Гафур Голәм

**Гафур Голәм**, Гафур Голәм улы Голәмов  (, *[[1903 ел]]ның [[10 май|27 апреле (10 мае)]], [[РИ]], Төркистан генерал-губернаторлыгы, [[Сырдәрья өлкәсе (Россия империясе)|Сырдәрья өлкәсе]], [[Ташкәнт]] — [[1966 ел]]ның [[10 июль|10 июле]], [[ССРБ]], [[Үзбәк ССР]], [[Ташкәнт]]*) — шагыйрь, үзбәк совет әдәбияты классигы, Үзбәк ССР  академигы (*[[1943 ел|1943]]*), 2нче дәрәҗә Сталин (*[[1946 ел|1946]]*) һәм Ленин (*[[1970 ел|1970]], вафатыннан соң*) премияләре лауреаты, Үзбәк ССР халык шагыйре (*[[1963 ел|1963]]*).

## Тәрҗемәи хәле

1903 елның 27 апрелендә (10 маенда) Ташкәнтта биш балалы диһкән гаиләсендә туган. Әтисе Голәм Мирза Гариф (*?—[[1912 ел|1912]]*), әнисе Ташбиби (*[[1882 ел|1882]]—[[1918 ел|1918]]*). Гафур күптөрле һөнәрләр алыштыра. 1916 елда Ташкәнтның Укчы мәхәлләсендәге Самсонов рус-тузем укуханәсенә укырга керә. Ватандашлар сугышы елларында балалар йортына эләгә.  хәреф җыючы булып эшли. Мөгаллимнәр курсын, соңрак Ташкәнттә педагогика институтын тәмамлый. 1919—1927 елларда укытучы, мәктәп-интернат мөдире, мәгариф хезмәткәрләренең һөнәри берлеге рәисе булып эшли.

## Иҗаты
Төрле телләрдә басылган күпләгән китаплар (*поэмалар, повестьлар, шигырь җыентыклары, юмористик хикәяләр*) авторы. Сукбай балаларга багышланган «Феликс балалары» исемле беренче (*автобиографик*) шигыре 1923 елда «Маориф ва укитувчи» журналында дөнья күрә.

Үзбәкчәгә Шекспир, Руставели, Низами, Данте, Бомарше, А. С. Грибоедов, М. Ю. Лермонтов, В. В. Маяковский, Назыйм Хикмәт, Маргарита Алигер, Борис Лавренев һ. б. әсәрләрен тәрҗемә итә.

Нәваи, Мүкими һ. б. үзбәк әдипләренең иҗатын өйрәнеп, фәнни хезмәтләр яза.

## Тукай
1966 елда Казанда Тукайның 80 еллыгына багышланган тантанада чыгыш ясый (*тиздән вафат та була*). Аның фикеренчә, үзбәк һәм, гомумән, Урта Азия халыклары рухи тормышында татар мәктәп-мәдрәсәләре (*[[«Хөсәения» мәдрәсәсе|«Хөсәения»]], [[«Галия» мәдрәсәсе|«Галия»]], [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе|«Мөхәммәдия»]] һ. б.*), татар китаплары, вакытлы матбугаты, театры, зыялылары зур роль уйный.

Сезнең (*татарларның*) шагыйрьләрен без үзебезнең олуг язучыларыбыз дип саныйбыз. Болар арасында беренче урында бөек һәм ирек сөюче Габдулла әфәнде Тукаев тора. Татар әдәбияты алдынгы рус мәдәниятен Урта Азиягә, Казакъстанга җиткерүче күпер вазифасын үти.


## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1946 2нче дәрәҗә Сталин премиясе 
* 1970 Ленин премиясе
* Өч Ленин ордены
* Ике Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* Хөрмәт Билгесе ордены

## Гаиләсе

* Беренче (*[[1919 ел|1919]]*) никахыннан кызы Халидә.
* Икенче никахы (*[[1931 ел|1931]]*) Мөхәррәм. Уллары: Олугбәк (*[[1933 ел|1933]]—[[1990 ел|1990]]*), Үзбәк ССР Атом-төш физикасы институты директоры; Кадыйр (*[[1945 ел|1945]]*), Үзбәкстанның саклану министры (2000—2005); Хандамир (*[[1947 ел|1947]]*), тарихчы. Кызлары: Алмас (*[[1938 ел|1938]]*), журналист; Ташхан *([[1950 ел|1950]]*), биолог.

## Хәтер
* Сырдәрья дәүләт педагогика институтына исеме бирелгән.
* 1989 елда Ташкәнт метрополитенында Гафур Голәм тукталышы ачылган.

## Әдәбият
# *[[Хатыйп Миңнегулов]]*. Әдәбиятны өйрәнү юлында. К.: ТКН, 2018, 245-247нче бит. ISBN 978-5-298-03602-3

## Сылтамалар
*  Гафур Гулям

## Искәрмәләр


Төркем:Үзбәкстан язучылары
Төркем:Үзбәк шагыйрьләре
Төркем:ССРБ шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Тәрҗемәчеләр
Төркем:Ташкент педагогия институтын тәмамлаучылар
Төркем:Габдулла Тукай
Төркем:Ленин премиясе лауреатлары
Төркем:Сталин премиясе лауреатлары
Төркем:Үзбәкстан халык шагыйрьләре