open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Италия Математика Берлеге

**Италия Математика Берлеге** (Италия телендә: Unione Matematica Italiana) ул Италиядә урнашкан математика җәмгыяте. Ул 1922 елның 7 декабрендә Луиджи Бианки, Вито Волтерра, һәм иң ат казанганы, Салваторе Пинчерле, ул Берлекнең беренче Президенты булып киткән, тарафыннан нигезләнгән булган. Берлекнең журналы булып *[[Bollettino dell'Unione Matematica Italiana]]* тора, ул ике бүлектән тора: берсе өйрәнү документлары өчен, һәм берсе бастырыла торган мәкаләләр өчен.

Италия математика берлеге Бартолоцци Премиясен, Каччиопполи Премиясен һәм Стампаччиа Медален бирә.

## Искәрмәләр

* https://web.archive.org/web/20070930091959/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Societies/Italian.html

## Тышкы сылтамалар
*Italian Mathematical Union

Төркем:Фәнни җәмгыятьләр
РСФСР халык артисты

**РСФСР халык артисты** () — РСФСРның 1931—1992 елларда гамәлдә булган мактаулы исеме.  1931 елның 10 августында РСФСР ҮБК фәрманы белән булдырылган.
 
Мактаулы исемнең нигезләмәсе буенча, киң җәмәгатьчелектә хуплау тапкан һәм илнең мәдәниятенә зур өлеш керткән югары сәнгати образлар тудырган, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концертлар, эстрада һәм цирк программалары, музыкаль, телевизион, радиоәсәрләр иҗат иткән артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, башкаручыларга бирелгән.

Кагыйдә буларак, әлеге мактаулы исемне алу өчен кандидатның РСФСР атказанган артисты яки РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе мактаулы исемен алганнан соң ким дигәндә 5 ел үткән булуы шарт.

Мактаулы исемнең күкрәккә тага торган билгесе 1981 елның 30 гыйнварында РСФСР Югары шурасы президиумы указы белән расланган.

Мактаулы исем соңгы мәртәбә 1992 елның 4 февралендә хәрби дирижер Владимир Солодахинга бирелгән.

1991 елның 25 декабрендә кабул ителгән канун буенча мактаулы исемне булдырган дәүләтнең рәсми атамасы үзгәртелү сәбәпле, 1992 елның 4 февралендә соңгы тапкыр бирелгән 

## Шулай ук карагыз
* :Төркем: РСФСР халык артистлары
* :Төркем:Русиянең халык артистлары

## Искәрмәләр


Төркем:Бүләкләр алфавит буйлап
Төркем:Мәдәният өлкәсендә мактаулы исемнәр
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:РСФСРның мактаулы исемнәре
ТАССР ягулык сәнәгате министрлыгы

**ТАССР ягулык сәнәгате минстрлыгы** — ТАССР дәүләт хакимияте органы. 1966 елның 8 гыйнварындагы ТАССР ЮШ Президиумы карары нигезендә барлыкка килгән. Эчке төзелеше: секретариат, план-икътисад, җитештерү-техника, кадрлар һәм исәп-хисап бүлекләре. ТАССР Министрлар Шурасына һәм бер үк исемле РСФСР министрлыгына буйсынган. 1988 елның 21 ноябрендәге ТАССР ЮШ Президиумы карары нигезендә юкка чыгарыла; функцияләре «Татлестоппром» җитештерү берләшмәсенә тапшырыла.

Министрлар: Муллый Ганиев (1966-1983), Марс Рәмиев (1983-1988)

Төркем:ТАССР
Ирҗан маҗаралары

**"Ирҗан маҗаралары"** — төрек мультипликацион сериалы. 2019 елда Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы ярдәме белән татар теленә 90 сериясе тәрҗемә ителгән.

## Сылтамалар

* "Ирҗан маҗаралары" (мультипликацион сериал) 

Төркем:Мультсериаллар
Ранас Ганиев

**Ранас Ганиев**, Ранас Мөдәрис улы Ганиев (*[[1954 ел]]ның [[9 ноябрь|9 ноябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Мөслим (Мөслим районы)|Мөслим]]*) — галим, техник фәннәр докторы (*[[2004 ел|2004]]*), Рязань дәүләт радиотехника университеты профессоры (*[[2004 ел|2004]]*), кафедра мөдире (*[[2005 ел|2005]]*), РФ мактаулы фән һәм техника хезмәткәре.

## Тәрҗемәи хәле
1954 елның 9 ноябрендә Мөслим районы үзәге Мөслим авылында туган. Мөслимнең 1нче урта мәктәбен (*[[1972 ел|1972]]*), «гамәли математика» белгечлеге буенча  (, 1983) тәмамлаган. Институтка кергәнче, армиядә хезмәт итә. Мөслимдә берничә оешмада эшләп ала: төзүче дә була, райпода, майсызландырылган коры сөт () заводында эшли.

Институтны тәмамлагач, бер ел Мәскәү өлкәсендә заводта инженер булып эшли. 1984 елдан — Рязаньда. Рязань дәүләт радиотехника академиясендә инженер-программисттан кафедра мөдиренә кадәр үсә. Техник фәннәр кандидатлыгына (*[[1990 ел|1990]]*), докторлыгына (*[[2004 ел|2004]]*) диссертацияләр яклаган.

2005 елдан  (РДРТУ) графикада һәм дизайнда мәгълүмат технологияләре кафедрасы мөдире.

## Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Физик процессларны математика модельләрен кулланып өйрәнү. 50 дән артык фәнни хезмәт, 4 монография авторы. Уйлап табулар өчен 10 патент бирелгән. Программистлар һәм компьютерда эшләүчеләр өчен чыгарган китаплары бар.

## Әдәбият
# *[[Флүр Баһаутдинов|Ф. Н. Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. К.: «Идел-пресс», 2006 ел, 377нче бит. ISBN 5-85247-005-4

## Сылтамалар
*  Ранас Ганиев. Вконтакте сәхифәсе
*  Ранас Ганиев.  Мөҗәһит Әхмәтҗанов сайты

## Искәрмәләр


Төркем:Татар галимнәре
Төркем:Техник фәннәр докторлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:МИФИ тәмамлаучылар
Төркем:РФ мактаулы фән һәм техника хезмәткәрләре
Төркем:Программистлар
Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы

**Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы**, ТР буенча ЭЭМ  — Татарстан Республикасы территориясендә (*бирелгән вәкаләтләр кысаларында*) Россия Федерациясе эчке эшләр органнары бурычларын һәм функцияләрен гамәлгә ашыручы башкарма хакимият органы. ТР буенча ЭЭМ РФ эчке эшләр органнары системасына керә һәм РФ Эчке эшләр министрлыгына буйсына.

## Эшчәнлекне гамәлгә ашыру
ТР буенча ЭЭМ үз эшчәнлеген турыдан-туры һәм (*яисә*) районнар (*муниципаль районнар*), шәһәрләр (*шәһәр округлары*) һ. б. муниципаль берәмлекләр, шул исәптән берничә муниципаль берәмлек буенча буйсынган эчке эшләр бүлекләре (*идарәләре*), шулай ук РФ кануннарында һәм РФ ЭЭМ норматив хокукый актларында билгеләнгән тәртиптә эчке эшләр органнары алдында торган бурычларны гамәлгә ашыру өчен төзелгән башка бүлекчәләр һәм оешмалар аша гамәлгә ашыра.

## Бурычлары
Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгының (*үз вәкаләтләре чикләрендә ТР территориясендә*) төп бурычлары:
* кеше һәм граждан хокукларын һәм ирекләрен тәэмин итү
* җинаятьләрне кисәтүне, ачыклауны, туктатуны, ачуны һәм тикшерүне, шулай ук административ хокук бозуларны кисәтүне оештыру
* җәмәгать тәртибен саклауны тәэмин итү
* юл хәрәкәте иминлеген тәэмин итү
* үзенә буйсынган эчке эшләр органнары, бүлекчәләре һәм оешмалары белән идарә итү, аларның эшчәнлеген оештыру
 
ТР буенча ЭЭМ үз эшчәнлегендә РФ Конституциясенә, халыкара хокукның гомумтанылган принципларына һәм нормаларына, РФ халыкара шартнамәләренә, федераль кануннарга, РФ Президенты указларына һәм күрсәтмәләренә, РФ Хөкүмәте карарларына һәм күрсәтмәләренә, РФ ЭЭМ норматив хокукый актларына, ТР буенча ЭЭМ турында нигезләмәгә, шулай ук ТР Конституциясенә, ТР кануннарына һ. б. норматив хокукый актларына таяна.

ТР буенча ЭЭМ РФ кануннары белән билгеләнгән тәртиптә төзелә, үзгәртеп корыла һәм бетерелә.

## Шәхесләр
### Җитәкчеләр
* 1920—1921 — Габдрахман Исмәгыйлев
* 1921—1922 — Миңнегәрәй Әхмәтшин
* 1922—1924 — Хафиз Чанышев
* 1924—1926 — Мәүлүт Госманов
* 1926—1927 — Николай Петров
* 1927—1929 — Харис Моратхуҗин
* 1929—1930 — Гыймаз Баһаветдинев
* 1930—1930 — Әгъзәм Мөэминев
* 1934—1936 — Владимир Гарин 
* 1936—1937 — Пётр Рудь 
* 1937—1937 — Александр Алемасов 
* 1937—1939 — Василий Михайлов 
* 1939—1941 — Ефрем Морозов 
* 1941—1943 — Габдулла Габитов
* 1943—1948 — Павел Горбулин 
* 1948—1950 — Шаһгали Чанбарысов 
* 1950—1952 — Михаил Хохлов 
* 1952—1953 — Михаил Запевалин 
* 1953—1954 — Павел Семёнов 
* 1954—1978 — Салих Япиев 
* 1978—1983 — Николай Демидов 
* 1983—1993 — Сергей Кириллов, милиция генерал-майоры.
* 1993—1998 — Искәндәр Галимов, милиция генерал-полковнигы.
* 1998—2012 — Әсгать Сәфәров, полиция генерал-лейтенанты.
* 2012-2023 — Артем Хохорин, полиция генерал-лейтенанты.
* 2024-2024 — Алексей Соколов
* 2024-х.в. — Дамир Сатретдинов

### Аерым танылган хезмәткәрләре

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

*  МВД Татарстана.  Официальный сайт Министерства внутренних дел Российской Федерации

## Моны да карагыз

Төркем:Россия Федерациясенең эчке эшләр министрлыгыТөркем:Татарстан буенча федераль дәүләт хакимияте органнары
ИСККОН Пуне - Яңа Ведик Мәдәни Үзәге

**[[ИСККОН]] Яңа Ведик Мәдәни Үзәге** ул Пунедан якынча 12 км да урнашкан Радха-Кришна гыйбадәтханәсе. Ул күптән түгел Нитьянанда Триһодши алкышлы вакыйгасында 2013 елның 23 февралендә инаугурацияләнгән булган һәм Һиндстан Президенты Пранаб Мухердҗи Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең Ведик Мәдәни Үзәген 24 февральдә, Пунеда инаугурацияләгән.


File:ISKONNVCC 09.JPG|Ходай Кришна 
File:ISKONNVCC 02.JPG|Гыйбадәтханә эчендә гөмбәздә сәнгать
File:ISKONNVCC 04.JPG|Стеналарда сәнгать
File:ISKONNVCC 06.JPG|ISKCON NVCC
File:ISKONNVCC 08.JPG|Гаура-Нитай Илаһлары


Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Гаудия-вайшнавизм
Төркем:Шактизм
Q-Конһаузер полиномнары

Математикада **''q''-Конһаузер полиномнары** Конһаузер полиномнарының q-аналогы алар Әл-Сәлам һәм Верма тарафыннан кертелгән булган (1983).

## Искәрмәләр

* Al-Salam, W. A.; Verma, A. (1983), "q-Konhauser polynomials", Pacific Journal of Mathematics, 108 (1): 1–7, doi:10.2140/pjm.1983.108.1, ISSN 0030-8730, MR 0709695

Төркем:Полиномнар
Scooby Веб - календаре

**Scooby** ул Cosmo Web календаре өчен Интернетка нигезләнгән кулланучы интерфейсы календаре өчен код атамасы, ул Open Source Applications Foundation тарафыннан барлыкка китерелгән булган.

## Искәрмәләр
* *Portions of this article are taken from the OSAF website, published under the [[Creative Commons]] Attribution License v2.0.*

## Тышкы сылтамалар
*Cosmo
*OSAF Web site

Төркем:Интернет
Кришна Баларам Мандир

**Шри Кришна-Баларам Мандир** ул изге Вриндаван шәһәрендә Гаудия Вайшнава гыйбадәтханәсе. Ул Һиндстанда һәм бөтен дөнья буенча төп ИСККОН гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора.

## Илаһлар

Гыйбадәтханәләрнең муртилары  үзәк алтарьда Кришна һәм Баларама. Уң алтарьда Гопи, Лалита һәм Висакха белән Радха Кришна. Сул алтарьда Нитьянанда белән Чайтанья Махапрабху һәм Ачарья Бхативеданта Свами Прабхупада белән аның рухи остазы Бхактисиддханта Сарасвати Тхакураның муртилары тора. Кришна-Баларам Мандирда бөтен Вриндаванда иң югары чисталык һәм Ходайларга табыну стандартлары.

Гыйбадәтханә янында комплекска керүдә саф ак мәрмәрдән Бхактиведанта самадхи изге урыны (мавзолее) урнашкан.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Krishna-Balaram Mandir
*Prem Mandir Vrindavan
*Vrindavan Chandrodaya Mandir
*Banke Bihari Temple
*Radha Raman Temple

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* 
* Krishna-Balaram Mandir 24-hour Kirtan official web site
* Live video Darshan From ISKCON Vrindavan Temples 
* ISKCON Vrindavan official website

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Органик сылтамалар

**Органик сылтамалар** сылтамалар белән алышу өчен тиешле килешү яки килешүсез гипертекст сылтамаларны үстерү. Органик сылтмалар максат документка карый торган контекстта күбрәк очрый, бу аларны Google search кебек гизгечләр өчен уңай итә, ул битләргә сылтамалар буенча ранг бирә.  Фаразлар буенча 50-80% кулланучы кликлары гизгеч җавапларының беренче битенең органик сылтамалары аша уза.

## Искәрмәләр

Төркем:Интернет
Рафаэль Фәссахов

**Рафаэль Фәссахов**, Рафаэль Хәйретдин улы Фәссахов (*[[1939 ел]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Тегермәнлек]] — [[2003 ел]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) — галим, химия фәннәре докторы (*[[1991 ел|1991]]*), КХТИ профессоры (*[[1992 ел|1992]]*), Татарстан АССР атказанган фән эшлеклесе (*[[1990 ел|1990]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1939 елда Мөслим районының (*хәзер* Түбән Табын авыл җирлегенә керүче) Тегермәнлек авылында туган. Әтисе Хәйретдин 1942 елда Бөек Ватан сугышында һәлак була.  Рафаэль Мөслим районы Яңа Усы җидееллык, Мөслим урта мәктәбен (*[[1956 ел|1956]]*) тәмамлаган. Тормышның авыр елларында мәктәпне ташлап, бер ел күмәк хуҗалыкта эшли, кабат укуга кайтып, урта мәктәпне бишле билгеләренә тәмамлый. Казанга килеп, ике ел төзелештә эшли. Өч ел армиядә хәрби хезмәттә була. «Инженер-химик-технолог» белгечлеге буенча Казан химия-технология институтын «бик яхшы» билгеләргә тәмамлагач (*[[1967 ел|1967]]*), шул институтта азотның органик кушылмаларының химия һәм технология кафедрасында эшкә калдырыла. Химия фәннәре кандидатлыгына (*[[1972 ел|1972]]*), докторлыгына (*[[1991 ел|1991]]*) диссертацияләр яклаган. 1972 елдан — кафедрада ассистент, доцент, 1992 елдан — профессор.

## Фәнни-педагогик эшчәнлеге
36 ел КХТИда фәнни, педагогик эшчәнлек алып бара. 130дан артык фәнни хезмәт авторы. Уйлап табуга унлап патент алган .  төрләрен чыгаруга, кайбер дарулар ясауга зур өлеш кертә. Стәрлетамакның «Авангард» заводында яңа уйлап табылган шартлагыч матдәләрнең технологиясен үзләштерүдә катнаша. Аның җитәкчелегендә 8 кеше химия фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган. Исеме Татар энциклопедиясенә кертелгән.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1990 — Татарстан АССР атказанган фән эшлеклесе

## Гаиләсе
Хатыны Луиза. Балалары КХТИ тәмамлаган: кызы Чулпан, химия фәннәре кандидаты, «Казхимпромпроект» институтында, улы Адлер, КХТИ тәмамлагач, юридик белем алган, ТР прокуратурасында эшли.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# *[[Флүр Баһаутдинов|Ф. Н. Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. К.:Идел-Пресс, 2006 ел, 311-312нче бит.. ISBN 5-85247-005-4
# *[[Әхмәдулла Әхмәтгалиев|Ә. Ә. Әхмәтгалиев]]*. Мөслим төбәге. Тарихи сәхифәләр. Чаллы: Яр Чаллы типографиясе ДУП, 2003.

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Татар галимнәре
Төркем:Татарстан галимнәре
Төркем:Химия фәннәре докторлары
Төркем:Химиклар
Төркем:Профессорлар
Төркем:Казан химия-технология институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Уйлап табучылар
Фәссахов

**Фәссахов**, Фәссәхов, Фәсәхов — фамилия.
* Рафаэль Фәссахов (1939-2003), галим-химик, фән докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе.
* Рөстәм Фәссахов (1955), табиб-аллерголог, фән докторы, профессор.
----
* **[[Фәсәхов]]**
** Касыйм Фәсәхов (1930-), язучы, публицист.
** Нил Фәсәхов (1932-), спортчы (*[[баскетбол]]*), ССРБ атказанган спорт остасы, ССРБ, дөнья (1960) чемпионы.
** Фәйзеләхәт Фәсәхов (1941-), кошчылык фабрикасы директоры (*[[Чистай районы]]*).
## Моны да карагыз
* **[[Фәттахов]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Фәсәхов

**Фәсәхов**, Фәссәхов, Фәссахов — фамилия.
* Касыйм Фәсәхов (1930-), язучы, публицист.
* Нил Фәсәхов (1932-), спортчы (*[[баскетбол]]*), ССРБ атказанган спорт остасы, ССРБ, дөнья (1960) чемпионы.
* Фәйзеләхәт Фәсәхов (1941-), кошчылык фабрикасы директоры (*[[Чистай районы]]*).
----
* **[[Фәссахов]]**
** Рафаэль Фәссахов (1939-2003), галим-химик, фән докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе.
** Рөстәм Фәссахов (1955), табиб-аллерголог, фән докторы, профессор.
## Моны да карагыз
* **[[Фәттахов]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Калешвар Гыйбадәтханәсе, Нарур

Һиндстанда, Нерурда **Калешвар Гыйбадәтханәсе** Ходай Шиваның Аватары, Шри Калешварга багышланган. 
Махараштрада, Синдхудург районында, Нерур Авылында борынгы Шри Калешвар гыйбадәтханәсе бар. Шри Калешвар барлык Неруркарларның Авыл Ходае (Грамдевта) булып тора.

## Тышкы сылтамалар
* http://newconsys.com/kaleshwar.html

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шиваизм
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Панданың Баш Бармагы (блог)

***Панданың Баш Бармагы*** ул мэйнстрим фәнни перспективадан барлыкка китерү эволюциясе буенча блог. 2006 елда *[[Nature (journal)|Nature]]* журналы аны топ биш блогларның исемлегенә керткән, һәм Марк Паллен аны "барлыкка китерүнең эволюциягә каршы билгеләүче блог" дип аталган.

Ул күпсанлы кертем ясаучылар тарафыннан язылган булган, шулар арасында  Весли Р.Элсберри, Пол Р. Гросс, Ник Мацке, PZ Myers һәм Марк Перакһ, аларның күбесенең ScienceBlogs-та күп өстәмә блоглары бар. Блог исемен Панда Баш Бармагыннан алган, бу виртуаль Эдиакара Университетының пабы, ул авторы Стивен Дҗей Гоулд булган book of the same name китабы хөрмәтенә аталган, ул үз чиратында атамасын "The Panda's Peculiar Thumb"-дан алган, анда конвергент эволюциясе мисалы буларак Панданың сесамсыман сөяге турында сүз алып барыла.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* https://pandasthumb.org/
Төркем:Блоглар
Ивор Мадом

**Ивор Мадом Партхасаратхи Гыйбадәтханәсе** Кераланың икенче иң озын елгасы Бхаратаппужаның көньяк ярында, Тхриссур районында Тхирувилвамала янында Пампади районында урнашкан популяр гыйбадәтханә. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Партхасаратхи буларак Ходай Кришна тора (Арджунаның арба йөртүчесе, биш Пандавалар арасында өченчесе) һәм шулай ук Ганапати, Айяппан, Шива һәм Елан Илаһларының кече гыйбадәтханәләре бар. Бу гыйбадәтханә янында елга яр буе үле бабалар өчен ритуаллар башкару өчен мәшһүр. Шулай ук гыйбадәтханә янында хуҗалары Ивор Мадом траст һәм Тхирувилмала Грама Панчаят булган крематорий бар.

## Тарихы
Риваятьләр буенча бу (Ивор Мадом) Пандавалар, Курукшетра сугышыннан соң догалар кылып менталь агониядән Бали Тарпаналарга сугышта үтерелгән аларның Гуруҗилары һәм туганнан туган абыйлары өчен догалар кылып арынганнар. Бхаратапуджа аларны барлык гөнаһларыннан чистарткан һәм рухи көчен саклаган дип ышаныла. 'Ивор' Малаялам телендә турыдан-туры мәгънәдә 'биш кеше' дигәнне аңлата, һәм шулай итеп гыйбадәтханә биш Пандавалар хөрмәтенә Ивор Мадом дип атала башлаган. Хәттә хәзер дә, йөзләрчә кешеләр Ивор Мадом Шри Кришна гыйбадәтханәсенә киләләр һәм соңгы ритуалларын үтиләр һәм Бали Тарпанам шул киткән җаннарны кадерләп кабул итә.

## Гыйбадәтханә киемнәре дресс-коды
  Ир кешеләр: Традицион Мудду Рөхсәт Ителгән. 
       Лунги, Күлмәк һәм Баньян Sanctum Sanctorum эчендә рөхсәт ителмәгән. 
  Хатын-кызлар: Сари, Сет Мунду, Салвар Камиз, Итәкләр һәм Блуза рөхсәт ителгән

## Башка хасиятләр
Төп Илаһ булып Ходай Кришна тора, ул көнчыгышка карый торган Партхасаратхи формасы. Аның поты 4 фут биеклегендә. Махаганапати, Айяппан, Нагалар, Шива, һәм башкалар суб-Илаһлар булып тора. Палпаясам төп ниведьям булып тора.

## Тышкы сылтамалар
*http://destination-dileesh.blogspot.com/2008/12/glimses-of-north-kerala.html

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Шиваизм
Төркем:Ганапатья
Төркем:Нагларга табыну
Төркем:Айяппанга табыну
Камил матрица

Математикада **камил матрица** булып *m*-га-*n* камил матрицасы тора, аның түбәндәге шартларга туры килә торган мөмкин булган *k*-га-*k* **K** суб-матрицасы юк:

* *k* > 3
* **K**-ның рәт һәм багана суммалары һәрберсе *b*-га тигез, биредә *b* ≥ 2
* рәт суммасы *b*-дан зуррак булмаган **K**-га кертелмәгән рәтләрдән гыйбарәт (*m*&nbsp;&minus;&nbsp;*k*)-га-*k* суб-матрицасы бар.

Түбәндә *K*' суб-матрицасы мисалы китерелгән, биредә *k* = 5 һәм *b* = 2:

::
\begin{bmatrix}
1 & 1 & 0 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 1 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 0 & 1 & 1 \\
1 & 0 & 0 & 0 & 1
\end{bmatrix}.


## Искәрмәләр

Төркем:Матрицалар
Feedbooks

**Feedbooks** ул штаб-фатиры Парижда, Франциядә урнашкан 2007 елның июнендә нигезләнгән җәмәгать доменнары өчен дә, оригиналь китаплар өчен дә цифрлы китапханә һәм болыт нәшрияты сервисы. Веб-сайтның төп игътибар үзәгендә e-китаплар тәэмин итү, аеручы бастырылганнарны, югары сыйфатлыларны һәм төрле форматлардагыларны, бигрәк тә EPUB, Kindle, һәм PDF форматларындагыларны. Сайтта кабул ителгән PDF буыны көйләнмәләре, мәсьәлән, трин зурлыгы үлчәмнәре һәм кысалар мөмкин. Feedbooks 80000-нән артык китапларны тәкъдим итә. 2011 елга мәгълүмат буенча, Feedbooks һәр айны якынча 3 миллион электрон китап тараткан.

Веб-интерфейсны кулланып үзлектән бастырылган китаплар мөхәррирләнә;  алар шулай ук шуның өчен Kindle һәм мобиль веб-сайтлар аша ачылырга мөмкин. Интерфейс шулай ук ас-билгеләмәләрне барлыкка китерүне тәэмин итә.
Телләр: Инглиз теле, Француз теле. Китаплар сатып алу өчен теркәлү кирәк. Хуҗалары: Адриен Гардө, Лоик Руссель, Давид Җульен.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Internet Archive
*Project Gutenberg

## Искәрмәләр

## Өстәмә укырга мөмкин
* Olivia Snaije (20 January 2011). "France's Feedbooks: Three Million E-books Served Monthly". Publishing Perspectives.
* "FeedBooks: Free eBooks to Read on your Portable Device". Make Use Of. 10 June 2008.
* "Smashwords or Feedbooks? Another look". 20 December 2014.
* "FeedBooks Acquires Aldiko, Plans to Launch Aldiko App on iOS". 27 May 2014.

## Тышкы сылтамалар
* http://www.feedbooks.com/ 

Төркем:Интернет
Сәйфетдинов

**Сәйфетдинов** — фамилия.
* Әнвәр Сәйфетдинов (1963), ТР рәссамнар берлеге әгъзасы, «Дастан» арт-төркеменә нигез салучы.
* Галимҗан Сәйфетдинов (1882-1918), инкыйлабчы.
* Дамир Сәйфетдинов (1962—2013), спидвей тренеры (*[[Салават (шәһәр)|Салават]]*).
* Денис Сәйфетдинов (1981), спортчы (*[[спидвей]]*), РФ спорт остасы.
* Равил Сәйфетдинов (1938-2018), педагог, Татарстанның атказанган укытучысы.
* Рәфыйк Сәйфетдинов (1951), табиб-терапевт, фән докторы, профессор (*[[Иркутск]]*).
* Таһир Сәйфетдинов (1951), генерал-майор (1990).
* Эмиль Сәйфетдинов (1989), спортчы (*[[спидвей]]*), РФ халыкара класслы спорт остасы.
----
* Харис Сәфетдинов (1951), генерал-майор (1995).

#### Сайфетдинова

* Энҗе Сәйфетдинова, драма актрисасы, Дамирә Кузаева исемендәге премиясе лауреаты (2019).

## Моны да карагыз
* **[[Сәйфуллин]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Метшин

**Метшин**, Мәтшин — фамилия.
* Айдар Метшин (1963), Түбән Кама мэры (2008 елдан).
* Илсур Метшин (1969), Казан мэры (2006 елдан), А. Р. Метшинның бертуган энесе.

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Наил Мәкъсүтов

**Наил Мәкъсүтов**,  Наил Хәсән улы Мәкъсүтов (*[[1936 ел]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Яңа Карамалы]]*) — нефть өлкәсендә оештыручы-галим, икътисад фәннәре докторы, профессор, РФ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәре.

## Тәрҗемәи хәле
1936 елда Мөслим районы (*хәзер* Иске Карамалы авыл җирлегенә керүче) Яңа Карамалы авылында дүрт балалы гаиләдә туган. Әтисе Хәсән Әхмәтҗан улы (1893—?), Минзәлә өязенең хәрби комиссары, 1936 елда «*халык дошманы*» дип кулга алына,  җибәрелә, Бөек Ватан сугышын башыннан азагына кадәр үтеп, 1946 елда Мөслимгә кайта. Әнисе Мөнирә Мөслим, Яңа Карамалы мәктәпләрендә башлангыч сыйныфлар укытучысы була. Наил Хәсән улы Мөслим урта мәктәбен (*[[1954 ел|1954]]*), «» белгечлеге буенча Бөгелмәдә нефть техник укуханәсен тәмамлаган. Өч ел армиядә хезмәт иткәч, туганнан туган абыйсы Рәфхат Әхмәт улы Мәкъсүтов чакыруы буенча Бөгелмәдәге Татарстан нефть фәнни-тикшеренү институтына () техник булып эшкә урнаша. Мәскәү нефть һәм газ институтын тәмамлагач, Бөгелмә институтында инженер, өлкән фәнни хезмәткәр була. 1967 елда Мәскәүгә  эшкә чакырып алалар. 1971—1981 елларда министрлыкның үзәк норматив-тикшерү станциясе җитәкчесе вазифасын башкара. Соңрак Мәскәүдә РФ нефть-газ сәнәгатендә оештыру, идарә итү һәм икътисад буенча фәнни-тикшеренү институтында  хезмәт икътисады һәм экология проблемалары бүлеге мөдире булып эшли. 2003—2016 елларда Халыкара экология фәннәре һәм тормыш куркынычсызлыгы академиясенең хезмәт һәм экология проблемалары фәнни үзәгенең () генераль директоры.

Икътисад фәннәре кандидатлыгына, докторлыгына диссертацияләр яклаган. Халыкара экология фәннәре һәм тормыш куркынычсызлыгы академиясенең () академигы.

## Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Нефть өлкәсендә хезмәт итү, хезмәт хакы, нормалар билгеләү һ. б. мәсьәләләр буенча методик куллланмалар әзерли. Нефть сәнәгатенең табигатькә китерә торган зыянын киметү, табигатьне саклау, кеше өчен яхшы экология булдыру өлкәсендә эшли. 130 дан артык фәнни хезмәт, нефть техникумнары өчен язылган дәреслек (*автордаш*) һ .б. китаплар авторы. Икътисад фәннәре буенча кандидатлык һәм докторлык диссертацияләре яклау буенча шура рәисе.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 

## Гаиләсе
Хатыны Светлана. Кызлары Марина (*[[1967 ел|1967]]*), Ирина (*[[1979 ел|1970]]*), Мәскәү нефть һәм газ институтын тәмамлаганнар, фәнни институтларда эшлиләр.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# *[[Флүр Баһаутдинов|Ф. Н. Баһаутдинов]]*. Без Мөслим балалары. К.: Идел-Пресс, 2006 ел, 311-312нче бит. ISBN 5-85247-005-4
# *[[Әхмәдулла Әхмәтгалиев|Ә. Ә. Әхмәтгалиев]]*. Мөслим төбәге. Тарихи сәхифәләр. Чаллы: Яр Чаллы типографиясе ДУП, 2003.

## Сылтамалар
## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Татар галимнәре
Төркем:Мәскәү галимнәре
Төркем:Икътисад фәннәре докторлары
Төркем:Икътисадчылар
Төркем:Профессорлар
Төркем:И.М. Губкин исемендәге Россия нефть һәм газ университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия Федерациясе нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәрләре
Тамил теле

**Тамил теле** (үзатамасы — தமிழ் ()) — күбесенчә Һиндстанда һәм Шри-Ланкада, шулай ук Тамил диаспорасында, Шри-Ланка маврлары арасында, Чиндианнарда һәм Доуглалар арасында сөйләшелә торган тел. Тамил теле Һиндстанда, Шри-Ланкада һәм Сингапурда рәсми тел булып тора. Һиндстанда ул Тамилнад штатында һәм Пудушерри штатында рәсми тел булып тора. Шулай ук ул Малайзиядә инглиз теле, малай теле һәм мандарин теле белән беррәттән белем бирү теле булып тора. Тамил телендә Көньяк Һиндстан Керала, Карнатака, Андһра-Прадеш һәм Телангана штатларында һәм Андаман һәм Никобар утраулары Берлек Территориясендә әһәмиятле азчылык теле булып тора.

## Риваять
Һинд дине риваяте буенча, Тамил яки шәхси формада Тамил Тһаи (Ана Тамил) Ходай Шива тарафыннан барлыкка китерелгән булган. Аны Тамил Ходае буларак хөрмәт ителгән Муруган, олы фикер иясе Агастья белән кешеләргә китергән.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Тамил теле рәсми тел булган илләр исемлеге
* Ганеша турында Тамил әдәбият әсәрләре исемлеге

## Искәрмәләр


Төркем:Лингвистика
Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча телләр һәм диалектлар
Хелленик математика җәмгыяте

**Хелленик математика җәмгыяте** () — Грециядә математика өйрәнүен тәэмин итә торган фәнни оешма. 1918 елда нигезләнгән. Европа математика җәмгыяте әгъзасы булып тора.

## Эшчәнлеге
* *Грек математика җәмгыяте бюллетене* (, ) басмасын нәшер итә. 
* Илкүләм математика олимпиадаларын оештыра.
** Архимед
** **www.frontpages.gr/protoselida/20251223/668/Ευκλείδης-Β**'  

## Шәхесләр
### Җитәкчеләр
### Танылган әгъзалар

	

## Искәрмәләр


## Сылтамалар
*Рәсми сайты 
* Hellenic Mathematical Society | National Math Olympiad «ARCHIMEDES» | Problems and Solutions (AoPS) 1985 - 2024 - бәйле елларда үткәрелгән исемдәш илкүләм олимпиада биремнәре (ингл.)
*The MacTutor History of Mathematics archive - Hellenic Mathematical Society - җәмгыять тарихы турында тышкы бит 

## Моны да карагыз

* Архимед (математика олимпиадасы, Греция)

Төркем:Фәнни җәмгыятьләр
Төркем:Греция
Pycasa

**Pycasa** ул Picasa фото альбомнарны йөкләр һәм кире чыгару өчен өстәл өсте кушымтасы булып тора. Ул GTK-ны төзер өчен PyGtk кулланып Python программа телендә язылган.

Программа башланыр алдыннан кулланычының исемен сорый. Шуннан соң ул шул кулланучы өчен альбомны ала. Кулланучы шуннан соң барлык җәмәгать альбомнарына керә ала һәм барлык сурәтләрне карый ала. Шулай ук яңа альбомнарны барлыкка китерергә һәм фотоларны йөкләргә мөмкин.

Pycassa-ны эшләтер өчен, берәү Python-ны куярга, тәэмин ителә торган gdata API-ын, PyGTK (python-gtk2) һәм python-glade2 куярга тиеш.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* http://www.pycasa-download.com.ar/ 

Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы

**ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы** (, ) — 1937-1985 елларда ТАССР дәүләт хакимияте органы. 

## Тарихы
* 1937 елның 26 февралендәге һәм 1937 елның 26 мартындагы ТАССР ҮБК карарлары нигезендә барлыкка килгән. 
* ТАССР Министрлар Шурасына (1937-1938 елларда ТАССР Үзәк башкарма комитетына, 1938-1946 елларда - ТАССР Халык комиссарлары шурасына) һәм бер үк исемле РСФСР министрлыгына буйсынган. 
* 1985 елның 12 дикәбрендәге ТАССР ЮШ Президиумы карары нигезендә юкка чыгарыла; функцияләре ТАССР Агросәнәгать комитетына тапшырыла.

### Исеме
* 1937-1946 — *ТАССР азык-төлек сәнәгате халык комиссариаты*, 
* 1953 елда — *ТАССР җиңел һәм азык-төлек сәнәгатьләре министрлыгы*, 
* 1953-1966 — *ТАССР азык-төлек товарлары министрлыгы*

## Бүлекләре
* административ-хуҗалык
* план-икътисад
* җитештерү-техник
* финанс
* кадрлар
* үзәк тәҗрибәханә 

## Шәхесләр
### Министрлар
* Василий Анисимов (1937)
* П. Андриянов (1938), 
* Галимҗан Шаһимәрданов (1938)
* Нургали Латыйпов (1938-1942)
* Галия Измайлова (1942), 
* Павел Ватажников (1943-1951), 
* В. Варламов (1951-1953), 
* Исмәгыйль Габдрәфыйков (1953-1959), 
* Н. Гайфетдинев (1959-1960), 
* У. Закиров (1960-1963), 
* В. Матвеев (1963-1968), 
* Индус Фәтхуллин (1968-1973), 
* Иван Городнянский (1973-1985), 
* Виктор Чаплыгин (1985).

### Танылган хезмәткәрләре

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:ТАССР
Өлфәт Мәганов

**Өлфәт Мәганов**, Өлфәт Мәган улы Мәганов (*[[1928 ел]]ның [[13 ноябрь|13 ноябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Шаран районы]] — [[2018 ел]]ның [[15 октябрь|15 октябре]], [[РФ]], [[ТР]], [[Әлмәт]]*) — Татарстан геофизикасына нигез салучыларның берсе, ССРБ һәм РФ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәре,  Татарстан АССРның атказанган нефтьчесе.

## Тәрҗемәи хәле

1928 елның 13 ноябрендә БАССР Шаран районында туган. Уфада геология техникумын тәмамлаганнан соң, 1947 елда Шөгер авылында урнашкан геофизик экспедициягә җибәрелә. 1953 елдан «Татнефтегеофизика» трестының Әлмәт конторасында өлкән инженер булып эшли, 1978—1998 елларда Әлмәт геофизика хезмәтләре идарәсен җитәкли.
  
1955—1957 елларда ВЛКСМ Әлмәт шәһәр комитетының беренче сәркатибе. 1958 елда Әлмәтнең геофизика хезмәтләре идарәсенә әйләнеп кайта. И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть химиясе һәм газ сәнәгате институтын тәмамлый. 58 ел әлеге идарәдә эшли, шуларның 20 елын җитәкче булып тора. Татарстан геофизикасына нигез салучыларның, «Татнефть»не башлап җибәрүчеләрнең берсе. Татарстанда  тикшеренүләрен торгызуга һәм үстерүгә зур өлеш кертә, 1970-еллар уртасында борауланган җиде горизонталь  тикшеренүләр үткәрә,  тикшеренүләр оештыра һәм тәэмин итә. Татарстан геофизикасы елъязмасына Ө. М. Мәганов нефть катламнарын ачуның һәм насос-компрессор торбаларын парафиннан электр белән җылыту методы белән чистартуның яңа ысулын үстерү инициаторларының берсе буларак керде. Аның җитәкчелегендә һәм турыдан-туры катнашы белән промыселларда нефть ятмаларын эшкәртүгә геофизик контроль системасы методикасы һәм аппаратурасы кертелде, төзелә торган скважиналарның геофизик тикшеренүләре материаллары цифрлы теркәүгә күчте.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Хөрмәт Билгесе ордены
* Халыклар дуслыгы ордены 
* ССРБ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәре
* РФ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәре
* ТАССРның атказанган нефтьчесе
* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* «Фидакарь хезмәт өчен» медале

## Гаиләсе
Хатыны Роза Фатыйх кызы (1930―2025), Әлмәтнең 2нче мәктәбендә 1985 елга кадәр рус теле укытучысы булып эшләгән, «РСФСР Халык мәгарифе отличнигы» исеме, Хөрмәт Билгесе ордены белән бүләкләнгән. 
* уллары Равил (1954―2022), Наил — нефть табу һәм чыгару өлкәсендә топ-менеджерлар, *кызы* Энҗе
**4 онык һәм 2 оныкчык

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

*   Әлмәт районы җитәкчесе А. Р. Хәйруллин Мәгановлар гаиләсенә «Мәхәббәт һәм тугрылык өчен» медален тапшырды. Әлмәт районы сайты
*  Умер один из основоположников татарстанской геофизики, отец двух выдающихся нефтяников Ульфат Маганов. ИА «Девон», 16.10.2018 
* Мәганов Өлфәт Мәган улы.  «Республика Татарстан»

## Моны да карагыз

Төркем:Шәхесләр:Татнефть
Төркем:Татарстан нефтьчеләре
Төркем:И.М. Губкин исемендәге Россия нефть һәм газ университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия Федерациясе нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәрләре
Төркем:ССРБ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәрләре
Төркем:Татарстан АССР атказанган нефтьчеләре
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Мәганов

**Мәганов**, Маганов — фамилия.

Мәгановлар — Әлмәтнең нефтьчеләр династиясе:
* Өлфәт Мәганов (1928—2018), 1953 елдан «Татнефтегеофизика» трестының Әлмәт конторасында өлкән инженер, 1978—1998 елларда Әлмәт геофизика хезмәтләре идарәсе башлыгы.
** Равил Мәганов (1954―2022), «Лукойл» АҖ беренче башкарма вице-президенты.
** Наил Мәганов (1958), «Татнефть» ГАҖ генераль директоры, «ТАНЕКО» АҖ һәм «ЗЕНИТ» банкы ГАҖ директорлар шурасы рәисе.

## Искәрмәләр

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Леонид Кулик

**Леонид Кулик** (, ,  — , ) — СССР минералбелгече, метеоритларны өйрәнү өлкәсендә белгеч. Казан һәм Санкт-Петербург университетларында белем ала. 1921 елдан СССР Фәннәр академиясендә: 1939 елдан СССР ФА каршындагы метеоритлар буенча комитетның фәнни сәркәтибе. Тунгуска метеориты төшкән урынына экспедицияләр оештыручысы һәм җитәкчесе (1927-1930, 1938-1939).

## Искәрмәләр
Чуаш гомуммилли мәдәният үзәге

**Чуаш гомуммилли мәдәният үзәге** (, ) 1989 елның декабрендә чуаш мәдәниятенең гомуммилли үзәге буларак оештырыла.

Үзәкнең максатлары: чуваш милли мәдәниятен торгызу; республикада һәм Чуваш Республикасының административ территориясеннән читтә яшәүче чувашларның мәдәни һәм рухи берләшмәсе; Чувашиядә яшәүче барлык кешеләргә милли мәдәниятне үстерүгә ярдәм күрсәтү; толерантлыкны үстерү буенча мәгърифәтчелек һәм тәрбия эшләре алып бару.

ЧГМҮ Россиянең төрле төбәкләрендә һәм Эстониядә 54 бүлекчәсе бар. Басмалар - «Очаг» газетасы, «Пике» хатын-кызлар журналы, «Путене» балалар журналы.

Чуваш мәдәниятен торгызу эшчәнлеген хуплау өчен И.я. Яковлев исемендәге Бөтенваш милли премиясе, Альберт Канаш исемендәге Чуваш яшьләр премиясе, «Пюрнеске» әдәби премиясе, «Пике» хатын-кызлар журналының «Эмине»премиясе гамәлгә куелды.

ЧГМҮ оештырылганнан бирле М. Н. Юхма җитәкли.

## Искәрмә


Төркем:Алфавит буенча иҗтимагый оешмалар
Төркем:Россия иҗтимагый оешмалары
Төркем:Мәдәни үзәкләр
Сәет (Тукай районы)

**Сәет** — Татарстан Республикасының Тукай районындагы Сәмәкәй авыл җирлегенә керүче авыл.
## Тарих
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязе Нөркәй волостена керә. 1920 елдан Татарстан АССР Минзәлә, 1921 елдан Чаллы кантоннары составында. 1930 елның 10 августыннан Чаллы, 1935 елның 10 февраленнән Ворошилов, 1957 елның 29 ноябреннән Яңа Юл, 1959 елның 12 октябреннән Минзәлә, 1984 елның 4 июненнән Тукай районнарына кертелгән.
2002 елга кадәр авыл җирләрендә игенчелек, терлекчелек, дуңгызчылык белән шөгыльләнгән «Ленар» күмәк хуҗалыгы урнаша. Соңрак җирләр игенчелек белән шөгыльләнүче «Кама» агрофирмасына, бәрәңге үстерү белән шөгыльләнүче «Шилнә» ПК га бирелә.

## Халык саны

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 132 кеше яши, шул исәптән:
татарлар — 97,73%,
башка халыклар — 2,27%.

## Климат

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9&nbsp;°C.
## Шәхесләр

* Васил Шәйхразиев (1963), сәясәтче, Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары (2014 елдан),
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Боерган (Тукай районы)

**Боерган** — Татарстан Республикасының Тукай районындагы Боерган авыл җирлегенә керүче авыл. Түбән Кама сусаклагычы ярына якын урнашкан.
## Тарих

1714 елдан Минзәлә өязе документларында телгә алына. Вахит Имамов авылга 1540 елда нигез салынган, дип исәпли. 1835 елда мәчет төзелгән.
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязе Күзкәй волостена керә. 1920 елдан Татарстан АССР Минзәлә, 1921 елдан Чаллы кантоннары составында. 1930 елның 10 августыннан Минзәлә, 1984 елның 4 июненнән Тукай районнарына кертелгән.
1931 елда авыл җирләрендә игенчелек, терлекчелек, дуңгызчылык белән шөгыльләнгән «Үрнәк» күмәк хуҗалыгы урнаша. 1950 елдан җирләр «Кама» күмәк хуҗалыгында.
## Этимология
Авыл атамасы кеше исеме Боерганнан алынган дигән версия бар. Галим М. Әхмәтҗанов «Историческое наследие Татарского народа» китабында Сафа Гәрәй ханнан соң 1546—1551 елларда Казан ханлыгы белән Боерган идарә иткән, дип яза. 1551 елның октябрендә Шаһгали боерыгы белән җәзаланган. Авыл картлары «Аллаһ боерган» сүзеннән килеп чыккан дип хәтерли. 
## Климат

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9&nbsp;°C.
## Халык саны

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 404 кеше яши, шул исәптән:
татарлар — 92,08%,
урыслар — 7,43%,
башка халыклар — 0,25%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,25%.

## Шәхесләр

## Чыганаклар
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
## Сылтамалар
* Карта СП Биюрган  
## Искәрмәләр
Падманабха

**Падманабха** (Санскрит телендә: (पद्मनाभ) [IPA|ˈpʌdmʌnɑːbʱʌ] „Лотос кендге белән берәү“) Һинд дине Ходае Вишнуның чагылышы булып тора.

Падманабха буларак кыяфәтендә Вишну Шеша (Ананта) Еланында яткан итеп сурәтләнә. Аның кендгеннән Лотос чәчәге үсеп чыга, анда Брахма утыра. Бу сурәт Һинд дине Барлыкка китерү риваятьләренә нигезләнгән, аның буенча Галәм лотос чәчәге башта булган диңгездән үсеп чыккан.

Гаилә Ходае буларак Падманабха аеруча Көньяк-көнбатыш Һиндстанда хәзерге Кералада Траванкор Патша йортында ия. Траванкор Махараджалары үзләрен "Падманабха Хезмәтчеләр" дип атаганнар һәм Ходайның ышанчлы кешеләре буларак хөкем сөргәннәр. 1550 елдан 1750 елга кадәр резиденциясенең исеме Падманабхапурам ("Падманабха Шәһәре") исемен йөрткән, һәм башкалалары Тһируванантапурамга күчкәч, алар анда 18-енче гасыр ахырында бөек Падманабхасвами Гыйбадәтханәсен төзегәннәр.

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Сәлимҗанов

**Сәлимҗанов** — фамилия.
* Галимҗан Сәлимҗанов (1923—2005), Вахитов исемендәге май комбинаты операторы,  Социалистик Хезмәт Каһарманы
* Дамир Сәлимҗанов (1968), театр режиссеры (*[[Глазов]]*). Удмуртиянең атказанган сәнгать эшлеклесе (2015).
* Марсель Сәлимҗанов (1934—2002), режиссер. ССРБ халык артисты. Х. Й. Сәлимҗановның улы.
* Рафис Сәлимҗанов (*Рафис Сәлим*, 1952), язучы.
* Хәким Сәлимҗанов (1903—1981), режиссер. ТАССР халык артисты.
----
* Фаадия Сәлимҗанова (1935), чаңгычы.
## Моны да карагыз
* Марсель Сәлимҗанов исемендәге премия
## Шулай ук карагыз
* **[[Сәлимов]]**

Төркем:Шәхесләр
Төркем:Фамилияләр
Никита Ларионов

**Никита Ларионович Ларионов** (1932 елның 7 феврале, Кармалы авылы, Чуаш АССР-21 сентябрь, 2014 ел, Әлек авылы, Чуаш Республикасы) — Чуашстан язучылар берлеге әгъзасы (1991), Россия Язучылар берлеге әгъзасы, СССРның спорт мастеры.

## Тормыш һәм иҗат юлы
Никита Ларионов Чуашстанның Әлек районы Кармалы авылында туган. Тени һәм Әлек урта мәктәпләрендә башлангыч һәм урта белем ала. Чуаш педагогика институтының чуаш теле һәм әдәбияты факультетында югары белем ала.

1953 елда Чуашстан беренчелегендә уку йортлары арасында чаңгы буенча республика чемпионы була. 1969 елда Россия беренчелегендә СССР спорт мастеры нормасын үти.

Хирлеппоси сигезьеллык мәктәбендә физкультура укытучысы (беренче китап шушы елларда дөньяга килгән), И.Я. Яковлев ис. Әлек урта мәктәбендә чуаш теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.

Әлек авылында яшәгән һәм иҗат иткән, актив җәмәгать эшлеклесе булган. Авыр балачагын, сугыш елларын кичергән кеше шигырьләрен, хикәяләрен, повестьларын оптимизм, тормышка мәхәббәт, матурлыкка ышаныч белән язган. Никита Ларионович прозада да, шигърият өлкәсендә дә бертигез уңышлы эшләгән. Аның әсәрләрен «Тăван Атăл» (Тыван Атыл), «Ялав» (Байрак) журналлары һәм «Пурнăç çулӗпе» (Тормыш юлыннан) газетасы бастыра.

2000 елда «Чӗре тапнă чух» шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. Әлек урта мәктәбенең 150 еллыгына багышлап Никита Ларионович «Кунта вереннĕ эпĕ...» дигән искиткеч шигырен язган (2004). Ул шушы укыган генә түгел, эшләгән дә. Әлек районының 80 еллыгына (2007 елның октябре) «Элӗк Ен» шигырен язган. Туган як темасы аның иҗатында төп тема булган.

Сәламәт яшәү рәвешенең чын күренекле хәрәкәтчесе буларак, Никита Ларионович ветераннар арасында уздырылган халыкара спорт ярышларында һәрвакыт катнашып, приз урыннарын яулады. 1990 елда Будапештта ветераннар арасында спорт йөреше буенча Аурупа чемпионатында 55-59 яшьлекләр арасында 5 км һәм 20 км дистанцияләрдә 3 нче урынны алды.

1991 елда ветераннар арасында (5 км, Будапешт) кышкы беренчелектә 3 нче урынны яулый.

1996 елда Никита Ларионович Бельгиянең Брюгге шәһәрендә узган спорт йөреше буенча ярышларда (шоссе, 30 км) шәхси һәм команда зачетында медальләр яулады.

2014 елның 22 сентябрендә искиткеч кешенең йөрәге тибүдән туктады. Аны Әлек янындагы авыл зиратында хатыны янында җирләделәр.

## Әсәрләр
* «Йӗпкӗн хӗрлӗ хăю», («Пунцово-кызыл тасма»)
* «Олимпийский балл», роман, 1986, Мәскәү, рус телендә.
* «Хĕр тупри» (Кыз байлыгы), Әлек-Чабаксар, 2001.
* «Ват ăшши» (Әбекәй җәй), Чабаксар, 2010.
* «Асамлă маç» (Тылсымчы), Чабаксар, 2012.

## Әдәбият
* Л. И. Ефимов. Элĕк Енĕ. — Аликово, 1994.
* Аликовская энциклопедия / редколлегия: Ефимов Л.А., Ефимов Е.Л., Ананьев А.А., Терентьев Г.К., Чебоксары, 2009, ISBN 978-5-7670-1630-3.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Новости — Аликовский район Чувашской Республики
* Юбилей нашего коллеги — ветерана, писателя

Төркем:Чуаш язучылары
Төркем:Чуаш шагыйрьләре
Төркем:Чуашстан спортчылары
Төркем:ССРБ спорт осталары
Төркем:Россия Язучылар берлеге әгъзалары
Төркем:Шәхесләр:Әлек районы
Яңа Англия Веб-комикслар Уикенды

**Яңа Англия Веб-комикслар уикенды** Америка Кушма Штатларында, 2009 елда, 20-22 мартта уздырылган веб-комикслар конвенциясе булган. Ул вебкомикс рәссамнары тарафыннан оештырылган булган, шулар арасында *[[Octopus Pie]]* рәссамы Мередит Гран булган. Икенче конвенция 6–7 ноябренда, 2010 елда булган. Ул 2011 елда кабатланмаган.

## Рәсми кунаклар исемлеге
* Joey Comeau һәм Emily Horne - *[[A Softer World]]*
* Chris Hastings - *[[The Adventures of Dr. McNinja]]*
* Jeph Jacques - *[[Questionable Content]]*
* Scott Kurtz - *[[PvP]]*
* Randy Milholland - *[[Something Positive]]*
* Eric Millikin - *[[Fetus-X]]*
* Ryan North - *[[Dinosaur Comics]]*
* Jon Rosenberg - *[[Goats (webcomic)|Goats]]*
* Jeffrey Rowland - *[[Overcompensating]]*
* R. Stevens - *[[Diesel Sweeties]]*
* Bill Barnes & Gene Ambaum - *[[Unshelved]]*

## Билгеләмәләр


## Тышкы сылтамалар
* Webcomics Weekend  - Official home page
Әнисә Сабирова

**Әнисә Сабир**  — Г. Камал исемендәге Татар академия театрының артисты (1988-2001).

## Тормыш юлы
Сабирова Әнисә Фәнис кызы 1968 елның 29 февралендә Актаныш районы Пучы авылында туа. 1988 елда Мәскәүдә Щепкин исемендәге Югары театр училищесын тәмамлый һәм Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли башлый. 
Үсеп килүче көчле драматик, лирик пландагы яшь артистка. 2001 елда Финляндиягә китә.

Төп рольләре: Мөдир — «Җәһәннәм биюе» (К.Хоинский), Сәлви — «Хуҗа Насретдин» (Н.Исәнбәт), Рабига — «Галиябану» (М.Фәйзи), Смеральдина — «Ике хуҗаның хезмәтчесе» (К.Гольдони), Асия — «Казан егетләре», «Тагын Казан егетләре» (М.Гыйләҗев), Оля — «Җимерелгән бәхет» (А.Островский), Ханәкә — «Идегәй» (Ю.Сафиуллин), Нәсимә — «Җанкисәккәем» (Т.Миңнуллин).

## Чыганаклар
* http://matbugat.ru/enc/sabirova-nis-fnis-kyzy-nis-sabir-2601/

Төркем:Камал театры актерлары
Төркем:Щепкин театр укуханәсен тәмамлаучылар
Дамир Шәмсин

**Дамир Шәмсин**, Дамир Рафис улы Шәмсин (*[[1964 ел]]ның [[26 октябрь|26 октябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Минзәлә районы]], [[Сәмәкәй]]*) — менеджер, «Л. Я. Карпов исемендәге химия заводы» ААҖ (*[[Менделеевск]]*) генераль директоры (*[[2003 ел]]дан*). Менделеевск шәһәренең . Татарстан Республикасының Атказанган химигы (*[[2012 ел|2012]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1964 елның 26 октябрендә Татарстан АССР Минзәлә (*[[1984 ел]]ның [[4 июнь|4 июненнән]]* Тукай) районы Сәмәкәй авылында туган. Казанда химия-технология,  финанс-икътисад институтларын тәмамлаган.

2003 елның гыйнварыннан «Л. Я. Карпов исемендәге химия заводы» ААҖ генераль директоры.

2015 елның 5 ноябреннән пластмасса һәм синтетик сумала җитештерүче «Тиокон» ҖЧҖ директоры

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2012 — Татарстан Республикасының Атказанган химигы
* Менделеевск шәһәренең шәрәфле ватандашы

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Дамир Рафис улы Шәмсин. 
* Шамсин Дамир Рафисович.  Деловой центр РТ - интернет-портал TatCenter.ru (Татцентр.ру)

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Химиклар
Төркем:Татарстанның атказанган химиклары
Төркем:Казан химия-технология институтын тәмамлаучылар
Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстан оешмалары җитәкчеләре
Пәнҗабта Һинд дине фестивальләре исемлеге

Бу Пәнҗаби Һинд дине фестивальләре исемлеге Пәнҗабта үткәрелә торган фестивальләр исемлеге булып тора. Алар Бикрами календарена нигезләнгән. Магһи һәм Вайсакһи Кояш аспектына нигезләнгән һәм башкалар ай календарена нигезләнгән.

## Күзәтү һәм карау
Пәнҗаби Һиндулары дини фестивальләрне уздыру өчен Бикрами календаре буенча эшлиләр.

## Төп Пәнҗаби Һинд дине фестивальләре тасвирламалары исемлеге

## Башка фестивальләр
Өстәрәк язылганны дәвам итеп, Пәнҗаби Һиндулары башка Пәнҗаби фестивальләрне бәйрәм итәләр, мәсьәлән, Очак Еланнар Басант Фестивале, Тидж һәм Гугга.

## Галерея

File:Mahadev-Nageshwar.jpg|Ходай Шива поты / Нагешвар гыйбадәтханәсендә Махадэв
File:Durga Puja DS.jpg|Дурга Пуджа
File:Baby Krishna Sleeping Beauty.jpg|Кришна бәбие 
File:Sanjhi mata ji.jpg|Санджхи Мата Дҗи
File:Ravana fizzles.jpg|Равана сурәте 


## Шулай ук карарга мөмкин
*Һиндстанда фестивальләр исемлеге
*Һинд дине фестивальләре исемлеге
* Пәнҗаби календарь
* Пәнҗаб
* Пәнҗабта Һинд дине
* Пәнҗаби мәдәнияте

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине бәйрәмнәре
̺Хигнер леммасы

Математикада, **Хигнер леммасы** ул сан сыйныфы мәсьәләсе буенча язмасында Курт Хигнер кулланган лемма. Бу леммада расланганча
 
:y^2=a_4x^4+a_3x^3+a_2x^2+a_1x+a_0 

бу кыр буенча кәкре, һәм *a*4-сы квадрат түгел, шул очракта аның так дәрәҗә киңәюе булып тора.

## Искәрмәләр
* Birch, Bryan (2004), "Heegner points: the beginnings", in Darmon, Henri; Zhang, Shou-Wu (eds.), Heegner points and Rankin L-series, Math. Sci. Res. Inst. Publ., 49, Cambridge University Press, pp.&nbsp;1–10, CiteSeerX 10.1.1.231.4662, doi:10.1017/CBO9780511756375.002, ISBN 978-0-521-83659-3, MR 2083207

Төркем:Математик тигезләмәләр
Киңәйтелгән Куркынычлык Менеджменты

**Киңәйтелгән Куркынычлык Менеджменты** (XTM) ул Челтәр Тасма Киңлеге, трафикны формалаштыру, динамик маршрутизациясе, йөкләү баланславы, VPN, VoIP баланславы һәм башкалар өчен типик рәвештә өстәмә куркынычсызлык һәм идарә хасиятләрен тәэмин итә торган берләштерелгән куркынычсызлык менеджменты.

## Искәрмәләр
Грам теоремасы

Математикада,  **Грам теоремасы** раслаганча, ниндидер сызыкча төркеме астында чикләнгән үлчәмле вектор пространствосында алгебраик тупланма абсолют инвариантлар тарафыннан билгеләнергә мөмкин. Ул Йорген Педерсен Грам хөрмәтенә аталган, ул аны 1874 елда бастырган.

## Искәрмәләр
* Dieudonné, Jean A.; Carrell, James B. (1970), "Invariant theory, old and new", Advances in Mathematics, 4: 1–80, doi:10.1016/0001-8708(70)90015-0, ISSN 0001-8708, MR 0255525. Reprinted by Academic Press (1971), MR0279102.
* Gram, J. P. (1874), "Sur quelques théorèmes fondamentaux de l'algèbre moderne", Mathematische Annalen (in French), 7: 230–240, doi:10.1007/bf02104801.
Сәмәкәй

**Сәмәкәй** — Татарстан Республикасының Тукай районындагы Сәмәкәй авыл җирлегенә керүче авыл.
## Географиясе
Сәмәкәй Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 228 чакрым, ә район үзәге Чаллыдан көньяк-көнчыгышка таба 24 чакрым ераклыкта урнашкан.

## Тарих
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязе Нөркәй волостена керә. 1920 елдан Татарстан АССР Минзәлә, 1921 елдан Чаллы кантоннары составында. 1930 елның 10 августыннан Чаллы, 1935 елның 10 февраленнән Ворошилов, 1957 елның 29 ноябреннән Яңа Юл, 1959 елның 12 октябреннән Минзәлә, 1984 елның 4 июненнән Тукай районнарына кертелгән.
2002 елга кадәр авыл җирләрендә игенчелек, терлекчелек, дуңгызчылык белән шөгыльләнгән «Ленар» күмәк хуҗалыгы урнаша. Соңрак җирләр игенчелек белән шөгыльләнүче «Кама» агрофирмасына, бәрәңге үстерү белән шөгыльләнүче «Шилнә» ПК га бирелә.
1998 елда авылны газлаштыру уздырыла. 2009 елда барлык йортлар су белән тәэмин ителә.
## Климат

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9&nbsp;°C.
## Халык саны

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 279 кеше яши, шул исәптән:
татарлар — 92,83%,
урыслар — 6,09%,
башка халыклар — 1,08%.

## Шәхесләр

* Дамир Шәмсин (1964), «Л. Я. Карпов исемендәге химия заводы» ААҖ (*[[Менделеевск]]*) генераль директоры (2003 елдан).
## Чыганаклар
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
## Сылтамалар
* Карта села Семекеево 
## Искәрмәләр