Сәкинә Әлиева

**Сәкинә Әлиева**, Сәкинә Габбәс кызы Әлиева (, *[[1925 ел]]ның [[15 апрель|15 апреле]], [[ССРБ]], Кавказ арты СФСР, [[Азәрбайҗан ССР]], Нахчыван АССР, [[Нахчыван]] — [[2010 ел]]ның [[6 октябрь|6 октябре]], [[Азәрбайҗан]], [[Бакы]]*) — азәрбайҗан совет хуҗалык, дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, Нахчыван АССР Югары шурасы президиумы рәисе (*1963—1990 елларда*), Азәрбайҗан КП Нахчыван өлкә комитеты сәркатибе (1961—1963), Нахчыван АССР мәгариф министры (*1958—1961*). 1990 елның 19 гыйнварында Нахчыван АССР Югары шурасының чираттан тыш сессиясенең «Нахчыван АССРны ССРБ составыннан чыгару турында» карарына кул куйган. 

## Тәрҗемәи хәле
1925 елның 15 апрелендә Нахчыван шәһәрендә эшче гаиләсендә туган. Әтисе Габбәс, әнисе Алмаз.

1945 елда Нахчыван укытучылар институтын тәмамлаган. 1951—1958 елларда С. М. Киров исемендәге Азәрбайҗан дәүләт университетының филология факультетында укый. Укуын тәмамлаганнан соң, берникадәр вакыт  Гаһаб авылында укытучы булып эшләгән. КПСС ҮК каршындагы Югары партия мәктәбе курсларын тәмамлаган.

## Эшчәнлеге
1945 елда КПСС әгъзасы итеп кабул ителә. 1945 елдан 1951 елга кадәр статистика комитетында эшли. 1951—1958 елларда партиянең Нахчыван өлкә комитетының пропаганда бүлегендә, башта инструктор, аннары мөдир, аннан соң лекторлар төркеме җитәкчесе булып эшли.

1958—1961 елларда Нахчыван АССР мәгариф министры булып эшли.

1961 елдан 1963 елга кадәр Азәрбайҗан КП Нахчыван өлкә комитеты сәркатибе.

1958 елдан башлап, берничә чакырылыш Нахчыван АССР Югары шурасы депутаты, 1963 елдан алып 1990 елның апреленә кадәр — Нахчыван АССР Югары шурасы президиумы рәисе, шулай ук Азәрбайҗан ССР Югары шурасы президиумы рәисе урынбасары була.

Азәрбайҗан КП Нахчыван өлкә комитеты сәркатибе вазыйфасында эшләп, автономияле республика халкының тормыш-көнкүрешен яхшырту өчен махсус дәүләт программаларын гамәлгә ашыра.

Хатын-кызларның илнең сәяси тормышында актив катнашуы өчен күп эшли.

## Нахчыванның ССРБдан чыгуы
 
Сәкинә Әлиеваны бөтен дөньяда, шул исәптән ССРБда таныткан вакыйга 1990 елның 19 гыйнварында Нахчыван АССР Югары шурасының Нахчыван АССРны ССРБ составыннан чыгаруга багышланган чираттан тыш сессиясен җыю вакыйгасы була. Бу эштә аңа Мирхаддин Әкбәров, Али Шамилов булыша. ССРБ конституциясенең 81нче маддәсе нигезендә, Нахчыванның бәйсезлеге турында декларация кабул ителә, Сәкинә Әлиева «Нахчыван АССРны ССРБ составыннан аерып чыгару турында» карарга кул куя (*[[1921 ел]]дагы күпьяклы  шартларын бозып, ССРБның Азәрбайҗанның һәм Нахчыванның суверенитетын һәм территориаль бөтенлеген саклау буенча йөкләмәләрен үтәмәү сәбәпле*). «Нахчыванның бәйсезлеге турында декларация» белән телевидение аша чыгыш ясый. Шулай итеп, Нахчыван АССР Совет Социалистик Республикалар Берлегеннән чыккан беренче республика була  
.

1990 елның апрелендә вазифасыннан читләштерелә һәм алга таба сәясәт белән шөгыльләнми.

2010 елның 6 октябрендә Бакыда вафат.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Октябрь Инкыйлабы ордены
* Биш Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Azadlıq carçısı (Азатлык өчен көрәшүче, *төзүче һәм мөхәррире филология фәннәре кандидаты Фәридә Ләман*). Бакы: ADİLOĞLU нәшрияты, 2003, 144 бит. 
 
## Сылтамалар
*  Səkinə Əliyeva – “Azadlıq carçısı”, İşığın dostu, zülmətin düşməni olmuşdur. aqra.az, 23.12.2013
*     Алиева Сакина Аббас кызы. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898-1991
* *Sara Əzimova*.  Tanınmış ictimai xadim Səkinə Əliyevanın 90 illik yubileyi qeyd olunub . serqqapisi.az, 16.04.2015

Төркем:Бакы дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:АССР КФ әгъзалары
Төркем:Азәрбайҗан ССР сәясәтчеләре
Төркем:Азәрбайҗанның хатын-кыз сәясәтчеләре
Төркем:Укытучылар
Төркем:XX гасыр Азәрбайҗан сәясәтчеләре
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары