химеда Әс-Сагини (Fahed Himeda el-Sagini, 1985 елның 12 декабрендә Мисырның Александрия шәһәрендә туган), Әл-Дәгъва Ислам мәчете имамы (2015 елдан) .
* Гватемала Әхмәдия җәмгыяте (Comunidad Musulmana Ahmadía), имамы ― Абдул Саттар Хан (Abdul Sattar Khan, Пакистанда туган, Гватемалага килгәнче, Испаниядә эшләгән).

## Мәчетләр

Илнең башкаласы Гватемала шәһәренең 9нчы зонасы Реформа проспектында 1996 елдан эшләүче Әл-Дәгъва Ислам мәчете (, ) дип аталган мәчет урнашкан. Мәчеттә көн саен биш намаз укырга була  һәм анда Ислам динен өйрәнү буенча дәресләр уздырыла . Мәхәллә эшләре белән идарә итүчеләр советы рәисе ― Җамал Мөбарәк (Jamal Mubarak). Мәчет үз эшчәнлеген Гватемала хөкүмәте белән килешү төзеп алып бара. Мәчеткә Гватемаланың ислам динен кабул иткән җирле мөселманнары, гарәпләр һәм мөселман туристлар йөри  . Имам булып ислам динен кабул иткән, соңрак Мәдинәдә белем алган Гватемала кешесе Омар Санчес (Omar Sanchez) эшли.

Гватемала Әхмәдия җәмгыятенең үзәк мәчете ― 1989 елда төзелгән Бәйтул Әүвәл мәчете (Mezquita Baitul Awwal). Җәмгыятьнең  шулай ук   һәм Кесальтенанго һ. б. шәһәрләрдә мәчетләре бар. Илдә 700 гә якын әхмәдия мөселманы исәпләнә .

## Сылтамалар
*     Mezquita Aldawa Guatemala. mezquitaguatemala.es.tl

## Искәрмәләр


Төркем:Илләр буенча ислам
Төркем:Америкада ислам
Төркем: Гватемалада ислам
Павел Дельвин

**Павел Илларионович Дельвин** (22 гыйнвар 1902, Ивановка авылы,  Нократ губернасы —  21 сентябрь 1973 ел,  Казан) — ССРБ сәясәтчесе, КПССның Актүбә өлкә комитетының беренче секретаре (1955—1958).
## Биографиясе
Дельвин Павел Илларионович 1902 елның 22 гыйнварендә Нократ губернасының Ивановка авылында туган. 

1924 елда Алабугада механик-техник училище тәмамлаган, ә 1930 елда Казан энергетика институтын тәмамлаган. 1926 елда ВКП (б)га  керә, 1930 елдан — инженер һәм җылылык-электр үзәкләре башлыгы, соңрак Казанда Ленин исемендәге заводның баш инженеры булып эшли.

1941 елның гыйнварыннан 1942 елның сентябренә кадәр - Казан шәһәренд ВКП(б) район комитетының беренче секретаре, 1942 елның сентябреннән 1946 елның декабренә кадәр - Яшел Үзәндә ВКП(б) шәһәр комитетының беренче секретаре, 1946 елның декабреннән 1949 елга кадәр — кадрлар мәсьәләләре буенча ВКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты секретаре, 1948 елда ВКП(б)ның Үзәк Комитеты каршындагы Югары партия мәктәбен тәмамлый.

1949 елдан башлап 1952 елның маена кадәр — ВКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты секретаре, 1952 елның маеннан алып 1953 елның апреленә кадәр — ВКП(б)/КПСС Чистай өлкә комитетының беренче секретаре,  1953-1954 елларда — КПССның Татарстан өлкә комитеты бүлеге җитәкчесе.

1954 елдан 1955 елның апреленә кадәр - икенче секретарь, 1955 елның апреленнән 1958 елның декабренә кадәр — КПССның Актүбә өлкә комитетының беренче секретаре.

1958—1972 елларда — совет сәүдәсенең Казан читтән торып уку институтының КПСС тарихы кафедрасының өлкән укытучысы, аннары пенсиядә.

Ленин ордены һәм Кызыл Байрак Хезмәт ордены белән бүләкләнгән

1956 елның 14-25 февралендә КПССның XX съезды делегаты  була 

П.И.Дельвин  1973 елның  21 сентябрендә Казанда вафат була.

## Искәрмәләр

## Библиография

* Дэльвин Павел Илларионович. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991.
Төркем:1973 елда вафатлар
Төркем:1902 елда туганнар
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:21 сентябрь көнне вафатлар
Төркем:22 гыйнвар көнне туганнар
Николай Соболев

**Николай Соболев** :
* Николай Соболев (1904―1957), Советлар Союзы Герое (1943).
* Николай Соболев (1919—2007), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* Николай Соболев (1921—1996), Советлар Союзы Герое (1944).
Владимир Никитин (Социалистик Хезмәт Герое)

**Владимир  Никитин** (7 гыйнвар, 1929 (яки 1928), Башкорт АССР, СССР - 1969 елның 4 августы, Тат АССР, СССР ) - Сарытау өлкәсе Маркс районы "Россия" колхозы тракторчысы, Социалистик Хезмәт Герое ( 1966).

## Биография
Владимир Александрович Никитин 1929 елның 7 гыйнварында (башка чыганаклар буенча 1928 \) Башкорт АССРында (хәзерге Башкортостан Республикасы) туган. Милләте - рус.

1943 елда гаиләсе белән Сарытау өлкәсенең Совет районы Отроговка авылына (хәзерге Степное авылы) күченә һәм җирле «Прогресс» колхозына прицепщик булып эшкә урнаша. 

1945 елда механизаторларның 3 айлык курсын тәмамлый һәм СТЗ тракторларында тракторчы булып эшли.  . 

Төньяк флотта хезмәт итеп кайтканнан соң,  Отроговкага кайта һәм Сарытау өлкәсенең Маркс районындагы "Россия" колхозына тракторчы булып эшкә урнаша. Чирәмне үзләштерү вакытында, ДТ-54 тракторына күчә,  җитештерү күләмен 150-200 процентка җиткерә: 1961 елда 1501 гектар җир сөрә, 1962 - 1685 гектар, 1963 - 1721 гектар, 1964 елда - 1814 гектар, 1965 елда - 1910 гектар. 

1959-1965 елларда аның бригадасында бөртеклеләр уңышы гектардан 11 центнердан түбән төшми.  .

1966  елның 23 июнендә СССР Югары Советы Президиумы боерыгы белән "бодай, арыш, карабодай, дөге, башка бөртекле һәм азык культуралары җитештерүне һәм әзерләүне арттыруда һәм техниканы югары җитештерүчән файдалануда ирешкән уңышлары өчен Социалистик Хезмәт Герое исеменә лаек була, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән бүләкләнә   .

Отроговка авылында яши. 

1969 елның 4 августында Татарстан АССРга командировкага килә, кызганычка каршы, салам әзерләгәндә вафат була  .
## Хәтер
1986 елның 6 декабрендә  Степное бистәсендә  Владимир Никитин  яшәгән  йортка мемориаль такта куелган. 

2012 елда паркта Дан аллеясында-Герой бюсты урнаштырылган .

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Социалистик Хезмәт Герое 
* Ленин ордены 
* «Урак һәм Чүкеч» алтын медале

## Искәрмәләр
 
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Татарстанда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1969 елда вафатлар
Төркем:4 август көнне вафатлар
Төркем:Башкортстанда туганнар
Төркем:1929 елда туганнар
Төркем:7 гыйнвар көнне туганнар
Владимир Никитин

**Владимир Никитин** :
* Владимир Никитин (1900―1974), театр рәссамы, ТАССР (1940), РСФСР (1950) атказанган сәнгать эшлеклесе, ТАССР халык рәссамы (1954).
* Владимир Никитин (1907―1959), ВКП(б) Татарстан өлкә (1943―1944), Куйбышев өлкә (1942―1943) комитетлары беренче сәркатибе.
* Владимир Никитин (1929―1969), тракторчы, Социалистик Хезмәт Герое ( 1966).
Турки (Докшыцкий районы)

**Турки** () — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

## Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

## Халык саны

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М. В. Шиманский, А. Ф. Градюшко; фото В. С. Стрелковский [и др.]. — Мн., 2006. — 196 с.
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

Төркем:Беларусия авыллары
Төркем:Витебск өлкәсе торак пунктлары
Төркем:Докшицкий районы торак пунктлары
Владимир Степанов (артист)

**Степанов Владимир Тимофеевич** (1930—1998) — опера артисты (баритон), камера җырчысы, режиссер, педагог. Татарстан АССРның халык артисты (1974), РСФСРның атказанган артисты (1979), РСФСРның халык артисты (1985).

## Биографиясе
Владимир Тимофеевич Степанов 1930 елның 9 августында Новосибирск шәһәрендә туган.

1952 елда Сарытау юридик институтын тәмамлый.

1957 елда Л. Собинов исемендәге Сарытау дәүләт консерваториясен һәм вокал класы  һәм музыкаль театр режиссурасы буенча  факультатив тәмамлый. 

Таҗик, Казакъстан, Новосибирск театрлары, Татарстан һәм Ульяновск дәүләт филармониясе опера сәхнәләрендә, 1961—1966 елларда һәм 1971—1974 елларда — Татар опера һәм балет театрында җырлый. 1974—1988 елларда — Пушкин исемендәге Түбән Новгород опера һәм балет театрында. 1991 елдан — Түбән Новгород камера музыка театрына нигез салучы һәм җитәкчесе, хәзер — В.Степанов исемендәге Түбән Новгород опера һәм камера музыкаль театры).

1993—1994 елларда — Төркия дәүләт опера һәм балет театрының (Әнкара) әйдәп баручы солисты һәм вокал буенча педагог.

Опера сәхнәсендә баритон репертуарының 50дән артык төп партияләрен башкара. Россия шәһәрләрендә һәм чит илләрдә гастрольләрдә йөри.

В.Т.Степанов Түбән Новгородта Бугров зиратында җирләнгән.

## Театр эшләре
Жермон («Травиата»), Валентин («Фауст»), Онегин («Евгений Онегин»), Елецкий («Пиковая дама»), Ренато («Бал-маскарад»), Фигаро («Севильский цирюльник»), Эскамильо («Кармен»), Князь Игорь, Сильвио, Альфио («Паяцы»), Григорий Грязной («Царская невеста»), Граф ди Лун («Трубадур») мазепа, Андрэ (рус телендә «Джалиль»), Риголетто («Риголетто»), «Аида» (1973), Демон («демон»). Рубинштейн), Князь Курлятьев («Чародейка» П. Чайковский), Скарпиа («Тоска» Дж. Пуччини).

«Евгений Онегин», «Африканская баллада», «Риголетто», «Кармен», «Фауст», «Севильский цирюльник» музыкаль спектакльләрен куючы.

## Бүләкләр һәм премияләр
Татарстан АССРның халык артисты (1974)

РСФСРның атказанган артисты (1979)

РСФСРның халык артисты (1985)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Нижегородский камерный музыкальный театр им. В. Т. Степанова
* Степанов Владимир Тимофеевич — Казанский театральный музей 
* Степанов Владимир Тимофеевич | Нижегородский государственный академический театр оперы и балета им. А. С. Пушкина

## Моны да карагыз

Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:ТАССР халык артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1998 елда вафатлар
Төркем:19 март көнне вафатлар
Төркем:Новосибирскида туганнар
Төркем:1930 елда туганнар
Төркем:9 август көнне туганнар
Владимир Степанов

**Владимир Степанов** 
* Владимир Степанов (1930—1998), җырчы (баритон), режиссер, педагог. ТАССР (1974), РСФСР (1985) халык артисты.
* Владимир Степанов (1939), авыл хуҗалыгы оешмасы җитәкчесе (Балык Бистәсе районы).
Виктор Успенский

**Успенский Виктор Константинович** (1920—1987 елдан соң) — ССРБ хуҗалык, дәүләт һәм сәяси эшлеклесе.

## Биографиясе
Виктор Константинович Успенский 1920 елда Приволжск  шәһәрендә туган. 1946 елдан КПСС әгъзасы.

1944 елдан — хуҗалык, иҗтимагый һәм сәяси эштә. 1944—1986 елларда   Ульяновск өлкәсе Мәләкәс җитен комбинатында мастер, Елгава шәһәрендә җитен комбинатының баш инженеры,  Латвия ССР Мазсалац шәһәрендә текстиль комбинатының баш инженеры,  Рига текстиль комбинаты директоры, СССР Җиңел сәнәгать министрлыгының Югары курсларын тыңлаучы, В.И. Ленин исемендәге Казан җитен комбинаты директоры, Татарстан АССРның җирле сәнәгать министры,  РСФСР җирле сәнәгать министры вазифаларында эшли. 

В.И.Успенский 7-11 чакырылыш РСФСР Югары Советы депутаты булып сайлана.

КПССның XXIV, XXV, XXVI һәм XXVII съездлары делегаты.

В.И.Успенский 1987 елдан соң вафат була.

## Эшчәнлеге турында фикерләр

Ул чактагы министр Виктор Константинович Успенский сәнгать һөнәрләрен яңадан торгызу белән шөгыльләнүче мәктәпләр, халык мәгарифе органнары җитәкчеләренә актив ярдәм итте. Ул Төньяк халыкларының кәсепләрен торгызу өчен күп нәрсә эшләде.

## Бүләкләре
Виктор Константинович Успенский ике Кызыл Байрак Хезмәт, Халыклар дуслыгы, Хөрмәт Билгесе орденнары белән бүләкләнгән.

## Сылтамалар

* Успенский, Виктор Константинович [кандидат в депутаты Верховного Совета РСФСР] // Советская Татария — 1985. — 4 февраля.
* Успенский, Виктор Константинович. Для быта, для семьи [Текст] : Развитие местной пром-сти Рос. Федерации. — Москва : Сов. Россия, 1971. — 40 с.; 20 см.
* В. Н. Успенский , И. М. Карасев. Рациональное использование производственных отходов в местной промышленности — Москва : Экономика — 1975.

## Искәрмәләр

Төркем:Татарстан АССР министрлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Халыклар дуслыгы ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:Вафат булу датасы ачыкланмаган шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1920 елда туганнар
Успенский

**Успенский** ― фамилия.
* Василий Успенский (1881—1952), медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1937). РСФСР атказанган табибы (1944).
* Виктор Успенский (1920—1987?), ТАССР, РСФСР җирле сәнәгать министры.
## Моны да карагыз
* Успенские, топоним.
* Успенское, топоним.

Төркем:Фамилияләр
Сергей Герасимов

**Сергей Герасимов** :
* Сергей Герасимов (1906―1985), кинорежиссёр, СССР халык артисты (1948), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1974).
* Сергей Герасимов (1915―1944), хәрби очучы, Советлар Союзы Каһарманы (1944)
* Сергей Герасимов (1967), спортчы (дзюдо), тренер, , самбо буенча РФ атказанган тренеры (1995).
Владимир Филимонов

**Филимонов Владимир Иванович**  (10 гыйнвар 1949 ел, Йошкар-Ола) — совет футболчысы, ярымсакчы һәм Россия тренеры. Футболчы, «Спартак» һәм Россия җыелма командасының элеккеге капкачысы Александр Филимоновның әтисе.

## Биографиясе
Владимир Иванович Филимонов  1949 елның 10 гыйнварендә Йошкар-Ола шәһәрендә туган. Йошкар-Оланың «Спартак» олимпия резервы балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбен тәрбияләнүчесе.

"Нефтяник"та (Бөгелмә) уйный башлый, аннары «Спартак» (Йошкар-Ола), Кишиневның «Нистру», Целиноградның «Целинник», Череповецның  «Строитель» клублары өчен уйный. Һәрвакыт ярымсакчы булып чыгыш ясады.

1974 елда Кишинёв югары лигада тәкъдим ителә, Филимонов,  Евгений Рудаков яклаган Киев динамовчыларының капкасына туп кертә.

90 нчы еллар уртасында Воронеж "Факел"ында тренер сыйфатында эшли, соңрак «Планета» (Бөгелмә) кебек клублар була, анда команда начальнигы була,  «КАМАЗ-Чаллы» (Яр Чаллы) — тренер,  2001 елдан  2002 елга кадәр  «Алнас»ның (Әлмәт) баш тренеры булып эшли. 

Шулай ук "КАМАЗ" футбол клубы  футболчыларын әзерләү үзәгендә дә эшләде.

2013 елның августыннан «Рубин  футбол клубында   яшь футболчыларны әзерләү үзәгенең өлкән тренеры булып эшли.

## Әдәбият

* Филимонов Владимир Иванович // Кто есть кто в Марий Эл / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2002. — С. 549. — 2000 экз. — .
* Филимонов Владимир Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 377. — 2032 экз. — .

## Сылтамалар

* Профиль на сайте FootballFacts.ru
* Статистика на сайте sportbox.ru
* Статистика на сайте football.lg.ua
* Владимир ФИЛИМОНОВ 
Төркем:ССРБ футболчылары
Төркем:Йошкар-Олада туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1949 елда туганнар
Төркем:10 гыйнвар көнне туганнар
Филимонов

**Филимонов** ― фамилия.
* **[[Александр Филимонов]]** :
** Александр Филимонов (1927—1999), нефтьче, «Юганскнефтеспецстрой» тресты идарәчесе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
** Александр Филимонов (1973), футболчы (капкачы), 6 мәртәбә Россия чемпионы. В. И. Филимоновның улы.
* Виктор Филимонов (1940—2012), КамАЗ төзүчеләр бригадасы бригадиры,  Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).
* Владимир Филимонов (1949), футболчы (ярымсакчы), тренер.
## Моны да карагыз
* Филимоновка, топоним.
* Филимоновская, топоним.
* Филимоновы, топоним.

Төркем:Фамилияләр
Абрамава (Камянецкий районы)

**Абрамава ** () — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

## Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.

## Халык саны

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 3, Кн. 1. Брэсцкая вобласць / под научн. ред. А. И. Локотки. — Минск: БелЭн, 2006. — 528 с. — ISBN 985-11-0373-X. (белор.)
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

Төркем:Беларусия авыллары
Төркем:Брест өлкәсе торак пунктлары
Төркем:Камянецкий районы торак пунктлары
Яцавичы

**Яцавичы** () — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

## Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

## Халык саны

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М. В. Шиманский, А. Ф. Градюшко; фото В. С. Стрелковский [и др.]. — Мн., 2006. — 196 с.
* В. А. Жучкевич. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Минск: Белорусский Государственный Университет, 1974. — 448 с.

Төркем:Беларусия авыллары
Төркем:Витебск өлкәсе торак пунктлары
Төркем:Паставский районы торак пунктлары
Сафуанов

**Сафуанов** — фамилия.
* Суфиян Сафуанов (1931), әдәби тәнкыйтьче, Башкортстанның атказанган фән эшлеклесе.
* Фәрит Сафуанов (1958), психолог.

Төркем:Фамилияләр
Иван Жуков (1899)

**Иван Ефремович Жуков** (1899 елның 16 июне, Мамадыш, Казан губернасы, Россия империясе — 1952 елның ноябре, Мәскәү) — совет дәүләт куркынычсызлыгы органнары эшлеклесе, Кыргызстан АССР буенча УНКВД башлыгы.
## Тормыш юлы
Иван Жуков 1899 елның 16 июне Казан губернасының Мамадыш шәһәрендә сәүдәгәр гаиләсендә туа. 1919 елның ноябреннән РКП(б) әгъзасы (1941 елның августында ВКП(б) сафларыннан чыгарыла, 1943 елның ноябрендә яңадан партия тәҗрибәсен өзмичә торгызыла). 1914 елда Мамадышта югары башлангыч училищены тәмамлый, 1940—1941 елларда ВКП(б) Мәскәү шәһәр комитеты каршындагы ике еллык марксизм-ленинизм университетында укый.
1914—1915 елларда — Мамадышта почта-телеграф конторасы телеграфисты укучысы, аннары Мамадыш өязенең Соколка авылында почта-телеграф конторасы телеграфисты. 1916 елдан Казанда почта-телеграф конторасының 6 разрядлы чиновнигы — телеграфист. 1917 елдан Уфа шәһәрендә почта-телеграф конторасы телеграфисты. 1918—1919 елларда — РСФСР почта һәм телеграфлар Халык комиссариатының Уфа округ конторасы секретаре.
1919 елның апреленнән ЭККАда хезмәт итә: 5 нче армиянең 26 нчы укчы дивизиясе телеграфисты, 1919 елның сентябреннән 5 нче армия штабы каршындагы «С» почта конторасы хәрби комиссары (Көнчыгыш фронт).
1919 елның ноябреннән дәүләт куркынычсызлыгы органнарында. 1919 елдан 5 нче армиянең махсус бүлегенең хәрби-цензура идарәсе башлыгы ярдәмчесе, 1920 елдан — идарә башлыгы, 1921 елдан — шәхси состав башлыгы, оештыру бүлеге начальнигы (бер үк вакытта Иркутск губернасы ревтрибуналының җаваплы әгъзасы).
1934—1936 елларда — Кыргыз АССР буенча УНКВД башлыгы, аннары ССРБ НКВД карамагында була.
1936 елның маеннан — Мәскәү-Киев тимер юлы НКВД ДУГБ юл-транспорт бүлеге башлыгы (Калуга шәһәре), 1936 елның декабреннән Куйбышев өлкәсе буенча УНКВД башлыгы ярдәмчесе.
1941—1944 елларда — Урта Идел елга пароходчылыгының юридик бүлеге башлыгы.
Дәүләт куркынычсызлыгы майоры (1935).
## Бүләкләр
* «ВЧК — ДПУ Мактаулы хезмәткәре» билгесе (1931, 1934).
## Әдәбият
* «Советская деревня глазами ОГПУ», том 2. 1923—1929, Документы и материалы. / Редакционная коллегия тома: А. Берелович (ответственный редактор), В. Данилов (ответственный редактор), Н. Верт, В. Виноградов, Е. Тюрина.
* Служба организационно-кадровой работы ФСБ РФ. Служебная карточка на Жукова И. Е.; Центральный государственный архив политических движений Киргизской Республики. Ф. 10. Оп. 15. Д. 1003. Л. 3 — 6 об; СОГАСПИ. Ф. 898. Оп. 8.Д. 116.
## Искәрмәләр

Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Карточкада даталары кулдан викиләштергән мәкаләләр
Төркем:Мамадышта туганнар
Төркем:1899 елда туганнар
Төркем:16 июнь көнне туганнар
Иван Жуков

**[[Иван Жуков]]:**
* Иван Жуков (1801), декабрист, штабс-ротмистр.
* Иван Жуков (1899), дәүләт куркынычсызлыгы органнары эшлеклесе.
* Иван Жуков (1914), җырчы (баритон). Казакъ ССРның атказанган артисы (1947), ТАССРның халык артисы (1957).
Ивацэвичы (станса)

**Ивацэвичы** () — Баранавичы — Брест тимер юлы өстендәге станса Беларуста. Юллары саны — 8. Платформалары саны — 2. Станция коды — 134205.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча тимер юл станцияләре
Төркем:Беларусь тимер юл станцияләре