Комтура мәгарәләре

**Комтура Мең Будда Мәгарәләре** (традицион Кытай иероглифлары беләнː 庫木吐喇千佛洞 гадиләштерелгән Кытай иероглифлары беләнː 库木吐喇千佛洞 Kùmùtǔlǎ Qiānfódòng) (шулай ук Комтура) Кытайда, Шеңҗан автоном регионында Буддачылык мәгарә гыйбадәтханәсе урыны. Урын борынгы Ефәк Юлында Кучадан 25 км га көнбатышка, Куця Даирәсендә урнашкан. Якындагы башка мәшһүр урыннар булып Кызылгаһа мәгарәләре, Кызыл Мәгарәләре, Субашы гыйбадәтханәсе һәм Симсим мәгарәләре тора.

Бишенче гасырдан унберенче гасырга карый торган 112 мәгарә гыйбадәтханәсе сакланып калган. Урын калдырылганнан соң ара-тирә яшәүдән зыян күрелеп Комтурага Кытай Үзәк Азиясенә берничә иртә чит ил экспедициясе зиярәт кылган, алар арасында 1902 Отани экспедициясе, Сергей Фёдор улы Ольденбург һәм Альберт фон Ле Кок экспедицияләре. Соңгысы берничә дивар сурәтен сүткән һәм аларны кире Берлинга алган (хәзер Азия Сәнгате Музеенда).

1970-енче елларда Донгфанг Хонг Гидроэлектрик Станциясен төзү Музат Елгасында елга дәрәҗәсе күтәрелүенә нәтиҗә булды һәм стена сурәтләренең бозылу дәрәҗәсен арттырган. ЮНЕСКО алкышлары астында озак вакыт саклау чаралары шуннан мәгарәләре казып чыгарылган конгломерат кыяны консолидация һәм киң документация һәм өйрәнү эше белән башланган. Урын 1961 елда саклау өчен Дәүләт Дәрәҗәсендә Тарихи һәм Мәдәни Дәрәҗәсе өчен Сакланган Төп урын буларак беренчеләрдән булган. 2008 елда Кумтула Гротлары ЮНЕСКО Дөнья Мирасы Исемлегендә Ефәк Юлының Кытай Секциясенең өлеше буларак киләчәктә язылу өчен тәкъдим ителгән булган.

## Галерея

File:Kumtura Caves overview.jpg|thumb|Кумтура Мәгарәләре манзаралары
File:Kuntula Grottoes 2, Kuqa.jpg|thumb|Музат Елгасы буйлап Кумтура Гротлары.
File:Kumtura Caves plan.jpg|thumb|Комтура Мәгарәләре, үрнәк план
File:Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 072.jpg|thumb|Берлинда Азия Сәнгате Музеенда башы булмаган сын.
File:Donors from Kumtura Caves.jpg|Эфталит стилендә бүләк итүчеләр, Комтура Мәгарәләре. Охшаш бүләк итүчеләрне Кызыл Мәгарәләрендә күреп була. Якынча безнең эраның 500 елы.
Group of donors, Kumtura Caves.jpg|Бүләк бирүчеләр төркеме, Комтура Мәгарәләре.
File:Dignitary seized by soldiers. Kumtura painting, 8th-9th century CE.jpg|thumb|Солдатлар тарафыннан әсирлеккә алынган сановник. Комтура сурәте, безнең эраның 8-енче-9-ынчы гасыры
File:Kumtura Devatas.jpg|thumb|Дэваталарның сыннары, Комтура
File:Man in royal attire, Kumtura Caves.jpg|thumb|Патша киемнәрендә кеше, Комтура Мәгарәләре
File:Kumtura deity (1).jpg|thumb|Комтура илаһы (гөмбәз)
File:Kumtura deity (2).jpg|thumb|Комтура илаһы (гөмбәз)
File:Kumtura Cave Painting 1.jpg|Гөмбәздә фреска


## Шулай ук карарга мөмкин
* :en:Principles for the Conservation of Heritage Sites in China
* National Heritage Sites in Xinjiang
* :en:Kizil Caves
* :en:Bezeklik Thousand Buddha Caves
* :en:Mogao Caves
* :en:International Dunhuang Project

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

*Kumtura Thousand Buddha Caves Conservation Project (UNESCO)
*Conservation of Ancient Sites on the Silk Road (1st Conference) (GCI)
*Conservation of Ancient Sites on the Silk Road (2nd Conference) (GCI)
*Xinjiang Cultural Relics Bureau (search term: 库木吐喇千佛洞)  
*Xinjiang Travel: Reliable & Authentic Guide from Local Travel Experts

Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Буддизм