Николай Шихалеев

**Николай Шихалеев** (1923, 19 декабрь , Шихалево авылы - 1997 ел, 28 февраль, Пенза ) - Совет инженеры.СССР Авиация сәнәгате министрлыгы "ЭРА" фәнни җитештерү берләшмәсенең  Генераль директоры  (1961-1987). СССР дәүләт премиясе лауреаты (1973).

## Биография
Николай Кузьмич Шихалеев 1923 елның  19 декабрендә  Мари АССРның Шихалеево авылында туган.

Н.К.Шихалеев хезмәт юлын 1941 елдан унҗиде яшендә Серго Орджоникидзе исемендәге 124 нче Казан заводында һәм  СССР авиация сәнәгатенең халык  комиссариаты С.П. Горбунов исемендәге 22 нче Казан авиация заводында башлый.Сугыш чорында завод хәрби продукция, аерым алганда, Пе-2 хәрби самолетларын, фронт авиациясе ихтыяҗлары өчен чыгару белән шөгыльләнә. .

1949 - 1956 елларда Казан авиация институтында белем ала.

1956 - 1958 елларда баш технолог итеп билгеләнә.

1958 - 1961 елларда  СССР Авиация сәнәгате министрлыгының 163 нче номерлы Пенза заводында баш инженер булып эшли  .

1961 елдан 1987 елга кадәр, егерме алты ел дәвамында Н.К. Шихалеев Пенза тикшеренүләр һәм җитештерү берләшмәсенең СССР Авиация сәнәгате министрлыгы "ЭРА" фәнни җитештерү берләшмәсенең  Генераль директоры

Н. К. Шихалеев җитәкчелегендә һәм турыдан — туры катнашында «Эра» фәнни-җитештерү берләшмәсендә СССР авиация сәнәгатендә яңа юнәлеш —  тренажерлар төзелеше булдырыла, Советлар Союзында авиация һәм космос тренажерларын серияле җитештерү һәм чыгару буенча бердәнбер гамәли база була.

Н. К. Шихалеев җитәкчелегендә предприятиедә кырыктан артык төрле тренажер эшләнә, «Энергия — Буран» космик программасын тормышка ашыруга зур өлеш керә.Предприятие эшләнмәләре дөньяның төрле илләренә утыздан артык предприятиегә озатылган.Авиация сәнәгатендәге казанышлары өчен СССР Югары Советы Президиумы Указы белән Н.К. Шихалеев  Октябрь Инкыйлабы ордены, ике  Хезмәт Кызыл Байрак ордены һәм "Хөрмәт Билгесе"ордены белән бүләкләнә.  .

1973 елда СССР Министрлар Советы Указы белән "Авиация сәнәгатендә тренажерлар төзү тармагын булдырган өчен»  Н.К.Шихалеев СССР дәүләт премиясенә лаек була  .

Ул 1997 елның 28 февралендә үлә һәм Пенза шәһәрендә күмелә.

## Бүләкләре

* Октябрь Инкыйлабы ордены 
* ике Хезмәт Кызыл байрак ордены
* Хөрмәт  Билгесе ордены

* СССР дәүләт премиясе (1973   ) - *Авиация сәнәгатендә тренажерлар төзү тармагын булдырган өчен* 

## Хәтер

* Пензада, Свердлова урамында  ФҖБ "Энергия" бинасында Н.К. Шихалеевка язулы мемориаль такта куела : "Шихалеев Николай Кузьмич (1923-1997) СССР дәүләт премиясе лауреаты, илебез авиация тренажер төзелешенә нигез салучыларның берсе. Гомеренең 40 елдан артык өлешен предприятиягә багышлый,  1961 елдан 1987 елга кадәр җитәкчелек итте" 

## Искәрмәләр

## Әдәбият

** *Славу Пензы умножившие: Биографический словарь* / сост. Тюстин А. В., Шишкин И. С. — Т. 2: М—Т: : Локус Станди, 2012 г. — 224 с. — С.156-157
** Пензенская энциклопедия / Гл. ред. К. Д. Вишневский. — : Большая Российская энциклопедия, 2001 г. — 759 с., ил., карты. — ISBN 5-85270-234-X

Төркем:Казан авиация институтын тәмамлаучылар
Төркем:ССРБ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:Пензада туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1997 елда вафатлар
Төркем:28 февраль көнне вафатлар
Төркем:Мари Илендә туганнар
Төркем:1923 елда туганнар
Төркем:19 декабрь көнне туганнар