Нигамананда Парамаһанса

**Свами Нигамананда Парамаһанса** (туганда исеме **Налиниканта Чаттопадһьяй**; 1880 елның 18 августы – 1935 елның 29 ноябре) ул Көнчыгыш Һиндстанда Һинду садгуруы, йоги һәм мистик. Ул Шакти культы белән ассоциацияләнә һәм тантраның, Ведантаның, Йоганың һәм Бхакти-йоганың камил рухи остазы буларак карала. Аның тарафдарлары аңа яраткан тхакурасына буларак табынганнар.
Нигамананда Надиа районында Кутабпур авылчыгында Бенгали Брамин гаиләсендә туган (хәзерге вакытта Бангладешның Меһерпур районы). Ул Ади Шанкараның санньясисы булган. Санньяси буларак билгеләвеннән соң, ул *Парибраджакачарья Шримат Свами Нигамананда Сарасвати Дэва* буларак мәгълүм булган.
Нигамананда дүрт төрле садһанада: тантра, гъян, йога һәм премада сиддһига (камиллек) ия булган. Тәҗрибәләрендә нигезләнеп, ул Бенгаль теле  биш китап язган: *Браһмачарья Садһана* (ब्रह्मचर्य साधन), *Йоги Гуру* (योगिगुरु), *Гьяни Гуру* (ज्ञानीगुरु), *Тантрика Гуру* (तांत्रिकगुरु), һәм *Премик Гуру* (प्रेमिकगुरु). Нигамананда игълан ителгәнчә Нирвикальпа Самадхи халәтен кичергән.

Сарасвата Матхадан киткәннән соң, Нигамананда тормышының соңгы ундүрт елын Пурида үткәргән. Дурга Чаран Моһанти, мәктәп укучысы аны Ничала Кутирда 1930 елда очраткан һәм аны садгуру дип таныган. Моһанти Нигамананданың өйрәнчеге булган һәм Нигаманаданың ныгуы Нилачала Сарасвата Сангһа өчен китаплар язган һәм Нигамананданың Бенгали китапларын Одиа теленә тәрҗемә иткән. Моһандиның илһамландыруы белән Ориссада 100-дән артык ашрам эшли. Моһанти Нигамананданың юлламасын 1985 елның 7 декабрендә үлеменә кадәр таратуын дәвам иткән.
## Тормыш
### Балачак, белем алуы һәм хезмәт тормышы (1880–1901)

Туганда аның әтисе Бһубан Моһанның теләге һәм әтисенең гуруы Свами Бһаскарананда Сарасвати теләге буенча Нигамананданың исеме Налиниканта булган (নলিনীকান্ত, ନଳିନୀକାନ୍ତ, नलिनीकान्त – моның мәгънәсе: лотос, су),. Унөч яшендә (1893 ел) Налиниканта әнисен Маникья Сундари Дэвины ваба авыруына күрә югалткан, бу аны депрессиягә этәргән. 1894-95 елларда ул студент премиясенә имтихан биргән һәм Меһерпур Югары Уку Йортында укыган. 1895 елда ул Бангладеш Инженерлык һәм Технология Университетына кергән. 1897 елда аның әтисе аңа Һалисаһардан унөч яшьлек кызга өйләнергә кушкан. Ул өйрәнүен Рани Рашмони утарында Динаҗпур районында хезмәткә кергән. Бһадро ахырында, 1901 (өйләнүдән соң якынча биш елдан соң) ул Ассамда,  Нараянпурда,  Заминдари утарында хезмәт иткәндә, Налиниканда өстәл янында басып торучы һәм карап торучы хатынының күләгә сурәтен күргән, шул ук вакытта ул башка урында Кутабпурда (Налиникантаның авылында) булган. Ул Кутабпурга тикшерер өчен барган һәм ул манзара алдыннан гына үлгән дип белгән. Ул уңышсыз рәвештә хатынына оккульт фәне аша ирешергә теләгән.

### Әйләнү ноктасы
Хатынын югалтканга кадәр, Налиниканта үлемне ахыр чик дип күргән. Хатынын югалту аны үлемнән соң булу бар дигән фикергә китергән. Налиниканта бу сорау белән шашынган булган. Аның өйрәнүе аны Мадраска (хәзер Ченнаи) Адьяр Теософия Җәмгыятендә теософияне өйрәнүгә китергән. Медиум аша ул хатыны белән сөйләшә алуга ирешкән, әмма канәгать калмаган. Аның җәмгыятьтә бәхәсләре аны вафат хатынын очратырга мөмкинчелекне биргән һәм “үлемнән соң тормыш”ның чын фәлсәфәсенә өйрәтә алган йогины эзләүгә китергән.
### Рухи тәҗрибә (1902–1905)

Бер көнне Налиниканта бриллиант аура белән садху турында төш күргән. Ул уянган һәм аның янында басып торучы садһуны күргән. Садһу аңа мантра язылган  bael яфрагын биргән. Налиниканда күпләрне анда нәрсә язылган дип укырга ярдәм итәргә сораган. Соңыннан ул Бирбһум районы, Тарапитһның мәшһүр Бамахепаны очраткан. Налиниканта Бамахепадан (Шишья) инициациясен алган һәм мантрасын 21 көн дәвамында җырларга кушылган булган. Бамахепа җитәкчелеге астында аның хатыны формасында Тара Дэвиның физик даршанына ия булган. Бу даршан аны тагын бер сергә китергән. Ул Тара Дэвиның тәненнән чыгып аның белән сөйләшүен күргән. Бу серне чишәр өчен, Бамакшепа Ведантик гурудан Адвайта белеменә ия булырга киңәш иткән. 1902 елда ул Ведантик гуруны эзләгән. Ул Сатчидананда Сарасватины Һиндстанның Раджастхан штатында Пушкар изге урынында очраткан. Ул Сатичдананда Сарасвати аңа төшендә Тара Алиһәсе мантрасын биргән *садһу* икәнен аңлый. Налиниканта аның Шишьясы (өйрәнчеге) булган,
һәм Брахма (формасыз берәү буларак Ходай), Брахма сутралар һәм Веданта турында өйрәнгән. Ул Сатчидананда тарафыннан ваз кичүгә кабул ителгән булган һәм шул принцип буенча исемен Нигаманандага үзгәрткән.

Сатчидананда дини урыннарның дүрт дини оешмасына (Чар Дһам)га юнәлткән, чөнки Һиндулар бу табыну урыннарын изге дип тотканнар. Бу дини сәфәрләрдән соң ул ашрамга кайткан.

Ашрамга кайткач, Сачидананда Нигамананданың дини сәфәрләрен караган һәм шулай дип әйткән: "Улым! Син күп сәфәр кылгансың һәм белем һәм тәҗрибә туплагансың. Мин сине өйрәтергә тиеш бөтен нәрсә үтәлгән, әмма син хәзер минем тәгълиматны практикага куярга тиеш. Син үзең өчен булуыңның хакыйкате тәҗрибәсенә ия булырга тиеш һәм бу бары тик тырышлык һәм йогик принципларны үтәү аша башкарылырга мөмкин. Шулай итеп син бу сызыкта тиешле идарә тәэмин итә торган гуруны эзләргә тиеш.

Янә Нигамананда гуруны эзләргә киткән. 1903 елда ул йога остазын очраткан, ул аны “Сумеру Дасҗи” (башкачарак ул Кут Хуми Лал Сингх яки Кутһуми буларак мәгълүм) дип атаган. Нигамананда аны өйрәнчек итеп кабул иткән. Дасның идарәсе астында ул Йоганы өйрәнгән. Авыр практикадан соң 1904 елның Поуш аенда Нигамананда Савикальпа Самадхины (йоги тән турында аңын югалтып шәхси идентиклыгын саклап калып трансценденталь аңына ия булган транс). Шуннан соң тиздән Нигамананда Нирвикальпа халәтен кичерергә теләгән – бу Ассамда Гуваһатида Нилачал Калкулыгында Камакшья Гыйбадәтханәсендә иң алдынгы йогик самадхи. Нигамананда тарафдарлары ышануы буенча ул нәкъ самадхи ысулы белән кергән һәм тәненә “Мин остаз яки гуру” яшәү аңы белән кайткан һәм йогада ул тәнендә гуруының Ведик белемен күргән һәм практик рәвештә аңлаган.

(Свами Нигаманада "Нирвикальпа самдхи" тәҗрибәсенә ия булган урын табылган булган. Ассам губернаторы Җанаки Баллав Патнаик 2012 елның 20 декабрендә Гуваһатида, Камакһья Калкулыгында Нилачал Калкулыгында Свами Нигамананданың Нирбикальпа Сидһи Стһалын инаугурацияләгән.*)
1904 елда, ул Кашида (хәзер ул [[Варанаси]] буларак мәгълүм), шул вакытта башка төштә  [[Аннапурна Алиһәсе]] пәйда булган һәм аңа аның белеме формасыз Ходайга чикләнгән һәм шуннан ары чыкмаган һәм бармаганын әйткән, шулай итеп ул һаман тәмам булмаган. Ул аның чакыруын кабул иткән һәм Гоури дэвига ([[сиддһа]] [[йогини]]га) [[бһава]] [[садһана]]ны өйрәнер өчен сәфәр кылган. Гоури дэви аны өйрәнчек итеп кабул иткән һәм аңа [[Бхакти]]ны яки премны (илаһи мәхәббәт уенының мәңге табигатен) бһава садһанада Ходайның трансформациясе буларак физик дөньяны аңлар өчен өйрәткән.
Нигамананданың гуруны озак һәм дәвамлы эзләве аның киләчәк өйрәнчекләренең аны эзләвенә охшаган булган.

=== Парамаһанса буларак танылу (1904) ===
1904 елда Нигамананда [[Аллаһабад]]та [[Кумбһ Мела]]ны күрер өчен барган һәм шул даирәдә аның остазы Сачидананд [[Шрингери Матха]]ның Шанкарачарьясы булганын күргән. Ул Шанкарачарьяны (маһант яки өлкәнне) күтәрелгән тәхеттә, гуруын да кертеп 125 [[садһу]] арасында күргән. Аны күреп Нигамананда беренче чиратта гуруына хөрмәт күрсәтү өчен барган һәм шуннан соң югары дәрәҗә маһантка барган. Садһулар "маһанант"ка беренче чиратта хөрмәт күрсәтмәве белән борчылганнар, әмма җавап итеп Нигамананда шундый язманы цитаталаган: "Mannatha shri jagannatha madguru shri jagadguru madatma sarvabhutatma tasmai shri gurave namaha (मन्नाथ श्री जगन्नाथ मदगुरु श्री जगदगुरु मदात्मा सर्वभूतात्मा तस्मै श्री गुरवे नमः)", моның мәгънәсе, "Минем гуруым бөтен дөньяда иң олысы, шулай итеп мин беренче чиратта гуруыма ихтирам күрсәтер идем". Нигамананда шуннан соң садһу җыелышына 'Гуру'ы (Шри Сачидананд Сарасвати) һәм 'Җагадгуру' (Шри Шанкачарья)" арасында аерма юк дип аңлаткан.
Җагадгуру Шанкарачарья аның җавабын алган һәм Нигамананданы рухи яктыртылуы булган берәү дип таныган.
Җагадгуру аңа "[[парамаһанса]]" титулын биргән һәм ул "Парибраджакачарай Парамаһанса Шри Мад Свами Нигамананда Сарасвати Дэва" (परिब्राजकचार्य परमहंस श्री मद स्वामी निगमानंद सरस्वती देव) буларак мәгълүм булган.
=== Үлеме (1935) ===
Нигамананда тормышының соңгы ундүрт көнен [[Пури]]да уздырган. Ул [[Калькутта]]да 1935 елның 29 ноябрендә үлгән.
Нигамананда тарафдарлары аның хәтерен хөрмәт итәләр һәм ел саен конгрегацияләргә һәм башка церемониаль чараларга (саммилани) җыелалар.
Аның Һалисаһарда ашрамы, [[Җорһат]]та Сарасвата Матһа (элек Шанти Ашрам) һәм Сундарбаннар дини сәфәр кылу урыны булып торалар.

== Миссиясе ==
Нигамананданың миссиясе Һинд диненең рухи нигезе [[санатана дһарма]] (सनातन धर्म)ны тарату,  кешеләр арасында "[[белем өчен хокук]]"ны (सत् शिक्षा बिश्तार) тарату, характер төзүне ассызыклап рухи әдәбиятны нәшер итү һәм эчтә яши торган Ходайга хезмәт мөнәсәбәте белән "барлык мәхлукатларга хезмәт итү" (नर देहे नारायण सेवा)тора.
Бу максатларны аңлау өчен ул тугърыларны "идеаль гаилә тормышын алып барырга" (आदर्श गृहस्थ जीवन गठन), рухи ассоциацияләрнең куәтен (संघ शक्ति प्रतिष्ठा) комбинацияләргә һәм "өйрәнчекләр арасында рухи хисләрне уртаклашырга" (भाव बिनिमय) булган.
== Җаягуру (जयगुरु ଜୟଗୁରୁ জয়গুরু) ==
Өстә күрсәтелгән максатларга ирешер өчен ул тормышның барлык юлларының ир затларны һәм хатын-кыз затларны инициацияләгән һәм аларга аларның рухи практикаларын өйрәткән. Алар тулаем табыну, дога кылу һәм медитация башкармыйча дини агым юнәлешеннән азат булганнар. Ул өйрәнчекләрен өч яки күбрәк сангһа төркемнәрендә периодик рәвештә җыелып рухи тәҗрибәләрен алмашынырга һәм "җаягуру"ны (जयगुरु ଜୟଗୁରୁ) җырларга өнди, бу ул уйлап чыгарган секта булмаган сүз, аның мәгънәсе "Остазның дан, Остаздан дан һәм Остаз өчен дан". Ул аларны рухи китапларны укырга һәм [[матха]] һәм ашрамнарны дөрес тоту һәм рухи илһамланган идеаль йорт хуҗасы тормышын алып барырга өйрәткән. Ул өйрәнчекләрне Ходайның яки Гуруның даны "җаягуру" сүзе аша тәҗрибә ителә дип өйрәткән. Берәү Илаһка бу исем аша, чөнки Ходай ул Гуру яки Галәмнең Остазы булып тора. Теләсә-нинди сектада яки ышануда булган кешеләр бу исемне дини тормышларында прогрессына бернинди куркынычсыз кабул итә алалар.
== Фәлсәфәсе һәм тәгълиматы ==

Нигамананда [[Ади Шанкара]] культының [[саньяси]]сы булган. Ул шул орденның санньясисы булып инициацияләнгәч Шанкарачарьяга күрә [[Веданта фәлсәфәсе]]н өйрәнгән.

Нигамананданың төп тәгълиматы булып гуру һәм [[истһа]]ның идентик булуы һәм өйрәнчекләр [[Ади Шанкарачарья]]ның идеалларын (ягъни *гьян*ның принципларын) һәм  [[Чайтанья Махапрабху]]ның идеалларын (ягъни *бхакти* юлын) кабул итәргә тиеш. Ул Шанкарның өйрәнчекләре авыр булган һәм Ходай Гауранг башка юлны тәкъдим иткән дип күрсәткән. Нигамананда буенча Шанкар һәм Гауранг дөньяны дөрес юлдан алып барыр өчен Гьян һәм Бхактиның татлы комбинациясен тәэмин итәләр.
*Четананда Сарасвати* буенча Нигамананданың фәлсәфәсе һәм тәгълиматы монда аңлатылган:
=== Аватар һәм Садгуру ===
Нигамананда үзен Илаһ инкарнациясе яки [[Аватар]] (अवतार) дип танымаган, гәрчә күп өйрәнчекләр аны шулай дип күз алдына китерсәләр дә. Ул раслаганча инкарнация Илаһның җирдә рухи тәртипне саклау өчен эксклюзив иңүе. Гәрчә мөмкинчелеге булса да, аватар шәхесләрне гади итеп яктыртмый һәм алып бармый. Аның ярдәме белән хаклык нигезләнә һәм шәйтан көчләре җимерелә. Нигамананда Садгуру дип мөрәҗәгать итсеннәр дип теләгән (камил рухи остаз) ул туулар һәм үлемнәр дәвамында эзләү нәтиҗәсендә, Сваруп белеменә ия булган स्वरुप (хак яки мөмкинчелеге булган табигать, ягъни иң олы универсаль аң). Рухи Шәһадәт күрсәткәнчә Гаутама үзе хакыйкатьне аңлап һәм [[Будда]] булганчы күп туулар аша узарга тиеш булган. Нигамананда шуннан соң Аватар һәрвакыт [[лила]]ны (илаһи уенны) рөхсәт иткән халәттә булмый.
=== Садгуру, Дҗагадгуру һәм Илаһ ===
Нигамананда буенча өйрәнчек Гуруын Җагадгуру буларак (яки Дөнья Остазы, [[Пурушоттама]]) дип кабул итәргә тиеш һәм  [[Бгахагавад-Гита]] буенча [[Кришна]] раславынча гади кеше түгел:

<blockquote></blockquote>
[[Патанджали]]ның афоризмы фикерне киңәйтә: "Бәйләнешләре булмаган формасы турында уйлап, акыл концентрациясе ирешелә", Нигамананда өйрәнчекләренә физик формасында медитацияләргә киңәш иткән, шулай итеп аның эчендә барлык сокландыргыч сыйфатлар һәм атрибутлар автоматик рәвештә аларның булуларына һәм җаннарның модасына тапшырылыр иде. Дәвам итеп, ул рухи практиканың өч модасын кулланып, бер үк вакытта Брахманның (ब्रह्म) табигатен, Параматманың (परमात्मा) табигатен (иң олы универсаль үз) һәм Бһагаванның (भगवान) (шәхси һәм универсаль Илаһ башы) табигате тәҗрибәсенә ия. Ул аның өйрәнчекләре шул ук вакытта шундый тәҗрибәгә ия булыр дип раслаган. Бу ул әйткәнчә, "өйрәнчекләрдән бердәнбер өмете булган һәм ул шуның башкарылу көнен күрәсе килгән".
=== Рухи Ирешүләр Тәртибе ===
Нигамананда буенча, үз-реализация теориясе шәхеснең үзен иң олы универсаль статусына киңәюен таләп итә. Киңәюләр турыдан-туры бары тик иң компетент *саньяси''лар тарафыннан төгәл интеллектуаль сорау, анализ һәм тирән медитация аша мөмкин, гәрчә Мастерга хезмәт итү шундый эзләүләрдә шулай ук уңышка ачкыч булып тора. Шулай да, Нигамананда күрсәткәнчә чын трансценденталь илаһи мәхәббәт һәм экстаз тиешенчә иң уңышлылар тарафыннан тәҗрибә ителергә тиеш  һәм бары тик Бхагавад-Гитада Ходай Кришна игълан иткәнчә  монизмның иң олы реализациясенә ия булгач:

### Монистик һәм Дуалистик Эзләүләрнең Килешүе
Үз / Ходай реализациясе өчен төрле доктриналар таныган һәм дәгъва иткән һәм аларга ирешер өчен юллар тәкъдим иткән изгеләрдән аермалы буларак, Нигамананда берлекне һәм иң олы үзне (яки Парабрахманны-परंब्रह्म) кеше тормышының иң олы һәм хак максаты икәнен реализацияләгән.
Күп омтылучылар өчен юл аларны инициацияләгән камил рухи остазга (Садгуруга) чын тугърылык булып тора. Остазга шәхси хезмәт күрсәтеп һәм догалар аша алкышына ия булу, җырлау һәм гади медитация алар өчен рухи практиканың төп ысуллары булып тора. Алар дуалистик булмаган Остазлары реализацияләнгән җан (Брахмаҗнани-ब्रह्मज्ञानी) икәнлегенең дуалистик булмаган реализацияләренә ия булалар һәм аңа вакыт белән башкаларга ярдәм итәр өчен лиласында катнашканда (мәхәббәт уены-लिला)аңа интенсив мәхәббәт кичерәләр.
Нигамананда Ходайга шартсыз тугърылыкны практикалаган һәм дәгъва иткән Гауранга күрсәткән юл шактый тар һәм анда Шри Кришна бердәнбер Ходай дип күрсәткән. Шул юлны киңәйтер өчен Нигамананда остазны Шри Кришнаның (яки омтылучы яраткан башка Илаһның) чагылышы дип кабул итәргә тәкъдим иткән, шул очракта юл күрсәтү үзе максат булып китә. Шул рәвешле Нигамананда Шанкарачарьяның һәм Гауранганың капма-каршы ышанулар килештергән, анда тугъры һәм Илаһның ачык күренә торган дуальлеге практикасы принципы күрсәтелгән булган. Шуның бөтенесеннән соң тугърылык һәм мәхәббәт юлында омтылучы үз эгоын адекват рәвештә тыярга һәм шулай итеп ул максатына ирешер өчен монах омтылучы белән бер рухи баскычка баса. Элеккеге очракта, тугърының шәхесе әһәмияткә алмаслык дәрәҗәгә киметелә, аның өстән Илаһ аңы куела, икескнең соңгысында омтылучының үзаңы шәхси булмаган Галәм аңында югалта..

; Джнаначакра
Нигамананда күрсәткәнчә, гәрчә монахлык Веданта фәлсәфәсе иң олы чынлыкны шәхеснең берлеге һәм Галәм аңы шартларында караса да, ул Самкхья фәлсәфәсендә исбатланганча материаль мәхлукатның структурасын аңлатмый.

Икеснең соңгысы олы чынлык белән эш итми. 
Ул рәсем формасында күрсәткән Җнаначакра (ज्ञानचक्र) графигы (рухи космология сфералары) ярдәме белән Нигамананда микрокосм (тән) һәм макрокосм (Галәмдә) эчтә корылган аң катламнарын күрсәткән һәм соңыннан омтылучылар ирешә алган дәрәҗәләрне күрсәткән. Бу рәсемдә ул Шри Кришна һәм Шри Радһаның (яки Гуру-गुरु һәм Йогамайяның-योगमाया) Ниргуна Брахманның (निर्गुण ब्रह्म) күчешен күрсәткән  һәм Сагуна Брахманны (सगुण ब्रह्म) квалификацияләгән. Аларны ул Нитья яки Бһавалока (भाव लोक) дип атаган. (Йогамайя ул илаһи куәт формасы. Алар бертуктаусыз җиргә бәйләнешле җаннарны җәлеп итәләр һәм аларның чын алкышлы табигатен аңларга һәм илаһи уенда катнашырга ярдәм итә.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине шәхесләре
Төркем:Һинд дине фәлсәфәсе
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Шактизм