Барый Тарханов

*
*
**Барый Тарханов** (*сәхнә псевдонимы*, *чын исеме* Барый Гаффаров), Барый Шиһабетдин улы Гаффаров,  (*[[1892 ел]]ның [[5 ноябрь|5 ноябре]], [[РИ]], [[Сембер губернасы]], [[Сембер өязе]], [[Олы Тархан]] – [[1935 ел]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]*) — драма актеры, татар театрына нигез салучыларның берсе, «Ирек» театр труппасын (*[[Сембер]]*) оештыручы. Беренче булып Татарстан АССР атказанган артисты исемен алган арист (*[[1926]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1892 елның 5 ноябренда Сембер губернасы Сембер өязе (*1920 елдан [[Татарстан АССР]]ның [[Буа кантоны]], [[1938 ел]]дан [[Олы Тархан районы|Олы Тархан]], [[1959 ел]]дан [[Тәтеш районы|Тәтеш]] районы*) Олы Тархан авылында (*кайбер чыганакларда* Сембер шәһәрендә) туган.

## Хезмәт юлы
* 1908 елда «Сәйяр» труппасында уйный башлый.
* Инкыйлабка кадәр  «Нур» труппасында (*[[Уфа]]*) эшли. 
* 1916 елда Сембердә «Ирек» татар артистлары коллективы (*[[инкыйлаб]]тан соң* «Кызыл йолдыз») исеме астында татар драма труппасын оештыра (*Труппа [[1921 ел]]да таркала*). Әлеге труппада төрле елларда Кәрим Тинчурин, Таҗи Гыйззәт, Кави Нәҗми, Фәтхия Йосыпова, Сәет Булатов һ.б. уйный.
* 1921 елдан Ырынбурда Габдулла Кариев исемендәге пролетар труппасында (*соңрак* Ырынбур татар театры) эшли.
* 1924-1926 елларда Габдулла Кариев исемендәге Буа театрында (*хәзерге* Буа дәүләт драма театры) сәнгат җитәкчесе. Шул ук елда хөкүмәт биргән 12 мең сум акчага театр өчен махсус бина (*[[Буа]] шәһәре, Карл Маркс урамы, 68 йорт*) салдыра. Барый Тарханов җитәкчелегендә 12 кешедән торган труппа эшләгән 2 ел Буа театрының чәчәк аткан чоры булып тора. 
* 1926-1928 (*төрле елларда өзеклек белән*) Казанда Татар дәүләт академия театрында уйный. 
* Петропавел, Троицк татар театрларында рольләр башкара.

## Уйнаган рольләре
Габдулла Кариевның психологик театр алымын үзләштергән, үзенчәлекле драматик һәм комик сәләткә ия булган артист.

* *Миллер* — «Мәкер вә мәхәббәт» Ф. Шиллер (*[[Фатих Әмирхан]] тәрҗемәсе*)
* *Свингали* — «Трильби» Ге
* *Исмәгыйль*, *Бәдри* — «Галиябану» Мирхәйдәр Фәйзи
* *Дивана* — «Хөсәен Морза» Фәтхи Бурнаш
* *Мисбах хаҗи* — «Җилкәнсезләр» Кәрим Тинчурин
* *Осип*, *Бобчинский* — «Ревизор» Н.В. Гоголь
* *Альтоум* — «Турандот» К. Гоцци

* *Шуйский* — «Иоанн Грозныйның үлеме» А.Н. Толстой
* *Камали* — «Камали карт» Фәтхи Бурнаш 
* *Юныс хаҗи* — «Хаҗи әфәнде өйләнә» Шәриф Камал
* *Кәрим бай* — «Башмагым» Хәбибулла Ибраһимов
* *Сираҗетдин* – «Банкрот» Галиәсгар Камал һ. б.
* *Хафиз* — «Безнең шәһәрнең серләре» Галиәсгар Камал

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1926 ― Татарстан АССР атказанган артисты

## Хәтер
* Сембер шәһәрендә урамга исеме бирелгән.
* Сембердә Барый Тарханов исемендәге татар театрлары фестивале уздырыла.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999.
# Татарская энциклопедия. Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-2014.

## Әдәбият
# И. Илялова. Г. Камал театры артистлары. Казан: ТКН, 1996. ISBN 5-298-00708-2

## Сылтамалар

* Г. Камал театры артистлары 
* Б. Ш. Гаффаров (Тарханов) «Милләттәшләр» сайтында

## Моны да карагыз

Төркем:Татар артистлары
Төркем:Театр директорлары
Төркем:Татар режиссёрлары
Төркем:ТАССР атказанган артистлары
Төркем:«Сәйяр» актерлары