2011 ел

* ТЮРКСОЙ илләрендә һәм Татарстанда — Габдулла Тукай елы.
* Азатлык радиосы тәкъвимендә — «Шүрәле» елы .
* TIME журналы 2011 елның «Ел кешесе» дип «протест белдерүчене» атады.

## Вакыйгалар
: *Шулай ук кара: [[:Төркем:2011 ел|Төркем:2011 ел]]*

### Гыйнвар
[right|150px|thumb|[Госман Исхакый]]
[right|150px|thumb|[Википедиягә 10 ел]]
* 1 гыйнвар — Эстония евро акча берәмлеген кабул итеп, «еврозона»ның 17-нче иле булды.
* 1 гыйнвар — Маҗарстан Европа Берлегендә рәислек итә башлый.
* 3 гыйнвар — Арнольд Шварцнеггер Калифорния штатының губернаторы мөддәтe тәмамлану сәбәпле вазифасыннан китә.
* 4 гыйнвар — Казакъстан президенты Нурсолтан Назарбаев үзен 2020 елга кадәр президентлык мөддәтен озайту максатында илдә референдум уздырудан рәсми рәвештә баш тартты.
* 8 гыйнвар — АКШ-ның Аризона штатында Тусон шәһәрендә сайлаучылар белән очрашуы вакытында АКШ Конгрессына Демократик партиядән сайланган Габриел Гиффордс һәм аның тарафдарларына һөҗүм ясала. Алты кеше вафат, Гиффордс белән 12 кеше яраланган.
* 13 гыйнвар — Татарстан мөселманнары Диния Нәзарәте пленумында Госман хәзрәт Исхакый мөфти вазифасыннан вакытыннан алда китүен хәбәр итте.
* 14 гыйнвар — Тунис президенты Зин әл-Абидин Бин Гали илдәге ризасызлык җыеннарыннан соң Согуд Гарәбстанына качты.
* 15 гыйнвар — Википедия проектына 10 ел тулды.
* 21 гыйнвар — Александр Лукашенко дүртенче тапкыр рәсми төстә Белорусия президенты вазифасына керешә .
* 24 гыйнвар — Домодедово һава аланында шартлау нәтиҗәсендә 35 кеше вафат була, 180 кеше җәрәхәтләнә.
* 26—30 гыйнвар — 41-нче Бөтендөнья икътисади форумы (Давос, Швейцария).
* 28 гыйнвар — Россиянең Дәүләт Думасы Полиция турындагы канунны кабул итә .
* 28 гыйнвар — Төркиянең Эрзурум шәһәрендә XXV Кышкы Универсиада уеннары башланды.
* 29 гыйнвар — Мисырдагы тәртипсезлекләр нәтиҗәсендә 2 фиргавен мумиясе юкка чыгарыла, Милли музейдан берничә кыйммәтле экспонат урлана.
* 30 гыйнвар — Казанның «Лепрекон» барында чыккан янгында дүрт кеше һәлак була.
* 30 гыйнвар — Астанада (Казакъстан) 7-нче Кышкы Азия уеннары старт алган.
* 31 гыйнвар — Ирек Мортазин шартлы рәвештә иреккә чыгарылды.

### Февраль
right|130px|83-нче «Оскар» премиясен тапшыру тантанасы|link=Оскар, 2011
* 6 февраль — Эрзурумда (Төркия) XXV Кышкы Универсиада тәмамланды .
* 8 февраль — Россия президенты Дмитрий Медведев «кышкы вакытка» күчүне гамәлдән чыгарды. 2011 елда Россия халкы соңгы тапкыр «җәйге вакытка» күчә.
* 11 февраль — Мисыр президенты Хөсни Мөбәрәк вазифасыннан китте.
* 22 февраль — Яңа Зеландиядә дәге көчле җир тетрәү нәтиҗәсендә 98 вафат булды, йөзләрчә кеше җәрәхәтләгән.
* 24 февраль — «Интерфакс»ка биргән әңгәмәдә Миңтимер Шәймиев Россиянең милли сәясәтен тәнкыйтьләп, милли республикаларын бетерү тәкъдименә каршы чыкты.
* 24 февраль — «Дискавери» шаттлы соңгы сәфәренә чыга.
* 28 февраль — Лос-Анджелеста (АКШ) 83-нче «Оскар» премиясен тапшыру тантанасы үтте .

### Март

right|100px|«Фукусима-1»
* 1 март — Россиядә «Полиция» турындагы федераль канун үз көченә керде.
* 2 март — «Башкорт яшьләр иттифагы» әгъзалары ачлык чарасын башлады.
* 6 март — Эстониядә парламент сайлауларында Реформалар фиркасе җиңү яулады.
* 11 март — Япониядә көчле җир тетрәү 8 мең кеше вафат, 3 мең җәрәхәтләнгән, 10 меңнән артык кеше язмышы хәбәрсез.
* 12 март — Япониянең «Фукусима-1» атом электр станциясендәге җир тетрәү нәтиҗәсендә шартлау. Реактор тирәсендә нурланыш дәрәҗәсе арткан .
* 18 март — Миңтимер Шәймиев «Ватаным Татарстан» газетасына биргән әңгәмәдә федераль хөкүмәт сәясәтен тәнкыйтьләп, «Бердәм Россия» фиркасенең Югары шурасы президиумыннан чыгу ниятен әйтте.
* 19 март — Мисырда конституцияне үзгәртү буенча референдум узды. Тавыш бирүчеләрнең күпчелеге төзәтмәләрне хуплады.
* 19 март — Франция, Бөекбритания һәм АКШ хәрби көчләре Каддафиның гыйсъянчыларга һөҗүмнәрен туктату өчен Ливиянең кайбер районнарында бомбардировка башлады.
* 26 март — Казанның Ирек мәйданында якынча 4 мең кеше җыелып, балык тотуны түләүле итүгә каршылык белдерде .
* 27 март — Россия соңгы тапкыр җәйге вакытка күчте .

### Апрель
[right|110px|thumb|[Юрий Гагарин]]
* 3 апрель — Казакъстанда узган президент сайлауларында  тавыш белән Нурсолтан Назарбаев җиңү яулый.
* 11 апрель — Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты студентлары вузның яңа җитәкчелегенең факультетны бетерүләренә каршы пикетка чыкты.
* 11 апрель — Минск шәһәренең «Октябрьская» метро станциясендә шартлау нәтиҗәсендә 13 кеше вафат.
* 13 апрель — Татарстан Җөмһүрияте Мөселманнары Диния Нәзаратының Бишенче чираттан тыш корылтаенда мөфти вазифасына Илдус Фәиз сайланды..
* 16 апрель — Россия белән Төркия арасында визалар бетерелде.
* 29 апрель — Бөекбританиядә шаһзадә Уильям һәм Кейт Миддлтон никахы үтте.

### Май
[right|150px|thumb|[Абхазия байрагы]]
* 2 май — АКШ президенты Барак Обама террорист, Әл-Каидә җитәкчесе Усама бин Ладенның үтерелүе турында игълан итте.
* 10—14 май — «Евровидение 2011» җыр бәйгесендә җиңүне Азәрбайҗан вәкилләре — Ell һәм Nikki яулый.
* 15 май — хоккей буенча дөнья беренчелеге тәмамлана. Финляндия җиңә.
* 15 май — Нью-Йоркта Халыкара Валюта Фонды башлыгы Доминик Стросс-Кан кулга алынды.
* 18 май — Сергей Миронов Петербург думасы тарафыннан Федерация Шурасыннан чакыртылды.
* 19 май — АКШ президенты Барак Обама Якын Көнчыгышта барган үзгәрешләр турында чыгыш ясады.
* 31 май — Вануату Абхазия бәйсезлеген таныды һәм аның белән дипломатик мөнәсәбәтләр урнаштырды.

### Июнь
[right|150px|thumb|[Болгар]]

* 2 июнь — Латвия президентын сайлауда Андрис Берзиньш җиңә.
* 3 июнь — Удмуртиянең Пугачево авылы янында урнашкан хәрби бүлектә янгын нәтиҗәсендә шартлаулар башланган.
* 3 июнь — Һаагта Ратко Младич эше башланды.
* 12 июнь — Төркиядә парламент сайлаулары үтә. Гаделлек һәм үсеш фиркасе җиңү яулады.
* 18 июнь — Болгарда чираттагы Изге Болгар җыены узды. Җыенда Болгарга Ислам динен китергән сәхабәләргә истәлек билгесе ачылды.
* 19 июнь — Казанда «KAZANHALAL-2011 II Халыкара күргәзмә-ярминкәсе» ачылды.
* 19 июнь — Сомали премьер-министры Мөхәммәд Габдуллаһ Мөхәммәд вазифасыннан китте.
* 20 июнь — Зиннәтулла Билалетдинов хоккей буенча Россия җыелмасының яңа баш тренеры итеп билгеләнде
* 20 июнь — Петрозаводск тирәсендә Ту-134 пассажир очкычы һәлакәткә очрады (44 кеше һәлак булды, 8-е исән).
* 23 июнь—2 июль — 33-нче Халыкара Мәскәү кинофестивале.
* 24 июнь — Казанга Россия президенты Дмитрий Медведев, Азәрбайҗан президенты Илһам Әлиев һәм Әрмәнстан президенты Серж Саргсян килделәр. Казанда Таулы Карабах сөйләшүләре үтте. Татар иҗтимагый үзәге үткәрергә теләгән пикет тыелды, активистлар тоткарланды.
* 25 июнь — Казанда Сабан туе һәм «Тынычлык яратылышы» фестивале узды. Чараларда Дмитрий Медведев та катнашты..
* 29 июнь — Казанның IT-паркында татарча Microsoft Windows 7 һәм Microsoft Office 2010 программалары тәкъдим ителде.
* 29 июнь — Татарстан Дәүләт шурасының мәдәният, фән, мәгариф һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында «Латин графикасына нигезләнгән татар әлифбасын кайтару турындагы канунга үзгәрешләр кертү хакында» канун өлгесе тикшерелде.

### Июль
[right|180px|thumb|[Көньяк Судан байрагы]]
[right|100px|thumb|[Кристин Лагард]]
* 1 июль — Европа берлеге рәислеге Польшага күчә.
* 5 июль — Кристин Лагард Халыкара валюта фондын җитәкли башлады.
* 6 июль — 2018 елгы Кышкы Олимпия уеннары башкаласы булып Көньяк Кореяның Пхенчхан шәһәре игълан ителде.
* 8 июль — Татар Википедиясе 10 мең мәкалә чиген уза.
* 8 июль — Демократик Конго Җөмһүриятендә авиаһәлакәт нәтиҗәсендә 127 кеше вафат була.
* 9 июль — Көньяк Судан бәйсез дәүләт булып игълан ителә.
* 10 июль — Казан янында «Булгария» теплоходы бата. 122 кеше вафат..
* 10 июль — News of The World британ газетасы ябылды.
* 14 июль — Көньяк Судан 193-нче әгъза буларак БМО оешмасына кабул ителә.
* 22 июль — Норвегия терактларында 92 кеше вафат.
* 25—31 июль — Казанда XXI Татар яшьләре көннәре узды.
* 31 июль — кояш бату белән Рамазан ае башлады.

### Август
[right|150px|thumb|[Берлин дивары]]
* 6 август — Бөекбританиядә чуалышлар башлана.
* 12—23 август — Шэньчжэньда (Кытай) XXVI җәйге универсиада узды.
* 13 август — Берлин дивары төзелә башлауга 50 ел тулды.
* 22 август — Ливиядә гыйсьянчылар Триполи шәһәренә бәреп керделәр.
* 22 август — Валентина Матвиенко Петербург губернаторы вазифасыннан китте.
* 26 август — чираттан тыш Абхазия президенты сайлауларында Александр Анкваб җиңде.
* 30 август — Йосихико Нода Япониянең премьер-министры булып сайланды.
* 31 август—10 сентябрь — 68-нче Венеция кинофестивалендә җиңүне «Фауст» фильмы яулады.

### Сентябрь

* 1 сентябрь — Россия тугыз вакыт бүлгесенә бүленде.
* 2 сентябрь — Чуашстанның дәүләт шурасы республика конституциясенә үзгәрешләргә күрә республика җитәкчесе президент түгел, ә «башлык» дип атала.
* 7 сентябрь — Россиянең «Локомотив» хоккей такымы уенчылары утырган Як-42 очкычы Ярыслаудан күтәрелеп киткәндә казага очрады. Очкычтагы 45&nbsp;кешенең 43-е һәлак булды.
* 7 сентябрь — Казанның элекке мэры Камил Исхаков Ислам конференциясе оешмасында Россиянең даими вәкиле эшеннән алынды.
* 16 сентябрь — Франциядә урамда намаз укуны тыю көчкә керде.
* 21 сентябрь — Валентина Матвиенко Россиянең Федерация шурасы башлыгы булып сайланды.
* 23 сентябрь — Фәлестыйн башлыгы Мәхмүд Габбас БМО-да әгъзалык сорап рәсми гариза тапшырды.
* 23—24 сентябрь — Бердәм Россия фиркасенең XII корылтае. Россия президентына намзәт булып Владимир Путин билгеләнә.
* 25 сентябрь — Согуд Гарәбстанында хатын-кызлар тавыш бирүдә катнашу һәм җирле сайлауда үз намзәтләрен чыгару хокукына ия булды.
* 27 сентябрь — Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Австралиядәге сәфәре вакытында татар җәмгыяте вәкилләре белән дә очрашты.
* 27 сентябрь — Төркиянең Тарсус шәһәрендә Габдулла Тукай бульвары ачылды.
* 30 сентябрь—1 октябрь — Казанда II Бөтендөнья татар галимнәре форумы уза.

### Октябрь
right|150px|thumb|Нобель медале
right|150px|thumb|Большой театр
* 3 октябрь — 2011 елның Нобель бүләге ияләрен игълан итү башланды.
* 6 октябрь — Татарстан мөфтие Илдус Фәиз наркоманиягә каршы фәтва чыгарды.
* 9 октябрь — Польшадагы парламент сайлауларында Дональд Туск җитәкләгән «Ватандашлар платформы» фиркасе җиңә.
* 11 октябрь — Киев мәхкәмәсе Украина экс-премьеры Юлия Тимошенконы 2009 елда Россия белән газ килешүләрен төзегәндә вакаләтләренең кысаларыннан чыгуда гаепле дип табып, аны 7 елга иректән мәхрүм итү җәзасын бирде.
* 14 октябрь — Казанда Бөтентатар иҗтимагый үзәгенең Х корылтае үтте.
* 15 октябрь — Казанда егерме икенче тапкыр Хәтер көне оештырылды.
* 21—24 октябрь — Казанда Халыкара тюркология конференциясе узды.
* 22 октябрь — Казанның «Милләт» басмаханәсе татар эшкуары Рәүф Хәсәновка сатылды.
* 23 октябрь — Төркия көнчыгышындагы җир тетрәү нәтиҗәсендә 500-дән артык кеше һәлак булды.
* 27 октябрь — Ирландия президенты сайлауларында җиңүне Майкл Хиггинс яулады.
* 28 октябрь — Төзекләндерүдән соң Мәскәүдә Большой театр ачылды.
* 31 октябрь — БМО мәгълүматлары буенча Җир шарында халык саны җиде миллиардка җитте.
* 31 октябрь — Парижда ЮНЕСКО-ның генераль конференциясендә Фәлестыйнны әлеге оешманың тулы хокуклы әгъзасы дип белдерде.

### Ноябрь
right|150px|thumb|«Яблоко» фиркасе логотибы
* 3 ноябрь — «Яблоко» фиркасе Казанда татар телендәге сайлау алды платформасы белән таныштырды.
* 3—4 ноябрь — Франциянең Канн шәһәрендә G20 cаммиты уза.
* 7 ноябрь — Греция премьер-министры Георгиос Папандреу вазифасыннан китте.
* 12 ноябрь — Италия премьер-министры Сильвио Берлускони вазифасыннан китте.
* 13 ноябрь — Көньяк Осетиядә президент сайлаулары уза.
* 17 ноябрь — Казанның Кол Шәриф мәчетендә дөньяның иң зур басма Коръән тәкъдим ителде.
* 17 ноябрь — Казанда Финляндиянең виза үзәге ачылды.
* 18 ноябрь — Казанда «Татар егете-2011» бәйгесе узды.
* 20 ноябрь — Чаллыда Габдулла Тукайга һәйкәл урнаштырылды.
* 27 ноябрь — Бердәм Россия Россия президенты вазифасына Владимир Путин намзәтен хуплады.

### Декабрь
right|140px|thumb|Камал театры
* 4 декабрь — VI чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасын сайлау.
* 4 декабрь — Россиядә Дәүләт Думасына сайлаулар вакытындагы фальсификацияләргә каршылык чаралары башлана.
* 9—10 декабрь — Казанның Камал театрында Мөхлисә Бубый турында «Үлеп яратты» спектакле премьерасы узды.
* 10 декабрь — Россия буйлап Дәүләт Думасына сайлаулар вакытындагы фальсификацияләргә каршы протест чаралары узды.
* 10 декабрь — Швециянең Стокһольм һәм Норвегиянең Осло шәһәрләрендә 2011 елның Нобель премияләрен тапшырү тантанасы үтте.
* 15 декабрь — рәсми рәвештә АКШ Гыйрактагы хәрби көчләрен чыгаруны тәмамлады.
* 16 декабрь — Казакъстанның Яңаүзән шәһәрендә чуалышларда ун кеше һәлак булды.
* 17—18 декабрь — Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Иранга барды, бер миллиард долларлык килешү төзеде.

## Вафатлар
[right|130px|thumb|[Стив Джобс]]
[right|110px|thumb|[Фәнис Яруллин]]

* 1 гыйнвар — Георгий Балл, рус язучысы.
* 14 гыйнвар — Илдар Әхмәдиев — татар рәссамы, Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе.
* 17 гыйнвар — Жан Дютур, француз язучысы, Француз академиясе әгъзасы.
* 21 гыйнвар — Роза Хәбибрахманова, татар артисткасы.
* 6 февраль — Шамил Исхаков, татар имамы.
* 17 февраль — Радик Фәизов, татар язучысы, хикәяче.
* 1 март — Флера Зыятдинова, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче.
* 11 март — Булат Мансуров, режиссер, артист, сценарист.
* 23 март — Элизабет Тэйлор, АКШ һәм Бөекбритания актрисасы.
* 30 март — Людмила Гурченко, ССРБ һәм Россия актрисасы.
* 14 апрель — Усман Әлмиев, татар җырчысы.
* 14 апрель — Рафаэль Мостафин, татар язучысы.
* 7 май — Шәүкәт Галиев, татар шагыйре.
* 29 май — Сергей Багапш, Абхазия президенты.
* 31 май — Мөнирә Булатова, татар җырчысы, артист.
* 10 июнь — Юрий Буданов, җинаятьчел Россия офицеры, полковник.
* 18 июнь — Елена Боннэр, диссидент, җәмәгать эшлеклесе.
* 10 июль — Наташа Башурина (32), шагыйрә, журналист. 
* 17 июль — Гали Акыш, Бөтендөнья Татарлар лигасының башлыгы, җәмәгать эшлеклесе, Төркия татары.
* 30 август — Җәүдәт Гыйләҗетдинов, Уфада яшәүче татар галиме, социолог.
* 31 август — Равмер Хәбибуллин, КПССның Башкортстан өлкә комитетының беренче сәркатибе (1987-90).
* 11 сентябрь — Рәфис Измайлов, татар журналисты.
* 20 сентябрь — Вера Минкина, татар артисткасы, Татарстанның һәм Россиянең халык артисты.
* 26 сентябрь — Вангари Маатаи, җәмәгать эшлеклесе, тынычлык өчен Нобель бүләге иясе.
* 5 октябрь — Стив Джобс, АКШ програмисты, Apple ширкәтенә нигез салучы.
* 8 октябрь — Тәнзилә Эрдоган, Рәҗәп Таййип Эрдоганның әнисе.
* 27 октябрь — Сергей Говорухин, кино режиссеры, сценарий язучы, прозаик.
* 14 ноябрь — Гариф Солтан, күренекле татар журналисты, җәмәгать эшлеклесе, «Азатлык радиосы»ның татар-башкорт хезмәтен оештыручы.
* 22 ноябрь — Светлана Аллилуева, Сталин кызы, ССРБ-дан качкан мөһаҗир.
* 6 декабрь — Флера Сафиуллина, татар тел галимәсе, филология фәннәре докторы.
* 8 декабрь — Фәнис Яруллин, татар шагыйре, язучы, драматург.
* 17 декабрь — Эвора Сезария (70), африкан фольклор жырчысы.
* 17 декабрь — Ким Чен Ир, КХДҖ башлыгы.
* 18 декабрь — Вацлав Һавел, чех дәүләт эшлеклесе, язучы, драматург, диссидент, хокук яклаучы.

Файл:Гариф Солтан 2.jpg|Гариф Солтан
Файл:Václav Havel na Václavském náměstí 17. listopadu 2009b.jpg|Вацлав Һавел
Файл:Vera Minkina.jpg|Вера Минкина
Файл:Гали Акыш.jpg|Гали Акыш
Файл:95th anniversary of Usman Almeev (2010-05-18) 08.jpg|Усман Әлмиев
Файл:Mustafin.jpg|Рафаэль Мостафин
Файл:Роза Хәбибрахманова.jpg|Роза Хәбибрахманова
Файл:Ф.С.Сафиуллинаа.jpg|Флёра Сафиуллина
Файл:С.С.Говорухин 1.jpg|Сергей Говорухин


## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

# Шагыйрә Лена Шагыйрьҗан.
# Шагыйрь Илфак Ибраһимов.
# Опера җырчысы Альбина Шаһиморатова.
# Рәссамнар гаиләсе — Рөстәм һәм Мария Килдебәковлар.

## Нобель премиясе лауреатлары
[right|140px|thumb|[Томас Транстремер]]
* Медицина һәм физиология өлкәсендә Нобель премиясе — Брюс Бетлер, Жуль Һоффман, Ральф Стейнман (вафат булганнан соң) 
* Физика өлкәсендә Нобель премиясе — Сол Перлмуттер, Адам Райсс һәм Брайан Шмидт.
* Химия өлкәсендә Нобель премиясе — Даниэл Шехтман.
* Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — Томас Транстремер.
* Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе — Томас Сэрджент, Кристофер Симска.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе — Эллен Серлиф, Лейма Гбоуэ, Тәвәккүл Карман.

## Шулай&nbsp;ук карагыз
* 2011&nbsp;ел әдәбиятта
* 2011 ел

## Искәрмәләр




## Сылтамалар

* 2011 елга Google йомгак ясый 
* Евроньюс — 2011 елга күзәтү  
* Азатлык радиосы — 2011 ел нәтиҗәләре: Гарәп язы
* Азатлык радиосы — 2011 ел нәтиҗәләре: Фән һәм технология
* Татарстан яшьләре — 2011 елның истә калган вакыйгалары 

*
Төркем:Еллар