«Чулпан» мәдәни үзәге

**«Чулпан» мәдәни үзәге** — Казан  шәһәре муниципаль бюджет мәдәният учреждениесе, Казан шәһәр филармониясенең төп концерт мәйданчыгы һәм берничә иҗат коллективларының даими урнашу урыны.

## Территориаль урнашу
«Чулпан» мәдәни үзәге Казанның Идел буе районында,   Казанның Горки зур торак районы үзәгендә урнашкан (Җиңү проспекты, 48A). Ул «Проспект» сәүдә үзәге, Приволжский базары, шулай ук «Олимп» һәм «Флагман»  торак комплекслары территорияләре белән уратып алынган мәйданда урнашкан.

## Тарих
"Совет модернизмы"  архитектура стилендә проектланган «Чулпан» мәдәни үзәге бинасы 1990 еллар башында төзелгән.  Башта анда 1992  елда ачылган Чулпан кинотеатры урнашкан. Тик совет чорыннан соңгы елларның икътисади тотрыксызлыгы аркасында, кинотеатр бу бинада озак эшләми, тиздән аның биналары төрле оешмаларга арендага тапшырыла башлый. Мәсәлән, 1994 елда  Екатеринбург бизнесмены  Андрей Комаровның «Роника» шәхси предприятиесе бинаны арендага ала, ул шул ук елның көзендә  финанс пирамидасы схемасы буенча вексель сату белән шөгыльләнә һәм шул ук елның көзендә бөлгенлеккә төшкәнбизнесмены Андрей Комаровның "Роника" шәхси предприятиясе финанс пирамида схемасы буенча кәгазьләр саткан һәм шул ук елның көзендә банкрот булган монда арендага алынган  .

1995 елда Чулпан кинотеатры шул ук исемдәге мәдәни үзәккә әверелә, ул Казан бию ансамбленең репетиция базасына, шулай ук иҗади кичләр, концертлар, дискотекалар, балалар кичәләре һәм махсус чаралар үткәрү урыны була. Шул ук вакытта, «Чулпан» мәдәни үзәге структур берәмлек буларак  «Казан» милли-мәдәни үзәге составына керә.

2005 елда аның беренче реконструкциясе кабул ителә, ул федераль бюджет акчалары хисабына гамәлгә ашырыла (бу максатларга бер ел элек 18 млн сум бүлеп бирелгән иде). Әлеге эшләр барышында 2000 кв. м мәйданлы төп бинага янкорма төзелә. Әмма финанслау җитмәү сәбәпле, реконструкция эшләре тәмамланмый. Соңгы елларда бина өлешчә генә эксплуатацияләнә, ә аның күп кенә биналары, шул исәптән тамашачылар залы да ябыла. Шул ук вакытта биредә балалар хореография студиясе эшли, анда 350-ләп бала шөгыльләнә .

2018 елның җәендә биредә заманча концерт мәйданчыгы булдыру максатыннан «Чулпан» мәдәни үзәген тулысынча реконструкцияләү турында  карар кабул ителә. Аны финанслау мәдәният учреждениеләрен капиталь ремонтлау буенча Татарстан республика программасы хисабына гамәлгә ашырыла. Объект өчен проект документлары Лена Валееваның дизайн төркеме белән берлектә "Татинвестгражданпроект" дәүләт унитар предприятиясе институты тарафыннан эшләнә. Төзелеш эшләре 2019 елның апрелендә башлана, Казан компаниясе Реставратор ООО тарафыннан башкарыла. Реконструкция башта 2019 елның декабрендә тәмамланырга тиеш иде, ләкин эш тагын бер елга кичектерелә. Реконструкция кысаларында шулай ук «Чулпан» мәдәни үзәге һәм «Проспект» сәүдә үзәге арасында яңа бульвар зонасы булдырыла.

2020 елның 25 декабрендә яңартылган "Чулпан" мәдәни үзәгенең тантаналы ачылышы була, анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәм Казан мэры Илсур Мәтшин катнашалар .

## Җиһазландыру
«Чулпан» мәдәни үзәге концерт мәйданчыгы гына түгел, ә иҗат коллективларының,  балалар хореография студиясенең даими урнашу урыны да булганлыктан, биредә, 450 кешелек тамаша залыннан тыш, репетицияләр зонасы, идәндә махсус амортизация өслеге булган 4 хореография залы һәм башка бүлмәләр бар .

## Приволжский базары бульвары
«Чулпан» мәдәни үзәген реконструкцияләү кысаларында *Приволжский базары янындагы Бульвар* дип аталган яңа иҗтимагый мәйдан булдырылды. Ул «Чулпан» мәдәни үзәге каршындагы ландшафт мәйданны, шулай ук Проспект сәүдә үзәге буйлап озынлыгы 180 метр тирәсе булган җәяүлеләр зонасын үз эченә ала

Реконструкцияләнгәнче, мәйдан койма белән әйләндереп алынган асфальт пространстводан гыйбарәт иде, ул көз көне авыл хуҗалыгы ярминкәләрен үткәрү урыны буларак файдаланылды. Җәяүлеләр зонасы урынында автомобиль юлы бар иде, аның буенда санкцияләнмәгән сәүдә алып барылды, ул җирле халык арасында ризасызлык тудырды.  Приволжский базары янындагы җәяүлеләр зонасы территориясе өлешендә 2016 елның көзенә кадәр «Велес " ҖЧҖ азык-төлек базарының ябык павильоны   бар иде . Аны сүткәннән соң бу урында асфальтланган мәйданчык була, ул 2020 елның җәенә кадәр лотоклар һәм киосклар белән сәүдә итү урыны буларак файдаланыла.  Бульвар зонасын булдыру барышында шулай ук Приволжский базарына караган төзек булмаган сәүдә павильоны һәм «Чулпан» мәдәни үзәге территориясенә якын урнашкан Чехов районының Иске сәүдә киосклары сүтелә Бу объектларның барысын да сүтү аз кызыклы сәүдә зонасы урынында төзекләндерелгән бульвар булдырырга мөмкинлек бирде.
## Моны да карагыз
* Казан (бию ансамбле)
## Галерея

Файл:Казань. Осенняя ярмарка на площадке перед Культурным центром Чулпан.JPG|«Чулпан»  мәдәни үзәге каршындагы мәйданда көзге ярминкә (октябрь 2018) 
Файл:Казань. Приволжский рынок, Чеховский ряд.JPG|Чехов районының төзек булмаган сәүдә киосклары «Чулпан» мәдәни үзәге территориясенә тоташкан (2020 елның ноябре)
Файл:Казань. Работы по созданию бульварной зоны в рамках реконструкции Культурного центра Чулпан.JPG|«Чулпан»  мәдәни үзәген реконструкцияләү кысаларында Идел буе базары янында бульвар булдыру (2020 елның ноябре) 
Файл:Казань. Бульвар у Приволжского рынка через два дня после открытия.JPG|Идел буе базарының бульвары ачылганнан соң ике көннән соң (*декабрь 2020*)
Файл:Казань. Салют на открытии Культурного центра Чулпан.JPG|Төзекләндерелгән «Чулпан» мәдәни үзәген ачу хөрмәтенә салют (2020 елның 25 декабре)


## Искәрмәләр

Төркем:Казанның истәлекле урыннары
Төркем:Казан мәдәнияте