Илдар Абдразаков

**Илдар Абдразаков**, Илдар Әмир улы Абдразаков (*Ильда́р Ами́рович Абдраза́ков*, , *[[1976 ел]]ның [[26 сентябрь|26 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Уфа]]*)&nbsp;— җырчы (*бас*). Россия Федерациясенең атказанган (2021) һәм халык (2025), Башкортстанның (*[[2011 ел]]*) һәм Татарстанның (*[[2013 ел]]*) халык артисты. «Грэмми» (*[[2011 ел]]*), «Алтын битлек» (*[[2013 ел]]*), «Casta diva» (*[[2016 ел|2016]], [[2022 ел|2022]]*), «BraVo» (*[[2018 ел]]*) премияләре, әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә РФ Дәүләт премиясе (2023) лауреаты. Россия Федерациясе Президенты каршындагы Мәдәният һәм сәнгать советы әгъзасы (2024 елның 15 октябреннән). Севастополь опера һәм балет театры директоры (2024 елның декабреннән)  . Санкт-Петербургтагы  сәнгать җитәкчесе (2026 елның мартыннан).

## Тәрҗемәи хәле
1976 елның 26 сентябрендә Уфада туган. Уфа сәнгать институтын (*[[Миләүшә Мортазина|М. Мортазина]] сыйныфы*) тәмамлый (2000 ел).
* 1994 Башкортстан дәүләт опера һәм балет театрында.
* 1998 «Мария театры»нда (Санкт-Петербург) дебюты — Фигаро (*«Фигаро туе», В. А. Моцарт*).
* 2000 «Мария театры»ның төп труппасына кабул ителә.
* 2001 «Ла Скала» театрында дебюты — Родольфо (*«Сомнамбула» В. Беллини*).
* 2004 «Метрополитен-опера»дагы дебюты — Мостафа (*«Итальянка Алжирда» Дж. Россини*).
Дөньяның әйдәүче опера театрларында чыгыш ясый: «Лисео» (Барселона), «Театро Филармонико» (Верона, Италия), «Массимо» (Палермо, Италия), «Ковент Гарден», «Опера Бастиль», Вена операсы, Вашингтон операсы.

Татарстанда Ф. Шаляпин исемендәге опера фестивалендә, «Рахлин сезоннары» халыкара фесивалендә катнаша.

## Репертуар

* Сураман — «Салават Юлаев» (дебют, 1995);
* Сурин — «Пики дамасы» () П. И. Чайковский (дебют, 1996);
* Кыш бабай — «Кар кызы» ();
* Варяг кунагы  «Садко» Н. Римский-Корсаков;
* Досифей  «Хованщина» М. Мусоргский;
* Оровезо — «Норма» В. Беллини;
* Дон Жуан, Лепорелло ;— «Дон Жуан»;
* Гульельмо — «Бар да шулай эшли» ();
* Базилио — «Севилья чәчтарашы» () В. А.& Моцарт;
* Сәлим — «Төрек Италияда»,;
* Моисей — «Моисей һәм фиргавен»;
* Ассур — «Семирамида»;
* Мөхәммәт II — «Коринф чолганышы » Дж. ;Россини;
* Аттила — «Аттила»;
* Банко — «Макбет»;
* Гуардиано, Маркиз ди Калатрава&nbsp;— «Язмыш көче» ();
* Дон де Сильва — «Эрнани»;
* Оберто — «Оберто, граф ди Сан-Бонифачо»;
* Монтероне — «Риголетто»;
* Феррандо — «Трубадур»;
* Фараон, Рамфис — «Аида» Дж. Верди;
* Мефистофель — «Мефистофель» А. Бойто;
* Мефистофель ;— «Фауст» Ш. Гуно;
* Мефистофель — «Фаустны гаепләү» Г. Берлиоз;
* Эскамильо — «Кармен» Ж. Бизе;
* Раймонд — «Лючия ди Ламмермур» Г. Доницетти.

## [[«Алтын битлек» премиясе]]

* 2013 — Э. Т. Гофман әсәре нигезендә «Мария театры»нда (Санкт-Петербург) куелган «Гофман әкиятләре» операсында (*Жак Оффенбах партитурасы, режиссер Василий Бархатов*) башкарган партияләре өчен «Иң яхшы уйналган ир-ат роле» номинациясендә «Алтын битлек» премиясе бирелә.

## [[Casta diva (премия)|Casta diva премиясе]]
* 2016 «Casta Diva» РФ милли опера премиясе — Мефистофель (*«Фауст» Ш. Гуно, Зальцбург фестивалендә); Филипп II («Дон Карлос» Дж. Верди, [[Мәскәү]]нең Зур театрында); Линдорф, Коппелиус, Дапетутто, Миракль («Һоффман әкиятләре», Ж. Оффенбах, Станиславский һәм Немирович-Данченко исемендәге музыка театрында*) партияләре өчен.
* 2022 «Casta Diva» РФ милли опера премиясе — «Европа вакыйгасы» номинациясендә ― Мусоргскийның «Борис Годунов» операсында (Ла Скала, Милан, сезон ачылышы; Риккардо Шайи, Каспер Хольтен) Борис арисе өчен
## «BraVo» премиясе
2018 елның март аенда «*Иң яхшы классик ир-ат вокалы*» номинациясендә Беренче халыкара «BraVo» һөнәри музыка премиясе (*[[Мәскәү]], [[Зур театр]]*) җиңүчесе булды.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1997 — XVII М. Глинка конкурсы — I урын
* 1997 — И. Архипова конкурсы — лауреат
* 1998 — III Н. А. Римский-Корсаков конкурсы — Гран-при
* 1999 — Е. Образцова конкурсы — Гран-при
* 2000 — V Мария Каллас конкурсы, Верди тавышлары (Nuove voci per Verdi, Италия) — Гран-при
* 2011 — «Грэмми» премиясе
* БР атказанган артисты (2000)
* Башкортстанның халык артисты (2011)
* Татарстанның халык артисты (2013)
* «Алтын битлек» премиясе (2013)
* Casta diva премиясе (2016; 2022)
* «BraVo» премиясе (2018)
* Салават Юлаев ордены (2018)
* Россия Федерациясенең атказанган артисты (2021)
* БР «Хезмәт каһарманлыгы өчен» медале (2024) 

* Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә Россия Федерациясенең  (2023) ― *Ватан һәм дөнья музыка сәнгате үсешенә керткән өлеше өчен*.  
* Россия Федерациясенең халык артисты (2025) ― *ил музыка сәнгатен үстерүдәге зур казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен*.

## Гаилә хәле
I хатыны — Ольга Трофимова. Кызлары Эльвира (25.11.2001). 
II хатыны — Ольга Бородина. Уллары Владимир-Әмир (14.01.2003).
III хатыны — Марика Гвилава. Кызлары Рианна (13.09.2016), Александра (02.09.2017), улы Әмир (2020).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Җырчының рәсми сайты
* Башкортстан (''белешмәлек'') 
* «Алтын битлек» премиясе рәсми сайты 
* Атаклы опера җырчысы Илдар Абдразаковка 38 яшь

## Моны да карагыз

Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстан җырчылары
Төркем:Опера җырчылары
Төркем:Татар опера җырчылары
Төркем:«Алтын битлек» премиясе лауреатлары
Төркем:Casta diva премиясе лауреатлары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:Башкорт опера һәм балет театры җырчылары
Төркем:Баслар
Төркем:РФ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Русиянең халык артистлары