Флүс Газизов

**Флүс Газизов**, Флүс Мирзасалих улы Газизов (*[[1937 ел]]ның [[25 июнь|25 июне]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Симәк]] — [[2008 ел]]ның [[4 февраль|4 феврале]], [[РФ]], [[БР]], [[Стәрлетамак]]*) — галим, дары сәнәгатендә оештыручы химик-технолог, химия фәннәре докторы (*[[1993 ел|1993]]*), профессор (*[[1995 ел|1995]]*). Стәрлетамактагы «Авангард» (*ябык*) заводы генераль директорының фән буенча беренче урынбасары, фәнни-техник үзәк җитәкчесе. БР (*[[1992 ел|1992]]*) һәм РФ (*[[1993 ел|1993]]*) атказанган химигы. ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (*[[1991 ел|1991]]*), БР ФА шәрәфле академигы (*[[1995 ел|1995]]*). «Авангард» заводының беренче фән докторы.

## Тәрҗемәи хәле
1937 елның 25 июнендә Татарстан АССР Мөслим районы Симәк авылында туган. Әтисе Мирзасалих, Бөек Ватан сугышында катнашкан укытучы, Күбәк мәктәбе директоры. Әнисе Зарифа күмәк хуҗалыкта эшләгән. Флүс Мирзасалих улы Газизов Мөслим урта мәктәбен (*[[1954 ел|1954]]*), С. М. Киров исемендәге Казан химия-технология институтын (*[[1959 ел|1959]]*) тәмамлаган. Химия фәннәре кандидатлыгына (*[[1971 ел|1971]]*), докторлыгына (*[[1993 ел|1993]]*) диссертацияләр яклаган.

## Хезмәт юлы
1959 елда  юлламасы белән БАССР Стәрлетамак шәһәрендә урнашкан 21нче почта тартмасына (*хәзерге* «Авангард» ФКП заводы)  эшкә билгеләнә һәм берөзлексез әлеге заводта 47 ел эшли: инженер, лаборатория мөдире, участок башлыгы була, 1964 елдан заводның ОТК башлыгы, 1969—1988 елларда баш инженер урынбасары. 1988 елдан  «Авангард» заводы һәм КХТИ бергәләп ачкан сәнәгать экологиясе һәм химия технологиясе фәнни-тикшеренү лабораториясе җитәкчесе. Лаборатория дары ясауның экологик мәсьәләләре белән шөгыльләнә. 1991 елда әлеге лаборатория башкарган ракета ягулыгы буенча экологик фәнни эш (*авторлары А. Ф.  Махоткин, Г. А. Иванов, Ф. М. Газизов*) ССРБ дәүләт премиясенә лаек була.

## Фәнни эшчәнлеге
Ф. М. Газизов  караган ябык заводта эшләү сәбәпле, фәнни эшләре киң җәмәгатьчелеккә билгеле түгел. Алар полимерлар, каты ракета ягулыгы технологияләрен, газ ташландыкларын азот һәм күкерт оксидларыннан комплекслы тазарту ысулларын эшләүгә багышланган. Аның җитәкчелегендә искергән баллистит дарылар нигезендә сәнәгатьтә кулланылучы яңа шартлаткыч матдәләр алу рецептуралары, шул исәптән сыгылмалы кумулятив зарядлар, катламнарның газ һәм нефть бирүчәнлеген арттыру өчен дарылы термогазогенераторлар технологияләре уйлап табыла һәм производствога кертелә. Аның дары термогазогенераторлары нефть скважиналарын яхшырак эшләтергә ярдәм итә. 160 фәнни хезмәт авторы, 44 уйлап табуга патент алган . Ул дары, зарядлар ясау өлкәсендә, ракеталарга каты ягулык ясау һәм чыгаруда химик процессларны табигать һәм кешеләр өчен зарарсыз итүдә катнаша.

## Кайбер хезмәтләре
# Комплексное решение проблемы очистки кислотных газовых выбросов //Башкирский химический журнал. 1997. Т.4. Вып. 2 (*автордаш*). 
# Конверсия порохового производства: первые итоги и перспективы //Вестник Академии наук Республики Башкортостан. 1998. Т.3. №2. 
# Заряд для гидроразрыва пласта ЗГРП 01-1 //Каротажник. 2001. №94 (*автордаш*).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1991 — ССРБ дәүләт премиясе
* 1992 — БР атказанган химигы
* 1993 — РФ атказанган химигы
* 1995 — БР ФА шәрәфле академигы

## Гаиләсе
Олы кызы Лилиана, авиация институтын, университет тәмамлаган, РФ Президентының вәкаләтле вәкиллегендә эшли. Кече кызы Светлана, медицина фәннәре кандидаты, фирма җитәкчесе. Улы Марат, Уфа нефть институтын тәмамлаган, «Синтез-Каучук» ААҖ дә (элекке «Каучук» заводы) эшли.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Из истории отечественной пороховой промышленности. М., 2003.
# *[[Флүр Баһаутдинов|Ф. Н. Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. Казан: «Идел-Пресс», 2006 ел, 301-303нче бит.. ISBN 5-85247-005-4
# *[[Әхмәдулла Әхмәтгалиев|Ә. Ә. Әхмәтгалиев]]*. Мөслим төбәге. Тарихи сәхифәләр. Чаллы: «Яр Чаллы типографиясе» ДУП, 2003.
# Инженеры Урала: Энциклопедия. Екатеринбург: Уральский рабочий, 2001.
# Татарская энциклопедия: В 5 т. Т. 2: Г–Й. Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2005.
# Башкирская энциклопедия: В 7 т. Т. 2: В–Ж. Уфа: Башкирская энциклопедия, 2006.

## Сылтамалар
*  Флүс Мирзасалих улы Газизов. БР ФА сайты.
*  Флүс Мирзасалих улы Газизов.  Свободная энциклопедия Урала
* Флүс Мирзасалих улы Газизов. «Милләттәшләр» порталы

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Татар галимнәре
Төркем:Башкортстан галимнәре
Төркем:Химия фәннәре докторлары
Төркем:Химиклар
Төркем:Профессорлар
Төркем:Казан химия-технология институтын тәмамлаучылар
Төркем:Россиянең атказанган химиклары
Төркем:Башкортстанның атказанган химиклары
Төркем:Уйлап табучылар