Беларусь президентын сайлаулар (2020)

**2020 елда Беларусь Президентын сайлаулар** () — 2020 елның 9 августында узган чираттагы (алтынчы) Беларусь Республикасы Президентын сайлаулар. Александр Лукашенко алтынчы тапкыр президентлыкка кандидатурасын куя һәм башлангыч рәсми мәгълүматлар буенча беренче турда җиңү яулый. Ил гражданнарының бер өлеше фикеренчә, тавыш бирү нәтиҗәләре массакүләм төстә фальсификацияләнгән һәм чынлыкта күпчелек тавыш президентлыкка кандидат Светлана Тихановскаяга бирелгән. Рәсми нәтиҗәләрне игълан иткәннән соң, Белоруссиянең күп кенә шәһәрләрендә протест акцияләре башлана.

## Сайлау системасы
Беларусь Республикасы Конституциясенең 81 статьясы нигезендә, ил Президенты 5 елга сайлана һәм ант биргәннән соң үз вазифасына керешә.

80 статья нигезендә, 35 яшьтән дә яшьрәк булмаган, сайлау хокукына ия һәм сайлаулар алдыннан республикада 10 ел даими яшәүче Беларусь гражданины президент итеп сайлана ала.

64 статья нигезендә, Президент сайлауларында 18 яшькә җиткән Беларусь гражданнары тавыш бирергә хокуклы.

## Тарих

Чираттагы (алтынчы) Беларусь Республикасы Президентын сайлаулар 2020 елның 9 августында (бер турда) уздырыла. Алдан сайлау мөмкинлеге тудырыла: Үзәк сайлау комиссиясе алдан тавыш бирүнең 4 көнендә сайлауга килү 32,24 % ка җитүен хәбәр итә.

Беларусь Республикасы президентын сайлаулары тарихында беренче тапкыр, сайлау алды кампаниясе башланганчы ук, илнең хәзерге Президенты сайлауларның барышына һәм нәтиҗәләренә йогынты ясау максатыннан, «чит ил (Россия) тыкшынуы» турында игълан итә. Россия хакимияте тыкшынуны кире кага.

ОБСЕның Демократик институтлар һәм кеше хокуклары буенча бюросы, Аурупадагы иминлек һәм хезмәттәшлек буенча оешма АИХОның парламент ассамблеясе, Аурупа Шурасы Парламент Ассамблеясе, шулай ук РФ Үзәк сайлау комиссиясе (*үз вакытында чакыру булмау, сайлау процессының барлык этапларын тулы күзәтеп торырга мөмкинлек бирмәү сәбәпле*) Беларусь Республикасы Президентын сайлауларга халыкара  күзәтчелек миссиясен җибәрмәячәкләрен белдерә.

Үзәк сайлау комиссиясе башлыгы Лидия Ермошина президент сайлауларында 18.00 сәгатькә сайлаучыларның 50 % тан артыгы тавыш бирүен раслый, Үзәк сайлау комиссиясендә президент сайлаулары узган дип танылды, дип белдерә.

9 августта кичкә таба «Беларусь 1» милли телеканалы аша  игълан ителә. Аның буенча, Лукашенко 80 % җыйган. Илнең күп кенә зур шәһәрләрендә (Барановичи, Бобруйск, Брест, Витебск, Гродно, Гомель, Жлобин, Жодино, Кобрин, Минск, Могилев, Пинск) урамнарга протест белдерүчеләр чыга башлый.

Сайлаулар көнендә 3 меңгә якын кеше тоткарлана, махсус техника бәрдергәннән соң бер кешенең һәлак булуы хәбәр ителә.

## Рәсми нәтиҗәләр

10 августта Үзәк сайлау комиссиясе сайлауларның башлангыч нәтиҗәләрен игълан итә, аларның мәгълүматларына караганда, Лукашенко  кандидатурасын сайлаучыларның 80 % тан артыгы хуплаган.

Кандидат Светлана Тихановская сайлауларның башлангыч нәтиҗәләрен танымавын һәм үзен узган сайлауларның җиңүчесе дип санавын белдерә.

14 августта Үзәк сайлау комиссиясе сайлауларның соңгы нәтиҗәләрен игълан итә, аларның мәгълүматларына караганда, Лукашенко  кандидатурасын сайлаучыларның 80, 1 % ы, Светлана Тихановская кандидатурасын 10, 12 % ы хуплаган
## Халыкара реакция
Беренче булып Александр Лукашенконы сайлауда җиңүе белән КХР Рәисе Си Цзиньпин, РФ һәм Казакъстан президентлары Владимир Путин,  Касыйм-Юмарт Тукаев котлый.

Сайлау нәтиҗәләрен тануларын Әрмәнстан, Венесуэла, Вьетнам, Кыргызстан, Никарагуа, Молдова белдерә.

АКШ Дәүләт секретаре Майк Помпео халыкара күзәтүчеләр катнашында Президент сайлауларын яңадан үткәрергә чакыра.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*   Выборы Президента Республики Беларусь.  Центральная комиссия Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов
* Выборы Президента Республики Беларусь.  Рәсми сайт

Төркем:2020 ел сайлаулары
Төркем:Беларусь сәясәте
Төркем:Беларусия тарихы