Гомәр Исмәгыйлев

**Гомәр Исмәгыйлев**, Гомәр Гыймран улы Исмәгыйлев,  (*[[1907 ел]]ның [[15 июнь|15 июне]], [[Казан]] — [[1983 ел|1983]], Әндиҗан*) — режиссер, Камал театрында, Акмәчет кырымтатар театрында, Әндиҗан үзбәк театрында эшләгән «иң талантлы, махсус югары белемле режиссерларның берсе», Үзбәкстан ССР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1967 ел|1967]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1907 елның 15 июнендә Казанда туган. Казанда татар театр техникумын (*[[1927 ел|1927]]*), Мәскәүдә ГИТИС (*[[1935 ел|1935]]*) тәмамлаган.
1930 елдан Татар дәүләт академия театрында. Баштарак режиссер ярдәмчесе, 1934-1937 елларда режиссер, 1936 елдан — баш режиссер.

Казан театр техникумында укыта. Шәкертләре арасында артистлар Һидаят Солтанов, Вера Минкина, драматурглар Сәет Шәкүров,  Хәй Вахит, театр рәссамы Солтан Гарифуллин бар.
Сәяси золым чоры башлангач, 1937 елның көзендә, театрда фирка җыелышында, «роль бирмәгән өчен» дигән сылтау белән, ГИТИС тәмамлаган режиссерны эшеннән алдырталар, театрдан китәргә мәҗбүр итәләр. Мәскәү аны эш урынына кире кайтара — я Чиләбегә, я Кырымга китәргә тәкъдим ясый. Г. Исмәгыйлев Кырымга китеп бара.

1938-1944 елларда Акмәчет кырымтатар театрында режиссер. Иң беренче итеп ул сәхнәгә казантатар классик әсәрләрен («Зәңгәр шәл», «Хаҗи-әфәнде өйләнә», «Галиябану») меңгезә. Шекспир, Мольер, Гомәр Ипчи, Лятиф-задә, Гольдони, Бомарше, Толстой, Тренёв әсәрләрен куя.

Сугыш башлангач, Исмәгыйлев хатыны Разияне Казанга җибәреп өлгерә. Кырым алман фашистлары кулында калгач, театрга уйнарга рөхсәт ителә, алман драматурглары әсәрләрен, татар классикасын куя. 1944 елның маенда, труппасыннан аерылырга теләмичә, ирекле рәвештә Кырымнан сөргенгә китеп бара.

Сөрген җирендә, Үзбәкстанда, кырымтатар театр труппасына эшләү тыела. 1944 елдан Әндиҗан үзбәк музыкалы драма театрында режиссер, 1957 елдан баш режиссер. Үзбәк драматурглары әсәрләре белән бергә Н.В. Гогольның  «Өйләнү», К. Симоновның «Рус мәсьәләсе», П. Поповның «Гаилә», А. Островскийның «Урман», Ф. Шиллерның «Юлбасарлар»ын, У. Шекспирның «Ромео һәм Джульетта»сын куя. «Үзбәкстан ССРның атказанган сәнгать эшлеклесе» дигән мактаулы исем бирелә (*[[1967 ел|1967]]*).

1974—1977 елларда Әндиҗан өлкәсе «Лалә» курчак театрының () режиссеры/

1956 елда аклана. 1983 елда Әндиҗанда вафат була, шунда җирләнгән.

## Куйган спектакльләре
#### [[Татар дәүләт академия театры]]нда
* 1930 «Квадратура круга» Катаев
* 1931 «Җилләр шәһәре» Киршон
* 1934 «Томан артында» Шәриф Камал
* 1936 «Зөбәрҗәт» Фатих Сәйфи-Казанлы
* 1936 «Галиябану» Мирхәйдәр Фәйзи
* 1937 «Ташкыннар» Таҗи Гыйззәт
* «Талир тәңкә» («Чаткылар») Таҗи Гыйззәт
* «Габбас Галин»
* «Дошманнар» Максим Горький
* «Профессор Мамлок» Фридрих Вольф
* «Таш кунак»  А.С. Пушкин

## Гаиләсе
* I хатыны (*[[1942 ел]]га кадәр*) Разия Фәйзуллина (*[[1913]]-?*), татар хатын-кызларыннан махсус белем алган беренче флейтистка. 1945 елда Усман Әлмиевка кияүгә чыга.
* II хатыны Үрия, актриса. Үриянең сеңлесенең оныгы Сусанна Барабашева — Кырымтатар академия музыкаль драма театры актрисасы 

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1967 Үзбәкстан ССР атказанган сәнгать эшлеклесе.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# Рәшидә Җиһаншина. Тормышым минем — театр. Казан: ТКН, 1997. ISBN 5-298-00825-9
# И. Илялова. Г. Камал театры артистлары. Казан: ТКН, 1996. ISBN 5-298-00708-2
# Татар театры (1906-1926). Тулыландырылган 2нче басма. Казан: Мәгариф, 2003. ISBN 5-7761-1316-4
# Рабит Батулла. Урыннары җәннәттә булсын. Казан: «Рухият», 2007. ISBN 978-5-89706-109-9

## Сылтамалар
*  Камал театры сайты
*  Г.Г. Исмәгыйлев «Милләттәшләр» сайтында

## Искәрмәләр


Төркем:Режиссёрлар
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар
Төркем:Үзбәкстан режиссёрлары
Төркем:Кырым режиссерлары
Төркем:Үзбәкстан ССР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Репрессияләнгән татарлар