Камал III

**Камал III** (*2 нче сәхнә псевдонимы, 1 нчесе — Сакмарский*), Камал Ситдыйк улы Сәлахетдинов,  (*[[1900]], [[Әстерхан]] — [[1968]], [[Казан]]*) — драма артисты, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты (*[[1928]]-[[1968]]*). ТАССР (*[[1943]]*), РСФСР (*[[1957]]*) халык артисты.

## Тәрҗемәи хәле

1899 елның 31 декабренда (*[[1900 ел]]ның [[12 гыйнвар]]ында*) Әстерхан шәһәрендә тегүче гаиләсендә туган.  «Шураи ислам» мәктәбен, Әстерхан татар театр студиясен (*[[1919]]*) тәмамлаган.
1918-1924 елларда «Алтын Урда» Әстерхан мөселман артистлары берлегендә (*соңыннан* «Вулкан» татар дәүләт драма театры , 1922 елдан Һөнәри эшче театры, 1928 елдан Әстерхан дәүләт татар театры) уйный.
1924 елдан «Кызыл Октябрь» исемендәге татар театры (*соңрак* Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры) артисты. Яңа сәхнәдә иң беренче башкарган роле — Уильям Шекспирның «*Гамлет*» драмасында Лаэрт.

## Иҗаты
Татар милли театр сәхнәсенең күренекле осталарының берсе, каһарман холыклы образлар иҗат итүче. Репертуарында әүвәл һавалы-романтик холыклы  яшь каһарманнар (*Хәлил, Бакый, Шәрәф*) булса, соңрак өлкән каһарманнарны уйныйh. 50 еллык иҗат гомерендә 400ләп образ иҗат иткән.
Сәхнәдә партнершасы булып һәрвакыт Фатыйма Ильская уйный торган була. Аның уенын Зәйни Солтанов югары бәяли.

#### Әстерханда уйнаган спектакльләре
* «Кречинский туе» (*Свадьба Кречинского*) А. В. Сухово–Кобылин 
* «Өйләнү» (*Женитьба*) Н. В. Гоголь
* «Юлбасарлар» (*Разбойники*) Ф. Шиллер 
* «Саран» Ж.-Б. Мольер 
* «Яшь гомер» Гафур Коләхмәтов
* «Банкрот» Галиәсгар Камал
* «Галиябану» Мирхәйдәр Фәйзи 
* «Юлбасар Галим» Карпов-Крымский
* «Ул булмаса, бу булсын» Гозәер Хаҗибәков
* «Аршин мал алан» Гозәер Хаҗибәков
* «Җөйче Гайшә»

#### Камал театрындагы рольләре

* *Хәлил* — «Галиябану» М. Фәйзи
* *Бакый* — «Ак калфак» М. Фәйзи
* *Шаһзадә*, *Хан* — «Таһир-Зөһрә» Ф. Бурнаш
* *Хәмит* — «Беренче чәчәкләр» К. Тинчурин (*[[1934]]*)
* *Гали* — «Яшь гомер» Г. Коләхмәтов (*[[1935]]*)
* *Тукай* — «Тукай» Ә. Фәйзи (*[[1938]]*)
* *Закир* — «Бәхетсез егет» Г. Камал
* *Камил* — «Камил» Г. Кутуй
* *Сәлим* — «Беренче мәхәббәт» Х. Вахит
* *Шәмгун* — «Рәүфә» Ә. Фәйзи
* *Ногман* — «Мактаулы заман» Т. Гыйззәт
* *Мәхмүт* — «Козгыннар оясында» Ш. Камал
* *Вахитов* — «Мулланур Вахитов» Н. Исәнбәт (*[[1948]]*)
* *Сәлим* — «Беренче мәхәббәт» Х. Вахит
* *Әскәр* — «Наёмщик» Т. Гыйззәт
* *Гаяз* — «Чаткылар» Т. Гыйззәт
* *Гәрәй* — «Рәйхан» Н. Исәнбәт

* *Герман* — «Юлбасарлар» Ф. Шиллер (1933)
* *Жадов* — «Төшемле урын»  А. Островский (*[[1939]]*)
* *Незнамов* — «Гаепсездән гаеплеләр» А. Островский (*[[1939]]*)
* *Ромео* — «Ромео һәм Джульетта» У. Шекспир (*[[1941]]*) 
* *Эдгар* — «Король Лир» У. Шекспир (*[[1945]]*) 
* *Максимов* — «Диңгездәгеләр өчен» Б. Лавренёв (*[[1946]]*)
* *Отелло* — «Отелло» У. Шекспир (*[[1953]]*)
* *Сабуров* — «Көннәр һәм төннәр» К. Симонов
* *Сергей* — «Безнең шәһәр егете» К. Симонов
* *Фердинанд* — «Мәкер вә мәхәббәт» Ф. Шиллер
* *Теодоро* — «Печән өстендәге эт» Лопе де Вега
* *Борис* — «Яшенле яңгыр» А. Островский
* *Хлестаков* — «Ревизор» Н. Гоголь
* *Чибисов* — «Мылтыклы кеше» Н. Погодин
* *Черкун* — «Варварлар» М. Горький

## Кызыклы факт

Әстерхан татар театрына эшкә  килгән Камал I  «*Сакмарский*» псевдонимы белән уйнаучы яшь артист Камал Сәлахетдиновка яңа сәхнә исеме — «*Камал III*»не тәкъдим итә (*[[Камал I]] , [[Габдрахман Камал|Камал II]] була инде — икесе дә [[Галиәсгар Камал|Г. Камалның]] энеләре*).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1943 Татарстан АССР халык артисты
* 1950 РСФСР атказанган  артисты
* 1957 РСФСРның халык артисты

## Искәрмәләр

## Әдәбият
# В. Мортазин, Т. Ченәкәй. Татар театры тарихыннан. М, 1926 ; Казан: ТКН, 1996. 
# И. Илялова. Г. Камал театры артистлары. К.: ТКН, 1996; 2005. ISBN 5-298-00708-2
# Театральная энциклопедия. Том 2. Глав. ред. П. А. Марков. М.: Советская энциклопедия, 1963.

## Сылтамалар

*  Г. Камал театры артистлары. Библиографик белешмәлек
*  Камал III Кино-театр.ру сайтында
* Кадерле хатирәләр... Казан утлары. Автор: Әхтәм Зарипов
* Камал III Габдулла Тукайның «''Пар ат''» шигырен укый (''аудио'', 3:31)

## Моны да карагыз

Төркем:Татар артистлары
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:РСФСР халык артистлары
Төркем:Камал театры актерлары
Төркем:Габдулла Тукай