Исламия Мәхмүтова

*
*'Исламия Мәхмүтова*', Исламия Һидиятулла кызы Мәхмүтова (*кыз фамилиясе Мотыйгуллина*, *1939 елның 1 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Әлки районы, Югары Әлки*) — театр актрисасы, [[Республика татар күчмә театры]] (*1963-1988 елларда*) һәм [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]] (*1988 елдан*) актрисасы. 1991-1992 елларда [[Тинчурин театры]]ның сәнгать җитәкчесе.  РСФСР атказанган (*1987*), [[ТАССР атказанган артисты|ТАССР атказанган]] (*1973*) һәм [[ТАССР халык артисты|халык]] (*1981*) артисты. [[«Тантана» премиясе]] лауреаты (*2011, 2018*).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1939 ел]]ның [[1 декабрь|1 декабрендә]] [[Татарстан АССР]] [[Әлки районы]] [[Югары Әлки]] авылында җыр-моң сөюче, гармунчы гаиләсендә туган. 19 яшендә [[Казан]]га килеп, махсус театр училищесы белеме булмаган килеш, [[Республика татар күчмә театры]]на (*баш режиссер Равил Тумашев*) эшкә урнаша. [[1963 ел]]дан театрда хезмәт итә. Башта бутафор, сәхнәдә техник хезмәткәр була, соңрак рольләр дә ышанып тапшыралар. Тәҗрибә туплый-туплый, театрда 55 ел хезмәт куя.

[[1991 ел|1991]]-[[1992 ел]]ларда [[Тинчурин театры]]ның сәнгать җитәкчесе вазифасын башкара.

2019 елның 3 декабрендә Казанда каты авырудан соң вафат булган.

== Иҗаты ==
[[Илдар Юзеев]]ның «Кыр казлары артыннан» драмасындагы җырлы-моңлы Ясминә роле белән (*«Очарга дип талпынам, Хыялыма китәр идем, Кыр казлары артыннан»*) танылу ала.
 
Театрда актерлык эшчәнлеге белән бергә, телевизион фильмнарда уйный. Үзе күргән, белгән, чынлап булган вакыйгаларга нигезләнеп, сәхнә әсәрләре яза (*«Мәхәббәт чишмәсе», «Күрәсем килгән иде», «Син бит минем бергенәм» һ. б.*),  аларны сәхнәләштереп, тулы заллар җыя. Шулай ук башка авторларның әсәрләрен дә сәхнәгә куя: «Яшьлек хатам — йөрәк ярам» [[Данил Салихов]], «Резидәкәй» [[Илдар Юзеев]], «Сынган беләзек» [[Рәдиф Сәгъди]], «Бәхеткә хәтле биш минут» [[Ләбиб Лерон]] һ. б.

== Китабы ==
# Мәхәббәт чишмәсе. [[Казан]], 2013.
== Башкарган кайбер рольләре ==


* *Галимә* — «Хаҗи әфәнде өйләнә» [[Шәриф Камал]]
* *Шәмсекамәр* — «Шәмсекамәр» [[Мөхәммәт Әблиев]]
* *Мәфтуха* — «Яшь йөрәкләр» [[Фәтхи Бурнаш]]
* *Ясминә* — «Кыр казлары артыннан» [[Илдар Юзеев]]
* *Биатриче* — «Ике хуҗаның хезмәтчесе» [[Карло Гольдони]]
* *Фәхрия* — «Кара йөзләр» [[Гайнан Әмири]], [[Вәлиәхмәт Галимов]]
* *Шамилә* — «Без бит авыл малае» [[Туфан Миңнуллин]]
* *Банат* — «Айгөл иле» [[Мостай Кәрим]]
* *Зәмзәмбану* — « Ташкыннар» [[Таҗи Гыйззәт]]
* *Гамилә* — «Борчулы өч көн» [[Мөхәммәт Мәһдиев]]
* *Кифая* — «Хушлашырга безгә иртә әле» [[Ризван Хәмид]]
* *Гөлчибәр* — «Нигез ташлары» [[Туфан Миңнуллин]]

* *Биатриче* — «Юктан чыккан гауга» [[Уильям Шекспир]]
* *Шәмсебикә* — «Аты барның дәрте бар» [[Наил Гаетбай]]
* *Ана* — «Әниемнең ак күлмәге» [[Илдар Юзеев]]
* *Фәйзә* — «Сакаллы сабыйлар» [[Ренат Суфиев]]
* *Койтым* — «Итил суы ака торур» [[Нурихан Фәттах]]
* *Жиһан* — «Башмагым» [[Таҗи Гыйззәт]], [[Җәүдәт Фәйзи]]
* *Кураж* — «Кураж ана һәм аның балалары» [[Бертольд Брехт]]
* *Квашня* — «Кояш төшмәгән җирдә» [[Максим Горький]]
* *Суфия* — «Гайфи бабай, өйлән давай!» [[Гөлшат Зәйнашева]]
* *Рәшидә* — «Ефәк баулы былбыл кош» [[Аяз Гыйләҗев]]
* *Рәмзия* — «Бала баласы балдан татлы» [[Мансур Гыйләҗев]] һ. б.


== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==

* [[1973 ел|1973]] — [[ТАССР атказанган артисты]]
* [[1981 ел|1981]] — [[ТАССР халык артисты]]
* [[1987 ел|1987]] — РСФСР атказанган артисты
* [[2011 ел|2011]] — [[«Тантана» премиясе]] — *«Иң яхшы хатын-кыз роле» номинациясендә*
* [[2018 ел|2018]] — [[«Тантана» премиясе]] — *«Намус һәм тугърылык. Фидакарь хезмәт өчен» номинациясендә*

[[2004 ел]]да [[Тинчурин театры]]нда куелган «Кураж ана һәм аның балалары» (*Бертольд Брехт әсәре*) спектаклендә башкарган Кураж роле өчен [[Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]]нә тәкъдим ителә (*иҗат төркеме эчендә*). 


== Гаиләсе ==
Ире [[Хәлил Мәхмүтов]] (1939—2012), [[Тинчурин театры]] актеры, [[ТР халык артисты]]. Бертуган сеңлесе [[Рузия Мотыйгуллина]] — [[Камал театры]] актрисасы, РФ атказанган артисты.<br/>
[[Кыз]]лары: [[Ләйсән Мәхмүтова|Ләйсән]] — җырчы; [[Лилия Мәхмүтова|Лилия]], кияве [[Ренат Шәмсетдинов]] — [[Тинчурин театры]] актерлары. Икенче кияве — Руслан. Оныклары: Ришат һ. б.

== Хәтер ==
* [[2022 ел]]да [[Жуковский урамы (Казан)|Казанның Жуковский урамы]] 9нчы йорт диварына мемориал такта куела (рәссам Рөстәм Габбасов).

== Искәрмәләр ==


== Әдәбият ==
# *Лилия Йосыпова''. Исламия Мәхмүтова: «Хәлилемнән башка бөтен нәрсәм бар». «Ирек мәйданы», 6.12.2018

## Сылтамалар
*   Мәхмүтова Исламия Һидиятулла кызы. Тинчурин театры сайты
*  Мәхмүтова Исламия Һидиятулла кызы «Милләттәшләр» порталында
*   Исламия Махмутова.  kino-teatr.ru
*  Классташлардагы профиле

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе актрисалары
Төркем:Россия актрисалары
Төркем:Татар артистлары
Төркем:Тинчурин театры актерлары
Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары
Төркем:Казанның мөселман зиратында җирләнгән шәхесләр