open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лейла Абашидзе

**Абашидзе Лейла Михайловна** ( 1 август 1929 ел — 8 апрель 2018 ел) — совет һәм грузин киноактеры һәм җырчысы. Грузин ССРның халык артисты (1965). Хезмәт Кызыл Байрак ордены кавалеры.

## Биографиясе
Лейла Михайловна Абашидзе 1929 елның 1 августында Тифлиста туа. Режиссер Константин Пипинашвили  кинематографта Лейла Михайловнаның атасы кебек була. 1941 елда «Грузия-фильм» киностудиясендә «Каджана» фильмында Като ролен башкаручыга сайлау үтә. Лейланы анда атасының сеңлесе алып килә (Лейланың ата-анасы репрессияләнгән була). Күренергә килгән балалар арасында Лейла уңып беткән иске күлмәге, өйдә генә кыркылган чәче белән аерылып тора.  Сайлап алуда үз гаебе белән ир кардәшенең телсез калуына тетрәнгән  Катоның үксеп елавы һәм Алладан аңа тавышын кайтаруын ялварып сорау күренеше уйнала. Лейла бу эпизодны искиткеч табигый, бик тормышчан итеп уйный, кардәшенә булган ихлас  сөюен күрсәтә, хәтта павильондагылар беразга өнсез кала. Шулай итеп, кызны төп рольгә алалар.

1951 елда Шота Руставели исемендәге Тбилиси театр институтының актерлык факультетын (Додо Алексидзе курсы) тәмамлый.

Комедияләрдә дә, драматик фильмнарда да төшә.

1981 елда режиссер сыйфатында үз сценарие буенча (Леван Челидзе  белән берлектә) «Тифлис—Париж и обратно» комедиясен куя һәм төп Тен Шервашидзе ролен үзе башкара.

## Киноактер

* 1941 —  Каджана — *Като*
* 1945 — Золотая тропа — эпизодик *Юта *роле
* 1947 — Колыбель поэта — ятим кыз *Назиброла*
* 1951 — Весна в Сакене — *Нина*
* 1953 — Кето и Котэ
* 1954 — Стрекоза — *Маринэ*
* 1955 — Они спустились с гор — Ле*ла*
* 1956 — Наш двор — *Манана*
* 1957 — Заноза — Лиа
* 1958 — Майя из Цхнети  — *Майя*
* 1959 — Где твое счастье — *Мзия*
* 1961 — На пороге жизни
* 1962 — Я буду танцевать — *Догмара*
* 1965 — Закон гор — *Дзидзия*
* 1965 — Авария
* 1966 — Встреча в горах — *актриса Лали / Мзевинар*
* 1966 — Встреча с прошлым — *Нино*
* 1969 — Десница великого мастера
* 1970 — Ожидание
* 1976 — Настоящий тбилисец и другие
* 1978 — Синема
* 1981 — Тифлис—Париж и обратно
* 1982 — Не все кометы гаснут
* 1984 — легенда о  Сурамской крепости
* 1985 — Путешествие молодого композитора
* 1986 — Круговорот

## Режиссер

* 1981 — Тифлис—Париж и обратно

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* 1964 — Чечен-Ингуш АССРның халык артисты
* 1965 — Грузин ССРның халык артисты
* 1968 — «Актерлык эше өчен премияләр» номинациясендә Бөтенсоюз кинофестивале лауреаты
* 1972 — «Режиссура өчен премияләр» номинациясендә Бөтенсоюз кинофестивале лауреаты
* Хезмәт Кызыл Байрак ордены.

## Сылтамалар

* (ингл.)  *[[:ru:Internet Movie Database|Internet Movie Database]]* сайтта
* Лейла Абашидзе на сайте RUSKINO.RU 

## Искәрмәләр

Төркем:Тифлистә туганнар
Төркем:1929 елда туганнар
Төркем:1 август көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча кинорежиссёрлар
Төркем:ССРБ кинорежиссерлары
Төркем:Әлифба буена актерлар
Төркем:ССРБ актерлары
Төркем:XX гасыр актерлары
Төркем:XXI гасыр актерлары
Төркем:2018 елда вафатлар
Төркем:8 апрель көнне вафатлар
Таглар мәгарәсе

**Таглар мәгарәсе**  (, арм. Թաղլար քարանձավը ) — таш дәвере кешесе ( Мустерия чоры) яшәгән  мәгарә. Анда табылган кораллар башка культурага карый, типик Мустьены хәтерләтә  . Бу табигый мәгарә  50-55 мең ел дәвамында иң борынгы кешеләрнең яшәү урыны булган. Мәгарәгә   янындагы авыл исемен биргәннәр  .

Мәгарә Азәрбайҗанның Хожавенд өлкәсе территориясендә урнашкан. 1992 елдан 2020 елга кадәр мәгарә территориясе танылмаган Таулы Карабаx Республикасы контолендә булды. 2020-нче елның ноябрендә булган дошманлык нәтиҗәсендә, Азәрбайҗан территория белән идарә итә, ләкин НКР бу территорияне таләп итүен дәвам итә.

## География
Мәгарә Азәрбайҗанның Хожавенд өлкәсендә, Боюк Таглар / Метс Тагер авылының көньягында, Куручай елгасының сул ярында  Шуша шәһәре янында һәм Азык мәгарәсеннән 3 км ераклыкта урнашкан  . Бу мәгарә Өске Юра, башкача әйткәндә, Титон известьташларында барлыкка килгән. Өч гроттодан тора, аларның икесе Мостиер культурасы чорына ( Урта Палеолит ), икенчесе - Өске Юра Палеолит чорына карый  .

Моннан тыш, монда алты мәдәни катлам табылган: беренче катламда урта гасыр ашамлыклары, бронза һәм энеолит чорлары савытлары табылган; 2-6 катламнарда Мустье культурасы чорының көнкүреш әйберләре табылган.

## Археологик тикшеренүләр
1960-нчы елда Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы Фәннәр академиясе Тарих институтының разведка палеолит экспедициясе Кавказның көньяк-көнчыгышына җибәрелә. Нәтиҗәдә, Азых һәм Таглар мәгарәләре ачыла.

1963 елдан мәгарәдә археологик казу эшләре алып барыла, 7 меңнән артык таш корал һәм 2 меңнән артык хайван сөяге табыла. Беренче катламнан соң урта гасыр, чүлмәк, бронза чоры һәм хальколит әйберләре табыла. 2-6 катлам чикләрендә Мустье культурасы үрнәкләре табыла.  Мәгарәне Азәрбайҗан археологы Мамедали Хусейнов тарафыннан казылган  .

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Азәрбайҗан тарихы (ред. Играр Алиев, ред. "ELM", 1995  ) 
* Azərbaycan Tarixi (7 cilddə). Бакы: Эльм, 1998, 1-цил )
* *BRAGINA E. Н., Маркова А. К.* Якын Палеолит тишегенә СТАНСИЙАСЫНДАН Таьлар БИРЛЕ таякларны фаунасы PALEOECOLOGICAL ТЯЩЛИЛИ (Caucasus)  - 2013

## Әдәбият

* А. К. Джафаров. Мустьерская культура Азербайджана: по материалам Тагларской пещеры. — «Элм», 1983. — 96 с.
* Антонов Б.А. Геоморфология и вопросы новейшей техники юго-восточной части Малого Кавказа.. — Баку, 1971.
* Герасимов И.П., Величко А.А., Любин В.П., Праслов Н.Д. Древнейшие люди в Европе и условия их обитания: Первые результаты совместных советско-франц. исследований. — 10. — Вестник АН СССР, 1981.

Төркем:Азәрбайҗан мәгарәләре
Төркем:Азәрбайҗан археологик һәйкәлләре
Нина Кустурица

**Нина Кустурица** (; 1975 елда туган) —  кинорежиссер, сценарист һәм продюсер, документаль һәм нәфис фильмнарда эшли.

## Биографиясе
1975 елда Югославия шәһәре Мостарда дирижер Абид Кустурица һәм  театр актрисасы Ратка Крстулович-Кустурицаның  гаиләсендә туган; киноактриса Здравка Крстуловичның (Zdravka Krstulović)   .

Босния һәм Герцеговинаның башкаласы Сараевода үскән. Венаның  музыка һәм башкару сәнгате университетында,  Вена киноакадемиясендә (Filmakademie Wien) Петер Патцак (Peter Patzak) җитәкчелегендә режиссура өйрәнә.

Күп кенә милли һәм халыкара фестивальләрдә: Берлин яшьләр киносы халыкара форумында, Мар-дель-Плата халыкара кинофестивалендә, Роттердам халыкара кинофестивалендә, Макс Офюльс  Кинофестивалендә, Сан-паулу һәм Лидс халыкара кинофестивалендә, Хоф халыкара кинофестивалендә (Internationale Hofer Filmtage) һәм башкаларда катнаша.

Австрия башкаласы Венада яши һәм эшли. Укытучы хезмәте һәм лекцияләр белән шөгыльләнә — Австриядә дә, чит илләрдә дә кино, режиссура һәм актёр  осталыгы буенча төрле университетлар һәм институтларда семинарлар, лекцияләр, практикумнар үткәрә.

## Иҗаты

Үзенең башлангыч тулы метражлы *«Auswege»* (2003) фильмында Нина Кустурица йорт көчләвеннән зыян күргән өч хатын турында сөйли. 2004 елгы Берлин кинофестивалендә фильм яшь кино  номинациясендә бүләкләнә.

2009 елда аның *«Little Alien»* документаль фильмы берничә халыкара кинофестивалендә күп санлы бүләкләргә  лаек була.

2018 елда *«Ciao Chérie»* тулы метражлы нәфис фильмы Хоф халыкара кинофестивалендә «Австрия киносы» номинациясендә күрсәтелә, ә 2019 елның гыйнварында иң яхшы монтаж корылганы өчен Австрия кинопремиясенә лаек була.

### Сайланма фильмографиясе

* 1997 ел — *Speak Easy* (кыска метражлы фильм)
* 1998 ел — *Ich bin der neue Star* (документаль фильм)
* 1999 ел — *Wishes* (кыска метражлы фильм)
* 1999 ел — *Lesen macht Tot* (нәфис фильм)
* 2000 ел — *Draga Ljiljana* (документаль фильм)
* 2001 ел — *Der Freiheit* (кыска метражлы фильм)
* 2002 ел — *Laut und deutlich* (документаль фильм)
* 2003 ел — *Auswege* (нәфис фильм)
* 2004 ел — *24 Wirklichkeiten in der Sekunde — Michael Haneke im Film* (документаль фильм)
* 2005 ел — *Kotsch* (нәфис фильм)
* 2007 ел — *Auf dem Strich — Paul Flora im Film* (документаль фильм)
* 2007 ел — *Vienna's Lost Daughters* (документаль фильм)
* 2009 ел — *Little Alien* (документаль фильм)
* 2013 ел — *Schlagerstar* (документаль фильм)
* 2017 ел — *Ciao Chérie* (нәфис фильм)

### Театр эшчәнлеге

* 2015 год — *Pappà Leone*
* 2018 год — *Erschlagt die Armen!*

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Официальный сайт
* 
* Профиль н Твиттер
Төркем:1975 елда туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Әлифба буенча кинорежиссёрлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Снукер буенча 2021 елгы дөнья беренчелеге

Снукер буенча дөнья чемпионатының быелгы финал ярышлары (ингл. 2020 World Snooker Championship, шулай ук 2021 Betfred World Snooker Championship дип тә атала) 17 апрельдән башлап 3 майга кадәр, гадәттәгечә Шеффилд шәһәренең “Крусибл” театрында (Англия) үтте. Сайлап алу уеннары исә 7-14 апрель көннәрендә уздырылды. Британиядә "пандемия локдауны" игълан ителгән булуына карамастан, турнир үткәрелә торган залга тамашачылар кертү рөхсәт ителде. Унҗиде көн дәвамында танаулык кигән килеш карап утырдылар.
Икесенең дә турнир формуласы һәм шулай ук бүләкләү системасы үзгәрешсез калды, 2019-2020 еллардагы кебек булды. Финал ярышларында 32 профессиональ уенчы катнашты, шуларның 16сы финалга рейтинг буенча турыдан-туры үтте, калганнары — сайлап алу ярышлары аша.
Бүләкләү фонды 2 млн. 395 мең фунт стерлинг күләмендә билгеләнгән, шуның ярты миллионы — җиңүчегә,  200 меңе — финалда оттыручыга бирелә.
Әйтергә кирәк, бу чемпионатның сайлап алу турнирында җиде тапкыр дөнья чемпионы, инде берничә ел зур ярышларда уйнамаган 50 яшьлек Стивен Һендри (Stephen Hendry) да катнашты. Бөтендөнья профессиональ бильярд һәм снукер ассоциациясе кагыйдәләре буенча аның моңа хокукы сакланып калган иде әле. Сайлап алуның беренче турында Велсның бу атаклы снукерчысы инглиз Җимми Уайтны 6:3 исәбе белән җиңде, ләкин икенче турда яшь кытайлы Су Шига оттырды (1:6).
Моннан 6 ел элек дөнья чемпионы булган инглиз Стюарт Биңһәмгә дә финал ярышларына сайлап алуның соңгы ике турында катнашып үтәргә туры килде, чөнки ул 2020/2021 елгы сезон азагында рейтинг буенча беренче уналтылыктан төшеп калган иде.
2-3 май көннәрендә үткән финал уенына ике профессионал инглиз снукерчысы чыкты: Марк Селби һәм Шон Мөрфи. Икесе дә Крусибл театрында уңышка ирешү бәхетен татыган дөнья чемпионнары. Матч сигезәр-тугызар фреймнан торган дүрт сессиядә үтте. Беренче сессиядән соң 2005 елгы дөнья чемпионы, Ирландия башкаласы Даблин шәһәрендә яшәүче 39 яшьлек инглиз Шон Мөрфи алга чыкты — 5:3. Икенче сессиядә элек өч тапкыр дөнья чемпионы булган (2014, 2016, 2017 елларда), Англиянең Лестер шәһәрендә яшәүче 37 яшьлек Марк Селби 7:2 исәбе белән өстенлеккә иреште. Һәм ул үзенең бу сессиядә яуланган өч фреймлык казанышын 33 нче фреймга кадәр түкми-чәчми саклап калды. Финал уенының исәбе — 18:15.
Әйтергә кирәк, финал уенына чыккан ике снукерчы да үз осталыгын бер үк тренер кул астында чарлыйлар. Ул — 67 яшьлек инглиз Вилли Торн (William Joseph Thorne).

## Сылтамалар
Снукер
Снукер буенча 2019 елгы дөнья беренчелеге
Снукер буенча 2020 елгы дөнья беренчелеге
Снукер буенча 2022 елгы дөнья беренчелеге
Кызлар каласы (балет)

**"Кыз каласы"** (  ) — пролог һәм эпилогы булган өч актлы балет , беренче Азәрбайҗан балеты  һәм шулай ук Мөселман Көнчыгышындагы беренче балет.   Музыка һәм либретто авторы — Афрасияб Бадалбейли  .

## Премьера
Балетның премьерасы 1940 елның 18 апрелендә Азәрбайҗан дәүләт опера һәм балет театры сәхнәсендә үтә. Балетны сәхнәләштерүчеләр —С. Кеворкова, В. Вронский . Рәссамы Ф. Гандер.

Балет премьерасында төп партияләрне башкардылар:

* *Гюлианак* - Геймер Алмасзадә (аннары Т. Алиев)
* *Джангир Хан* - А. КЕРЕМ. Урванцев
* *Полад* - Константин Баташев
* *Айпери* - М. Бабаева
* *Гюлианакның әнисе* - Л. Тахмасиб

## Киләсе сәхнәләштерү
1948 елда, шул ук театрда спектакль Гамар Алмасзаде тарафыннан яңа хореографик версиядә яңадан торгызылды; киләсе сәхнәләштерү - 1958 елда яңы составта булды.

1958 елда төп партияләр:

* *Гюлянак* - Ләйлә Векилова (аннары Рафига Ахундова, Тамилла Ширалиева )
* *Джангир Хан* : Константин Баташев
* *Полад* - Максуд Мамедов (аннары Юрий Кузнецов, Владимир Плетнев)

1999 елның 24 октябрендә балетның яңа версиясе булды. Яңа редакциянең авторы — Юлана Аликишизада. Яңа музыкаль редакциянең авторы — Фәрхад Бадалбейли . Төп партияләрне башкаручылар:

* *Гюлианак* - Мәдинә Алиева
* *Полад* - Гюлагасы Мирзоев
* *Джангир Хан* : uriрий Лобачев
* Балетта шулай ук Афаг Меликова җитәкчелегендә Дәүләт бию ансамбле коллективы катнаша.

## Балет музыкасы
Композитор фольклор әсәрләренә хас образлы һәм интонацион структураны балетта ясый. Моның мисалы - крестьяннарның биюе, кодагый биюе, беренче акт белән таныштыру, Айпери партисе. Бадайбейли шулай ук балет кереп чын Азәрбаҗан көйләрен керткән -  " Ay, Beri Бах " лирик җыры (беренче күренештәге "Кызлар бию"), «Тэрэкэмэ», «Кикиджан» бию көйләре (беренче күренештән крестьяннар» биүе), рэнг мугама «Баяты-шираз» (өченче күренештә Гюльянак  биюе). Бадалбейли шулай ук әрмән  ("Әрмәнстан кунаклары биюе"), үзбәк ("Үзбәк кунаклары биюе"), фарсы ("Фарсы кунаклары биюе") көйләрен кулланган. Халык темалары ярдәмендә композитор хәтта "үтәдәнүүт" музыкаль үсешне башкарырга омтыла. Шулай итеп, героиня хәтерендә үткән якты көннәр, ә "Кикиджан" хәтерендә - "Зиндандагы күренеш"не (Полада хатирәләре) искә төшергән эпилог моңсу яңгырый.  .

## Галерея

Файл:Maude tower ballet Qamar Aslanzade and Batashov.jpg|К.Баташев (Полад) һәм Г. Алмасзаде (Гюлианак), 1940
Файл:Maiden Tower baku.jpg|Н.Рамазанова (Гюлянак) һәм Г. Мирзоев (Полад), 1999 ( И. Яфаров фотосы)


## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* Балет Девичья башня, либретто
* Композитор, дирижер, музыковед, публицист
* Балет «Девичья башня» в «Балетной энциклопедии» 
* Либретто балета «Девичья башня», информация о премьере,  фотографии создателей и исполнителей балета на сайте «Мастера музыкального театра»
* Балет «Девичья башня»

Төркем:Азәрбайҗан сәнгате
2011 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы

**2011 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы** (каз. *Қазақстан Супер Кубогы 2011*) — матч 2011 елның 2 мартында Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

Төркем:Спорт
2012 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы

**2012 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы** (каз. *Қазақстан Супер Кубогы 2012*) — матч 2012 елның 6 мартында  Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

## Искәрмәләр
Төркем:Спорт
Майди күле

**Майди күле** ул Непалда, Каскиның Лехнатх муниципалитетында урнашкан төче сулы күл. Ул Похараның күп күлләренең иң кечкенәсе һәм 1,17 гектар колачлый. Күлнең өске өлеше эрозиягә дучар булганга күл ел саен кечерәя дип игълан ителгән булган.
Төркем:Гималайлар
Әлфинур Хисами

**Әлфинур Хисами** - актриса, «Күчтәнәч» тапшыруының алып баручысы.  1952 елның 1 маенда ТАССРның Апас районы Урта Балтай авылында туа. Габдулла Кариев исемендәге Казан дәүләт Яшь тамашачы театрында эшләгән. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Әлфинур Хисами . "Татарстан-Яңа Гасыр" телеканалы

## Моны да карагыз

Төркем:Кариев театры актерлары
Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
2013 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы

**2013 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы** (каз. *Қазақстан Супер Кубогы 2013*) — матч 2013 елның 3 мартында Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

## Сылтамалар
* Суперкубок Казахстана на официальном сайте Федерации футбола Казахстана 
Төркем:Спорт
Иоанна Кафетци

**Яннула «Иоанна» Кафетци** (греч. Γιαννούλα «Ιωάννα» Καφετζή; Неа-Иония, Фессалия) —спринт һәм озынлыкка сикерүдә махсуслашкан грек җиңел атлетика спортчысы. Кафетци 4 тапкыр 100-әр м хатын-кызлар эстафетасы составында Туниста үткән 2001 елгы Урта диңгез уеннарында бронза медален яулый. Соңыннан ул озынлыкка сикерү буенча ярышларга игътибарын юнәлтә, һәм үз илендә үткән 2004 елгы җәйге Олимпия уеннары катнашучысы була. Ханьеда үткән халыкара турнирда Кафетци үзенең спорт карьерасы дәвамында озынлыкка сикерүдә шәхси рекорд күрсәтә — 6,71 метр.

## Биографиясе
Яннула Кафетци 1976 елның 30 маенда туган.

## Карьерасы

### Олимпия уеннары
Кафетци, үзе өчен өйдәге уены булган Афинада үткән 2004 елгы җәйге олимпия уеннарында, Стилиани Пилату һәм Ники Ксанту белән беррәттән, озынлыкка сикерүдә катнаша. Уеннардан ике ай элек ул, 6,71 метр сикереп, үзенең шәхси рекордын куйды. Бу хәл Ханьедагы халыкара ярышларда була. Иоаннаның нәтиҗәсе Олимпия уеннарында катнашу мөмкинлеген бирә, шуна ул Греция җыелма командасы составына керә. Афинада ярыш вакытында Кафетци күңеленә якын тамашачыларын беренче сынау сикерүендә ук 6,49 м озынлыкка сикереп, шатландыра. Шуңа да карамастан, калган ике сикерү килеп чыкмый. Квалификация буенча Кафетци бары тик унҗиденче урында була, һәм унике финалчы арасына эләгер өчен аңа 6 сантиметр җитми.

### 2005 елгы дөнья чемпионаты
2005 елгы җиңел атлетика буенча дөнья чемпионатында Кафетци Греция исеменнән чыгыш ясый, әммә тагын ахыр раундка чыга алмый. Кафетци В квалификацион төркемендә чыгыш ясый, һәм икенче сынауда 6,31 м га сикереп, 11 нче нәтиҗәгә ирешә. Беренче һәм өченче тырышуы бәхетсез булып чыга.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Кафетци Иоанна — Sports-Reference.com (инг.) сайтында олимпия статистикасы
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:30 май көнне туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1976 елда туганнар
Төркем:Грециядә туганнар
Рита Сакеллариу

**Рита** **Сакеллариу** (; 22 ноябрь 1934, Сития, Крит - 6 август 1999 (64 яшь), Афина) — Греция җырчысы.
## Биографиясе
Рита 1934 елның 22 октябрендә туган. Үзенең гаиләсенә ярдәм итер өчен 12 яшендә мәктәпне ташларга мәҗбүр була. Ул Пирей урамнарында икмәк һәм лимоннар саткан. Соңрак, 1950 елларда фабрикаларда эшли; әмма беренче никахыннан соң янә яшәү чыганагына чаралардан кыенлык кичерә башлый, нәтиҗәдә ул чүп җыярга мәҗбүр була. Аннары 1970 елда Рита «Ак фәрештә» кушаматын йөрткән көрәшче Стефанос Сидиропулоска кияүгә чыга, ул аның белән 1969 елда Салоникида танышкан.

Үзенең җырчы карьерасында бихисап хитлар яздырган, алар арасында «Istoria Mou, Amartia Mou», «An Kano Atakti Zoi», «Aftos O Anthropos», «Paranomi Mou Agapi» һәм «Ena Tragoudi» җырлары бар. 2010 елның 14 мартында Alpha TV телеканалы Рита Сакеллариуны яңа эрада (1960 елда башланган) тарихта 17 нче артист дип атаган.

Соңгы елларда ул Афинаның Неа-Смирни районында яшәгән.

### Үлеме
1998 елда Рита һәм аның ахирәте Лакис Корес кыска ялга Эпидаврга юнәлгәннәр. Биредә ул үзен начар тойган. Хастаханә медицина тикшеренүләре ул үпкә яман шешеннән авыфрганын раслаган.

Рита Сакеллариу Афина хастаханәсендә 40 көн ятып 1999 елның 6 августында 64 яшендә вафат булган. Моңа кадәр ул Нью-Йорктагы Мемориаль онкология үзәгендә дәваланган

Аның дүрт улы һәм бер кызы калган, ике баласы беренче никахтан һәм өч баласы икенче никахтан. Ул 9 августта Афинаның беренче зиратында җирләнгән.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Профиль Рит Саклау на сайте *Σαν Σήμερα*
Төркем:Афинада вафатлар
Төркем:Грециядә туганнар
Элени Цалигопулу

**Элени** **Цалигопулу** (; 11 апрель 1963 ел) — Греция җырчысы, 30 еллык карьерасы дәвамында Грециянең бик популяр артистларының берсе була.

## Биографиясе
Элени Цалигопулу 1963 елның 11 апрелендә Үзәк Македониянең Науса шәһәрендә туган.

Вокал курсы үтеп, 1985 елда беренче тапкыр Салоникта чыгыш ясый, ә соңрак композиторы Джордж Зикас белән таныша, аннары аның җырлары белән беренче альбомын чыгара.

1986 елдан билгеле грек композиторларының (алар арасында — Стаматис Спанудакис, Манос Хадзидакис һәм башкалар) җырлары белән чыгыш ясый, Грециядан тыш Европа һәм Америка илләре буйлап гастрольдә йөри. Шул чакта җырчы Йоргос Даларас белән таныша һәм аның белән бергә чыгыш ясый башлый.

Еш кына Афинада концерт куя, карьерасының беренче елларында тавышын һәм җырлау стилен еш кына икенче билгеле грек җырчысы Элефтерия Арванитакиның тавышы һәм стиленә ошатсалар, тиздән ул үз стиле белән дан ала.

Киләсе дистә еллыкта 10 га якын альбом чыгарып, грек музыкаль башкаручыларының югары дәрәҗәсенә кадәр күтәрелә. 1998-1999 елларда вокалчы Мелина Кана, соңрак җырчы Димитрис Басис, «Mode Plagal» һәм «Mikro» төркемнәре белән бергә гастрольләрдә йөри.

2000 еллар трендларына адаптацияләнә һәм XXI гасыр башыннан Никос Портокалоглу, Джон Коцирас һәм шулай ук Йоргос Андреу белән хезмәттәшлек итә.

## Шәхси тормышы
1981 елда аның улы туган, аңа Аргирис () дигән исем кушканнар.

2008 елгы интервьюсында якынча 15 еллап грек композиторы, моңлы һәм музыкаль продюсер Йоргос Андреуда () кияүдә булуы турында белдерә, әммә алар соңрак аерылышканнар.

* 1986 — *Shut Up and Listen*
* 1990 — *Girl and Woman*
* 1992 — *Half-Moon*
* 1993 — *Kathreftes*
* 1994 — *Mirrors*
* 1996 — *Arzedina*
* 1996 — *Argentinos*
* 1998 — *Dream Era*
* 1999 — *Allazi Kathe Pou Vradiazi*
* 1999 — *Changes Descend Every Evening*
* 2000 — *Glycos Peirasmos*
* 2001 — *Sweet Temptation*
* 2002 — *Songs for a Summer*

* 2003 — *Color*
* 2005 — *Dear Diary*
* 2005 — *Each End and Beginning*
* 2007 — *Mad Secret Concerts*
* 2008 — *Best of / San Lied*
* 2009 — *In the Dream Season (Sunday Newspaper)*
* 2011 — *Tarrira*
* 2013 — *The Love Collection*
* 2014 — *Together* (accompanied by Melina Kana)
* 2015 — *Kathe Telos Ki Archi*
* 2015 — *I Eleni Tsaligopoulou Sti Lyra*
* 2015 — *Miso Feggari*

* 1986 — *Shut Up and Listen*
* 1990 — *Girl and Woman*
* 1992 — *Half-Moon*
* 1993 — *Kathreftes*
* 1994 — *Mirrors*
* 1996 — *Arzedina*
* 1996 — *Argentinos*
* 1998 — *Dream Era*
* 1999 — *Allazi Kathe Pou Vradiazi*
* 1999 — *Changes Descend Every Evening*
* 2000 — *Glycos Peirasmos*
* 2001 — *Sweet Temptation*
* 2002 — *Songs for a Summer*

* 2003 — *Color*
* 2005 — *Dear Diary*
* 2005 — *Each End and Beginning*
* 2007 — *Mad Secret Concerts*
* 2008 — *Best of / San Lied*
* 2009 — *In the Dream Season (Sunday Newspaper)*
* 2011 — *Tarrira*
* 2013 — *The Love Collection*
* 2014 — *Together* (accompanied by Melina Kana)
* 2015 — *Kathe Telos Ki Archi*
* 2015 — *I Eleni Tsaligopoulou Sti Lyra*
* 2015 — *Miso Feggari*

## Искәрмәләр

Төркем:Грециядә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1963 елда туганнар
Төркем:11 апрель көнне туганнар
Анна Линд

**Илве Анна Мария Линд**(, 19 июнь 1957 ел — 11 сентябрь 2003 ел) — Швеция сәясәтчесе. Социал-демократик фиркасе әгъзасе. 1998-2003 елларда Швеция чит ил эшләре министры.

## Биографиясе
Илве Анна Мария Линд 1957 елның 19 июнендә Стокгольм шәһәренең Эншеде районында туган. Вьетнам сугышына каршы протестларда һәм Швеция социал-демократик яшьләр лигасы эшендә катнашып, 12 яшендә ук сәяси тормышка чума.

1982 елда Уппсала университетының юридик факультетын бакалавр дәрәҗәсе белән тәмамлый. 1982 елда Швеция парламентына (Риксдаг) депутат итеп сайлана.

1984 елда Швеция социал-демократик партиясенең яшьләр лигасын җитәкли, 1991-1994 елларда Стокгольм кала советы әгъзасы була.

1994 елда премьер-министр Ингвар Карлссон җитәкчелегендәге Швеция хөкүмәтендә тирә-якны саклау буенча министр итеп билгеләнә.

1998 елда Швециянең яңа премьер-министры Ханс Йоран Перссон аны чит ил эшләре министры итеп билгели. Анна Линд Америка Кушма Штатларының Иракта үткәргән сәясәтен тәнкыйтләп чыгыш ясый, шулай ук Израиль премьер-министры Ариэль Шарон һәм Италия премьер-министры Сильвио Берлускони сәясәтләрен тәнкыйтли. Шул ук вакытта Аурупа Берләшмәсенең киңәйүе өчен һәм Швециянең бу оешмага һәм евро валютасы зонасына керүе буенча актив чыгыш ясый.

2003 елның 10 сентябрендә Стокгольм үзәгендәге супермаркетта Анна Линдка бер кеше пычак белән берничә тапкыр чәнчеп кача. Министр шәһәрнең Каролина дәваханасына озатыла, монда табиблар берничә сәгать дәвамында аның гөмере өчен көрәшә, әммә 11 сентябрьдә Анна Линд вафат була.

## Гаиләсе
Ир — Бо Холмберг, уллары — Филип һәм Давид.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Үтерелгән сәясәтчеләр
Төркем:Швеция сәясәтчеләре
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Стокһольмда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2003 елда вафатлар
Төркем:11 сентябрь көнне вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1957 елда туганнар
Төркем:19 июнь көнне туганнар
Аннализа Эриксон

**Аннализа Эриксон** (, 14 сентябрь 1913 ел — 21 апрель 2011 ел) — швед актрисасы.

## Биографиясе
Аннализа Эриксон Стокгольмда Юргорден утравында 1913 елның 14 сентябрендә туа. Үз карьерасын 1919 елда, Стокгольмда Король опера сәхнәсендә беренче рольләрен башкарып, балетта башлый. 1930 елда балеттан киткәч, Стокгольмның театр сәхнәләрендә төрле пьесаларда һәм ревюда актриса сыйфатында беренче тапкыр чыгыш ясый. Шул ук елда аның зур экранда тавышсыз швед фильмында дебюты була. 1932 елда Эриксон кинода «Värmlänningarna» фильмы чыккач беренче уңышка ирешә.

1940 елларда актёр Нильс Поппе белән бергә күп кенә мюзиклларда күренә, аның белән төрле акробатик биюләр башкара. 1950 елларда актриса мюзиклларда төшүен дәвам итә һәм ревюларда чыгыш ясый, шул исәптән — Коул Портерның «Үп мине, Кэт» мюзиклында катнаша (1951) һәм шул елда ук Ингмар Бергманның «Җәй интерлюдиясе» фильмында күренеп кала. 1960 елның башыннан Эриксон кинода күпкә сирәгрәк төшә башлый, 1993 елда швед телевидениесендә «Шымчы» сериалының бер эпизодында үзенең соңгы ролен башкара.

Аннализа өч тапкыр кияүдә булган, икенче никахында бердәнбер бала — улы Клас фон Сигибаден туа (1943).

Аннализа Эриксон Стокгольмда 97 яшендә 2011 елның 21 апрелендә вафат була.

## Бүләкләре

* 2001 ел — «Алтын коңгыз» мактаулы премиясе (2001)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Анализа Эриксон (инг.) на сайте Internet Movie Database
Төркем:Стокһольмда вафатлар
Төркем:2011 елда вафатлар
Төркем:21 апрель көнне вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1913 елда туганнар
Төркем:14 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Швециядә туганнар
Лиза Әгадуллина

**Әгадуллина Лиза Кыям кызы** (*[[1942 ел]]ның [[1 гыйнвар]]ы, СССР, РСФСР, БАССР, [[Кыйгы районы]] [[Түбән  Кыйгы]] ― [[2024 ел]]ның [[20 июнь|20 июне]], [[РФ]], [[БР]], [[Уфа]]* ) — башкорт совет һәм Рәсәй педагогы; Рәсәй Федерациясенең атказанган һәм халык укытучысы, Рәсәй  Федерациясе гомуми белем бирү мәктәбенең мактаулы хезмәткәре, Башкортстан Республикасының Халык укытучысы» (2008).

## Биографиясе
Лиза Кыям кызы Әгадуллина 1942 елның 1 гыйнварында Башкорт АССРның Кыйгы районы Түбән  Кыйгы авылында туган.
1959-1961 елларда шул ук районның Арыслан һәм Абзай урта мәктәпләрендә өлкән пионервожатый булып эшли.
1966 елда  Бөре педагогия институтын тәмамлый. Белгечлеге -«химия һәм биология укытучысы». Малаязда (Салават районы, 1966-1968), Түбән Кыйгыда (1968-1970; бер үк  вакытта — сыйныфтан тыш эшләрне оештыручы) укыта. 1970-1971 елларда Кыйгы районы мәгариф бүлегенең методика кабинеты мөдире була.
1971 елдан Уфада яши һәм эшли: 27-нче мәктәптә укыта, 1996 елдан — Октябрь районының аерым фәннәрне тирәнәйтеп өйрәтүче 42-нче мәктәпнең химия укытучысы. Бер вакытта 1996 елдан алып Республика башкорт-төрек лицеенда (2003 елдан — Республика  Башкорт лицей-интернаты) химия буенча олимпиада дәресләре алып бара.

2024 елның 20 июнендә Уфада 83нче яшендә вафат булган.
### Гаиләсе
Тормыш иптәше — Фәнил Габдулла улы Әгадуллин.
Кызы (табиб), улы (Уфа дәүләт авиация техник университетында укыта).
## Бүләкләре һәм казанышлары
* «Фидакяр эшчәнлеге өчен. Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» юбилей медале (1970)
* БДБ илләре Химик белем бирү буенча ассоциациясенең «Мәктәпләрнең химия олимпиадаларын үстерүгә керткән өлеше һәм югары педагогик осталыгы өчен» дипломы (1998)
* «Башкортстанның башкаласы ел укытучысы» (2002)
* «Рәсәй Федерациясенең атказанган укытучысы» (2004)
* «Рәсәй Федерациясе гомуми белем бирү мәктәбенең мактаулы хезмәткәре» (2004)
* «Башкортстан Республикасының халык укытучысы» (2008)
* «Рәсәй  Федерациясенең халык укытучысы» (2016).

## Аның турында
* *Нәбиева Г*. Уфа педагогы Рәсәй Президентына Мәскәүдә Укытучыга һәйкәл куярга тәкъдим итә.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
* 

Төркем:Россия Федерациясенең атказанган укытучылары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Кыйгы районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1942 елда туганнар
Төркем:1 гыйнвар көнне туганнар
Мариэтта Яннаку

**Мариори (Мариэтта)** **Яннаку** (, 5 июнь 1951, Греция) — грек сәяси һәм дәүләт эшмәкәре. Яңа демократия фиркасе әгъзасе. 2019 елдан Греция парламентының гамәлдәге депутаты. Элек — Европа парламенты депутаты һәм Европа халык фиркасе фракциясе әгъзасы (1984-1990, 1999-2000, 2009-2014), мәгариф һәм дин эшләре буенча министр (2004-2007), сәламәтлек саклау министры (1990-1991).

## Биографиясе
Мариэтта Яннаку 1951 елның 5 июнендә Лакониядә Еракион  авылында туган. Панайотис Яннакистың  (Παναγιώτης Γιαννάκης) кызы.

Афина университетының медицина мәктәбен тәмамлаган.

1974 елның октябрь аенда Яңа демократиянең яшьләр оешмасын нигезләүчеләрнең берсе була (ΟΝΝΕΔ), башкарма комитет әгъзасы булып тора. 1979 елда Яңа демократия партиясенә керә, 1997 елда — үзәк комитеты әгъзасы, 1998 елда — башкарма комитеты әгъзасы. 2004 елның 29 июлендә партиянең VI съездында фирка политсоветы әгъзасы итеп сайлана. 2007 елның июлендә VII съезда политсовет әгъзасы итеп яңадан сайлана. 1981-1984 елларда — фирка президенты киңәшчесе.

Дүрт тапкыр Европа парламентына сайлана. Беренче тапкыр 1984 елгы сайлау нәтиҗәләре буенча сайлана. Европа халык фиркасе фракциясе әгъзасы була. Киләсе сайлауларда яңадан сайлана, Европа парламентында Яңа демократия төркемен җитәкли.

Греция парламентына биш тапкыр сайлана. 1993 елда сайлау йомгаклары буенча Греция парламентына беренче тапкыр депутат итеп сайланган. Киләсе сайлау йомгаклары буенча яңадан сайлана.

1999 елда Европа парламентына сайлау йомгаклары буенча тагын депутат итеп сайлана, Европа парламентында Яңа демократия төркемен җитәкли. 2000 елның 4 сентябрендә аны Ставрос Ксархакос  алмаштыра.

2000 елда парламент сайлаулары йомгаклары буенча тагын депутат итеп сайлана. Киләсе сайлау йомгаклары буенча яңадан сайлана.

1990 елның 11 апрелендә Мицотакис Константинос хөкүмәтендә сәламәтлек саклау министры портфелен ала, 1991 елның 7 августына кадәр вазифаны били. 2004 елның 10 мартында Костас Караманлистың беренче кабинетында мәгариф һәм дин эшләре буенча беренче министр була. 2006 елда аның инициативасы буенча Греция парламенты Афина мәчетен төзү турында законны хуплый. 2006 елда мәгариф реформасы турында игълан итә, бу укытучыларның һәм студентларның протестын тудыра. 2007 елның 16 сентябрендә отставкага китә.

2009 елда Европа парламентына сайлау йомгаклары буенча тагын депутат итеп сайлана, Европа парламентында Яңа демократия төркемен җитәкли.

2019 елда парламент сайлаулары нәтиҗәсе буенча тагын депутат итеп сайлана. НАТО Парламент ассамблеясендә Греция парламенты делегациясе башлыгы булып тора.

Француз, инглиз, испан һәм немец телләрендә сөйләшә.

## Шәхси тормышы
1983 елда Панайотис Куцикоска  (Παναγιώτης Κούτσικος) кияүгә чыга, 1997 елда аерылыша. Кызы — Зои-Электра Куцику (Ζωή-Ηλέκτρα Κουτσίκου, 1991 елның 19 декабрендә туган).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:5 июнь көнне туганнар
Төркем:1951 елда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Грециядә туганнар
Мария Полидури

**Мария** **Полидури** (; 1 апрель 1902 ел, Каламата — 30 апрель 1930 ел, Афина) — грек шагыйре.

## Биографиясе
Иртә яшьтә ятим кала, мотаҗлык белән тулы тормыш кичерә. Афина университетында укый, шул ук университетта укыган, аннары «*грек әдәбиятенең уникаль шәхесе*» булып киткән яшь шагыйрь Костас Кариотакис белән таныша. Кыска вакыт эчендә аларның танышлыгы көчле, әммә бәхетсез мөхәббәткә әверелә, бу Мария Полидуриның тормышына һәм иҗатына нык йогынты ясый.

1927 елда Парижда чакта туберкулез белән авырып китә. Костас Кариотакис үзенә үзе кул салганнан соң, сәламәтлеге торышы кискен начарая. Яшәү өчен кирәк-яраксыз, акчасыз калып, 1930 елның апрелендә шагыйрә 28 яшендә туберкулездан вафат була.

## Иҗаты
14 яшеннән яза башлый һәм беренче «Әнкәй» шигыре «Гаилә йолдызы» журналында басылып чыга. Бер елдан соң беренче «Акчәчәкләр» җыентыгын тәмамлый, ул беркайчан да тулысынча бастырылмый. Ул җыентыгыннан соң «Τρίλλιες που σβύνουν» «Замирающие трели» (1928) һәм «Ηχώ στο Χάος» «Эхо в хаосе» (1929) җыентыклары туа. Бөтен әсәрләре 1961 елда язучы Лили Зографу тарафыннан җыеп алына һәм «Җавап бирәм» китабында бастырып чыгарыла. 

Полидури Мария шигриятенең төп мотивлары булып мөхәббәт һәм үлем тора. Шигъриятле юлларында язмыш белән риза булмау, донъядан бик иртә китергә теләмәү һәм яшәү өчен зур теләк күзәтелә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Μαρία Πολυδούρη
Төркем:Афинада вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:Хатын-кыз шагыйрьләр
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1930 елда вафатлар
Төркем:30 апрель көнне вафатлар
Төркем:29 апрель көнне вафатлар
Төркем:Грециядә туганнар
Төркем:1902 елда туганнар
Төркем:1 апрель көнне туганнар
Виви Лоран-Текхольм

**Виви Лоран-Текхольм** (; 7 гыйнвар 1898 ел — 3 май 1978 ел) — Швециянең галим-ботанигы һәм балалар язучысы.

## Биографиясе
Виви Лоран-Текхольм 1898 елның 7 гыйнварында Швециянең Дандерюд шәһәрендә туган. Ботаниканы Стокгольм университетында өйрәнә һәм 1921 елда бакалавр дәрәҗәсен ала.

1921-1923 елларда АКШ буйлап сәяхәт итә. 1926 елда ботаника профессоры Гуннар Текхольмга (1891-1933) кияүгә чыга. Шушы ук елда алар Мисырга күчә һәм төбәк үсемлекләре дөнъясын өйрәнә башлый.

Икенче дөнья сугышы чорында Стокгольмда атналык корреспонденты булып эшли, сугыш тәмамлангач Мисырга кайта. 1946 елдан Каһирә университеты профессоры, 1947 елдан — Александрия университеты профессоры булып эшли. 1948 елда Каһирәгә кайта. 1952 елда Стокгольм университетының Мактаулы фәлсәфә докторы булып китә.

Каһирә университетында Ботаника институтын оештыра. Африкада иң зур гербарий җыя, коллекциягә бөтен дөньядан, шул исәптән Мисырдан, Ливаннан, Гарәбстан ярымутравыннан һәм Суданнан 100 меңнән артык үсемлекләр керә. Аның Швеция белән бәйләнешләре аркасында Стокгольм авыл хуҗалыгы академиясе Ботаника институтына 700 килограмм китап тапшыра, ә Швеция короле Густав VI Адольф чит ил әдәбиятен сатып алуны финанслый. Халыкара хезмәттәшлек һәм үсеш мәсьәләләре буенча Швеция агентлыгы (SIDA) ярты миллионнан артык китап битләренә һәм гербарийлар өлгеләренә микрофильмнар коллекциясен институтка бүләк итә. 

Виви Лоран-Текхольм 1978 елның 3 маенда Швециядә булганда вафат була һәм Уппсала шәһәренең Иске зиратында җирләнә.

## Фәнни хезмәтләре

* «Vivis resa». 1923
* Vivis resa II. 1924
* «Sagan om Snipp, Snapp, Snorum». 1926
* En skolflicka berättar. 1927
* "Katt: ". 1936
* «Som husmor i Egypten». 1937
* «Bättre än svarta börsen». 1946
* Hemmet blommar, en liten handbok i krukväxtodling. 1949
* «Faraos blomster: en kulturhistorisk-botanisk skildring av livet i Gamla Egypten». 1951
* «Våra hav: En bok för stora och små». 1978
* «Öknen blommar». 1969
* «Lillans resa till månen: En saga för stora och små». 1976
* «I Egypten närbild». 1964
* «Sagans minareter: En bok om islam». 1971
* «Levande forntid: Strövtåg i Kairomuseet». 1967
* «Egyptisk vardag». 1966
* «Faraos barn: Kopterna i Egypten». 1965
* «Students Flora of Egypt». 1974

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Dr Waheeb speaking of Vivi Laurent-Täckholm (Swedish)
* Referat från ett föredrag om Vivi Täckholm
* Artikel i UNT 2017-10
* Sjöberg, Fredrik (2 June 2015). The Fly Trap. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-1-101-87016-7.
Төркем:Швециядә вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1978 елда вафатлар
Төркем:3 май көнне вафатлар
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:1898 елда туганнар
Төркем:7 гыйнвар көнне туганнар
2018 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы

**2018 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы** (каз. *Қазақстан Супер Кубогы 2018*) — матч 2018 елның 4 мартында Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

## Сылтамалар
* Официальный сайт Федерации футбола Казахстана

Төркем:Спорт
Биргитта Гедин

**Гедин** **Биргитта** (, тумыштан Атмер; 1929 елның 1 гыйнварында туган, Стокгольм) — швед язучысы, шагыйрәсе һәм тәрҗемәчесе, өлкәннәр һәм балалар өчен китаплар авторы. Россия укучыларына «Чинуша на груше» сатирик әкиятләре () белән билгеле. Швеция язучылар ассоциациясе әгъзасы (2009 елга кадәр).

## Биографиясе
Биргитта Атмер 1929 елда юрист гаиләсендә туган. 1948 елда ул Стокгольмда «Elementar Nya» кызлар мәктәбен тәмамлый. 1952 елда социология, психология һәм сәнгать тарихы буенча бакалавр дәрәҗәсен ала. Биргитта актив җәмәгать позициясе били. Мәсәлән, ул 1979 елда швед язучыларының зур делегациясе составында Мәскәүгә килә (Ян Мюрдаль, Магнус Лундгрен, Ханс Бьёркегрен, Ян Эстергрен). Аларның максаты — совет коллегалары белән очрашу һәм аларны совет гаскәрләрен Афганстанга кертүгә һәм Вацлав Гавелны кулга алуга каршы чыгыш ясарга чакыру була.

1954 елдан 1983 елга кадәр нәшерче, «Förlag Gedins» нәшриәте хужасы Пер Гедин () белән никахта була. Язучының улы, Гедин Андреас (Andreas Gedin, 1958 елгы), шулай ук әдәбият белән шөгыльләнә.

## Библиография

* 1969 — «Jättegrytans hemlighet»
* 1973 — «Без бер йортта яшибез»
* 1977 — «Тыныч йокы, Калле!» ()
* 1978 — «Amalia Brus på Vindarö»
* 1971 — «Чинуша на груше» () — 1980 елда Россия басмасында Р. Вольский иллюстрацияләре белән басыла.
* 1979 — «Amalia Brus i Storstad»
* 1980 — «Lustöra: en kaninroman» — Вероника Лео (Veronica Leo) иллюстрацияләре белән
* 1983 — Amalia Brus kan segla med en särk
* 1988 — «Диңгез янындагы йорт» () — Петер Петерссон иллюстрацияләре белән
* 1988 — «Blåtira, kattguld och sidensvans»
* 1990 — «Skruttan»
* 1991 — «Skruttan stjärnpilot»

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
* 

Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:Хатын-кыз шагыйрьләр
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Гедвига София Шведская (Швеция принцессасы)

**Шведская Гедвига Августа София** яки **София** (; 26 июнь 1681 ел — 12 декабрь 1708 ел) — Швеция принцессасы һәм Гольштейн-Готторп герцогиня-консорты, Швеция короле Карл XI һәм аның патшабикә хатыны Ульрика Элеонораның беренче баласы. 1702-1708 елларда Гольштейн-Готторп герцоглыгында балигъ булмаган улының регенты, шулай ук швед тәхете варисларының берсе.

Гедвига София Россия императоры Петр III әбисе.

## Биографиясе
Әнисе үлгәннән соң, София, абыйсы Карл, апасы Ульрика Элеонора белән әбисе Гедвига Элеонора Гольштейн-Готторпскаяга опекага бирелә, аның йогынтысы астында балаларда Данияга карата начар караш формалаша. 1698 елның 12 маенда София Карлбергта үзенең ике туган абыйсы Фридрих IV, герцог Гольштейн-Готторпскийга кияүгә чыга. Аның никахы традицион рәвештә, сәясәтнең бер өлеше буларак, Гольштейн-Готторпларның Даниягә каршы корыла, аның абыйсы Фридрихның сеңлесенә өйләнергә тиеш була, әммә ул баш тарта. Никах кызның ризалыгыннан башка үткәрелә һәм бәхетсез була.

1700 елгы Төньяк бөек сугышы алдыннан тормышының зур өлешен София Швецияда абыйсы йортында үткәрә. 1699 елда ул герцог Гольштейн-Готторпский биләмәсенә күчеп китә, биредә бер ел була, әммә 1700 елның 30 апрелендә Швецияга кайта һәм анда улы Карл Фридрих туа.

София 1702 елда тол кала һәм бәләкәй улы янында регентка әйләнә. Шуңа карамастан, ул вакытының күп өлешен, корольнең олы кызы һәм ил тәхетенә икенче чираттагы варис буларак, улының Швеция тәхетенә дәвамчанлык хокугын танытырга ирешү өчен тырышып, Швецияда үткәрә, чөнки абыйсы Карл XII ның балалары булмый. Герцоглык белән ул югында иренең кече энесе Август Кристиан Гольштейн-Готторпский идарә итә, ә дәүләт әһәмиятенә ия мәсьәләләр тик София катнашлыгында гына чишелә.

Иренең вафатынан соң, ул кабаттан сәяси оешмалар берлеге өчен кавышу объектына әйләнә. Аны хатынлыкка алырга дәгъвачы тәхет варислары арасында Британия тәхете варисы принц Георг Ганноверский була, ләкин София аннан баш тарта, Шул вакытта аның яшь швед дворяны Олоф Гилленборг белән романы була. Аларның мөнәсәбәте Швеция сарае өчен сер булмый, бары тик әбисе герцогиня Гедвига Элеонора гына бу романны охшатып бетерми.

Гедвига София 1708 елның 22 декабрендә егерме җиде яшендә чәчәк авыруыннан вафат була. Аның абыйсы Карл тормышының күпчелек өлешен хәрби походларда илдән читтә үткәрә, апасы белән бик озак хат алыша һәм апасының үлемен бик авыр кичерә. 1718 елда Карл да вафат була, аның варисы булып бердәнбер ир туганы, Софиянең улы герцог Карл Фридрих кала, ләкин тәхеткә Карлның сеңлесе Элеонора Ульрике, ә соңыннан аның ире Фридрих Гессен-Кассельский утыра.

## Сылтамалар

* (швед.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 май 2012.


Төркем:Стокһольмда вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Эстергётланд герцогинясы Эстель

**Эстель Сильвия Ева Мэри**, Швеция принцессасы, герцогиня Эстергетландская (, 2012 елның 23 февралендә Сольна, Стокгольмда туган) — швед тәхете варисы кронпринцесса Викториянең һәм аның ире герцог Даниэль Вестлинг Вестергетландскийның кызы.

## Биографиясе
Принцесса башкаланың Каролинская хастаханәсендә 4:26 сәгатьтә дөньяга килә. Кыз тугач бераздан принцессаның атасы принц Даниэль турыдан-туры хастаханәдә матбугат-конференциясендә яңа туган баланың буе — 51 сантиметр, авырлыгы — 3 кг. 280 г. дип әйтә.

Король сарае коммюникесында корольлекнең риксмаршалы Линдквист Сванте, ана һәм бала үзләрен яхшы тоя, дип игълан итә. Шул ук көндә алар хастаханәдән чыга һәм өйләренә кайта.

Эстельның титулын һәм исемен 24 февральдә министрлар киңәшмәсендә аның бабасы король Карл XVI Густав игълан итә, шуннан соң сарайда рәхмәт гыйбәдәте Te Deum кылалар. Эстель исеме элек Бернадот гаиләсендә бер тапкыр очрый — ул исем белән Бернадот Эстель (кыз фамилиясе — Мэнвилл), билгеле җәмәгать эшмәкәре граф Фольке Бернадотның, хатынын атыйлар. 

1980 елдан алып Швецияда гамәлдәге тигез примогенитура законына ярап, яңа туган принцесса, әнисеннән кала, швед тәхетенең дәвамчанлык хокукына икенче булып дәгъва итә, аннан соң аның абыйсы принц Оскар тора. София Ганноверскаяның нәселе буларак, кыз шулай ук өченче йөзлекне биләп, британия тәхетенә варис булып кала.

2012 елның 22 маенда принцесса Эстель Стокгольмдагы Король сарае чиркәвендә чукындырыла. Кызның исем ата-аналары булып әнисе ягыннан бабае Карл-Филипп, атасы ягыннан апасы Анна Вестлинг һәм принц Виллем-Александр Оранский (2013 елдан алып Нидерландлар короле), Даниянең кронпринцессасы Мэри һәм Норвегиянең кронпринцы Хоком була.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* H. K. H. Prinsessan Estelle — Biografi (швед.). Sveriges Kungahus. Проверено 18 июля 2013. Архивировать 31 августа 2013 года.
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:2012 елда туганнар
Төркем:23 февраль көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Юлия Бек

**Юлия Бек** (20 декабрь 1853 ел — 21 сентябрь 1935 ел) — Швеция рәссамы һәм каллиграфы.

## Биографиясе
Юлия Бек — Швецияда, Стокгольм шәһәрендә туган, бухгалтер Франц Бек кызы. Швед короле нәфис сәнгать академиясендә (1872-1878), ахырда — Парижда, Жюлиан Академиясендә (1883-1884) галим, анда педагоглары француз рәссамнары Леон Бонн һәм Жан-Леон Жером була. Аннары Франциядә яши, калган гомеренең күп өлешен шунда үткәрә. Күпмедер вакытка рәссамнар Харриет Бакер, Хильдегард Торелль (Thorell Hildegard) һәм Анна Мунт-Норстедт белән бергә Парижда студияне вакытлыча алалар, шулай ук Гре-сюр-Луэнда рәссамнар колониясендә яши.

Юлия Бек, профессиональ рәссам буларак, финанс сәбәпләр буенча портретларда махсуслаша һәм үз буыны швед хатын-кыз-рәссамнары арасында финанс бәйсез булганнарның берсе була. Әммә, аның яраткан жанры пейзаж була. Юлия Бек үзенең импрессионистлар стилендә, тонык палитрада язылган пейзажлары белән танылу ала.

Ул 1934 елда Франция мактаулы легион ордены белән бүләкләнә.

Юлия Бек 1935 елда Францияда, Вокрессонда вафат була.

Әлеге вакытта аның хезмәтләре музей коллекцияләрендә, шул исәптән Швеция Милли музеенда саклана. 2012—2013 елларда рәссамның эшләре Швецияда, Мура шәһәренең Зорн музеенда һәм Стокгольмда, Свен-Гарри сәнгать музеенда ретроспектива үткән.

## Тере чагындагы күргәзмәләре

* Салон, Гран-Пал, Париж, 1880.
* Union des Femmes Peintres et Sculpteurs, Palais de l'Industrie, Париж, 1893.
* Салон, Гран-Пал, Париж, 1905.
* Vaucresson, 1925.

## Галерея

Beck Nénuphars Näckrosor.jpg|Юлия Бәк, Төнбөек, киндердә май белән, 1887-1888.
Julia Beck-Pojke med tamburin.jpg|Малай белән тамбурин.
Julia Beck Woman dressing.jpg|Хатын-кыз утыргычта утырып киенә.
Julia Beck French Landscape Grèz.jpg|Француз пейзажы (1885).
Julia Beck - GRÉZ PAR NEMOURS (SEINE ET MARNE).jpg|Сем елгасы (1885).


## Әдәбият

* Beck, Julia (2013). Brev från Julia Beck / [sammanställda av] Kåa Wennberg; [foto: Susanne Berger ...]. Saltsjö-Boo: Kåa Wennberg. Libris 14229093. ISBN 9789197461238
* Wennberg, Kåa (2012). Julia Beck / [foto: Lars Berglund ...]. Malmö: Arena. Libris 13499447. ISBN 978-91-7843-381-0

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Julia Beck May 24—Sep 1 2013 
* Бек Джулия. Nordisk familjebok.
Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Төркем:1935 елда вафатлар
Төркем:21 сентябрь көнне вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1853 елда туганнар
Төркем:20 декабрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Почетлы легион ордены кавалерлары
Сәрвәр Сайранова

**

**Сәрвәр Сайранова** ** (17 гыйнвар 1918 ел — 2006 ел) —''' Ишембай шәһәре башкорт халык театрының 1948-1973 еллардагы режиссеры. «Мактау Билгесе» ордены кавалеры, Башкорт АССРның атказанган артисты (1961). Ишембай шәһәре һәм Ишембай районының Мактаулы гражданы (1999).

Советлар Союзы Герое Садыйк  Сайрановның  тормыш иптәше. Ишембай шәһәре Мәдәният сараеның Сәрвәр Сайранова исемендәге Башкорт халык театры аның исемен йөртә.

## Биографиясе
Сәрвәр Фәйзрахман кызы Сайранова (Фәррәхова) 1918 елның 17 гыйнварында хәзерге Башкортстан Республикасының Күгәрчен районы Теләвембәт авылында туган. Мәктәпне тәмамлагач, актриса булу теләге белән Уфага килә, Башкорт дәүләт сәнгать училищесына (соңрак аның нигезендә ике уку йорты ачыла - музыка училищесы һәм театр-сәнгать техникумы) укырга керә. Хаҗи Бохарский, Абдулла Шакиров кебек даһи сәхнә осталары аның педагоглары була.

1938 елда Башкортстан театр - сәнгать техникумын тәмамлагач, Башкорт дәүләт академиягә драма театры актрисасы булып эшли башлый. Сәрвәр Фәррахованың театрдагы тәүге роле А.Островскийның «Гаепсездән гаеплеләр» пьесасы буенча куелган спектаклендә Крушкина роле була.

Бераздан  Сәрвәр тормыш иптәше хезмәт иткән җиргә, Белоруссиягә китә. Ләкин 1941 елда башланган Бөек Ватан сугышы яшьләрнең бөтен уй-хыялларын юкка чыгара. Тормыш иптәше сугышта һәлак була. Сәрвәр Фәйзрахман кызы ике баласы  белән туган авылында, әти-әнисе янында яши башлый.

1942 елдан Теләвембәт авыл советы секретаре,

1944 елдан Йомагуҗа район Советының (хәзерге Күгәрчен районы) сәүдә бүлеге мөдире булып эшли. 1945 елда аны сугыштан кайткан Садыйк Сайранов күреп, гашыйк була һәм тормыш юлын бергә үтәргә тәкъдим ясый. 
 
1946 елда Сәрвәр Фәйзрахман кызы Садыйк  Сайрановка тормышка чыгып, Ишембай шәһәрендә яши һәм эшли башлый.

1947 елда Сайрановларның уллары туа. 

1948-1973 елларда Ишембай шәһәре С.М.Киров исемендәге Мәдәният сараеның Башкорт драма коллективы (Башкорт халык театры) сәнгать җитәкчесе. Мәдәният сараеның Башкорт халык театры бу елларда бик күп әсәрләрне - Мостай Кәримнең «Айгөл иле», Ю.Әминевнең «Гөлчәчәк», Сәгыйт Мифтаховның «Сакмар» кебек пьесаларны сәхнәгә чыгара. Сәрвәр Сайранова бик күп талантларны ача, аларда иҗатка канат куя. Хөсәен Мәҗитов, Шәмсия Нагаева, Марат Солтанов,Тәнзилә Хисамова,Асия Смакова, Наил Тибеев, Римма Зәйнулла кызы Нигъмәтуллина кебек сәхнә осталарының иҗат чишмәсе Сәрвәр Сайранова Ишембайда оештырган түгәрәкләрдә һәм театрда башлана. 

1999 ел - Сәрвәр Сайрановага Ишембай шәһәренең Мактаулы гражданы исеме бирелә.

## Гаиләсе
Тормыш иптәше - Садыйк Сайранов, Советлар Союзы Герое.

## Әдәбият

## Сылтамалар

Төркем:БАССР атказанган артистлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Шәхесләр:Гафури театры
Төркем:Күгәрчен районында туганнар
Төркем:2006 елда вафатлар
Төркем:1918 елда туганнар
Төркем:17 гыйнвар көнне туганнар
Хисамиев

**Хисамиев** ― фамилия.
* Ибраһим Хисамиев (1945), компрессорлар төзү белгече, «Казанкомпрессормаш» АҖ генераль директоры (1996 елдан), техник фәннәр докторы (1995), ТР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1995).
* Назиф Хисамиев (1939), физика-математика фәннәре докторы (1990), профессор. 
* Фәйзерахман Хисамиев (1898―1980), ювелир (зәргәр).
----
;Хисамиева
* Әлфинур Хисамиева (*[[Әлфинур Хисами]]*, 1952), актриса, тапшыру алып баручы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.
## Моны да карагыз
* Хисамов
* Хисаметдинов

Төркем:Фамилияләр