Рәсимә Шәмсетдинова

**Рәсимә Шәмсетдинова** -   Мәгарифне үстерү институтының татар теле һәм әдәбияты кафедрасы мөдире, филология фәннәре кандидаты, доцент, Татарстан Республикасының атказанган укытучысы, К. Насыйри исемендәге премия лауреаты, Россия Федерациясе югары уку йортларының атказанган хезмәткәре, Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Эксперт советы әгъзасы.

## Биографиясе
Шәмсетдинова  Рәсимә Равил кызы  1954 елның 15 ноябрендә Татарстан Республикасының Биектау районы Мүлмә авылында туа.
1971 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының  тарих-филология факультетына укырга керә, татар теле һәм әдәбияты бүлегендә  белем ала. 
## Хезмәт эшчәнлеге
* 1973 елдан 1976 елга кадәр Казан курчак театрында белем бирә. 
* 1976 елдан 1981 елга кадәр Казан педагогика училищесында татар теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
* 1981 елдан 1983 елга кадәр Татарстан Республикасы Фәннәр Академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында   -лаборант;  1983 елдан 1991 елга  кадәр-фәнни хезмәткәр булып эшли;
* 1991 елдан бүгенге көнгә кадәр КФУ Филология һәм сәнгать институтында (тәрҗемәчелек һәм мәдәниятара багланышлар бүлеге / тәрҗемә һәм сөйләм коммуникацияләре теориясе кафедрасы).
* 2000 елның 20 октябреннән филология фәннәре кандидаты, 
* кандидатлык диссертациясенең темасы: “Татар телендә медицина терминологиясе", 2000 елның 8 июне.
* 2006 елдан  доцент. 
* ТР Мәгарифне үстерү институтының милли белем бирү лабораториясе мөдире
Рәсимә Равил кызы – шактый гомерен Казан федераль университетына, фәнгә багышлаган, татар телендә медицина терминологиясе мәсьәләсен өйрәнү өлкәсендә әтрафлы эш башкарган шәхес. Аның фәнни хезмәте медицина терминологиясенә  караган күпсанлы мәкаләләр һәм монография, татар телен өйрәнүчеләр өчен методик кулланмалар, төп гомуми белем бирү оешмалары өчен төзелгән дәреслекләрне колачлый. 300дән артык республика, гомумроссия халыкара конференцияләрендә (шул исәптән АКШның Висконсин университетында, Төркиядә, Астанада, Мәскәүдә, Элиста, Бакыда, Ижауда һ.б.) катнаша.

## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

* Татарстан Республикасының атказанган укытучысы (06.04.2003)
* К. Насыйри исемендәге премия лауреаты 
* Россия Федерациясе югары уку йортларының атказанган хезмәткәре
* Халык мәгарифе һәм фән хезмәткәрләре профсоюзы комитетының Мактау грамотасы (Профсоюзда күпьеллык һәм нәтиҗәле хезмәте өчен, 15.12.2004)
* РФ Президенты медале (30.06.2005) I дәрәҗә аерымлык билгесе (10.11.2009)
* Казан дәүләт университеты ректорының Рәхмәт хаты (күпьеллык нәтиҗәле уку һәм фәнни-педагогик эшчәнлеге өчен, 11.11.2009)
* Татарстан халык мәгарифе һәм фән хезмәткәрләре профсоюзының Республика комитеты Мактау грамотасы (Профсоюзда актив эш алып барган өчен, 03.12.2009)
* ТР Профсоюз  федерациясе башкарма комитетының Мактау грамотасы (27.02.2014)
* Татарстан Республикасының Халык укытучысы
* 2024 ― «Дуслык» ордены (Татарстан) ― *мәгариф системасын үстерүдәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен*.
## Фәнни хезмәтләре
180 дән артык мәкалә (шул исәптән РФ Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан билгеләнгән әйдәп баручы рецензияләнә торган фәнни журналларда 22 мәкалә );

- өч монография;

4 сүзлек;

- 5 УМК;

- 9 уку һәм методик кулланма (шул исәптән юридик факультетлар студентлары өчен «татар теле-юриспруденциядә»электрон дәреслек);;

- 6 уку программасы

-6-9 сыйныфларда рус телендә өйрәнелә торган төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар теле буенча укыту-методик комплекты фәнни җитәкчесе

## Сайланма хезмәтләре
* 	Шамсутдинова Р.Р., Туктарова Г.М. Заимствованные терминоэлементы в юридической терминологии татарского языка/Р.Р.Шамсутдинова//сб. Языки России и стран ближнего зарубежья как иностранные: преподавание и изучение. Материалы Международной научно-практической конференции. - Казань, 2013. -С.489 -492.
* •	Шамсутдинова Р.Р., Туктарова Г.М. Некоторые особенности вариативности в различных терминосистемах татарского языка/Р.Р. Шамсутдинова //Современные проблемы науки и образования. 2012. №6.С540.
* 2019
* •	Шамсутдинова Р.Р., Туктарова Г.М. Избирательность языка к иноязычной лексике (на примере русского и татарского языков)/ Р.Р.Шамсутдинова//Филологические науки. Вопросы теории и практики., 2019. Т12, №8. - С.270-274.
* •	Шамсутдинова Р.Р., Шамсутдинова И.И. Формирование языковой личности в полилингвальной среде/Р.Р.Шамсутдинова // сб. Правовые основы функционирования государственных и региональных языков в условиях дву-и многоязычия (мировой опыт политики в федеративных государствах). Сборник материалов международной научно-практической конференции, 2019. - С.222 - 225.
* •	Шамсутдинова Р.Р. Развитие творческих способностей учащихся на уроках татарской литературы/Р.Р. Шамсутдинова// сб.IV Андреевские чтения: современные концепции и технологии творческого саморазвития личности. Сборник статей участников Всероссийской научно-практической конференции с международным участием. Казань, 2019. С. 419-422
* •	Шамсутдинова Р.Р., Шамсутдинова И.И Поликультурное образование в условиях многонациональной республики/Р.Р.Шамсутдинова// сб. Современные тенденции и перспективы изучения родных языков и поликультурного воспитания детей и молодежи. Материалы межрегионального научно-практического симпозиума, 2019. - С.64-68.
* 2017
* •	Шамсутдинова Р.Р. Лингвокультурологическое образование как условие формирования толерантной языковой личности в полилингальной среде/Р.Р. Шамсутдинова, И.И.Шамсутдинова//Языковая политика:общероссийская экспертиза - 2017. - с..235 -241
* •	Шамсутдинова Р.Р. Лингвокультурологическое образование как условие формирования толерантной языковой личности в полилингальной среде/Р.Р. Шамсутдинова, И.И.Шамсутдинова//Языковая политика:общероссийская экспертиза - 2017. -С.235 -241
* 2015
* •	Р.Р. Шамсутдинова.Поликультурное образование: принципы, функции, способы./Р.Р.Шамсутдинова//Обучение родному языку в полиязычном просранстве.- Ижевск, 23-24 апреля 2014 г.
* •	Шамсутдинова Р.Р., Башарова А.А. Мультимедийные приложения в преподавании языков/ Р.Р.Шамсутдинова// Модернизация педагогического образования, сб. научных трудов Международного форума, 2015. - С 331-335
* •	Шамсутдинова Р.Р., Башарова А.А. Роль электронных приложений в современном учебном пространстве/Р.Р. Шамсутдинова//Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований.2015, №5-4. - С 579-582.
* •	Шамсутдинова Р.Р., Башарова А.А. Электронные приложения к учебникам (татарский, турецкий языки)/ А.А.Башарова, Р.Р.Шамсутдинова//международный студенческий научный вестник. -2015, №5-1- С.11-12
* 014
* •	Шамсутдинова Р.Р. Европейские заимствования в татарском языке в контексте научной терминологии/Р.Р.Шамсутдинова// Языки России и стран ближнего зарубежья как иностранные: преподавание и изучени. Материалы III Международной научно-практической конференции. - Казань, 2014. С 377-380.
* •	Шамсутдинова Р.Р. История европейских заимствований в татарском языке/Р.Р. Шамсутдинова // Язык и культура - Новосибирск, 2014.- №10, С.54-58
* 13
* •	Шәмсетдинова Р.Р. Татар теле. 2 нче сыйныф: рус телендә башлангыч гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек// Р.Р.ШӘмсетдинова, Г.В. Һадиева. - Казан: Татар. кит. нәшр., 2013. - 115 б.
* 2012
* •	Гражданская идентичность в системе дошкольного и начального общего образования: социологическое исследование /М.В.Лутфуллин, Р.Р.Шамсутдинова - Казань:ИРО РТ - 128 с.
* •	Г. Ибраһимовның лингвистик терминнарны эшләү өлкәсендәге эшчәнлеге/Р.Р.Шамсутдинова//Наследие Г.Ибрагимова и тюркский мир. Материалы Международной научно-практической конференции, посвященной 125 - летию со дня рождения Г. Ибрагимова (17 апреля 2012 г.)- Казань, 2012. - С.206 - 207.
* •	Некоторые особенности вариантности в различных терминосистемах татарского языка (на примере медицинской и юридической терминологий)/Р.Р.Шамсутдинова, Г.М.Туктарова// Электронный ж-л "Современные проблемы науки и образования" - 2012г., №6.
* •	Әлифба: 2нче язу дәфтәре: татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфы өчен/Р.Р.Шәмсетдинова, И.Х.Мияссарова, Ф.Ш.Гарифуллина -Казан: "Мәгариф-Вакыт", 2012.-41б.
* •	Современное состояние этнонационального образования в Республике Татарстан/Р.Р. Шамсутдинова//Этнокультурная образовательная среда как ресурс регионального развития: материалы межрегиональной научно-практической конф. (22 ноября 2012 г.) - Ульяновск, 2012 г., С.101 - 104.
* •	Әлифба. Татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфы өчен дәреслек/И.Х.Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина, Р.Р. Шәмсетдинова - Казан: "Мәгариф-Вакыт" нәшр, 2012. - 96 б.
* •	Әлифба: 1 нче язу дәфтәре: татар телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 1 нче сыйныфы өчен/ Р.Р. Шәмсетдинова, И.Х. Мияссарова, Ф.Ш. Гарифуллина - Казан:"Мәгариф-Вакыт", 41 б.
* •	Поликультурное образование и формирование гражданской идентичности у детей в дошкольных образовательных учреждениях и начальной школе РТ/М.В. Лутфуллин, Р.Р. Шамсутдинова - Казань: ИРО РТ, 2012. - 80 с.
* •	История татарского языка как языка обучения дисциплинам во второй половине XIX века/Р.Р.Шамсутдинова//Актуальные проблемы изучения истории образования и педагогической мысли татарского народа. - Казань, 2011.- С.82 - 88.
* •	Развитие нового типа мотивировочных признаков в научных терминах (на мат-ле медицинских терминов)/Р.Р. Шамсутдинова//Языки, литература и культура народов полиэтнического Урало-Поволжья (современное состояние и перспективы развития): материалы VIIIМеждународного симпозиума "Языковые контакты Поволжья" (18-20 августа), Йошкар-Ола, 2011. - С.195 -198.
* •	Профессионально-ориентированное обучение татарскому языку на юридическом факультете/Р.Р.Шамсутдинова//Языки России и стран ближнего зарубежья как иностранные:преподавание и изучение: материалы Международной научн.-практ. конф. (10-11наября), Казань, 2011. С.№03 -№05.
* 2010
* •	Источниковедческая база татарской медиөинской терминологии/Р.Р.Шамсутдинова //Тумашевские чтения:актуалҗные проблемы тюркологии.Материалы VI Всероссийской научно-практической конференции. - Тюмень: изд-во"Печатник", 2010.- С.240-243.
* •	Названия болезней как часть медицинской терминологии татарского языка/Р.Р.Шамсутдинова//Проблемы филологии народов Поволжья: материалы Всероссийской научно-практической конференции (1-2 апреля 2010 г. - М.,Ярославль:Ремдер, 2010. - С.278-281 (Москва)
* •	Некоторые лексические оттенки составных медицинских терминов в татарском языке/Р.Р.Шамсутдинова//Альманах современной науки и образования. Томбов:Грамота, 2010, №2 в 2-ух частях, Ч.2. - С.182 -184.
* •	Танылган галим һәм терминолог - Габдулла Сабир улы Ибраһимов /Р.Р.Шәмсетдинова //Актуальные проблемы изучения истории образования и педагогической мысли татарского народа. - Казань: Институт истории им. Ш.Маржани АН РТ, 2011.- С. 245 -250. _
* •	История татарского языка как языка обучения дисциплинам/Р.Р.Шамсутдинова //Фәнни язмалар-2008: фәнни мәкаләләр җыентыгы. - Казан: ихлас, 2010. - 264 -270б.
* •	История функционирования татарского языка в системе национального образования/Р.Р.Шамсутдинова //Развитие языков икультур коренных народов Сибири в условиях изменяющейся России: Материалы III Международной научной конференции (23-25 сентября)- Абакан: изд-во ГОУ ВПО "Хакасский гос. университет им. Н.Ф. Катанова, 2010.- С. 60-62.
* •	Особенности преподавания татарского языка на юридическом факультете/Р.Р. Шамсутдинова//Материалы республиканского научно-практического семинара (28 апр.)- Казань, 2010. С. 121-125
* •	Некоторые предпосылки развития научной терминологии в татарском языке/Р.Р.Шамсутдинова //Сопоставительная филология и полилингвизм: Материалы Международной научной конференции(29 сентября-1 октября. Казань, 2010 - С. 145 -147. (РО, полилингвизм)
* •	Морфологический способ образования медицинских терминов в татарском языке/Р.Р.Шамсутдинова// Словообразование в тюркских языках: материалы конференции, посвященной 80-летию члена-корреспондента Ф.А. Ганиева (20-21 сент.)- Казань, 2010 г.-С. 184-188.
* •	Интерактивный электронный учебник татарского язы ка для татароязычных студентов не филологических ВУЗов. Электронный учебник. Электр. При поддержки Министерства образования и науки Республики Татарстан. - Belem.ru. На 2 дисках (общий объем 480 Мб).
* •	Габдулла Сабир улы Ибраһимов (тууына 125 ел тулуга багышлана)Р.Р.Шәмсетдинова// Фән һәм тел,№6, 2010. - 32-35 б.
* •	Краткий русско-татарско-английский толковый словарь медицинских терминов (с эквивалентами на английском, немецком, французском и латинском языках)/авт.-сост.: М.М.Минебаев, Р.Р.Шамсутдинова, Ф.И. Мухутдинова; под общ. ред. М.М. Минебаева, Р.Р. Шамсутдиновой. - Казань: Татар.кн. изд-во, 2009. - 304 с.
* •	Татарский язык деловой : учебно.-методическое пособие/Р.Р. Шамсутдинова. - Казань: Центр инновационных технологий, 2009. - 132 с.
* •	Терминология татарского языка в школьных учебниках./Р.Р. Шамсутдинова//Проблемы сохранения языка и культуры в условиях глобализации: Материалы VIIМеждународного симпозиума "Языковые контакты Поволжья", Казань, 2-5 июля 2008г. /Научн. ред. И.А. Гилязов. - Казань:Казан. гос.ун-т, 2009.- 279-283.
* •	Некоторые аспекты многокомпонентных терминов (на примере медицинских терминов)/Р.Р. Шамсутдинова//Сохранение и развитие родных языков в условиях многонаөионалҗного государства:проблемы и перспективы: II Международная научно-практическая конференция (Казань, 18-20июня 2009 г.): Труды и материалы. - Казань: ТГГПУ, 2009.- С.173 - 176.
* 2008

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Шамсутдинова Расима Равиловна. Персональная страница сотрудника КФУ. Казанский (Приволжский) федеральный университет.
* кафедры татарского языка и литературы | "Институт развития образования Республики Татарстан"

Төркем:Биектау районында туганнар
Төркем:Татарстанның атказанган укытучылары
Төркем:Каюм Насыйри премиясе лауреатлары
Төркем:РФ югары һөнәри мәгарифенең мактаулы хезмәткәрләре
Төркем:Татарстанның халык укытучылары
Төркем:Дуслык ордены (Татарстан) кавалерлары