Николай Верещагин

**Верещагин Николай Кузьмич** (21 ноябрь 1908, Новгород губернасы Петровка авылы — 27 октябрь 2008, Санкт-Петербург) — ССРБ һәм Россия зоологы, палеонтологы, биолог-ау хуҗалыгын алып бару буенча белгеч, мамонтология өлкәсендә белгеч, биология фәннәре докторы (1954), профессор (1970), Россия Федерациясенең атказанган фән эшмәкәре.

## Биографиясе
Николай Кузьмич Верещагин 1908 елның 21 ноябрендә Новгород (хәзер Вологда) губернасының Пертовка авылында туа, ул, аның сүзләре буенча, «1939 елга кадәр булган һәм Шексна елгасының уң ярында, Череповец шәһәренән  35 км түбән урнашкан,  Рыбинск сусаклагычы астында кала. Николай Кузьмич мирза нәселеннән, Вологда маен уйлап табучы Николай Василий улы Верещагинның оныгы була.

Булачак галим яшь чагыннан аучылык белән мавыга, аның үз сүзләре буенча, сунарга 9 яшендә ук 8-10 км еракка йөри.

1924 елда Верещагин Череповец педагогия техникумын, ә аннан соң Мәскәү зоотехния институтын тәмамлый. 1930 елдан алып 1935 елга кадәр чорда Мәскәү өлкәсендә тәҗрибә җәнлек фермалары мөдире һәм кыйммәтле тире әзерләү хуҗалыгы һәм пант болынлыгы гыйльми-тикшеренү институтында эзләнүче, ары ел дәвамында Ленинград Арктика  институтында хезмәткәр булып эшли.

1936-1948 елларда  СССР Фәннәр академиясенең Азәрбайҗан филиалы Зоология институтының фәнни хезмәткәре була, биредә 1939 елда кандидатлык диссертациясе яклый. Зоология институтында эшләгән вакытта Николай Кузьмич Бакы дәүләт университетында укыта, ә Бөек Ватан сугышы елларында Азәрбайҗан чумага каршы станциясенә мобилизацияләнә.

1948 елда Верещагин Ленинград Зоология институтында докторлык диссертациясе яклый, ә 1970 елда гыйльми профессор дәрәҗәсен ала. 1970 елдан Арктиканың палеофаунасын тикшерү белән шөгыльләнә, Берелех  елгасында мамонтлар зыяратын һәм мамонт баласы Диманы өйрәнә, СССР Фәннәр академиясе президиумы каршындагы мамонтларны өйрәнү буенча комитет җитәкчесе була.

Соңгы елларда Россия фәннәр академиясына комитетының мактаулы рәисе булып тора

Николай Кузьмич гомеренең соңгы көннәренә кадәр актив тормыш алып бара: 99 яшендә Кениягә экспедицияга «кансыз сафарига» бара, гыйльми эш белән шөгыльләнә.

## Гыйльми хезмәтләре
Галим  500-гә якын тикшеренү эше яза, алар фәнни хезмәтләр җыентыкларында һәм журналларда гына басылмый, ә үзаллы басма булып та чыгарыла, алар арасында «Записки палеонтолога. По следам предков», «Зоологически путешествия», «Млекопитающие Кавказа», «Почему вымерли мамонты» һәм башкалар бар.

### Китаплары

* Верещагин Н. К. Млекопитающие Кавказа: История формирования фауны —  М.; Л.:  Изд-во АН СССР, 1959. — 704 б.
* Макридин В. П., Верещагин Н. К. и др. Крупные хищники и копытные звери —  М.:  Лесная промышленность, 1978. — 304 б. — 35000 экз.
* Верещагин Н. К., Русаков О. С. Копытные Северо-Запада СССР: история, образ жизни и хозяйственное использование —  Л.:  Наука, 1979. — 312 б. — 1700 экз.
* Верещагин Н. К. Почему вымерли мамонты —  Л.:  Наука, 1979. — 200 б. — 50000 экз.
* Верещагин Н. К. Записки палеонтолога: По следам предков / Отв. ред. акад. В. Е. Соколов —  Л.:  Наука, 1981. — 168 б. — (Человек и окружающая среда). — 100000 экз.
* Верещагин Н. К. Зоологические путешествия —  Л.:  Наука, 1986. — 200 б. — (Человек и окружающая среда). — 73000 экз.
* Верещагин Н. К. От ондатры до мамонта: Путь зоолога —  СПб.:  Астерион, 2002. — 336 б. — .

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Кызыл Байрак Хезмәт ордены
* Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе исеме (1997) — *фәнни эшчәнлегендә  казанышлары өчен*;
* Петр академиясенең мактаулы академигы
* Мәскәү тәбигатне сынаучылар җәмгыяте лауреаты

## Хәтер

* Хатангада 1999 елдан профессор Верещагин исемендәге  музей эшли
* 2008 елда Николай Кузьмич Верещагинның 100-еллыгына Череповец шәһәренең 12 нче телевизион каналы галим турында фильм төшерә.
* Галим хөрмәтенә мәгарә арысланы төрчәсе — Көнчыгыш-Себер арысланы аталган ().

## Искәрмәләр

Төркем:21 ноябрь көнне туганнар
Төркем:1908 елда туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:27 октябрь көнне вафатлар
Төркем:2008 елда вафатлар
Төркем:Питырбурда вафатлар
Төркем:Биология фәннәре докторлары
Төркем:Россиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Россия империясендә туганнар
Төркем:Биологлар