Степанида Борисова

**Степанида Борисова**,  Степанида Ильинична Борисова (, *[[1950 ел]]ның [[15 апрель|15 апреле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Якут АССР]], Меге-Кангалас районы, Нахара*) ― театр һәм кино актрисасы, җырчы, режиссер, П. А. Ойунский исемендәге Саха академия театры артисты (1974 елдан), Россия Федерациясенең (2006) һәм Саха Республикасының (2001) халык, Россия Федерациясенең атказанган (1993) артисты. Саха-Якутия Республикасының П. А. Ойунский исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (1988).  Олонхо театрына нигез салучыларның берсе.

## Тәрҗемәи хәле
1950 елның 15 апрелендә Якут АССР Меге-Кангалас районы Нахара авылында туган.

1974 елда М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесының якут студиясен тәмамлаган.

1974 елдан Ойунский исемендәге  уйный. 1980-еллардан башлап, саха милли *тойук* җырлау техникасын кулланып, театр спектакльләрендә җырлый башлый (аерым алганда,  «Сычуаньнан яхшы кеше» спектаклендә). 1990-еллардан фолк-җырчы буларак Европа, Америка һәм Азия илләре буенча гастрольләрдә йөри, Кытайда (1996), Берлинда (2002), Япониядә (2002) һәм Бөекбританиядә (2004) этно-музыка фестивальләрендә катнаша. Шулай ук  рок-төркеме составында чыгыш ясый.

2009 елда Мәскәүдә аның Ф. Павлов-Андриевич куелышында Хармс прозасы буенча «СтарухЫ» моноспектакленең премьерасы була. 

 фильмында (2009, Россия―Монголия―АКШ) Чыңгызханның әнисе  ролендә уйнаган.

2011 елдан ― Олонхо театры каршындагы актерлар студиясенең сәнгать җитәкчесе, берничә спектакль куйган. 

## Иҗаты
### Театрда рольләре
* Карчык («СтарухЫ» моноспектаклендә),
* Суосалдьыйа Толбонноох («Суосалдьыйа Толбонноох», И. Алексеев),
* Шагыйрь хатыны («Минем калдырган җырлар», Василий Протодьяконов),
* Марфа — «Абынган» (Анемподист Софронов),
* Кириск анасы («Минем яраткан зәңгәр ярым», Чыңгыз Айтматов),
* Пайпэткэ («Ханидуо һәм  Халерхаа», Семён Курилов),
* Шень Дэ һәм Шой Да («Сычуаньнан яхшы кеше» Б. Брехт),
* Кутурган Куо («Бөек Кудангса», Платон Ойунский),
* Лагларыйа Даарыйа («Николай Дорогунов — адәм баласы», П. Ойунский),
* Асрау — («Явыз рух», Николай Неустроев),
* Кыыс Дэбилийэ (олонхо «Кыыс Дэбилийэ»),
* Оджулун («Чыңгызхан әмере буенча», Николай Лугинов),
* Бернарда Альба («Бернарда Альба йорты», ),
* Таня түтәй («Фәрештәләр еламый», Д. Привалов),
* Иэйэхсит ханым («Эллэй Боотур», Алтан Сарын),
* Айыысыт («Шаман йокысы», Алексей Кулаковский).

### Кинода рольләре
* «Охоноон» (реж. А. Васильев),
* «Сирдээх дьон» (реж. С. Ермолаев),
* «Тайна Чингис Хаана» (*Оэлун*, реж. Андрей Борисов).

### Режиссерлык эшләре
* «Олох долгуннара» («Язмыш дулкыннары») спектакле
* Н. Абрамовның олонхо спектакле «Удаган кыргыттар» (Удаган кызлары) (2013)

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Саха Республикасының П. А. Ойунский исемендәге Дәүләт премиясе (1988)
* Россия Федерациясенең атказанган артисты (1993)
* Саха Республикасының халык артисты (2001)
* Россия Федерациясенең халык артисты (2006)
* «Алтын битлек» премиясе номинанты (2003, 2007, 2010)
## Шәхси тормышы
Ире ― Андрей Саввич Борисов (1951 елгы), Олонхо театрына нигез салучы,  режиссер. Саха (Якутия) Республикасының мәдәният һәм рухи үсеш министры (1990–2014).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 
* 
* Степанида Борисова и Тригон на Фестивале Евро Радио в Кёльне.

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Русия актрисалары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:ССРБ җырчылары
Төркем:Россия җырчылары
Төркем:XX гасыр җырчылары
Төркем:XXI гасыр җырчылары
Төркем:Россия театр режиссёрлары
Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:Русиянең атказанган артистлары
Төркем:Щепкин театр укуханәсен тәмамлаучылар
Төркем:П. А. Ойунский исемендәге премия лауреатлары
Төркем:Саха Республикасының халык артистлары
Төркем:Шәхесләр:П. А. Ойунский исемендәге академия театры