Иске Җумыя вулысы

**Иске Җумыя вулысы** (рус. *Старо-Юмьинская волость*) — 1781 елдан 1920 елга кадәр гамәлдә булган Казан наместиклыгының һәм Казан губернасының юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Мамадыштан Төньяк-Көнбатышка 64 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк өлешендә урнашкан. Административ үзәк - Иске Җумыя авылы.

## Тарих
Иске Җумыя вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгында урнашкан.

1781 елда Мамадыш өязе составында барлыкка килә.

Янгол, Сәрдек (Вәтке губернасының Малмыж өязе), Әсән-Елга, Петропавловск, Сатыш, Бөкмеш, Яңа Чүриле һәм Ядегәр вулыслары белән чиктәш булган.

1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгының Мамадыш өязе составына, 1796 елдан 1920 елга кадәр яңадан Казан губернасының Мамадыш өязе составына керә.

1920 елның 25 июнендә Татарстан АССРның Мамадыш кантоны составына керә.
## Административ бүленеш
1883 елда Иске Җумыя вулысында 19 община, 21 торак пункты (Иске Җумыя, Иске Йорт, Каенсар һ.б.) һәм 1618 йорт хуҗалыгы булган. Крестъян җиренең мәйданы 33,6 км², сөрү җирләре 152,27 км² тәшкил иткән.

1890 елда вулыста 22 торак пункты һәм 2625 йорт хуҗалыгы булган. Вулысның мәйданы 234,67 км² тәшкил иткән.

## Халык
1883 елда халык саны 8326 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар - 4123 җан, хатын-кызлар - 4203.

1890 елда халык саны 10660 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар - 5409 җан, хатын-кызлар - 5251.

1897 елда халык саны 11248 кеше тәшкил иткән. Төп милләтләр: татарлар, руслар.

## Мәдәният, мәгариф һәм сәнәгать
1885 елда Халык мәгарифе министрлыгы карамагындагы вулыста земство мәктәбе оештырыла.

ХХ гасырга:
* ике мәчет
* ике тегермән
* су тегермәне
* 7 вак кибет

## Авыл хуҗалыгы
Вулыста күбесенчә кырчылык һәм терлекчелек белән шөгыльләнгәннәр.
## Шулай ук карагыз

* Мамадыш өязе
* Мамадыш кантоны

## Сылтамалар

* Список селений Казанской губернии 1908.pdf / Облако Mail.ru
* ГПИБ | Вып. 4. : Губернии Нижне-Волжской области. &#91;Казанская, Симбирская, Саратовская, Самарская, Астраханская&#93;. - 1883.
* ГПИБ | Губернии : I Архангельская - XXV Нижегородская. - 1892. - (Статистика Российской империи; 15).
* [ИСКЕ ЮМЬЯ ВУЛЫСЫ (Старо-Юмьинская волость) — Милләттәшләр](http://www.millattashlar.ru/index.php/ИСКЕ_ЮМЬЯ_ВУЛЫСЫ_(Старо-Юмьинская_волость))

## Чыганаклар

# Татар энциклопедия сүзлеге (Татарский энциклопедический словарь, на татарском языке) / Гл. ред. М.Х. Хасанов; Отв. ред. Г.С. Сабирзянов. - Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002. - 830 с.: ил. 
# Татар энциклопедиясе : 6 томда / баш мөхәррир М. Х. Хәсәнов. - Казан : Татар энциклопедиясе институты, 2008-. - 27 см.; 
# Волости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1892. - (Статистика Российской империи). Губернии : I Архангельская - XXV Нижегородская. - 1892. - 380 с. разд. паг. - (Статистика Российской империи; 15).
# Волости и важнейшие селения Европейской России : По данным обследования, произведенного стат. учреждениями М-ва вн. дел : Вып. 1 - 8. - СПб. : Центр. статист. комитет, 1880 - 1886. - 8 т. Вып. 4. : Губернии Нижне-Волжской области. [Казанская, Симбирская, Саратовская, Самарская, Астраханская]. - 1883. - VI, 247 с.
# Берстель, К.П. Список селений Казанской губернии : изд. Казан. Губерн. Зем. Управы / К.П. Берстель. - Казань : Типо-лит.И.В.Ермолаевой, 1908 .- 264с.

## Искәрмәләр

Төркем:Казан губернасы вулыслары
Төркем:ТАССР