Чулпан Харисова

**Чулпан Харисова**, Чулпан Мөхәррәм кызы Харисова (*Мортазина, [[1953 ел]]ның [[17 март]]ы, [[ТАССР]], [[Кукмара районы]], [[Зур Сәрдек]]*) — тел галиме, КФУның Лев Толстой исемендәге Филология һәм мәдәниятара бәйләнешләр институты татар теле белеме кафедрасы профессоры (*[[2006 ел|2006]]*), педагогика фәннәре докторы (*[[2002 ел|2002]]*). Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (*[[2008 ел|2008]]*), Татарстан мәктәпләренең атказанган укытучысы (*[[2003 ел|2003]]*), Каюм Насыйри премиясе лауреаты (*[[2008 ел|2008]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1953 елның 17 мартында Татарстан АССР Кукмара районы Зур Сәрдек авылында туган. «*Татар теле һәм әдәбияты, рус теле һәм әдәбияты укытучысы*» белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогика институтының тарих-филология факультетын тәмамлаган (*[[1975 ел|1975]]*). Алман, инглиз телләрен камил белә. «Рус мәктәбендә татарча әйтелешкә өйрәтүнең теориясе һәм практикасы» () темасына педагогика фәннәре докторлыгына диссертация яклаган (*[[2002]]*).

## Хезмәт юлы
1975-1979 елларда Кукмара районы Зур Сәрдек урта мәктәбе укытучысы, директор урынбасары.

1979 елдан Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетында ассистент, өлкән укытучы (*[[1979 ел|1979]]-[[ел|1995]]*), доцент (*[[1996 ел|1996]]*).

2006 елдан КФУ Лев Толстой исемендәге Филология һәм мәдәниятара бәйләнешләр институтының татар теле белеме кафедрасы профессоры.

## Гыйльми эзләнүләр өлкәсе
* Югары уку йортларында һәм мәктәпләрдә татар телен укытуның теориясе һәм практикасы.
* Хәзерге татар теленең сүз ясалышы һәм морфологиясенә караган проблемалар.
* Татар телен башка милләт вәкилләренә (*аеруча рус балаларына*) өйрәтү проблемалары.
* Рус телендә белем бирү оешмаларында татарча әйтелешкә өйрәтүнең лингводидактик аспекты.
Әлеге проблемаларга багышланган 350 фәнни хезмәт авторы (*шуларның йөзе монография, программа, сүзлек, мультимедиа чарасы, дәреслек, кулланма*).

## Китаплары
# Учимся говорить по-татарски. Яр Чаллы: «КамАЗ», 1992 (*Ф. Ф. Харисов белән берлектә*).
# Татарча да яхшы бел. К.: ТаРИХ, 2000 (*Ф. Ф. Харисов белән берлектә*).
# Обучение татарскому произношению в русской школе. М.: ВЛАДОС, 2001.
# Теория и практика обучения татарскому произношению. СПб: Просвещение, 2001. 
# Татар теленнән күнегүләр һәм тестлар. К., 2006.
# Татар теле морфологиясеннән лекцияләр. К., 2006.
# Татар теле: кагыйдәләр һәм күнегүләр. К., 2007 һ. б.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2008 ― Татарстанның атказанган фән эшлеклесе
* 2003 ― Татарстан мәктәпләренең атказанган укытучысы
* 2008 ― Каюм Насыйри премиясе — «*оригиналь дәреслекләр һәм укыту-методик кулланмалар төзегән өчен*»
* 2006 ― ТР мәгариф һәм фән министрлыгының «Мәгариф өлкәсендәге казанышлар өчен» күкрәк билгесе

## Гаиләсе
Ире Фираз Харисов, профессор. 
Балалары: улы Илшат, КДУ тәмамлаган; кызы Гөлшат, фән кандидаты, КФУ укытучысы. Оныклары Гайшә, Йосыф, Мәрьям 
## Искәрмәләр

## Әдәбият
# Фән һәм мәгариф йолдызы. «Мәгариф», 2018 ел, № 3 , 29нчы бит.

## Сылтамалар

*  Харисова Чулпан Мухаррамовна. КФУ рәсми сайты
*   Чулпан Харисова.  «Мәгариф – Вакыт» нәшрияты, 14.01.2013
*   Харисова Чулпан Мөхәррәм кызы.  Әкбәрова Ләйсән Рәүф кызының «Белем-нур» сайты

## Моны да карагыз

Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Татарстанның атказанган укытучылары
Төркем:Каюм Насыйри премиясе лауреатлары
Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар
Төркем:Педагогика фәннәре докторлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Укытучылар
Төркем:Шәхесләр:Казан