open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Асфальтобетон

**Асфальтобетон** — ясалма төзелеш материалы, тыгызланган асфальтобетон катнашмасы. Асфальтобетон катнашмасы - минераль материал (вак таш, ком, минераль порошок-матдә) һәм битум катнашмасы. Русияда асфальтобетон катнашмасына, асфальтобетонга, полимерасфальтобетонга таләпләр ГОСТ 9128-2013 язылган.

ГОСТ 9128-2013 буенча асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетон минераль өлеше (таш материал) буенча бүленә:
* ***';
* ***';
* **ком**.

Асфальтобетон катнашмасы кулланыла торган битум һәм җәю вакытында температура булганда буенча бүленә:
* **эссе** (үзле һәм сыек нефть юл битумы, җәю вакытында температура - 120 °);
* **салкын** (сыек нефть юл битумы, җәю вакытында температура -  5 °С).

Асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетон, минераль бөртек (щебень, гравий, ком) буенча бүленә:
* эре бөртекле (бөртек күләме 40 мм кадәр);
* вак бөртек (бөртек күләме 20 мм кадәр);
* ком (бөртек күләме 16 мм кадәр);

Салкын катнашмалары вак бөртек һәм ком булалар.

Асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетон,  күләме буенча бүленә:
* А ( 50 60% ка кадәр);
* Б ( 40-50% ка кадәр);
* В ( 30 40% ка кадәр).

Кулланылган материаллар һәм физик-механик күрсәткечләр буенча асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетонлар түбәндәге маркаларга бүленә:
* эссе югары тыгызлыктагы — МІ;
* тыгыз, типлары: 
** А — МI, МII;МIII;
** Б, Г — МI, МII, МIII;
** В, Д — МII, МIII;
* күзәнәкле — МІ, МІІ;
* югары күзәнәкле  — МІ, МІІ;
* югары күзәнәкле комлы— МІІ;
* салкын, типлары: 
** Бх, Вх — МІ, МІІ;
** Гх — МІ, МІІ;
** Дх — МІІ;
* югары күзәнәкле  — МІ.

## Шулай ук карагыз
*Асфальт
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
*Маршалл методы ГОСТ 12801-98 буенча асфальт-бетон сынау үрнәкләре   
*ГОСТ 9128-2013 Асфальтобетон катнашмасы
*«Суперпейв»: Асфальтобетон катнашмасы проектлау 

Төркем:Төзү материаллары
Пролетариат кадрлары өчен (гәҗит)

**Пролетариат кадрлары өчен** — гәҗит.  1930 елның 23 мартыннан 1933 елның 11 мартына кадәр Казан шәһәрендә татар һәм рус телләрендә нәшер ителә, барлыгы 154 саны чыга.

Төркем:Татарча гәҗитләр
Төркем:Әлифба буенча гәҗитләр
Сталин юлы белән (гәҗит)

**Сталин юлы белән** — гәҗит.  1932-1941 елларда Бакалы авылында татар телендә нәшер ителә.

Төркем:Татарча гәҗитләр
Төркем:Әлифба буенча гәҗитләр
За урожай (гәҗит)

**За урожай** — гәҗит. ВКП(б)ның Әлмән район комитеты һәм район шурасы органы. 1941-1950 елларда Әлмән авылында татар телендә нәшер ителә.

Төркем:Татарча гәҗитләр
Төркем:Әлифба буенча гәҗитләр
Октябрь байрагы (гәҗит, Җаек)

**Октябрь байрагы** — гәҗит. ВКП(б)ның Җаек губерна комитеты, губерна башкарма комитеты һәм губерна һөнәри берлекләр шурасы органы. 1927 елның 7 ноябреннән 1928 елның 20 июленә кадәр Җаек шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 11 саны чыга.

Төркем:Татарча гәҗитләр
Төркем:Әлифба буенча гәҗитләр
Дасакута

**Дасакута**  ул Һаридасаларның бер бүлекләренең берсе (Һаридасаларның Вьясакуталары белән бергә, бу Бхакти хәрәкәте эчендә төркем булган, бу монотеистик Һинд дине тугърылар хәрәкәтләрнең берсе булган, ул Ходайга мәхәббәт белән тугъры булырга өйрәткән һәм Ходайга яратып тугърылыкта бхактида концентранцияләнгән. Гомуми алганда, бу Шива яки Вишну яки Шактига табынуны аңлаткан.
## Тарихы
Көньяк Һиндстанда Виджаянаган Империясе 12-енче һәм 13-енче гасырларда хөкем сөрүе вакытында Һаридаса хәрәкәте хәзерге Карнатака территориясеннән таралган. Лингаятизм хәрәкәте (төшенчә Каннада телендәге Лингавантхадан алынган) Һинду реформаторы Басаванна фәлсәфәсен тараткан.
Вьясакутта Ведаларны, Упанишадаларны һәм башка Даршаналарны яхшы белергә тиеш булганнар. Дасакутаның роле Каннада теле аша кешеләргә Мадхвачарья юлламасы аша тапшырырга булган.

## Шулай ук карагыз
*Гуру-шишья традициясе
* Парамгуру
* Гурукула

## Билгеләмәләр


## Искәрмәләр
* Jagadeesan, N *The Life and Mission of Karaikkal Ammaiyar* Bhattacharya, N.N. [ed] *Medieval Bhakti Movements in India* Munishiram Manoharlal, New Delhi, (1989), pages 149-161

## Тышкы сылтамалар
*Path of Devotion
*Haridasas of Karnataka 
*A Word to Our Madhava Btethren

Төркем:Һинд дине
Затон күпере

**Затон күпере** (, ) — Уфа шәһәрендә Агыйдел елгасы аша <span style="padding:1px .5em; color:#ffffff; background-color:#0090ff; font-weight:bold;">М7</span> «Идел» (Мәскәү — Владимир — Түбән Новгород — Чабаксар — Казан — Уфа) трассасы буенча Казан юнәлешендәге автомобиль һәм җәяүлеләр күпере. Ике күпер-юлдан тора.

1971 елда  Е. С. Уланов, С. Ф. Игнатов проекты буенча беренче күпер-юл корылган.

2016 елда «Гипростроймост» институты (*[[Мәскәү]]*) проекты буенча икенче күпер-юл корылган.

## Сылтамалар
*  Мосты.  Башкирская энциклопедия

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча күперләр
Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары
Друхьюлар

**Друхью**лар (Санскрит телендә - द्रुह्यु) Борынгы Һиндстанда Ведик Арийләр кабиләсе булган. Алар Ригведада еш Ану кабиләсе белән бергә искә алына,. Кайбер иртә галимнәр аларны төньяк-көнбатыш төбәккә урнаштырганнар.

Һиндстан эпосларында һәм Пураналарында Друхьюларның урынын Һиндстан суб-кыйтгасының Төньяк көнбатыш өлешендә дип күрсәтәләр. Пураник белемнәрдә Дрхьюларның Пәнҗабтан Үзәк Азиягә масштаблы күчеше турында күп әйтелә. Друхью Патшасын Ангараны Пәнҗабтан Икшваку династиясе Патшасы Мандхатри кысрыклап чыгарган дип әйтелә. F. E. Pargiter теориясе буенча Друхью патшасы Гандхара төньяк-көнбатыш Гандхара дәүләтен үз хөрмәтенә исем кушкан. Пураналарда Патша Прачетасның йөз улы Әфганстанның төньяк төбәгендә (удичьяда) төпләнеп "Млеччха"лар (Ведик кануннардан чигенгәннәр) булып китүдән соң бернәрсә дә әйтелми.(Бхагавата 9.23.15–16; Вишну 4.17.5; Вайю 99.11–12; Брахманда 3.74.11–12 һәм Матсья 48.9.). Вишну Пуранада шулай ук Аратта һәм Сетуны Друхьюлар урнашкан урын дип күрсәтә.(Вишну Пурана IV.17)

## Асбилгеләмәләр


## Искәрмәләр
*Риг Веда
*Вишну Пурана
*Frawley David: The Rig Veda and the History of India, 2001. (Aditya Prakashan), 
*Pargiter, F.E. [1922] 1979. Ancient Indian Historical Tradition. New Delhi: Cosmo.
*Talageri, Shrikant: The Rigveda: A Historical Analysis 2000,  [6]; --Aryan Invasion Theory and Indian Nationalism. 1993.

Төркем:Һинд дине
Гангаджамуна

**Ганга Джамуна** Непалда Һинду дини сәфәр кылу урыны, монда гыйбадәтханә тирәли мәшһүр ярминкә үткәрелә, бу ноябрьнең беренче атнасында тулы айдан эч көн элек була. Монда Һинд дине тугърылары һәм җирле кешеләр тарафыннан хөрмәт ителә торган изге таш бар. Бу изге таш илаһи көчне саклый дип ышаныла, чөнки монда су чыганагы.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине изге урыннары
Астанага 20 ел (медаль)

**«Астанага 20 ел» медале** () — Казакъстан Республикасының дәүләт бүләге. 2018 елның 17 апрелендә Казакъстан Республикасы президенты Нурсолтан Назарбаев указы белән гамәлгә кергән. Әлеге медаль белән Казакъстан Республикасы һәм аның башкаласы үсешенә сизелерлек өлеш керткән Казакъстан Республикасы ватандашлары һәм чит ил гражданнары бүләкләнә.

## Тарих
Казакъстан Республикасының башкаласын Алматыдан Астанага күчерүгә 20 ел тулуга карата чыгарылган.

2018 елның 17 апрелендә Казакъстан Республикасы президентының № 667 указы белән гамәлгә кергән.

## Статут
Әлеге медаль белән бүләкләү өчен, Казакъстан Республикасы президентына Казакъстан Республикасы парламенты палаталары рәисләре, хөкүмәт, Конституция Шурасы, Югары суд, министрлыклар, башка үзәк дәүләт органнары, Астана һәм Алматы шәһәрләре акимнәре, өлкә акимнәре, җәмәгать берләшмәләре тәкъдим кертә ала.
* Медальне Казакъстан Республикасы президенты, аның кушуы буенча һәм аның исеменнән, Казакъстан Республикасы Дәүләт сәркатибе, Казакъстан Республикасы парламенты палаталары рәисләре, Казакъстан Республикасы хөкүмәте әгъзалары, Астана һәм Алматы шәһәрләре акимнәре, өлкә акимнәре, башка вазифаи затлар тапшыра.
* Медаль белән бергә, бүләкләнүчегә таныклык та тапшырыла.
* Медаль күкрәкнең сул ягына, Казакъстан Республикасының башка бүләкләреннән астарак беркетелә.

## Тасвирлама
Медаль ике өлештән — билге һәм колодкадан тора. Билге сары төстәге  эшләнгән 34 *мм* лы түгәрәктән гыйбарәт.
 
Медальнең аверсында (*алгы як*) 25 *мм* лы әйләнәнең эчендә Астана шәһәренең әһәмиятле биналары сурәтләнгән: *үзәктә* беренче планда — «Астана Байтерек» монументы, *сул якта* икенче планда — Казакъстан Республикасы президентының «Ақорда» резиденциясе, *уң якта* — Тынычлык һәм килешү сарае, «Бәйсезлек» монументы. Түгәрәк читендә өстә «АСТАНА», аста «20 жыл» дигән язулар бар. Әлеге язулар арасында як-якта милли орнамент.

Медальнең реверсында (*арткы як*) түгәрәк эчендә «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2018» язуы, түгәрәк тышында милли орнамент.

Медальдәге барлык сурәтләр һәм язулар кабарынкы, тонык фонда ялтырап тора. Билге боҗра һәм каптырма белән киңлеге 32 *мм* һәм биеклеге 50 *мм* булган турыпочмаклы колодкага беркетелә. Колодка 32 *мм* киңлектәге зәңгәр төстәге ефәк тукыма белән тышланган. Сул яктан киңлеге 7 *мм* булган кызыл төстәге  уздырылган. Кызыл төстәге буйның уң ягында киңлеге 3 әр *мм* булган сары төстәге ике буй уздырылган. Ике сары буйның арасы 1 *мм*. Колодканың арткы ягында киемгә эләктерә торган каптыргычы бар.

## Медаль белән бүләкләнүчеләр
* Рөстәм Миңнеханов 
* Бибигөл Түләгәнова
* Алия Мостафина

## Сылтамалар
*  О юбилейной медали в ознаменование 20-летия столицы Республики Казахстан. Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан «Адiлет»
*  Медаль «20 лет Астане»

## Искәрмәләр


Төркем:Казакъстан бүләкләре
Гарудаасана

**Гарудасана** (En - |ɡ|ɑː|r|uː|ˈ|d|ɑː|s|ɑː|n|ɑː) (|gah|roo|DAH|sah|nah); (Санскрит телендә - गरुडासन}}; IAST: *Garuḍāsana*) яки **Бөркет Позасы** бу асана.

## Этимологиясе

Исем Санскрит "гаруда" сүзеннән, ул "бөркет" дигәнне аңлата һәм "асана" сүзеннән, ул "позиция" яки "утырыш" дигәнне аңлата.

Һинд дине мифологиясендә Гаруда кошлар патшасы буларак мәгълүм. Ул Вишну Ходаен үзенең өстендә йөртә, ул кешеләргә шәйтаннарга каршы көрәшергә ярдәм итә. Бу сүз гадәттә Инглиз теленә "бөркет" дип тәрҗемә ителә, гәрчә бер сүзлек буенча, ул "ашаучы" дигәнне аңлата, чөнки Гаруда башта "Кояшның бөтен нәрсәне ашап алучы нурлары" белән идентификацияләнгән.

## Тасвирлама

Бу торучы асана концентрацияне арттырырга мөмкин. Ул тубыкларда, балтырларда, ботларда һәм тезбашларында концентрацияләнә.

## Юрамалар

Гадәттә Гарудасана туры арка белән ясала, шулай итеп ул Гаруда кошын сурәтли. Ләкин күп кешеләр арканы туры тотмый, моны юраманың хатасы дип карарга мөмкин.

## Галерея

File:Garudasana eagle pose.jpg


## Шулай ук карагыз

* Асаналар исемлеге

## Искәрмәләр

## Өстәмә укырга мөмкин

* 
* 
* 

## Тышкы сылтамалар
* Benefits
* Instruction

Төркем:Һинд дине
Төркем:Йога
Гайан Байан

**Гайан Байан** Шатраларда Шанкардэвның өйрәнчекләре тарафыннан башкарылган дини бию.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Гопинатх Ходае

**Гопинатх** (Дэванагари язуы белән: गोपीनाथ) Һинд дине Ходае Кришнаның формасы. Ул шулай ук Гопинатхджи яки Гопинатхджи Махарадж буларак мәгълүм. Гопинатх гопилар (сыер көтүче кызлар) белән ассоциацияләнә, Кришна алар белән бергә үскән.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*The Original Swaminarayan Sampraday (Gopinathji)

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Дэви Дану

**Дэви Дану** Бали Һинд дине тарафдарларының су Алиһәсе, Балилылар үз ышану системасын Агама Тирта яки "су ышану системасы" дип атаганнар. Ул Бали традициясенең иң олы Илаһи Көчләрнең берсе.

## Тышкы сылтамалар
**Улун Дану Батур Изге Гыйбадәтханәсе*. http://allaboutbali-info.blogspot.com/2007/09/ulun-danu-batur-sacred-temple.html
* Дж. Стивен Лэнсинг: *A Thousand Years in Bali*. The Long Now Foundation. http://fora.tv/2006/02/13/J__Stephen_Lansing_A_Thousand_Years_in_Bali#fullprogram
**Бали Тулы Су Демократиясе*. http://everybodyandnobody.wordpress.com/2009/12/05/direct-water-democracy-in-bali

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Дивали Нагар

**Дивали Нагар** (*Утлар Шәһәре*) - Тринидад һәм Тобагода ел саен Дивалины бәйрәм иткәндә Һинду мәдәниятенең (киң мәгънәдә) һәм Һинду-Тринидад мәдәниятенең (аерым алганда) күргәзмәсе. Күргәзмә "Дивали Нагар Урыны"нда урнаша, бу Чагуанас даирәсендә. Бу чара 1986-ынчы елның ахырында Урта Үзәк Сәүдә Залында башланган. Ул шуннан соң пар ел узгач, Юрайа Батлер Шоссесы янында Джон Питерс Юл Киңәюендә даими урын алган. 
Гәрчә дини һәм мәдәни чагылыш буларак оештырылса да, Дивали Нагарны артык коммерциялизациядә тәнкыйть булган. Шулай да, коммерция эшчәнлеге өлешчә Нагарны спонсорлый, чөнки ул чынлап та күп ресурслар сарыф итә. Һәр елны программаның берничә мәдәни һәм дини өлеше ассызыклана һәм аның читтә яшәүче диаспораның Тринидадка һәм Карибларга йогынты ясалганы күрсәтелә. Дивали Нагар Тринидан һәм Тобагоның иң әһәмиятле Һинд дине мәдәни чарасы һәм гомумән алганда Карибларда һәм Төньяк Америкада да. Хәзерге вакытта Майамида һәм башка урыннарда да Дивали Нагарлар бар. 
Фестивальләр гадәттә ел саен Дивали көне алдыннан бер атна алдан башлана һәм Дивали төне алдыннан бетә. Нагарның кульминациясе булып соңгы төндә киң фейерверклар тора. Дивали Нагарның концепциясен Һинду Мәдәниятенең Милли Шурасы Президенты Һанс Ханумансингх уйлап чыгарган һәм аны Дивали Нагарның беренче рәисе Рамперсэд Парасам җитәкчелегендәге бер төркем тугрылар оештырган. Һинду Мәдәниятнең Милли Шурасының хәзерге рәисе М-р Деокинанан Шарма күп еллар дәвамында рәис булган.
Дивали Нагарның 2011 елында башланганда, егерме беренче ел юбилейда, Дивали башлаучыларга хөрмәт күрсәткәннәр.
Дивали Нагар урыны ел буена белем семинарлары, Һиндлеләр Килү Көне фестивальләре, иганә чаралары, дини фестивальләр һәм өйләнү чаралары өчен кулланыла. Бу урын шулай ук Һиндстаннан килгән дини һәм мәдәни товарлар сату өчен күргәзмәләр өчен кулланыла.

Төркем:Һинд дине
Горехабба

**Горехабба** яки **Горе Хабба** Һиндстанда фестиваль, шуның вакытында бер-берсенә сыер тиресе чәчрәтәләр. Бу фестиваль Һиндстанда Карнатака - Тамил Наду чигендә Гумматапура кечкенә авылында Дивалиның Балипадьямисыннан соң бәйрәм ителә.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Gorehabba festival celebrant piles cow dung , BBC Motion gallery
* Dung-slingers aim at peace, Deccan Herald

Төркем:Һинд дине
Дваджастхамбам

**Дхваджа стхамбхам**, **коди марам** яки **коди-к-камбам** ул Көньяк Һиндстан Һинд дине гыйбадәтханәләренең хасияте буган флагшток.

Бу флагшток белән бергә төркемләнгән ике башка объект ул "бали питам" (тәкъдимнәр өчен алтарь) һәм гыйбадәтханә шул Ходайга багышланган Ходайның (вахана)сы (атлану хайваны). Символик рәвештә бу өч объект гыйбадәтханәнең изге урынын чиста булмаганнардан һәм тугъры булмаганнардан саклаучы киртәләр.

## Шулай ук карагыз
* Һинд дине гыйбадәтханәсе архитектурасы

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Хатакешвара

**Хатакешвара** Лингаят яки Вира Пашупата культында табыныла торган Шива Ходаеның формасы. Хатакешварага Шрисайламда багышанган гыйбадәтханә бар һәм Һиндстанның Деккан төбәгендә тагын бик күп шундый гыйбадәтханәләр бар.

Төркем:Һинд дине
Босния һәм Герцеговинада Һинд дине

**[[Босния һәм Герцеговина]]да Һинд дине** Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте, "Көн Саен Тормышта Йога" һәм Сараевода "Сатья Саи Үзәге" кебек төрле төркемнәр һәм үзәкләр белән күрсәтелгән.

## Босния һәм Герцеговинадa Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең Босния һәм Герцеговинада булуы үсә. Барлык буын төркемнәреннән фараз ителгәнчә 300 кеше бар.
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Босния һәм Герцеговинада дини җәмгыять буларак теркәлгән.
Халыкара Кришна Аңы Җәмгятенең Food For Life программасы Босния һәм Герцеговинада мәшһүр булна. Босния һәм Герцеговинада сугыш вакытында Босния һәм Герцеговинада Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте тугърылары ятим балалар йортларын, картлар йортларын, шифаханәләрне, инвалид балалар учреждениеләрен һәм сыену урыннарына өч еллык конфликт дәвамында көн саен килгәннәр. Сараевога 1992 елдан бирле фараз ителгәнчә 20 тонна ризык таратылган булган.

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Босния һәм Герцеговинада дин
Иравати

**Иравати** ул Һиндстан мифологиясендә шәхес. Ул Кадру һәм Кашьяпаның кызы. Ул Индраның атланган хайваны Айраватаның анасы. Ул шулай ук Рави Елгасы белән ассоциациядә.

## Шулай ук карагыз
* Айейярвади Елгасы

## Искәрмәләр
*Vettam Mani; Puranic Encyclopaedia. Quotes the Ramayana (Aranyakanda) for her parentage, and the Mahabharata, Anusasana Parva, for the river).

Төркем:Һинд дине
Кадутрути Махадэва Гыйбадәтханәсе

**Кадутурути Махадэва Гыйбадәтханәсе** Һиндстанда, Кералада, Коттаям даирәсендә Ходай Шивага багышланган гыйбадәтханә. Төп Ходай булып Ходай Шива тора. Гыйбадәтханә Кералада Эттуманур Махадэвар Гыйбадәтханәсе, Ченганнур Махадэва Гыйбадәтханәсе, Вайком Гыйбадәтханәсе, Эрнакулам Шива Гыйбадәтханәсе һәм Вадаккунатхан Гыйбадәтханәсе кебек төп Шива гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шиваизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Journal of Vaishnava Studies

***«Journal of Vaishnava Studies»*** (Вайшнав Эзләнүләр Журналы) — Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте әгъзасы Стивен Дж. Розен тарафыннан 1992 елда нигезләнгән академик журнал. Ул Вишнуга бәйле традицияләрнең фәнни эзләнүләренә багышланган. 2002 елда журнал Вирджиниядә Кристофер Ньюпорт Университеты һәм A. Deepak Publishing, Inc. белән аффилиациягә кергән.

## Тышкы сылтамалар
* http://www.deepakheritage.com/indic_series.htm#BackIssue 
## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Дини журналлар
Төркем:1992 елда барлыкка килгән басмалар
Төркем:Инглизчә журналлар
Төркем:АКШ журналлары
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине буенча басмалар
Криямана Карма

**Крийямана карма** Һинд динендә кешеләр хәзерге вакытта барлыкка китергән карма, аның җимешләре соңрак татылачак.

## Искәрмәләр

## Шулай ук карагыз
*Нишкам Карма
*Прарабдха Карма
*Санчита Карма

Төркем:Һинд дине
Калава

**Калава** (Санскрит телендә - कलावा) ул изге Һинду җебе, шулай Хинди телендә *маули* (मौली) яки *чараду* дип атала, кайчак *ракша*. Аны дога кылу церемониясенә килгән кешеләргә Пандит яки гаилә әгъзасы, типик рәвештә дәү әти - дәү әни яки ата-аналар бәйли. Калава ирләрнең һәм кияүгә чыкмаган кызларның уң беләзегенә бәйләнә һәм кияүгә чыккан хатынның сул беләзегенә бәйләнә. Кечкенә сары кертемнәре белән кызыл төстә җеп формасындагы мамык кыллар киң таралган, шулай да башка төсләр дә очрый. Аларда кайвакыт төеннәр бар, алар кеше табигатенең саттвик халәтенә килү өчен мантраларны укыганда ясала һәм алар бу кешедән бу кызыл җепне кигәч явызлыкны читкә кагу өчен киелә. Калаваның стильләштерелгән формасы Ракша Бандхан бәйрәме өчен кулланыла.

## Язмаларда
Бхагавад Гита буенча Җирдә беркем дә табигатьнең *өч [[гуна]]лар*дан (тенденцияләр, сыйфатлар, хасиятләр) азат түгел: Раджас (дәрт), Тамас (караңгылык яки җимерү) һәм Саттва (сафлык). Бу гуналар акыл халәтенә, безнең кәефебезгә, табигатебезгә һәм үз-үзебезне тотышыбызга зур йогынты ясыйлар. Мәсьәлән, баласын ашатучы ана саттвик булып санала; баласы белән уйнаганда раджас гунасында була; ә йоклаганда тамас гунасында була. Беләзектә җеп вакыт узу белән акыл кичерүче кәеф дулкынуларын контрольдә тотарга һәм көндәлек тормышта тыныч һәм саттвик халәткә китерә.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Хаста Уттанасана

**Хаста Уттанасана**, **Күтәрелгән Куллар Позициясе**, **Күтәрелгән Куллар Позициясе**, **Кул Күтәргән Килеш Тору**, яки **Күккә Сузылу Позициясе** ул асана.

## Этимологиясе
Атамасы Санскрит сүзләре *хаста* (हस्त) "кул" дигәнне аңлата һәм *уттана*дан (उत्तान) алынган бу "интенсив язылу", "киңәю", "туры", яки  "язылган", һәм *асана* (आसन)дан алынган, бу "позиция" яки "утырыш" дигәнне аңлата.

## Тасвирламасы
Бу басып торып, кулларны күтәрү һәм бергә тоту. Ул Сурья Намаскарада 2-енче һәм 11-енче асана.

## Шулай ук карагыз
*Асаналар исемлеге
*Сурья Намаскара

## Искәрмәләр

## Өстәмә укырга мөмкин
*
*
*

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Һинд дине
Төркем:Йога
Уфа тимер юл күпере

**Уфа тимер юл күпере** ()&nbsp;— Агыйдел елгасы аша салынган тимер юлы күпере. Уфа шәһәрендә урнашкан.

## Тарихы
Уфа тимер юлы күперен төзү Самар-Златоуст тимер юлы өлешендә 1886 елда башланган һәм 1888 елда тәмамланган. Башта ул елгасы аша чыгуны, аннары инде (1892 ел) Чиләбе каласына кадәр магистраль төзүне тәэмин иткән.

Торыклы күпер төзү 1884 елгы техник нормаларга туры китереп, профессор Н.&nbsp;А.&nbsp;Белелюбский тарафыннан проектланган. Корамалларын Вотка заводында җитештергәннәр.

Белелюбский торыклы күпер төзүне башлангыч тапкыр кулланган. Бу корылыш прогрессив исәпләнгән. Ферма элементларында кискенлек кими торган булган.

Күпер төзүдә башлангыч тапкыр тупсалы аркылы терәк балалары кулланылган. 1890 елдагы Эдинбург күргәзмәсендә төзелмә Алтын мидал яулаган һәм соңыннан «рус терәк төре» дип атала башлаган.

1888 елның 8 сентябрендә тимер юллар бәйләнеше министры адмирал К.&nbsp;Н.&nbsp;Посьет тантаналы рәвештә күперне ача. Шулай ук тимер юл күперендә җәяүле хәрәкәте дә ачыла. Аның өчен ян-яктан махсус идәннәр эшләнелә. (Аннары ул ябыла)

Күпер сызмасы (схема)&nbsp;—  күпердә һәр бересенең арасы дан торган алтылы тотрык булган.

1919 елда Ватандашлар сугышы чорында Колчак отрядлары алтынчы тоторокло шартлаткан, шунлыктан ул ватылган. Аны төзәтү ике этаптан торган, элек вакытлы тоторлар янына, аннары капиталь төзәтү эшләре башкарылган.

Күперне тергезгән өчен төзүчеләрне котлап, В.&nbsp;И.&nbsp;Лениннан 1919 елның 10 октябрендә күпер төзүчеләр исеменә телеграмма килә

Капиталь төзекләндерү вакытында профессор Л.&nbsp;Д.&nbsp;Проскуряков тарафыннан төзелеш проектына ярашлы тороктар саны арттырыла.

## Кызык фактлар

1888 ел Дим елгасы өчен ясалма елга үзәне (кушымта) казыла; ул хәзерге автомобиль күпере яныннан  ас яктан башлана һәм Агыйдел ягына туры таба китә. Бу ердан Дим елгасы аша тагын да тимер юлы күперен төземәс өчен эшләнелә.

Агымнан аз гына ераклыкта, тимер юлы күпере янында, Агыйделдә кече генә бер утрау бар. Ул ел саен үзенең хәләтен үзгәртә, җәй көне утрауга әверелә. Утрауның барлыкка килүе XX гасыр башындагы бу урында баткан ашлык баржаларына бәйле. Баткан биржалар ләм утырып, утрау барлыкка килүгә нигез булып тора.

Күпернең беренче төсле фотосурәтләре С.&nbsp;М.&nbsp;Прокудин-Горский тарафыннан 1910 елда эшләнелгән. Ул өч төстәге негативы алу чаралары белән эшләнелгән.

## Сылтамалар
* http://www.ufa-trakt.ru/ufa-do-1917/mostyi/

## Искәрмәләр

Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары
Төркем:Русия тимер юл күперләре
Аррабида күпере

**Аррабида күпере** ()— Дору елгасы аша  автомобиль һәм җәяүлеләр күпере. Порту һәм Вила-Нова-ди-Гая шәһәрләр арасында урнашкан. Проект авторы - Эдгар Кардозу. Дору елгасы аша  ачылыу вакыты буенча Порту шәһәрдә 6-чы (Мария Пиа, Luis I, Понте де Сан-Жуан , Понте-ду-Фрейшу,  Инфанте корылмалардан соң).

Корылмада 20000 тонн цемент , 58,700 м3 бетон, 2250 тонн корыч кулланылган.

2013 елдан - Португалиянең милли монумент.

## Искәрмәләр

Төркем:Порту
Төркем:Португалия
Эребуни (музее)

**«Эребуни» музее** (, ) — Ереванның тарихи музейларының берсе. Арин-Берд калкулыгында, Эребуни урарту кальгасы калдыклары янында урнашкан.

## Тарих
Музейда 1950—1959 елларда Эребуни кальгасын һәм 1939—1958 елларда Кармир-Блур калкулыгында күрше Тейшебаини Урарту каласында казу эшләре алып барылганда табылган экспонатларның күбесе урын алган. Музей 1968 елда, Эребуни каласына нигез салынуының 2750 еллыгына карата, Совет Әрмәнстаны Хөкүмәтенең 1968 елның 24 маендагы 225 санлы карары буенча ачыла.

Иң кыйммәтле әйберләр, мәсәлән, алтын һәм көмеш әйберләр, Тейшеба Ходае сыны — илнең төп музеена күчерелгән. Ә Эребуни музеенда бары тик аларның күчермәләре генә саклана. Эребуни музееның иң кыйммәтле экспонаты дип, Урарту чорындагы 23 язулы табличка санала.

Музей территориясенә Эребуни кальгасының калдыклары һәм патша сараеның кайсыбер залларының реконструкцияләнгән өлешләре керә. Алар ачык һавада, музейның төп бинасының артында, Арин-Берд калкулыгы түбәсендә урнашкан.

Музей составына «Шенгавит» тарихи-археологик тыюлыгы керә.

## Галерея

File:Urartian language stone, Erebuni museum.jpg|
File:Urartu Cuniform Argishti 1.jpg|
File:Urartian pottery, Erebuni museum 6a.jpg|
File:Erebuni museum, Yerevan, Armenia 1257a.jpg|
File:StoneBox04.jpg|
File:Erebuni museum, Yerevan, Armenia 1263a.jpg|
File:Urartian Fresco07.jpg|
File:Urartian Fresco06.jpg|


## Әдәбият
* Каталог археологических предметов музея «Эребуни», издательство Управления по охране памятников истории и культуры Республики Армения, Ереван, 2002 ISBN 99930-2-535-6

## Сылтамалар
* Erebuni museum  (музейның рәсми сайты)
## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Ереван музейлары
Төркем:Әрмәнстан музейлары
Төркем:Археологик музейлар
Ирекле дәүләт Саксония

**Саксония**, **Ирекле дәүләт Саксония** () — Алмания Федератив Җөмһүриятенең федераль җире, административ берекмә. Халык – 4,046 млн. кеше. 
Административ үзәге — Дрезден шәһәре. Кеше саны ягыннан иң зур шәһәр - Лейпциг.

## Тарих
Аның территориясендә  совет танк армиясе урнашкан.
## География
Көнчыгышта Польша,  төньякта Бранденбург федераль җире, төньяк-көнбатышта Саксония-Анһальт федераль җире, көнбатышта Тюрингия федераль җире, көньякта Чехия белән чиктәш.
Базальт җепсел

**Базальт җепсел**()— табигый минераллар иретү юлы белән алынган ясалма  материал. Карап җитештерүче материал булырга мөмкин алынган буларак өстәмәләр[1], шулай булмаса, андыйлар.

Сергей Оснос җитәкләгән Базальт җепсел буенча һәм композицион материаллар фәнни-тикшеренү институты Украинада бар.

Базальт җепсел заводлары «Sichuan Aerospace Tuoxin Basalt Industry Co., LTD», «Hengdian Group " Shanghai Russia Gold Basalt Fiber», «GBF - Gold Basalt Fiber» Кытайда бар.

2017 елның 18 октябрьдә 297.1325800.2017 «Фибробетон конструкцияләр метал булмаган фибра белән. Кагыйдәләр проектлау» Русияда эшләтеп җибәрелде.
## Базальт җепсел чагыштырма күрсәткечләре

## Фәнни эшләр
#Рабинович, Феликс Нисонович.Композиты на основе дисперсно армированных бетонов : вопросы теории и проектирования, технология, конструкции / Ф. Н. Рабинович ; предисл. И. Н. Фридляндера, Е. П. Велихова. - 4-е изд., перераб. и доп. - Москва : Ассоц. строит. вузов, 2011. - 639 с. : ил., портр., табл.; 25 см.; ISBN 978-5-93093-854-8 (в пер.)
#Растянутые элементы из керамзитофиброжелезобетона на грубом базальтовом волокне с обычной и высокопрочной арматурой : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.01. - Нальчик, 2003. - 164 с. : ил.
#Высокопрочный тонкозернистый базальтофибробетон : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Боровских Игорь Викторович; [Место защиты: Казан. гос. архитектур.-строит. ун-т]. - Казань, 2009. - 168 с. : ил.
#Мелкозернистый бетон высокой коррозионной стойкости, армированный тонким базальтовым волокном: диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Бучкин Андрей Викторович; [Место защиты: Науч.-исслед. центр "Стр-во"]. - Москва, 2011. - 130 с. : ил.
#Мелкозернистый цементобетон с использованием базальтового волокна для дорожного строительства : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Бабаев Виктор Борисович; [Место защиты: Белгород. гос. технол. ун-т им. В.Г. Шухова]. - Белгород, 2013. - 180 с. : ил.
#Мелкозернистые бетоны с применением базальтовой фибры и комплексных модифицирующих добавок : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Зубова Мария Олеговна; [Место защиты: Волгогр. гос. архитектурно-строит. ун-т]. - Волгоград, 2014. - 159 с. : ил.
#Конструктивные особенности фибробетонных перемычек стен зданий : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.01 / Ивлев Михаил Александрович; [Место защиты: Казан. гос. архитектур.-строит. ун-т]. - Уфа, 2013. - 261 с.
#Пенофибробетоны с применением микроупрочнителей и модифицирующих добавок : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Котляревская Алена Валерьевна; [Место защиты: Волгогр. гос. архитектурно-строит. ун-т]. - Волгоград, 2013. - 161 с.
#Фибробетон в тонкостенных изделиях кольцевой конфигурации : диссертация ... кандидата технических наук : 05.23.05 / Ивлев Василий Александрович; [Место защиты: Уфим. гос. нефтяной техн. ун-т]. - Уфа, 2009. - 167 с.

## Искәрмәләр

Төркем:Төзү материаллары
Hinduism Invades America (китап)

***Hinduism Invades America*** Америкада Һинд дине керү турында иртә егерменче гасыр фәнни эше, аны Вендель Томас дигән автор 1930 елда язган.

## Шулай ук карагыз
* *[[Autobiography of a Yogi]]*

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине буенча басмалар
Кришна Аванти Башлангыч Мәктәбе, Лестер

Лестерда Кришна Аванти Башлангыч Мәктәбе 2011 елда нигезләнгән. Англиядә, Лестерда урнашкан. Координаталары:52.62844 N, 1.06910 W. Веб-сайты: http://www.kapsleicester.org.uk/.
**Кришна Аванти Башлангыч Мәктәбе, Лестер** ул Берләшкән Корольлектә урнашкан Һинд дине башлангыч мәктәбе, ул "Avanti Schools Trust"ның өлеше. Ул Лестерда урнашкан беренче дәүләт тарафыннан нигезләнгән Һинд дине мәктәбе. Мәктәп Һинду чыгышлы укучылар өчен ачылган, әмма урыннарның 50%-ы төрле диндәге биредә яшәүче укучылар өчен резервланган. Мәктәп **Evington Hall**-да урнашкан, бу Grade II дәрәҗәсе бина, якынча 1840-ынчы елда төзелгән, ул элек дини (конвент) мәктәп булган, соңрак Лестер Башлангыч Грамматика Мәктәбенең өлеше булып киткән.

## Шулай ук карагыз
* Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*Official website

Төркем:Һинд дине
Үрмәкүч-кеше: Өйгә кайту

## Актерлары

## Музыка
«Доктор Стрәнҗ» фильмы чыккан вакытта, Кевин Файги «Доктор Стрәнҗгә» кебек үк «Үрмәкүч-кеше: Өйгә кайту» фильмынада Майкл Җаккино музыканы яза дип ялгыш ычкындырды. Тиздән Җаккино үзе дә бу хәбәрне раслады.

## Бүләкләр һәм билгеләнүләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 

Төркем:2017 елның АКШ фильмнары
Төркем:АКШ-ның 3D фильмнары
Төркем:2017 елның 3D фильмнары
Төркем:Marvel кинематографик галәме фильмнары
Төркем:Үрмәкүч-кеше турындагы фильмнар
Төркем:Яңадан башланган фильмнар
Төркем:2017 елның фантастик фильмнары
Төркем:2017 елның атышлы-чабышлы фильмнары
Төркем:Студентлар турындагы фильмнар
Төркем:Спин-офф фильмнар
Төркем:Җон Уоттсның фильмнары
Бразилия милли футбол җыелмасы

**Бразилия милли футбол җыелмасы** () — халыкара футбол ярышларында Бразилия вәкиле булып торучы милли такым. 

## Сылтамалар
*  Рәсми сайт
*  Twitter хисап язмасы

## Искәрмәләр

Төркем:Бразилия
Төркем:Футбол җыелмалары
Питырбур (стадион)

**Санкт-Санкт-Петербург** — Санкт-Петербургда 2016 елда төзелеп беткән футбол стадионы.

Төркем:Стадионнар
Төркем:2018 елгы дөнья футбол чемпионаты
Төркем:Санкт-Петербург
Дулкын (су)

**Дулкын** () — сулыкларда  (*гөрләвек, [[буа (сусаклагыч)|буа]], [[елга]], [[күл]], [[канал]], [[диңгез]], [[океан]]нарда*) суның тибрәнү хәрәкәте. Дулкын элементлары — биеклек, озынлык, период, таралу тизлеге, уртача текәлек, иң зур (*максималь*)  текәлек, дулкын сырты, дулкын сызыгы, дулкын нуры. Дулкынның аскы өлеше *дулкынның итәге* дип, югары өлеше (*дулкынның иң биек ноктасы*) *дулкын сырты* дип атала. Дулкын биеклеге (*итәктән сыртка кадәр вертикаль аралык*) латин  **[[H (латиница)|h]]** хәрефе белән, дулкын озынлыгы (*сырттан сыртка кадәр булган горизонталь аралык*) грек юл **[[Лямбда|λ]]** хәрефе белән күрсәтелә.
 

## Дулкын ясалуның сәбәпләре
Кояш һәм Айның тартуы, су күтәрелү; җилнең үзгәрүе; атмосфера басымы үзгәрү; су астында җир тетрәүләр (*сейсмик активлык*) барлыкка килү; вулкан атылулар, сулыклар өстендә көймә—суднолар хәрәкәт итү.

## Дулкын булу нәтиҗәләре
Сулык төбендәге ташларны кузгату, бер-берсенә кавыштыру, ярдагы ташларга чарпыну сәбәпле су очлы ташларны йомарлап чагырташ ясый, эре ташларны ваклый, таш кырынтыларыннан ком ясый.

## Дулкын төрләре

#### Сәбәпләр буенча
Дулкыннарны китереп чыгаручы сәбәпләргә бәйләп, дулкыннар бүленә:  
* Су күтәрелеше дулкыннары
* Җил дулкыннары
* Бар (*барик*) дулкыннары
* Кораб дулкыннары
* Цунами (дулкыннары)

#### Торышлары буенча
Торышлары буенча дулкыннар ике төргә бүленә:
* Өске дулкыннар
* Эчке дулкыннар
#### Озынлык буенча
Дулкын озынлыгының диңгез тирәнлегенә чагыштырмасына карап, дулкыннар бүленә:
* Кыска дулкыннар
* Озын дулкыннар (*бер-берсеннән ерак бара торган*)
* Мәҗбүри дулкыннар
* Инерция (*ирекле*) дулкыннары
#### Зурлык буенча
 һәм зурлыгына карап, дулкыннар бүленә:
* Ике үлчәмле (*яки* дөрес үлчәмле) дулкыннар 
* Өч үлчәмле (*яки* дөрес булмаган үлчәмле) дулкыннар
* Алга хәрәкәт итүче дулкыннар
* Бер урында тибрәнеп торучы дулкыннар

## Моны да карагыз
* Торгын дулкын
* Аркылы дулкын
## Искәрмәләр
 
## Әдәбият
# *Кадомцев Б. Б., Pыдник В. И.* Волны вокруг нас. M., 1981.

## Сылтамалар
*   Ocean Waves
* Волны на поверхности жидкости. Энциклопедия физики и техники
*  Волны. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона 
*  Неисследованные глубины. *YouTube* (видео, 44:52)

Төркем:Су
Төркем:Табигать
Төркем:Судагы дулкыннар
Төркем:География
Шәһәр магистраты бинасы (Казан)

**Шәһәр магистраты бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1788 елда архитектор Василий Кафтырев (173?-1804) тарафыннан төзелгән бина. 1815 (Александр Шмидт тарафыннан) һәм 1844 елларда үзгәртеп төзелгән.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
«Татарстан» гәҗите мөхәрририяте бинасы (Казан)

**[[Кызыл Татарстан|«Татарстан» гәҗите]] мөхәрририяте бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1866 елда Казан сәүдәгәре Павел Щербаков өчен архитектор Павел Аникин (1827-1891) тарафыннан төзелгән бина. 1923 елда биредә булачак Советлар Союзы Герое, шагыйрь Муса Җәлил эшли.

## Тарихы
1922 елның көзендә Муса Җәлил Оренбург шәһәренән Казанга - татар мәдәниятенең үзәгенә килә. Башта ул «Татарстан» гәҗите мөхәрририятендә (1918-1920 елларда - "Эш", 1920-22 - "Татарстан хәбәрләре" ("Известия Татарстана"), 1922-24 - "Татарстан", 1924-51 - "Кызыл Татарстан" ("Красный Татарстан"), 1951-60 - "Совет Татарстаны" ("Советский Татарстан"), 1960-92 "Социалистик Татарстан" ("Социалистический Татарстан") исемнәре белән чыга) эшли, ә 1923 елдан Татрабфакта укый башлый. Рабфакта төрле фәннәрнең нигезләре белән танышу, алдынгы яшьләр, язучылар арасында кайнау М. Җәлилнең фикри үсешенә һәм иҗат активлыгына уңай йогынты ясый. Гәҗит-журналларда аның бер-бер артлы шигырьләре, мәкаләләре басыла. Әммә шагыйрның «Барабыз» исемле беренче китабы 1925 елда гына чыга. Бу жиентыкка уның редаксиядә эшләгән елларда ижат ителгән әсәрләре дә керүе бик мөмкин. 
Бүген бу бина Казан шәһәренең мәдәни мирасы объектлары исемлегенә керә һәм "1923 елда Муса  Җәлил эшләгән «Татарстан» гәҗите мөхәрририяте бинасы" дип атала. «Татарстан» гәҗите бүген "Ватаным Татарстан" булып нәшер ителә

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* СПИСОК ОБЪЕКТОВ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ г.Казани (на 01.03.2019г.)

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Казан мөсафирханәсе бинасы (Казан)

**Казан мөсафирханәсе бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1848 елда Чистай сәүдәгәре Герасим Мельников (1788-1840) өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина. 1902 елда Лев Хрщонович тарафыннан үзгәртеп төзелгән.

Төркем:Казанның Бауман урамы
Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Муса Җәлил урамы
Меркулов йорты (Казан)

**Меркулов йорты** — Казанның Бауман урамында, 1874 елда архитектор Петр Тихомиров (1829-?) тарафыннан Казан сәүдәгәре Афанасий Меркулов өчен төзелгән бина. 1902 елда Лев Хрщонович тарафыннан үзгәртеп төзелгән.

Төркем:Казанның Бауман урамы
Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Сәүдәгәрләр биржасы бинасы (Казан)

**Сәүдәгәрләр биржасы бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1913 елда Казан җәмгыять банкы өчен архитектор В. Александров тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Щетинкин йорты (Казан)

**Щетинкин йорты** — Казанның Бауман урамында, 1841-1844 елларда Казан сәүдәгәре Василий Щетинкин (1810-1860) өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Гагаев йорты (Казан)

**Гагаев йорты** — Казанның Бауман урамында, XIX гасырның икенче яртысында төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Зур драма театры бинасы (Казан)

**Зур драма театры бинасы** — Казанның Бауман урамында, 1833 елда архитектор Петр Пятницкий (1788-1855) тарафыннан төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Кассандра Петерсон

**Касса́ндра Пе́терсон** (, *[[1951 ел]]ның [[17 сентябрь|17 сентябре]], [[АКШ]], Канзас, Мәнһәттен*) — АКШ кино актрисасы, биюче, җырчы. Кино һәм телевидениедә уйнаган Elvira, Mistress of the Dark () образы аша киң танылу алган.

## Тәрҗемәи хәле

1951 елның 17 сентябрендә АКШның Канзас штатында Мәнһәттен шәһәрчегендә туган,  Колорадо штатының Колорадо-Спрингс шәһәрендә үскән. Балачагында, яшьтәшләреннән аермалы буларак, убыр, җен-пәриләр белән мавыга. Яшь ярым вакытта кухняда тәненең 35 % ын кайнар суга пешерә. Яшүсмер чагында ук гей-барда *гоу-гоу* () стилендә биюче булып эшли. Генерал Уильям Дж. Палмер урта мәктәбен тәмамлагач (*[[1969 ел|1969]]*), Лас-Вегаска китә һәм «The Dunes» казиносында шоу-гёрл булып урнаша. «*Лас-Вегас тарихында иң яшь шоу-гёрлз катнашучысы*» буларак, Гиннессның рекордлар китабына эләгә. Аның биюен актер һәм җырчы Элвис Пресли (*[[1935 ел|1935]]—[[1977 ел|1977]]*) күреп ала һәм кинорежиссер Гай Һэмилтонның  британ суперагенты Җеймс Бонд турында «Diamonds Are Forever» (, 1971)  фильмында кечкенә (*эпизодик*) рольдә уйнарга чакыра.

1970 еллардан Италиядә яши һәм «I Latins Ochanats» рок-төркемендә әйдәүче җырчы булып чыгыш ясый. Италия кинорежиссеры Федерико Феллининың «Roma» (, 1972) фильмында кечкенә рольдә уйный.

Америкага әйләнеп кайткач, «Mammas Boys» музыкаль комедия төркеме белән ил буенча төнге клубларда һәм гей-дискотекаларда чыгыш ясап йөри. 1979 елда Лос-Анджелеста «The Groundlings» импровизацияләр труппасына керә һәм шунда Эльвира - Караңгылык хакиме () образын тудыра.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1988 елда Saturn Award () номинанты.
* 1988 елда Golden Raspberry Awards () премиясе номинанты.
* 2001 елда Лос-Анджелеста узган Silver Lake () кинофестивале премиясе лауреаты.

## Гаилә хәле
* Ире (*1981—2003 елларда*) — *шәхси продюсеры* Марк Пирсон (). *[[Кыз]]лары* Сэди Пирсон (, 12.10.1994)

## Әдәбият
# Сентябрь аенда кабынган йолдызлар. Кассандра Петерсон. «Сөембикә», 2016 ел, сентябрь, 63нче бит. ISSN 0869-1398

## Сылтамалар
*   Кассандра Петерсон. IMDb
*   Эльвираның рәсми сайты
*  Эльвира фанатлары сайты

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:АКШ актрисалары
Төркем:АКШ кинематографы актрисалары
Төркем:АКШ телевидение актрисалары
Төркем:Шәхесләр:АКШ
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Мөдәррис

**Мөдәррис** — мәдрәсә  һәм җитәкчесе. 

Мөдәррисләрнең күпчелеге Урта Азияда, Көнчыгыш (*[[гарәп]]*) илләрендә укый һәм дини белем ала. Ырынбур мөселман диния нәзарәте тарафыннан билгеләнә. Мөдәрриснең эшчәнлеге дәүләт тарафыннан контрольдә тотыла. Хәлфә (*урынбасары*) һәм мөгаллимнәр ярдәмчеләре була. 

Мөдәррис еш кына мәдрәсәләргә нигез сала, алар арасында — Б. В. Мөкминова, Х. Г. Госманов (1847—1907), З. Җ. Камалетдинов (1873—1947), З. Х. Рәсүлев (1833—1917), М. Г. Хөсәенов (1871—1933).

## Чыганаклар
*Башкорт энциклопедиясе 

## Искәрмәләр


Төркем:Ислам
Төркем:Мөгаллимнәр
Ырынбур мөселман диния нәзарәте

**Ырынбур мөселман диния нәзарәте** (, ) — Россиядә беренче рәсми мөселман оешмасы. 1799 елда Екатерина II указы буенча Уфада оештырылган.

Россия мөселманнарының дини җитәкчесе — мөфти. Бу вазифага кандидатлыкка мөселман оешмаларында сайлау үткәч, аны император расларга тиеш булган.

1789 елдан «Мөселман Дини Җыелышы» дип атала.

1944 елдан Россиянең Европа өлеше, Себер һәм Балтыйк илләре мөселманнарының диния нәзарәте дип атала.

1992 елдан Россиянең һәм Европа Азат дәүләтләр берләшмәсенең Үзәк диния нәзарте дип атала.

Диния нәзарәтенә мөселман оешмаларын күзәтү, мәчетләр төзү, никах теркәү (язу), мөлкәт бүлү, мөселман гореф-гадәтләренең дөрес үтәлешен тикшерү бурычы йөкләтелә.

## Искәрмәләр


## Чыганаклар
* *Д. Д. Азаматов.* ОРЕНБУРГСКОЕ МАГОМЕТАНСКОЕ ДУХОВНОЕ СОБРАНИЕ. Башкирская энциклопедия

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз

*Россиядә ислам
*Уфа шәһәренең беренче җәмигъ мәчете
*Ырынбур шәһәренең 3-нче җәмиг мәчете (бүген Ырынбур үзәк мәчете)

Төркем:Ислам
Төркем:Башкортстан тарихы
Төркем:Россия ислам оешмалары
Төркем:Мөселманнарның Диния нәзарәтләре
Роберт Дауни-кече

**Роберт Дауни&nbsp;— кече** (; 1965 елның 4 апрелендә Нью-Йоркта туган)&nbsp;— америка актёры, продюсеры һәм музыканты. «Алтын глобус» (2001, 2010), BAFTA (1993), «АКШ киноактёрлары Гильдиясе премиясе» (2001) һәм «Сатурн» (1994, 2009, 2014) премияләре лауреаты, «Оскар» (1993, 2009) һәм «Эмми» (2001) премияләренә билгеләнүче.

## Фильмография

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
Крис Эванс

**Кри́стофер Ро́берт Э́ванс** (; туган , Бостон, Массачусетс, АКШ)&nbsp;— америка актёры. Дөньякүләм мәшһүрлек аңа Marvel кинематографик галәмендәге Капитан Америка роле китерде. Эванс шулай ук 2005 елның «Гаҗәеп дүртлек» фильмында һәм аның 2007 елгы сиквелында Ялкын-кеше ролен башкарды.

## Фильмография

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
Һэлли Берри

**Һэлли Берри**, Мария Һэлли Берри (, *[[1966 ел]]ның [[14 август]]ы, [[АКШ]], [[Оһайо (штат)|Оһайо]],  Кливленд*) — АКШ кино һәм телевидение актрисасы. Иң күп гонорарга (*фильм саен 10 млн $ га*) эшләүче актрисаларның берсе.  «Эмми» (*2000*), «Алтын глобус» (*2000*), «Оскар» (*2002*) премияләре лауреаты. Кино тарихында төп рольне башкарган өчен Оскар премиясе бирелгән беренче кара тәнле актриса.

## Тәрҗемәи хәле
1966 елның 14 августында АКШның Оһайо штатында Кливленд шәһәрендә туган. Bedford High School урта мәктәбен, Cuyahoga Community College көллиятен тәмамлаган.
 
1980 еллар башында берничә матурлык конкурсында катнаша: 1986 елда «АКШ гүзәле» исемен ала. 1986 елда «Дөнья гүзәле» конкурсында катнашып, 6нчы урынны ала. Әлеге конкурста АКШтан катнашкан беренче кара тәнле кыз.

1980 еллар азагында кино сәнгатенә кереп китә. Спайк Ли () төшергән «Jungle Fever» () фильмында башкарган Вивиан роле аңа танылу китерә.

2002 елда алман-швейцарияле кинорежиссер Марк Фостер () куйган «Monster's Ball» () фильмында уйнаган Летиция Масгроув роле өчен Оскар премиясенә лаек була.

2004 елда француз супервайзеры Питоф () куйган «Catwoman» () фильмында уйнаган төп роле өчен 12,5 млн $ акча ала.

2005 елда «Иң начар уйнаучы актриса» буларак «Кура җиләге» антипремиясенә лаек дип табыла.

## Гаилә хәле
 
Әнисе — ак тәнле, чыгышы белән Англиядән. Әтисе — кара тәнле, Оһайо штатында туган.
Беренче ире (*1993—1997 елларда*) — *баскетболчы* Дэвид Җастис (14.04.1962).
Икенче ире (*2001—2005 елларда*) — *музыкант* Эрик Бене (15.10.1966).
Өченче ире-өйдәше (*2005—2010 елларда*) — *фотомодель* Гэбриэл Обри (30.08.1976). *[[Кыз]]лары*: Нала Ариэла Обри (16.03.2008).
Дүртенче ире (*2013—2016 елларда*) — *француз актеры* Оливье Мартинес (12.01.1966). *[[Ул]]лары*: Масео Роберт Мартинес (05.10.2013).

## Әдәбият
# Август аенда кабынгын йолдызлар. Һэлли Берри. «Сөембикә», 2016 ел, август, 63нче бит. ISSN 0869-1398

## Сылтамалар
*  Һэлли Берри. IMDb
*  Halle Berry

## Тышкы сылтамалар

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча фотомодельләр
Төркем:АКШ актрисалары
Төркем:АКШ кинематографы актрисалары
Төркем:АКШ телевидение актрисалары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:«Эмми» премиясе лауреатлары
Төркем:«Оскар» премиясе лауреатлары
Төркем:АКШ киноактерлар гильдиясе премиясе лауреатлары
Төркем:«Алтын глобус» премиясе лауреатлары
Төркем:Шәхесләр:АКШ
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Тор: Рагнарөк

## Актерлары

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 

Төркем:Тайка Вайтитинең фильмнары
Төркем:Апокалиптик фильмнар
Төркем:2017 елның фантастик фильмнары
Төркем:Тор (Marvel Comics) турындагы фильмнар
Төркем:Һалк турындагы фильмнар
Төркем:Инглиз телендәге фильмнар
Төркем:2017 елның АКШ фильмнары
Төркем:Marvel кинематографик галәме фильмнары
Төркем:IMAX фильмнары
Төркем:АКШ-ның 3D фильмнары
Төркем:2017 елның 3D фильмнары
Төркем:АКШ-ның атышлы-чабышлы фильмнары
Төркем:2017 елның атышлы-чабышлы фильмнары
Төркем:Триквел фильмнар
Төркем:Дисней фильмнары
Рашкы

**Рашкы** () — ак төстәге, диаметры 2 – 5 *мм* булган, карга охшаган кисәкчекләр. Үтә күренмәле булмаган, дөрес түгел түгәрәк яки конус формасында очраучы, болытлардан төшә торган каты атмосфера явым-төшеме. Һаваның температурасы 0&nbsp;°C якын булганда җиргә төшә. Кайчакта рашкы үзе генә, кайвакытта кар белән бергә яварга яки ишеп кар яву алдыннан төшәргә мөмкин.

## Төрләре
* Кар рашкысы — карга охшаган кисәкчекләр (*төшләр*)
* Боз рашкысы — тыгыз боз кисәкчекләре

#### Кар рашкысы
Кар рашкысы кар бөртекләре югары болыт катламыннан суынган вак тамчы бөртекләреннән торучы аскы болыт катламына эләккәндә барлыкка килә. Кар рашкысы кисәкләре кар бөртегеннән күзгә күренеп аерылып торган кристаллик нигезе булмавы белән аерыла.

#### Боз рашкысы
Боз рашкысы — өсте үтә күренмәле, кечкенә генә ак төше дә булган бөртекләр — рашкы болытның түбән катламындагы эрерәк булган һәм  суынган тамчы бөртекләре белән бәрелешкәндә барлыкка килә.

## Халык авыз иҗатында
#### Татар халык мәкале

Тургайга яңгыр тисә, баласын яшерә;
Рашкы тисә, үз башын яшерә.


#### Халык сынамышы

Каз авызын шакылдатса, рашкы явар.


## Моны да карагыз
* Кар
* Кар бөртеге
* Боз яву

## Галерея

Schneeflocke wird zu Graupel.jpg|Кар бөртеге рашкыга әверелә
Schneeflocke wird zu Graupel 2.jpg|Әзер була язган рашкы
Schneeflocke3.jpg|Кар бөртеге формасындагы рашкы 


## Сылтама
* *В. В. Бровкин.*  Атмосферные явления – классификация и описание.  meteocenter.net
* *Ләйсән Сәлимова.*  Табигатьтә суның әйләнеше. Чык, бәс, яңгыр һәм кар ничек ясала? ilbyak-school.ucoz.ru

## Искәрмәләр


Төркем:Табигать
Төркем:Метеорология
Төркем:Явым-төшемнәр
Бренинг даруханәсе бинасы (Казан)

**Бренинг даруханәсе бинасы** — Казанның Бауман урамында, XIX гасырның беренче яртысында төзелгән бина.

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казанның Бауман урамы
Төркем:Казанның Университет урамы
Машаллаһ

Гарәпчә *Мә шәэ Аллаһ* (مَا شَاءَ ٱللَّٰهُ) сүзе "Аллаһ шулай теләгән", "Аллаһ биргән" дип тәрҗемә ителә. Ул, гадәттә, соклану, нинди дә булса яхшылык өчен Аллаһны мактаганда әйтелә.

Бу сүзне булган, узган хәл турында әйтәләр. Киләчәк хәл хакында Иншаллаһ сүзен кулланалар.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Һәр мөселман кешесе белергә тиешле 16 сүз

## Шулай ук карагыз

* Ислам төшенчәләре
* Ваҗиб
* Сөннәт
* Мөстәхәб
* Мөбах
* Мөстәкрәһ
* Мәкруһ
* Хәрам

Төркем:Ислам
Төркем:Әдәп
Кар бөртеге

**Кар бөртеге**, кар кристаллы () —  һавадан җир өстенә төшә торган каты атмосфера явым-төшеме, боз кристаллы. Болыт һәм томанның туңган тамчысында су парларының сублимациясе  нәтиҗәсендә барлыкка килә. Әлеге процесс (*суның газсыман халәттән каты халәткә күчүе*) температура 0°Cтан шактый түбән булганда гына күзәтелә.

## Тасвирлама
Кар бөртекләре алты кырлы пластинка һәм йолдызлар, баганачыклар һ. б. формаларда булырга мөмкин.
Кар бөртегенең ак төстә булуы һавага бәйле. Төрле нурлар һава һәм кристалл чикләренә төшеп чагыла. Кар бөртекләре 95 % һавадан тора, шуңа күрә алар бик җиңел һәм  ипле генә җиргә төшә (*0,9 км/c.*). 1887 елның 28 гыйнварында Форт-Кеода (*[[Монтана]], [[АКШ]]*) иң зур кар бөртеген теркәгәннәр: диаметры 15 дюйм (*яки* 38 *см*). Гадәттә, кар бөртегенең диаметры 5 *мм*, авырлыгы 0,004 *г* була.

## Төрләре

Кар бөртекләрендә, суның үзенчәлекле молекуляр структурасы булу сәбәпле, 60-120 градуслы почмаклар гына булырга мөмкин. Бу кристаллар формалашу процессында атмосферада кабат-кабат вертикаль рәвештә күчеп йөри, өлешчә эри һәм яңадан кристаллаша. Шунлыктан дөрес кристалларның даими әйләнеше бозыла һәм кушма формалар барлыкка килә. Нәтиҗәдә, геометрик күптөрлелек барлыкка килә, табигатьтә ике охшаш кар бөртеген очратып булмый. Гади, призма кебек кар бөртекләре түбән юешлектә барлыкка килә, молекула төзелешендә төрле булсалар да, бер-берсенә охшашлар. Йолдызга охшаган кар бөтекләре күзгә күренеп торучы геометрик формалы була.
 

 
## Барлыкка килү
Кар бөртекләре (*кар кристаллары*) күбрәк салкын температурада барлыкка килә. Җил көньякта, океан һәм диңгез өстендә йөзеп йөргән болытларны төньякка куа. Салкын һавага килеп кергән болытлар әкренләп суына, һәм бик вак, җиңел кристаллар — кар бөртекләре хасил була, су тамчылары боз тамчыларына әйләнә.

Болыттагы вак су тамчылары шундый ук тузан бөртекләре белән кушылып бозлангач, кар бөртекләре барлыкка килә. Аннан соң 0,1 *мм* лы кристаллар җиргә төшә башлый һәм әкренләп һавадагы конденсация нәтиҗәсендә үсә бара. Нәтиҗәдә, алты очлы кар бөртекләре барлыкка килә.
 
## Галерея
Уилсон Бентли (*[[1865 ел|1865]]—[[1931 ел|1931]]*) туплаган кар бөртекләре:

File:Bentley Snowflake1.jpg
File:Bentley Snowflake2.jpg
File:Bentley Snowflake4.jpg
File:Bentley Snowflake5.jpg
File:Bentley Snowflake8.jpg
File:Bentley Snowflake9.jpg
File:Bentley Snowflake11.jpg
File:Snowflake12.png
File:Bentley Snowflake13.jpg
File:Bentley Snowflake14.jpg
File:Bentley Snowflake17.jpg
File:Bentley Snowflake18.jpg
.

## Сылтамалар
*   Snow Crystals (Кар кристаллары) сайты
*   Наука о снежинках
* *Ләйсән Сәлимова.*  Табигатьтә суның әйләнеше. Чык, бәс, яңгыр һәм кар ничек ясала? ilbyak-school.ucoz.ru

## Моны да карагыз
* Кар
* Рашкы
* Боз яву

## Искәрмәләр


Төркем:Табигать
Төркем:Метеорология
Төркем:Явым-төшемнәр
Төркем:Суның агрегат халәте
Төркем:Атмосфера күренешләре