Мөхәммәт Гали Җиннаһ

**Мөхәммәт Гали Җиннаһ**, *тулы исем-фамилиясе* Мөхәммәт Гали Җиннаһбһай,  (*[[1876 ел]]ның [[25 декабрь|25 декабре]], [[Британия Һиндстаны]], [[Карачи]] — [[1948 ел]]ның [[11 сентябрь|11 сентябре]], шунда ук*) — Һиндстан һәм Пакистанның сәяси һәм дәүләт эшлеклесе, Пакистан дәүләтен оештыручы «Милләт атасы» (, Baba-i-Qaum),  «Бөек лидер» (, Qayid-i-Azam),  Пакистанның беренче генерал-губернаторы (*[[1947 ел|1947]]-[[1948 ел|1948]]*).

## Тәрҗемәи хәле

1876 елның 25 декабрендә Британия Һиндстанының Бомбей президентлыгы Карачи шәһәрендә туган. Әтисе тегүче гаиләсеннән чыккан, гуҗарат милләтеннән бай сәүдәгәр була. Карачида мәдрәсә һәм христиан мәктәбе тәмамлый. 1892 елда әтисе һәм аның ы Лондонга һөнәрчелеккә укырга җибәрәләр, ләкин Мөхәммәт Гали Лондонда Lincoln’s Inn мәктәбендә юриспруденцияне өйрәнә, адвокат һөнәрен үзләштерә.

1896 елда, 20 яшендә, Бомбей (*хәзерге* Мумбай) шәһәрендә адвокатлык конторасы ача, шәһәрдә беренче мөселман адвокаты була.

1897 елдан Бомбейның югары судында эшли башлый. 1930 елга кадәр адвокатлык эшен ташламый.

1906 елда Калькуттада Һиндстан милли конгрессының (ҺМК) сессиясендә катнаша.

1908 елда Югары судта милли-азатлык көрәше лидеры Бал Гангадһар Тилакны (*<small>[[:en:Bal Gangadhar Tilak|en]]</small>*) (*[[1856 ел|1856]]-[[1920 ел|1920]]*) азат итүне таләп итә.

1911 елда Аллаһабадта узган һинд-мөселман берлеге конференциясендә катнаша.

1910 һәм 1916 елларда Британия Һиндстаны канун чыгару шурасы әгъзасы итеп сайлана.

1913 елда Мөселман лигасына кушыла, 1920 елда лиганың президенты итеп сайлана.

1921 елда, Маһатма Гандиның тыныч юл белән каршылык күрсәтү (*«хезмәт итешмәү хәрәкәте»*) кампаниясенә риза булмыйча, ҺМКдан чыга.

Һиндстан парламентында ил халкының чиреген тәшкил итүче мөселманнарга 1/3 урын бирүне таләп итә.

1930-1934 елларда Лондонда яши, Бөекбритания хөкүмәте оештырган Һиндстанның конституцион төзелешен тикшерүгә багышланган «түгәрәк өстәл конференцияләре»ндә (*[[1930 ел|1930]], [[1931 ел|1931]]*) катнаша.

1940 елда Мөселман лигасы утырышында Британия Һиндстаны урынына ике мөстәкыйль дәүләт төзү таләбе куелган резолюция кабул ителә. Мөхәммәт Гали Җиннаһ Һиндстан халкын катгый рәвештә дини билге буенча бүлү һәм мөселман халкы яшәгән өлкәләрне Һиндстаннан аерып алып, шулар нигезендә аерым мөстәкыйль Пакистан дәүләте төзү яклы була. Бу хәл һиндләр һәм мөселманнар арасында дошманлык китереп чыгара, канлы бәрелешләргә, Һиндстан-Пакистан конфликтларына юл ача.

1947 елда Һиндстан ике дәүләткә (*доминион*) бүленгәч һәм Пакистан дәүләте төзелгәч, Пакистанның беренче генерал-губернаторы була. Пакистанда, дәүләтне оештыручы буларак, хөрмәт ителә, аңа үзе исән чакта ук «Милләт атасы», «Бөек лидер» исемнәре бирелгән.

## Чыганаклар
# Большая российская энциклопедия. В 30 томах. Том 8 (Гр-Ди). М.: НИ БРЭ, 2007. ISBN 978-5-85270-338-5
# Руссика. Школьная энциклопедия. Новейшая история. XX век. М.: «ОЛМА-ПРЕСС Образование», 2003. ISBN 5-94849-302-4

## Әдәбият
# С. Уолперт. Джинна – творец Пакистана. М., 1997.

## Сылтамалар
*  Birthday of Muhammad Ali Jinnah
* 
* 

## Искәрмәләр

Төркем:Пакьстан сәясәтчеләре
Төркем:Һиндстан сәясәтчеләре
Төркем:Пакистан генерал-губернаторлары
Төркем:Адвокатлар