Гетерохромлы Фукс циклиты

**Гетерохромлы Фукс циклиты яки Фукс синдромы** —  сиздермичә үсеш алучы хроник гранулематоз алгы увеит. Чир гадәттә бер яклы  була һәм күбесенчә өлкәннәрдә очрый, ләкин балачакта да барлыкка килә ала. 5%  очракта бер үк вакытта ике күз дә зарарлана. Фукс синдромы өлешенә увеитның  4% очрагы гына туры килә, тик сирәк түгел ялгыш диагнозны куялар һәм туры  килмәгән дәвалауны билгелиләр. Гетерохромия (төсле катлауның төрле төсе)  булмаска мөмкин яки авыр билгеләнә, аеруча коңгырт күзләрдә. 

Диагноз офтальмологик билгеләргә нигезләнә, алар башлангыч  стадиядә аз чагылмаска яки ачыкланмаска мөмкин. Очраклы Фукс синдромын  ачыклау мөмкин.

1.     Күренешләре

•      Беренче күренешләре — авыруны ярсытучы хроник йөзеп  йөрүче томанланулар.

•      Катаракта ясалу өчен әкренләп күрү томанлануын еш  билгелиләр.

•      Күзләрнең төрле төсе.

•      Үсеш тоткарлану.

2.      Гомуми билгеләре

•      Арткы синехияләр булмау, катарактаны кисеп алудан соң  очраклардан кала.

•      Эндотелийның бөтен өслеге буенча таралган вак, түгәрәк  яки йолдызсыман, соргылт-ак төстәге мөгезкатлау преципитатлары һәм фибринның  каурыйлы җепләре белән бергә еш бара (рәс. 14.60а, б); преципитатлар барлыкка  килә һәм югала ала, ләкин беркайчан да кушылмый һәм пигментланмый.

•      Бәбәк кырые буенча (рәс. 14.60в) һәм төсле катлау  стромасында (рәс. 14.60г) зур булмаган ачык төерләрне 30% авыруда табалар.

•      Алгы камера сыекчасында көчсез опалесценция һәм зур  булмаган күзәнәкле җавап билгеләнә.

•      Витреит һәм җепсыман томанланулар шулкадәр тыгыз була  ала һәм бу күрү начарлануга китерә.

3.      Төсле катлауның таралган атрофиясе

•      Иң беренче билгесе төсле катлау крипталары югалу  санала.

•      Строманың атрофиясе үсеш алганда төсле катлау тонык,  рәсемсез күренә, бу аңа аныксыз күренеш бирә, аеруча бәбәк өлкәсендә (рәс.  14.60в). Төсле катлауның нормаль радиаль тамырлары строма атрофиясе өчен алга  чыгып торалар.

•      Арткы тутлы катлам атрофиясен чагылган яктылыкта  тикшерү яхшырак (рәс. 14.60д).

Бәбәк сфинктеры  атрофиясе өчен мидриаз мөмкин.

4. Төсле катлау гетерохромиясе — мөһим һәм еш билге.

•      Зарарланган күз ешрак яктырак (гипохромия) (рәс.  14.61).

•      Гетерохромия яшел күзләрдә әйбәт күренә, ләкин зәңгәр  һәм коңгырт күзләрдә аны авырлык белән ачыклыйлар.

•      Гетерохромия холкы строма һәм тутлы катлам атрофиясе  чагыштырмасы һәм шулай ук төсле катлауның үз төсе белән билгеләнә.

•      Зәңгәр күзләрдә строма атрофиясе арткы тутлы катлам  күренүенә китерә, шуңа күрә зарарланган күз караңгырак була ала (кире  гетерохромия).

**5.    ** Гониоскопия күренеше гадәти була ала яки түбәндәге үзгәрешләрне чагылдыра  ала.

•      Алгы камера  почмагында юка радиаль тармаксыман тамырлар ( рәс. 14.60е  *кара*), алар парацентез башкарганда җепсыман кан савулар сәбәбе була  (Амслер билгесе).

•      Алгы камераны  каплаучы элпә.

•      Вак, кушылмый  торган, перифериядә тигессез алгы синехияләр.

**6.    ** Системалы катнашулар. Пари-Ромберг синдромы (бит яртысы атрофиясе) сирәк  очрый.

## Өзлегүләр
Фукс синдромы өзлегүләр чоры белән күп еллар хроник  бара. Төп өзлегүләре катаракта һәм глаукома санала, алар артык  кортикостероидлар куллану белән өстәмә кузгатыла ала.

**1.    ** Катаракта бик еш очрый һәм чирнең беренче күренеше була ала (рәс.  14.60г, 14.61 кара). Ул башка алгы увеит төрләрендәге катарактадан аерылмый.  Катаракта экстракциясе белән арткы камерага ИОЛ имплантациясе гадәттә әйбәт  нәтиҗәләр бирә.

**2.    **  Глаукома соңлаган өзлегү санала гадәттә берничә елдан соң  барлыкка килә. Гадәттә медикаментоз терапия җитәрлек була, тик кайбер авырулар  трабекулэктомиягә мохтаҗ.

## Дәвалау
**1.    ** Арткы субтенон аралыкка дәвамлы йогынтылы стероидлы препаратны, мәсәлән ацетонид триамцинолонын  кертү чагылган йөзеп йөрүче томанлануларда файдалы була ала, ләкин вакытлыча  нәтиҗә бирә.

**2.    **  Күрүне киметүче яки авыруга комачаулаган пыяласыман  җисемдә бик тыгыз томанлануларда витрэктомия мөмкин.

NB Урынлы стероидлар куллану нәтиҗәсез, ә мидриатикларны куллану кирәк  түгел, чөнки арткы синехияләр ясалмый. 

Төсле катлауның башка сәбәпләре

1.     Гипохромия

•       Тумыштагы.

•       Һорнер синдромы,  аеруча тумыштагы.

2.     Гиперхромия

•       Окуло-дермаль  меланоцитоз (Ота невусы).

•       Күз сидерозы.

•       Таралган невус яки  төсле катлау меланомасы.

•       Глаукома дәвалавында  простагландин аналогларын бер яклы куллану.

•       Стердж-Вебер  синдромы (сирәк). 

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* 

Төркем:Медицина
Төркем:Әлифба буенча авырулар
Төркем:Офтальмология
Төркем:Күз авырулары