Николай Еругин

**Николай Павлович Еругин** (1907 елның 14 мае, Великокняжеская, Дон гаскәре өлкәсе, Россия империясе — 1990 елның 12 феврале, Минск, ССРБ) — совет математигы, Беларусь Милли фәннәр академиясенең математика институтын оештыручы (В. И. Крылов белән бергә) һәм беренче директоры. Физика-математика фәннәре докторы (1943). Профессор (1944). БССР ФА академигы (1956). БССРның атказанган фән эшлеклесе (1967). Социалистик Хезмәт Каһарманы (1969). Бөек Ватан сугышында катнашучы.

## Тормыш юлы
Николай Еругин 1907 елның 14 апрелендә Великокняжская станицасында (хәзер — Ростов өлкәсенең Пролетарск шәһәре) туа. Яңа Черкас индустриаль-игенчелек техникумының ике курсын тәмамлый, Ленинград дәүләт университетының физика-математика факультетын һәм аспирантурасын тәмамлый, аннан соң кафедрада башта ассистент, аннан соң академик Николай Гюнтерның кафедра мөдире урынбасары булып эшли. 1931—1933 елларда Ленинград металлургия институтында (Ленинград политехник институтының тармак вузында) математика укыта. 1939 елда В. И. Смирнов җитәкчелегендә кандидатлык диссертациясен яклый.

Дифференциаль тигезләмәләр теориясе өлкәсендә фәнни эш белән актив шөгыльләнә. 1939 елдан Еругин В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының Ленинград бүлегендә эшли.

Бөек Ватан сугышы башлангач Еругин үз теләге белән Ленинград халык берләшмәсенә китә. Ленинградны саклауда катнаша. 1942 елның 22 февралендә Еругин ике аягына да авыр яралана һәм госпитальдән соң инвалидлык буенча демобилизацияләнә.

1942 елның сентябреннән Алабугада эвакуациядә эшли. 1943 елда ул докторлык диссертациясен яклый. 1944 елның гыйнварында Еругин Ленинградка кайта. Ленинград дәүләт университетында укыта. 1951 елда «Хәрәкәтнең тотрыклылыгы, дифференциаль тигезләнүләрнең сыйфатлы һәм аналитик теориясе өлкәсендә тикшеренүләр» өчен Еругинга Сталин премиясе бирелә.

1953—1957 елларда — ССРБ ФА В.А. Стеклов исемендәге Математика институтының Ленинград бүлеге директоры.

1956 елдан Еругин Минскта яши, Беларус ССР Фәннәр академиясе академигы була. БССР Фәннәр академиясенең Математика институтының беренче җитәкчесе булып эшли һәм озак вакытлар Беларусия дәүләт университетының дифференциаль тигезләмәләр кафедрасын җитәкли. 1965 елдан аның җитәкчелегендә «Дифференциаль тигезләмәләр» бөтенсоюз журналы чыгарыла. Еругин дифференциаль тигезләмәләрнең аналитик теориясенә зур өлеш кертә, аның кайбер мәсьәләләрен хәл итте. 80нән артык фәнни эш, шул исәптән 4 монография авторы.

ССРБ Югары Советы Президиумының 1969 елның 13 мартындагы Указы белән «Совет фәнен үстерүдәге зур казанышлары өчен» Николай Еругин Социалистик Хезмәт Каһарманы исеменә, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» медаленә лаек була. 1973 елда «Правда» газетасында академик А. Д. Сахаров эшчәнлеген хөкем итү белән чыгыш ясый.

1990 елның 12 февралендә вафат була, Минскның Көнчыгыш зиратында җирләнгән.

БССРның атказанган фән эшлеклесе. Шулай ук Октябрь Инкыйлабы, Кызыл Байрак Хезмәт, I нче һәм II нче дәрәҗә Ватан сугышы, Хөрмәт Билгесе орденнары, кайбер медальләр белән бүләкләнә.

## Төп хезмәтләре

* Метод Лаппо-Данилевского в теории линейных дифференциальных уравнений. Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1956.
* Неявные функции. Л.: Изд-во Ленингр. ун-та, 1956.
* О тех, кто выстоял: записки фронтовика. 1961; 2-е изд., 1989.
* Линейные системы обыкновенных дифференциальных уравнений с периодическими и квазипериодическими коэффициентами. Мн.: Изд-во Акад. наук БССР, 1963.\
* 
* Книга для чтения по общему курсу дифференциальных уравнений. 3 изд. Мн.: Наука и техника, 1979.
* Проблема Римана. Мн.: Наука и техника, 1982.

## Искәрмәләр


## Әдәбият

* А. Суслов, На боевом посту // Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 270—274
* *Смелов В. А.* Политехники: Герои Сов. Союза, Герои Соц. Труда. — ЛПИ, 1989.
* *Еругин Н. П.* О тех, кто выстоял. — 1961 (2-е изд.: 1989).

## Сылтамалар

* Еругин Николай Павлович в базе данных «История белорусской науки в лицах» Центральной научной библиотеки им. Якуба Коласа НАН Беларуси
* Основные работы академика Н. П. Еругина 

Төркем:Сталин премиясе лауреатлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Октябрь Инкыйлабы ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Физика-математика фәннәре докторлары
Төркем:ССРБ математиклары
Төркем:Әлифба буенча математиклар
Төркем:Әлифба буенча галимнәр
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Минскта вафатлар
Төркем:1990 елда вафатлар
Төркем:12 февраль көнне вафатлар
Төркем:1907 елда туганнар
Төркем:14 апрель көнне туганнар
Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Математиклар