open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герда Тирен

**Герда Тирен** (, кыз фамилиясе **Рюдберг**, 11 гыйнвар 1858 ел — 9 октябрь 1928 ел) — швед рәссам-иллюстраторы.

## Биография
1858 елның 11 гыйнварында Швециядә Стокгольм шәһәрендә туа.

1880-1883 елларда Короллек сәнгать академиясында укый. Аннан Франциягә китә. 1884 елның гыйнварында Юхан Тирен белән никахлаша һәм шул ук елда Парижда аңа кияүгә чыга. 1884 елның азагында яшьләр туган илләренә әйләнеп кайталар һәм Увикен шәһәрендә урнашалар.

Соңрак алар Пеннингбюга күчеп килә. Тирст йортында яши башлыйлар. Бөтен гомерләре диярлек анда үтә. 1894 елда гаиләсе белән Увикенга кайтып бераз яшәп китәләр.

1928 елда Пеннингбюда вафат булган. Ире белән янәшә җирләнгән.

## Иҗаты
Рәссам портретлар яза, чәчәкләр, натюрморт һәм пейзаж, швед һәм французлар тормышынан жанрлы күренешләр, шулай ук, балаларга багышланган сурәтләр эшли. Скандинавлар, бигрәк тә, аның гномнар турында открыткаларын (nissar) яраталар.

Герда Тиренның китапларга эшләнгән билгеле иллюстрацияләр арасында: Фриц Рейтерның «Илдәге тормыш» китабына, Даниель Дефоның "Робинзон Крузо маҗаралары"на (1899), Марк Твенның «Принц һәм ярлы» китабына һәм күп санлы әкиятләргә эшләнгән сурәтләр бар.

Рәссам 1923 елда Стокгольмда швед укытучылары гәҗите нәшер иткән «Jultomten» журналы белән актив хезмәттәшлек итә. Бу журналда Сакариас Топелиусның «Чыпчык» шигыренә иллюстрациясе, 1898 елда ук «Раштуа бүләкләрен сатып алырсызмы?» дигән исем астында почта открыткаларына эшләгән элекке акварельләре, балалар өчен күп санлы жанрлы сурәтләре бастырыла.

Ирле-хатынлы Тиреннарның картиналары Стокгольмдагы милли музей коллекциясендә, Швециянең провинцияләрендәге музейларда һәм күп санлы шәхси коллекцияләрдә саклана.

## Гаиләсе

* Атасы — Карл Рюдберг ( 1820-1902)
* Анасы — Форсслунд Эмма (, 1820-1899)
* Ире — Тирен Юхан (1853-1911), швед рәссамы. 1884 елдан никахта тора.
** Улы — Нильс (1885-1935), рәссам
** Кызы — Кристина (1886-1951), рәссам
** Кызы — Карин (1887-1951), музыка укытучысы
** Кызы — Элизабет Ева (1890-1937), җырчы
* Иренең туганы — Карл Тирен, фольклорчы (легендалар һәм җырлар)

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Төркем:1928 елда вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1858 елда туганнар
Төркем:11 гыйнвар көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:9 октябрь көнне вафатлар
Төркем:Швециядә туганнар
Азамат Гыйләҗев

**Азамат Гыйләҗев**, Азамат Хәким (*Локман-Хәким*) улы Гыйләҗев (, *[[1956 ел]]ның [[1 апрель|1 апреле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Уфа]] ― [[2021 ел]]ның [[18 апрель|18 апреле]], [[РФ]], [[БР]], [[Уфа]]*) ― театр рәссамы―сценограф, 2009―2016 елларда Уфа дәүләт «Нур» татар театрының баш рәссамы. Театр әһелләре берлеге әгъзасы (1985). Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1995).

## Тәрҗемәи хәле
1956 елның 1 апрелендә Уфада язучы, 1955―1968 елларда «Агыйдел» журналының җаваплы (баш) мөхәррире Локман-Хәким Габдрахман улы Гыйләҗев (*[[Хәким Гыйләҗев]]*, 1923―1997) гаиләсендә туган. Уфа дәүләт сәнгать институтын тәмамлаган (1980, педагог М. Н. Арсланов). 1984 елда Мәскәүдә  (җитәкчесе ― театрның 1974—1999 еллардагы баш рәссамы Е. И. Куманьков (*[[:ru:Куманьков, Евгений Иванович|ru]]*), 1986 елда —  (җитәкчесе театрның баш рәссамы О. А. Шейнин) стажировка узган. Мәскәүдә ул танылган драматург Михаил Шатровның (*[[:ru:Шатров, Михаил Филиппович|ru]]*, Михаил Филипп улы Маршак, 1932―2010) «Дебют» яңа театрын төзүдә актив катнаша.

## Хезмәт юлы
Азамат Гыйләҗев төрле елларда Башкортстан республикасының әйдәп баручы театрларында рәссам-куючы, баш рәссам булып эшләгән.

1980, 1982–1989 елларда ― Уфада рус академия драма театрында рәссам-куючы. Рус драма театрында — И. М. Дворецкийның «Колыма» (1988), Б. Л. Васильев повесте буенча «Иртәгә сугыш булды» (*Завтра была война*, 1987) спектакльләрен бизәгән.

1990―1994 елларда ― М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында баш рәссам. Гафури театрында «Һәдия» (1991; Г. Г. Шәфыйков), «Талак, талак..» (1992; Ф. М. Бүләков) спектакльләрен бизәгән.

1995–2009 елларда Стәрлетамак башкорт театрында баш рәссам. Стәрлетамак театрында режиссер Гөлдәр Ильясова сәхнәгә куйган «Кабул ит аларны, Шамбала!» (*Прими их, Шамбала!*, 1992; Б. Гаврилов), «Онытылган дога» (1994; Ф. М. Бүләков), «Роза тамгасы» (1999; Т. Уильямс) һ. б. спектакльләрне бизәгән.

2009―2016 елларда Уфа дәүләт «Нур» татар театрының баш рәссамы. Театрның хәзерге репертуарында аның сценографиясен Т.Миңнуллинның «Гөргөри кияүләре», М. Кәримнең «Кыз урлау», Ш. Камалның «Хаҗи әфәнде өйләнә» спектакльләрендә күрергә мөмкин.

А. Л.-Х. Гыйләҗевның сәхнә бизәлеше эшләренә образлылык хас, рәссам шартлы, төгәл конструкцияләрне төрле төсләргә басым ясап киң куллана.

## Сылтамалар
*  Гыйләҗев Азамат Локман-Хәким улы.  Гафури театры рәсми сайты, 
* Гилязев Азамат Лукман-Хакимович.  Энциклопедия Башкортостана
*   Танылган рәссам вафат. «Шәһри Казан», 18.04.2021

## Искәрмәләр


Төркем:Рәссамнар
Төркем:Театр рәссамнары
Төркем:Башкортстан рәссамнары
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Шәхесләр:«Нур» театры
Бану Каһарманова

**Бану Каһарманова** (7 октябрь 1973 ел) — укытучы, журналист. 2000 елдан Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат  хезмәткәре (2015). Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреаты (2008). 
## Биографиясе
Бану Латыйф кызы Каһарманова 1973 елның 7 октябрендә Башкорт АССРның Учалы районы Яңа Озынгул (Озёрный) авылында туган. 1998 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый. 
## Хезмәт эшчәнлеге

1994 елдан алып «Аманат» журналы мөхәррире.

1998 елдан — Озерный урта мәктәбенең директор урынбасары. 

1999 елдан башлап  «Җаек» гәзетасы хезмәткәре: 2000 елдан — хәбәрче, 2002 елның августыннан — җаваплы сәркатиб.

2002 елның декабреннән алып «Серп и Молот», 2006 елдан алып «Яшьлек» газетасы хәбәрчесе.

Социаль темаларга мәкаләләр авторы.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстанның атказанган матбугат һәм  киң мәгълүмат   хезмәткәре (2015)
* Башкортстан Республикасы Хөкүмәтенең Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия  лауреаты (2008).

## Сылтамалар

* 

Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Учалы районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1973 елда туганнар
Төркем:7 октябрь көнне туганнар
Жари Намцо

**Жари Намцо** (Тибет телендә: བཀྲ་རི་གནམ་མཚོ, Wylie: bkra ri gnam mtsho, Кытай телендә: 扎日南木错) ул Кытайда, Тибетта тозлы күл. Ул көнбатышта Коцен даирәсенең Нгари префектурасы белән чиктәш һәм көнчыгышта Шигатсе префектурасының Нгамринг даирәсе белән чиктәш. Жари Намцоның мәйданы 996,9 кв. км (384, 94) миль һәм дренаж мәйданы 15433,2 кв. км (5958,8 кв. миль), биеклеге 4613 метр (15 135 фут), озынлыгы 54,3 км (33,7 миль) һәм уртача киңлеге 18,36 км (11,41 миль) (максималь киңлеге 26,2 км (16,3 миль)). Ул Көньяк Тибетта Коцен шәһәрчегеннән көнчыгышта урнашкан.
Төркем:Тибет
Әлфинур Вахитова

**Әлфинур Зариф кызы Вахитова** (*кыз фамилиясе* Әхмәлетдинова, , *[[1931 ел]]ның [[20 ноябрь|20 ноябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Мәләвез районы]], Килтәй ― [[2021 ел]]ның [[20 май|20 мае]], [[РФ]], [[БР]], [[Уфа]]*) — балалар шагыйре һәм журналист, Россия Федерациясе һәм Башкортстанның Язучылар берлекләре әгъзасы (1994). БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1986).

## Биографиясе
1931 елның 20 ноябрендә БАССР Мәләвез районы Килтәй авылында туган. Сарыш, Йомагуҗа авыллары мәктәпләрендә белем ала. Йомагуҗа урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, бер ел Йомагуҗа районы үзәк хастаханәсе амбулаториясендә эшләгән. Салават медицина училищесын, «Журналистика» белгечлеге буенча Үзәк комсомол мәктәбен (1959) тәмамлаган.

1953―1956 елларда Мәләвез районының Әбит, Түбән Таш, Әлемгол авыллары мәктәпләрендә балалар укыта.

1958―1959 елларда «Совет Башкортстаны» газетасы хезмәткәре.

1959―1993 елларда «Йәншишмә» газетасында эшли.

2021 елның 20 маенда Уфада вафат.

## Иҗаты
Балалар шигърияте өлкәсендә иҗат итә. Шигырьләре республика газеталарында еш басыла. 1962 елда Башкортстан китап нәшриятында «Чәчәк ата гөлләрем» исемле беренче китабы чыга. 1994 елда БР Язучылар берлегенә кабул ителә. «Күчтәнәч» (1966), «Кем гаепле?» (1975), «Хат яза беләм» (1983) һ. б. шигъри җыентыкларында хезмәткә, тәбигатьнең һәм тормышның матурлыгына дан җырлый.
### Китаплары
* Күчтәнәч. — Уфа, 1966.
* Кем гаепле? — Уфа, 1975.
* Хат яза беләм. — Уфа, 1983.
* Гали бабай бакчасы: әкиятләр. — Уфа, 1986.
* Дуслык утравы: хикәяләр, тәрҗемәләр, инсценировкалар һәм әкиятләр. — Уфа, 2006.

## Мактаулы исеме
* 1986 ― БАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре
## Хәтер
Күгәрчен районының Йомахуҗа урта мәктәбе музеенда Әлфинур Вахитовага багышланган почмак бар. Анда шагыйрәнең имзасы куелган китаплары саклана.

## Сылтамалар
* В Уфе ушла из жизни детская поэтесса и ветеран журналистики Альфинур Вахитова. ИА Башинформ, 20.05.2021

## Искәрмәләр


Төркем:БАССР атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Башкорт шагыйрьләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Динә Арсланова

**Арсланова Динә Габдрәхим кызы** (27 июль 1953 ел) — совет журналисты. 1978 елдан СССР Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1998). 

## Биографиясе
Динә Габдрәхим кызы Арсланова 1953 елның 27 июлендә Башкорт АССРның Макар районы (хәзер — Башкортстан Республикасының Ишембай районы) Югары Эткол авылында туган.

1975 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый һәм хезмәт эшчәнлеген «Совет Башкортстаны» газетасында башлый. 1981 елдан — «Башкортстан кызы» журналы хезмәткәре, 2001 елдан «Башкортстан» газетасының бүлек мөдире.

Башкортстан хөкүмәте 2013 елның июлендә журналистың 60 яшен билгеләде/
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк (2001).
* "Иң яхшы журнал әсәре"  Бөтенрәсәй конкурсының «Җиңеп чыгу» номинациясендә лауреат була (2010)
* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1998).

## Әдәбият

* Арсланова Динә Габдрәхим кызы//Башкорт энциклопедиясе. 7 к./Баш мөхәррир. Илһамов М. А. Том 1 : А — Б. Уфа: Башкорт энциклопедиясе, 2005. — 624 б.: илл.: карт. 191. б.
* Ишимская энциклопедия|место=Уфа

## Искәрмәләр

Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Ишембай районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1953 елда туганнар
Төркем:27 июль көнне туганнар
2018 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы

**2018 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы** 24 ноябрьдә Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

## Сылтамалар
* КУБОК КАЗАХСТАНА ПО ФУТБОЛУ — 2018
Төркем:Спорт
Фәүзия Латыйпова

**Латыйпова Фәүзия Шәгале кызы** (11 март 1947 ел) — журналист. Рәсәйнең һәм Башкортстанның Журналистлар берлеге әгъзасы (1996). Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1993), Башкортстан Хөкүмәтенең Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (2002).

## Биографиясе
Фәүзия Шәгале кызы Латыйпова 1947 елның 11 мартында БАССРның Абзан районы Агурда авылында (хәзер Башкортстан Республикасының Зиянчура районы) туган.

1969 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлаган. 1971 елдан алып КПССның Башкортстан өлкә  комитеты нәшрияты, 1977 елдан — «Башкортстан кызы» журналы хезмәткәре, 1993-2007 елларда «Башкортстан» гәзитенең бүлек мөдире.

Башкортстанның билгеле шәхесләре турында «Изгелекләр генә эзләдем» (2006), «Дөньяны бизи алар» (2006) очерклар китаплары, социаль темаларга мәкаләләр авторы.

## Мактаулы исемнәре

* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1993).
* Башкортстан Хөкүмәтенең Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (2002).

## Искәрмәләр

* Латыйпова Фәүзия Шәгале кызы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Зиянчура районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1947 елда туганнар
Төркем:11 март көнне туганнар
2019 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы

**2019 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы** - матч 2019 елның 6 октябрендә  Нур-Солтан шәһәрендә «Нур-Солтан Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

Төркем:Спорт
Гөлфия Янбаева

**Янбаева Гөлфия Гәрәй кызы** (16 октябрь 1953 ел) — башкорт журналисты һәм җәмәгать эшлеклесе. 1981 елдан СССР Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997). Шәһит Ходайбирдин исемендәге (2006) һәм Рәми Гарипов исемендәге (2012) премияләр лауреаты. Бөтендөнья башкортлары (III, IV) Корылтае (Конгрессы) делегаты, башкарма комитеты киңәшмәсе әгъзасы һәм башкарма комитет җитәкчесе урынбасары. 

Республика башкаласында башкорт телендә бастырылган «Кичке Уфа» иҗтимагый-сәяси-мәдәни гәзитенә нигез салучы (2002) һәм басманың баш мөхәррире (2002 елның ноябрь аеннан).

## Биографиясе
Гөлфия Гәрәй кызы Янбаева Башкорт АССРның Макар районы Канакай авылында 1953 елның 16 октябрендә туган.

1977 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. 

1976 елдан «Башкортстан кызы» журналында эшли башлый. 1980 елдан «Совет Башҡортостаны» газетасы хезмәткәре, 1995-1998 елларда һәм 2002 елның февраленнән октябренә кадәр «Башкортстан» гәзитенең бүлек мөдире булып эшли. 

2002 елның ноябрь аенан башкаланың башкорт телендә чыккан «Кичке Уфа» гәзитенең баш мөхәррире.

## Җәмәгать эшчәнлеге

* Бөтендөнья башкортлары Корылтае (Конгрессы) башкарма комитеты рәисе урынбасары
* Республика «Агинәй" җитәкчесе.
* 2018 елның 14 маеннан Уфа шәһәре башкортлары королтаеның башкарма комитет җитәкчесе.

## Иҗади эшчәнлеге
Гөлфия Янбаева «Йөрәккә уелган  гамь» исемле китап авторы. Бу китап 2006 елда басылып чыккан һәм шул ук елда Башкортстан Республикасының Шәһит Ходайбирдин исемендәге премиясенә лаек булган.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997)
* Башкортстан хөкүмәтенең Шәһит Ходайбирдин исемендәге премиясе (2006)
* Рәми Гарипов исемендәге премия.
* «Башкортстан Республикасында фидакарь хезмәт өчен» күкрәк билгесе (2012)
* Халыклар дуслыгы ордены (Башкортстан)
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Янбаева Гөлфиә Гәрәй кыҙы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Ишембай районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1953 елда туганнар
Төркем:16 октябрь көнне туганнар
Төркем:БР Халыклар дуслыгы ордены кавалерлары
2017 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы

**2017 елгы футбол буенча Казакъстан кубогы финалы** 14 октябрьдә Актүбә шәһәрендә «Үзәк» стадионында узды.

## Матч турында хисап

## Сылтамалар
* КУБОК КАЗАХСТАНА ПО ФУТБОЛУ — 2017

Төркем:Спорт
2020 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы

**2020 елгы футбол буенча Казакъстан суперкубогы** (каз. *Қазақстан Суперкубогы 202*0) — матч 2020 елның 29 февралендә 17:00 сәгатьтә Куштанай шәһәрендә «Тобол Арена» стадионында узды.

## Матч турында хисап

Төркем:Спорт
Фәүзия Юлдашбаева

**Юлдашбаева Фәүзия Уразйан кызы** (22 март 1947 ел — 16 август 1996 ел) — башкорт шагыйре. 1992 елдан Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы.

## Биографиясе
Фәүзия  Юлдашбаева 1947 елның 22 мартында Хәйбулла районы Әлибай авылында туган. Туган авылында башлангыч мәктәптә белем ала, аннары укуын  Юлдыбай урта мәктәбендә дәвам итә.

1963 елдан «Юлдыбай» совхозының Сакмар фермасында савучы булып эшли. Баймакта авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый. Сакмар фермасында хисапчы булып эшли. Гомеренең соңгы елларынача кунакханә мөдире вазифасын башкара.

Әдәбиятка 1980 нче елларда  килә. Поэзия жанрында  эшли башлый. Ф.Юлдашбаеваның  беренче   шигырьләре  "Яшь көчләр"   альманахында  (1981, 1983, 1984) басылып чыга. Шагыйрәнең «Сакмар шомыртының  күзе кара» дигән беренче шигырь җыентыгы 1985 елда нәшер ителә.  Ф.Юлдашбаеваның яраткан темасы - ул тормыш һәм хезмәт. Табигатькә, туган якка  мәдхия  җырлый. Нечкә хисле лирик шагыйрь буларак, кешеләр арасындагы  күркәм  мөнәсәбәтләрне олылый.
Шагыйрә  иҗатында сатира  һәм юмор  аерым урын били. Ул шулай ук балалар әдәбиятында  да көчен сыный, балалар өчен дә бик күп әсәрләр иҗат итә.

1992 елдан Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы.

## Китаплары

* Сакмар сылуының күзе кара
* Йылайырым — җырлар җырым
* Кояш чаткысы
* Мыр-мыраубикә җыр җырлый

## Сылтамалар

* Литературная карта Башкортостана: Фаузия Уразовна Юлдашбаева
Төркем:Башкорт шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1996 елда вафатлар
Төркем:16 август көнне вафатлар
Төркем:Хәйбулла районында туганнар
Төркем:1947 елда туганнар
Төркем:22 март көнне туганнар
http://libmap.bashnl.ru/node/980
Фәүзия Мөхәмәтшина

**Мөхәмәтшина Фәүзия Мидхәт кызы** (15 июнь 1953 ел) — башкорт журналисты, Башкортстан Республикасының һәм Рәсәйнең Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1998), Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (2016).

## Биографиясе
Фәүзия Мидхәт кызы Мөхәмәтшина 1953 елның 15 июнендә Башкорт АССРның Баймак районы Ишбирде авылында туган.

1970 елда Баймак мәктәп-интернатын тәмамлап, Башкорт дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Октябрь байрагы» район газетасында тәрҗемәче булып, аннары Ишбирде сигезьеллык мәктәбендә рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.

1977 елдан хезмәт эшчәнлеген КПСС-ның Башкортстан өлкә комитеты нәшриятында корректор булып дәвам итә. Бер үк  вакытта республика балалар газетасы «Башкортстан пионеры» белән хезмәттәшлек итә, басмага төрле темаларга хәбәрләр һәм мәкаләләр яза. Тиздән аны редакциянең мәктәп бүлегенә хәбәрче итеп чакыралар.

Бераздан  Фәүзия Мидхәт кызы «Совет Башкортостаны» газетасына эшкә күчә һәм тиз арада партия  басмасының иң оператив бүлегенә — мәгълүмат бүлегенә хәбәрче итеп билгеләнә.

1985 елдан ул хатлар бүлеге һәм социаль проблемалар бүлеге мөдире вазифасын башкара, аннары аны мәгариф бүлегенә җитәкче итеп куялар.  2008 елда хаклы ялга чыкканчы шунда  эшли.

Тәҗрибәле журналист 2008 елдан алып «Кичке Уфа» газетасында хезмәт куя.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреаты (2016).
* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1998)
* Башкорт СССР  Югары Советы Президиумының Мактау кәгазе (1991)
* Башкортстан Республикасы  Матбугат министрлыгының Мактау кәгазе.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Баймак районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1953 елда туганнар
Төркем:15 июнь көнне туганнар
Теннис буенча Казакъстан президенты кубогы

**Теннис буенча Казакъстан президенты кубогы** (ингл. *President's Cup*) — профессиональ халыкара теннис турнирлары сериясе.

## Турнирлар финалы
### Ялгыз разряд

Төркем:Спорт
Төркем:Теннис
Эльза Хорева

**Хорева Эльза Рәхимҗан кызы** (29 октябрь 1958 ел) — журналист, дәүләт эшлеклесе. 1979 елдан СССР Журналистлар берлеге әгъзасы. 2011-2018 елларда "Республика Башкортстан" газетасының баш мөхәррире. Башкортстан Республикасының 1нче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтайның Законнар чыгару Палатасы депутаты.
## Биографиясе
Эльза Рәхимҗан кызы Хорева (кыз фамилиясе *Баймөхәмәтова*) 1958 елның 29 октябрендә ул вакытта Башкорт АССРның Баймак районының Темәс авыл Советына караган *3-нче урман заводы  шәһәрчегендә*  (поселок Лесозавод № 3) туган.

1966 елда Сибай шәһәрендә 1-нче сыйныфны тәмамлый. Аннары укуын, ата-анасы удар комсомол төзелешенә барганлыктан, 1967 елда Свердловск өлкәсе Качканар шәһәренең 3-нче урта мәктәбендә дәвам итә.

## Хезмәт эшчәнлеге
1976 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. 1978 елда БДУның читтән торып уку бүлегенә күчеп, «Качканарский рабочий» шәһәр газетасында  хезмәт эшчәнлеген башлый. 

1983 елда  Башкортстан яшьләре газетасы «Ленинсы»—«Ленинец»та хәбәрче, бүлек мөдире   була.

1991 елдан иҗади эшчәнлеген «Башкортстан» дәүләт телерадиокомпаниясендә дәвам иттерә. «Атна»—«Неделя» иҗтимагый-сәяси тапшыруларын эфирга әзерләп чыгара. 

1995 елда Эльза Хорева Супайлы (урысча Сипайлово) округы буенча Башкортстан Республикасының 1-нче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтайның Законнар чыгару Палатасына депутат итеп сайлана. Һөнәри нигездә Кануният, дәүләт төзелеше һәм суд-хокук мәсьәләләре буенча комитетта эшли, Башкортстан Республикасының кайбер үзгәрешләр һәм өстәлмәләр белән бүгенге көндә дә гамәлдә булган күп кенә законнарын әзерләүдә турыдан-туры катнаша. 

1999 елда Корылтай депутаты вәкаләтлекләре тәмамланганнан  соң, «Башкортстан» дәүләт телерадиокомпаниясендәге журналист эшенә кире кайта, бер вакытта Үзәк телевидениенең 1 нче федераль каналы белән актив хезмәттәшлек итеп, аның «Доброе утро» программасы өчен республика  тормышын яктырткан сюжетлар әзерли. 

2003 елдан «Интерфакс» халыкара мәгълүмат агентлыгының Башкортстан буенча үз хәбәрчесе булып эшли.

2011-2018 елларда «Республика Башкортостан» гәзитенең баш мөхәррире була. 2018 елның маенда бу вазифасыннан үз теләге белән лаеклы ялга китә.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Справочно-информационный ресурс «Кто есть кто в Республике Гербы»: Хорват Эльза Рахимьяновна  
*   
*   

## Сылтамалар

* Вести. Интервью Вести. Интервью - Эльза Хорва, главный редактор газеты «Җөмһүрият Гербы»  
* Корреспондентам бюро "Интерфакс-Поволжье" в Башкирии вручены почетные грамоты "Башнефти". 25.12.09. Сетевое издание «Интерфакс-Россия». Официальный сайт 
* Независимая Уральская газета  
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Баймак районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1958 елда туганнар
Төркем:29 октябрь көнне туганнар
Ренат Хилаҗев

**Хилаҗев Ренат Рафаил улы** (25 апрель, 1983 ел) — эшкуар, финанс консультанты, Башкортстан Республикасының кредит һәм финанс оешмалары ассоциациясе әгъзасы, «Радость» хәләл туклану челтәре (кафе, ресторан) милектәше, блогер.

## Биографиясе
Ренат Хилажев 1983 елның 25 апрелендә РФ-ның Чиләбе өлкәсе Кытаутамак шәһәрендә туа. Чыгышы белән Кыр-көҗәй башкортларыннан. Укырга Кытаутамак шәһәре мәктәбенә бара, 14 яшендә Уфага килеп, Рәми Гарипов исемендәге 1-нче Башкорт республика гимназия-интернатында укуын дәвам итә. Рус мәктәбеннән килгәнлектән башкорт мөхитендә алдан авыр була, әммә Ренат Рафаил улы тырышлыгы ярдәмендә мәктәпне тик «бишле» билгеләренә генә тәмамлауга ирешә (2000).

Аннары Башкорт дәүләт университетының Тарих факультетында югары белем ала (2005), әммә икенче югары белеме буенча — финанс менеджеры, Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университетын (2015) тәмамлый. 2007 елдан бизнеста.

Бизнеска килгәнгә кадәр банк идарәчесе, «Урал финанс үзәге» компаниясе директоры булып эшли.
2005 елда лизинг компаниясенә килә.
2012 елда аутосорсинг нигезендә бухгалтер һәм финанс консалтингы өстәмә эшмәкәрлеген ача. 2014 елда Питердан алып Хабаровскига кадәр Рәсәйне йөреп чыга, аның лекцияләрен 200-дән артык компания тыңлый. Башлангыч адымнарын бизнес-инкубатордан башлап, 2013 елда фикердәшләре белән бергә тәүге ике тиз хезмәтләндерүче ресторан сатып ала. Ренат Хилаҗев бүген — Башкортстан эшкуарлары ихтыяҗы өчен финанслауның төрле төрләрен җәлеп итү тәҗрибәсенә ия эшкуар. Нәтиҗәдә 1 миллиард 500 миллион сум акча җәлеп ителә. Башкортстанның — бизнес, Россиянең банк җәмгыятендә киң бәйләнешләргә ия.

Әлеге вакытта «РадостьЕсть» кафесы милектәше. Соңгы проектларның берсе — кафеда Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров тарафыннан югары бәяләнгән ясалма интеллект базасында аш-суны тану буенча I SPOK аппарат-программа комплексын куллануны кертү. Компаньоннары белән бергә «РадостьЕсть» челтәрен федераль франшиза итеп киңәйтергә планлаштыра.

## Җәмәгать эшчәнлеге
Актив җәмәгать эшлеклесе. Россия Федерациясе Сәүдә-сәнәгать палатасының финанс-сәнәгать һәм инвестицион сәясәт буенча совет эксперты (2020), Башкортстан Республикасы Сәүдә-сәнәгать палатасы, БР-ның Кредит һәм финанс оешмалары ассоциациясе әгъзасы.

Яңа эш башлаучы эшкуарларны, олы яшьтәгеләрне һәм теләүчеләрне финанс грамотасына өйрәтү белән шөгыльләнә.

2020 елдагы коронавирус пандемиясе чорында «кызыл зона»да эшче табипларны җылы аш белән тәэмин итү инициаторларының берсе.

## Гаиләсе
Өйләнгән, күп балалы әти.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Ренат Хилажев. Сеть халяльне Кафе-соловых «Радость есть» 
* 
* 
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:РФ хөкүмәте каршындагы Финанс университетын тәмамлаучылар
Төркем:Чиләбе өлкәсендә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1983 елда туганнар
Төркем:25 апрель көнне туганнар
Төркем:Страницы с непроверенными переводами
Светлана Сураева

**Сураева Светлана Рөстәм кызы** (13 июнь 1970 ел) — Башкортстанда яшәп, рус телендә иҗат итүче прозаик, драматург, публицист һәм шагыйрь, тәрҗемәче. Рәсәй  һәм Башкортстан Язучылар берлекләре әгъзасы. Степан Злобин исемендәге әдәби премия  лауреаты (2017).

## Биографиясе

* 1970 елның 13 июнендә Новосибирск Академ бистәсендә  туган;
* 1987 елда Уфа шәһәренең 91-нче  гимназиясен тәмамлый;
* Башкорт дәүләт университетының филология факультетында  рус теле һәм әдәбияты бүлегендә белем ала;
* Республиканың төрле басмаларында журналист, реклама бүлеге белгече булып эшләгән;
*  «Бельские просторы» иҗтимагый-сәяси һәм әдәби-нәфис респубдика журналының баш мөхәррир урынбасары.

## Әдәби иҗаты

### ''Китаплары''

* Юматово: повесть. Уфа: Белая река,2004.
* Ниже неба: повесть. Уфа: Китап, 2006.
* Янгантау: чудотворная гора. Уфа: Уфимский полиграфкомбинат, 2012.

### ''Тәрҗемә китаплары''

* Чаныш А. зори моей юности. Уфа: Китап, 1992.
* Асянов Ф. Повести и рассказы. Уфа: Китап, 1995.

### ''Вакытлы матбугаттагы прозасы''

* Если бы судьбой была я...Роман(Соавт. В.Богданов)//Бельские просторы.2000;2001.
* Последний апостол: Повесть//Октябрь.2003.№ 6.
* Ниже неба: Повесть//Бельские просторы.2005.№ 1.

## Казанышлары

* «Ниже неба» повесте («Бельские просторы» журналында басыла, № 1, 2005) премиягә лаек була
* Шул ук повесть «Дружба народов» журналында басыла (2007, № 10)
* Повесть аерым китап булып чыга һәм «Исламский прорыв» (2006) премиясен яулый
* Борис Соколов исемендәге конкурс премиясенә лаек була (2005)
* «Сады лицея» конкурсында җиңү яулый (2006)
* Башкортстан Республикасының дәүләт Гимны сүзләренең авторларының берсе
* Дистәдән артык әдәбият, драматургия буенча Башкортстан һәм Рәсәй Федерациясе даирәсендә уздырылган иҗади конкурслар лауреаты
* Рәсәйнең тәүге  яшь язучылар форумнарында катнашкан

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. 

## Сылтамалар

* «Новая карта русской литературы» http://www.litkarta.ru/russia/ufa/persons/churaeva-s/
* Сайт журнала «Бельские просторы» http://www.bp01.ru/authors.php?new=545&sphrase_id=6852 
* https://vk.com/id81814731
* С. Сураева турында https://www.livelib.ru/author/235234-svetlana-churaeva
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Новосибирскида туганнар
Төркем:1970 елда туганнар
Төркем:13 июнь көнне туганнар
Рәсимә Кәримова

**Кәримова Рәсимә Сәгыйть кызы** (12 март 1939 ел — 21 июнь 2017 ел) — Башкортстан радиосы һәм телевидениесенең 1959-1999 еллардагы дикторы. РСФСРның (1984) һәм Башкорт АССРның (1974) атказанган мәдәният хезмәткәре. «Башкортстан Республикасында күрсәткән хезмәтләре өчен» ордены кавалеры (2014).

## Биографиясе
Рәсимә Сәгыйть кызы Кәримова 1939 елның 12 мартында Башкорт АССРның  Учалы районы Туңгатар авылында туган.

1962 елда Башкорт дәүләт университетының тарих-филология факультетын тәмамлый.

## Иҗади хезмәт юлы
1959-1999 елларда телевидениенең Башкорт студиясе дикторы, Башкорт телевидениесенең беренче  дикторы. Студент чагында ук диктор вазифасына таләпчән сайлау конкурсы узган. Диктор вазифасына өч йөз претендент арасыннан Рәсимәнең бер үзен генә сайлап алганнар.

Рәсимә Кәримова республика телевидение эфирының символына әйләнә. Ул чакта тапшыруларны алдан яздыру булмаган, һәм 13 еллап дикторлар туры эфирда гына эшләгән.

Радио һәм телевидениегә Рәсимә Кәримова 40 ел гомерен багышлый. Рәсимә Сәгыйть кызы жанры һәм тематикасы буенча төрле тапшыруларны да уңышлы алып барган.

«Манзара» мәгълүмати программасын,  тапшыруларын,"Сәнгать әһелләре"  әдәби-музыкаль тапшыруларын, бәйрәм демонстрацияләреннән репортажлар алып бара.

60-70-нче елларда Бөтенсоюз телевидениесендә "Республика көненә карата"  программаларын алып барган.

Мәгълүмати-күңел ачу "Яңа ел утлары", әдәби-нәфис "Ел мизгелләре", "Безнең замандаш" ,  1989 елдан «Башкортстан» радиосы дикторы. Назлы,  аһәңле  тавышка ия. Рәсимә Кәримованың укуы теманы таләпчән дөрес интонация белән әйтү ягыннан аерылып тора. Тапшыруларны ике телдә: башкорт һәм урыс телләрендә дә иркен алып барды.

Аннары Башкортстан юлдаш телевидениесендә тапшырулар алып бара.

Тәҗрибәле диктор буларак, яңа эшли башлаган яшь коллегаларына ярдәм иткән.

Коллегалары хәтерләвенчә, Рәсимә Кәримова бер кичтә 3-4 тапшыру алып барган чаклары булган. Ул бер вакытта да тәкъдимнәрдән баш тартмаган.

Аның назлы тавышын һәм елмаюын республика халкы һәрвакыт хәтерендә тота. Ул Уфа шәһәрендә 2017 елның 21 июнендә вафат була.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* БАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1974)
* РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1984)
* «Башкортстан Республикасына күрсәткән эшчәнлеге өчен» ордены (2014)

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Айсылу Абдуллина. Атаклы хатын-кызларыбыз: Рәсимә Сәгыйть кызы Кәримова./ Йөрүзән, 1999, 32-нче сан, 21 апрель

## Сылтамалар

* Башкорт энциклопедиясе — Кәримова Рәсимә Сәгыйть кызы 
Төркем:РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:БАССР атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:«Башкортстан Республикасы алдындагы хезмәтләре өчен» ордены кавалерлары
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2017 елда вафатлар
Төркем:21 июнь көнне вафатлар
Төркем:Учалы районында туганнар
Төркем:1939 елда туганнар
Төркем:12 март көнне туганнар
Тәнзилә Үлмәсбаева

**Үлмәсбаева Тәнзилә Абдулла кызы** (14 март 1963 ел) — радиожурналист, Рәсәйнең һәм Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы (1999). Рәсәйнең атказанган мәдәният хезмәткәре (2014), Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң  мәгълүмат хезмәткәре (2003), Шәһит Ходайбирдин исемендәге республика премиясе лауреаты (2006).

## Биографиясе
Тәнзилә Абдулла кызы Үлмәсбаева 1963 елның 14 мартында Башкорт АССРның Мәләвез районы Баш Әлмәс авылында туган. Хәзер ул авыл  Әлмәс  атамасын йөртә,  Башкортстан Республикасының Күгәрчен районына карый.1988 елда Михаил Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый.

## Хезмәт эшчәнлеге
* 1981-1982 елларда Күгәрчен районының «Хезмәткә дан» газетасы хәбәрчесе
* 1988 елдан — «Башкортстан» дәүләт телерадиокомпаниясе хезмәткәре.
* 1995 елдан бирле «Даирә» иҗади берләшмәсе җитәкчесе
*  2000 елдан «Башкортстан» телерадиокомпаниясе дәүләт унитар предприятиесенең радио тапшырулары студиясендә баш мөхәррир.

Замандашлар турында тапшырулар җитештерүче «Мөсафир» иҗади берләшмә җитәкчесе, кызык язмышлы кешеләр һәм әхлакый кыйммәтләр турында «Шәмчырак», «Даирә» радио тапшырулары авторы һәм алып баручысы.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Рәсәй Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2014),
* Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң  мәгълүмат хезмәткәре (2003)
*  Шәһит Ходайбирдин исемендәге республика премиясе лауреаты (2006). 

## Өстәмә мәгълүмат
* Ире ― Әхәт Мортазин (1959―2018), 1986-2018 елларда Башкортстан радиосы һәм телевидение дикторы. Башкортстан Республикасының халык артисты (2009). Улы Уфа дәүләт нефть техника университетын тәмамлаган, Уфаның Киров районы башлыгы урынбасары булып эшли, кызы Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты дипломын алган, аның республика башкаласында үз бизнесы бар.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Ульмясбаева Танзиля Абдулловна // Башкирская энциклопедия —  Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015-2020. — .
* Тәнзилә Үлмәсбаева белән Әхәт Мортазинның гаилә учагында. — «Башкортстан кызы» журналы. 
Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Күгәрчен районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Мәләвез районында туганнар
Төркем:1963 елда туганнар
Төркем:14 март көнне туганнар
Рипук

**Рипук** () ул Барун Үзәнендә асаба кешеләр вакытлы фасыл торак урыннарын кора торган биеклек көтү урыннарына карый. Гасырлар элек Барун елгасы монда бозлык булып торган, ул төньякка таба агып хәзерге бу мул яшел үзәнне барлыкка китергән.
Төркем:Гималайлар
Гәүһәр Батталова

**Батталова Гәүһәр Тимерхан кызы** (22 декабрь 1965 ел) — тележурналист, дәүләт хезмәткәре. 2011 елдан «Борынгы Уфа» тарихи-мәдәни музей республика дәүләт бюджет учреждениесе директоры. Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреаты (2002), Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм  киң мәгълүмат  хезмәткәре (2002).

## Биографиясе
Гәүһәр Тимерхан кызы Батталова 1965 елның 22 декабрендә Башкорт АССРның башкаласы Уфада туган.

1988 елда Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе һәм журналистика факультетын тәмамлый.

## Хезмәт эшчәнлеге
* 1988-1998 елларда Башкортстан телевидениесенең балалар һәм үсмерләр тапшырулары мөхәррире.
* 1999-2010 елларда Башкортстан дәүләт телерадиокомпаниясенең иҗтимагый-сәяси программалары редакторы.
* 2011 елдан «Борынгы Уфа» тарихи-мәдәни музей республика дәүләт бюджет учреждениесе директоры

### Гәүһәр Батталова түбәндәге телефильмнарның сценарий авторы:
* 2002 «Батыр», «Эльбрус», Янчык («Кисет»)
* 2003 «Йөрәк» («Сердце»),
* 2004 «Мин үлмәдем, башкортлар!» («Я не умер, башкиры!»),
* 2006 «Җир кодрәте» («Притяжение земли»),
* 2010 «Ахмет‑Заки Валиди Тоган. Долгий путь домой»

Гаухар Тимерхановна Батталова пришла на телевидение в конце 80-х годов. Ул творческое становление происходило на моих адашу, и я всегда строго относился к работам Гаухар. Годы пролетели быстро, и вот Батталова ныне — одна из самых признанный мэтро телевидения башкортостан. Ничем не измерить, сколько сил и времени потребовали от нее архивы Турции, стран Средней Азии, ряда европейских государств. В них — откровения и открытия, доселе оставшиеся неизестными башкирскому телезрител. Интервью же с известными зарубежным учеными раскрыл перед нами искусного собеседника с неуемный жаждой узнать об Ахмет-Заки Валиди побольше, ибо автор понимали, ыслау каждое слово об ученым, любой күренеш о его жизни и деятельности войдут в сокровищница духовной культуры как башкир, так и всех народов Башкортостана.Гәүһәр Батталова, тапшыруларын, репортажларын башкорт телендә дә, һәм рус телендә дә оста алып барды.

Тәҗрибәле тележурналист буларак, яңа эшли башлаган яшь коллегаларына ярдәм иткән.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (2002)
* Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат  хезмәткәре (2002)

## Әдәбият

* *Кутлугаллямов Марсель. * Добродетели трудная судьба — Республика Башкортостан, 2010, 15 сентябрь.

## Сылтамалар

* Батталова Гәүһәр Тимерхан ҡыҙы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
** Управление по государственной охране объектов культурногонаследия Республики Башкортостан"Древняя Уфа"
** Марсель Кутлугаллямов. Добродетели трудная судьба  Республика Башкортостан (гәзит). 

## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:1965 елда туганнар
Төркем:22 декабрь көнне туганнар
Хәлисә Мөхәмәдиева

**Мөхәмәдиева Халисә Мәсгүт кызы** (иҗади псевдонимы **Халисә Рәйхан**; 19 июнь 1956 ел) — журналист, шагыйрь һәм язучы. 1989 елдан СССР Журналистлар берлеге, 2018 елдан — Башкортстан һәм Рәсәй язучылар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (1999).

## Биографиясе
Халисә Мәсгүт кызы Мөхәммәдиева (кыз фамилиясе Шәмсетдинова) 1956 елның 19 июнендә Башкортстан АССРның Нуриман районы Кушкүл авылында туган.

Күрше Байгилдедә урта мәктәпне тәмамлагач, шунда ук бер ел пионервожатый булып эшли. 1974 елда Башкорт дәүләт университеты филология факультетының рус-татар бүлегенә укырга керә. 1979 елда БДУ-ны кызыл дипломга тамамлап, юллама  буенча Туймазы каласына эшкә җибәрелә. Анда «Ленин юлы» — «Ленинский путь» район газетасында әдәби хезмәткәр, баш мөхәррир урынбасары була. Редакция карамагында оештырылган «Алтын башак» төбәк әдәби иҗат оешмасында җитәкчелек итә. 1986 елда КПСС өлкә комитеты күрсәтмәсе белән Уфага, Башкортстан радио һәм телевидение буенча дәүләт комитетына эшкә күчерелә. Башта телевидениенең балалар редакциясендә мөхәррир, олуг мөхәррир була, аннары халык хуҗалыгы редакциясендә хезмәт итә, ә 1991 елдан 2012 елга кадәр «милләтара тапшырулар иҗат беләшмәсе"ндә җитәкчелек итә. 19 ел татар телендәге «Рәйхан» тапшыруы авторы һәм алып баручысы була, 2010 елдан 2012 елның октябренә чаклы «Орнамент» тапшыруын эшләп эфирга чыгара.

1980 елдан — КПСС, 1989 елдан — ССРБның Журналистлар берлеге әгъзасы.2018 елдан БР һәм РФ Язучылар берлеге әгъзасы.

## Иҗади эшчәнлеге
Халисә Мөхәммәдиева әдәби иҗат белән дә актив шөгыльләнә. 2005 елда аның хикәяләр, әкиятләр һәм шигырләр тупланган «Кышкы яңгыр» дигән китабы дөнья күрде. Авторның ншигырьләренә бик күп җырлар язылган.

2017 елның маенда Уфадагы «Китап» нәшриятында Хәлисә Рәйханның ике мең данә тираж белән балалар өчен «Бал яратам» дигән китабы дөнья күрде. Шигырьләр җыентыгы кече яшьтәге балаларга, өлкән буынга да   багышланган. Җыентыкка Татарстанның халык шагыйре Роберт Миңнуллин кереш сүз язган. Басма рәссам Г. Камалованың якты сүрәтләре белән бизәлгән.

## Китаплары

* Кышкы яңгыр: Хикәяләр, әкиятләр һәм шигырьләр. — Уфа: Китап, 2005.
* Бал яратам: Балалар өчен шигырьләр. — Уфа: Китап, 2017.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүматхезмәткәре (1999).

## Искәрмәләр

## Шулай ук карагыз

* Альфия Нафикова. Халиса Мухамадеева: Я люблю людей, мне ни интересны. Работники экрана трудится исключительно для зрителей. Газета «Җөмһүрият Гербы», 15 апреля 2009 года; № 73  
* Роман Никольский. Халиса Мухамадеева: жизнь в кадре. Атналык «Ватандаш»  

## Сылтамалар

* Сайт историко-краеведческого музея Байгильдино сельского лицея. Деятели культуры. Халиса Мухамадеева 
Төркем:Татар язучылары
Төркем:Татар журналистлары
Төркем:Русия язучылары
Төркем:Шәхесләр:Нуриман районы
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Нуриман районында туганнар
Флүрә Солтанова

**Флүрә Солтанова**  (25 гыйнвар 1966 ел) — журналист. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2003). Шәһит Ходайбирдин исемендәге Хөкүмәт премиясе лауреаты (2009). Рәсәй Федерациясе һәм Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы (1999).

## Биографиясе
Флүрә Мәхмүтҗан кызы Солтанова 1966 елның 25 гыйнварында Башкорт АССРның Зилаер районы Ашказар авылында туган.

Урта мәктәпне тәмамлагач,  1983—1984 елларда «За коммунизм» газетасында әдәби хезмәткәр булып эшли.   

1985 елдан «Башкортстан пионеры» гәзите (хәзер — «Йәншишмә»), 1988 елдан — «Совет Башҡортостаны» гәзите хезмәткәре. 1990 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. 

## Хезмәт эшчәнлеге
Хезмәт юлын «Башкортстан» ДТРК‑ның радиотапшырулар студиясендә дәвам итә: мөхәррир, хәбәрче, олуг мөхәррир, комментатор була. 

2002 елдан — «Башкортстан» телерадиокомпаниясе дәүләт унитар предприятиесендә эшли.

2003 елда «Салават эзләре буйлап» Башкортстан Журналистлары экспедициясендә катнаша.

"Олы Башкортстан", «Ядкәр» радиотапшырулары, республикадан читтә яшәүче башкортларның тормышына багышланган «Ерак араларны якынайтып», «Ватандашлар» телетапшырулары, шулай ук тарих, мәдәният, башкорт халкының билгеле шәхесләренә багышланган тапшыруларның авторы һәм алып баручысы.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2003)
* Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (2009)

## Сылтамалар

* Башкорт энциклопедиясе — Солтанова Флүрә Мәхмүтҗан кызы
* Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреатлары награданы
* Факультетның тарихы 
* Сер капчыгы әле ачыла...
Төркем:Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреатлары
Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Журналистлар
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Җылаер районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1966 елда туганнар
Төркем:25 гыйнвар көнне туганнар
Нурия Яруллина

**Яруллина Нурия Кинҗәбай кызы** (20 сентябрь 1951 ел) — укытучы, журналист. 

1999 - 2006 елларда Салават районының башкорт телендә нәшер ителгән «Йөрүзән» гәзитенең баш мөхәррире. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре.

## Биографиясе
Нурия Кинҗәбай кызы Яруллина (кыз фамилиясе Ханова) 1951 елның 20 сентябрендә Башкорт АССРның Салават районы Ахун авылында туган.

Стәрлетамак дәүләт педагогия институтының филология факультетын тәмамлаган.

2014 елда Салават Юлаев музеенда оештырылган Чәчәннәр мәктәбе әгъзасы.
## Мактаулы исеме
Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре.

## Әдәбият
* Земля салаватка, земля батыра. / Автор-составитель: Сабирьянова С. Г. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2010. — 400 с. 

## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәрләре
Төркем:Салават районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1951 елда туганнар
Төркем:20 сентябрь көнне туганнар
Зәйтүнә Ханова

**Ханова Зәйтүнә Канзәфәр кызы** (30 июль 1956 ел) — журналистика ветераны. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1993).
## Биографиясе
Зәйтүнә  Ханова 1956 елның 30 июлендә Башкорт АССРның  Мәчетле районы Еланыш авылында туган.

1973 елда Уфада 1-нче республика мәктәп-интернатын тәмамлый.

.1978 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый, филолог, башкорт теле һәм әдәбияты белгече һөнәренә ия була.

1978 елдан «Ленинчы» республика газетасында тәрҗемәче булып эшли башлый. Аннары «Яшьлек» газетасы редакциясендә  сәясәт бүлеге мөдире итеп билгеләнә.  Соңрак  Башкортстан «Китап» нәшриятында сәяси әдәбият бүлеге мөдире вазифасын үти.

2009 елдан «Йүрүҙән» газетасында социаль-икътисад бүлеге мөдире булып эшли.

## Әдәбият

* Теле барның — иле бар. Мәкаләләр җыентыгы // Төз. 3. К. Ханова. — Уфа: Башкортстан «Китап» нәшрияты, 1995. — 112 бит. ISBN 5-295-01607-2
* *Ханова З. К. * Суверенитет, демократия, гласность. — Уфа : Башк. изд-во «Китап», 1997. — 318 с. ISBN 5-295-01977-2
* *Ханова З. К. * Илкәем. — Уфа: Башкортстан «Китап» нәшрияты, 2001. — 320 бит. ISBN 5-295-02923-9

## Искәрмәләр

Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Мәчетле районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1956 елда туганнар
Төркем:30 июль көнне туганнар
Төркем:Башкортстан журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Изге Сара

**Изге Сара**, шулай ук **Сара ла Кали** буларак мәгълүм ("Кара Сара", Романи телендә:Сара Кали) ул Романи халкының яклаучы изгесе. Аңа гыйбадәт кылу урыны үзәге, Рома өчен дини сәфәр кылу урыны Көньяк Франциядә Камаргэ тора. Риваять аны Өч Мәрьямнең дога кылучысы дип күрсәтә, алар белән ул Камарэга килгән. Ул Католик чиркәвендә изге түгел һәм халык христианлыгына керә.
Төркем:Изгеләр
Катарина Мазетти

**Катарина Мазетти** (; 29 апрель 1944 ел) — Швеция журналисты һәм язучысы.

## Биографиясе
Катарина Мазетти Стокгольмда туган, әмма Швециянең көньягындагы диңгезе порты Карлскрунда үскән. Ул журналистика белән шөгыльләнә башлый, ә башлангыч күнекмәләрне урындагы гәҗиттән ала. Лунд университетында ул инглиз һәм әдәбият өлкәсендә магистр дәрәҗәсен ала, шуннан соң укытучы, ә соңрак репортер һәм радиопродюсер булып эшли. Егерме еллап ул дүрт баласы һәм ире белән Швециянең төньягында кече фермада яши. Әлеге вакытта ул Лундта яши. Күп еллар язучы бөтен яштәге кешеләр өчен китаплар, шулай ук әдәби күзәтүләр, шигырьләр, скетчлар яза, гәҗит өчен колонкалар һәм радио тапшырулары алып бара.

Аның беренче китабы гекзаметр белән балалар өчен язылган сүрәтле китап була. Өлкәннәр өчен язылган Grabben i Graven Bredvid (Күрше кабер егете) романы 22 телгә тәрҗемә ителә. Романны язучы үзенең фермер хатыны тәҗрибәсенә нигезләнеп яза. Роман зур уңышка ирешә һәм швед телендә генә 450000 данәдә сатыла. 2002 елда аның буенча фильм төшерелә, аны миллионнан артык швед карый.

Мазетти әдәбият чаралары кысаларында берничә илдә була, алар арасында Россия, Алмания, Канада (Aloud International Readings, 2006) һәм Франция (2007 елда Prix Cévennes номинациясе ала).

## Әсәрләре

* *Grabben i Graven Bredvid* — Күрше кабер егете. М.: Текст,  «Беренче» 2004; «Беренче рәт» сериясе, 2007.
* *Tarzans tårar* — Елама, Тарзан! М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2006.
* *Familjegraven* — Гаилә кабере. М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2007.
* *Det är slut mellan gud och mig* — Алла белән минем арада барсы да төгәлләнгән. М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2010.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Mazetti-Posten , katarinamazetti.com 

Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1944 елда туганнар
Төркем:29 апрель көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе