Нуриәхмәт Сафин

**' 
**Нуриәхмәт Сафин*', Нуриәхмәт Вәлиәхмәт улы Сафин (*1946 елның 15 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Алексеевск районы, Кыр Шонталысы*) — драма актеры, [[Республика татар күчмә театры|Республика күчмә]] (*1968—1987 елларда*), [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Кариев исемендәге]] (*1987 елдан*) театрлар артисты, РФ атказанган (*2007*), [[Татарстан Республикасының Халык артисты|ТР халык]] (*1994*) артисты. [[Дамир Сираҗиев премиясе]] (2011), [[«Тантана» премиясе]] (2026) лауреаты. ТР Театр әһелләре әгъзасы. [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Габдулла Кариев исемендәге театрга]] нигез салучыларның берсе. 


== Тәрҗемәи хәле ==
[[1946 ел]]ның [[15 декабрь|15 декабрендә]] [[Татарстан АССР]] [[Алексеевск районы]] [[Кыр Шонталысы (Татарстан)|Кыр Шонталысы]] авылында туган. Әнисе Гыйззәтбану. Әтисез үсә, кечкенәдән артист булырга хыяллана. [[Казан театр училищесы]]н (*1966*), Октябрьның 40 еллыгы исемендәге [[Башкорт дәүләт университеты]]ның филология факультетын (*1983*) тәмамлаган. [[1966 ел]]дан [[Кыр Шонталысы (Татарстан)|туган авылы]] мәдәният йорты директоры. [[1968 ел]]дан [[Республика татар күчмә театры|Республика күчмә театрында]] (*хәзерге* [[Кәрим Тинчурин театры]]), [[1987 ел]]дан (*театрга нигез салынган көннән*) [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Татар театр-студиясендә]] (*хәзерге* [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Габдулла Кариев театры]]) хезмәт итә. Театр-студияне ачу алдыннан башланган эзерлек эшләренә зур өлеш кертә. Телевидениедә балалар өчен тапшыру алып бара.

== Иҗаты ==
50 ел артист булу чорында 100 дән артык спектакльдә, кинофильмнарда (*мәсәлән, «Ак чәчәкләр», 2015*) катнаша. Уйнаган рольләре үзенчәлекле, кабатланмас. Ир-егет образларын оста гәүдәләндерде: «Намус хөкеме» ([[Диас Вәлиев]]) спектаклендә — профессор Арсланов, «Король Лир» ([[Уильям Шекспир]]) — Король Лир, «Башмагым» ([[Таҗи Гыйззәт]]) — Кәрим бай, Зыя бай, «Ак тәүбә, кара тәүбә» ([[Туфан Миңнуллин]]) — Ризван, «Бер мәхәббәт тарихы» (Р. Шәриф) — Ир, «Яшь йөрәкләр» ([[Фәтхи Бурнаш]]) — Галимҗан, «Нигез ташлары»нда ([[Туфан Миңнуллин]]) — Гарифулла. Әлеге рольләр [[Татарстан]]да да, [[Россия]] төбәкләрендә, чит илләрдә дә халык мәхәббәтен яулады.


== Башкарган рольләренең кайберләре ==
==== Күчмә театрда ====
* *Хәмит* — «Нигез ташлары» [[Туфан Миңнуллин]]
* *Ризван* — «Ак тәүбә, кара тәүбә» [[Туфан Миңнуллин]]
* *Илдар* — «Айгөл иле» [[Мостай Кәрим]]
* *Эварис* — «Сандугачлар килгән безгә» [[Илдар Юзеев]] һ .б.

==== Кариев театрында ====
* *Профессор Арсланов* — «Намус хөкеме» [[Диас Вәлиев]]
* *Юлдаш Адамович* — «Оят төне» Б. Мокаев — *Тинчурин фестивале лауреаты*
* *Аучы* — «Аучы маҗаралары» [[Нәби Дәүли]]
* *Һади Такташ* — «Атылган йолдыз» [[Фәүзия Бәйрәмова]]
* *Президент фон Вальтер* — «Мәкер һәм мәхәббәт» [[Фридрих Шиллер|Ф. Шиллер]]
* *Нигъмәтулла* — «Помада мәсьәләсе» [[Идрис Багданов|И. Богданов]]
* *Старшина* — «Кара Колыма» (*Колыма хикәяләре*) [[Ибраһим Сәлахов]]
* *Капитан* — «Төнге йолдызлар» [[Шамил Рәкыйпов]]
* *Моталлап* — «Хатын-кызлар хәйләсе» [[Шаһиморат Зәйни]]
* *Кәрим бай* — «Башмагым» [[Таҗи Гыйззәт]]
* *Клоун Шакир* — «Сау бул, Хәйбуш» [[Илдар Юзеев]]
* *Энәбай* — «Керпе дуслар эзли» [[Рафис Корбан]]
* *Әхмәт* — «Дуслар очрашуы» [[Фәнис Яруллин]]
* *Хәмзин* — «Сандугачлар килгән безгә» [[Илдар Юзеев]]
* *Такырбаш* — «Борын-борын заманда» [[Аманулла]]
* *Салыптаптар* — «Гүзәл Аппаксылу» [[Рәдиф Сәгъди]]
* *Администратор* — «13нче люкс» Р. Куни
* *Король Лир* — «» [[Уильям Шекспир]]
* *Рәхмәтулла* — «Супер кияү» (*Алты кызга бер кияү*) [[Туфан Миңнуллин]] һ. б.

=== Сәхнәләштергән әсәрләре ===
==== Кариев театрында ====
* «Сандугачлар килгән безгә» [[Илдар Юзеев]]
* «Кояш нуры» А. Попеску, Р. Яппарова 
* «Шүрәлеләр ни атлы?»
* «Кар кызының бәхете» [[Галимҗан Гыйльманов]]

== Гаиләсе ==
Хатыны Рәмзия (*1972 елның 30 июнендә язылышканнар*), балалары: [[ул]]ы Аяз, [[кыз]]ы Гөлнара, кияве Иван, оныгы Лиза (*Франциядә яшиләр*).

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[1986 ел|1986]] — [[ТАССР атказанган артисты]] 
* [[1994 ел|1994]] — [[ТР халык артисты]] 
* [[2005 ел|2005]] — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* [[2007 ел|2007]] — РФ атказанган артисты 
* [[2011 ел|2011]] — [[Дамир Сираҗиев премиясе]]  
* [[2018 ел|2018]] — [[«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] — «*театр сәнгате үсешенә керткән зур өлеше һәм күпьеллык иҗат эшчәнлеге өчен*».
* [[2021 ел|2021]] — [[«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале]] — *театр сәнгатен үстерүдәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле иҗади эшчәнлеге өчен* 
* [[2026 ел|2026]] — [[«Тантана» премиясе]] ― *«Намус һәм тугрылык» номинациясендә*
== Искәрмәләр ==


== Әдәбият ==
# *Фәнис Гатин*. Тал-тирәкле Шунталым. [[Казан]], 2007.
# *Земфира Гыйльметдинова*. Нуриәхмәт Сафин. [[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]], 2011, ноябрь.
# [http://alekseevskiy.tatarstan.ru/file/%D0%97%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%E2%80%93006.pdf   С гордостью и уважением. Книга о земляках Алексеевского района] . К.: РИЦ «Школа», 2014.

== Сылтамалар ==

* [https://tat.karievteatr.ru/collective/safin_nuriahmet  Нуриәхмәт Сафин]. [[Кариев театры]] сайты
* [https://intertat.tatar/event/2367/  Нуриәхмәт Сафин]. [[Татар-информ]] МА
* *Ильтани Илялова*. [http://www.kzntm.ru/narodnye-artisty/209-safin-nuriakhmet-valiakhmetovich Сафин Нуриахмет Валиахметович] . Казанский театральный музей
* *Гөлчәчәк Галәвиева''.  Минем якташларым. Нуриәхмәт Сафин.  Презентация

## Моны да карагыз

Төркем:Татар артистлары
Төркем:Татарстан артистлары
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:Россиянең атказанган артистлары
Төркем:Казан театр училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Тинчурин театры актерлары
Төркем:Кариев театры актерлары
Төркем:Дамир Сираҗиев премиясе лауреатлары
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары