Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты

**Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты** () — 1918 елның 17 июлендә ачылган югары хәрби уку йорты, тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр органнары белгечләрен әзерли.

Ел саен бәйрәм ителә торган көн — 17 июль.

## Тарихы
### Совет чоры
Россия җөмһүриятенең Хәрби-уку йортларының баш комиссары боерыгы нигезендә 1918 елның 17 июлендәге Тверь губернасы Торжок шәһәрендә Беренче Совет инструкторлар хәрби-тимер юлы курслары ачыла. 1922 елның 28 апрелендәге 107028-се РВСР приказы нигезендә курслар базасында оештырылган Хәрби-тимер юл мәктәбе Петроградка күчерелә.

1924 елда мәктәпнең исеме Командирлар составын әзерләү өчен Ленинград хәрби-тимер юлы мәктәбе дип үзгәртелә. 1925 елда мәктәп Ленинград хәрби юллар мәктәбе дип үзгәртелә. 1926 елның 12 гыйнварындагы 39 нчы номерлы РВСР приказы нигезендә "хәрби һәм сәяси әзерлектә ирешелгән эшлекле өчен" Ленинград хәрби юллар мәктәбенә М. В. Фрунзе исеме бирелә. ССРБ-ның оборона халык комиссариаты боерыгы нигезендә 1937 елның 16 мартындагы 36 номерлы Ленинград хәрби бәйләнешләр мәктәбе Кызыл Байраклы Ленинград хәрби бәйләнешләр училищесы дип үзгәртелә.

1941 елда Бөек Ватан сугышы башланган чорда Кызыл Байраклы Ленинград хәрби училищесы М. В. Фрунзе исемендәге хәрби бәйләнешләр училищесы Горьковское өлкәсенең Шарь шәһәренә күчерелә, 1943 елда Ярославль шәһәренә күчерелә. Сугыштан соң училище яңадан Ленинградка күченә.

1969 елның 27 июнендә ССРБ Министрлар Советы карарына яраклы М. В. Фрунзе исемендәге Кызыл Байраклы Ленинград хәрби бәйләнешләр училищесы Ленин орденлы Кызыл Байраклы тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби училищесы дип үзгәртелә.

### Совет чорыннан соң яңа тарих
1993 елның 23 октябрендә Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 1072-се карары нигезендә Ленин орденлы Кызыл Байраклы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби училищесы базасында М. В. Фрунзе исемендәге Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби-транспорт институты төзелә.

1997 елның 22 октябрендә Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби-транспорт институты базасында Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 1342 номерлы карарына тиешле тимер юлы гаскәрләренең хәрби-транспорт университеты ачыла. 2001 елда университет структурасында тимер юлы гаскәрләренең җитәкче кадрларын әзерләү факультеты ачыла.

Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2008 елның 24 декабрендәге 1951-р номерлы карарына тиешле тимер юлы гаскәрләренең Хәрби-транспорт университеты аерым структура сыфатында А. В. Хрулев исемендәге Сырт һәм транспорт Хәрби академиясе составына керә. 2009 елда Хәрби-транспорт университеты Хәрби-транспорт институты дип үзгәртелә һәм Тыл һәм транспорт хәрби академиясе филиалы була.

2012 елның 15 мартында Хәрби-транспорт институты Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты дип үзгәртелде.

Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институтының 100 елга якын эшләү чорында кырык меңгә якын офицер әзерләнгән, шуларның егерме өч меңе югары һөнәри белемле.[2] Институтның сиксәннән артык докторы һәм фән кандидаты, өч атказанган фән һәм техника эшлеклесе, дүрт югары мәктәпнең атказанган хезмәткәре, ике әгъза-корреспонденты һәм биш фән академигы бар. Институтны тәмамлаучылар арасында егерме биш Советлар Берлеге Каһарманы һәм Социалистик Хезмәт Каһарманы һәм бер Россия Федерациясе Каһарманы бар.
### Исемен үзгәрү тарихы
*Төп чыганак*:
* 1917 — Беренче Совет инструкторлык хәрби-тимер юлы курслары
* 1922 — Хәрби-тимер юлы мәктәбе
* 1924 — Командирлар әзерләү өчен Ленинград хәрби-тимер юлы мәктәбе
* 1925 — Ленинград хәрби юллар мәктәбе
* 1926 — М. В. Фрунзе исемендәге Ленинград хәрби юллар мәктәбе
* 1937 — М. В. Фрунзе исемендәге Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр училищесы
* 1969 — Ленин орденлы М. В. Фрунзе исемендәге Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби-транспорт институты
* 1993 — Тимер юлы гаскәрләренең һәм хәрби бәйләнешләрнең хәрби-транспорт институты
* 1997 — Тимер юлы гаскәрләренең хәрби-транспорт университеты
* 2008 — Тимер юлы гаскәрләренең хәрби-транспорт институты 
* 2012 — А. В. Хрулев исемендәге хәрби-техник тәэмин итү академиясе

## Институт бүләкләре
*Төп чыганак*:

 3 апрель 1921 ел

 23 февраль 1930 ел
  
 16 март 1943 ел

## Чыганаклар
Наш бронепоезд... Хрестоматия военного железнодорожника и восовца / Под ред. Е. Ю. Голубев — СПб.: Алетейя, 2019. — 460 б.
## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* 
* Журнал «Вестник Военного образования» / *[https://www.elibrary.ru/item.asp?id=36497061& На страже отечества (К 100-летию со дня образования Военного института железнодорожных войск и военных сообщений)]* // Сост. И. О. Горяинов. Изд.: Министерство обороны РФ. Военный институт (Железнодорожных войск и военных сообщений) ВА МТО им. генерала армии А.В. Хрулева. : № 2 (11), 2018 г. — С. 17-24

Төркем:Ленин ордены белән бүләкләнгән оешмалар
Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1918 елда нигезләнгән уку йортлары