open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абзал Бәйсәбәков

**Абзал Тәлгат улы Бәйсәбәков** (; 1992 елның 30 ноябре, Алма-Ата, Казакъстан) — Казакъстан футболчысы, «Астана» клубы сакчысы. Алты тапкыр Казакъстан чемпионы (2014—2019).

## Карьера

### Клуб карьерасы
Абзал Алматаның «Кайрат» командасында тәрбияләнгән. 2008 елда 15 яшендә һөҗүмче булып Премьер-лигада 5 уен уйный.

2009 елда «Кайрат» финанс сәбәпләре аркасында чемпионаттан төшә һәм Беренче лигага гариза бирә. Бәйсәбәков «Локомотив»ка (Нур-Солтан) күчә, анда ул 16 яшендә Премьер-лигада үзенең беренче тубын кертә. Моның белән ул Кахакъстан Премьер-лигадасында иң яшь гол авторы буларак рекорд куя.

2010 елны Премьер-лигага әйләнеп кайткан Алматаның «Кайрат»ында үткәрә.

2011 елда Үскәмәннең «Восток» командасында чыгыш ясый.

2012 елда янә үзенең элеккеге клубы белән (ул «Астана» дип атала башлый) контракт төзи.

2014 елның февраленнән 4 айга Польшаның Кельце шәһәрендәге «Корона»га арендага китә. Башка Казакъстан спортчысы, Сергей Хижниченко белән чыгыш ясый, тик Экстракласста нибары 4 уен уйный, «Ягеллония»гә гол кертә һәм кайтып китә. Шуннан соң «Астана» клубы нигезендә үз урынын ала.

6 сезон эчендә (2014—2019) алты тапкыр рәттән клуб белән Казакъстан чемпионы була.

### Җыелма командада
2014 елның 13 октябрендә Россия баш тренеры Юрий Красножан тарафыннан Казакъстанның милли җыелма командасына чакырыла. 2016 елгы Ауропа чемпионаты квалификациясендә Чехия җыелма командасына каршы матчта (2:4) дебют ясый. 2018 елның соңгы сезонында болгар Станимир Стойлов җитәкчелегендәге җыелма команданың барлык 9 матчында да катнаша.

## Казанышлар

### Команда өчен

;  **«Астана»**

* Казахстан чемпионы (6): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* Казакъстан вице-чемпионы (1): 2013
* Казакъстан Кубогы иясе (2): 2012, 2016
* Казакъстан Кубогы финалисты (1): 2015
* Казакъстан супер кубогы иясе (4): 2015, 2018, 2019, 2020
* Казакъстан Супер Кубогы финалисты (3): 2013, 2016, 2017

### Шәхси

* ПФЛК версиясе буенча 2018 елгы Казакъстан чемпионатының иң яхшы уң сакчысы (алдагы өч сезонда да икенче була).
* 2019 елның гыйнварында «Астана» җанатарларын сораштыру нәтиҗәләре буенча, вице-капитан Бәйсәбәков «клуб тарихында иң яхшы уң сакчы» дип таныла.

## Хәйриячелек
2019 елның февралендә «Хәрәкәт» хәйрия фонды ярдәмендә Җетебай бистәсендә (Маңгыстау өлкәсе) күп балалы гаиләгә фатир сатып алырга булыша.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:Алматыда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1992 елда туганнар
Төркем:30 ноябрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча спортчылар
Төркем:Казакъстан футболчылары
Рафаэль Амантаев

**Амантаев Рафаэль Альберт улы** (19 октябрь 1962 ел) — биюче. Башкортстан Республикасының халык артисты (1997). Шагыйрь һәм язучы, җәмәгать эшлеклесе.

## Биографиясе
Рафаэль Альберт улы Амантаев 1962 елның 19 октябрендә Башкорт АССРның башкаласы Уфада  туган.

Кече яшьтән ук бию сәнгатенә гашыйк була. Башкорт дәүләт филармониясенең Хореография студиясен тәмамлый. 1980—1990 елларда Башкорт дәүләт филармониясендә балет артисты; 1990—1991 елларда «Восток» концерт  коллективында балет артисты; 1991—1992елларда «Муенса» концерт  коллективында балет артисты; 1992 елдан — Фәйзи Гаскәров исемендәге халык биюләре ансамбле солисты. Үзенчәлекле биюче. Дөньяның бик күп кыйтгаларында башкорт биюләрен биегән артист ул.

## Иҗади эшчәнлеге
Рафаэль Альберт улында  башкару виртуозлыгы ачык образлылык («Андалузия кичләре» — «Андалузские вечера», «Кияү» — «Жених») белән уңышлы берләшә. Бөтенрусия ялгыз халык биюләрен башкаручылар конкурсы лауреаты (Самар каласы, 1993).

45 яше дә тулмаган Амантаев лаеклы ялга чыккач, яңа һөнәр үзләштерә, төрле бизәкләр, чулпылар, кәмәр-каешлар ясый башлый. Рафаэль берничә ел рәттән  ансамбльдәге биючеләргә милли бизәкләр, кәмәр-каешлар җитештерә. Ул җитештергән әйберләргә сораулар арта. Амантаев, шәхси исәп ачып, үзенең остаханәсен булдыра. Бүген аның «Амантай» иҗат үзәге уңышлы эшли. Билбау каптырмасы, алка-чулпылар, иске чалгы кисәгеннән эшләнгән нәкъ борынгыча агач саплы башкорт пычак-хәнҗәре, бакыр беләзек - барысы да Рафаэль Амантаевның кулында зәвыклы, камил төс ала. Амантаев бүген башкортның милли яу-аучылык коралы булган җәяне тергезү  өстендә актив шөгыльләнә.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (1997)
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1995)
* Бөтенрусия халык биюләрен ялгыз башкаручылар конкурсы лауреаты (Самар каласы, 1993)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
* Яшьлек. 5 март 2013 Нурия Сәләхова.  Онытылмас хәтер кисәһе 
* Энциклопедии и словари. Амантаев, Рафаэль Альбертович
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1962 елда туганнар
Төркем:19 октябрь көнне туганнар
Равил Фәйрүзов

**Фәйрүзов Равил Закирҗан улы** (2 апрель 1949 ел — 10 февраль 1996 ел) — эчке эшләр органнары һәм дәүләт эшмәкәре. Милиция генерал-майоры. 1995—1996 елларда Башкортстан Республикасының эчке эшләр министры һәм 1 нче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты. Башкортстан Республикасының атказанган юристы.

## Биографиясе
Равил Закирҗан улы Фәйрүзов 1949 елның 2 апрелендә Башкорт АССР ы Кыйгы районы Югары Кыйгы авылында туа. Башкорт дәүләт университетын һәм ССРБ-ның Эчке эшләр министрлыгы  академиясен тәмамлый.

Хезмәт юлын Уфа приборлар эшләү заводында слесарь булып башлый, ары Кыйгы районының «Сельхозтехника» берекмәсендә эшли. 1968 елдан 1970 елга кадәр армия сафында хезмәт итә, запаска кайтарылганнан соң Уфа моторлар эшләү заводында, «Союз» Уфа машиналар эшләү конструкторлык бюросында, Уфа нефть эшкәртү заводында эшли.

1973 елдан 1985 елга кадәр — уголовный розыск бүлекчәсе инспекторы, башлык урынбасары һәм начальнигы, Калинин район Советы башкарма комитетының эчке эшләр бүлеге начальнигы урынбасары. 1985 елдан — Уфа шәһәре Эчке эшләр идаралыгының уголовный розыск бүлеге начальнигы урынбасары, Уфа шәһәре Октябрьский районының эчке эшләр бүлеге начальнигы.

1989 елда Башкорт АССР ы Эчке эшләр министрлыгының 6 нчы бүлеге начальнигы, ары Башкортстан Республикасының эчке эшләр министрының беренче урынбасары итеп тәгаенләнә.

1995 елдан 1996 елга кадәр Башкортстан Республикасының эчке эшләр министры сыйфатында эшли. Башкортстан Республикасының Иминлек Советы әгъзасы була.

1996 елның 10 февралендә вафат була. Уфаның Көньяк зиратында җирләнгән.

## Әдәбият

* М. А. Кутлугаллямов, Р. А. Киреев, А. Г. Нуртдинов, Н. А. Супряга — Кто есть кто в Республике Башкортостан — «Известия Башкортостана», 1995 г.- 43 с. — ISBN 5-8258-0073-5

## Сылтамалар

* Радик ЗАКИРОВ. От рядового милиционер до министр. Рауль Файрузов бу образом самоотверженно служения долгу. Газета «Җөмһүрият Гербы», 2 апреля 2019 года
* Радик ХАКИМЬЯНОВ. От слесаря до министр. 1 июля 2014
* Село Верхние Книги на северо-восток Башкирии
* Жизнь прекрасна! Изучаем уфимские кладбища 
Төркем:Башкортстан хөкүмәте әгъзалары
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:Кыйгы районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Башкортстанның атказанган юристлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:1996 елда вафатлар
Төркем:10 февраль көнне вафатлар
Төркем:1949 елда туганнар
Төркем:2 апрель көнне туганнар
Фитрат Гыйльманов

**Гыйльманов Фитрат Абдулла улы** (15 апрель 1921 ел — 2015 ел) — хәрби хезмәткәр. Генерал-майор (1971). Бөек Ватан сугышында катнашучы (1941—1945).

## Биографиясе
Фитрат Абдулла улы Гыйльманов 1921 елның 15 апрелендә Автономияле Башкорт Җөмһүриятенең Тамьян-Катай кантонындагы (хәзер Башкортстанның Әбйәлил районы) Равил авылында туган.

1940 елдан НКВД-ның эчке гаскәрләрендә хезмәт итә: аеруча мөһим сәнәгать объектларының сагы, диверсантлар белән көрәш буенча функцияләр башкара; 1941 елның ноябреннән — Калинин фронтында саперлар взводында. 1942 елдан — Ярославль өлкәсендә станковый пулеметчылар әзерләү буенча уку пунктында взвод командиры ярдәмчесе. 1945 елда С. М. Киров исемендәге НКВД эчке чик буе гаскәрләренең хәрби училищесына юнәлтелә (Дзауджикау шәһәре). 1953 елдан  Эстония ССР-ында команда-штаб вазифаларында: командир ярдәмчесе һәм полк штабы начальнигы. 1958 елда полк командиры итеп тәгаенләнә, 1967 елдан — ССРБ Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләр дивизиясе командиры. 1979 елдан — отставкада.

НКВД гаскәрләренең Сарытау хәрби училищесын — 1945 елда, К. Е. Ворошилов исемендәге Югары хәрби академиясеннән 1953 елда тәмамлый.

Ахыргы вакыт Курск шәһәрендә яшәгән.

## Наградалары

* Кызыл Йолдыз ордены (1963)
* Медалләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Башкирская энциклопедия — Гильманов Фитрат Абдуллович
* Военная история башкир. Энциклопедия. Уфа, «Башкирская энциклопедия», 2013. 142 бит.
Төркем:Әбҗәлил районында туганнар
Төркем:15 апрель көнне туганнар
Төркем:1921 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Башкортстанда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Рим Баянов

**Баянов Рим Гали улы ** (15 гыйнвар 1930 ел — 10 февраль 1996 ел) — Башкортстанның театр актеры, режиссер. БАССРның халык артисты (1980).

## Биографиясе
Рим Гали улы Баянов 1930 елның 15 гыйнварында БАССРның Бәләбәй кантоны (хәзер Башкортстан Республикасы  Чакмагыш районы) Чакмагыш авылында туган.

1950 елда Уфа шәһәрендә Башкорт театр сәнгать училищесын (педагогы К. Ф. Гаделшина) тәмамлый.

1953 елдан башлап 1990 елга кадәр Авыргазы татар театры (хәзерге Салават башкорт дәүләт драма театрында) актёр, 1969-1975 елларда режиссёр һәм баш режиссёр булып эшли. 

1972-1974 елларда театрның директоры вазифасын башкара, 1985-1990 елларда — әдәбият бүлеге мөдире.

Режиссёр буларак, Ибраһим Абдуллин, Кәбир Акбашев, Нәҗип Асанбаев, Әсгать Мирзаһитов, Мөхәммәт Хәйдәров һәм башкаларның драмалары буенча спектакльләр куя.

## Спектакльләрдәге рольләре
Гәрәй («Рәйхан», Нәкый Исәнбәт; дебют, 1953), Фәхрия («Кара йөзләр», Г. Әмири һәм В. Г. Галимов, М. Гафури повесте буенча), Бәхтигәрәй (шул исемдәге драма), Тайфур («Аналар көтәләр улларын»" — икесе дә — Әсгать Мирзаһитовныкы), Дәрвиш («Ай тотылган төндә»), Умар («Ыргыз»" — Һәдия Дәүләтшина романы буенча), Нәҗми («Сәер кеше», Н.Хикмәт), Бергойн («Иблис  шәкерте» — «Ученик дьявола», Бернард Шоу), Эзоп Рәсәйдә («Кол Эзоп») — «Раб Эзоп» «Төлке һәм виноград» Г. Фигейред пьесасы буенча).

## Әдәбият

* Әхмәтшин Г. Г. Салават театры. Уфа, 1967.
* Сабитов М. А. Еллар үрләргә юллата. Салават башкорт дәүләт драма театры: Очерклар. Уфа, 1993.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* БАССРның халык артисты (1980)
* БАССРның атказанган артисты (1974.)

## Сылтамалар

* http://www.gasrb.ru/histm37.html 
* Башкирская энциклопедия 
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкортстан артистлары
Төркем:БАССР халык артистлары
Төркем:XX гасыр актерлары
Төркем:Русия актерлары
Төркем:ССРБ актерлары
Төркем:Әлифба буена актерлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1930 елда туганнар
Төркем:15 гыйнвар көнне туганнар
Флүр Субаев

**Субаев Флүр Йосып улы** (20 июль 1930 ел — 28 июль 2000 ел) — хәрби хезмәткәр, чик гаскәрләре генерал-майоры, Кызыл Йолдыз һәм III дәрәҗә «ССРБ Кораллы Көчләрендә Ватанга хезмәт иткәне өчен» орденнары кавалеры. ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1987).

## Биографиясе
Флүр Йосып улы Субаев 1930 елның 20 июлендә хәзерге Башкортстанның Бүздәк районы Кыскаелга авылында күп балалы крестьян гаиләсендә туган. 1945 елда мәктәпнең 7 сыйныфын тәмамлый, 1948 елда Белебей педагогия училищесын тәмамлый, туган авылында тарих укытучысы булып эшли.
МГБ – КГБ чик буе гаскәрләрендә: 1950 елдан башлап УПВ МДБ-МВДның Алматы хәрби чик буе училищесында укый, аны тәмамлаганнан соң, Ерак көнчыгыш округы эчке эшләр идарәсенең-КГБның 55 нче Җәлил чик буе отрядында хезмәт итә: начальник урынбасары, 1957 елдан – чик буе идарәсе башлыгы. 1962 елдан 56 нчы Благовещенск чик буе отрядында хезмәт итә. 1965 елда Бөтенсоюз юридик читтән торып уку институтының Хабаровск филиалын тәмамлый.

1980 елда Флюр Субаевка «генерал-майор» хәрби дәрәҗәсе бирелә.

1990 елдан отставкада. Уфа шәһәрендә яшәгән. Уфаның Көньяк зиратында җирләнгән.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Генералы Башкортостана / төҙ. Г. Г. Булатов —  Уфа:  Китап, 1995. — 352 б. — .

## Сылтамалар

* Башҡорт энциклопедияһы — Субаев Флүр Йосоп улы 
* Первый генерал Флюр Субаев
* ГЕНЕРАЛ-МАЙОР СУБАЕВ ФЛЮР ЮСУПОВИЧ. Федерация рукопашного боя по Республике Башкортостан. Официальный сайт.   
Төркем:«Ватанга ССРБ Кораллы Көчләрендә хезмәте өчен» III дәрәҗә ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2000 елда вафатлар
Төркем:28 июль көнне вафатлар
Төркем:Бүздәк районында туганнар
Төркем:1930 елда туганнар
Төркем:20 июль көнне туганнар
Азат Әхтәмов

**Әхтәмов Азат Зиннәт улы** (; 4 гыйнвар 1957 ел) — хуҗалык һәм дәүләт эшлеклесе, җәмәгатьче. 2015 елдан Башкортстан урман хуҗалыгы министры урынбасары. Башкорт АССР-ының 12-се чакырылыш Югары Советы депутаты. Милләте — башкорт.

## Биографиясе
Азат Зиннәт улы Әхтәмов 1957 елның 4 гыйнварында Башкорт АССР-ының Әбҗәлил районы Аскар авылында туган.

1979 елда Чиләбе авыл хужалыгын механизацияләү и электрлаштыру институтын тәмамлаган.

Хезмәт юлын 1979 елда Әбҗәлил районының "Янгел" совхозында төзәтү остаханәсенең инженер-контролеры булып башлаган. Ары Әбҗәлил район Советының авыл хуҗалыгы идаралыгында баш инженер, "Янгел" совхозында баш инженер булып эшли.

1986—1987 елларда Әбҗәлил фирка райкомының авыл хуҗалыгы һәм азык бүлеге мөдире була. 

1987—1992 елларда "Амангилде" совхозы җитәкчесе итеп тәгаенләнә. 

1992 елдан Әбҗәлил районы хакимияте башлыгының урынбасары . 

2011 елдан — «Агро» ЖЧЖ директор урынбасары булып эшли.

2013 елдан — Башкортстан Бөрҗән районы хакимиятендә төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык буенча хакимият башлыгы урынбасары

2015 елдан — Башкортстан урман хуҗалыгы министры урынбасары вазифасын башкара.

## Гаиләсе
Парлы, хатыны белән бер ул тәрбияләп үстергәннәр.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
«Башкортстан Республикасының атказанган төзүчесе» мактаулы исеме, Башкортстан Республикасы Корылтай - Дәүләт җыелышы мактау грамотасы.

## Шулай ук карагыз

* БАССР-ның 12-се чакырылыш Югары Советы депутатлары исемлеге

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Народные депутаты республикасы Гербы. Двенадцатый созыв. - Уфа, Китап, 1994. - с. 21.

## Сылтамалар

* 12 созыв (БАССР)
* Ахтямов Азат Зиннатович 
Төркем:Әбҗәлил районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1957 елда туганнар
Төркем:4 гыйнвар көнне туганнар
Зиннәт Вәлиев

**Вәлиев Зиннәт Вәли улы** (1 май 1902 ел, башка мәгълүматлар буенча — 1903 ел — 16 май 1997 ел) — әкиятче. Бөек Ватан сугышында катнашучы.

## Биографиясе
Зиннәт Вәли улы Вәлиев 1902 елның (башка мәгълүматлар буенча — 1903 елның) 1 маенда Ырынбур губернасының Троицк өязе Туеш авылында туган.

«Рәсүлия» мәдрәсәсендә укыган. Гарәп, фарсы телләрен белгән. Туган авылында яши һәм эшли, мулла була. Сүз остасы Вәлиев Зиннәт Вәли улы күп әкият, мәзәк белә. 70‑се елларда Ә. М. Сөләймәнов аннан 10 га якын әсәр (шул исәптән Җирәнсә чәчән турында) язып ала. Аларның бер өлеше «Башкорт халык иҗаты» һәм «Башкорт халык иҗаты» (рус телендә) җыентыкларына ингән.

1997 елның 16 маенда туган авылында вафат була.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* Сөләймәнов Ә. М. Тормош-көнкүреш әкиәттәре (жанр үҙенсәлектәре). Өфө, 1990;
* Сулейманов А. М. Башкирские народные бытовые сказки: сюжетный репертуар и поэтика. М., 1994.

## Сылтамалар

* Вәлиев Зиннәт Вәли улы // Башҡорт энциклопедияһы —  Өфө:  «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — .
Төркем:16 май көнне вафатлар
Төркем:1997 елда вафатлар
Төркем:1 май көнне туганнар
Төркем:Әбҗәлил районында туганнар
Төркем:1902 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Илдар Гомәров

**Гомәров Илдар Ибраһим улы** (23 сентябрь 1958 ел) — башкорт театр актеры. 1990 елдан СССР Театр эшлеклеләре берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының халык артисты (1999).

## Биографиясе
Илдар Ибраһим улы Гомәров 1958 елның 23 сентябрендә Башкорт АССРның Миякә районы Илчегол авылында туган.

1983 елда Уфа дәүләт сәнгать институтын (педагогы Исрафилов Р. В.) тәмамлый.

Хезмәт эшчәнлеген Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт драма театрында башлый.

1986 елдан Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театрында эшли.

Трагик, лирик, комик рольләрне уйный. Халык һәм эстрада  җырларының автор-башкаручысы.

## Спектакльләрдәге рольләре

* Зөлкәрнәй («Тиле яшьлек» — Абдуллин И.);
* Кулыгин («Өч кыз туган» — Чехов А. П.);
* Миловзоров («Гаепсез гаеплеләр» — Островский А. Н.);
* Нәзир («Кара розалар» — Джамал С.);
* Незнамов («Гаепсез гаеплеләр» — Островский А. Н.);
* Чит кеше  (« Айгөл иле» — Кәрим М.);
* Рәфис («Хушыгыз» — Миңнуллин Т.);
* Рәфис («Чәршәмбе, чәршәмбе!» — Миңнуллин Т.);
* Карт  Баян («Яралы язмыш» — Асанбаев Н.);
* Тәлгать («Сөйгән яр» — Байбулатов Р.);
* Хәлил («Галиябану» — Фәйзи М.);
* Шәрәф («Асылъяр» — Фәйзи М.).

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (1999)
* Башкортстанның атказанган артисты (1992)
* 2025 ― 
## Искәрмәләр

## Публикацияләр

* «ЧАПСЫН КҮКТӘ КӨМЕШ ЯЛЛЫ АК ТОЛПАР!»

## Сылтамалар

* Гомәров Илдар Ибраһим улы — Башкорт энциклопедиясе 
* База  ДАННЫХ "АКТЕРЫ РОССИИ" 
* Гумеров Ильдар Ибрагимович 

Төркем:Шәхесләр:Гафури театры
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Миякә районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1958 елда туганнар
Төркем:23 сентябрь көнне туганнар
Төркем:«Мәдәнияттә һәм сәнгатьтә хезмәтләре өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Габбас Галимов

**Габбас Минһаҗ улы Галимов** (1915-1993) - Бөек Ватан сугышында катнашучы, , Кызыл Йолдыз һәм 1 дәрәҗә Ватан сугышы орденнары кавалеры, старшина.

## Биография
1915 елның 15 ноябрендә Кычытканлы (хазерге Норлат районы, Татарстан) авылында дөньяга аваз сала. 1941 елда мобилизацияләнә. 1993 елның 25 мартында туган авылында вафат була.

## Чыганаклар
* «Алар илгә җиңү алып кайтты»: Татарстан Республикасы, Нурлат районы, том 1 («А» - «Л»), 2008 год.

Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:1993 елда вафатлар
Төркем:25 март көнне вафатлар
Төркем:1915 елда туганнар
Төркем:15 ноябрь көнне туганнар
Юныс Асылбаев

**Асылбаев Юныс Баһаветдин улы** (1908—1981) — 112-се Башкорт атлы дивизиясе сугышчысы, рядовой, гвардия кызылармеецы. Кызыл Йолдыз, 2-се дәрәҗә Ватан сугышы (1985) орденнары кавалеры

## Биографиясе
Асылбаев Юныс Баһаветдин улы 1908 елда Бөрҗән районы Явымбай авылында туа.
1941 елның җәй ахырында Бөрҗән районы хәрби комиссариаты тарафыннан Кызыл Армияга чакырыла. Авылда 5 баласы белән хатыны торып кала.

Асылбаев М. Шайморатов җитәкләгән 112-се атлы төмәненлдә ат караучы (повозочник) булып хезмәт итә. Хәрби Прокуратураның яшерен документларын Висладан алып Бранденбург шәһәренә кадәр бер урыннан икенче урынга күчерү һәм саклау бурычын башкарды.

«Кызыл Йолдыз» орденына тәкъдим ителгән награда кәгазендә Асылбаев Юныс турында  язылган: «Дошманның авиацион һөҗүме вакытында прокурор Тесленко һәлак була. Асылбаев югалып калмый, олауны куркынычсыз урынга яшереп өлгерә, һәм шуның белән Хәрби Прокуратура канцеляриясен тулысынча югалтусыз саклап алып кала. Ул караган атлар һәр вакыт әзер, ашатылган, озак маршлар вакытында олауның соңлавына һәм бозылып утыруына юл куймый».

Сугышның ахырына чаклы булып, Бөек Җиңүне Берлинда каршылый. 1946 елда демобилизацияләнә.

Сугыштан кайткач Асылбаев Юныс колхозда бригадир булып эшли. Ветеран 1981 елда 73 яшендә вафат була.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Кызыл Йолдыз ордены (1945)
* 2-нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
* «Батырлык өчен» медале (№ 554992).

## Чыганаклар

* «Берлинғаса еткән ул» —  Бурзянский район:  «Таң» гәзите, 2015.

## Сылтамалар

* АСЫЛБАЕВ ЮНУС БАГАУТДИНОВИЧ 
* Память народа. Асылбаев Юнус Багаутдинович
* АСЫЛБАЕВ|АЛСЫБАЕВ ЮНУС БОГАУТДИНОВИЧ 
* Шаймуратовцы. АСЫЛБАЕВ Юнус Багаутдинович
* ВОИНЫ-КАВАЛЕРИСТЫ 112-ОЙ БАШКИРСКОЙ КАВАЛЕРИЙСКОЙ ДИВИЗИИ, ПРИЗВАННЫЕ БУРЗЯНСКИМ РВК 
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Бөрҗән районында туганнар
Төркем:1908 елда туганнар
Зөфәр Әминев

**Әминев Зөфәр Закир улы** — (1916 ел — 22 гыйнвар 1943 ел) — Бөек Ватан сугышында һәлак булган сугышчы. 112-нче Башкорт атлы төмәненең бүлекчә командиры, өлкән сержант. Советлар Берлеге каһарманы.

## Биографиясе
Зөфәр Закир улы Әминев 1916 елда Уфа губернасы Бәләбәй өязе Бикмәт авылында туган. 1941 елның 1 декабрендә Туймазы район хәрби комиссариаты тарафыннан Кызыл Армия сафларына алына. 

294-нче атлы полкының 1-нче эскадрон отделениесе командиры булып хезмәт итә. Ростов өлкәсенең Белая Калитва шәһәрендә барган 79,9 м биеклек өчен алышта һәлак була. Лейтенант А.Атаев группасы командиры урынбасары була.

### Батырлыгы
Утыз совет солдаты, шул исәптән сержант Зөфәр Әминев хәрби боерык ала: биеклекне яуларга, аның ныгытылган пунктларын алырга һәм һәрничек, рубежны кулдан ычкындырмаска. Төркем мөһим һөҗүм операциясенең уңышы үзләренең осталыгына, кыйыулыгына, ныклыгына бәйле булуын яхшы аңлый. «Бу юлдан танк түгел, бер тычкан да үтеп чыкмасын», — дигән бурыч куела. Һәм немецлар үтә алмый. 1943 елның 21 гыйнварында фашистар югалткан мөһим тактик чикләрен, күп санлы инженер ныгытмалары белән биеклекне кире алу өчен җиде тапкыр һөҗүм итә. Алар дүрт бронемашина белән автоматчылар ротасын җибәрә һәм биеклек янында дистәләгән мәетләрен калдырып, кире аска төшеп китә. Тигезсез сугыш озакка сузылган канкойгыч характерда була. Дошманның кот очкыч кысымы артканнан арта. Иртәгесен, 1943 елның 22 гыйнварында, немецлар тагын бер уңышсыз омтылышыннан соң, ун танк белән җәяүле батальонын аз санлы совет солдатларына ташлый. «Азакка кадәр торырга. Үлербез, әммә яулап алган биеклекне немецларга бирмәячәкбез», — диләр сугышчылар. Һәм биеклекне бирмиләр. Үләләр, ләкин биеклеккә бер немец солдатын да үткәрмиләр. Ике тәүлек дәвамында дошманның җиде һөҗүмен героик кире кагалар. Утыз совет солдаты ике көн эчендә өч йөз немецны, өч танкны һәм бронемашинаны юк итә. Әминев Зөфәр Закир улы батырларча һәлак була. Үлгәннән соң I дәрәҗә Ватан сугышы орденына лаек була. Лейтенант А.Атаев группасы командирының урынбасары була.

112-нче атлы полкының беренче эскадроны кызылармеецы-кылыччысы Зөфәр Закир улы Әминевка Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, «Советлар Берлеге Герое» исеме бирелә. Шул ук вакытта ул I дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә. З. З. Әминев Белая Калитва шәһәрендә тугандаш каберлегендә җирләнә.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Советлар Берлеге Герое.
* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Шаймуратовцы. Аминов Зуфар Закирович
* Память народа. Герой Аминов Зуфар Закирович
* Туймазы Башкортостан 
Төркем:Бөек Ватан сугышында һәлак булучылар
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Советлар Берлеге Каһарманнары
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Ростов өлкәсендә вафатлар
Төркем:1943 елда вафатлар
Төркем:22 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:Туймазы районында туганнар
Төркем:Бәләбәй өязендә туганнар
Төркем:1916 елда туганнар
Барый Габитов

**Габитов Барый Касыйм улы** (1909 ел — 1991 ел) — 112-нче Башкорт атлы төмәне сугышчысы, санинструктор, медицина хезмәте гвардия старшинасы. II дәрәҗә Ватан сугышы (1985) һәм Кызыл Йолдыз (1945) орденнары кавалеры; «Батырлык өчен» (1942), «Хәрби хезмәтләре өчен» медальләре  белән бүләкләнгән.

## Биографиясе
Барый Касыйм улы Габитов 1909 елда хәзерге Башкортстанның Учалы районы Имангул авылында туа. 1941 елның 5 декабрендә Учалы районы хәрби комиссариаты тарафыннан Кызыл Армия сафларына алына. 60 нчы гвардия атлы полкының 2-нче эскадронында санинструктор булып хезмәт итә башлый. «Хәрби хезмәтләре өчен» медаленә тәкъдим ителгән награда кәгазендә  Габитов Барый Касыйм улының батырлыгы турында болай дип әйтелә: 
Бу кыюлыгы һәм каһарманлыгы өчен Габитов Барый Касыйм улы Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.

Габитов Барый Касыйм улы 1991 елда Башкортстан Республикасының Учалы районы Имангул авылында вафат була, шунда җирләнә.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Кызыл Йолдыз ордены (1945)
* II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
* «Хәрби хезмәтләре өчен» медале (1942)
* «Батырлык өчен» медале
* «Берлинны алган өчен» медале
* «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен» медале

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Наши герои. Габитов Барый Касимович. Дом культуры с. Имангулово, Учалинского района
* Шаймуратовцы. Габитов Барий Касимович
* ГАБИТОВ БАРИЙ КАСИМОВИЧ 
* Наши герои. Габитов Барый Касимович

Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:«Берлинны алу өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Сугышчан хезмәтләре өчен медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Батырлык өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:Учалы районында вафатлар
Төркем:1991 елда вафатлар
Төркем:Учалы районында туганнар
Төркем:1909 елда туганнар
Рөстәм Шәрипов

**Рөстәм Шәрипов**:
* Рөстәм Шәрипов (1949), Татарстанның Мөслим районы башлыгы  (1994―2001). ТР Дәүләт шурасы депутаты (1995―1999; 1999―2004).
* Рөстәм Шәрипов (1976―2013), курайчы.
* Рөстәм Шәрипов (1982), Башкортстанның Хәйбулла районы башлыгы.
Сабир Шәрипов

**Сабир Шәрипов**:
* Сабир Шәрипов (Дәүләтшин) (kk:Сабыр Шарипов, *1882―1942*) — язучы.
* Сабир Шәрипов ( *[[1948]]*, Белорет районы  Бакый авылы), язучы, Яныбай Хамматов премиясе лауреаты (2008), БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1997).
Нәүрүз Мәммәдов

**Нәүрүз Исмаил улы Мәммәдов** (1947 елның 15 марты, Шихмәхмүд авылы, Азәрбайҗан ССР) — Азәрбайҗан дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, Азәрбайҗан премьер-министры (2018 елның 21 апреле — 2019 елның 8 октябре), Азәрбайҗан телләр университеты проректоры.

## Тормыш юлы
Нәүрүз Мәммәдов 1947 елның 15 мартында Нахчыван АССРның Нахчыван районы Шихмәхмүд авылында туа. Мәктәпне 1964 елда тәмамлап, Азәрбайҗан педагогика институтының «Европа телләре» факультетының француз теле бүлегенә укырга керә. 1967—1968 елларда Әлҗәзаирда, 1971—1973 елларда — Гвинеяда, 1978—1981 елларда яңадан Әлҗәзаирда тәрҗемәче һәм өлкән тәрҗемәче булып эшли. 1991 елда диссертация яклап, Нәүрүз Мәммәдов филология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен ала. 1992—1993 елларда Нәүрүз Мәммәдов Азәрбайҗан педагогика институтының чит телләр институтының әзерлек факультеты деканы, 1993—1997 елларда француз теле факультеты деканы булып эшли. 1997 елның 12 апрелендә Азәрбайҗан президенты администрациясенең тышкы элемтәләр бүлеге мөдире вазыйфасына билгеләнә.

2002 елның гыйнварында Азәрбайҗан президенты указы белән аңа гадәттән тыш һәм тулы вәкаләтле илче рангы бирелә. 2005 елның сентябреннән — Азәрбайҗанның ЮНЕСКО буенча Милли комиссиясе әгъзасы.

2017 елның 1 июненнән — Азәрбайҗан президентының тышкы сәясәт мәсьәләләре буенча ярдәмчесе-бүлек мөдире.

2018 елның 21 апрелендә Азәрбайҗанның Милли Мәҗлесе Азәрбайҗан премьер-министры вазифасында Нәүрүз Мәммәдов кандидатурасын раслый. Шул ук көнне Азәрбайҗан Республикасы Президенты боерыгы белән Нәүрүз Мәммәдов премьер-министр итеп билгеләнә. 2019 елның 8 октябрендә премьер-министр вазыйфасыннан отставкага китә.

2019 елның 19 ноябрендә Нәүрүз Мәммәдов Азәрбайҗан телләр университетының фәнни эш буенча проректоры итеп билгеләнә

Француз, рус, инглиз һәм төрек телләрен белә.

## Бүләкләр
1998 елда азәрбайҗан-француз дустанә элемтәләрне ныгытудагы казанышлары өчен Нәүрүз Мәммәдов Мактаулы Легион ордены белән бүләкләнә.

2007 елда Азәрбайҗан президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Нәүрүз Мәммәдов «Шохрат» ордены белән бүләкләнә.

2009 елда Азәрбайҗан-Польша мөнәсәбәтләрен үстерү өлкәсендәге казанышлары өчен Польша Республикасы алдындагы казанышлары өчен орденга лаек була. 2017 елның 13 мартында Азәрбайҗан Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән «Шәрәф» ордены белән бүләкләнә.

2019 елның 29 июлендә Франция Республикасы президенты Указы белән Франциянең офицер дәрәҗәдәге «Мактаулы Легион» ордены белән бүләкләнә.

## Шәхси тормыш
Өйләнгән, өч баласы бар.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Новруз Мамедов назначен премьер-министром Азербайджана
* Биография Новруза Мамедова

Төркем:XXI гасыр сәясәтчеләре
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Азәрбайҗан премьер-министрлары
Төркем:Азәрбайҗан Милли Мәҗлесе әгъзалары
Төркем:Азәрбайҗан дипломатлары
Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары
Төркем:Почетлы легион ордены офицерлары
Төркем:Шөһрәт ордены (Азәрбайҗан) кавалерлары
Төркем:Филология фәннәре кандидатлары
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1947 елда туганнар
Төркем:15 март көнне туганнар
Игорь Капатов

** Игорь Альбертович Карпатов ** (1953 елда туган) — Башкорт дәүләт курчак театры артисты, Башкортстан Республикасының халык артисты. Театр эшлеклеләре берлеге әгъзасы (1982).

## Биографиясе
Карпатов Игорь Альбертович 1953 елның 19 августында Горький шәһәрендә туган.

1977 елда Горький театр училищесын (педагогы Ю. М. Копылова), 1986 елда — Уфа сәнгать училищесын (педагогы Г. Г. Гилязева) тәмамлый.

Горький училищесын тәмамлагач, Башкорт дәүләт курчак театрында эшли, 1982 елдан — Башкортстан рус дәүләт академия драма театрында, 2001 елдан башлап Мәскәүдә үзәк телевидениедә эшли. Үткен характерлы рольләр артисты.

Режиссер, сценограф, костюмнар буенча рәссам буларак чыгыш ясый. Ырынбур, Уфа, Ижевск калалары драма театрларында спектакльләр куя.

2001-2016 елларда «Тыныч йокы, нәниләр!» телетапшыруында Мишутка ролендә чыгыш ясый (тавышландыра).

## Спектакльләрдәге рольләре

* Абрам Шварц («Матросская тишина» — Галич А. А.);
* Анучкин («Женитьба», — Гоголь Н. В.);
* Башмачкин («Ах, Невский!» — Гоголь Н. В.);
* Баян («Кандала» — В. Маяковский. В.);
* агай («Җинаять һәм җәза» — М. М. Зощенко.);
* Бронников («Иске йорттагы  биш романс» — В. Арро);
* Бумбараш («Бумбараш» — Ю. Ким, В. Дашкевич (А.Гайдар буенча));
* Витюша («Кадерле Елена Сергеевна» — Л. Разумовская);
* Войницкий («Ваня Абый» — Чехов А. П.);
* Момун бабай («Ак пароход» — Чыңгыз Айтматов);
* Джек («Бөтенесе дә бакчада» — Олби. Э.);
* Задарин («Петербург фатирлары» — Кони Ф. А.);
* Игорь («Ул үлгәнче» — Птушкина Н.);
* кенәз («Касатка» — А. Н. Толстой);
* Крогстад («Өң» — Г. Ибсен);
* Лестер («Ваша сестра и пленница» — Разумовская Л.);
* Мартин Дайзерт  («Эквус» — Шеффер);
* Яшь кеше («Дуслар» — Абэ К.);
* Наркис («Кайнар йөрәк» — Островский А. Н.);
* Нюнин («Туй» — Чехов А. П.);
* Призрак («Кентервильск өрәге» — О. Уайльд буенча);
* Прометей («Ташлама утны, Прометей» — М. Кәрим);
* Ходай («Илаһи комедия» — И. Шток);
* Сол («Кадерле Памела» — Патрик Дж.);
* Тартюф («Тартюф» — Мольер Ж.-Б.);
* Химик («Колыма» — Дворецкий И. М.);
* Шаргай («Тупса» — А. Дударев);
* Эдуард Палумбо («Утешитель вдов» — Д. Маротта, Рандоне Б.);
* Экзюпери («Чүл өстендәге йолдызлар» — А. Баранов);
* Яша («Чияле бакча» — Чехов А. П.)

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (1993)
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1988)

## Сылтамалар

* http://etvnet.com/encyclopedia/d/person/kapatov/
* .
Төркем:1953 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Филүз Казакбаев

**Казакбаев Филүз Хәсән улы** (31 июль 1971 ел) — биюче, балетмейстер. 2013 елдан — Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт академия  халык биюләре ансамбленең сәнгать җитәкчесе һәм 2014 елдан — директоры. Башкортстан Республикасының халык (2008) һәм атказанган (2000) артисты.

## Биографиясе
Филүз Хәсән улы Казакбаев 1971 елның 31 июлендә Башкорт АССРның Зиянчура районы Түбән Бикбирде авылында туган.

Гаиләдә сәнгатькә игътибар көчле була, атасы — җыр укытучысы, гармунда уйный, җырлый, еш кына төрле концертларда, смотрларда катнаша. Филүзне дә үзе белән йөртә. Авылга сәләтле балалар белән эшләргә Таһир Тайсин дигән укытучыны чакыртып алалар. Тәүге  тапкыр Филүзне сәхнәгә бастырган кеше ул була: аны күмәк биюләрдә дә катнаштыра, ялгыз бию дә куя — "Перовский"ны. Моннан соң инде Филүз бары тик сәхнә, Фәйзи Гаскәров ансамбле турында хыяллана.

1990 елда балет артисты һөнәре буенча Башкорт хореография училищесын (педагогы М.Ә.Кәримов), 2010 елда — Чиләбе дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясен (педагогы Е.С.Понькина) «иҗтимагый -мәдәни эшчәнлек менеджеры» квалификациясе алып тәмамлый.

1990-1992 елларда армиядә хезмәт итә.

1992 елдан 2011 елга кадәр Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт академия халык биюләре ансамбле солисты, 2011-2012 елларда — Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең постановка бүлеге мөдире булып эшли.

2013 елдан бирле Филүз Хәсән улы — Ф. Гаскәров исемендәге дәүләт академия халык биюләре ансамбленең сәнгать җитәкчесе һәм 2014 елдан — директоры.

Лирик  һәм гротесклы биюләрне башкаручы Казакбаев Филүз Хәсән улы сәнгатенә музыкальлек, нәфис һәм нечкә техника хас. Биюче актерлык сәләтенә, табигый осталыкка ия. «Гөлнәзирә», «Кияү егете», «Уйна, гармун», «Өч таган», «Шаян кызлар», «Язгы ташкын» һәм башка биюләрдә ялгыз партияләр башкара. Кремль сарае сәхнәсендә, П.И.Чайковский исемендәге, «Россия» (бөтенесе дә-Мәскәү), «Октябрьский» (С-Петербург) һәм башка концерт  залларында чыгыш ясый. Мәскәүдә Башкортстан Республикасы   көннәрендә (1997), Санкт-Петербургта Башкортстан мәдәнияте көннәрендә (2001), Төркиядә Башкортстан Республикасы  көннәрендә (Истанбул шәһәре, 2006), «рус кышы» («Русская зима») фестивалендә (Лондон, 2006) һ.б. катнаша. Россия буйлап һәм дөньяның 20 илендә гастрольләрдә була.

Башкортстан Республикасы Уфа шәһәре шәһәр округы хакимияте башлыгы каршындагы мәдәният буенча җәмәгать советы әгъзасы.

## Гаиләсе
Тормыш юлдашы — билгеле шәхес, Башкортстанның халык артисты Сара Буранбаева белән бер ул тәрбиялиләр.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (2008)
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (2000)

## Сылтамалар

* http://kulturarb.ru/news/?ELEMENT_ID=26320
* http://www.gorod-ufa.com/ufa/36711-Naznachen-novyiy-hudozhestvennyiy-rukovoditel-ansamblya-narodnogo-tanca-imeni-Faiyzi-Gaskarova.html 

Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:1971 елда туганнар
Төркем:31 июль көнне туганнар
Бәрәкәт (мәчет, Сарман)

**Бәрәкәт** ― Татарстанның Сарман районы үзәге Сарман авылында 2021 елда ачылган ислам гыйбадәтханәсе, мәчет. Сарманның «Тәүфыйк» һәм Җәмигъ (Үзәк) мәчетләреннән соң төзелгән 3нче, район буенча төзелгән 43нче мәчет. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенә карый.

## Тарих

2015 елның 14 октябрендә әлеге мәчетнең нигезенә беренче казык кагылган. Сарман районының 1995―1999 еллардагы башлыгы Әнвәр Мәхмүт улы Залаков (1949―2018) теләктәшлеге белән эш башлана. «Татнефть» АҖ матди ярдәме белән, гыйбадәтханәнең фундаменты казыла. Аллаһ йорты күмәк көч белән, халыктан җыелган акчага салына. Төзелеш материаллары сатучылар, мәсәлән, мәчет төзелеше өчен кирәкле товарны түбәнрәк бәягә бирә.

Мәчетнең проекты Түбән Камада эшләнгән. Мәчет төзелешендә татар мәчетләре архитектурасы стиле кулланылган, манарасы түбәсендә булган мәчет төренә керә. Планда ― җидекырлы бина.

Мәчетне ачу тантанасында Татарстан диния нәзарәте исеменнән мөфтинең мөхтәсибәтләр белән эшләү буенча урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров катнаша.

Мәчетнең беренче имам-хатыйбы ― Габдерахман ибн Идрис (Галәветдинов).

## Урнашуы
Сарманның 3нче мәчете булган Бәрәкәт мәчете Сарман авылының Яр Чаллыдан һәм Яңа Зәйдән керә торган очында, Фатих Кәрим урамында, Татар Илеге елгасы ярында салынган. Мәчет каршында, юл аркылы ― Үзәк базар, ерак түгел район хастаханәсе, автостанция урнашкан. Янәшәдә генә ― Сарманны әйләнеп уза торган юл. Мәчетнең урыны район үзәгенә килгән юлаучылар өчен уңайлы булсын дигән максат белән сайланган.

## Тасвирлама
Мәчет бер катлы, заманча төзелеш материаллары кулланылып, төзелгән. Намаз залының һәр ягында биек тәрәзәләр булгач, залда якты. Хатын-кызларга намаз укыр өчен ирләр залында аерым балкон ясалган. Мәчет территориясе төзекләндерелгән, яныннан агучы Татар Илеге яр буе ял урынына әверелгән.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* *Альбина Сабирова*. Яңгырасын моңлы азан. «Сарман», 2021 елның 23 июле, 6нчы бит.
*   Открытие мечети в с.Сарманово.  sarmanovo.tatarstan.ru, 17.07.2021
* В Сарманово открылась третья мечеть. sarman-rt.ru, 18.07.2021
*  Мәчет ачу тантанасы (видео) 
*  Бәрәкәт мәчете Яндекс-картада

## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Сарман районы мәчетләре
Төркем:2021 елда төзелгән мәчетләр
Бәрәкәт (мәгънәләр)

**Бәрәкәт** ― күп мәгънәле сүз. Гарәп теленнән **برکت** ― «муллык, киңлек, күпкә, озакка җитүчелек, әрәм-шәрәм итмәүчелек».
* Бәрәкәт — Төрекмәнстанның Балкан вилаятендә урнашкан шәһәр.
* Бәрәкәт — Татарстанның Сарман районы үзәге Сарман авылында урнашкан мәчет.
* Бәрәкәт (1948 елдан Ближнее) ― Кырымның Җанкөй районы торак пункты.
Җәләлетдинов

**Җәләлетдинов** ― фамилия.
* Альберт Җәләлетдинов (1960), хуҗалык эшлеклесе, галим-инженер, техник фәннәр кандидаты (1990).
* Вәкил Җәләлетдинов (1955),  җырчы (*баритон*), Башкортстанның халык артисты (2002).
* Эмиль Җәләлетдинов (1933―2023), җырчы, ТАССР халык (1973), РСФСР (1982) атказанган артисты.

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Әхәт Мортазин

**Мортазин Әхәт Мотаһар улы** (6 февраль 1959 ел — 13 март 2018 ел) — журналист, 1986-2018 елларда Башкортстан радиосы һәм телевидение дикторы. Башкортстан Республикасының халык артисты (2009).

## Биографиясе
Әхәт Мотаһар улы Мортазин 1959 елның 6 февралендә Башкорт АССРның Учалы районыЯңа Байрамгул авылында туган.

1986 елда Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе һәм журналистика факультетын тәмамлый.

1986 елда «Башкортстан» дәүләт телерадиокомпаниясенә иҗади конкурсны уңышлы үтеп, радиотапшырулар студиясендә диктор булып эшли башлый. Аннары «Башкортстан» һәм «Юлдаш» радиоларында һәм Башкортстан юлдаш телевидениесендә тапшырулар алып бара.

2018 елның 13 мартында Уфа шәһәрендә вафат булды.
## Гаиләсе
* Хатыны ― Тәнзилә Үлмәсбаева (1963), радиожурналист, РФ атказанган мәдәният хезмәткәре (2014). Улы Уфа дәүләт нефть техника университетын тәмамлаган, Уфаның Киров районы башлыгы урынбасары булып эшли, кызы Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты дипломын алган, аның республика башкаласында үз бизнесы бар.
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты

## Хәтер

* Уфада легендар диктор Әхәт Мортазин истәлегенә волейбол турниры бара. Әхәт Мортазин «Юлдаш» радиосының ел саен үтә торган волейбол кубогында катнаша торган булган.  Хәзер турнир аның исемен йөртә.
* Башкортстанның легендар дикторы, халык артистының тууына 60 ел тулуга багышланган хәтер кичәсе 6 февральдә «Башкортстан» дәүләт концерт залында уза».«Башинформ» мәгълүмат агентлыгы, 2019 йыл, 11 гыйнвар].

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Мортазин Әхәт Мотаһар улы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .

Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2018 елда вафатлар
Төркем:13 март көнне вафатлар
Төркем:Учалы районында туганнар
Төркем:1959 елда туганнар
Төркем:6 февраль көнне туганнар
Наил Шәймәрдәнов

**Шәймәрдәнов Наил Әхмәт улы** (2 декабрь 1958 ел) — җырчы һәм композитор. Башкортстан Республикасының халык артисты (2019), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, «Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале лауреаты (2018). Әлшәй районының Мактаулы гражданы.  «Уфа балалар филармониясе» муниципаль бюджет учреждениесенең «Хыял» үрнәк вокал студиясе җитәкчесе. 300 дән артык җырның авторы һәм башкаручысы .

## Биографиясе
Наил Әхмәт улы Шәймәрдәнов 1958 елның 2 декабрендә Башкорт АССРның Әлшәй районы Шафран бистәсендә туган.

Шафран тимер юл станциясендәге 43-нче урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, Стәрлетамак каласындагы Башкортстан республика  мәдәният-агарту училищесына укырга керә.

1983 елда Стәрлетамак шәһәрендә Башкортстан республика мәдәният-агарту училищесының (БРКПУ) оркестр бүлеген,  1991 елда Казан дәүләт мәдәният институтының читтән торып уку бүлеген тәмамлаган

2003 елдан ― Башкорт дәүләт филармониясе солисты.

2019 елның 8 октябрендә Республика  көне алдыннан Наил Шәймәрдәнов «Башкортстан Республикасының халык артисты» дигән мактаулы исемгә лаек булган.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
* 1980―1990 елларда яшь башкаручыларның Г. Әлмөхәммәтов исемендәге һәм «Дуслык моңы» республика фестивальләре лауреаты.  
* «Ике малай», «Исән чакта курешик», «Балакаем- балам», «Яшь чаклар» җырлары «Алтын барс» телевизион фестивале премиясенә лаек булган.
* 2004 елда «Кошлар китә» җыры «Бәллүр сандугач» телевизион фестивалендә «Ел җыры» булган.
* Башкортстан Республикасының халык артисты (2019).
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты.
* «Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале (2018).
* 2025 ― 
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Официальный сайт Муниципального казенного учреждения Отдел Культуры администрации муниципального района Альшеевский район Республики Башкортстан. ШАЙМАРДАНОВ НАИЛЬ АХМЕТОВИЧ 
* Instagram @nail_shaimardanov_official Наиль Шаймарданов
* Наиль Шаймарданов приглашает на свой первый творческий вечер. Сайт «Tatpressa.ru» Новости Татарстана и новости Казани. 13.09.2013 Шоу-бизнес

## Моны да карагыз

Төркем:Башкортстан композиторлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Әлшәй районында туганнар
Төркем:Татар җырчылары
Төркем:Башкортстан җырчылары
Төркем:Татар композиторлары
Төркем:Башкортстан композиторлары
Төркем:Стәрлетамак мәдәният һәм сәнгать көллиятен тәмамлаучылар
Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:«Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале лауреатлары
Төркем:«Мәдәнияттә һәм сәнгатьтә хезмәтләре өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Сарайчык

**Сарайчык (Сарайчук)** шәһәре XIII-XVI гасырларның борынгы шәһәре. Урал елгасының уң ярында, хәзерге Сарайчик авылы, Махамбет районы, Атырау өлкәсенең, Казакъстан, хәзерге Атырау шәһәреннән 50 километр төньякта. Берничә фарсы һәм гарәп чыганакларында Сарай-Җук, Сар-Учуг һәм охшаш исемнәр аталган. Башта Алтын Урда шәһәрләренең берсе, Борыңгы сәүдә маршрутында Аврупадан Кытайга Идел өлкәсе һәм Хорезм аша. 1242-1280 елларда - Шәибана Олусы пәйтәхете. 1580-нче елда җимерелде, Нугай Урда пәйтәхете һәм бердәнбер ышанычлы шәһәр, Касыйм хан җитәкчелегендә - Казакъ ханлыгы кысаларында.
Вәкил Җәләлетдинов

**Җәләлетдинов Вәкил Әхәр улы** (27 октябрь 1955 ел) — җырчы (баритон). 1984 елдан хәзерге Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең эстрада, 1986-2009 елларда музыкаль-әдәби лекторий солисты. Башкортстан Республикасының халык артисты (2002). Газиз Әлмөхәмәтов исемендәге призга Республика  яшь җырчылар бәйгесе лауреаты (1979).

## Биографиясе
Вәкил Әхәр улы Җәләлетдинов 1955 елның 27 октябрендә Чиләбе өлкәсе Аргаяш районының Колый авылында туган. 1984 елда Уфа дәүләт сәнгать институтының вокал бүлеген (Б. Н. Вәлиева классы) тәмамлый.

Институтны тәмамлаганнан  соң Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең эстрада, 1986-2009 елларда музыкаль-әдәби лекторий солисты булып эшли.

Җиңел  тембрлы йомшак тавышка ия. Башкару алымы тәэсирле булуы һәм сәнгатьле образны бар нечкәлегендә тапшыра алу сәләте белән аерылып тора. Репертуарында Н. А. Римский-Корсаков, П. И. Чайковский, Дж. Верди операларыннан, И. Кальман, И. Штраус оперетталарыннан арияләр, ватан һәм чит ил композиторларының вокаль әсәрләре, башкорт халык җырлары. А. Х. Габдрахманов, Ф. М. Гафуров, Н. Ә. Даутов, З. Г. Исмәгыйлев, А. К. Кәримов, Р. Х. Сәхәветдинова, Р. М. Хәсәнов һәм башка композиторларның вокаль циклларын, романсларын һәм җырларын тәүге башкаручы.

Башкорт эстрада җырлары: «Бердәнберем-газиз җирем, «Бәхет җыры», «Мәңге  балкы, Башкортстан», «Сугышта югалган солдатлар», «Бирмибез утка», «Матур икән бу дөньялар» һәм башкорт халык җырларын аһәңле итеп башкара. Россия, Алмания, Казакъстан буйлап гастрольләрдә була.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (2002)
* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1995)
* Газиз Әлмөхәмәтов исемендәге призга Республика яшь җырчылар бәйгесе лауреаты (Уфа, 1979)

## Сылтамалар

* http://mp3vega.com/?string=%C2%E0%EA%E8%EB%FC+%C6%E0%EB%E0%EB%E5%F2%E4%E8%ED%EE%E2 
* http://zakon-region3.ru/1/36209/ 
## Әдәбият
* Башкорт энциклопедиясе — Җәләлетдинов Вәкил Әхмәр улы 

Төркем:Чиләбе өлкәсендә туганнар
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Башкорт җырчылары
Төркем:Аргаяш районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1955 елда туганнар
Төркем:27 октябрь көнне туганнар
Төркем:Баритоннар
Моисей Швайштейн

**Швайштейн Моисей Хаимович** (2 октябрь 1936 ел) — скрипкачы, педагог, югары мәктәп укытучысы. Профессор (1993). Башкортстан Республикасының халык артисты (1995). 

## Биографиясе
Моисей Хаимович (Михаил Ефимович; Швайштейн 1936 елның 2 октябрендә Белоруссия ССРның Витебск шәһәрендә туган. 

1954 елда Уфа музыка училищесын (педагогы М. Г. Файн), 1959 елда — П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясен (педагогы М. Б. Питкус) тәмамлаган.

Консерваторияне тәмамлаганнан соң,  1959-1962 елларда Башкорт дәүләт опера һәм балет театрында оркестр солисты һәм концертмейстеры булып эшли. 1959 елдан — Башкорт дәүләт филармониясе солисты.

Концерт  эшчәнлеге белән бер  үк вакытта 1962-1972 елларда Уфа сәнгать училищесында кыллы кораллар бүлегендә, 1972 елдан — Уфа сәнгать институтында укытучы булып эшли, 1986 елдан — кыллы музыка кораллары кафедрасы мөдире, профессор (1993).

## Укучылары
Швайштейн Моисей Хаимовичның укучылары — скрипкачылар Л. Айкаев, Л Минибаева, Ф. Ситдикова, Н. Кириллова.

## Хезмәтләре
Моисей Хаимович Швайштейн — 20 гыйльми-методик эш, ике скрипка өчен пьеса җыентыгы авторы (Уфа, 1982, 1986).

«Мелодия» фирмасында аның башкаруында башкорт композиторларының скрипка музыкасы язылган 2 диск чыгарылган. 

## Репертуары
Чит ил әсәрләре, рус классикасы, хәзерге заман, шул исәптән башкорт композиторлары, әсәрләре.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының халык артисты (1995)
* БАССРның атказанган артисты (1972)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Швайштейн Моисей Хаимович // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
* Литература. Культура. Имена . Журнал Бельские просторы.
* Әдәбият. Мәдәният. Исеме . Журнал Бельские просторы.
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Шәхесләр:Башкорт дәүләт опера һәм балет театры
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1936 елда туганнар