Гамма-400

**ГАММА-400** (Гамма — астрономик күп функцияле модульле аппаратура) — астрономик иярчен, космоста югары энергетик гамма-нурланышны тикшерү өчен орбиталь астрофизик обсерваториянең халыкара проекты.

ГАММА-400 космик обсерваториясендә урнаштырылган фәнни аппаратура комплексы Галәмдәге «караңгы материя» нең табигатен өйрәнү, югары энергияле космик нурларның килеп чыгышын өйрәнү, 20 Мэвтан берничә Тэвка кадәр югары энергияләр диапазонындагы космик гамма-квантларны тикшерү, космик нурларның зарядлы кисәкчәләрен теркәү, шулай ук эзләү һәм өйрәнү өчен кирәкле мәгълүмат алу өчен билгеләнгән гамма-укшынулар.

## Тикшеренүләрнең төп юнәлешләре
* «Кара материя» роленә гипотетик зәгыйфь тәэсир итүче массив кисәкчекләрнең (вимпларның) һәм башка мөмкин булган кандидатларның табигатен һәм үзлекләрен эзләү һәм тикшерү;
* Гамма-нурланыш диапазонында төрле астрофизик объектларның (аерым йолдызлардан галактикалар тупланмаларына кадәр) үзгә активлыгы үзлекләрен өйрәнү;
* Галактик һәм галактикалар арасындагы киңлекләрдә космик нурлар һәм югары энергияле зарядлы кисәкчекләрнең үзлекләрен (Генерацияләү, тизләтү, таралу һәм үзара тәэсир итешү механизмнарын) тикшерү.

## ГАММА-400 телескобының фәнни бурычлары
* Галактик һәм галактикадан тыш диффуз һәм изотроп гамма-нурланышның энергия спектры үзенчәлекләрен үлчәү һәм өйрәнү;
* Дискрет гамма-чыганакларның нурланыш спектрында, шулай ук «караңгы материя» нең фаразланган компонентларының аннигиляциясе, таркалуы һәм флуктуацияләре вакытында барлыкка килгән диффуз һәм изотроп гамма-нурланышта «гамма-линияләр» эзләү;
* 1 ГэВ энергиясеннән югарырак энергияле югары энергияле электроннар һәм позитроннар агымнарын теркәү, аларның энергия спектрын үлчәү, шулай ук «караңгы материя» кисәкчәләренең аннигиляция һәм таркалу процессы белән бәйле булган үзенчәлекләрне эзләү;
* Гамма-нурланышның югары энергетик галактик һәм галактикадан тыш дискрет чыганакларын (суперноваларның калдык эффектлары, пульсарлар, аккреция эффекты булган астрономик объектлар, микроквазарлар, Галактикаларның актив ядролары, блазарлар, квазарлар һәм башкалар) яңаларын эзләү һәм тикшерү (энергетик спектрларны һәм яктылыкны үлчәү);
* Дискрет гамма-чыганакларны башка энергия диапазонындагы билгеле нурланыш чыганаклары белән чагыштыру, шул исәптән, һәм Җирдәге гамма-телескоплар тарафыннан теркәлгән дискрет чыганаклар белән чагыштыру;
* Югары энергиянең дискрет гамма-чыганакларының яктылык үзгәрешлелеген һәм энергия спектрын үлчәү;
* Химик элементларның җиңел ядролары һәм ядроларының галактик агымнарын үлчәү тимер төркеменә кадәр химик элементларның периодик системасы;
* 10 кэВ 100 МэВ һәм 100 МэВ 3 ТэВ энергия диапазонында гамма-укшынуларны эзләү һәм тикшерү;
* Югары энергияле гамма-нурланышны, шулай ук кояш януларыннан зарядлы кисәкчекләр агымын теркәү һәм өйрәнү.

## Төзелеш
ГАММА-400 проектының конструкциясен һәм узелларын эшләү һәм тикшеренүләр үткәрү Россия Федерациясенең 2006—2015 һәм 2016—2025 еллардагы Федераль космик программалары кысаларында башкарыла.

ГАММА-400 космик аппаратының фәнни аппаратурасы комплексын Лавочкин ис. НПО тарафыннан эшләнгән «Навигатор» спутник платформасында урнаштыру күздә тотыла.

## Мәкаләләр

### 2013 елга
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### 2012 елга
* 
* 

### 2011 елга
* 
* 
* 
* 
* 

### 2005—2009 елларга
* 
* 
* 
* 

### 1988—1999  елларга
* 
* 
* 
* 
* 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*