Разия Мөэминова

**Разия Мөэминова**, Разия (*Розалия*) Мөхәммәтгали кызы Мөэминова (Үзбәкстанда: **Розия Мукминова**, *[[1922 ел]]ның [[31 декабрь|31 декабре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]] — [[2007 ел]]ның [[12 гыйнвар]]ы, [[Үзбәкстан]], [[Ташкәнт]]*) — тарихчы—, урта гасырлар Үзәк Азия тарихы буенча белгеч, тарих фәннәре докторы (*[[1972 ел|1972]]*), профессор.

## Тәрҗемәи хәле
1922 елның 31 декабрендә Татарстан АССР башкаласы Казан шәһәрендә биш балалы гаиләдә туган. Әтисе Мөхәммәтгали Миргали улы (1887—1969) тумышы белән Казан өязеннән, әнисе Хәдичә Шиһабетдин кызы Бәхтиярова (1892—1980) Казан өязе  Шырдан авылыннан. Туганнары: Әминә (1915—2002), Фуат (1916—2001), Зәйнәп (1918—2005), Шәфика (1925—2014) .

Хокукларыннан мәхрүм ителгән гаилә 1930 елда (*әтисе [[1929 ел]]да ук*) Үзбәк ССР Кукан шәһәренә күченергә мәҗбүр була, 1936 елда Ташкәнт шәһәренә күченә. Р. Мөэминова Ташкәнтның 80нче санлы мәктәбен (*[[1939 ел|1939]]*), Урта Азия дәүләт университетының (*[[1923 ел]]га кадәр Төркистан дәүләт университеты, [[1960 ел]]га кадәр Урта Азия дәүләт университеты, [[1991 ел]]га кадәр Ташкәнт дәүләт университеты, хәзерге *) тарих факультетын (*[[1944 ел|1944]]*) тәмамлаган. Бөек Ватан сугышы елларында Ташкәнтка Мәскәү һәм Ленинградтан күчерелгән гыйльми оешмаларның әйдәүче белгечләре С. Б. Бахрушин, В. И. Беляев, Б. Д. Греков, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский кебек күренекле галимнәрдән белем ала.

1944 елда Үзбәк ССР Фәннәр академиясенең яңа оештырылган Тарих һәм археология институтына (*хәзерге* Үзбәкстан ФА Тарих институты) аспирантурага кабул ителә. 1949 елда Ленинградта ССРБ ФА Көнчыгышны өйрәнү институтында (*хәзерге* РФ ФА Көнчыгыш кулъязмалары институты, ) «*Тимеридләр һәм шәйбәниләр арасында [[Мавараэннәһер]] өчен көрәш (Шәйбәниләрнең үзбәк дәүләте оешу тарихына)*»  темасына кандидатлык диссертациясе (*фәнни җитәкчесе проф. И. П. Петрушевский (1898—1977), рәсми оппонентлары А. Ю. Якубовский (1886—1953) һәм Н. Д. Миклухо-Маклай (1915—1975)*), 1972 елда «*XVI гасырда Сәмәрканд һәм Бохарада кәсепчелек*» темасына докторлык диссертациясе яклый.

## Хезмәт юлы
1951-1990 елларда  Ташкәнт тарих һәм археология институтында эшли; 1987 елдан әлеге институтның борынгы һәм урта гасырлар тарихы бүлеге мөдире.

## Гыйльми эшчәнлеге
Фәнни кызыксынулар өлкәсе — урта гасырлар соңы Үзәк Азия тарихы. 300 дән артык фәнни хезмәт авторы, шулар эчендә: «XVI гасыр Үзбәкстанында аграр мөнәсәбәтләр тарихына. «Вакыф-намә» материаллары буенча» (*монография, [[1966 ел|1966]]*), «XVI гасырда Сәмәрканд һәм Бохарада кәсепчелек тарихы буенча очерклар» (*монография, [[1976 ел|1976]]*), «XV-XVI гасырлар үзбәк шәһәрләрендә халыкның социаль дифферинциациясе» (*монография, [[1985 ел|1985]]*) һ. б. Берничә кандидатлык һәм докторлык диссертацияләре әзерләү белән җитәкчелек итә. Чит илләрдә узган халыкара конференцияләр эшендә актив катнаша: Торонто (*[[1989 ел|1989]], [[Канада]]*),  Бамберг (*[[1991 ел|1991]], [[Алмания]]*), Страсбург (*[[1987 ел|1987]], [[Франция]]*), Әнкара (*[[1997 ел|1997]], [[Төркия]]*), Лос-Анджелес (*[[1998 ел|1998]], [[АКШ]]*), Мэдисон (*[[1998 ел|1998]], [[АКШ]]*), Вена (*[[2000 ел|2000]], [[Австрия]]*), Тәһран (*[[2001 ел|2001]], [[Иран]]*) һ. б.

## Китаплары
# «Самарқанд тарихи» (1969) 
# «Бухоро тарихи» (1976)
# «Тошкент тарихи»(1988)
# «XVI аср Самарқанд ва Бухоронинг ҳунармандчилиги тарихидан лавҳалар» (1976)
# «Тўрт аср олдинги Тошкент» (1984)
# «XV–XVI аср Ўзбекистон шаҳарлари аҳолисининг дифференциациаси» (1985) һ. б.

## Әдәбият
# Библиография научных трудов проф. Р. Г. Мукминовой // Узбекистан в средние века: история и культура. Посвящается 80-летию доктора исторических наук, профессора Розии Галиевны Мукминовой : Доклады международной конференции. — Ташкент, 2003.
# Марказий Осие тарихи замонавий медиевитика талқинида (Профессор Розия Мукминова хотирасига бағишланади). Тошкент: «Yangi nashr», 2013. ISBN 978-9943-22-129-1 
# Ўзбекистон тарихчилари. I жилд (биобиблиографик маълумотнома). Тошкент: «Fan va tehnologiya», 2012.

## Сылтамалар
*  Р. Г. Мөэминова «Милләттәшләр» порталында
*   Розия Галиевна Мукминова: штрихи к творческому портрету

## Искәрмәләр


Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Тарихчылар
Төркем:ССРБ тарихчылары
Төркем:Үзбәкстан тарихчылары
Төркем:XX гасыр тарихчылары
Төркем:Ташкәнт Урта Азия университетын тәмамлаучылар