Босния һәм Герцеговина икътисады

**Босния һәм Герцеговина икътисады** ТЭП зурлыгы буенча Европада соңгы урыннарның берсен яулый. 2009 елда тулаем эчке продукт күләме 16,202 млрд АКШ доллары тәшкил иткән.

## Тулаем эчке продукт

## Тышкы сәүдә

Босния һәм Герцеговина географик тышкы сәүдә бүленеше  (2014 елга):
* ЕБ илләре — 64,0 % (10,7 млрд доллар).
* Россия — 5,5 % (0,9 млрд доллар)
* Кытай — 5,5 % (0,9 млрд доллар)
* Төркия — 3,3 % (0,6 млрд доллар)
* Америка — 3,3 % (0,6 млрд доллар)
* Африка — 0,8 % (0,1 млрд доллар)

## Авыл хуҗалыгы
Босния һәм Герцеговинаның тулаем эчке продуктындагы авыл хуҗалыгы өлеше 2012 ел бәяләүләре буенча 7,4% тәшкил иткән. 2008 елда илнең эшкә сәләтле халкының 20,5% ы эшләде. Босния һәм Герцеговинада бодай, кукуруз, җиләк-җимеш һәм яшелчәләр, авыл хуҗалыгы хайваннары үстерәләр. 2011 елда авыл хуҗалыгы җирләре мәйданы 2151 мең га тәшкил иткән, шулардан 1107 мең га сөрүлек җирләренә, болын һәм көтүлекләргә — 1044 мең га туры килгән.

### Бөртекле культуралар
2013 елда Босния һәм Герцеговинада бодай 62 мең га мәйданда (узган елдагы кебек үк), кукуруз — 176 мең га (2012 ел белән чагыштырганда 10% ка кимрәк) чәчелгән. 2012 елда 208 мең тонна бодай һәм 500 мең тонна кукуруз җыелган.

### Җимешләр
2011 елда илдә җиләк-җимеш агачлары саны — 30 млн җиткән. Ел саен җиләк-җимеш җитештерү 320 мең тоннага бәяләнгән. Шул ук вакытта илгә ел саен 100 млн. доллар күләмендә җиләк-җимеш һәм эшкәртү продуктлары импортлана. Җиләк-җимешләрне сәнәгый эшкәртү күбесенчә коры җиләк-җимеш, сок концентратлары һәм джемлар җитештерүне үз эченә ала. Бу тармакта ике эре җитештерүче эшли (Vegafruit, Мала Брижесница һәм Vitaminka, Баня-Лука).

## Транспорт системасы

### Елга челтәре
Босния һәм Герцеговина елга челтәренең нигезен Саваның уң кушылдыклары тәшкил итә. Сава буенча Хорватияга су юлы ачылды, әмма аның белән алар сирәк кулланалар. Савада шулай ук төрле портлар урнашкан:  Градишка, Брод, Шамац, Брчко, Орашье.

### Автомагистральләр
Босния һәм Герцеговина аша A1 автомагистрале уза. Ул Европаны Адриатик диңгезе белән тоташтыручы E73 Европа маршрутында иң озын катнашучы булып тора. Шулай ук ил аша E661, E761, E762 Европа маршрутлары уза. Босния һәм Герцеговина территориясендә барлыгы 22 926 км юл салынган, шул исәптән каты өслекле — 19 426 км, грунт өслекле-3 500 км.

### Тимер юл транспорты
Босния һәм Герцеговина территориясендә 601 км тимер юл салынган, тәгәрмәч эзе 1435 мм киңлегендә, шул исәптән 392 км электрификацияләнгән юллар. Илнең тимер юл челтәренә ике компания хезмәт күрсәтә: Сербия республикасы территориясендә  — Željeznice Republike Srpske (ŽRS), ә Босния һәм Герцеговина Федерациясе территориясендә — Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH).

### Авиация
Босния һәм Герцеговинада 24 аэропорт урнашкан, шул исәптән каты өслекле — 7, грунт өслекле - 17, шулай ук 6 вертолет мәйданчыгы. Илдә 4 халыкара аэропорт эшли: Баня-Лука, Мостар, Сараево и Тузла.

## Ярлылык
2011 елда Босния һәм Герцеговинада халык саны 3,8 млн кеше тәшкил иткән, шуларның 700 меңгә якыны хәерчелек чигендә булган. Илдә ай саен керем 120 евродан артмаган гражданнар хәерче дип танылган. Көндәлек азык-төлеккә чыгымнар кешегә 1,5 евродан артмаган, бу бары тик икмәк һәм сөт кенә сатып алырга мөмкинлек биргән. Якынча 20 мең кеше асылда хәерче яшәү рәвеше алып баралар. Моннан тыш, Босния һәм Герцеговинада якынча яртысы халыкның, шул исәптән 1 миллион пенсионерлар һәм эшсезләр, хәерчелек чигендә яшиләр.

## Тышкы сылтамалар

* Босния и Герцеговина  — "Җир тирәли" энциклопедиясендә
* Bosnia and Herzegovina

## Искәрмәләр


Төркем:Босния һәм Герцеговина
Төркем:Илләр буенча икътисад