Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге

Бу бит географик һәм конституцион табигате төркемнәре буенча сәяси зат буларак юкка чыккан тарихи дәүләтләрне, илләрне, милләтләрне, империяләрне яки территорияләрне күрсәтү торышлыгы.

## Кертү өчен критерийлары
Бу исемлек үзенең дәүләт булуын игълан иткән һәм түбәндәге шартлардан берсенә туры килүче сәяси затлар кертелә:

* фактик яктан (де факто) территория өстендә контроле, халкы, хөкүмәте һәм башка дәүләтләр белән мөнәсәбәтләргә көрү мөмкинлеге булуы, яки
* дәүләт буларак иң азыннан бер башка дәүләт тарафыннан танылуы.

## Борынгы һәм урта гасырлар дәүләтләре

## Замандаш дәүләтләр

### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге

#### Аурупа

##### Төньяк илләре
Төньяк илләрдә берлекләр унитар булу урынына шәхси сыйфатында булдылар
*Исландик берлеге (ингл.)
*Бөек Финляндия кенәзлеге (ингл.) -  белән шәхси берлектә
*Фин демократик республикасы (ингл.)
*Фин социалист эшчеләр республикасы (ингл.) - ның Көньяк җирләрендә
*Финляндия патшалыгы (ингл.)
*Исландия патшалыгы (ингл.)
*Калмар берлеге (ингл.)&nbsp;– (өч скандинав патшалыгы; таркалды)
* Дания-Норвегия (ингл.) берлеге &nbsp;– (таркалды)
* Швеция һәм Норвегия (ингл.) берлеге &nbsp;– (таркалды)

##### Замандаш Франция
*Бретань кенәзлеге (ингл.) (851–1532)
*Франция патшалыгы (ингл.) (843–1792) (1814/15-1848)
*Беренче француз республикасы (ингл.) (1792–1804)
*Беренче француз империясе (ингл.) (1804–1814/15)
*Икенче француз республикасы (ингл.) (1848–1852)
*Икенче француз империясе (ингл.) (1852–1870)
*Өченче француз республикасы (ингл.) (1870–1940)
*Виши Франциясе (ингл.) (1940–1944)
*Дүртенче француз республикасы (ингл.) (1946–1958)
*Корсика патшалыгы (ингл.)
*Корсикан республикасы (ингл.) (1755–1769)
*Инглиз-корсикан патшалыгы (ингл.) (1794–1796)
*Фуа җирлеге (ингл.)
*Тулуз җирлеге (ингл.) (778–1271)
*Густ (ингл.) республикасы
*Бәйсез Ментон (ингл.) һәм Рокебрюн (ингл.) илләре (1848–1860)

##### Замандаш Алмания
* *([[:en:Holy Roman Empire|ингл.]])* (843–1806)
*Рейн конфедерациясе (ингл.) (1806–1813)
*Алман конфедерациясе (ингл.) (1815–1866)
*Төньяк алман конфедерациясе (ингл.) (1867–1871)
* (1871–1918)
* *([[:en:Weimar Republic|ингл.]])* (1919–1933)
* (1933–1945)
* Федератив Алмания Җөмһүрияте (1949-1990)
* Демократик Алмания Җөмһүрияте (1949–1990)
*Альзас-Лоррейн (ингл.) (1918)
*Альзас совет республикасы (ингл.) (1918)
*Ангальт (ингл.) (Duchy 1863–1918)
**Ангальт-Бернбург (ингл.) (Duchy 1803–1863, inherited by the Duke of Anhalt-Dessau)
**Ангальт-Дессау (ингл.) (Duchy 1807–1863)
**Ангальт-Көтен (ингл.) (Duchy 1807–1847, inherited by the Duke of Anhalt-Dessau)
*Баден (ингл.) (Grand Duchy&nbsp;– 1806–1918)
*Бавария ирекле дәүләте |(ингл.) (Kingdom&nbsp;– 1806–1918)
**Бавар совет республикасы (ингл.)
*Бремен (ингл.)
*Брюнсвик (ингл.)
*Франкфурт (ингл.) (1806 елга кадәр Ирекле империаль Франкфурт шәһәре (HRE); Франкфурт шәһәре, 1815–1866)
*Һамбург (Бүгенгә кадәр ирекле шәһәр)
*Һановер патшалыгы (ингл.) (1814–1866)
*Һессе-Дармштадт (ингл.)
*Һессе-Һомбург (ингл.)
*Һессе-Кассель (ингл.) (электорат, 1803–1807, 1813–1866)
*Һоһенцоллерн-Һехинген (ингл.)
*Һоһенцоллерн-Зигмаринген (ингл.)
*Һольштайн (ингл.)
*Липпе (ингл.)
*Любек (ингл.) (Ирекле шәһәр 1226–1937)
*Мекленбург-Шверин (ингл.)
*Мекленбург-Штелиц (ингл.)
*Нассау (ингл.)
*Олденбург (ингл.)
*Пруссия (ингл.) (1525–1947)
**Пруссия кенәзлеге (ингл.) (1525–1618)
**Бранденбург-Пруссия (ингл.) (1618–1701)
**Пруссия патшалыгы (ингл.) (1701–1918)
*Реусс (ингл.)
*Саксе-Альтенбург (ингл.)
*Саксе-Кобург-Заальфельд (ингл.)
*Саксе-Кобург һәм Гота (ингл.)
*Саксе-Гота (ингл.)
*Саксе-Һильдбургһаузен (ингл.)
*Саксе-Лауенбург (ингл.) (яки Лауенбург кенәзлеге)
*Саксе-Майнинген (ингл.)
*Саксе-Веймар-Айзенах (ингл.)
*Саксония патшалыгы (ингл.) (Kingdom&nbsp;– 1806–1918)
*Шаумбург-Липпе (ингл.)
*Шлезвиг көнәзлеге (ингл.)
*Шварцбург-Рудольштадт (ингл.)
*Шварцбург-Зондерсһаузен (ингл.)
*Вальдек (ингл.)
*Вүрттемберг (ингл.) (Патшалык &nbsp;– 1806–1918)
Мәркәзләшмәгән Изге Рим империясе (ингл.) өлеше булган, табигате һәм зурлыгы төрле булган йөзләрчә феодаль илләр өчен (күбесенчә Кляйнштаатерей саналганнары (ингл.))  — Изге Рим империясенә кергән дәүләтләр исемлеген (ингл.) карагыз.

##### [[:en:Historical states of Italy|Италияның тарихи дәүләтләре (ингл.)]]
*Чизальпине республикасы (ингл.) (1797–1802)
*Чиспадане республикасы (ингл.) (1796–1797)
*Коспайа республикасы (ингл.) (1440–1826)
*Эльба суверен принципалитеты (ингл.) (1814–1815)
*Этрурия патшалыгы (ингл.) (1801–1807)
*Наполеоник итальян республикасы (ингл.) (1802–1805)
*Наполеоник итальян патшалыгы (ингл.) (1805–1814)
*Ломбардия-Венетия патшалыгы (ингл.) (1815–1866)
*Лукка кенәзлеге (ингл.) (1815–1847)
*Мантуа кенәзлеге (ингл.) (1273–1707)
*Масса һәм Каррара кенәзлеге (ингл.) (15 гасыр-19 гасыр)
*Милан кенәзлеге (ингл.) (1395–1797)
*Модена кенәзлеге (ингл.) (1452–1796, 1815–1859)
*Неаполь патшалыгы (ингл.) (1285–1816)
*Парма кенәзлеге (ингл.) (1545–1859)
*Папалы дәүләтләр (ингл.) (752–1870)
*19 гасыр Рим республикасы (ингл.) (1849)
*Сардиния патшалыгы (ингл.) (1324–1861)
*Сицилия патшалыгы (ингл.) (1130–1816)
*Таволара патшалыгы (ингл.) (1836–1934?) - 
*Транспадане республикасы (ингл.) (1796–1797)
*Тоскана Бөек кенәзлеге (ингл.) (1569–1801, 1815–1859)
*Ике Сицилия патшалыгы (ингл.) (1815–1860)
*Триест ирекле территориясе (ингл.) (1947–1954)
*Венеция республикасы (ингл.) (697–1797)

##### Замандаш [[Бөекбритания]]
*Бөекбритания
**Бөекбритания патшалыгы (ингл.) (1707–1800)
***Англия патшалыгы (ингл.) (927–1707)
***Шотландия патшалыгы (ингл.) (843–1707)
*Англия Берлеге (ингл.) (1649–1653) һәм (1659-1660)
**Протекторат (ингл.) (1653-1659)

##### Ирландия
* Kingdom of Ireland ( -1171)
* :en:Lordship of Ireland (1171–1541)
* :en:Kingdom of Ireland (1541–1801)
* :en:Kingdom of Osraige
* Kingdom of Aidhne
* :en:Kingdom of Mide
* :en:Kingdom of Uí Failghe
* :en:Kingdom of Tara
* :en:Kingdom of Dublin
* :en:Kingdom of Breifne
* Kingdom of Leinster
* Kingdom of Connacht
* Kingdom of Munster
* :en:Irish Republic (1919–1922)
* :en:Irish Free State (1922–1937)

##### Нидерландлар
*:en:Prince-Bishopric of Liège (972–1795) annexed by France in 1795.
*:en:United Belgian States (1789–1790)
*:en:Republic of the Seven United Netherlands (1581–1795) (Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden/Provinciën) Independence from Spain after :en:Eighty Years' War in 1581, conquered by :en:Napoleon 1795.
*:en:Batavian Republic (1795–1806) (Bataafse Republiek) France's :en:vassal state.
*:en:Kingdom of Holland (1806–1810) (Koninkrijk Holland/Royaume d'Hollande) Ruled by :en:Louis Bonaparte, annexed by France 1810.
*:en:Neutral Moresnet (1816-1920) Belgo-Prussian condominium.

##### Замандаш Польша
*:en:Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)
*:en:Lemko-Rusyn Republic (1918–1920)
*:en:Duchy of Warsaw (1807–1815)
*:en:Free City of Danzig (1807–1815) (1920–1939)
*:en:Galician Soviet Socialist Republic (1920)
*Republic of Kraków (1815–1846)
*:en:Second Polish Republic (1918-1939)
*:en:People's Republic of Poland (1944-1989)

##### Балтыйк илләре
*:en:Grand Duchy of Lithuania (13 гасыр-1795)
*:en:Kingdom of Lithuania (1251–1263, 1918)
*:en:Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)
*:en:Republic of Central Lithuania (1920–1922)
*:en:Duchy of Courland (1561–1795)
*Republic of Perloja (1918–1923)
*:en:Duchy of Courland (1561–1795)

##### Россия
*Россия империясе
*Советлар Берлеге, including the :en:Russian Soviet Federative Socialist Republic which became post-communist republics;
*:en:Soviet Republic of Naissaar on an Estonian Baltic island
*Идел буе Алманнары Автономияле Совет Социалистик Республикасы

##### Үзәк Аурупа
*:en:Kingdom of Bohemia
*:en:Hungarian Soviet Republic (March 1919-August 1919)
*Kingdom of Hungary (1920-1946)
*Republic of Hungary (1946-1949)
*:en:People's Republic of Hungary (1949-1989)
*:en:Slovak Soviet Republic
*:en:Czechoslovakia:
**:en:First Czechoslovak Republic (1918-1938)
**:en:Second Czechoslovak Republic (1938-1939)
**:en:Third Czechoslovak Republic (1945-1948)
**:en:Czechoslovak Socialist Republic (1960-1989)
**:en:Czechoslovak Federal Republic (1989-1993)

##### Балканнар
*Serbian Principality (768-960)
*:en:Grand Principality of Duklja (1043-1101),
*:en:Serbian Grand Principality (1101-1217),
*Serbian Kingdom (1217-1345),
*:en:Serbian Empire (1345-1371),
*:en:Principality of Zeta (1371-1514)
*:en:Serbian Despotate (1402–1459)
*Kingdom of Croatia (925–1527)
*:en:Kingdom of Croatia (Habsburg) (1527–1868)
*:en:Kingdom of Croatia-Slavonia (1868–1918)
*:en:Kingdom of Bosnia (1377–1463)
*:en:Republic of Ragusa (1358–1808)
*:en:Principality of Serbia (1817–1882)
*:en:Kingdom of Serbia (1882–1918)
*:en:Illyrian Provinces (1809–1816)
*Kingdom of Illyria (1816–1849)
*:en:Kingdom of Dalmatia (1815–1918)
*:en:Principality of Montenegro (1852–1910)
*:en:Kingdom of Montenegro (1910–1918)
*:en:State of Slovenes, Croats and Serbs (1918)
*:en:Republic of Prekmurje (1919)
*:en:Kingdom of Yugoslavia (1918–1943)
*:en:Free State of Fiume (1920–1924)
*:en:Independent State of Croatia (1941–1945)
**:en:Free Territory of Trieste (1947–1954)
*:en:Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1943–1992)
*:en:Federal Republic of Yugoslavia (1992–2003)
*:en:Serbia and Montenegro (2003–2006)
*:en:Eastern Rumelia (1878-1908)
*:en:Principality of Bulgaria (1878-1908)
*:en:Kingdom of Bulgaria (1908-1946)
*:en:People's Republic of Bulgaria (1946-1990)
*Principality of Moldavia (1346-1859)
*Principality of Wallachia (1330-1859)
*United Principalities of Moldavia and Wallachia (1859-1881)
*:en:Kingdom of Romania (1881-1947)
*People's Republic of Romania (1947-1965)
*Socialist Republic of Romania (1965-1990)
*:en:Septinsular Republic (1800-1815)
*:en:United States of the Ionian Islands (1815-1864)
*:en:First Hellenic Republic (1828-1832)
*:en:Kingdom of Greece (1832-1924, 1935-1941, 1944-1974)
*:en:Second Hellenic Republic (1924-1935)
*:en:Albanian Kingdom (1928-1939)
*:en:People's Socialist Republic of Albania (1946-1991)
* (c.1281–1923)

##### Кавказ
*:en:Lazistan Former part of Georgia, now part of Turkey
*:en:Transcaucasian Democratic Federative Republic (February 1918&nbsp;– May 1918)
*:en:Republic of Mountainous Armenia (April 1921&nbsp;– July 1921)
*:en:Democratic Republic of Azerbaijan (1918–1920)

##### Иберия
*:en:Kingdom of Navarre (824–1620)
*:en:Crown of Aragon (1162–1716)
*:en:Crown of Castile (1230–1715)
*:en:Emirate of Granada (1238–1492)
*:en:Principality of Catalonia
*Republic of Catalonia
*:en:Couto Mixto (10 гасыр–1868)

#### Урта Көнчыгыш

##### Анатулы
*Госманлы империясе (c.1281–1923)
*:en:Republic of Ararat

##### Мезопотамия
*:en:Sumer
*:en:Akkadian Empire
*:en:Assyria
*:en:Neo-Assyrian Empire
*:en:Babylon
*:en:Neo-Babylonian Empire
*:en:Adiabene
*:en:Kingdom of Kurdistan
*:en:Kingdom of Iraq
*:en:Arab Federation

##### Фарсы иле
*:en:Persian Soviet Socialist Republic in Gilan (Iran)
*:en:Republic of Mahabad

##### Левант
*Kingdom of Arab Syria (1920)
*:en:Alawite State in coastal Syria (1920–1936 under French mandate of Syria)
*:en:Jabal el Druze (state) (1921–1936 under French mandate of Syria)
*:en:State of Aleppo (1920–1925 under French mandate of Syria)
*:en:State of Damascus (1920–1925 under French mandate of Syria)

##### Гарәп ярымутравы
*:en:Emirate of Diriyah (1744-1812)
*:en:Emirate of Nejd (1812-1891)
*:en:Trucial States (1820–1971)
*:en:Muscat and Oman (1820–1970)
*:en:Emirate of Jabal Shammar (1836-1921)
*:en:Idrisid Emirate of Asir (1906–1934)
*:en:Emirate of Nejd and Hasa (1902-1921)
*:en:Sultanate of Nejd (1921-1925)
*:en:Kingdom of Hejaz (1916-1925)
*Kingdom of Nejd, Hejaz and Accessories (1926–1932)
*:en:Mutawakkilite Kingdom of Yemen (1918–1962)
*:en:Federation of Arab Emirates of the South 1959–1962
*:en:Yemen Arab Republic (1962–1990)
*:en:Federation of South Arabia (1962–1967)
*:en:People's Democratic Republic of Yemen (1967–1990)
*:en:Republic of Kuwait (1990)

#### Азия

##### Ерак Көнчыгыш
*:en:Chinese Soviet Republic in Jiangxi Province
*:en:Korean Empire (1897–1910)
*:en:Republic of Ezo
*:en:Republic of Formosa
*:en:Hunan Soviet in a continental Chinese province
*:en:Manchukuo
*:en:Mongolian People's Republic
*:en:Ryukyu Kingdom
*:en:Tuvan People's Republic
*:en:Tibet (1912–51)

##### Көньяк-көнчыгыш Азия
*:en:Khmer Empire (Cambodian Empire)
*Champa kingdom
*:en:Pattani kingdom
*Republic of Lanfang
*:en:Kingdom of Sarawak
*Sultanate of Malacca
*Sultanate of Mataram
*Sultanate of Aceh
*:en:Sultanate of Banten
*:en:Sultanate of Cirebon
*:en:Sultanate of Demak
*:en:Kingdom of Pajang
*Sultanate of Palembang
*:en:North Vietnam
* *([[:en:South Vietnam]])*
* да
**:en:Mon kingdoms (9th–11th, 13th–16th, 18th c.)
**Ava (1364–1555)
**:en:Pegu (1287–1539, 1747–1757)
**:en:Mrauk U (1434–1784)
**:en:Taungoo Dynasty (1486–1752, 2nd Empire)
**:en:Konbaung Dynasty (1752–1885, 3rd Empire)
**Shan States (1287–1557)
**Arakan (1287–1784)
* да
**:en:Sultanate of Maguindanao
**:en:Sultanate of Sulu
**:en:Kingdom of Maynila
**:en:Confederation of Madya-as
**:en:Kingdom of Tondo
**:en:Kingdom of Namayan
**:en:Sultanate of Rajah Buayan

##### Көньяк Азия
*In :en:Indian subcontinent
**Böyek Mogollar İmperiäse
**:en:Maratha Empire
**:en:Bijapur Sultanate
**:en:Sikh Empire
**:en:Sikkim
**:en:United Suvadive Republic
**:en:Kingdom of Mysore
**Hyderabad
**:en:Travancore
**:en:Cochin State
**:en:Chola dynasty
**:en:Pandyan Dynasty
**:en:Chera Dynasty

##### Үзәк Азия
*In Afghanistan
**:en:Durrani Empire (1747–1823)

## Шулай ук карагыз

*Дәүләт
*Дөнья дәүләтләре исемлеге
*:en:List of countries
*:en:List of Pre-Modern states
*Тарихи дәүләтләрнең башкалалары исемлеге (ингл.)
* Historic states
** :en:List of historic states of Italy
** :en:List of historic states of Russia
** :en:List of historic states of Germany
*:en:Former countries in Europe after 1815
*Иң зур империяләр исемлеге
*Микродәүләтләр исемлеге (ингл.)
*:en:Timeline of European nations

## Искәрмәләр

* Harding, Les. Dead Countries of the Nineteenth and Twentieth Centuries: Aden to Zululand. Scarecrow Press, 1998. ISBN 0-8108-3445-6

## Чыганак
* Википедияның инглиз-телле бүлеге мәкаләсе
* Википедияның рус-телле бүлеге мәкаләсе

*
*
Төркем:Илләр буенча исемлекләр
Төркем:Исемлекләр:Тарих