Пакистанда ислам

**Пакистанда ислам** (; ) — Пакистан Ислам Җөмһүрияте территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Пакистан халкының (220 млн 892 мең кеше) 96,50 % ы (200 млн 400 мең кеше) (бөтен дөнья мөселманнарының 11,10 % ы) — Ислам дине тарафдары (*[[2020 ел|2020]]*). Ислам — Пакистанның дәүләт дине. Мөселманнар — сөнниләр (91%), шигыйлар (~5-10 %). Абсолют сан буенча Пакистанда мөселманнар Индонезиядән (229 млн) һәм Һиндстаннан (201 млн) гына калыша.

## Тарих

  
Пакистан җирләре кергән Һинд ярымутравына аяк баскан беренче мөселманнар — диңгез буйлап йөзүче гарәп сәүдәгәрләре. VII гасыр ахырыннан алар Һинд ярымутравының көньяк-көнбатышында  яр буенда урнаша башлаган.

Гарәп яулап алулары вакытында ислам Һинд ярымутравының төньяк-көнбатышына үтеп керә. Һинд елгасы үзәне халкы (*хәзерге* Пакистан) IX—XI гасырларда тулысынча ислам динен кабул итә. Һинд ярымутравы һәм Ганг үзәненә ислам әле үтеп кермәгән була.

977—1186 елларда идарә иткән  хакимнәре Һинд ярымутравының төньяк өлкәләренә 20 тапкыр яу чаба. 1030 елга Пәнҗаб Газнәвиләр дәүләтенә кушылып бетә. Пәнҗаблыларның бер өлеше (*хәзерге [[Пакистан]] территориясе*) ислам диненә күчә.  өч гасырга Һиндстан территориясендә исламның төп терәге була.

1206—1526 һәм 1539—1555 елларда Һинд ярымутравында беренче эре ислам дәүләте  оеша. Бу чорда Дәһли беренче тапкыр дәүләт башкаласы була. 1330 елдан соң төрле төбәкләр солтанлыкка каршы күтәрелгән һәм дәүләт территориясе кимегән. 1398—1399 елларда Аксак Тимер һөҗүме нәтиҗәсендә солтанлык таркала.

1526—1540 һәм 1555—1858 елларда яшәгән Бөек Моголлар империясе вакытында исламлаштыруның яңа дулкыны башлана. Бу чорларда Һинд ярымутравының  ярлы катламнары касталар системасыннан котылу өчен исламга аеруча актив күчкән. Ганг елгасы дельтасының (хәзерге Бангладеш) аз керемле крестьян халкы исламны кабул иткән. Һиндстан сәүдәгәрләре һәм күп кенә шәһәр халкы төбәкнең яңа элитасына әверелгән әмирләрнең сараена үтеп керүне җиңеләйтү өчен, ислам динен кабул итүгә омтылган.

XVIII гасыр азагыннан Европа колонизаторлары (*[[Португалия]], [[Бөекбритания]]*) үз кул астындагы территорияләрдә  Исламның абруен һәм йогынтысын киметүгә, яңа җирләргә таралышын чикләүгә ирешә.

## Яңа заман
  
Дәүләткә нигез салучыларның берсе —  башлыгы шагыйрь Мөхәммәт Икбал. Нәкъ менә Икбал 1930 елда ук бәйсез мөселман дәүләтен төзергә тәкъдим итә.

1947 елда Британия Һиндстаны ике дәүләткә (*доминионга*) таркала һәм 1947 елның 14 августында бәйсез Пакистан дәүләте төзелә.

1949 елның мартында  хөкүмәте Исламны Пакистанның дәүләт дине һәм бердәнбер дине итеп игълан итә.

1950 елда ил конституциясе шәригать кануннары буенча төзелә.

1977 елда ил президенты  Пакистанда алкоголь һәм наркотикларны тыя. Ял көне якшәмбедән җомгага күчерелә.

1978—1988 елларда ил президенты булган Мөхәммәт Зыяүлхак ил җәмгыятен исламлаштыру өчен зур көч куя. Эзлекле рәвештә Пакистан җәмгыяте ислам кануннарына буйсындырыла: илдә Югары шәригать суды оеша, ислам салымнары, җинаятьләр өчен шәригать кануны буенча җавап бирү кертелә.

1979 елның февраленнән ислам принципларына нигезләнгән яңа законнар үз көченә керә. Мәсәлән, Коръәнне мәсхәрәләгән өчен кеше үлем җәзасына хөкем ителергә мөмкин.  Кайбер законнар хатын-кызлар өчен ир-атларга караганда катгыйрак җәза бирүне күздә тота. Зәкят мөселман еллык салымы кертелгән һәм процентлар өчен банк кредиты тыелган.

1988—1990 һәм 1993—1996 елда беренче тапкыр мөселман илендә хөкүмәт рәисе булып хатын-кыз — Бенәзир Бһутто эшли.

Пакистанда, үз ватандашларыннан тыш, Әфганстан (*күбесе*), Гыйрак, Бангладеш, Үзбәкстан, Сомали, Бирма һәм Таҗикстаннан эшкә килгән мөселман кешеләре яши.

## Фотогалерея

File:Early Morning view of Abbasi Mosque.jpg|Габбәсиләр мәчете. Бахавалпур. 1849
File:Faisal Masjid From Damn e koh.jpg|Фәйсал мәчете. Исламабад. 1986
File:Compound of the Data Darbar Complex, Lahore - panoramio.jpg|Дата Дурбар. Лахор. 1978

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*   South Asia: Pakistan  
*  Pakistani Website
*   The Constitution of the Islamic Republic of Pakistan 
*   Jinnah at a Meeting of the Muslim League 
*   Pakistan: a country study
 

Төркем:Илләр буенча ислам
Төркем:Пакистанда ислам
Төркем:Пакистанда дин