Грозный дәүләт нефть техника университеты

**** (, ) — 1920 елда Грозный шәһәрендә нигез салынган югары уку йорты. 1945 елда Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә. Элеккеге исеме — Грозный дәүләт нефть институты.

Институт илнең нефть-газ профильле иң өлкән вузы, аны тәмамлаучылар арасында РФА академиклары А. А. Дородницын, М. Д. Миллионщиков, СССР химия һәм нефть химиясе сәнәгате министры С. Н. Хаҗиев кебек илнең нефть һәм газ комплексының күренекле җитәкчеләре була.

Институт составында 1 факультет һәм 5 Институт.

## Тарихы

Грозный нефть институтына 1920 елда сигез бүлектән торган югары нефть техникумы буларак нигез салына, аларның икесе - югары булып саналган. 1920 елда ике факультетка нигез салына: нефть промыселы һәм нефть технологиясе. Инженерларның беренче чыгарылышы 1925 елда була. 1929 елда уку йорты Союз дәрәҗәсендәге югары уку йорты статусына ия була. 1945 ел ахырында СССР Югары Советы Президиумы Указы белән нефть сәнәгате өчен кадрлар әзерләгәне өчен Грозный нефть институты Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.

1973 елда институтка аны тәмамлаган академик М.Д. Миллионщиков — Социалистик Хезмәт герое, СССР Фәннәр Академиясенең хакыйкый әгъзасы, СССР Фәннәр академиясе вице-президенты, РСФСР Югары Советы Рәисе, Совет Пагуош комитеты рәисе, Ленин һәм ике тапкыр Сталин премиясе лауреаты исеме бирелә.

1980 нче еллар урталарында институтның фәнни-педагогик һәм матди-техник потенциалы нефть-газ җитештерүенең технологик циклының барлык белгечлекләре буенча диярлек әзерлек алып барырга мөмкинлек бирә. Институт галимнәре нефть-газ геологиясе һәм геофизика, бораулау һәм нефть һәм газ скважиналарын эшкәртү, нефть эшкәртү һәм нефть химиясе, теплофизика, төзелеш өлкәләрендә фундаменталь эшләнмәләр белән шөгыльләнделәр.

Үз тарихында Грозный нефть институты илнең халык хуҗалыгының төрле тармаклары өчен 50 меңнән артык белгеч әзерләгән. Институтны тәмамлаучылар арасында биш Социалистик Хезмәт герое, СССР нефть химиясе һәм нефть эшкәртү сәнәгате министрлары (В. С. Федоров һәм С. Н. Хаҗиев), нефть сәнәгате министрлары (Н. А. Мальцев һәм Л. Д. Чурилов), РСФСР геология министры Д. Л. Федоров, СССРда иң эре «ГлавТюменьнефтегаз» башлыгы В. И. Муравленко, СССР Фәннәр академиясе һәм РФА академиклары М. Д. Миллионщиков, А. А. Дородницын, С. Н. Хаҗиев бар. 

1990 елларда институтның бөтен укытучылар составыдиярлек Чечнядан күченә, институтның күп кенә хезмәткәрләре һәм студентлары югала яки һәлак була. Институт биналары 1995 елның февралендә федераль авиация тарафыннан җимертеллгән.

Федераль максатчан программа нигезендә 2007 елда институт биналары комплексын торгызу башланган. 2012 елда Хрущев мәйданында ГДТУның яңа корпусы ачылган.

Хәзерге вакытта институтның матди-техник базасы — белем бирү процессы таләпләренә һәм стандартларына җавап бирә торган, лингафон кабинетлары, компьютер сыйныфлары, заманча укыту лабораторияләре белән җиһазландырылган. Институтның барлык факультетларында 30 лаборатория, 15 компьютер сыйныфы эшли. 2006 елдан мәгълүмати-исәпләү үзәге эшли. ВУЗ эчендәге басмалар чыгарылышын институтның нәшрият-полиграфия үзәге башкара. Институтның 1 нче корпусы интернет глобаль челтәренә тоташтырылган, аның ярдәмендә локаль челтәрнең үсеш алуы институтның теләсә кайсы компьютерыннан диярлек мөмкин. 2007 ел ахырына институтның калган корпусларында интернетны тоташтыру, документлар әйләнеше һәм уку процессы белән идарә итү системасын кертү планлаштырыла. Институт китапханәсе китапларны саклау һәм бирү өчен кирәкле техник чаралар белән җиһазландырылган. Бүгенге көндә институтның гомуми китап фонды 250 000 данә тәшкил итә.

Вузда белем бирү процессын 550 мөгаллим башкара, шул исәптән 15 фән докторы, 70 фән кандидаты, 30 профессор, 75 доцент. Институтның 37 кафедрасыннан 22се — чыгарылыш сыйныф укучылары, алар 32 белгечлек буенча белгечләр әзерли. Институтта 6500ләп студент белем ала, шул исәптән көндезге уку формасы буенча 3500дән артык студент. Соңгы биш елда институт 3000нән артык белгеч чыгарган, шуларның 150се диплом белән бүләкләнгән.

2012 елда яңа уку корпусын төзү төгәлләнгән. Шулай ук, 2000 елларда Грозный шәһәренең студентлар тулай торагы, Россия Герое Рамзан Кадыйров исемендәге спорт сарае төзелеше тәмамланган.

## Шәхесләр
### Ректорлар
### Укытучылар

### Тәмамлаучылар

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Гужов А. И., Джафаров К. И., Симонянц Л. Е. 70 лет Грозненскому нефтяному институту //Нефтяное хозяйство. − 1999. — № 6. — С.60 — 62.[1]
* Керимов И.А., Лебедев М.А. Академик М.Д. Миллионщиков и Грозненский нефтяной институт в воспоминаниях и документах // Вестник Академии наук Чеченской Республики. — 2020. — № 3 (50). — С. 43–53. DOI: 10.25744/vestnik.2020.50.3.007.

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз

* Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1920 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Грозный нефть университеты
Төркем:Россия университетлары
Төркем:Нефть һәм газ юнәлешле югары уку йортлары