open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Диянәт (журнал)

**«Диянәт»** (**دیانت**, Диянәт – «*динлелек, дин тотучылык*») — мөселманнар өчен 1926—1928 елларда Уфада чыгарылган рәсемле, дини мәгърифәт басмасы (*журнал*).

## Тарих
1917 елда оешып, 1930-еллар ахырында ябылган БАССР мөселманнарының үзәк диния нәзарәте басма органы булган. Җаваплы мөхәррире  һәм нашире — М. Гатаи (мөфти Мотыйгулла Гатауллин). Әлеге басма Мәскәү, Одесса, Уфа басмаханәләрендә нәшер ителгән. Анда дини тәгълимат, үгет-нәсихәт, мәхәлләләр саны, имам-хатиблар, мөәзиннәр турында мәгълүмат, кануннар һәм күрсәтмәләр басылган. Материалның күпчелеге гарәп әлифбасында төрки телдә *(төрки-татар телендә*), аерым документлар кириллицада рус телендә биреп барылган. Басма эшендә шулай ук мөселман дин эшлеклеләре Мотаһар Камалетдинов, Гыйниятулла Капкаев, Галләметдин Ханисламов һ. б. катнаша.

## Журнал программасы
* Дини вәгазь һәм нәсихәт хакында
* Дини вә әхлакый тәрбия юллары
* Дини вә рухани эшләрне алып бару хакында мәгълүмат
* Дини, хөкеми вә фәлсәфәви мәкаләләр
* Дин әһеләренең вазифави бурычлары
* Дини сорауларга җаваплар һәм фәтвалар
* Дини эшләргә бәйле кануннар, рәсми мәгълүматлар.

## Яңа тарих
БР мөселманнарының диния нәзарәте рәисе Айнур хәзрәт Биргалин башлангычы белән 2019 елның июленнән  «Диянәт» () исемле журнал (*янәдән*) чыга. Мөхәррире — Даян Мәҗитов. Тиражы — ~1 мең. Кварталга 1 мәртәбә чыга. Беренче саны мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин (*[[1946 ел|1946]]—[[2019 ел|2019]]*) истәлегенә багышлана. Штатта татарчага тәрҗемә итүче каралган, җомга хөтбәләре татарча да бирелә.

## Сылтамалар
*   К 100-летию Башкортостана возобновляется выпуск журнала «Дианат». БР мөселманнарының диния нәзарәте сайты, 15.07.2019

## Искәрмәләр


Төркем:1926 елда барлыкка килгән басмалар
Төркем:Ислам
Төркем:Уфа матбугаты
Айнур Биргалин

**Айнур Биргалин**, Айнур Азамат улы Биргалин (, *[[1989 ел]]ның [[17 октябрь|17 октябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Учалы районы]], [[Баттал (Учалы районы)|Баттал]]*) — дин эшлеклесе, 2019 елның 29 апреленнән ― Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе һәм республика мөфтие .

2019 елның 16 октябрендә Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең VIII җыенында күпчелек тавыш белән Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе - республика мөфтие итеп сайлана.

## Тәрҗемәи хәле

1989 елның 17 октябрендә Башкортстан АССР Учалы районы Баттал авылында туган. Уфада Үзәк диния нәзарәте каршындагы  дүрт курсын (*диплом алмаган*), Каһирәдә (*[[Мисыр]]*) Әл-Әзһар халыкара ислам университетының Сәнәвия институтын, Уфада БДУның башкорт филологиясе һәм журналистика факультеты башкорт–гарәп бүлеген (*[[2016 ел|2016]]*) тәмамлаган.

2011 елдан Уфаның «Рамазан» мәчетендә имам,  үзе төзеткән «Фәтхислам» мәчетендә имам-хатип булып эшләгән. Эшмәкәрлек белән шөгыльләнгән, «Таймас-Престиж» компаниясенең директоры, РФ мөселман эшкуарлары берлегенең БР бүлекчәсе җитәкчесе булып торган. 2018 елдан 2019 елның 29 апреленә кадәр — БР мөселманннары диния нәзарәте рәисенең гомуми мәсьәләләр буенча урынбасары, 29 апрельдән — мөфти , 16 октябрьдән — мөфти.

2024 елның 24 октябрендә Уфада узган Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең IX Корылтаенда киләсе биш елга рәис итеп сайланган. Бердәнбер намзәт итеп чыгарылган. Аның намзәтен Корылтайда катнашкан Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров та хуплаган.

## Гаиләсе
Өйләнгән, биш баласы бар. Грэппинг, Бразилия джиу-джитсуы белән шөгыльләнә.

## Цитаталар

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте сайты

Төркем:Ислам дине әһелләре
Төркем:Башкортстан дин әһелләре
Төркем:Мөфтиләр
Төркем:Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте мөфтиләре
Төркем:Әл-Әзһар университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
XMK (операцион системасы)

XMK операцион системасы **eXtreme Minimal Kernel (XMK)** ул минималь RAM/ROM кулланылышы өчен ясалган чын вакыт операцион системасы. Бу максатка ирешә, гәрчә ул тулысынча диярлек Си телендә язылган. Нәтиҗә буларак ул җиңел итеп теләсә-нинди 8-битлы, 16-битлы, яки 32-битлы микроконтроллерга порт аша кертелә ала.

XMK ике бәйсез пакет итеп тәкъдим ителә:**XMK Scheduler**, анда төп төш бар, "күп-җепле" эчке корылган кушымталарны эшләтү өчен барлык кирәк нәрсә бар, һәм **Application Programming Layer (APL)** ул XMK Scheduler-ның кушымта программалау интерфейсыннан күбрәк функцияләр тәкъдим итә.

The XMK дистрибутивында максат системалар өчен программалау коралы өлеше булган стандарт китапханәләре юк.

## Тышкы сылтамалар
*XMK: eXtreme Minimal Kernel project home page (broken link)
*Windows Evolution Over Timeline 

Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Төркем:Операцион система
Прабхупададеш

**Прабхупададе́ш** (Итальян телендә: Prabhupada Desh) — Италиянең төньягында, Падуя һәм Виченца шәһәрләре арасында кришнаитлар Һинд дине гыйбадәтханәсе һәм авыл хуҗалыгы җәмәгате. Гыйбадәтханә тарихи Италия вилласы бинасында урнашкан, аның янында бакчалар һәм 10 гектар мәйданлы авыл хуҗалыгы җирләре урнашкан. Гыйбадәтханә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенә карый. Гыйбадәтханәнең төп Илаһлары булып Шри Шри Гаура-Нитай торалар. Җәмәгать территориясендә регуляр рәвештә Санскрит курслары һәм Һинд диненең изге текстларын систематик өйрәнүләр уза, Вайшнав фестивальләре билгеләнә. Гыйбадәтханәнең исеме Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте нигезләүчесе - Бхактиведанта Свами Прабхупада хөрмәтенә, Санскрит теленнән турыдан-туры тәрҗемә иткәндә «прабхупададеша» "Прабхупада иле" дигәнне аңлата.

## Галерея

Изображение:Prabhupada desh.jpg|Прабхупададеш
Изображение:Prabhupada statue.jpg|Бхактиведанта Свами Прабхупада муртисы (поты) 
Изображение:Prabhupada statue (detail).jpg|Прабхупада сыны
Изображение:Krishna katha.jpg|Кришна катха
Изображение:Tulasi.jpg|Изге туласи үсемлекләре белән теплица
Изображение:Prabhupada paintings.jpg|Бхактиведанта Свами Прабхупада тормышыннан эпизодлар сурәте белән Прабхупададеша түшәмендә рәсемнәр
Изображение:Damodara puja2.jpg|Дамодара-пуджа
Изображение:Gaura nitai altar.jpg|Алтарь


## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Introvigne, Massimo; Pier Luigi Zoccatelli & Raffaella Di Marzio (2006), Le religioni in Italia, Elledici, ISBN 8801033710

## Сылтамалар
* Официальный сайт
* 
* Фотогалерея
* Пицца в Прабхупада Деше и русская харинама в Венеции 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Гөлназ Нәүмәтова

**Гөлназ Нәүмәтова**, Гөлназ Шәүкәт кызы Нәүмәтова (*[[1980 ел]]ның [[22 декабрь|22 декабре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Питрәч районы]], [[Ленино-Кокушкино]]*) — драма артисты, Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры актрисасы (*[[2003 ел]]дан*). Татарстанның атказанган артисты (*[[2013 ел|2013]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1980 елның 22 декабрендә Питрәч районы Ленино-Кокушкино авылында туган. Әнисе һәм үги әтисе Михаил тәрбиясендә үскән. Ленино-Кокушкино урта мәктәбен, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының режиссура бүлеген тәмамлаган (*[[2003 ел|2003]]*). 2003 елдан Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында хезмәт итә.

## Иҗаты
Амплуасы — характерлы образлар. Театрда башкарган беренче роле — Лек Вәлиевның «Париж егете Әлфәнис» комедиясендә Сәвия. Үзенә тапшырылган беренче роле — Мансур Гыйләҗевның «Бала баласы балдан татлы» спектаклендә Нәфисә. Тамашачыга таныткан роле — Туфан Миңнуллиннның «Төш» спектаклендәге Елена (*төп роль*).

Телевидениедә (*[[ТНВ]]*) «Җырлап татарча өйрәнәбез» тапшыруын алып барган. Шаян ТВның дубляж бүлегендә эшли, мультфильмнарга тавыш яздыруда катнаша. Күчмә ЗАГСлар, кчә-концертлар алып бара. Новосибирск өлкәсендә Себер татар яшьләре фестивалендә актерлык, сәхнә теле осталыгы буенча дәресләр үткәрә.

## Фильмография
* 2015 — Ак чәчәкләр — *Чибәркәева*.

## Башкарган кайбер рольләре
* *Нәгыймә* — «Хаҗи әфәнде өйләнә» Шәриф Камал
* *Фатыйма* — «Сүнгән йолдызлар» Кәрим Тинчурин
* *Гөлнар* — «Җилкәнсезләр» Кәрим Тинчурин
* *Дилбәр* — «Американ» Кәрим Тинчурин
* *Наташа* — «Кояш төшмәгән җирдә» Максим Горький
* *Фәхрия* — «Башмагым JAZZ» Таҗи Гыйззәт, Җәүдәт Фәйзи
* *Марзия* — «Чулпан» Шәриф Хөсәенов
* *Миләүшә* — «Гөлшаян» Мирсәй Әмир
* *Йолдыз* — «Туй алдыннан» Хәй Вахит
* *Гөлчәчәк* — «Мәхәббәт чишмәсе» Исламия Мәхмүтова һ. б.

## Гаилә хәле
Аерылган. Улы Әмирхан (*[[2009 ел|2009]]*).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2013 — Татарстанның атказанган артисты
* 2013 — «Тантана» театраль премиясе лауреаты — *«Актерлар ансамбле» номинациясендә*

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *Харис Закиров*. «Мин Алла Пугачева булам» . «Шәһри Казан», 24.04.2012
* *Лилия Йосыпова*. Гөлназ Нәүмәтова: «Һинд кинолары йогынты ясады». «Ирек мәйданы», 2019 ел, 5 сентябрь, 7нче бит.

## Сылтамалар

* Нәүмәтова Гөлназ Шәүкәт кызы.  Тинчурин театры сайты
* *Ольга Шәрипова*. Туган җирем монда булу белән горурланам. «Алга», 21.03.2019

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Россия актрисалары
Төркем:Татар артистлары
Төркем:Тинчурин театры актерлары
Төркем:Татарстанның атказанган артистлары
Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар
Мозамбик Интернет Алмашуы

**Мозамбик Интернет Алмашуы** (Moz-Ix) ул Мозамбикта Интернет Сервисы Провайдерлары арасында нейтраль, табышсыз партнёрлык. Интернет Алмашуы буларак, Moz-Ix аның әгъзалары өчен хезмәттәшлек карау килешүләре аша Интернет трафикын алыштыру өчен физик үзара элемтәне тәэмин итә.
Рәсми Интернет Сервис Провайдерлары Moz-Ix әгъзалары була алалар, моның өчен алар Moz-Ix сәясәтендә язылган кагыйдәләр буенча эшләргә тиеш.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Интернет алышуы нокталары исемлеге

## Тышкы сылтамалар
Official website 

Төркем:Мозамбик
Оахака

**Оахака**, рәсми исеме **Оахака-де-[[Бенито Хуарес|Хварес]]** () — Мексиканың Оахака штатында урнашкан шәһәр.

## Географиясе
Шәһәр илнең көньяк өлешендә, Көньяк Сьерра-Мадре тау сырты үзәнендә урнашкан.

## Тарих
1486 елда нигезләнгән. 1529 елдан Антекера (*Antequera*) дип йөртелгән. 1532 елдан шәһәр. 1821 елдан хәзерге исемдә; 1824 елдан бер үк исемле штат башкаласы.

## Халык

## Икътисад
Туризм үсеш алган; төзелеш, азык-төлек сәнәгатьләре предприятияләре бар.

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Мексика шәһәрләре
Тевакан

**Тевакан** () — Мексиканың Пвебла штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1660 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Мексика шәһәрләре
Imagina

**IMAGINA** ул санак графикасы буенча ел саен уза торган фестивале, ул Монакода, Монте-Карлода уза. Ул Institut national de l'audiovisuel (яки INA, Француз телендә ул Милли Аудиовизуаль Институт дигәнне аңлата). Беренче IMAGINA фестивале 1981 елда булган, шул ук вакытта чын IMAGINA исеме бары тик 1986 елда кертелгән булган. Ул кайвакыт SIGGRAPH фестивале белән чагыштырыла. 2000 елда фестиваль Монте-Карло телевидение фестивалена сатылган булган.

## Тышкы сылтамалар
* Official Site
* Imagina Awards 2010 - Nominees
* Imagina 2012 - Industry And Virtual Technologies
Вьетнамда Интернет

**Вьетнамда Интернет** тиз үсә. 2001 һәм 2005 еллар арасында Интернет кулланучылар саны 800.000 нән 3 миллионга кадәр үсте. 2007 елга Вьетнам 11,5 процент үтеп керүне игълан иткән, 2008 елда ул 22,4 процентка кадәр үскән һәм 2010 елда 45,2% ка кадәр. 2013 елга Вьетнам 75,2 процент Интернет үтеп керү дәрәҗәсен игълан иткән, 68 миллион кулланучы белән. Wifi Вьетнамда күп җирләрдә һәм йортларда бар.

## Тарихы
Австралия Милли Университетында профессор, Роб Хёрл Вьетнамны Интернетка тоташтырган беренче шәхес булып исәпләнә. Хёрл Вьетнамга Интернет мөрәҗәгате турында фикерләрен Австралиядә укучы Вьетнам студентларына тәкъдим иткән.

## Үсеш

## Закон һәм көйләү кысалары

## Искәрмәләр


Төркем:Илләр буенча интернет
Равилә Шәйдуллина

**Равилә Шәйдуллина** - язучы, шагыйрә, эшмәкәр. 1949 елның 25 февральдә ТАССРның Теләче районының Алан авылында туган. Казан шәһәрендә ресторан һәм кафелар хуҗасы. "Сихәтләнү", "Ялантауга ай кунган","Алмагач дәресе", "Батыр малай", "Мүкләк белән Сөзгәк" исемле китаплар авторы. 
2019 елның декабреннән Татарстан язучылар берлеге әгъзасы.
## Сылтамалар
* "Эшкә алыгыз әле дип ялварып килүчеләр нык артты". Наил Алан. Азатлык радиосы. 16 ноябрь 2014
* Гадилеккә гимн. Асия Юнысова. Сөембикә журналы, 2018 ел.
* Шәйдуллина-Морат Равилә. Татарстан язучылар берлеге сайты.
* Эшмәкәр, язучы Равилә Шәйдуллина-Морат: «Акчасы күп, аңа китапны язып бирәләр, диләр». Гөлшат Нуриева, Интертат, 22 Ноябрь 2020
* Язмышлар шәҗәрәсе . Фәүзия Бәйрәмова,  Мәдәни җомга, 2 декабрь 2019

Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары
Төркем:Татар язучылары
Каина (Манипур)

**Каина** ул Манипурда Һинд дине тарафдарлары өчен изге калкулыкчык. Ул башкала Импһалдан якынча 29 км да урнашкан. Ул Импһал - Ярипрок юлында урнашкан. Биредә патша Бхагья Чандра изге джекфрут агачыннан Кришна потын кисеп алырга күрсәтмә алган дип әйтелгән.
Манипур хөкүмәте урынны Мега Турист Манзарасына әверелдерү проектын эшли башлаган.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Изге Джекфрут Агачы, Каина

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине изге урыннары
Computers Unlimited

**Computers Unlimited, inc.** (CUI) Нью-Йорк штатында урнашкан тайм-шэринг ширкәте булган. Ширкәт 1970 елда IBM 360/67 санагы өчен CP/CMS тайм-шэрингын тәкъдим итәр өчен нигезләнгән булган. Алар шулай ук Viatron System 21 дисплей терминалларының, һәм Miracl/CPG COBOL программалау системаларының реселлерлары булган.

## Искәрмәләр
Алгоритмнар һәм Бирелгән Мәгълүматлар Структуралары Исемлеге

**Алгоритмнар һәм Бирелгән Мәгълүматлар Структуралары Сүзлеге** ул санак белеме даирәсендә булган алгоритмнар, алгоритм техникалары, архетип мәсьәләләре һәм бирелгән мәгълүматлар буенча белешмә стилендә сүзлек.  Сүзлекне Пол Э.Блэк һәм Вреда Питерсе тәэмин итә, һәм хостингны Милли Стандартлар һәм Технологиянең өлеше булган Software and Systems Division, Information Technology Laboratory бирә. Яңа хостинг - FASTAR research group. Ул 1998 елның сентябрендә барлыкка китерелгән булган.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
https://xlinux.nist.gov/dads/
Нишкрамана

**Нишкрамана** (Санскрит телендә: निष्क्रमण}}, (Niṣkramaṇa) (турыдан-туры мәгънәдә, беренче чыгу) - ул Һинд дине тарафдарлары тарафыннан практикалана торган 16 самскараларның берсе. *Нишкрамана* көнендә шуннан Кояш күренә торган өй яны квадрат мәйданчыгына сыер тиресе һәм балчык сылана һәм аңа свастика билгеләнә. Баланың анасы аның өстеннән дөге сибә. Баланы караучысы алып килә һәм әтисе баланы Кояшка каратып, кабырчык тавышы һәм Ведик гимннар җырлау белән церемония тәмамлана. Манусмрити (II.34) буенча туганнан соң дүртенче айда баланың *Нишкрамана*сы башкарылырга тиеш. "Витрамитродайя"да *Ямасмрити* буенча бала туудан соң өченче аенда Кояшны һәм дүртенче аенда айны күрергә тиеш.

## Билгеләмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине самскаралары
TreadMarks

**TreadMarks** ул 1990-ынчы елларда Райс Университетында барлыкка китерелгән таралышлы уртак хәтер системасы.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* TreadMarks official site
Сан-Хван-дел-Рио (Керетаро)

**Сан-Хван-дел-Рио** () — Мексиканың Керетаро штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1531 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Мексика шәһәрләре
Альберт Разин

**Альберт Алексей улы Разин** (, *[[1940 ел]]ның [[12 июнь|12 июне]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[Удмурт АССР]], [[Алнаш районы]], Кузюмово — [[2019 ел]]ның [[10 сентябрь|10 сентябре]], [[РФ]], [[Удмуртия]], [[Ижау]]*) — Удмуртиянең атказанган фән эшлеклесе, философия фәннәре кандидаты, социолог, доцент. Удмурт милли хәрәкәте активисты, балалар удмурт телен өйрәнсен һәм аны онытмасыннар өчен көрәшә.

Удмуртиянең Алнаш районындагы Кузюмово авылында 1940 елда туган.  2019 елның 10 сентябрендә  Ижауда Удмуртия парламенты каршында удмурт телен яклаган пикет вакытында үз-үзенә ут төртте. Шул ук көнне алган җәрәхәтләрдән вафат булды.  Альбер Разин пикет вакытында Рәсүл Гамзатовның "Иртәгә минем телемне онытсалар, мин бүген үләргә әзер" сүзләре язылган плакат тоткан.

## Сылтамалар
* "Альберт Разин тораташ кебек басып янды, бер сүз дәшмәде" Азатлык радиосы. 10 сентябрь 2019

Төркем:Үз-үзенә кул салучылар
Стәрлетамак рус драма театры

**Стәрлетамак рус дәүләт драма театры** (, ) — 1946 елдан Стәрлетамакта иҗат итүче сәнгать коллективы (*[[театр]]*). Башкортстанның өлкән театрларыннан берсе.

## Тарих
1930-еллар ахырында Белоретта рус шәһәр драма театры оештырыла. 1941 елның 4 гыйнварында РСФСР ХКШ күрсәтмәсе буенча Стәрлетамакта гастрольдә булган Белорет театры әлеге шәһәрдә калдырыла (*Баязит йорты театр өчен бирелә*). Театр исеме «Рус драма театры» итеп үзгәртелә. Яңа театр труппасына элекке Белорет драма театры, Бөренең рус драма театры, Уфаның рус драма театры һәм БАССР дәүләт филармониясе каршындагы оперетта ансамбле артистлары җәлеп ителә.

1946 елның 25 гыйнварыннан театр директоры итеп И. И. Чернышевский–Толкачев, августтан режиссер итеп К. Х. Шахбазиди билгеләнә. Төрле вакытта театрның сәнгать җитәкчесе булып В. Гриценко, П. Ремизов, Е. Меркулович, Д. Шрагер, А. Полянкин эшли. Шулай ук С. Оборенко, К. Хотяновский, А. Бовен, О. Зарянкин спектакльләр куя. Сәхнәне Л. Алексеев, М. Кузнецов, М. Шнейдерман, В. Хлыбов, А. Плотников бизи, П. Ремизов, Е. Вильчевская, М. Маркелова, Б. Земло (*[[1960 ел|1960]]—[[1987 ел]]ларда – театрның директоры*), А. Злобинская, Э. Морская, В. Астахов һ. б. уйный.
* 1990 елдан — САММИ (*актерлар, менеджерлар, меценаттар, интеллектуаллар союзы*) дәүләт театр-мәдәният берләшмәсендә ()
* 1993 елдан — Стәрлетамакның дәүләт театр берләшмәсендә ()
* 2002 елдан — Стәрлетамак рус драма театры
Театр Мәскәүдән, Нижгардан, Ивановодан, Орёлдан режиссерлар чакыра. Театр сәхнәсендә рус һәм дөнья драматургиясе үрнәкләре буенча 500 тамаша күрсәтелгән. Һәр сезонда төрле жанрдагы (*трагикомедия, трагедия, фарс-раунд, [[әкият]], рок-притча, трагик балаган*) 16-18 тамаша күрсәтелә: 

## Бүләкләре
Театр — драма коллективлары сәнгатенең бөтенсоюз һәм бөтенроссия смотрлары дипломаты, фестивальләр лауреаты. РФ төбәкләрендә, шулай ук Чехословакия һәм Австриядә гастрольләрдә була.
* «Театр язы»  фестивале (*[[Салават (шәһәр)|Салават]]*) лауреаты («Хапун» В. Ольшанский — «Иң яхшы  режиссер эше» номинациясе)
* Россиянең кечкенә шәһәр театрларының V фестивале (*[[Лысьва]]*) премиясе — («Өйләнү» Николай Гоголь) 
* 2003 — «Күңелле сәхнә арты» ()  фестиваль-конкурсы — Гран-при — «Бөтен дөнья - театр» капустнигы өчен
* «Алтын ат» () ачык фестиваль-конкурсы (*[[Төмән]]*) — диплом («Мәхәббәт» М. Шизгал буенча, И. Черкашин куелышында)
* 2006 — Россиянең кечкенә шәһәр театрлары фестивале (*[[Вышний Волочёк]]*) — лауреат («Хапун» В. Ольшанский — 6 номинациядә)

## Сылтамалар
* Стәрлетамак рус драма театры
*  Театр сайты

## Моны да карагыз
* Стәрлетамак башкорт театры

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча театрлар
Төркем:Стәрлетамак театрлары
Төркем:1946 елда нигезләнгән театрлар
Төркем:Башкортстан театрлары
Мортазина

**Мортазина** — фамилия.
* Миләүшә Мортазина (27.05.1926), профессор, вокал  педагогы, РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1983]]*).
* Шәүрә Мортазина (1925-2002), театр режиссёры, РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1970]]*).
----
* **[[Мортазин]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Айзек Азимов

**А́йзек Ази́мов** (*Isaac Asimov*, **Исаак Юдович Азимов**; 1920 елның 2 гыйнвары, Петровичлар, Смоленск губернасы, РСФСР&nbsp;— 1992 елның 6 апреле, Нью-Йорк, АКШ)&nbsp;— Америка язучысы-фантаст, фәнне популярлаштыручы, биохимик. 500-гә якын китап авторы, нигездә, сәнгать (фәнни фантастика жанрында, шулай ук башка жанрларда да: фәнтези, детектив, юмор) һәм фәнни-популяр (төрле өлкәләрдә&nbsp;— астрономия һәм генетикадан алып тарих һәм әдәбият белеме дәрәҗәсенә кадәр). Хьюго һәм «Небьюла» премияләре лауреаты. Аның әсәрләреннән&nbsp;— robotics (робототехника, роботика), positronic (позитронный), psychohistory (психоистория, зур төркем кешеләрнең үз-үзләрен тотышы турындагы фән) терминнары инглиз һәм башка телләргә ныклы керде. Инглиз-Америка әдәби гореф-гадәтләрендә Азимовны Артур Кларк һәм Роберт Һайнлайн белән бергә фантаст язучыларның «Зур өчлеге»-нә кертәләр.

Укучыларга мөрәҗәгатьләрнең берсендә Азимов түбәндәгечә Хәзерге дөньяда фәнни фантастиканың гуманистик ролен формалаштырды: «Nарих кешелеккә башка дошманлык итәргә рөхсәт ителми торган ноктага җитте. Җирдә кешеләр дус булырга тиеш. Мин һәрчак моны үз әсәрләремдә ассызыкларга тырыштым... Бөтен кешеләрне бер-берсен яратырга мәҗбүр итәргә мөмкин дип уйламыйм, тик мин кешеләр арасында нәфрәтне бетерергә теләр идем. Фәнни фантастика кешелек дөньясын берләштерергә ярдәм итә торган буыннарның берсе дип бик җитди уйлыйм. Фантастикада без күтәргән проблемалар бөтен кешелекнең мөһим проблемалары булып тора... Язучы-фантаст, фантастиканы укучы, фантастика үзе кешелеккә хезмәт итә».

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Isaac Asimov Home Page&nbsp;— Айзек Азимовның тормышына һәм эшләренә багышланган сайт
* 
* 

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр

Төркем:Инглиз телле язучылар
Төркем:АКШ язучы-фантастлары
Кулланылышлы Криптография һәм Интернет Куркынычсызлыгы

Applied Cryptography and Network Security - ул төрле системалар һәм Интернет куркынычсызлыгы буенча кулланылышлы криптография өлкәләрендә алга китеш буенча хәзерге үсешне игътибарда тоткан ел саен уза торган конференция. Еш, ул Халыкара Криптологик Өйрәнү Ассоциациясе белән хезмәттәшлектә эшли. Конференция 2003 елда башланган булган, һәм мәгълүмат куркынычсызлыгы өлкәсендә топ 20 конференция арасында.

## Тышкы сылтамалар
* ACNS Home
* ACNS Bibliography (from 2003)
* Crypto and Security Conferences Ranking
Оахака (штат)

**Оахака** () — Мексика штатларының берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
1824 елда нигезләнгән.
## Халык

## Административ бүленеш
570  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Мексика штатлары
Рамешвар Деула

Рамешвар гыйбадәтханәсе Бхубанешварда бик борынгы гыйбадәтханә һәм ул Лингарадж Гыйбадәтханәсенең **Мауси Маа** гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм (Ория телендә:ମାଉସୀ ମା ଦେଉଳ). Ул Лингарадж изге урыныннан 2 км да урнашкан.

## Риваять
Риваять буенча Рама Ланкадан Равананы җиңеп кайткач, Сита Алиһәсе биредә Шива Ходаена табынырга сораган. Шулай итеп, Рамачандра шул максат өчен Линга төзегән.
Традицион рәвештә Чайтра аенда Рамнавамига кадәр бер көн калгач Ашокаштами дәверендә Ходай Лингараджа бу гыйбадәтханәгә **Рукуна Ратх** дигән зур арбада килә һәм дүрт көн калып тора. Тарихтан бу гыйбадәтханә 9-ынчы гасырга карый.

## Сурәтләр

Image:Maausi maa.jpg
Image:Rameshwar3.jpg
Image:Rama eshwar.jpg
Image:Rameshvara.jpg


## Шулай ук карарга мөмкин
* Бхубанешварда гыйбадәтханәләр исемлеге

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*who is the aunt of Shiva, non other than The daughter of Mithila 
*http://www.tourism-of-india.com/bhubaneswar.html
*ancient  temples in bhubaneshwar
*ashokastami in bhubaneshwar
*ashokastami 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
2B1 конференциясе

**2B1 конференциясе** 1997 елда Массачусеттс Технология Инситутында үсеш алган һәм Өченче Дөнья арасында технология барьерларын киметү максаты белән үткәрелгән булган. Төп фикер булып яшь кешеләрнең олырак яшьтәгеләргә караганда тизрәк санакларны үзләштерүе һәм шулай итеп үсүче илләрнең яшь кешеләренең санаклар белән эшләү мөмкинчелеге кирәк, шулай итеп, алар башка Дөнья белән элемтә торырга, үсәргә һәм күбрәк иҗтимагый һәм икътисади муллылыкка ия булырга мөмкин. 2B1 конференциясендә күп концепцияләр турында, шул исәптән, Бер Балага Бер Ноутбук концепциясе турында сөйләшкәннәр.

The 2B1 конференциясе шулай ук Nation1-нең туу урыны булган.

## Искәрмәләр
Апуш

*
*'Апуш*' (*псевдоним, чын исем-фамилиясе* [[Габдулла Гатауллин]], *1894 ел, РИ, Пермь — билгесез*) — [[XX гасыр]] башында шигърияткә килгән татар шагыйре, [[Русия ватандашлар сугышы|Ватандашлар сугышында]] [[ЭККА Көнчыгыш фронты|фронт]] газеталары хезмәткәре, [[Русия ватандашлар сугышы|сугыштан]] соң [[Урал]]да җаваплы [[РКП(б)|фирка]]-совет эшендә.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1894 ел]]да [[Пермь]] шәһәрендә хезмәткәр гаиләсендә туа. Туган шәһәрендә [[мәдрәсә]]дә, аннары һөнәр мәктәбендә белем ала. [[1913 ел]]дан [[Уфа]]да һөнәр мәктәбендә укыта. [[Беренче бөтендөнья сугышы]]на солдат итеп алына.

[[Октябрь инкыйлабы|Инкыйлаб]]тан соң Пермьдә чыккан гәҗитләрдә наборщик булып эшли. [[1919 ел]]да [[РКП(б)]] сафларына керә.
Ватандашлар сугышы елларында [[Эшче-Крестьяннар Кызыл Армиясенең Көнчыгыш фронты]] сәяси идарәсе тарафыннан [[1919 ел]]дан [[татар теле|татарча]] чыгарылган гәҗитләрдә (*мәсәлән, «Коммунист» гәҗитендә*) хезмәткәр булып катнаша. Фронт гәҗитләрендә һәм [[Кызыл Урал (гәҗит)|«Кызыл Урал»]] гәҗитендә «Апуш» псевдонимы астында инкыйлаби пафос белән язылган  шигырьләрен (*мәсәлән, «Эшче, Уралга!», 1919*) бастыра. «Инкыйлаб чаткылары» дип исемләнгән аерым шигырьләр җыентыгы чыгара.

Ватандашлар сугышы тәмамлангач, [[Урал]]да җаваплы фирка-совет эшендә.

== «Эшче, Уралга!» ==
<blockquote>


Әйдә алга! Бай Уралга!<br/>
Уралга – алга таба!<br/>
Анда байлык, бар хәзинә, -<br/>
Данлыклы тауга таба !

Әйдә алга! Ал да мылтык,<br/>
Туп-туры алга таба!<br/>
Хуҗа бул син бай Уралга!<br/>
Уралга – алга таба!

Сал күзеңне зур Уралга:<br/>
Анда вәхшәт, анда төн,<br/>
Анда җәбер, анда золым,<br/>
Ярлыга юк анда көн.

Син рәхимле, син шәфкатьле,<br/>
Суз кулны анда таба!<br/>
Анда эшче нык богауда,<br/>
Ярдәмгә –алга таба!

Мен Уралга! Ку барын да...<br/>
Синдә бар көч, бар корал.<br/>
Юк урын анда залимга!<br/>
Ул безнең саф, пакъ Урал!

Мен Уралга! Арчылсын тиз,<br/>
Түкмәсен яшь киң Урал,<br/>
Эл байрагын эшчеләрнең,<br/>
Ярлыга – ул, бай Урал!

Ялтырат сөнге, кылычны,<br/> 
Уралга атлау белән,<br/>
Мактан син эшче Уралда<br/>
Кызарган байрак белән.

Әйдә алга!<br/>
Кор мылтык шунда таба!<br/>
Тот та байрак, алга омтыл –<br/>
Данлыклы тауга таба!
(*1919'')



## Әдәбият
# Татар поэзиясе антологиясе. Казан: Таткнигоиздат, 1956 ел, 420-422нче бит.

Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:XX гасыр шагыйрьләре
Төркем:Татар шагыйрьләре
Камакши Экамбарешварар Гыйбадәтханәсе

**Камакши Экамбарешварар Гыйбадәтханәсе** ул Һиндстанда, Кералада Тривандрум шәһәр янында Караманада Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәдә төп Илаһлар булып Шива һәм Парвати тора, һәм башка Илаһлар булып Ходай Ганапати, Сканда, Нагараджа, Уджджайни Махакали Амман һәм Мадан Тхампуран тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Төркем:Шактизм
Уфа шәһәре тарихы музее

**Уфа шәһәр тарихы музее** () — 2019 елның 13 сентябрендә Уфада ачылган муниципаль бюджеттагы мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Биредә шәһәрнең тарихын һәм бүгенгесен тулы чагылдыру күздә тотыла. Музей эшчәнлегенең максаты — Уфаның тарихи үсеш этапларын өйрәнү, фәнни теркәү, аңлату, тарихи-мәдәни кыйммәтләрен саклау, шәһәр кешеләрендә ватандарлык, иҗтимагый активлык һәм югары мәдәнилек хисе тәрбияләү.

## Тарих
2016 елның 1 сентябрендә Уфа шәһәре шәһәр округы хакимиятенең 1355нче санлы карары белән нигез салына .
2019 елның 13 сентябрендә Уфаның Ленин районында, Ленин урамы 72нче йортта (*элекке «Ашханә» урынында*) ачылган. Ачылыш тантанасында шәһәр мэры  катнаша. Ачылганнан соң ике көн (*[[14 сентябрь|14]] һәм [[15 сентябрь]]дә*) музей тамашачыларны бушлай кабул итә.
## Экспонатлар
Музейның мәйданы — ~450 кв.м. Музей фондында 1 меңнән артык, вакытлы саклауда 2 мең тирәсе экспонат тупланган. Алар 4 тарихи блокка бүленгән 4 күргәзмә залына урнаштырылган.
* «XVI – XVII гасырлар чоры» залы (*[[Уфа кирмәне]]нә нигез салу*)
* «Сәүдәгәрләр Уфасы» залы (*сәнәгатьтә һәм шәһәр төзелешендә үзгәрешләр чоры*)
* «Советлар чоры Уфасы һәм бүгенге Уфа» залы
* «Киләчәккә омтылучы шәһәр» (*[[2050 ел]]га кадәр үсеш перспективасы*).
Уфа кирмәне макетта, сәүдәгәрләр Уфасы фотодокументларда күрсәтелә. Бөек Ватан сугышы елларына кагылышлы экспонатларга зур урын бирелгән.

## Сылтамалар
* *Мария Чебакова*.    В столице Башкирии открылся музей города Уфы. proufu.ru, 14.09.2019
*  Музей сайты
*  Музейның Вконтакте сәхифәсе
## Искәрмәләр


Төркем:Уфа музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Ганапати Гыйбадәтханәсе, Реди

Реди Ганапати гыйбадәтхәнәсе Махараштрада, Венгурладан якынча 30 км да, кечкенә Реди авылында урнашкан. Бу шәһәрчектә тимер рудниклар урнашкан һәм 1976 елда Ревати порты янында бер рудникта Ганапати поты табылган булган. Садашив Камби исемле биредәге кеше Ходай Ганешаның күмелгән потын төшендә күргән һәм биредәге эшчеләрне диңгез ярыннан потны казып чыгарырга сораган. Хәзерге өйрәнүләрдән бу пот Пандавалар хөкем сөрү вакытында ясалган булуы билгеле. Пот якынча 6 фут биеклектә һәм 4 фут киңлектә. Ганеша поты утырган килеш һәм күбесе Чатурбхуджа (дүрт куллы) булган потлардан аермалы буларак Двибхуджа (ике куллы). Тычкан поты (вахана) ике айдан соң соңрак казулардан соң табылган булган.

## Реди сурәтләре

Image:Redi 01.JPG
Image:Redi 19.JPG
Image:Redi 05.JPG
Image:Redi 06.JPG
Image:Redi 08.JPG
Image:Redi 10.jpg
Image:Redi 11.jpg
Image:Redi 12.jpg
Image:Redi 13.jpg
Image:Redi 14.JPG
Image:Redi 15.JPG
Image:Redi 16.JPG


## Тышкы сылтамалар
*  Navadurga Temple(near Ganpati,Redi)

Төркем:Һинд дине
Төркем:Ганапатья
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Деннис Фэйрклоу

**Деннис Фэйрклоу** Юта Үзәне Университетының Санак һәм Интернет Белеме Бүлегендә профессор. Ул Borland C++ Builder һәм Java программалау телләрен укытуда махсуслаша.
Ул башта Ютада, Провода Айринг Өйрәнү Институтында эшләгән һәм 1979 елда шул ширкәттән чыгып Novell Data Systems, Inc.-ны нигезләгән төркемнең берсе булган; ул төркемне шуннан соң 1983 елда Novell буларак Рэй Нурда җитәкләгән.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*UVU page

Төркем:Профессорлар
Раштуа Утравында Интернет

**Раштуа Утравында Интернет** SpeedCast тарафыннан тәэмин ителә. 2016 Австралия халык санын алу буенча, халыкның 78.5%-ының өйдә Интернетка мөрәҗәгате бар.

## Тарихы
Раштуа Утравында Интернет хезмәтләрен элек Christmas Island Internet Administration Limited (CiiA) тәэмин иткән, әмма 2017 елның 1 мартында бу тәмамланган булган, бу якынча 1000 кулланучының 4G һәм фиксацияләнгән чыбыксыз хезмәтләренә тәэсир иткән. Чыбыклы телефон элемтәсе һәм 2G хезмәтләренә тәэсир ителмәгән булган. Ширкәт ул ябылырга дучар ителгән дип раслаган, чөнки ул National Broadband Network (NBN) белән көндәш була алмаган. CiiA NBN-ның үсеш планын туктатыр өчен Австралия Көндәшлек һәм Кулланучы Комиссиясенә шикаять белдергән, әмма ул кире кагылган булган. Инфраструктура һәм Төбәк Үсеше Департаменты раслаганча ширкәт финанс ярдәменнән баш тарткан.

2017 елның 14 мартында SpeedCast ул Австралия Хөкүмәте белән шул ук елның 30 июнена кадәр чыбыксыз һәм 4G хезмәтләрен тәэмин итәчәк турында килешүгә килгән, бу NBN хезмәтләре күрсәтелгәнчә күчеш периоды булачак. Асаба Хөкүмәт һәм Территорияләр министры Фиона Нэш SpeedCast-ны for "Раштуа Утравын кире Интернетка кайтарачак Интернет хезмәтенә таба адым ясаган өчен" рәхмәт белдергән.

## Шулай ук карарга мөмкин
.cx - Раштуа Утравы өчен Интернет домены

## Искәрмәләр

Төркем:Элемтә
Төркем:Илләр буенча интернет
Коммунист (гәҗит)

**«Коммунист»** — вакытлы матбугат атамасы.
## Гәҗитләр
* «Коммунист» — Казанда 1918 елның 26 ноябреннән 1919 елның мартына кадәр маҗар, алман һәм рус телләрендә нәшер ителгән әсирләр гәҗите.
* «Коммунист» — Мәскәүдә 1932 елның 9 гыйнварыннан 1934 елның 30 дикәбренә кадәр татар телендә нәшер ителгән.
* «Коммунист» — Чиләбедә 1931 елның 20 декабреннән 1938 елның 1 апреленә кадәр татар телендә нәшер ителгән.
* «Коммунист» — Ырынбурда 1935 елның 28 июленнән 1939 елның 27 февраленә кадәр татар телендә нәшер ителгән.
* «Коммунист» — ЭККА Көнчыгыш фронты 1919 елдан татар телендә чыгарган.

## Моны да карагыз
* «Коммунист» — Стәрлетамакта 1922 елда  татар телендә нәшер ителгән журнал.
* «Татарстан коммунисты» — Казанда 1920 елның декабреннан татар һәм рус телләрендә нәшер ителгән журнал (*хәзерге* «Татарстан»).
## Шулай ук карагыз
* **[[Коммунистик урам]]**
Халиско (штат)

**Халиско** () — Мексика штатларының берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
1823 елда нигезләнгән.
## Халык

## Административ бүленеш
125  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Мексика штатлары
Юкатан (штат)

**Юкатан** (исп. Yucatán) — Мексика штатларының берсе, ул Юкатан ярымутравының төньягында, Мексика култыгы буенда урнашкан. Юкатан борынгы Майя мәдәниятенең үзәге булып тора һәм үзенең танылган тарихи урыннары, шул исәптән Чичен Ица, Ушмаль һәм Эк Балам белән мәшһүр. Штатның башкаласы Мерида — бай мәдәниятле шәһәр, анда колониаль архитектура, музейлар һәм сәнгать тормышы киң үсеш алган. Юкатан шулай ук уникаль сеноталар белән танылган — алар табигый известьташ коелары булып, саф су белән тулы һәм зур мәдәни әһәмияткә ия. Табигый һәм тарихи мирасыннан тыш, Юкатан үзенең төрле экосистемалары, пляжлары һәм майялар традицияләренә нигезләнгән милли ризыклары белән дан тота.

Юкатанның Мексика култыгы буенда урнашу тарихта сәүдә үзәге буларак әһәмиятен арттырган. Бүген ул экологик туризм, мәдәни мирас һәм ял итү өчен популяр урын булып тора, туристларны һәм тарих сөючеләрне үзенә җәлеп итә.

## Тарих
1823 елда нигезләнгән.
## Халык

## Административ бүленеш
106  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Мексика штатлары
Михаил Петрицкий

**Михаил Петрицкий** (,,  — , ) — җәмәгать эшлеклесе, педагог, нашир. 1902-1906 елларда милли-демократик юнәлештәге «Гайдамаки» журналы баш мөхәррире (Львов). 1907 елда Аустрия рейхсраты депутаты итеп сайлана. Беренче бөтендөнья сугышы елларында Рәсәйгә (Чистай шәһәренә) тотык итеп алып кителә; 1917 елда тоткынлыктан кача. 1918-1919 елларда Көнбатыш Украин Халык Җөмһүриятенең Милли радасы әгъзасы. 1920 елда бәлшәвикләр тарафыннан кулга алынып, Харковь төрмәсенә ябыла һәм шунда вафат була.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Гусятинщина туристична. Вони прославили наш край.
Шандор Апати

**Шандор (Александр) Апати** (,,  — , ) — коммунистлар хәрәкәте эшлеклесе. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында Аустрия-Маҗарстан гаскәренә алынып, 1916 елда урысларга әсир төшә. 1916-1919 елларда Казанда: Казан заводларының берсендә агач остасы, К. Маркс ис. интернациональ батальон оештыручыларның берсе (1917); «Uj Elöre» һәм «Коммунист» гәҗитләре мөхәррире (1918-1919). 1919 да Маҗарстанга кайта; Маҗарстан Совет Республикасы дәверендә Уйпешт шәһәре идарәсе (директориясе) әгъзасы була; шул ук елны төрмәгә ябыла. 1924 елда СССР һәм Маҗарстан арасында тоткыннар белән алмашу нәтиҗәсендә иреккә чыгарыла; алдагы язмышы билгесез.

## Искәрмәләр
Тимербай (мәгънәләр)

**Тимербай** — күп мәгънәле сүз, топоним. *Тимербай* — ир-ат кеше исеме.
## Ойконим
#### Башкортстан
* Тимербай — Куергазы районы авылы.
* Тимербай — Мәчетле районы авылы.
## Уен
* Тимербай 

Төркем:Топонимнар
Филипп II Македонияле

**Фили́пп II** (; 382—336 ел безнең эрага кадәр) — Борынгы Македониянең патшасы, 359 елдан безнең эрага кадәр хакимлек итә.

Филипп II Македония дәүләтенең беренче бурычларны ныгыту, иң авыр бурычны тормышка ашырса да, ул тарихка күбрәк Искәндәр Зөлкарнәйннән әтисе буларак кереп калган.

## Биографиясе
### Патшалык
#### Идарә башы
Филипп II 382 елны безнең эрага кадәр Пелла шәһәрендә, Борынгы Македония башкаласында туган. Аның әтисе Аминт III патша булган, әнисе Эвридика Линкестидлар затлы нәселдән булган

#### Иллириячеләр һәм греклар белән сугыш
Македония яр буенда үз хакимиятен ныгыткач, Филипп безнең эрага кадәр 353 елда беренче тапкыр грек эшләренә катыша, дельфийск коалициясе читтә чыгыш ясап,

#### Грецияны буйсындыру

Филипп Грециягә яулаучы буларак түгел, ә грекларның чакыруы буенча кергән, үзәк Грециядәге Амфисса халкын изге җирләрне үз белдеге белән яулап алган өчен җәзага тарту.

#### Үтерү

Безнең эрага кадәр 353 елны Коринфия берлеге эгидасы астында Филипп фактик яктан Грецияне берләштерә.

### Хатыннары һәм балалары
Афиней Филипп биографиясе нигезендә,

## Искәрмәләр
Оби Фернандес

**Оби Фернандес** ул Джорджиядән Ruby һәм Ruby on Rails девелоперы. Ул *The Rails Way* авторы булып тора. Ул шулай ук Addison-Wesley's Professional Ruby чыгарылышының мөхәррире булып киткән.
Аның Ruby-ны Java өстеннән яклавы киң тәнкыйтьләнгән булган. Ул He was one of the cofounders of Hashrocket-ның нигезләүчеләрнең берсе булган, бу Ruby девелопменты хезмәтләрен тәкъдим итүче ширкәт.

## Искәрмәләр

Төркем:Шәхесләр
DISCERN

**DISCERN** ул Интернетта сәламәтлек мәгълүматы сыйфатын үчләү өчен онлайн эш коралы. Аны башта Дебора Чарнок, Саша Шепперд, Джилл Нидһэм һәм Роберт Ганн эшләгән алар аның гамәлгә кертелүе турында 1999 февраль газетасында игълан иткәннәр. DISCERN веб-сайты 1999 елның маенда эшли башлаган. Гәрчә башта басма материаллар кулланып ясалса да, ул шулай ук онлайн медицина мәгълүматы сыйфатын бәяләү өчен дә эффективлыгын күрсәткән.

## Искәрмәләр

Төркем:Сайтлар
Төркем:Медицина ресурслары
Яңа Шотландия

**Яңа Шотландия** () — Канада провинцияләренең берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## [[Тарих]]
1867 елда барлыкка килгән.
## Халык

## Административ бүленеш
50  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Канада провинцияләре
Тогода Һинд дине

Һинд дине Тогода күптән түгел кергән. Бу динне Ганада, Аккрада урнашкан асаба Африкалылар һәм Ломеда нигезләнгән Африканың Һинду Монастыре керткән.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Илләр буенча Һинд дине
* Ганада Һинд дине
* Нигериядә Һинд дине

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Того
Төньяк-Көнбатыш территорияләр

**Төньяк-Көнбатыш территорияләр** () — Канада территорияләренең берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
1870 елда барлыкка килгән.
## Халык

## Административ бүленеш
24  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Канада территорияләре
Új elöre (гәҗит)

**Új Elöre** () — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Казан әсирләр комитеты органы. 1918 елда Казан шәһәрендә маҗар телендә нәшер ителә. Чыккан саннар саны билгесез. Мөхәррире – Шандор Апати.
## Искәрмәләр

Төркем:Маҗарча гәҗитләр
Красная Европа (гәҗит)

**Красная Европа – [[Маҗар теле|Vörös Európa]] – [[Алман теле|Rothe Europa]]** () — атналык иҗтимагый-сәяси гәҗит. Уфа чит ил коммунистлары төркеме органы. 1918 елда Уфа шәһәрендә рус, маҗар һәм алман телләрендә нәшер ителә, барлыгы 4 саны чыга. Мөхәррире – Ярослав Һашек.

## Искәрмәләр

Төркем:Маҗарча гәҗитләр
Төркем:Алманча гәҗитләр
Төркем:Русча гәҗитләр
Акри

**Акри** () — Бразилия штатларының берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
1962 елда барлыкка килгән.
## Халык

## Административ бүленеш
22  (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Бразилия штатлары
Алмания — рәхим итегез Германиягә

***Алмания — рәхим итегез Германиягә*** () — Алмания кәмит фильмы. Фильмның премьерасы 61-нче Берлин кинафестивалендә узды, фильм Deutscher Filmpreis 2011 Иң яхшы сценарий һәм Иң яхшы фильм номинацияләрендә отты.

Бу трагик-кәмиттә Алманиядәге элеккеге төрек гастарбайтерлары һәм аларның нәселдәшләре өчен тәңгәллек һәм кирәк-ярак мәсьәләсе драматизацияләнә.

Фильм 10 мартта тәгәрәтүгә чыкты, ул 2011 елда 1,5 миллион тамашачыдан торган иң кассалы Алман фильмына әверелде.

## Бүләкләре
* 2011 Deutscher Filmpreis иң яхшы сценарий алтынга һәм иң яхшы фильм көмешкә.

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча фильмнар
Төркем:Алманиянең 2011 елдагы фильмнары
Төркем:Алман телендәге фильмнар
Төркем:Алмания кинакәмитләре
Төркем:Алманиянең драма фильмнары
Төркем:Алмания фильмнары
Төркем:Төрек телендәге фильмнар
Буэнос-Айрес (провинция)

**Буэнос-Айрес** () — Аргентина провинцияләренең берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
1820 елда барлыкка килгән.
## Халык

## Административ бүленеш
0 департамент (2020).
## Искәрмәләр

Төркем:Аргентина провинцияләре
Индралатх Гыйбадәтханәсе

**Индралатха Гыйбадәтханәсе** Шивага багышланган һәм Балангир районында Ранипур-Җһариал янында Бангомунда кварталында урнашкан. Фараз ителгәнчә биредә башта Индра Ходае Шивага табынган һәм биредә гыйбадәтханә төзегән.

## Архитектура

Бу сакланып калган гыйбадәтханә, аның Җагамоһанасы һәм башка корылмалары җимерелмәгән. Бары тик **Рекһа деула** тәртибендә вимана сакланып калган. Эчке изге урында күптән түгел төзелгән Линга куелган һәм Вишну, Картикейя һәм Ума-Махешвара сурәтләре. Борынгы Шивалинга ниндидер һөҗүмгә күрә тышка чыгарылган, бу (комташтан ясалган) булган Шивалинганың гыйбадәтханәдән тышта булуның расламасы булып тора.

## Хәзерге вакытта гыйбадәтханә
Гыйбадәтханәне Һиндстанның Археологик Өйрәнүе тәэмин итә. Кирпеч гыйбадәтханә булып, төзелү вакыты 7-енче гасыр башына караган дип фараз итәргә була. Ганеша, Картикейя белән Вишну һәм Нарасимха сурәтләре ул Харихарага табынуның үзәге булып торганының шәһадәтнамәсе булып тора. Һәр елны Шивага табынуга карый торган Шиваратри һәм Вишнуга багышланган башка фестивальләр оештырыла. Биредәге каһин тарафыннан көн саен хезмәт башкарыла. Кантабанҗига Райпурдан һәм Балангирдан җиңел килеп була.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*reports on the living Brick temple
*images of Indralath temple

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Шиваизм
Төркем:Ганапатья
Төркем:Скандага табыну
Төркем:Харихарага табыну
Univel

**Univel** Novell-ның һәм AT&T-ның Unix Системалары Лабораторияләренең бергә ширкәте булган, ул *[[Univel Destiny|Destiny]]* эш өстәле Unix операцион системасын булдыру өчен эшләнгән булган. Ул 1992 елда UnixWare 1.0 буларак чыгарылган булган. Univel 1991 AT&T башта USL-ның өлешләрен мәхрүм иткәч һәм соңыннан аны Novell сатып алган, бу 1993 елда тәмамланган булган.

## Искәрмәләр

Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Африка Экология Журналы

***Африка Экология Журналы*** (элек  *Көнчыгыш Африка Табигать Журналы*)  чирек елга бер чыгучы фәнни журнал, аның игътибар үзәгендә экология һәм Африканың хайваннарын һәм үсемлекләрен саклап калу. Аны Blackwell Publishing  Көнчыгыш Африка Табигате Җәмгыяте белән бергә нәшер итә.
## Искәрмәләр
## Тышкы сылтамалар
*[''African Journal of Ecology''](http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/(ISSN)1365-2028)

Төркем:Журналлар
Төркем:Матбугат
Нью-Йорк Шәһәре Киң Тасма Комитеты

**Нью-Йорк Шәһәре Киң Тасма буенча Киңәш Комитеты** (**NYBAC**)  2005 елда Нью Йоркның 126 Биредәге Законы буенча оештырылган булган. Закон Нью-Йорк Шәһәре Шурасы тарафыннан шул вакытта шәһәр шурасы әгъзасы Гэйл Брюэр тарафыннан кертелгән булган һәм аннан соң аны мэр Блумберг имзалаган. Ул публика мөрәҗәгать булсын өчен һәм мэрга һәм шәһәр шурасына Нью Йорк Шәһәре яшәүчеләренә, табышсыз оешмаларга һәм бизнесларга ирешелерлек киң тасма элемтә буенча киңәш итү өчен барлыкка китерелергә булган.
 
Комитет Нью-Йорк шәһәренең биш районының һәр районында җәмәгать тыңлаулары уздырган.

Шуңа өстәп шәһәрнең Икътисади Үсеш Ширкәте шәһәрнең цифрлы бүленеше турында игъланны чыгарган.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* NYBAC Wiki of the Internet Society | New York Chapter
Андалусия

**Әндәлүс** () — Испания автономияле төбәкләренең берсе.

Башкаласы —  шәһәре.
## Тарих
Автономияле төбәк статусын 1981 елдан йөртә.
## Халык

## Административ бүленеш
8 провинция (2019).
## Искәрмәләр

Төркем:Испания төбәкләре
Онлайн фильм фестивальләре

**Онлайн фильм фестивальләре** алар тулаем Интернетта уздырыла торган фильм фестивальләре. Кайбер очракларда фильмнар билгеле вакыт дәверендә күрсәтелә һәм караучылар тавыш бирә алалар. Әмма күбесенчә җиңүчеләр фестиваль оешмасы яки билгеләнгән жюри тарафыннан сайлана.

Top Shorts, The Monthly Film Festival һәм Omeleto әйдәп баручы онлайн фильм фестивальләрнең берсе. Алар дөньяның 5000 фильм фестивальләренең иң яхшы 10-нары арасында һәм онлайн фильм фестивальләренең беренчеләре арасында.

Беренче онлайн фестиваль 1990-ынчы елларда Webdance Film Festival булган.

Технологик алгарышның тиз үсеше фильм фестивальләренә зур йогынты ясаган һәм аларны Интернетка чыгарган. Күп режиссёрлар фильмнарын санакларда, ә тасмада ясый һәм мөхәррирли. Һәм күп фильм яратучылар соңгы бәйсез релизлар өчен Интернетта эзлиләр. Фильм фестивальләре җәмәгать һәм инвесторларны җәлеп итүче режиссёрлар өчен әһәмиятле булып торалар. Күп төп фильм фестивальләре онлайн компонента киләчәк фестивальләрнең һәм гомумән киләчәк фильмнарның әһәмиятле өлеше икәнен аңлыйлар.

## Искәрмәләр
Ниндзя ташбакалар

**Ниндзя ташбакалар** (ингл. *Teenage Mutant Ninja Turtles*, сокр. *TMNT)* — дүрт ташбака-мутанттан торган уйлап чыгарылган төркем. Аларны ниндзюцу көрәшенә күсе-мутант Сплинтер өйрәтә. Нью-Йорк шәһәренең җир-асты канализациясендә яшәп, алар шәһәрдә явыз көчләр белән көрәшә. Ташбакаларның исемнәре борынгы итальян рәссамнары  хөрмәтенә бирелгән - Леонардо, Рафаэль, Донателло һәм Микеланджело.

Аларны 1984 елда  Кевин Истмен һәм Питер Лэрд  рәссамнар уйлап чыгарган. 1997 елда ниндзя-ташбакалар турында комикслар нигезендә беренче мультсериал чыгарылган.  2009 елда бу комикс персонажларына хокуклар Nickelodeon Animation Studio сатып алган.

2019 елда "Шаян ТВ" телеканалының дубляж студиясе "Ниндзя ташбакалар" мультфильмын татар теленә тәрҗемә иткән.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Биш ай эчендә "Шаян ТВ"ның дубляж студиясе 1400дән артык тәрҗемә эшләгән. 

## Сылтамалар

Төркем:Мультфильм персонажлары
Төркем:Мультсериаллар
Шива Гыйбадәтханәсе, Мускат

Шулай ук **Мотишвар Мандир** буларак мәгълүм **Шива гыйбадәтханәсе** Оманда, Иске Оманның Маттрах даирәсендә Әл Галәм Сарае янында урнашкан гыйбадәтханә комплексы. Ул Фарсы култыгында иң борынгы Һинд дине гыйбадәтханәләренең берсе. Гыйбадәтханәдә күп Һинд дине бәйрәмнәре уздырыла, мәсьәлән, Васант Панчми, Рамнавами, Хануман Джаянти, Шраван һәм Ганеш Чатуртхи. Махашиваратри вакытында 20 000-нән артык Һинд дине тарафдарлары гыйбадәтханәгә килә.

## Тарих
Гыйбадәтханә 109-125 ел элек Оманда Гөҗарати сәүдәгәрләр җәмәгате тарафыннан төзелгән дип санала. Кутчтан Бһатия сәүдәгәрләр җәмәгате Маскатка 1507 елда килеп урнашкан. 
## Тасвирлама
Комплекс өч гыйбадәтханәдән тора - Шри Ади Мотишвар Махадэв Гыйбадәтханәсе, Шри Мотишвар Махадэв Гыйбадәтханәсе һәм Шри Хануманҗи Гыйбадәтханәсе.  Гәрчә Маскат чүл булса да, гыйбадәтханә коесында ел буе су була. Гыйбадәтханәдә өч каһин бар һәм шулай ук өч тәэмин итүче персонал һәм дүрт идарә итүче персонал, һәм шулай ук хезмәтләрен тәкъдим итүче күп волонтёрлар.

Һиндстанның премьер-министры Нарендра Моди гыйбадәтханәгә Оманга зиярәт вакытында 2018 елның 12 февралендә килеп *[[абхишека]]м* башкарган һәм Гыйбадәтханә Менеджменты Комитеты әгъзалары белән бергә эшләгән.

## Шулай ук карарга мөмкин
*BAPS Шри Сваминараян Мандир Абу Даби

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Шиваизм
Алан Д. Беренбаум Аеруча Хезмәт Күрсәткәннәргә Премия

SIGARCH Санак Машинаралары Ассоциациясенең  **Алан Д.Беренбаум Аеруча Хезмәт Күрсәткәннәргә Премия** санак архитектурасы һәм конструкциясе өчен бирелә. Элек бу премиягә казанганнар:

* 2018 – Koen De Bosschere
* 2016 – Michael Flynn
* 2014 – Doug DeGroot
* 2013 – Norman P. Jouppi
* 2011 – David A. Patterson
* 2010 – Janie Irwin
* 2009 – Mark D. Hill
* 2008 – Alan Berenbaum

## Шулай ук карарга мөмкин

* Санак Архитектурасы буенча ACM Махсус Кызыксыну Төркеме
* Санак инженериясе
* Санак белеме
* Информатика
* Хезмәт

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* ACM SIGARCH Alan D. Berenbaum Distinguished Service Award

Төркем:Фәнни премияләр