Михаил Суслов

**Михаил Суслов**, Михаил Андрей улы Суслов (, *[[1902 ел]]ның [[21 ноябрь|21 ноябре]], [[Сарытау губернасы]], Хвалын өязе, Шаховское — [[1982 ел]]ның [[25 гыйнвар]]ы, [[СССР|ССРБ]], [[РСФСР]], [[Мәскәү]]*) — ССРБ дәүләт һәм фирка эшлеклесе, КПСС теоретигы, идеологы.  КПСС Үзәк комитеты сәяси бюросы әгъзасы (*[[1966 ел]]дан*). 1941 елдан КПСС Үзәк комитеты әгъзасы, 1947 елдан башлап, 35 ел буе, КПСС Үзәк комитеты сәркатибе.

## Тәрҗемәи хәле
1902 елның 21 ноябрендә Россия империясе Сарытау губернасы Хвалын өязе (*хәзерге* Сембер өлкәсе Павловка районы) Шаховское авылында керәстиян гаиләсендә туган. Октябрь инкыйлабыннан соң Хвалын өязе ярлылар комитетына һәм комсомолның өяз оешмасына керә. 1921 елдан КПСС әгъзасы. 1924 елда Мәскәүгә укырга җибәрәләр. Мәскәүнең Пречистенка рабфагын (*[[1924 ел|1924]]*), Г. В. Плеханов исемендәге Мәскәү халык хуҗалыгы институтын (*[[1928 ел|1928]]*) тәмамлаган. Кызыл профессураның икътисад институтында укый һәм Сәнәгать академиясендә укыта.

1931-1934 елларда ВКП (б)ның Үзәк контроль комиссиясенең – Эшче-керәстиян инспекциясе халык комиссариатының () җаваплы хезмәткәре.

1934-1937 елларда ССРБ ХКШ каршындагы Совет контроль комиссиясе җаваплы хезмәткәре.

1937 -1939 елларда ВКП (б)ның  Ростов өлкә комитетының бүлек мөдире, соңрак сәркатибе.

1939-1944 елларда (*[[Бөек Ватан сугышы]] елларын кертеп*) фирканең Ставрополь край комитеты беренче сәркатибе. Кавказ арты фронтының Төньяк төркеме Хәрби шурасы әгъзасы, 1941-1944 елларда партизан отрядларының Ставрополь край штабы башлыгы.

1944-1946 елларда фирканең Литва ССР буенча бюросы рәисе. Бюроның урман кардәшләрен юк итү өчен барлык вәкаләтләре була.

1947 елдан башлап, 35 ел буена, КПСС Үзәк комитеты сәркатибе.

1949-1950 елларда «Правда» газетасының баш мөхәррире.

1952-1953, 1955-1966 елларда КПСС Үзәк комитетының президиумы әгъзасы.

1956 елда Маҗар ихтилалын бастыру өчен, Маҗарстанга совет гаскәрләрен кертүне хуплый.

1964 елда Никита Хрущевны барлык вазифаларыннан алу өчен яшерен чарада актив катнаша, гаепләү докладын әзерли.

1966 елдан  алып, вафатына кадәр (*[[1982 ел|1982]]*), КПСС Үзәк комитеты сәяси бюросы әгъзасы. Бюрода идеология, мәдәният, цензура мәсьәләре өчен җаваплы була. Совет диссидентларын (*[[Александр Солженицын]], [[Андрей Сахаров]] һ. б.*) эзәрлекләү сәясәтен башлаучы була.

1979 елда совет гаскәрләрен Әфганстанга кертүне хуплаучы төркемдә була.

1982 елның 25 гыйнварында инфаркттан вафат була. Фирка каршындагы зур хезмәтләрен искә алып, Мәскәү кирмәне диварының некрополендә аерым кабергә җирләнә, һәйкәл куела, җирләү мәрасиме телевидение аша бөтен илгә күрсәтелә, өч көнлек матәм игълан ителә.

## Иҗтимагый эшчәнлеге
1941 елдан башлап, ССРБ Югары Шурасының барлык чакырылышлары депутаты, 1950-1954 елларда ССРБ Югары шурасының  президиум әгъзасы, 1954 елдан башлап, ССРБ Югары шурасы пулаты — Союз шурасының чит ил эшләре буенча комиссиясе рәисе.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Ике мәртәбә Социалистик Хезмәт Каһарманы
* Биш Ленин ордены
* Октябрь Инкыйлабы ордены 
* 1 дәрәҗә Ватан сугышы ордены
* Клемент Готвальд ордены (*[[Чехословакия|ЧССР]]*)

## Хәтер
* Ростов дәүләт университетына исеме бирелгән булган.
* Мәскәү, Санкт-Петербург шәһәрләрендә урамнарга, Ставрополь краенда Невинномысск сугару каналына, туган ягы Сембер өлкәсендә урта мәктәпкә исеме бирелгән.

## Әдәбият
# *Абрамов Алексей.* У Кремлёвской стены. М., Политиздат, 1988. ISBN 5-250-00071-1

## Сылтамалар
*  М. А. Суслов. «Ватан каһарманнары» интернет-проекты
*  Суслов Михаил Андреевич. Государственый деятель. Вестник Замоскворечья

## Искәрмәләр


Төркем:Плеханов институтын тәмамлаучылар
Төркем:Кызыл профессура институтын тәмамлаучылар
Төркем:КПСС әгъзалары
Төркем:СБКФ ҮК сәяси бюросы әгъзалары
Төркем:СБКФ ҮК әгъзалары
Төркем:ССРБ Югары Шурасы депутатлары
Төркем:Мөхәррирләр
Төркем:Марксистлар
Төркем:Торгынлык чоры
Төркем:Мәскәү кирмәне диварының некрополендә җирләнгәннәр