Иван Тургенев

**Иван Сергей улы Тургенев** (рус. *Ива́н Серге́евич Турге́нев*, *tat.lat. [http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Иван_Тургенев İvan Turgenev]*) (1818-1883) - мәшһүр Россия язучысы, шагыйре, тәрҗемәчесе. Империя Фәннәр Академиясе әгъза-корресподенты. Дөнья әдәбиятының классикларыннан берсе.

Рус тарихчысы Николай Баскаков "Рус фамилиясе чыгышы турында" китабы буенча һәм «Бәрхет китабы» буенча Тургенев фамилиясе борыңгы татар **Түрген** нәселеннән чыккан.

## Иҗат
Тургенев күп еллар дәвамында чит илләрдә гомер кичерә, анда үзенең иң мәшһүр әсәрләрен яза. Тургенев яшь чакта Пушкин белән таныш булган, чит илләрдә Һерцен, Белинский һәм мәшһүр Франция язучылары А.Доде, Г.Флобер, Э.Золя белән аралашкан.

### Төп әсәрләре
* **«Рудин» **
* **«Дворянское гнездо»** 
* **«Накануне»**
*  **«Отцы и дети»**
* «Дым»
* «Новь»
* **"Муму"**
* **«Записки охотника»**
* «Ася»
* «Первая любовь»
* **«Вешние воды»**
* «Месяц в деревне»
* «Провинциалка»
### Карашлары
Тургенев көнбатышчы (западник) булып саналган. Фёдор Достоевский славянофил (славяннарны сөюче) булып Тургеневны бик яратмаган, хәтта "Бесы" әсәрендә Тургеневны кычкыручан, сәләтсез язучы булып тасвирлаган.

Алмания канцлеры Хлодвиг Гогенлоэ (1894—1900) Тургеневны "Россия иң акыллы кешесе булып Россия өчен иң яхшы премьер-министры нәмзаты булыр иде" дип санаган.

## Хәтирә
Тургенев Париж янында 1883 елда үлгән, аның васыяте буенча Санкт-Петербургның Волков зиратында күмелгән.

Дөньяда күп Тургенев исемендәге урамнар, мәктәпләр, театрлар, музейлар, китапханәләр бар. Мәскәү метрополитенында "Тургенев" мәүкифе (*станция Тургеневская*) бар.

Казан шәһәрендә Тургенев урамы Киров районында урнаша.

## Әдәбият

*    Тургенев И. С. Полн. собр. соч. и писем: В 30 т. Изд. 2-е. М., 1978—1988.
*    Гершензон М. О. Мечта и мысль И. С. Тургенева. — М.: Товарищество «Книгоиздательство писателей в Москве», 1919. — 170 с.
*    Тургенев и его время: Сборник / Под ред. Н. Л. Бродского. — М.: ГИЗ, 1923. (Первый сборник под редакцией Н. Л. Бродского)
*    И. С. Тургенев: Материалы и исследования: Сборник / Под ред. Н. Л. Бродского. — Орёл, 1940.
*    Шаталов С. Е. Художественный мир И. С. Тургенева / Отв. ред. У. А. Гуральник. Институт мировой литературы им. А. М. Горького АН СССР. — М.: Наука, 1979. — 312 с. — 17 000 экз.
*    Дессе Р. Сумерки любви. Путешествия с Тургеневым. — М., Текст, 2009.
*    Данные из книжной серии ЖЗЛ
*   Нечаенко Д.А. Миф о сновиденности русской жизни в художественной интерпретации И.А.Гончарова и И.С.Тургенева ("Обломов" и "Новь"). // Нечаенко Д.А. История литературных сновидений XIX-XX веков: Фольклорные, мифологические и библейские архетипы в литературных сновидениях XIX-начала XX вв. М.: Университетская книга, 2011. С.454-522. ISBN 978-5-91304-151-7
*    С. Н. К. (Кривенко С. Н.) — Из литературных воспоминаний // Исторический вестник, 1890. — Т. 39. — № 2. — С. 260—286.
*    И. С. Тургенев: Новые исследования и материалы. Вып. 2. Отв. ред. Н. П. Генералова, В. А. Лукина. М., СПб.: Альянс-Архео, 2011. 538 с., 800 экз., ISBN 978-5-98874-057-5
*    В.Н. Житова (Богданович-Лутовинова). Воспоминания о семье И.С. Тургенева / Редакция текста, вступительная статья и комментарии Т.Н. Волковой.. — Тула: Тульское книжное издательство, 1961. — 175 с. — 60 000 экз.
*    Полякова Л. И. Повести И.С. Тургенева 70-х годов. — К.: Наукова думка, 1983. — 189 с.

Төркем:Язучылар
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар