Таңчулпан Бабичева

**Таңчулпан Бабичева** (Таңчулпан Даһи кызы Бабичева, ) – драма артисты, режиссёр, профессор, Уфа дәүләт сәнгать академиясе кафедра мөдире, РФ (2001) һәм БР (1994) халык артисты. Салават Юлаев премиясе лауреаты (1981).

## Тәрҗемәи хәле
1953 елның 15 маенда БАССР Дәүләкән шәһәрендә туган. Уфа дәүләт сәнгать институтын (*Р. Әюпов классы*) тәмамлаган (1974).

## Хезмәт юлы
* 1974 елдан Гафури театры артисты.
* 1984 елдан Уфа дәүләт сәнгать институты (Уфа дәүләт сәнгать академиясе) режиссёрлык һәм актёр осталыгы кафедрасында укыта , 2001 елдан кафедра мөдире.
* 2005-2007 Милли яшьләр театры (Уфа) сәнгать җитәкчесе.

## Иҗаты
Таңчулпан Бабичева иҗаты экспрессиягә бай иҗат, уйнаган рольләре югары актёр осталыгы, драматизмы, нечкә психологик сурәтле булуы белән аерылып тора. Комедияләрдә дә, классик драматургиядә дә ышандырырлык итеп уйный.

#### Уйнаган рольләре
* *Гөлҗамал* — «Гармунчы дус» Наҗар Нәҗми (1974, **дебют**)
* *Зөбәрҗәт*, *Шәфәкъ* — «Ай тотылган төндә» Мостай Кәрим
* *Һәдия* — «Һәдия» Газим Шәфыйков
* *Зәмзәгөл* — «Җәяүле Мәхмүт» Мостай Кәрим
* *Мария Тереза* — «Ярлыкау» Мостай Кәрим
* *Диләфрүз* — «Диләфрүзгә дүрт кияү» Туфан Миңнуллин
* *Мөнирә* — «Кыз урлау» Мостай Кәрим
* *Заһирә* — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин
* *Филумена Мартурано* — «Елый белми торган хатын» Э. де Филиппо
* *Диана* — «Әкәмәт сөю» Лопе де Вега
* *Аркадина* — «Акчарлак»  А.П. Чехов
* *Регина Эрнстовна* — «Алдан түлим!» Н.М. Птушкина

#### Куйган спектакльләре
* 1989 «Дүрт кешелек табын» Наил Гаетбай
* 1991 «Ташлама утны, Прометей!» Мостай Кәрим
* 1991 «Ә монда таңнар тыныч» (*А зори здесь тихие*) Б. Васильев
* 1996 «Уникенче төн» (*Двенадатая ночь*) Уильям Шекспир
* 1998 «Талантлар һәм баш иючеләр» (*Таланты и поклонники*) А. Островский
* 2001 «Кара монах» (*Черный монах*) А.П. Чехов
* 2004 «Ромео һәм Джульетта» Уильям Шекспир
* 2005 «Шаян яшьлек» Ибраһим Абдуллин
* 2005 «Гыйльмияза» Таңчулпан Гарипова
* 2007 «Сөю ялкынында янып» А.С. Пушкин
* 2007 «Курайдан мюзиклга хәтле»
* 2007 «Йолдызга үрел!»
* 2008 «Тормышның ике яры» Мостай Кәрим

#### Фильмография
* 1978  «Алтын атлы җайдак» (*Всадник на золотом коне*) , Мосфильм — *Гөлбикә* 
* 1986 «Төпкелдән төшкән килен»  (*Невестка из захолустья*), Баштелефильм — *Килен*
* 1991 «Һәдия», «Башкортстан» ДТРК - *Һәдия*

#### Уңышлары
* 2000 Ярославль шәһәре губернаторы призы — «Акчарлак» (А.П. Чехов) спектакле өчен
* 2004 Бөтенрусия смотр-бәйгесе (Ярославль) — «Ромео һәм Джульетта» спектакле 5 диплом ала.
* 2007 XVIII  студентлар фестивале (Ырынбур) — «Сөю ялкынында янып» (А.С. Пушкин) спектакле диплом ала.
* 2009 Бөтенрусия фестивале (Ярославль) – «Бертуган Карамазовлар» спектакле диплом ала. 
* 2009 республика эстрада миниатюралары фестивале ([Уфа) дипломы.
* 
==== Хезмәтләре ====
* Т. Бабичева. «Гамәл» (Действие) (дәреслек). Уфа, 2001.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* БАССР атказанган артисты ([1981)
* БР халык артисты (1994)
* РСФСР атказанган артисты (1991)
* РФ халык артисты (2001)
* Салават Юлаев премиясе (1981) – Гафури театрында уйнаган «Язмышлардан узмыш бар!» (Мостай Кәрим-Рифкать Исрафилов) спектаклендәге роль өчен (*иҗат төркеме эчендә*)
* «Милли драматургия фестивале» (Уфа) дипломы.
* «Театр язы» фестивале (Уфа) дипломы.
* «Туганлык» фестивале (Уфа) дипломы.
* 2024 ― «Хезмәт фидакарьлеге өчен» медале (БР)

## Гаиләсе
Ире Азат Нәдергулов (1962―2023), кызлары Рушана Юрий кызы, Рената. 

## Искәрмәләр
## Сылтамалар
*   Уфа сәнгать академиясе рәсми сайты
* Башкортстан (''белешмәлек'') 

Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:БАССР атказанган артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Профессорлар