Илшат Йомагулов

**Илшат Йомагулов**, Илшат Хәлил улы Йомагулов, ,  (*[[1932 ел]]ның [[26 февраль|26 феврале]], [[БАССР]], [[Куергазы районы]], Тимербай авылы — [[2007 ел]]ның [[3 ноябрь|3 ноябре]], [[Уфа]]*) — башкорт һәм татар театрларында уйнаган драма актеры, киноартист, драматург, БАССР (*[[1976 ел|1976]]*) һәм РСФСР (*[[1979 ел|1979]]*) атказанган артисты.
БР театр әһелләре берлеге (*[[1953 ел|1953]]*), БР язучылар берлеге (*[[1989 ел|1989]]*) әгъзасы. Гали Ибраһимов премиясе (*[[Стәрлетамак]]*) лауреаты (*[[1996 ел|1996]]*).

## Тәрҗемәи хәле

1932 елның 26 февралендә БАССР Мәләвез (*хәзерге* Куергазы районы)  Тимербай авылында  алты балалы укытучы гаиләсендә туган. Әтисенең теләге буенча барып, Ермолаевкада ветеринария техникумында ярты ел, Темәстә балалар йортында яшәп, педагогия укуханәсендә укыган. Уфадагы 9нчы мәктәпкә күчә, ләкин аңа анда укырга туры килми. Уфа сәнгать укуханәсенең театр факультетын (*Х. Бохарский классы, [[1952 ел|1952]]*), А.В. Луначарский исемендәге дәүләт театр сәнгате институтын (ГИТИС) (*Б. Бибиков, О. Пыжова курсы, [[1959 ел|1959]]*) тәмамлаган.

## Иҗат юлы
* 1952-1954, 1959-1971, 1975-1988 елларда М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театрында эшли.
* 1971-1975 елларда Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли.
* 1990-2002 елларда Стәрлетамак театр берләшмәсенең башкорт студиясендә (1991 елдан Стәрлетамак дәүләт башкорт драма театры, 2013 елдан Стәрлетамак дәүләт театр-концерт берләшмәсе) эшли.
* 1962-1966 елларда Уфа сәнгать укуханәсенең театр факультетында укыта. Билгеле шәкертләре – Фидан Гафаров, Рәмзия Хисамова, Әхәт Хөсәенов, Альберт Мостафин, Тәнзилә Хисамова, Мулланур Нигъмәтуллин, Фирүзә Хәсәнова.
* 1982-1990 елларда З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать академиясендә укыта.
* 1991-2002 елларда  Стәрлетамак мәдәният техникумында укыта.

## Башкарган рольләре
Рус, татар һәм башкорт классикасы, чит ил драматурглары һәм үз әсәрләре буенча куелган спектакльләрдә 50дән артык роль иҗат иткән. Сәхнәдә романтик күтәренке рух белән иҗат итә. Каһарманнарының эчке кичерешләрен оста итеп дулкынландыргыч итеп сурәтли  .

#### [[Гафури театры]]нда
* *Владимир Ульянов* — «Давылга каршы» Риза Ишморат
* *Йолдыз* — «Әниемнең чал чәчләре» Әсгать Мирзаһитов
* *Хәйретдин* — «Яшь йөрәкләр» Фәтхи Бурнаш
* *Макбет* — «Макбет» Уильям Шекспир
* *Прометей* — «Ташлама утны, Прометей»  Мостай Кәрим
* *Акъегет* — «Ай тотылган төндә» Мостай Кәрим
* *Треплев* — «Акчарлак» () А. П. Чехов
* *Иванов* — «Иванов» А. П. Чехов
* *Закир* — «Кара йөзләр» Мәҗит Гафури 
* *Табиб* — «Онытылган адәм» Назыйм Хикмәт
* *Әхмәт Риза-бәй* — «Диваналар» Назыйм Хикмәт 
* *Моталов* — «Йөрәк белән шаярмыйлар» Ибраһим Абдуллин
* *Әнвәр* — «Кеше бәхете» Нәҗип Асанбаев
* *Фәсхи* — «Зимагурлар» Сәгыйть Мифтахов
* *Протасов* — «Тере мәет» (Живой труп) Л.Н. Толстой
* *Никита* — «Караңгылык хөкем сөргәндә» (Власть тьмы) Л.Н. Толстой
* *Чекмарев* — «Онытма мине, кояш» Азат Абдуллин
* *Баимов* — «Унөченче рәис» Азат Абдуллин
* *Федор Таланов* — «Ябырылу» () Л. Леонов һ.б.

## [[Камал театры]]нда
* *Арсланов* — «Намус хөкеме» () Диас Вәлиев 
* *Исмәгыйль* — «Галиябану»  Мирхәйдәр Фәйзи
* *Тимерхан* — «Нәркәс» Илшат Йомагулов
* *Большов* — «Агай-эне — ак мыек» () А. Островский
* *Пугачев* — «Бәхтияр Канкаев» Туфан Миңнуллин 
* *Рябинин* — «Чит кеше» () И. Дворецкий
* *Саматов* — «Чикләвек төше» Гариф Ахунов һ.б.

## Фильмография
* 1969 «Халкым сагышы» (Баштелефильм) — *Биеш*
* 1980 «Алтын атлы җайдак» (Мосфильм, режиссер Василий Журавлев) — *Күчәрбай-морза*, *Алтындуганың әтисе*
* 2002 «Башваткыч» (кыска метражлы фильм, режиссер Айчуак Йомагулов ) — *Гомәр карт*

## Драма сәрләре
«Нәркәс», «Чәчәннәр», «Бизәлгән тәхет», «Юл чатында», «Буш бишек», «Торналар кайтканда», «Югалтулар аша», «Ефәк аркан», «Мәхәббәт кошлары» (*[[Сибай драма театры|Сибай театрында]] уйнала*) һ.б.
А.Н. Островскийның «Төшемле урын» (),  Ж.- Б. Мольерның «Ирексездән табиб» (), Т. Уильямсның «Роза тамгасы» () һ.б. драма әсәрләрен тәрҗемә итә. 2007 елда «Драмалар» китабы (Уфа, «Китап») нәшер ителә.

## Гаиләсе
Беренче хатыны ― ?
Икенче хатыны Рәмзия Хисамова (*18.08.1947, [[Дуван районы]], Иске Хәлил авылында туган*), актриса. Камал (*[[1971 ел|1971]]-[[1976 ел|1976]]*), Стәрлетамак театрларында уйный.
* *улы* Айчуак, артист, кинорежиссер.
* *кызы* Айсылу, артистка, Стәрлетамак театрында уйный.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1976 БАССР атказанган артисты 
* 1979 РСФСР атказанган артисты
* 1996 Гали Ибраһимов премиясе
## Хәтер
* 2022 елның 6 октябрендә Стәрлетамак дәүләт башкорт драма театрына исеме бирелгән.
## Искәрмәләр

## Әдәбият
# И. Илялова. Г. Камал театры артистлары. Казан: ТКН, 2005. ISBN 5-298-00708-2

## Сылтамалар
*  Л. Абдуллина. Талант һәм фидакарьлек. «''Башҡортостан''», 04.04.2012 

## Моны да карагыз
*  Фотоларын  карарга

Төркем:БАССР атказанган артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Актерлар
Төркем:Камал театры актерлары
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Башкорт драматурглары
Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар