Юрий Савченко

**Савченко Юрий Николай улы** (1925—2014) — ССРБ һәм Россия табиб-нейрохирургы, педагог һәм сәламәтлек саклау оештыручы, медицина фәннәре докторы, профессор. РСФСРның фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (1990). Россия Федерациясенең атказанган табибы (2004).

## Биографиясе
Савченко Юрий Николаевич 1925 елның 2 декабрендә Тум шәһәренең билгеле медицина профессоры Савченко Николай Иванович гаиләсендә туган (1896—1980).

1942 елда, ун җиде яшендә, Ю.Н. Савченко Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре сафына чакырыла һәм кыска вакытлы Уфа һәм зенит-артиллерия хәрби училищесының курсларын үткәннән соң, гамәлдәге армиягә фронтка җибәрелә, Бөек Ватан сугышында 286 нчы гвардия зенит артиллериясе полкының 6 нчы гвардия танк корпусы 3 нче гвардия танк армиясе составында катнаша, гвардия кече лейтенанты һәм лейтенант, взвод командиры һәм зенит батареясы командиры була. 1-нче Украин фронтында сугыша, Украина, Польша, Австрия һәм Алманияны азат итүдә катнаша, Берлин каласын штурмлауда һәм Прага каласын азат итүдә катнаша. Сугышта катнашуы өчен I һәм II дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.

1945 елдан алып 1950 елга кадәр Башкорт дәүләт медицина университетында белем ала. 1950 елда институтны тәмамлаганнан соң ординатурада белем ала. 1951 елдан 1954 елга кадәр Ленинград фәнни-тикшеренү нейрохирургия институтында аспирантурада укый. 1954 елдан 1958 елга кадәр Европпа институтларында, башлыча, Монреаль неврология институтының нейрохирургия кафедрасында стажировка үтә.

1970 елдан алып 1997 елга кадәр — ассистент, доцент, профессор һәм неврология кафедрасы мөдире булып эшли, 1997 елда — Омск дәүләт медицина институтының дәвалау факультеты деканы. Укытучылык эшмәкәрлеге белән беррәттән — саулык саклауның Омск өлкә бүлегенең неврология һәм нейрохирургия буенча штаттан баш белгече. Төп эшмәкәрлегеннән тыш Ю. Н. Савченко неврологларның фәнни җәмгыяте бүлекчәсе рәисе, нейрохирургларның Бөтендөнья оешмалары әгъзасы, нейрохирургларның Бөтен союз җәмгыяте идарәсе әгъзасы булып тора.

1954 елларда Н.Ю. Савченко медицина фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп«Нарушение функций некоторых внутренних органов у больных с опухолями спинного мозга» темасына диссертация  яклый, 1968 елда — медицина фәннәре докторы исеменә дәгъва итеп «Функционально-морфологическая характеристика эпилепсии и сходных состояний» темасына диссертация  яклый.

Ю. Н Савченко җитәкчелегендә ике дистәдән күчү кандидатлык һәм докторлык диссертациясе яклана, ул 300-гә якын гыйльми эшләр, шул исәптән монография, уйлап табу таныклыгы авторы булып тора.

1990 елда КПСС Үзәк комитеты һәм ССРБ Министрлар Советы карары белән Ю. Н. Савченко фән һәм техника өлкәсендә РСФСР дәүләт премиясена лаек була.

2004 елның 8 маенда Россия Федерациясе Президенты Указы белән «сәламәтлек саклау өлкәсендәге казанышлары һәм күп еллык намуслы эшчәнлеге өчен» Ю. Н. Савченко РСФСРның атказанган фән эшмәкәре дигән мактаулы исемгә лаек була.

1924 елның 5 сентябрендә Омск шәһәрендә вафат була, Иске-Төньяк зиратында җирләнгән.

## Наградалары

* Октябрь Инкыйлабы ордены
* I и II дәрәҗә Ватан сугышы ордены, (28.03.1945, 06.04.1985)
* Кызыл Йолдыз ордены
* «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен» медале
* «Берлинны алган өчен» медале
* «Праганы азат иткән өчен» миналы
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләре өчен» орден медале
* II дәрәҗә Хезмәт ветераны медале

### Исемнәре

* Россия Федерациясенең атказанган табибы (8.05.2004)

### Премияләре

* РСФСРның фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе (1990)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Памяти Юрия Николаевича Савченко (неопр.). Омский государственный медицинский университет. Дата обращения 31 июля 2020.
* Памяти Юрия Николаевича Савченко (неопр.). Журнал неврологии и психиатрии имени С.С. Корсакова. Дата обращения 31 июля 2020.

Төркем:2 декабрь көнне туганнар
Төркем:1925 елда туганнар
Төркем:Томскида туганнар
Төркем:4 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:2014 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:«Берлинны алу өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:II дәрәҗә «Ватан алдында казанышлар өчен» орденының медале белән бүләкләнгәннәр
Төркем:РФ атказанган табиблары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Россиядә вафатлар
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар