Виктор Несмелов

**Виктор Несмелов**, Виктор Иван улы Несмелов (, *[[1863 ел]]ның  [[13 гыйнвар|(13) гыйнвары]], [[Сарытау губернасы]], Сердобск өязе, Вертуновка — [[1937 ел]]ның [[30 июнь|30 июне]], [[Казан]]*) — фәлсәфәче, , Казан руханилар академиясе (*[[1896 ел|1896]]-[[1918 ел|1918]]*) һәм Казан университеты (*[[1918 ел|1918]]-[[1921 ел|1921]]*) профессоры, илаһият докторы (*[[1890 ел|1890]]*). Казан руханилар академиясенең атказанган профессоры (*[[1913 ел|1913]]*). Дини фәлсәфәдә яңа юнәлеш ачкан фәлсәфи антропология буенча хезмәтләр авторы. Сәяси золым корбаны, 1992 елда аклана.

## Тәрҗемәи хәле
1863 елның  (13) гыйнварында Сарытау өлкәсе Сердобск өязе (*хәзерге* Пенза өлкәсе Бәк районы) Вертуновка авылында рухани гаиләсендә туган. Башлангыч мәктәпне, Петровск шәһәрендә руханилар укуханәсен, Сарытауда руханилар семинариясен (*[[1883 ел|1883]]*), Казанда руханилар академиясен (*[[1887 ел|1887]]*) тәмамлаган. Руханилар тәрбияләүче кече уку йортлары өчен укытучылар һәм дөньяви мәктәпләр өчен  өйрәтүчеләр әзерләүче академия шәкертләре арасында В.И. Несмелов сәләте белән аерылып тора. Өстәмә гыйльми эзләнү эше әзерләтмичә генә, аңа 1888 елның 24 маенда  магистры дәрәҗәсе бирелә, октябрь аеннан академиядә доцент вазифасына керешә. 1896 елның гыйнварыннан (*27 яшендә*) академиянең метафизика (*соңрак* логика һәм фәлсәфә) кафедрасы профессоры. 1898 елда төп гыйльми хезмәте «Наука о человеке» () китабы басылып чыккач, илаһият докторы дәрәҗәсе бирелә. 1903 елда әлеге китапның 2нче кисәге басылып чыга. Гыйльми һәм педагогик хезмәте Россия империясенең 6 ордены белән билгеләнгән, аңа хакыйкый  дәрәҗәсе бирелгән.

## Хезмәтләре

## Октябрь инкыйлабы
1917 елда Совет хакимияте карары белән Казан руханилар академиясе ябыла. Бинада (*[[Николай Ершов урамы (Казан)|Ершов]] урамы, 2*) Псков кадет корпусы, соңрак тиф хәрби госпитале, мөселман хәрби курслары ачыла.
Академиядә укулар укытучыларның фатирларында дәвам иттерелә. Академиянең ул еллардагы соңгы ректоры булып В.И. Несмелов исәпләнә. Академиядә укыту белән бер вакытта университетта фәлсәфә һәм тарих фәннәреннән укыта. Соңгы эш урыны – Казан губернасы (*[[Татарстан АССР]]*) статистика идарәсендә халык мәгарифе бүлеге мөдире ярдәмчесе.

1921 елда «*[[РСФСР]] БҮБК [[1918 ел]]ның [[21 гыйнвар]]ында чыгарган «Дини уку йортларын ябу турында» декретын үтәмәгән өчен*» кулга алына һәм 1 елга ирегеннән азат итәргә (*шартлы рәвештә*) карар чыгарыла.

1931 елда «*инкыйлабка каршы чиркәү-монархия оешмасы оештыру*»да гаепләнеп, кулга алына. Тикшерү 2 ел бара. Суд 3 елга Казакъстанга сөргенгә җибәрергә дигән карар чыгара. Өлкән улы Валентинга «Совет власте өчен корбан булган каһарман» исеме бирелү сәбәпле, сөрген  белән алыштырыла.

## Өлкән улы Валентин
Валентин Виктор улы Казан елга укуханәсендә укучы шәкерт, Беренче бөтендөнья сугышы башлангач, фронтка алына, прапорщиклар курсларын тәмамлый, яраланып, госпитальдә дәвалана. Большевиклар йогынтысына бирелеп, (*әтисеннән аермалы буларак*) Октябрь инкыйлабын хуплап каршы ала һәм яңа Совет хакимиятенә (*чекист булып*) хезмәт итә башлый. 1918 елның июнь аенда, «ак офицерлар яшеренеп ята» дигән хәбәр буенча, 7 кызыл гаскәри белән Раифа монастырен тентергә килә. Монастырьдагылар күренекле дин белгеченең улын танып, капкаларны ачалар. Ак офицерларны тапмагач, чекистлар чиркәү байлыгын яңа хакимият файдасына тартып алырга уйлый. Олы чаң кагу тавышына тирә-як авыллардан керәстияннар җыела, кызыл гаскәриләрне коралсызландыралар, сарайга ябалар, соңыннан халык нәфрәте зураеп, аларны үтерәләр.

Валентинны «яшь Совет хакимиятенең дошманнары тарафыннан явызларча үтерелгән каһарман» дип атыйлар. Ул һәлак булган урында һәйкәл  куела. Казанның бер урамына исеме бирелә

## Гаиләсе

Хатыны Любовь Андрей кызы Лесницкая, Казан грузин чиркәве протоиерее кызы. 1894 елда өйләнешкәннәр. 
Балалары: *кызлары* Нина (*22 яшендә тифтән үлә*), *уллары* Валентин, Иван (*[[1930 ел]]лар башында вафат*), Владимир, Андрей.

1917-1937 елларда гаилә яшәгән бина (*[[Достоевский урамы (Казан)|Достоевский ур]]., 52*) 2000-елларда юк ителгән.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Бикбулатов Р. Казань. Знаменитые люди. Казань: Заман, 2003. ISBN 5-89052-016-4

## Сылтамалар
* РФ ФА Фәлсәфә институты электрон китапханәсе. Яңа фәлсәфи энциклопедия. Несмелов

## Искәрмәләр

Төркем:Казан руханилар академиясе укытучылары
Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары
Төркем:Россия империясе фәлсәфәчеләре
Төркем:XIX гасыр фәлсәфәчеләре
Төркем:XX гасыр фәлсәфәчеләре
Төркем:Илаһиятчылар
Төркем:Ректорлар