Байраклы мәчете (Белград)

**Байраклы мәчете** () — Сербиянең башкаласы Белград шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе, җәмигъ мәчете. Белградта бердәнбер эшләүче мәчет.

## Исеме
Мәчетнең беренче исеме *Чохаҗи мәчете* аны төзү өчен акча биргән постаучы сәүдәгәр исеменнән алынган булган. 1741 елда Төркиянең баш  Али-пашаның ярдәмчесе Хөсәен-бәй бинаны яңарта, шуннан соң ул *Хөсәен-бәй мәчете* дип атала. Хәзерге исемен XVIII гасыр ахырында — XIX гасыр башында ала. Намаз вакыты җиткәнен белдерү өчен, мөәзин манарага байрак элә торган була, шуңа күрә исеме Байраклы дип аталган.

## Тарих

Госманлы империясе заманында Белградта йөзләгән мәчет һәм мөселманнарның гыйбадәт урыны булган. Безнең көннәргә кадәр Байраклы мәчете генә исән калган. Мәчетнең беренче бинасы 1575 елда Белградның сәүдә һәм һөнәрчелек бистәсендә төзелгән.
Хәзерге бинасы XVII гасырның икенче яртысында төрек солтаны (*[[1687 ел|1687]]—[[1691 ел]]ларда*) Сөләйман II (*[[1642 ел|1642]]—[[1691 ел|1691]]*) фәрманы буенча иске мәчет урынында төзелгән, дип уйланыла.

1717—1739 елларда Сербияне австриялеләр басып алгач, мәчет католик чиркәве итеп үзгәртелә, төрекләр Белградны кире яулап алганнан соң, яңадан мәчеткә әверелә.

1868 елда Сербия кенәзе  (*[[1823 ел|1823]]—[[1868 ел|1868]]*) мәгариф һәм чиркәү эшләре министрына гамәлдәге мәчетләрнең берсен (*Байраклы мәчетен*) сайларга һәм мөселман дини йолаларын башкару өчен яраклы итәргә боера.

1935 елда Белградта борынгылыкны саклау турындагы карар белән беренче тапкыр дәүләт тарафыннан саклауга алына.

Икенче бөтендөнья сугышыннан соң берничә тапкыр Белград шәһәренең милли комитеты һәм мәдәни мирасны саклау һәм фәнни тикшеренүләр институты, ә 1960-еллар уртасыннан Белградның мәдәни мирасын саклау институты тарафыннан реставрацияләнә.

Ислам мәдәнияте һәйкәле буларак, 1946 елдан дәүләт саклавында. 1979 елда зур кыйммәткә ия мәдәният һәйкәле дип игълан ителгән.

2004 елның 18 мартында  вакытында  албаннарның православ чиркәүләрен яндыруына җавап итеп, радикаль яшьләр төркеме тарафыннан мәчет таланган, ут төртеп яндырылган,  әрхәрәе Амфилохийның талауны туктатырга омтылуы уңышка ирешми. Хәзерге вакытта торгызылган, зыян күргән таш фасадларны, тәрәзәләрне төзекләндерү һәм реставрацияләү эшләре үткәрелгән.
 
Яңа төзелгән вакытында бистәнең тәбәнәк йортлары арасында өстенлек итсә, хәзер Господар Jевремова урамындагы биек йортлар ышыгында калган.

## Тасвирлама
Мәчет архитектурасы буенча манарасы янәшәдә булган, бер гөмбәзле, бер катлы кубик бина тибына карый. Күпчелек өлеше таштан, диварның бер өлеше кирпечтән төзелгән. Бина дурт кырлы, гөмбәзе сигез кырлы нигезгә утыртылган.

Мәчетнең эчке бизәлеше бик тыйнак. Керү юлына каршы якта михраб, аның уң ягында мөнбәр урнашкан. Дивары штукатурланмаган, үсемлек һәм геометрик орнаментлар төшерелгән, Коръәннән сурәләр, Аллаһының, беренче хәлифәләрнең  исемнәре каллиграфик язу белән язылган.

## Фотогалерея

File:Bajrakli džamija.jpg| Господар Jевремова урамыннан күренеше
File:Spolja%C5%A1nost_Bajrakli_d%C5%BEamije_03.JPG| Тышкы күренеше 
File:Bajraklidzamija.jpg|Манарасы белән гөмбәзе 
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_009.JPG| Манара нигезе
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_008.JPG| Тышкы күренеше 
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_004.JPG| Тышкы күренеше
File:Bajrakli_d%C5%BEamija_u_Beogradu_0014.JPG| Тышкы күренеше 
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_0015.JPG| Тышкы күренеше
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_003.JPG| Тышкы күренеше 
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_005.JPG| Тәрәзәләре
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_0013.JPG| Керү юлы, төзелеп бетмәгән мәдрәсәсе 
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_0030.JPG| Мөнбәре
File:Bajrakli_džamija_u_Beogradu_0033.JPG| Гыйбадәт залы


## Сылтамалар
*  Бајракли џамија.  Завод за заштиту споменика културе града Београда (Белград шәһәренең мәдәният һәйкәлләрен яклау институты)
*  The Bajrakli Mosque 
*   Islamske zajednice Srbije (Сербия Ислам җәмгыяте)

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:Сербия мәчетләре
Төркем:1575 елда төзелгән мәчетләр
Төркем:Белград