Юрий Калиев

**Юрий Калиев** (16 гыйнвар 1957 ел, БАССР-ның Мишкә районы Чабык авылы – 23 апрель 2014 ел, Бөре шәһәре) — философ. Фәлсәфә фәннәре докторы (2004), профессор (2006).

## Биографиясе

Юрий Алексеевич Калиев 1957 елның 16 гыйнварында БАССР-ның Мишкә районы Чабык авылында туган.

1972 елда Чабык сигезьеллык мәктәбен, 1974 елда Мишкә урта мәктәбен тәмамлый.

1975-1977 елларда Ерак Көнчыгышта Совет Армиясе сафында хезмәт итә.

1978-1983 елларда — Мари дәүләт университетының тарих-филология факультеты студенты.

1983 елда университетны тәмамлаганнан соң, Н.К. Крупская исемендәге Мари дәүләт педагогия институтының КПСС тарихы кафедрасына ассистент итеп чакырыла.

1986 елда Н.К. Крупская исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтының фәлсәфә кафедрасына күчерелә.

1986 елда В.И.Ленин исемендәге Мәскәү педагогия институты аспирантурасына укырга керә. 1989 елның октябрендә «Основной социологический закон и его значение в развитии общества» темасына диссертация яклый һәм фәлсәфә фәннәре кандидаты дигән гыйльми дәрәҗәгә ия була.

1989 елның ноябрендә Н.Крупская исемендәге Мари дәүләт педагогия институтының фәлсәфә кафедрасында өлкән  укытучы булып эшли башлый, мәдәният һәм эстетик тәрбия кафедрасы доценты, 1995 елның декабреннән фәлсәфә кафедрасы доценты вазыйфасына тәгаенләнә.

1994 елда «Мари халкының мифологиясе» очеркы өчен «Ончыко» журналы премиясе лауреаты дигән мактаулы исем бирелә.

1996 елда Сорос премиясе лауреаты була.

2001 елның ноябре Мари Иле Республикасының милли мәгариф системасын үстерүгә зур өлеш керткәне өчен Мари Иле Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы белән бүләкләнә.

2003 елның 26 маенда Мари Иле Республикасы Хөкүмәтенең Мактау  грамотасы белән бүләкләнә.

2003 елда Бөре дәүләт социаль-педагогия академиясенең фәлсәфә һәм социология кафедрасы мөдире вазыйфасына күчерелә. 2004 елның 5 июнендә фәлсәфә фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп «Этнокультурный статус мифологического сознания: генезис, функционирование и эволюция традиционного мировосприятия мари» темасына диссертация  яклый.

2004 елның 16 июнендә конкурс буенча Бөре дәүләт социаль-педагогия академиясенең фәлсәфә һәм социология кафедрасы мөдире вазыйфасына сайлана.

2005 елның мартында фәлсәфә фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә ия була, 2005 елның июнендә конкурс буенча Башкорт дәүләт университетының Бөре филиалы социаль-гуманитар фәннәр кафедрасы профессоры вазыйфасына сайлана.

2010 елның декабрендә милли мәгариф үсешенә зур өлеш керткәне  өчен Мари Иле Республикасыннан «Юан кырлы»медале белән бүләкләнә.

2014 елның 23 апрелендә вафат була.

## Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни кызыксынулар өлкәсе: миф философиясе һәм мәҗүсилек философиясе; соңгы елларда фәлсәфи белем һәм мәгълүмат теориясе үзенчәлекләре проблемалары белән шөгыльләнә; 250-дән артык эш, шул исәптән 6 монография һәм уку әсбабы авторы, Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы белән бүләкләнгән.

## Хезмәтләре

* Этнокультурный статус мифологического сознания: генезис, функционирование и эволюция традиционного мировосприятия (на примере марийской мифологии). Уфа, 2004;
* Мифология. Язычество. Литература. Йошкар-Ола, 2005;
* Астральная картина мира мари. Уфа, 2013.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «Ончыко»  журналы премиясе лауреаты (1994),
* Сорос премиясе лауреаты (1996),
* Мари Иле Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы (2001),
* Мари Иле Республикасы Хөкүмәтенең Мактау грамотасы (2003),
* Мари Иле Республикасыннан «Юан кырлы» медале (2010),
* Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы,
* «Билгеле галимнәр» энциклопедиясендә катнашучы СЕРТИФИКАТЫ.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Энциклопедия ИЗВЕСТНЫЕ УЧЕНЫЕ
* Юрий Алексеевич Калиев
* Калиев Юрий Алексеевич // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .

Төркем:БДУ укытучылары
Төркем:Фәлсәфә фәннәре докторлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Бөредә вафатлар
Төркем:2014 елда вафатлар
Төркем:23 апрель көнне вафатлар
Төркем:Мишкә районында туганнар
Төркем:1957 елда туганнар
Төркем:16 гыйнвар көнне туганнар