Сарай мәйданы (Казан)

## Урнашуы
Мәйдан Казан Кремльенең төньяк дивары янында, Батурин урамы, Кремль яры, Федосевская урамы башы һәм «нефтьчеләр поселогы»  дип аталган торак комплекс арасында урнашкан. Мәйдан дүртпочмаклы формадан гыйбәрәт.

## Тарих
XVI гасырда мәйданның урыны "Черегән сазлык" дип аталган, соңрак,  аның тирә-ягы белән бөтен Федосевская урамы   аз катлы биналар белән төзелгән. XXI гасыр башына биредә шәһәрнең тарихи үзәгенең кайбер башка урамнарыннан аермалы буларак, зур тарихи кыйммәткә ия булмаган, ташландык яшел үсентеләр һәм җимерелгән  төзелеш калдыклары булган.  1969  елның гомуми планы һәм бу урында һәм Казан Кремльеннән көнчыгышка таба Федосевская урамы буенча барлык иске биналарны җимерү һәм яңа биналар белән киң эспланада төзү каралган.  2000-нче еллар башында , Казанның Меңьеллыгына, бу урынның көнчыгышында, "нефтьчеләр торак пункты",  элиталы аз катлы (коттедж) торак комплексы төзелә.  2000-нче еллар уртасында ташландык яшел мәйданнарны һәм бу урында калган биналарның калдыкларын җимерергә, зур административ һәм торак биналарын төзергә, шулай ук хәзерге чикләр эчендә парк яки мәйдан төзергә карар итәләр.

Мәйданның көньяк чиге 2010  елда төзелгән Игенчеләр сараеның зур бинасы була, көнчыгыш чиге "нефтьчеләр авылы" ның күрше йортлары, көнбатыш чиге Батурин урамы, һәм төньяк чиге Казанка яры була. Мәйдан үзе 2011 елга яшелләндерелә. Шулай ук, 2011 ел ахырына мәйданда "Сарай яры" элита торак комплексының өч зур күп катлы бинасы төзелә. 2013 елда Универсиада үткәрү өчен яр буе төзекләндерелә, сәүдә-рекреация галереясы төзелә, ә мәйданда Универсиада паркы булдырыла.

## Әһәмияте һәм объектлары

Нәфис, тантаналы, бик бай архитектура формалары һәм ике объектның искиткеч,  кичке архитектур яктырту белән берлектә, мәйдан  аерым туристлар йөри торган яңа комплекслы истәлекле урынына, туристик автобусларның күзәтү экскурсияләре тукталышына, туй кортежлары узуның төп пунктларыннан берсе, йөрү, очрашулар һәм ял итү урынына әйләнә. Сарай мәйданыннан Солтан-Галиев мәйданына кадәр барган Казанка Кремль яры шулай ук җәяүлеләр һәм велосипедчылар өчен  кулланыла. Мәйданнан Кремльгә (аның көнчыгыш дивары, шулай ук кичке архитектура яктысы булган), калкулыкта урнашкан Изге Параскева Пятница чиркәвенә һәм торгызылган Казан Изге Ана соборына, шәһәрнең аръяк өлешендәге яңа төзелешкә (Яңа Савин районы)  панорама («скайлайн») ачыла.

Мәйданда декоратив асфальт плиталар белән үзәк түгәрәк мәйданчык, ачык эскәмияләр, фонарьлар һәм чәчәк, үлән һәм зур яшел мәйданнар зоналары, ясалма сулык, шулай ук техник корылмаларның кечкенә биналары бар. Мәйдан һәм җәяү йөрү яры арасында озын өчъяруслы ресторан-сәүдә галереясе урнашкан. Ярдан мәйданга декоратив таш белән капланган  баскыч төшә. Батурин урамы янында зур асфальтланган машина кую урыны, сак пункты һәм шлагбаум урнашкан. Төрле концертлар һәм башка тамашалар уздыру өчен Игенчеләр сарае каршында ике зур видеоэкранлы сәхнә куелган

2011 елдан башлап республика һәм шәһәр көнендә 30 августта меңләгән тамашачы каршындагы мәйданда "ачык һавада" бушлай Казан көзе «халыкара опера фестиваленең гала-концерты була.  Беренче мондый концертта Россия примадоннасы Любовь Казарновская һәм Италия теноры Леонардо Громенья Татарстанның Дәүләт симфоник оркестры белән бергә катнаша.

Мәйданга чыга торган объектлар:

* Игенчеләр сарае Татарстан Авыл хуҗалыгы министрлыгы һәм башка махсус оешмалар урнашкан
* Кремль яры
* " Сарай яры ", торак комплексы
* Әүдеки чиркәве
* " Нефтьчеләр авылы ", торак комплексы

Мәйдан янында урнашкан объектлар:

* Казан Кремле, Төньяк һәм Исемсез манаралар белән төньяк дивар
* Шәһәр клиник онкология диспансеры
* Изге  Параскева Пятница чиркәве
* Казан Башкарма комитетының мәгариф бүлеге
* Шәһәр мәгълүмат һәм диагностика үзәге

## 2013 елгы Универсиаданың Мәдәни паркы
2013 елда Казанда Универсиаданың 5,9 гектар мәйданлы 30 мең кеше сыйдырышлы Мәдәни паркы төзеләhttps://web.archive.org/web/20130706201625/http://kazan2013.ru/ru/culture_universiade_park. Мәдәни парк чыннан да 4 июльдә, рәсми рәвештә - 6 июльдә, Универсиаданың ачылу көнендә ачыла. Паркны ябу - 17 июль, Универсиаданың соңгы көне.

Парк территориясе коймаланган, төрле яклардан керү юллары металл эзләгечле берничә КПП аша оештырылган, Паркына 12:00 дән 16:00 гә кадәр — ирекле,  ә 16:00 дән 23:00 гә кадәр-Универсиаданың теләсә кайсы спорт ярышына керү билетлар буенча. Игенчеләр сарае каршындагы мәйданда  һәм «үлем тәгәрмәче» конструкциясендә 22:00 сәгатьтән «Дю Солей» циркының сәгатьләп чыгышы үткәрелә, ул 22 артист катнашында уникаль урам тамашасы тудыра һәм җирле балаларны җәлеп итә.

Шулай ук бу сәхнәдә Александр Сладковский җитәкчелегендәге Татарстан дәүләт симфоник оркестры белән "Ак Буре" татар операсының "ачык һава" премьерасы, Сандвич, Блэкбирд, очраклы рол, M & M, "Зур Куш" , "Волга-Волга", "Мураками", "Прогульщики", True Jazz Band, Егор Сесарев, Jukebox, опера җырчысы Аида Гарифуллинаның, виртуоз скрипка Эдгар Акопянның, театр студиясе "Коллаж",  "Созвездие-Йолдызлык " фестивале җиңүчеләренең, федераль университетларның иҗат коллективларының, "Зур биюләр" проектының биючеләре һәм башкаларның концертлары булды. Сәхнәнең видео экраннарында Университетны ачу һәм ябу тантаналарының турыдан-туры трансляцияләре барды.  Парк мәйданчыкларында шулай ук 200 дән артык вокал, хореография, фольклор, инструменталь коллективлардан артистлар чыгышлары, төрле халык һөнәрчелеге һәм кул эшләре буенча мастер-класслар, тамашачылар өчен конкурслар һәм викториналар үткәрелде.

**Универсиада Мәдәният Паркы объектлары:**

* Россиядә узган оештыру комитетыннан интерактив "Футбол паркы", шул исәптән 2018 нче елда Казанда узачак Футбол буенча Дөнья кубогы, мини-тренировка мәйданы, мультимедиа видео презентациясе һәм сирәк футбол күргәзмәсе белән.
* 2017 елгы кышкы Универсиаданы үткәрүче Алматының павильон-чатыры милли казакъ юртасының традицион әйләнеше белән бизәлгән сәнгать экспозицияләре белән
* 2019 2019 елгы кышкы Универсиаданы үткәрүгә кандидат булган Красноярскның ясалма бозлы шугалак һәм аның ирекле йөрүе өчен тимераякларны прокатка алу павильоны-шатеры
* Hyundai, Мегафон, Coca-Cola, Alpen Gold, Tissot һ. б. спонсорлар һәм партнерларның павильон-чатырлары һәм мәйданнары
* агач биналар, халык һөнәрләре һәм фольклор рәссамнары булган милли крестьян ишегалды
* Россия Кудо  Федерациясе сайты
* балалар һәм олылар өчен аттракционнар
* халык һөнәрчелеге эшләнмәләре куелган палаткалар
* сувенир кибетләре
* туклану һәм туңдырма пунктлары
* санитар һәм көнкүреш әйберләре

## Транспорт
Мәйдан янындагы Батурин урамында 22, 28 / 28а, 52, 83, 89 автобус маршрутлары шул ук исем тукталышыннан уза.

Жяүле ераклыкта ( 1 май мәйданына менү һәм төшү аша) "Кремль" метро станциясе урнашкан .

## Панорамалар

## Сылтамалар

* Викимапиядәге Сарай мәйданы (спутник күренеше)
* Фермерлар сарае һәм Сарай мәйданының 3D күренеше "Казан шәһәренә виртуаль тур" сайтында.
* Шәһәрнең төп мәдәни һәм күңел ачу мәйданы Казанда студентлар уеннары вакытында - Университет паркы ачылды
* "Гади Сабанойны үткәрү - һәм бу бик авыр, ләкин монда ике атна! "
* Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы министрлыгы тәрәзәләре астында пальма ага
* "Deathлем тәгәрмәче" Фермерлар сараенда пәйда булды
* Әмиров К. Ф., Ахметзянова Р., Веняминов Р. "Казан урамнары исемнәре", Казан, Татар китап нәшрияты, 2010.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казан мәйданнары
Төркем:Казанның Вахитов районы
Төркем:Әлифба буенча урамнар