open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Федор Аристов

**Федор Аристов** (Фёдор Сергей улы Аристов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Биографиясе
Федор Сергей улы Аристов 1912 елның 8 октябрендә Ригада  дөньяга килә. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында  гаилә Воронежга күчәргә мәҗбүр  була.

Воронеж мәктәбенең җиде сыйныфын тәмамлаганнан  соң,  Воронеж авиация техникумына укырга керә. Аны тәмамлагач, Воронеж авиазаводында эшли башлый: башта мастер, аннары өлкән мастер, ә тиздән җыю цехы начальнигы урынбасары итеп билгеләнә. 

1934 елда яңа гына төзелгән Казан авиазаводына җыю цехы начальнигы итеп тәкъдим ителә. Бөек Ватан сугышы елларында завод ПО-2 буенча ике моторлы бомбага тотучы  һәм Пе-8  ерак арада эш итүче авыр бомбага тотучылар чыгара.

1954 елда Аристов Казан авиация институтының самолет төзү факультетын тәмамлый һәм авиазаводта эшен дәвам итә. Берничә ел заводның җитештерү начальнигы  булып эшли, аның партком секретаре була. 

1961 елда Федор Сергеевич Казан вертолет заводы директоры итеп билгеләнә һәм 1975 елга кадәр эшли. Сәламәтлеге  какшау сәбәпле,  лаеклы ялга  чыга, шулай да экспорт бүлегендә эшләвен дәвам итә, анда әле ун ел Казан вертолетларын чит илгә сатуда катнаша.

2005 елның 27 гыйнварында вафат була.
## Сәяси эшчәнлеге
Фөдор Сергей улы Аристов җәмәгать эшчәнлеге белән актив  шөгыльләнә. 

КПССның шәһәр комитеты һәм өлкә комитеты әгъзасы, шәһәр Советы депутаты булып сайлана. 
## Мактаулы исемнәре  һәм бүләкләре
* Социалистик Хезмәт Герое исеме (1971)
* Ике Ленин ордены
* Өч Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1944, 1949, 1957)
## Шулай ук кара
* :төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
 
## Сылтамалар
* АРИСТОВ Фёдор Сергеевич  на сайте lib.znate.ru
* Казанский вертолетный завод отпраздновал 100-летие Федора Сергеевича Аристова
* АРИСТОВ Фёдор Сергеевич

## Искәрмәләр

Төркем: Ленин ордены кавалерлары
Төркем: Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем: Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Алмас Булатов

**Алмас Харис улы Булатов** (,  — , ) — Татарстан АССРның Азнакай районы Тырыш колхозы комбайнчысы. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Тормыш юлы
Алмас Булатов 1931 елның 2 маенда Татарстан АССРның Тымытык районы Түбән Сукаеш авылында крестьян гаиләсендә туа. Хезмәт эшчәнлеген Бөек Ватан сугышы елларында башлаган, колхоз кырларында өлкәннәргә ярдәм иткән. 1945 елда үз авылында җидееллык мәктәпне тәмамлый. 1949 елда — кичке урта мәктәпне, киң профильле механизатор белгечлеге ала. «Тырыш» колхозы басуларында эшли. Хәрби хезмәт итеп, өйгә кайта. Техник-механик белгечлеге буенча Чистай совхоз-техникумын тәмамлаган. 1965 елдан 1979 елга кадәр шикәр чөгендере үстерү буынын җитәкли, уракта икмәкне урып-җыюда комбайнчы булып эшли, аннары кырчылык бригадасын җитәкли.

ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1971 елның 8 апрелендәге Указы нигезендә, авыл хуҗалыгы җитештерүен үстерүдә һәм дәүләткә игенчелек һәм терлекчелек продуктларын сатуның биш еллык планын үтәүдә ирешкән уңышлары өчен Булатов Алмас Харис улына Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале тапшырылып, Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.

1981 елда колхозның партия оешмасы секретаре итеп сайлана. Бу вазифада 1989 елга кадәр кала. Аннан соң техника куркынычсызлыгы буенча инженер булып эшли. 1992—1999 елларда колхоз остаханәләрен җитәкли. Күп еллар дәвамында яшьләр остазы буларак зур эш алып бара, берничә тапкыр авыл Советы депутаты итеп сайлана, СБКФның өлкә комитеты әгъзасы була, ССРБ һөнәр берлекләренең XVI съезды эшендә катнаша, Азнакай районы халык суды рәисе була.

Азнакай районының Зур Сукаеш авылында яшәгән. 2012 елның 11 сентябрендә вафат була.

## Бүләкләр

* Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме;
* Ленин ордены;
* «Урак һәм Чүкеч» алтын медале.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Әхмәтгәрәй Әбдриев

**Әхмәтгәрәй Әбдриев** (Әхмәтгәрәй Шакирҗан улы Әбдриев, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Биографиясе
1923 елның 4 октябрендә Татарстан Республикасының Чүпрәле районы Иске Шәйморза авылында крестьян гаиләсендә туа. Татар (мишәр).

Хезмәт эшчәнлеген Бөек Ватан сугышы елларында, урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, Сталин исемендәге колхозда хисапчы булып эшли. (Буденновск районы).

Бөек Ватан сугышы ветераны. 1942-1943 елларда 72 укчы полкында минометчик булып хезмәт иткән. Яралана, госпитальдән соң туган ягына кайта. 1943 елдан башлап үз авылында колхозчы булып эшли, партоешма секретаре итеп сайлана. Аннары партия һәм совет эшендә була: Буденново районы Башкарма комитетының дәүләт тәэминаты бүлеге өлкән инспекторы, 1950-1955 елларда-партиянең Буденово райкомы секретаре ярдәмчесе.

1956 елда Чүпрәле районында колхоз рәисе итеп сайлана. Аның җитәкчелегендә колхоз матди-техник базаны ныгыта, авыл хуҗалыгы культураларының уңдырышлылыгын һәм терлекчелекнең продуктивлылыгын арттыра, җитештерүнең югары нәтиҗәлелегенә ирешә, социаль өлкә үсешенә, кадрлар әзерләүгә, тәрбияләүгә зур игътибар бирә.

СССР Югары Советы Президиумының 1971 елның 8 апрелендәге Указы белән авыл хуҗалыгы җитештерүен үстерүдә һәм дәүләткә игенчелек һәм терлекчелек продуктларын сату буенча биш еллык планны үтәүдә ирешкән уңышлары өчен Әхмәтгәрәй Шакирҗан улына Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә, ул Ленин ордены һәм «Серп и Молот» алтын медале белән бүләкләнә.

Хуҗалык белән 30 елдан артык җитәкчелек итә, 1988 елда пенсиягә чыккан.

Татарстан АССР Югары Советы депутаты (1959-1963 еллар), XXII партия съезды делегаты, 3 нче һәм 4 нче Бөтенсоюз колхозчылар съездлары делегаты итеп сайланган. 1969-1986 елларда ил колхозлары Советының даими әгъзасы була.

Иске Шәйморза авылында яшәгән. 2004 елның 4 декабрендә вафат була.

## Бүләкләре
* Социалистик Хезмәт Герое (1971);
* өч Ленин ордены (1965, 1971, 1976);
* Октябрь Революциясе ордены (1973);
* Октябрь Революциясе ордены (1985);
* II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (11.03.1985);
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1986);
* медальләр.

## Хәтер

* 1982 елның 26 маенда Иске Шәйморзада музее ачыла.

* Аның исеме Россиянең Кораллы көчләренең төп храмында мәңгеләштерелгән, һәм Хәтер мемориалында мәңгегә уелып калган.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Герои Социалистического Труда и полные кавалеры ордена Трудовой Славы — наши земляки. Казань, 2003
* Исмагилов И. Герои татарского народа. — Казань, 2006
* Сайт Tatarile
* Хакимов М., Сафаров М. Татары. Воины. Труженики. Патриоты. — Москва, 2006

## Тышкы сылтамалар
* Абдреев Ахметгарей Шакирзянович
* Татарский энциклопедический словарь. — Казань, 1999.
* На сайте Старошаймурзинской школы 
* Старошаймурзинский музей «Земля и люди»
Гәрәйша Әбүбәкеров

**Гәрәйша Әбүбәкерев** (Гәрәйша Дәүләтша улы Әбүбәкерев, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Глеб Ванаг

**Глеб Ванаг** (Глеб Алексей улы Ванаг, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Петр Витер

**Пөтр Витер** (Пөтр Аким улы Витер, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971). 1951-1968 елларда Куйбышев моторлар төзү заводында эшли. 1968-1983 елларда Казан мотор төзүчеләр җитештерү берләшмәсе генераль директоры.
Дания Галимова

**'
**Дания Галимева''' (Дания Һадиҗан кызы Галимева, ,  — , ) — дуңгыз караучы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
1948-1957 елларда “Кызыл Таң” колхозында, 1957-1967 елларда “Северный” совхозында, 1967-1987 елларда Арча районының “Ватан” совхозында эшли
.

## Биографиясе
1932 елның 29 июнендә Татарстан АССР Арча районы Мирҗәм авылында туа. Бала вакыты Бөек Ватан сугышы елларына туры килә. 1947 елда аңа мөстәкыйль рәвештә айгырларны карарга кушалар, ә җирле хуҗалыкта дуңгызчылык фермасы оештыргач, Данияне шунда җибәрәләр. Җаваплылык һәм хезмәт сөючәнлек аңа эштә яхшы нәтиҗәләргә ирешергә ярдәм итә. Дания Һадиҗан кызының “Ватан” совхозының һәм тулаем Арча районының иң яхшы терлекчеләре арасында билгеләп үтәләр.

Дания Һадиҗан кызы 1987 елга кадәр "Ватан" дуңгыз совхозында  эшли. 1975-1980 елларда Татарстан ССР Югары Советы депутаты була. Аннан пенсиягә чыга, хәзерге вакытта Татарстанның Арча районында яши.
## Бүләкләре
1971 елның 8 апрелендә Д. Х. Галимовага Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә һәм Ленин ордены тапшырыла (1966-1970 еллардагы VIII биш еллык планны үтәү нәтиҗәләре буенча).

Почёт билгесе (1966) ордены һәм медальләр белән бүләкләнгән.

1966 елда терлекчеләрнең социалистик ярышындагы уңышлары өчен аңа республика Югары Советы Президиумының Мактау грамотасын тапшыралар.

Күпьеллык намуслы хезмәте һәм Социалистик Хезмәт Герое Галимовның тууына 80 ел тулу уңаеннан Дания Һадиҗан кызы Арча муниципаль районы башлыгының Рәхмәт хаты белән бүләкләнде.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* ГАЛИМОВА Дания Хадизяновна
* ГАЛИМОВА Дания Һадиҗан кызы
Әсгать Гарипов

**Әсгать Гарипев** (Әсгать Гарип улы Гарипев, ,  — , ) — Татарстан АССРның атказанган нефтьчесе, җәмәгать эшлеклесе, скважиналарга бер сменалы хезмәт күрсәтүгә күчү инициаторларының берсе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Биографиясе
Әсгать Гарипов 1938 елда Мәлбагыш җидееллык мәктәбен тәмамлый, аннан колхозда эшли.

1943 елның гыйнварында Кызыл Армия сафларына алына, 1 нче Байкал арты фронты гаскәрләрендә хезмәт итә, снайперларны әзерләү курсларында укый, Япониягә каршы сугышларда катнаша. Хәрби бурычны үтәүдә күрсәткән батырлыклары өчен «Батырлык өчен» медале, ә аннан соң — алты сугышчан һәм юбилей медальләре белән бүләкләнгән. 1950 елның октябрендә кече сержант исемендә демобилизацияләнә.

1951 елның ноябреннән нефть сәнәгатендә нефть һәм газ чыгару буенча оператор ярдәмчесе, оператор, скважиналарны тикшерү буенча оператор, нефть һәм газ чыгару буенча мастер булып эшли. Нефть промыселларын күпскважиналы хезмәт күрсәтүгә күчерү башында торды, ул нефть чыгарганда хезмәт җитештерүчәнлеген кискен күтәрергә мөмкинлек бирде.

## Бүләкләре
Ленин ордены (30.03.1971)
II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (06.04.1985)
«1941-1945 еллар Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале
"Батырлык өчен" медале (18.09.1945)
«Нефть сәнәгате отличнигы» билгесе, социаль ярышларда җиңүченең күкрәк билгеләре
Татарстан АССРның атказанган нефтьчесе исеме
Әсгать Гариповка 1971 елның 30 мартында Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелгән

## Хәтер
* Азнакайда бронза бюст;
* Лениногорскида бронза бюст.
## Искәрмәләр

## Чыганаклар

Төркем:Татарстан нефтьчеләре
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Сәгыйр Гыйльманов

**Сәгыйр Гыйльманов** (Сәгыйр Гыйльман улы Гыйльманов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Наил Гыйләҗев

**Наил Минһаҗ улы Гыйләҗев** (1935 елның 13 июле,  — 2014 елның 8 феврале) — совет сәнәгать хезмәткәре, цех башлыгы. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Биография
Наил Гыйләҗев 1935 елның 13 июлендә Ярыслауда туа. Ярыслауга Татариядән куылганнан соң аның әти-әнисе күчеп килә. Торф эшкәртүдә эшләгәннән соң әти-әниләр балалары белән Казанга кайталар. Бөек Ватан сугышы елларында Наилнең әтисе әйләнә-тирә мохиткә эләгә һәм концлагерьда була.

Наил Гыйләҗев Казанның 12 нче мәктәбенең 7 сыйныфын тәмамлагач, Казанның «Точмаш» заводына станокчы укучысы булып эшкә керә. Бер елдан соң инструменталь цех күчерелә, анда Наил Гыйләҗев слесарь-лекальщик белгечлеген үзләштерә. Совет Армиясендә хезмәт итеп кайткач, өенә кайта һәм яңа «Теплоконтроль» заводына эшкә урнаша. Биредә ул производстводан аерылмыйча кичке мәктәпне һәм механика техникумын тәмамлый; җәмәгатьче булып эшли — цехның комсомол оешмасы секретаре итеп сайлана, «Теплоконтроль» җитештерү берләшмәсе цехы начальнигына кадәр күтәрелә. Шулай ук комсомол өлкә комитеты каршындагы остазларның республика советы рәисе итеп сайлана.

1975 елда «Теплоконтроль» заводы слесарь-лекальщигы Наил Минһаҗ улы Гыйләҗев Татарстан АССРдан (Идел буе сайлау округы) IX чакырылыш РСФСР Югары Советы депутаты итеп сайлана. 1986 елда Казан шәһәр советы депутаты итеп сайлана, шәһәр Башкарма комитетына эшкә күчә.

2014 елның 8 февралендә вафат була

## Бүләкләр
1971 елда Наил Гыйләҗевка Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә һәм Ленин ордены тапшырыла (VIII бишьеллык биремнәрен үрнәк үтәү өчен);

Шулай ук Кызыл Байрак Хезмәт ордены һәм медальләр белән бүләкләнә.

## Искәрмәләр

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Михаил Глебов

**Михаил Глебов** (Михаил Никодим улы Глебов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Камил Гозәеров

**Камил Гозәерев** (Камил Сабир улы Гозәерев, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Биографиясе
1927 елның 27 июнендә Балтач вулысы Балтач авылында (хәзер - Татарстанның Балтач районы) туган.

Авыл мәктәбенең алты сыйныфын тәмамлаган. Хезмәт юлын Бөек Ватан сугышының авыр елларында башлаган, Казан оптика-механика заводы (КОМЗ) каршындагы һөнәрчелек училищесын тәмамлаган һәм приборлар җыю буенча слесарь квалификациясен алган. 1941 елның 25 ноябрендә заводка килгән,  1998 елның 23 июненә кадәр шунда эшләгән.

Җитештерүдән аерылмыйча, Камил Гозәеров урта белем ала, аннары Казан авиация институты каршындагы металл эшкәртү осталарының өч еллык курсларын тәмамлый. Җитештерү эше белән бергә, Татарстан АССР Югары Советы депутаты итеп 1963-1967 һәм 1971-1975 елларда сайлана, күп еллар яшьләрнең остазы була.

Лаеклы ялга чыккач, Гозәеров ветераннар хәрәкәтендә катнаша, 1982 елда Хезмәт музее каршындагы "Ветеран" клубын торгызуда катнаша.

Казанда 2005 елның 3 гыйнварында үлә.
## Бүләкләре
1971 елда К. С. Гозәровка Ленин ордены белән Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә;

Шулай ук Хезмәт Кызыл Байрагы ордены, күп медальләр һәм мактау грамоталары белән бүләкләнгән; 

«Казан оптика-механика заводы» ААҖнең сугышчан һәм хезмәт даны китабына мәңгегә кертелгән.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Гузаиров Камиль Сабирович 
* Гузаиров Камиль Сабирович
Николай Денисов

**Николай Денисов** (Николай Семөн улы Денисов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Евгений Королёв (1913)

**Евгений Королёв** (Евгений Никифор улы Королёв, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Госман Латыйпов

**Госман Латыйпыв** (Госман Хафиз улы Латыйпыв, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Владимир Леванов

**Владимир Леванов** (Владимир Алексей улы Леванов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Михаил Малиновский

**Михаил Малиновски** (Михаил Сергей улы Малиновски, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Николай Капитонов

**Николай Капитонов** (Николай Михаил улы Капитонов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Гөлбикә Кәримова

**Гөлбикә Кәримева** (Гөлбикә Гали кызы Кәримева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## '''Тормыш юлы'''

Гөлбикә Кәримова 1938 нче елның 15 нче сентябрендә Саба районы Караширмә авылында туган. Җиде сыйныфны Орымширмә авылына йөреп тәмамлый һәм Теләче районы Ленин исемендәге тәҗрибә-җитештерү хуҗалыгында сөтчелек фермасында эшли башлый.

1966 елда, социалистик йөкләмәләрне арттырып үтәгән өчен, ул Ленин ордены белән бүләкләнә.

1968 елда ул һәр сыердан кимендә 4500 килограмм сөт савып алу бурычын куя һәм, аны үтәп, «Районның иң яхшы сыер савучысы” дигән мактаулы исемгә лаек була. Шул ук елда Гөлбикә Кәримова савымны 5549 килограммга җиткерә, бу райондагы уртача күрсәткечтән ике мәртәбә артык була. Шуның өчен аңа «Татарстан АССРның иң яхшы сыер савучысы» дигән мактаулы исем бирелә. VIII бишьеллык планнарын үтәгән өчен Гөлбикә Гали кызы Республиканың Мактау кенәгәсенә кертелә.

Гөлбикә Кәримова берничә мәртәбә СССРның Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсендә (ВДНХ) катнаша һәм медальләр белән бүләкләнә. КПСС әгъзасы була, КПССның XXV съезды депутаты итеп сайлана, җәмәгать эшчәнлеге белән шөгыльләнә.

1993 елга кадәр ул Теләче районының В.И.Ленин исемендәге тәҗрибәҗитештерү хуҗалыгында сыер савучы булып эшли, аннан лаеклы ялга китә.

## '''Бүләкләре'''

* 1971 елның 6 апрелендә Г. Кәримовага Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә һәм Ленин ордены тапшырыла
* 1982 елда СССР Дәүләт премиясе лауреаты дигән исемне ала
Николай Мальцев (1928)

**Николай Мальсев** (, ,  — , ) — СССР нефть сәнәгате министры (1977-1985), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Александр Мокшин

**Александр Мокшин** (Александр Фөдор улы Мокшин, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Легия Мөхәммәтҗанова

**Легия Мөхәммәтҗанова** (Легия Фәйзерахман кызы Мөхәммәтҗанова, ,  — , ) — Казан дары заводы эшчесе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр
Алексей Новолодский

**Алексей Новолодски** (Алексей Борис улы Новолодски, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Константин Сергиевский

**Константин Сергиевски** (Константин Александр улы Сергиевски, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Николай Соболев (1904)

**Николай Соболев** (1904 елның 19 декабре - 1957 елның 2 феврале) - 57нче гвардия танк бригадасы танкка каршы мылтыклар взводы командиры (7 нче гвардия механикалаштырылган корпусы, 60нчы армия, Үзәк фронт ), Советлар Союзы Герое .

## Биография
Соболев Николай Леонтьевич 1904 елның 19 декабрендә Россия империясенең Вильно губернасы Вильно шәһәрендә   туган. Милләте -рус. Башлангыч белем.

1926-1929 елларда Кызыл Армиядә хезмәт итә.

Демобилизациядән соң ул хезмәт иткән Казан шәһәрендә кала. Аш-су фабрикасы директоры булып эшли.

1923 елдан КПСС /ВКП (б) әгъзасы.

1941 елдан - Тарловка авылындагы шифаханә директоры, директор урынбасары.

1942 елның мартында ул кабат армиягә алына. Шул вакыттан алып ул фронтта.

57нче гвардия танк бригадасы составында танкка каршы мылтыклар взводы командиры булып сугышкан. Днепрны кичкәндә аеруча зур батырлык кыла.

1943 елның 25 сентябрендә, Киев өлкәсенең Чернобыль районы Долматово  авылы янында Днепрны кичкәндә, гвардия сержант Соболев рота командиры үлгәннән соң, командованиене үз өстенә ала. Уң як ярга күчүне оештыра.Плацдармны киңәйтү өчен көрәштә ПТР 2 танктан «Юнкерс» самолетын шәхсән үзе юк итә. Дошманның контратакасын кире кагуда  катнаша, яралана.

1943 елның 17 октябрендә СССР Югары Советы Президиумы указы белән, Днепрны кичкәндә

күрсәткән батырлыгы өчен гвардия сержанты Николай Леонтьевич Соболевка  Советлар Союзы Герое исеме бирелә,  Ленин ордены һәм Алтын Йолдыз медале белән бүләкләнә .

1943 елда сугышта алган  яралары аркасында демобилизацияләнә.

Биектау районының Яр буе Морквашы авылында «Буш Моркваш» пионер лагере директоры булып эшли.

1946 елның маеннан Яшел Үзән районының Васильево бистәсендә яши.

Ул 1957 елның 2 февралендә вафат була.

## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
* Советлар Союзы Герое (1943 елның 17 октябрендә бирелә). 
*  Ленин ордены 
* Алтын Йолдыз медале һ.б. медальләр

## Хәтер
2010 елда Николай Соболев исеме Яр Чаллышәһәрендәге бер урамга  бирелгән. (Залесный проспекты белән Нурмый Шәрипов урамы арасында) . Яр Чаллының Дан аллеясында Җиңү паркында 2018 елның 30 августында аның бюсты урнаштырылган.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Советлар Берлеге Каһарманнары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Татарстанда вафатлар
Төркем:1957 елда вафатлар
Төркем:2 февраль көнне вафатлар
Төркем:Вильнюста туганнар
Төркем:1904 елда туганнар
Төркем:19 декабрь көнне туганнар
Миңнесәгыйрә Таҗиева

**Миңнесәгыйрә Таҗиева** (Миңнесәгыйрә Таҗи кызы Таҗиева, ,  — , ) — авыл хуҗалыгында новатор, зоотехник.Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Биографиясе
1936 елның 6 августында Татарстан АССРның Минзәлә районы Күзкәй авылында туа.

1973 елда Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый.

1953 елдан-бозау караучы, 1955 елдан — «Татарстан» совхозы сыер савучысы, 1972 елдан — зоотехник, азык лабораториясе мөдире, 1978 елдан — участок башлыгы.

1989-1991 елларда-Тукай районының дуңгызчылык комплексы, "Сосновоборский" совхозы зоотехнигы.

Таҗиева җитәкчелегендәге репродуктив участок коллективы 1984 елның июлендә (113%) ит җитештерү буенча 11 нче бишьеллык (1981-1985) планын үтәгән. 1986-1989 елларда гына да 43 780 ц (118,0 %) һәм 124,4 мең баш дуңгыз (106,1%) артым алынган.

Хәзерге вакытта пенсиядә һәм Татарстанның Тукай районында яши.

## Бүләкләр һәм исемнәре
* Социалистик Хезмәт Герое (1971)- авыл хуҗалыгы җитештерүен үстерүдә һәм дәүләткә игенчелек һәм терлекчелек продуктларын сатуның бишьеллык планын үтәүдә ирешкән уңышлары өчен бирелде
* Татарстан АССРның атказанган терлекчесе (1985)
* Ленин ордены
* СССР ВДНХның алтын һәм бронза медальләре белән бүләкләнгән
## Хәтер
Республиканың Хезмәт даны юбилей китабына (1970), 1941-1945 еллардагы Җиңүнең 40 еллыгы уңаеннан Хөрмәт китабына (1985) кертелгән.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Они прославили Челны — Герои Социалистического Труда

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Зәки Тимерҗанов

*
*'Зәки Тимерҗан улы Тимерҗанов''' (1926 елның 20 гыйнвары,  — 2013 елның 31 марты, ) — «Татнефть» бораулаучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Биография
Зәки Тимерҗанов 1926 елның 20 гыйнварында Татарстан АССРның Бөгелмә кантоны (хәзер Татарстанның Ютазы районы) Акбаш авылында крестьян гаиләсендә туа. 1944—1948 елларда Суслонгер (Мари АССР) хәрби җирлегендә хезмәт итә, анда урман кисү белән шөгыльләнә. Хезмәт шартлары авыр булу сәбәпле, гомуми авыру буенча 3 нче төркем инвалидлык ала.

Демобилизацияләнеп, Зәкый Тимерҗанов авыл хезмәтенә әйләнеп кайта. Шул ук елны милициягә эшкә урнашу омтылышы инвалидлык аркасында уңышсыз булып чыга. Шуннан соң Кырымсарай нефть разведкасына эшкә керә. 1954 елдан «Татнефть» берләшмәсенең Нурлат разведка бораулау идарәсе бораулаучысы булып эшли. Ромашкино, Яңа Елхово, Чирмешән, Нурлат һәм башка ятмаларны ачуда катнаша. Йөзләгән скважина бораулап, җитештерү биремнәрен 120 % һәм аннан да күбрәк башкарган. Аңа ике тапкыр авария хәлендәге скважиналарны ябарга туры килә: Мөслим янында — анда су 149 метр тирәнлектән чыккан була һәм Демкинода — анда бозлы су фонтаны 700 метрлы тирәнлектән чыккан була.

Бригада эчендәге вахталар арасында Социалистик ярышның инициаторы була. VIII бишьеллык барышында аеруча зур уңышларга ирешә: аның вахтасы үзенә ышанып тапшырылган кыйммәтле җиһазларның бер генә авариясенә дә юл куймый.

ССРБ Югары Советы Президиумының 1971 елның 30 мартындагы Указы белән «Татнефтеразведка» трестының 1 нче бораулау конторасын бораулаучы Зәки Тимерҗан улы Тимерҗановка Фидакарь хезмәте өчен Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» медале белән Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.

Аннан соң Тимерҗановка 15-16 мең метр тирәнлектәге югары тирәнлектәге бораулауда катнашырга туры килә. Ике тапкыр Норлат шәһәр Советы депутаты итеп сайланган. 1990 елларда ялга китә. Нурлат шәһәрендә яшәгән. 2013 елның 31 мартында вафат була.

## Гаилә
Өйләнгән, өч баласы бар, шуларның берсе — Ренат Тимерҗанов (1955) — полиция генерал-майоры, Татарстан Республикасы буенча баш федераль инспекторы. Оныкларының берсе — Тимур Тимерҗанов (Ренат Тимерҗановның улы) — ралли-кросс буенча өч тапкыр Аурупа чемпионы.

## Бүләкләр

* «Урак һәм Чүкеч» медале (1971);
* Ленин ордены (1971);
* «Хөрмәт Билгесе» ордены (1966);
* Татарстан Республикасының «Хезмәт батырлыгы өчен» медале (2006).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Татарстан нефтьчеләре
Мария Турунтаева

**Мария Турунтаева** (Мария Сергей кызы Турунтаева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Биографиясе
Мария Сергеевна Турунтаева 1926 елның 10 октябрендә хәзерге Кайбыч районы Багай авылында туа. 14 яшендә авылы мәктәпнең биш сыйныфын тәмамлап, колхозда эшли башлый. Сугышның беренче көннәреннән үк әтисе фронтка китә, шунда һәлак була. Гаиләдә алты бала ятим кала. 1942 елның языннан ул фермада эшли, урман егуда катнаша. 

1973 елда пенсияга чыга. Хәзерге вакытта Яшел Үзән шәһәрендә яши.

Фидакарь хезмәте өчен 1971 елның 8 апрелендә терлекчелек продукциясе җитештерү һәм әзерләүдәге хезмәт казанышлары өчен Ленин орденына  лаек була һәм Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә, төрле медальләр белән бүләкләнгән.

## Хәтер

Кайбыч районы үзәгендәге Җиңү паркында бюст куелган.

## Искәрмәләр

Төркем:Шәхесләр:Кайбыч районы
Николай Фролов

**Николай Фролов** (Николай Васили улы Фролов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз
Галимҗан Хаҗиев

**'

**Галимҗан Хаҗиев''' (Галимҗан Мөхәммәтша улы Хаҗиев, ,  — 2021 елның 2 феврале, РФ, ТР, Әлмәт) — нефтьче, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Татарстан АССР атказанган нефтьчесе.

2021 елның 2 февралендә 90 яшендә вафат .

## Искәрмәләр

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Шәхесләр:Татнефть
Төркем:Татарстанның атказанган нефтьчеләре
Госман Галиев

**Госман Галиев** (Госман Гатаулла улы Галиев, ,  — , ) — совет авыл хуҗалыгы хезмәткәре, механизатор, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
## Биографиясе
1924 елның 18 августында Чүпрәле районының Олы Чынлы авылында туа. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, колхозда эшли башлый, әмма Бөек Ватан сугышы башлангач Кызыл Армия сафларына алына.

Шоферлар курсларында укыганнан соң Алиев төрле фронтларда сугыша. 1947 елның апрелендә хәрби бүләкләр белән туган ягына кайта һәм май аенда Иске Шәйморза МТСында эшли башлый. 1959 елда Госман Галиев комбайнчы, ә 1963 елдан Чүпрәле районының «Ирек» колхозының трактор бригадасы бригадиры була. 1972 елның катлаулы корылыклы җәендә икмәк вакытында һәм югалтуларсыз җыеп алынды. Госман Гатаулла улы бригадасы үз өстенә алган йөкләмәләрне арттырып үтәде, ә аның бригадиры 1973 елда Социалистик Хезмәт Герое исеменә лаек булды.

Госман Гатаулла улы Галиев 1986 елның 25 гыйнварында вафат була.

## Бүләкләре
1973 елда Г. Г. Галиевка Ленин ордены белән Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә.
Шулай ук Ленин ордены (1966) һәм медальләр белән бүләкләнде, алар арасында «В. И. Ленин тууына 100 ел тулу уңаеннан фидакарь хезмәт өчен» медале.
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* АЛИЕВ Усман Гатауллович 
* АЛИЕВ Госман Гатаулла улы
Евдокия Багаева

**Евдокия Багаева** (Евдокия Николай кызы Багаева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Сәет Габбасов

**Сәет Габбасыв** (Сәет Фәйзерхаман улы Габбасов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).

**Сәетгәрәй Фәйзерахман улы Габбазов** — Тәтеш районы Үтәмеш авылында яшәгән Социалистик Хезмәт Батыры.

1943 елның гыйнвар аеннан алып 1949 елның августына кадәр С.Ф.Габбазов - Совет Армиясе сафларында.

1959 елдан башлап, Сәетгәрәй Габбазов Тәтеш районының “Алга” колхозында башта тракторчы, аннан соң склад мөдире, бүлекчә идарәчесе булып эшли, ә 1973 елның июненнән трактор бригадасын җитәкли. Тугызынчы бишьеллыкның беренче елында – гектарыннн 25ц, ә аннары 26 ц уңыш алалар. Бригада башта ВДНХның бронза, ә аннан соң алтын медаленә лаек була. Басу эстетикасы, җир игү культурасы өчен бригадага беренче дәрәҗәле Диплом тапшырыла.

1973 ел. Тугызынчы бишьеллыкның өченче елы. Бу ел бригада әгъзалары өчен  тәҗрибә, белем, һөнәри осталыкны тикшерү елы була. Корылык килә. Әгәр дә шундый корылык 8-10 еллар элек булса, уңыш турында онытырга да мөмкин булыр иде. 1973 ел шартларында чәчүлекне хуҗаларча карау үз эшен эшли. Ләкин төп фактор булып, кешеләр тора, алар уңыш өчен көрәшәләр һәм җиңеп чыгалар.

Көйсез һава шартларында шундый югары уңыш алган өчен, Сәетгәрәй Фәйзерахман улына СССР Югары Советы Указы белән 1973 елның 7 декабрендә Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә, ул Ленин ордены һәм “Урак һәм Чүкеч” Алтын медаленә лаек була.

## Чыганаклар

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Иван Давыденко

**Иван Давыденко** (Иван Мирон улы Давыденко, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Әнвәр Сафиуллин

**Әнвәр Сафиуллин**, Әнвәр Шакирҗан улы Сафиуллин (,  — , ) — Татарстанның нефть сәнәгате ветераны, Әлмәтнең мактаулы гражданины, Татарстанда беренче һәм икенче миллиард тонна нефть чыгаруда катнашкан шәхес, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).

## Биографиясе
1927 елның 7 февралендә Әлмәттә биш бала тәрбияләнгән күп балалы гаиләдә туа. 1942 елда әтисез кала (Гражданнар сугышы инвалиды). Унбиш яшендә колхозга эшкә урнашырга туры килә. Төрле эшләрдә хезмәт куя: сөргән, чәчкән, чапкан, икмәк кабул итү пунктларына уңыш ташыган.

1944 елның октябреннән 1951 елга кадәр Совет Армиясендә хезмәт итә. Фронт частьларына юл тотмый. 1951 елдан «Бөгелмәнефть» идарәсе нефть промыселларының берсендә төрле эшче булып эшли башлый, алга таба ул «Әлмәтнефть» берләшмәсенең «Әлмәтнефть» нефть-газ чыгару идарәсенә (НГДУ) итеп үзгәртелә. 1952 елда нефть һәм газ чыгару буенча оператор белгечлеге ала. 1953 елда яңадан укуга җибәрелә, аннан соң өлкән оператор итеп билгеләнә. Җитештерүдән аерылмыйча, 1968-1971 елларда бораулау осталарының кичке мәктәбендә укый.

Хезмәт батырлыгы һәм 1973 елга кабул ителгән Социалистик йөкләмәләрне үтәүдә күренекле уңышларга ирешүе өчен, СССР Югары Советы Президиумының 1973 елның 30 декабрендәге указы белән Әнвәр Шакирҗан улы Сафиуллинга Социалистик Хезмәт Герое исеме, Ленин ордены һәм «Серп и Молот» алтын медале тапшырылды.

«Әлмәтнефть» нефть-газ чыгару идарәсендә эшләвен дәвам итә. 1973 елда нефть һәм газ чыгару буенча мастер була. 1973 елның 5 мартыннан 1987 елның 2 мартына кадәр нефть һәм газ чыгару буенча оператор. 1987 елдан лаеклы ялга чыга.

Күп тапкырлар КПССның Әлмәт шәһәр комитеты әгъзасы, халык депутатларының Әлмәт шәһәр Советы депутаты итеп сайланган. Биш ел дәвамында ВЦСПС ҮК әгъзасы булып торган.

Әлмәт шәһәрендә яшәгән. 2020 елның 11 августында вафат булды.

## Бүләкләре һәм исемнәре
* Социалистик Хезмәт Герое (30.12.1973)
* Ленин Ордены (30.12.1973)
* Хезмәт Кызыл Байрагы Ордены (30.03.1971)
* Татарстан АССРның мактаулы нефтьчесе (1972)
* Әлмәт шәһәренең Мактаулы гражданины (1972)
## Хәтер
1975 елда «Әлмәтнефть» нефть-газ чыгару идарәсендә нефть чыгару буенча иң яхшы операторлар өчен А.Ш.Сафиуллин исемендәге премия булдырыла.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* Анвар Сафиуллин на сайте Альметьевского муниципального района
* Ветераны татарстанской нефти 
* 

## Моны да карагыз

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Нефтьчеләр
Төркем:Әлмәтнең шәрәфле ватандашлары
Галимулла Әсхәдуллин

**Галимулла Әсхәдуллин** (Галимулла Әсхәдулла улы Әсхәдуллин, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1974).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасында ТАССРдан депутатлар
Анастасия Тиханкова

**Анастасия Тиханкова** (Анастасия Иван кызы Тиханкова, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1972).
Галимҗан Сәлимҗанов

**Галимҗан Закирҗан улы Сәлимҗанов** (1923 елның 1 сентябре,  — 2005 елның 19 декабре, ) — Вахитов исемендәге май комбинаты операторы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

## Тормыш юлы
Галимҗан Сәлимҗанов 1923 елның 1 сентябрендә Татарстан АССРның Аксубай районы Яңа Үзи авылында крестьян гаиләсендә туа. Татар. Җиде еллык авыл мәктәбен тәмамлый. 1939 елда механизаторлар курсын темамлый. Армиягә кадәр Аксубай районының Иске Тимошкино МТСы каршында тракторчы булып эшли.

Бөек Ватан сугышында 1942 елдан катнаша. Берничә тапкыр яралана, 1944 елда яралангач инвалид була. Туган авылына кайта, Яңа Үзи җидееллык мәктәбендә хәрби җитәкче булып эшли. Соңрак Казан шәһәренә күчеп килә, Вахитов исемендәге Казан май комбинатына эшкә урнаша. Бу предприятиедә ярты гасырдан артык эшли. Вахтер вазифасыннан башлый, 1947 елда генераторчы була.

1951 елдан өлкән автоклавщик, аннары 1960 елдан гидрогенизация цехы аппаратчысы булып эшли. Эшче һөнәрләрне камилләштереп, югары хезмәт күрсәткечләренә ирешә, җитештерүне модернизацияләүдә актив катнаша.

ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1971 елның 26 апрелендәге Указы белән азык-төлек сәнәгатен үстерү буенча биш еллык план биремнәрен үтәүдә ирешкән күренекле уңышлары өчен Галимҗан Сәлимҗановка Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале тапшырыла.

1971 елда шул ук цехта водородчы була. Пенсия яшенә җитеп, эштән китми. 1996 елга кадәр катализатор участогын җитәкли.

Зур иҗтимагый эш алып барган. Берничә тапкыр цех комитеты рәисе, комбинат парткомы әгъзасы, азык-төлек сәнәгате эшче һөнәр берлегенең ҮК әгъзасы, район Советы депутаты итеп сайлана. ССРБ һөнәр берлекләренең XV съезды делегаты була.

Казан шәһәрендә яши. 2005 елның 19 декабрендә вафат була.

## Бүләкләр

* 1971 — Ленин ордены;
* 1971 — «Урак һәм Чүкеч» алтын медале:
* 1985 — II нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены;
* 1966 — Кызыл Байрак Хезмәт ордены;
* ВДНХның көмеш медале.

## Әдәбият

* Герои Социалистического Труда и полные кавалеры ордена Трудовой Славы — наши земляки. Казань, 2003
* *Исмагилов И.* Герои татарского народа. Казань, 2006
* *Хакимов М., Сафаров М.* Татары. Воины. Труженики. Патриоты. Москва, 2006

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Илсур Шәйхетдинов

**Илсур Шәйхетдинев** (Илсур Гарәфи улы Шәйхетдинев, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1975).
## Искәрмәләр
Сәимә Кәримова

**Сәимә Кәримева** (Сәимә Сафа кызы Кәримева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
Иван Силаев

**Иван Силаев** (Иван Степан улы Силаев, 21 октябрь 1930,  — 8 февраль 2023) — ССРБ һәм Россия дәүләт эшлеклесе, ССРБ халык хуҗалыгы белән оператив идарә итү комитеты рәисе (1991), РСФСР министрлар шурасы рәисе (1990-1991), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1975).
Мәрфуга Шәйхиева

**Мәрфуга Шәйхиева** (Мәрфуга Шәйхи кызы Шәйхиева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1975).
Александр Павлов

**Александр Павлов** (Александр Алексей улы Павлов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976). 1943-1992 елларда Горький тимер юлының Казан бүлеге Юдино локомотивлар дипасында слисер.
## Искәрмәләр
Аграфена Сергеева

**Аграфена Сергеева** (Аграфена Тимофей кызы Сергеева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).

## Искәрмәләр
Шәрифулла Сәгъдуллин

**Шәрифулла Сәгъдулла улы Сәгъдуллин** (1930 елның 29 июле,  — , ) — совет авыл хуҗалыгы хезмәткәре, тракторчы. Социалистик Хезмәт каһарманы (1976).

## Тормыш юлы
Шәрифулла Сәгъдуллин 1932 елның 29 июлендә Татарстан АССРның Арча районы Үгез-Елга авылында (башка мәгълүматлар буенча — Шушмабаш авылында) туа. Бөек Ватан сугышы елларында ук эшли башлый, Смоленск янында әтисе вафатыннан соң гаиләдә туендыручы була. «Шушмабаш» колхозы басуында атта җир сөреп, тырмалап эшли.

Совет Армиясендә хезмәт иткәннән соң туган ягына кайта һәм тракторда эшен дәвам итә. 1957—1959 елларда Казакъстан ССРның Күкчәтау өлкәсендә чирәм җирләрне күтәрә. Татарстан АССРына тәҗрибәле механизатор булып кайта, 1956 елдан туган «Северный» совхозы кырларында эшли. 1967 елдан Сәгъдуллин Арча районының «Ватан» совхозында эшли. Җәмәгать эшчәнлеге белән шөгыльләнә — 1980—1985 елларда Татарстан АССР Югары Советы депутаты була. 1982 елда Мәскәүдә узган ССРБ профсоюзларының XVII cъездында делегат буларак катнаша.

Лаеклы ялга чыккач та, Шәрифулла Сәгъдуллин тракторда эшен дәвам итә.

2001 елда вафат була.  Шушмабаш авылының бер урамына аның исеме бирелә, 2016 елның май аенда Шушмабаш мәктәбендә Сәгъдуллин истәлегенә мемориаль такта куела.

## Бүләкләр
ССРБ Югары Шурасы Президиумы Указы белән 1976 елның мартында Шәрифулла Сәгъдуллин Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән Социалистик Хезмәт каһарманы исеме бирелә (дәүләткә игенчелек азыкларын җитештерүне һәм сатуны арттыру буенча IX бишьеллык (1971—1975 еллар) биремнәрен үтәүдә күрсәткән хезмәт батырлыгы өчен);

Шулай ук икенче Ленин ордены (1971) һәм медальләр белән бүләкләнә, алар арасында «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале дә бар.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Шәрифулла Сәгъдуллин 

Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Вера Солнцева

**Вера Солнсева** (Вера Васили кызы Солнсева, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
## Искәрмәләр
Валентина Сорокина (1936)

**Валентина Сорокина** (Валентина Василий кызы Сорокина, ,  — , ) — «Аксубай» совхозы дуңгыз караучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).

## Искәрмәләр
Лев Васильев

**Лев Васильев** (Лев Борис улы Васильев, ,  — , ) — 1968-1981 елларда КамАЗның генераль директоры, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).

2023 елның 21 августында 98 яшендә вафат.
## Гаиләсе
Хатыны Инна Вениаминовна. 
## Хәтер
* 2024 елда Мәскәүдә Троекуров зиратында «КАМАЗ» ГАҖнең беренче генераль директоры Лев Борисович Васильев истәлегенә мемориал ачылган.
## Искәрмәләр

Төркем:Шәхесләр:КамАЗ
Николай Тюнин

**Николай Түнин** (Николай Андриян улы Түнин, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).
Виктор Филимонов

**Виктор Филимонов** (Виктор Пөтр улы Филимонов, ,  — , ) — КамАЗ төзүчеләр бригадасы бригадиры,  Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Владислав Фоменко

**Владислав Фоменко** (Владислав Александр улы Фоменко, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).
Галим Шәймәрданов

**Галим Шәймәрданов** (Галим Шәймәрдан улы Шәймәрданов, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1977).
## Искәрмәләр
Стелла Габдерахманова

**Стелла Габдерахманова** (Стелла Зәки кызы Габдерахманова, ,  — , ) —  Авыл мәктәбе укытучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1978).
## Биографиясе
1933 елның 17 ноябрендә Казан шәһәрендә хезмәткәрләр гаиләсендә туа. Татар кызы. Әнисе укытучы булып эшләгән, ә әтисе Татар дәүләт нәшриятында җитәкче вазифасында булган. Әти-әниләренә кичләрен эштә тоткарланырга туры килә, шуңа күрә кызны әбисе янына, хәзер Татарстанның Арча районы Кышлау авылына җибәрәләр. Биредә Стелла үсеп, авыл мәктәбенең беренче сыйныфына укырга керә. Сигезенчедән унынчы сыйныфка кадәр Арча шәһәрендә, 1 нче урта мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң Казан дәүләт педагогика институтының рус-татар бүлегенә укырга керә, аны 1955 елда уңышлы тәмамлый.

Юнәлеш буенча Арча районының Яңа Кенәр урта мәктәбенә рус теле укытучысы булып кайта. Көн саен тәҗрибә туплана, ә аның белән бергә осталык үсә, сайлаган юлның дөреслегенә ышаныч ныгый. Балалар үзләренең яшь укытучысына ихлас күңелдән тартылдылар, аларга дәресләре ошады, аларда эшлекле, үзара ышаныч атмосферасы урнашты. Ул хезмәттәшләре белән тәҗрибә уртаклашты — районда ун елдан артык рус теле һәм әдәбияты укытучыларының методик советын җитәкли.
Җәмәгать тормышында актив катнаша. Даими рәвештә лекцияләр укый, авыл хезмәтчәннәрен Совет һәм чит ил әдәбияты яңалыклары белән таныштыра, Бөек классиклар турында мавыктыргыч итеп сөйли, спектакльләр куюда катнаша.

СССР Югары Советы Президиумының 1978 елның 27 июнендә кабул ителгән «укучыларны укыту һәм коммунистик тәрбияләү эшендәге зур казанышлары өчен» указы белән Габдерахманова Стелла Зәки кызына Социалистик Хезмәт Герое исеме, Ленин ордены һәм «Серп и Молот» алтын медале тапшырыла.

Стелла Зәки кызы Арча районында Яңа Кенәр авылы мәктәбендә пенсиягә чыкканчы эшли.

Татарстан Республикасының Арча районы Яңа Кенәр авылында яши.

2007 елның октябрендә Арча шәһәренең үзәк мәйданында С.З. Габдерахманова бюсты куелды.
## Бүләкләр һәм исемнәре
* Социалистик Хезмәт Герое (1978 елның 27 июне)
* Ленин ордены (1978 елның 27 июне)
* «Почет Билгесе» ордены (1971)
* «Фидакарь хезмәт өчен» медале (2023)
* медальләр

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
Виктор Каргин

**Виктор Каргин** (Виктор Егор улы Каргин, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1978).
Ганҗә Әхмәдиева

**Ганҗә Әхмәдиева**, Ганҗә Галим кызы Әхмәдиева (*[[1944 ел]]ның [[16 июль|16 июле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Чаллы районы]], Актүбә — [[2021 ел]]ның [[17 октябрь|17 октябре]], [[РФ]], [[ТР]], [[Түбән Кама]]*) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980), Түбән Каманың мактаулы гражданины (2021).
## Биографиясе
Татарстан АССРның Чаллы районы Актүбә  (*хәзер [[Түбән Кама]] шәһәре эчендә калган*) авылында туган.

Хезмәт эшчәнлеген 1955 елда Актүбәдә, малярга укып башлаган. 1955-1961 елларда «Татнефтепромстрой»ның 3 нче СМУда маляр булып эшли. 1961 елда ул әле төзелә генә башлаган Түбән Кама шәһәренә күчеп килә. Башта маляр булып эшли, аннан бригадир итеп билгеләнә. Гәнҗә Галим кызы бик күп объектларда: Техника йорты, Муса Җәлил исемендәге кинотеатр, «Кама» кунакханәсе, «Нефтехим» эстакадасы, Бигеш аэропорты төзелешендә эшләгән. 1992 елга кадәр Г. Әхмәдиева «Түбән Кама Нефтехим»ҖБ буяучылар бригадиры булып эшли.

Иҗтимагый эшчәнлек белән шөгыльләнгән - СССР Энергетика һәм электрлаштыру министрлыгының һөнәр берлеге өлкә комитеты әгъзасы һәм Советлар Союзы профсоюзларының бер съездыннан делегат. Хәзерге вакытта ул пенсиядә, Түбән Камада яши.

Әхмәдиеваның әтисе Әхмәтгалим Габдрахман улы да орден иясе: 1936 елда аңа, Татарстан АССРның иң яхшы терлекчесе буларак «Бөтенсоюз старостасы» орденын, шәхсән Михаил Калинин тапшыра.

2021 елның 17 октябрендә Түбән Камада вафат. Шәһәр зиратының мактаулы гражданнары аллеясында җирләнә
## Бүләкләре
* Җиде еллык план нәтиҗәләре буенча (1959-1965 еллар) «Хезмәт батырлыгы өчен» медале белән бүләкләнде
* VIII бишьеллык йомгаклары буенча Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнде
* IX бишьеллык планнарын үтәгән өчен Октябрь революциясе ордены тапшырдылар
* X бишьеллыкта (1975-1980 елларда) эшләгән өчен «Татарстан АССРның атказанган төзүчесе» дигән мактаулы исем бирелде
* 1980 елда Г.Г. Әхмәдиева Ленин ордены белән Социалистик Хезмәт Герое исемен ала
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Ахмадиева Ганзя Галимовна 

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Түбән Каманың мактаулы гражданнары
Николай Лемаев

**Николай Лемаев** (Николай Васили улы Лемаев, ,  — , ) — «Түбән Кама нефть-химия берләшмәсе» () генераль директоры (1963-1984), ССРБ нефть эшкәртү һәм нефть химиясе сәнәгате министры (1985-1990), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).
## Хәтер
2018 елда социаль челтәрләрдә узган тавыш бирү нәтиҗәсендә «Бигеш» халыкара аэропортына исеме бирелә

## Искәрмәләр
Мәскәү хөкүмәте

**Мәскәү хөкүмәте** () — Мәскәү шәһәрендә башкару вазифасын үтәгән дәүләт органы.
## Мәскәү шәһәре башкарма хакимият органнары

### шәһәр хуҗалыгы комплексы
* Торак-коммуналь хуҗалыгы департаменты (ДЖКХ)
* капиталь ремонтлау Департаменты 
* Транспорт департаменты (Дептранс)
* гражданнар оборонасы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм янгын куркынычсызлыгы департаменты
* Төбәк куркынычсызлык һәм коррупциягә каршы тору өлкәсендә департаменты
* Дәүләт торак инспекциясе

### шәһәр төзелеше сәясәте һәм төзелеш комплексы
* Шәһәр төзелеше сәясәте департаменты
* төзелеш, архитектура комитеты (Москомархитектура)
* Төзелеш департаменты
* инвестицион проектларны тормышка ашыру, тәэмин итү буенча, төзелештә һәм өлешләп төзү өлкәсен контроль буенча комитет(Москомстройинвест)
* яңа территорияләрне үстерү департаменты
* шәһәр милке департаменты
* бәяләр сәясәте төзелештә һәм дәүләт экспертиза проектлары комитеты
* дәүләт төзелеш күзәтчелеге комитеты
### икътисадый сәясәт һәм милке-җир мөнәсәбәтләре комплексы
* шәһәр мөлкәт департаменты(ДГИ)
* фән, сәнәгать сәясәте һәм эшкуарлык
* икътисадый сәясәте һәм үсеш ДЭПР)
* конкурентлы сәясәт буенча департамент (Тендер комитеты)
* Төбәк энергетика комиссиясе (РЭК) 
* Сәүдә һәм хезмәт күрсәтү департаменты
* кулланып күчемсез милек объектларын контрольдә тоту буенча Дәүләт инспекциясе 
### социаль өлкә комплексы
* торак сәясәте һәм торак фонды (ЖПиЖФ)
* Сәламәтлек саклау департаменты
* Мәскәү шәһәре мәгариф Департаменты
* хезмәт һәм халыкны социаль яклау
* спорт һәм туризм
* Мәдәният департаменты
* Мәдәни мирас департаменты
* милли сәясәтне һәм төбәкара элемтәләр өлкәсендә департамент
* иҗтимагый элемтәләр комитеты
* ветеринария комитеты
* Гражданлык хәле актларын теркәү идарәсе
* авыл хуҗалыгы продукциясе сыйфаты буенча, чимал һәм азык-төлек комитеты
* Баш архив идарәсе
* Иң мөһиме контроль идарәсе

### Территориаль органнар
* Префектуралар
* Управалар

Төркем:Мәскәү
Илдус Мостюков

**Илдус Мостюков** (Илдус Шәйхелислам улы Мостюков, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).  50 фәнни хезмәт авторы, уйлап табуларга 24 автор шәһадәтнамә иясе, техник фәннәр кандидаты, профессор.
## Тәрҗемәи хәле
1928 елның 6 мартында Казанда туган.
1947 елда Казан механик-технологик техникумын тәмамлаганнан соң, «Казэнерго» берләшмәсендә хезмәт эшчәнлеген башлаган, анда ул техник-электриктан диспетчер хезмәтенең өлкән инженерына кадәр эшләгән, шул ук вакытта читтән торып Мәскәү энергетика институтында укыган. Шуннан соң укырга Казан авиация институтының радиотехника факультетына укырга күчкән һәм аны тәмамлаган.
Радиолокация өлкәсендә эшләгән, эшләре халык хуҗалыгында да кулланылышка кертелгән булган.
## Вафаты
2024 елның 6 июлендә 96 яшендә вафат.

## Хәтер
* 2024 елның 30 августында Казанның Илдус Шәйхелислам улы 2020―2024 елларда яшәгән М. Горький урамындагы 3Б йорт диварына мемориаль такта куелган (авторы скульптор, Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы Зөлфия Мөхәммәдьянова).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз

Төркем:«ТАССР төзелүгә 100 ел» медале белән бүләкләнүчеләр
Дамир Нуретдинов

**Дамир Нуретдинов** (Дамир Мәхмүт улы Нуретдинев, ,  — , ) — «Татнефть» берләшмәсенең бораулау мастеры, ССРБ Дәүләт бүләге лауреаты (1978), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз
Петр Рожков

**Пөтр Рожков** (Пөтр Кузьма улы Рожков, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).
## Искәрмәләр
Фәрит Тәхәвиев

**Фәрит Тәхәвиев** (Фәрит Тәхәви улы Тәхәвиев, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).
Нигъмәтулла Габдуллин

**Нигъмәтулла Габдуллин**, Нигъмәтулла Төхфәтулла улы Габдуллин (1937 елның 23 майы) — төзүче-новатор, монтажчы, балта остасы, бетонщик ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1981), Яр Чаллы шәһәренең Почётлы  гражданы (1999).

## Биографиясе
Габдуллин Нигъмәтулла Төхфәтулла улы 1937 елның 23 маенда Татарстан АССР Ворошилов (хәзерге — Тукай) районы  Казаклар авылында туган.

1955 елда Воткинск машина төзү заводына эшкә керә.

1966 елда Воткинск машина төзелеше техникумын тәмамлый.

1970 елда «Камгэсэнергострой» «Металлургстрой» төзелеш идарәсенең СМУ-24 комплекслы бригадасы бригадиры була. Төзүче булып эшләгәндә, Түбән Кама ГЭСы  (шлюзларның биек терәк стенасы, гидростанциянең 5 нче секциясе), двигательләр һәм запас частьләр ремонтлау буенча заводлар «КамАЗ» Җитештерү Берләшмәсенең Кою заводының югары катлам фундаментлары төзелешендә  катнашкан.

1987 елда, Түбән Кама энергия-төзелеш техникумын тәмамлап, прораб, аннары Татарстанның Алабуга районы «Котловский» совхозының баш инженеры итеп билгеләнә.

1992 елдан алып 1998 елга чаклы Яр Чаллы шәһәрендәге «Янус» ПФК (хәзер ООО) баш инженеры булып эшли.

## Бүләкләре һәм исемнәре
* 1981 елда 2нче чиратны төзегәндә һәм КАМАЗ куәтләрен үзләштерүдә ирешкән уңышлары өчен Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә. Абдуллин бригадасы өч ел һәм 9 ай эчендә 10нчы бишьеллык (1976—1980) биремнәрен, ә бригадир үзе 7 еллык норманы үтәгән. 
* Шулай ук Абдуллин ике Ленин ордены, «Хөрмәт билгесе» ордены һәм медальләр белән бүләкләнә.
* 1999 елда Яр Чаллы шәһәренең Мактаулы гражданины итеп сайлана.

## Хәтер
1978 елда Казанда Р. Вәлиевның Абдуллин бригадасына багышланган «Таяну ноктасы» дигән китабы чыга.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Энциклопедия города Набережные Челны. — Казань: «Идель-Пресс», 2007. — 431 с., 16 л. ил., цв. ил., портр. — ISBN 978-5-85247-177-2. 
* Татар энциклопедия сүзлеге. — Казан, 1999.

## Сылтамалар
* 
* Они прославили Челны: Герои Социалистического Труда

## Моны да карагыз

Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Яр Чаллының шәрәфле ватандашлары
Төркем:Татарстан төзүчеләре
Төркем:Шәхесләр:Воткинск
Геннадий Боровиков

**Геннади Боровиков** (Геннади Пөтр улы Боровиков, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1981).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Самат Гатауллин

**Самат Гатауллин** (Самат Сәмигулла улы Гатауллин, ,  — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1981).
Вениамин Григорьев

**Вениамин Григорьев**, Вениамин Демьян улы Григорьев (*[[1932 ел]]ның [[17 гыйнвар]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Сарман районы|Сарман]] (1935 елдан [[Зәй районы|Зәй]]) районы, [[Кече Баграж (Зәй районы)|Кече Баграж]] ― [[2005 ел]]ның [[27 май|27 мае]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) ― «Казан резина-техник эшләнмәләр заводы» ҖБ генераль директоры (1984—1990), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1981), РСФСР атказанган химигы (1987), икътисад фәннәре докторы, Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2008), ТР атказанган фән һәм техника эшлеклесе .

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз

 

Төркем:Керәшен татарлары
Төркем:Икътисад фәннәре докторлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары
Төркем:Татарстанның атказанган фән һәм техника эшлеклеләре
Төркем:РСФСР атказанган химиклары