open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малин Акерман

**Мария Акерман Малин** (; 12 май 1978 ел, Стокгольм, Швеция) — Канада актрисасы, швед чыгышлы модель, комик рольләре белән билгеле.

## Иртә тормышы
Малин Акерман Стокгольмда туа. Әнисе, Лия модель була, атасы Магнус — иминиятләштерү брокеры Малинга ике яшь булганда, гаилә Торонтога күчеп килә. Ата-анасы аерылышкач, атасы Швецияга кайта, ә әнисе кызы белән Канадада торып кала. Малин мәктәпне тәмамлагач, Йорк университетында укый. 17 яшендә Models Ford модель агентлыгының сайлау турын үтә һәм берничә ел модель булып эшли. Соңыннан Калифорнияга күчеп килгәч актерлык карьерасын башлый.

## Карьерасы
Акерман карьерасының башында берничә Канада телешоуында күренә, 2005 елда телевидение каналында «Кайту» фильмында катнашуга ирешә. Сериал тәнкыйтчеләрнең хуплавына лаек була, ә Акерман «Куркыныч төшемдәге кыз» (2007) һәм «27 туй» (2008) кинофильмнарында ролләр ала.

Аккерман тагын берничә уңышлы кинофильмнарда катнаша, анда күбрәк икенче пландагы комик рольләрне башкара. 2009 елда «Саклаучылар», фильмында төп хатын-кыз ролен уйный, аннары «Сөйләм», «Никах тоткыннары өчен мөхәбәт формуласы» һәм «Гасырларга сузылган язмыш» комедияләрендә икенче пландагы рольләргә әйләнеп кайта. Шулай ук Акерман The Petalstones төркемендә җырлый, аның белән Лос-Анджелеста, Viper Room, Whisky һәм Roxy клубларында чыгыш ясый. Бу тәҗрибәсе «Гасырларга сузылган язмыш» фильмында төшкән чакта бик ярдәм итә.

Акерман телевидениеда 2010 елдан алып Swim Adult «Дэцкий хастаханәсе» комик сериалында төшә. 2012 ел башында АBС каналында Порша Де Росси белән уҗышсыз очуда чыгыш ясый. Шоуны дөнья күрмәсә дә, Акерманны ABC каналы шул кадәр охшата, аннары шул ук елда аны «Өченче хатын» фильмында төп рольне башкару өчен чакыра. 2013 ел башында очу эпизоды төшерелә, ә 2013 елның сентябрендә шоу премьерасы үтә. Сериал башта тәнкыйтьчеләр тарафыннан мактауга лаек булса да, рейтингта уңышка ия булмый. 2014 елның 8 маенда канал бер мизгелдән соң бу сериалны яба.

## Шәхси тормышы
2007 елның 20 июненнән алып Акерман барабанчы Роберто Цинконеда кияүдә була, 2013 елның 27 ноябрендә Цинконе аның белән аерылышуга гариза бирә. Ир белән хатынның бер уллары — Себастьян Цинконе бар (16.04.2013).

## Фильмографиясе

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* (ингл.)  *[[:ru:Internet Movie Database|Internet Movie Database]]* сайтта
* Официальный сайт 
* Малин Аккерман в «Твиттер»

Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1978 елда туганнар
Төркем:12 май көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Канада актрисалары
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Тсум үзәне

**Тсум үзәне** көнбатыш Непалның Горкха районында диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2000 һәм 3500 арасында урнашкан. Үзән 1998 елда нигезләнгән Манаслу Саклау Даирәсе эчендә урнашкан. 
Үзәндә 529 йорт һәм 33 авыл бар һәм халык саны 1810. Үзәннең аскы өлеше текә һәм анда кеше тормый. Үзәннең асаба халкы Тсумба, алар Бон шаманизмын һәм Буддизмны практикалый.
Төркем:Гималайлар
Флүрә Азнабаева

**Флүрә Азнабаева** (29 март 1937 ел) — педагог-методист, педагогия фәннәре кандидаты (1988).

## Биографиясе
Флүрә Фәтхи кызы Азнабаева 1937 елның 29 мартында Чиләбе өлкәсе Сосновка районы Туктыбай авылында туган.

1961 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.

1961-1962 елларда Белоретның 1 нче урта мәктәбендә укыта.

1962 елдан алып «Башкортстан укытучысы» журналы хезмәткәре, «Русский язык в башкирской школе» журналының җаваплы секретаре.

1986 елдан башлап Рәсәй Федерациясенең Милли мәгариф проблемалары институтының Башкортстан филиалында өлкән гыйльми хезмәткәр, 1993 елдан — мөдир, бер үк  вакытта 1999-2006 елларда Башкортстан мәгариф үстерү институты укытучысы.

## Гыйльми эшчәнлеге
Фәнни тикшеренүләре башкорт мәктәпләренең башлангыч классларында рус телен укытуның яңа технологияләренә, үстерешле белем бирү проблемаларына багышланган. 70 тән артык  фәнни һәм укыту-методик хезмәт, шул исәптән башкорт мәктәпләренең башлангыч класслары өчен рус теле дәреслекләре авторы.

## Хезмәтләре

* Русский язык: учеб. для 1 класса башкир.шк. — Уфа, 2000;
* Русский язык: учеб. для 4 класса башкир. шк. — Уфа, 2000;
* Русский язык; учеб. для 3 класса башкир. шк. по системе развивающего обучения Д. Б. Эльконин — В. В. Давыдова. — Уфа, 2009 (автор.).

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган халык мәгарифе хезмәткәре (1993).

## Сылтамалар
Азнабаева Флүрә Фәтхи кызы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .

Төркем:Педагогика фәннәре кандидатлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстан галимнәре
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:1937 елда туганнар
Төркем:29 март көнне туганнар
Ольга Артюшкова

**Артюшкова Ольга Викторовна** (20 сентябрь 1948 ел) — геолог. Геология-минералогия фәннәре докторы (2010).
## Биографиясе
Ольга Викторовна Артюшкова 1948 елның 20 сентябрендә Черкассы шәһәрендә туган. И. В. Артюшковның апасы. 1971 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый. Бөре районының Осиновка урта мәктәбендә укыта. 1973 елдан алып Геология институтында эшли: өлкән лаборант, 1993 елдан башлап — өлкән гыйльми  хезмәткәр, 2001 елдан — лаборатория мөдире.
Фәнни эшчәнлеген девон биостратиграфиясенә багышланган. Артюшкова О. В. Көньяк Уралның көнчыгыш битләве девонының вулканоген-утырма катламнарын тикшерә: конодонт фаунасын өйрәнү нигезендә аларның стратиграфик эзмә-эзлелеге раслана, җентекле стратиграфия схемасы эшләнә; ярлыкап, актау свиталары аерып күрсәтелә; Баймак-Бүребай свитасы, Карамалытау свитасы күләме һәм чикләре аныклана.

Лаборатория составында: мөдире - геолого-минералогия фәннәр докторы О.В. Артюшкова (палеозой стратиграфиясе, девон конодонты), өлкән гыйльми хезмәткәр  геолого-минералогия фәннәр кандидаты Р.Р. Якупов (ордовик һәм силур стратиграфиясе, хитинозойлар), өлкән гыйльми хезмәткәр  геолого-минералогия фәннәр кандидаты А.М. Фазлыәхмәтов (литогеохимия),гыйльми хезмәткәр  К.М.Мавринская (ордовик һәм силур һәм түбәнге девон стратиграфиясе), кече гыйльми хезмәткәр Р.с.Тагариева (югары девон конодонтлары), кече кече гыйльми хезмәткәр Р.И.Зәйнуллин (түбән девон утырмаларының литогеохимиясе).

50-дән артык фәнни хезмәт авторы.

## Гыйльми хезмәтләре
* Палеонтологическое обоснование стратиграфического расчленения дофаменских вулканогенных комплексов Верхнеуральского и Магнитогорского районов. Уфа, 1998 (автордаш);
* Стратиграфия и корреляция девонских отложений Сибай-Баймакского района Башкирии. Уфа, 2002 (автордаш);
* Стратиграфия и корреляция девонских отложений Магнитогорской мегазоны Южного Урала. Уфа, 2010 (автордаш).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Артюшкова Ольга Викторовна // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
* Лаборатория стратиграфик палеозой
* Институт геологии Абау. Фед. Иссл. Центр РАН
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:20 сентябрь көнне туганнар
Төркем:1948 елда туганнар
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Фән докторлары
Төркем:Украинада туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Геологлар
Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан аерым команда буларак беренче тапкыр 1994 елда чыгыш ясады. 

## Медальләр таблицасы
### Җәйге спорт төрләрендә медальләр

### Кышкы спорт төрләрендә медальләр

## Сылтамалар
* Казахстан на Олимпийских Играх. Olympteka.ru
* Статистика на Sports-reference.com 
* Национальный олимпийский комитет Республики Казахстан,,
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2018 елгы кышкы Олимпия уеннарында Казакъстан

**[[Кышкы Олимпия уеннары 2018|2018 елгы кышкы Олимпия уеннары]]нда [[Казакъстан]]** 44 спортчы тәкъдим итте.
## Медальләр

## Җыелма составы
;  Биатлон
# Максим Браун
# Владислав Витенко
# Роман Ерёмин
# Василий Подкорытов
# Тимур Хамитгатин
# Галина Вишневская
# Дарья Климина
# Ольга Полтораниа
# Алина Райкова

;  Тау чаңгысы спорты
# Игорь Закурдаев
# Марина Григорьева

;  Тимераякта шуу спорты
# Роман Креч
# Артём Крикунов
# Денис Кузин
# Фёдор Мезенцев
# Станислав Палкин
# Екатерина Айдова

;  Чаңгы узышлары
# Евгений Величко
# Денис Волотка
# Алексей Полторанин
# Виталий Пухкало
# Елена Коломина
# Валерия Тюленева
# Анна Шевченко

;  Трамплиннан сикерү
# Сергей Ткаченко

;  Чана спорты
# Никита Копыренко

;  Фигуралы шуу
# Денис Тен
# Айза Имамбек
# Элизабет Турсынбаева

;  Фристайл
# Ильдар Бадрутдинов
# Павел Колмаков
# Дмитрий Рейхерд
# Маржан Акжигит
# Жанбота Алдабергенова
# Аяулым Амренова
# Аяна Жолдас
# Юлия Галышева
# Акмаржан Калмурзаева

;  Шорт-трек
# Абзал Ажгалиев
# Нурберген Жумагазиев
# Денис Никиша
# Еркебулан Шамуханов
# Ким Ионг А
# Анастасия Крестова

## Сылтамалар
* Сборная Казахстана на официальном сайте зимних Олимпийских игр 2018 года
* Национальный олимпийский комитет Казахстана
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
Төркем:Олимпия уеннарында илләр
1996 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан үз тарихында беренче тапкыр Атлантада (АКШ) 1996 елгы Җәйге Олимпия уеннарында катнашты һәм өч алтын, дүрт көмеш һәм дүрт бронза медаль яулады.
## Медалистлар

## Сылтамалар
* База МОК
* Официальные олимпийские отчёты 
* www.sports-reference.com 
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2000 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан үз тарихында икенче тапкыр Сиднейда (Австралия) 2000 елгы Җәйге Олимпия уеннарында катнашты һәм өч алтын, дүрт көмеш медаль яулады.

Ил хөкүмәтеннән спортчылар өчен (1-6 урыннар) премияләр күләме: 1 нче урын - 100 мең АКШ доллары, 2 нче урын 50 мең доллар, 3 нче урын - 30 мең доллар, 4 нче урын - 10 мең доллар, 6 нчы урын - 3 мең доллар.

## Медалистлар

## Искәрмәләр
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
Төркем:Олимпия уеннарында илләр


## Сылтамалар
* База МОК
* Официальные олимпийские отчёты 
* www.sports-reference.com 

## Шулай ук карагыз

* 1996 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

Төркем:Олимпия уеннарында катнашучылар
2004 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

2004 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан  Милли олимпия комитеты җитәкчелегендәге делегация тарафыннан тәкъдим ителде, аңа 17 спорт төрендә чыгыш ясаган 119 спортчы керде.

## Казанышлар

### Алтын медаль

### Көмеш медальләр

### Бронза медальләр

## Сылтамалар
* Сайт «Афины 2004»  интернет-агентства «Gazeta.kz», посвящённый выступлениям сборной Казахстана на Афинской олимпиаде.
* XXVIII летние Олимпийские игры. Афины-2004 sk-sport.kz.
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2008 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан Олимпия җыелма командасы XXIX Олимпия уеннарында 132 спортчы тәкъдим итте, алар 22 спорт төрендә көч сынаштылар.

## Медальләр

### Медаль зачетында үзгәреш

## Сылтамалар
* Состав сборной, Интерфакс-Казахстан
* Национальный Олимпийский комитет Республики Казахстан
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2012 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

**[[Җәйге Олимпия уеннары 2012|2012 елгы җәйге Олимпия уеннары]]нда [[Казакъстан]]** спортның 20 төре буенча 115 спортчы тәкъдим иткән.

## Медальләр

### Медаль зачетында үзгәреш
Казакъстан авыр атлетика буенча медальләрне югалту аркасында 12 гомумкоманда урынына 24 нче урынны гына алды. Шулай ук Казакъстан допингта ачыкланган спортчылар буенча икенче урынны алды.

## Сылтамалар
* Сборная Казахстана  на сайте sports-reference.com 
* Национальный олимпийский комитет Республики Казахстан 
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2016 елгы җәйге Олимпия уеннарында Казакъстан

**[[Җәйге Олимпия уеннары 2016|2016 елгы җәйге Олимпия уеннары]]нда [[Казакъстан]]** 17 спорт төрендә 104 спортчы тәкъдим итте.

## Медальләр

## Сылтамалар
* Сборная Казахстана  на сайте *Sports-reference.com*
* Национальный олимпийский комитет Республики Казахстан
* Они точно поедут на Олимпиаду-2016 в Рио-де-Жанейро
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2006 елгы кышкы Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан олимпия җыелма командасы XX кышкы Олимпия уеннарында Торинода 67 спортчы тәкъдим итте, алар 4 спорт төре һәм 7 дисциплинада (биатлон, тау чаңгысы спорты, тимераякта шуу спорты, чаңгы ярышлары, трамплиннан сикерү, фристайл һәм хоккей) ярыштылар.
## Биатлон

## Горнолыжный спорт

## Искәрмәләр
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
2010 елгы кышкы Олимпия уеннарында Казакъстан

**[[Кышкы Олимпия уеннары 2010|2010 елгы кышкы Олимпия уеннары]]нда [[Казакъстан]]** өч спорт төрендә 37 спортчы тәкъдим итте.

Ачылу тантанасында Казакъстан флагын биатлончы Диас Кенешев алып барды.

## Медалистлар

## Результаты соревнований
### Биатлон
; Ир-атлар

; Хатын-кызлар

## Сылтамалар
* Результаты  

## Искәрмәләр
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
Петра Меде

**Петра Мария Меде** (7 март 1970 ел, Стокгольм, Швеция) — швед телевидениесе алып баручысы, шоумен һәм комик.

Петра швед Гетеборг шәһәрендә туган. Телевидениеда аның карьерасы 2005 елда башлана. Ул үзенең юмористик шоудагы рольләре белән һәм бик күп телетапшырулар алып баручысы кебек билгеле. Меде швед, инглиз, испан һәм француз телләрендә иркен сөйләшә.

2009 елда швед Евровидениеда — 2009 Мелодифестивальда швед сайлау программасында алып баручы була. Шул ук вакытта ул Швециянең иң яхшы комик хатын-кызы булып сайлана.

Петра Мальмёда узган Евровидение 2013 конкурсында алып баручы була. Өч елдан соң Монс Сельмерлёв белән бергә ул Стокгольмда узган Евровидение 2016 конкурсын алып бара.

## Карьерасы

### ТВ-шоу

* *Евровидение 2016*
* *Евровидение 2013*
* *Maestro* (2013)
* *Maestro * (2011)
* *Guldbaggegalan* (2011)
* *Välkommen åter* (2010)
* *Petra Mede Show* (2010)
* *Cirkus Möller* (2010)
* *Roast på Berns* (2009)
* *Snillen snackar* (2009)
* *Мелодифестивален* (2009)
* *Musikmaskinen* (2008)
* *Det sociala spelet* (2008)
* *Morgonsoffan* (2008)
* *Hjälp! * (2008)
* *Dubbat* (2008)
* *Parlamentet* (2007-2009)
* *Extra! Extra!* (2007-2008)
* *Stockholm Live* (2007)

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Ведущие Евровидение 2013: Петра Меде
* Официальный сайт

* Ведущие Евровидение 2013: Петра Меде
* Официальный сайт

Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1970 елда туганнар
Төркем:7 март көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Ребекка Фергюсон

**Ребекка Луиза Фергюсон Сундстрём** (, ; , Стокгольм) — Швеция актрисасы.

## Биографиясе
Ребекка Луиза Фергюсон Сундстрём 1983 елның 19 октябрендә Швециянең башкаласы Стокгольмның Васастан районында туган. Әнисе Розмари — 25 яшендә Швециягә күчеп килгән инглиз кызы; атасы — швед. Ребеккадан тыш гаиләдә тагын өч бала үсә.

1999 елда Адольф Фредрикс музыкаль мәктәбен тәмамлый.

13 яшьтән журналларда модель булып эшли, һәм шулай ук рекламада төшә.

Экраннарга 1999-2001 елларда чыккан «Новые времена» () сериалында Анна Грипхельм төп ролен башкара, соңрак «Океанический проспект» () швед-америка сериалында уйный.

2011 елда швед режиссеры Ричард Хоберт аны кала базарында күреп кала һәм Ребеккага үзенең «До Антиба в один конец» () фильмында төп рольне башкарырга тәкъдим итә. Аннары Фергюсон «Дух утопленника» () һәм «Мы» () фильмнарында уйный.

2012 елдан Би-би-си каналының «Ак патшабикә» () дигән 10 серияле тарихи драмада Ал һәм ак розалар сугышы чорындагы патшабикә Елизавета Вудвилл ролен башкара. Фергюсон бу сериалда уйнавы критиклар тарафыннан уңай кабул ителгән, һәм аңа билгелек һәм Алтын глобус премиясына номинация китерә.

2015 елда «Миссия невыполнима: Племя изгоев» () америка фильмында төп рольләрнең берсен башкара.

### Шәхси тормышы
2007 елда улы туган; аның атасы — элекке егете Людвиг Халлберг.

## Фильмографиясе

## Искәрмәләр

Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:XXI гасыр актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1983 елда туганнар
Төркем:19 октябрь көнне туганнар
Сабина Думба

**Сабина Думба** (23 февраль 1994 ел, Стокгольм) — швед җырчысы. Музыкасы Инжил рухы йогынтысына корылган. 2015 елда Сабина «Җиденче күк» җырында Кэти Перриның бэк-вокалчысы була, Looptroop рокерлар группасы, Лоренца һәм Сакариас, Адам Kanyama дуэтлары белән хезмәттәшлек итә. 2012 елда Уорнер Мьюзик белән контракт төзи. 2014 елда ул швед телевидениесында чыгыш ясый һәм 2015 елда Грэмми премиясында катнаша һәм 'Елның яңа кешесе' номинациясендә җиңеп чыга, ә 2016 елда Алтын бүләккә ия була.

## Биографиясе

### Иртә тормышы
Сабина Думба 1994 елның 23 февралендә Фисксетрда туа, ул гаиләдә сигез баланың алтынчысы була. Әнисе чыгышы белән Угандадан, кызга сигез яшь булганда, әнисе Угандага кире кайта. Сабина Уганданың йолага иңгән уен-көлке вакытындагы җырларын, көйләрен тыңлый, алар белән кызыксына һәм үзгәртә. Ул ун яшендә җыр яза башлый. 2008 елда, ундүрт яшендә чиркәү хорына кушыла һәм төркемдә алты ел тирәсе җырлый.**<br /><br /><br /><br />**

### Музыкаль карьерасы
Думба 2012 елда Х-Фактор Сверигеда музыкаль проектта катнаша. Шулай ук 2012 елда Адам Kanyam белән «Алтын бала» җырын җырлый, Лоренц һәм Сакариас дуэты белән хезмәттәшлек итә. 2013 елда ул Кэти Перриның «Һавадан йөрү» җырында бэк-вокалны башкара, ул Перриның «Призма» дип аталган альбомында чыга. Шул ук елда ул хип-хоп рокерлар төркемендә «Үлем диңгезе» җыры белән чыгыш ясый. 2015 елда ул «Күчергәнсез» дип аталган икенче синглын чыгара, бу сингл Швецияда агалтын дискы дип сертификатлана, ул җыр Кармен автордашлыгы белән языла. Соңгы «Бик яшь булмаганнарның» синглы икеләтә агалтын дип сертификатлана. 2016 елда Сабина швед Грэмми җыр конкурсында «Бик яшь булмаганнарның» җырын башкарып, ел дебютында бәйге отып, алтын бүләккә ия була. 2016 елның көзендә ТВ-4 программасында катнаша, аны Уно Свннигссонның «Дулкын» җырын яңыча интерпретацияләве өчен мактыйлар.

## Бүләкләре
2016 елның иң яхшы җырчысы була..

2016 елның 16 гыйнварында, дебют ел өчен премия ала.

## Әдәбият исемлеге

* «Sabina Ddumba — Fisksätras svar på Mary J Blige». Dagens Nyheter. Läst 29 februari 2016.
* Template error: argument title is required.
* Template error: argument title is required.
* «Sabina Ddumba». Radar Magazine. Läst 26 februari 2015.
* Template error: argument title is required.
* Larsson, Markus (28 oktober 2016). «Sabina Ddumba når inte full potential». aftonbladet.se. Läst 19 oktober 2017.
* http://www.expressen.se/noje/sabina-ddumba-klar-for-tv-succen
* Template error: argument title is required.
* Elle-galan 2016
* «Här är alla vinnare!». P3 Guld. Läst 1 mars 2016.
* «Swedishcharts.com — Discography Sabina Ddumba». Hung Medien. Läst 29 februari 2016.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* Официальный сайт на Facebook
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1994 елда туганнар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:23 февраль көнне туганнар
Стина Вирсен

**Стина Вирсен** **Хеденгрен** (; 5 июнь 1968 ел) — швед рәссамы, график, иллюстратор, язучы.

## Биографиясе
1992 елда сәнгать, һөнәр һәм дизайн колледжында белем ала. Профессиональ иллюстратор булып эшли.

«Dagens Nyheter» швед гәҗитенең баш рәссамы.

2000 елдан алып халыкара күләмдә семинарлар һәм лекцияләр үткәрә.

## Иҗаты
Хәзер Стина Вирсен Швециянең иң билгеле рәссам-иллюстраторларның берсе булып тора.

Төп игътибарын 2 яшьтән 6 яшькә чаклы балаларга бирә. Дөньяның төрле илләрдәге балалар белән эшли, мәсәлән, Әбү-Дәби, Toкиo, Болонья, Умео, Швеция һәм башка илләрдә.

Берничә балалар китабы яза һәм иллюстрацияләр, анимацион фильмнар авторы. Төрле модалы брендлар, рестораннар һәм универмаглар, гәҗитләр һәм журналлар, реклама кампанияләре өчен рекламалар төзү белән шөгыльләнә.

Швед иллюстрациясендә бөтен юнәлешкә нигез төзәүче. Аның драматик һәм шул ук вакытта кызык сүрәтләре китапның атмосферасын һәм геройларның кәефен ачык чагылдыралар.

Үзенең эшләрен Стокгольмда Швециянең Милли музеенда күргәзмәдә, «Швед модасы 2000-2015» Свен Гаррисның костюм сәнгатьле музеенда (Стокгольм), Сәнгать үзәгендә (Гоа, Һинд), Швед бию музеенда (Dansmuseet, Берлин-Стокгольм), Токиода Швеция илчелегендә, Konstnärshuset (Швеция) һ. б. күргәзмәләргә куя.

## Сайланма әсәрләре

* Har klocka Jag fått en! (1991)
* Sakboken (1995)
* Djurboken (1995)
* Stor Liten och (1995)
* Tussas Kalas (1996) (автордаш)
* Nuffror Siffror och (1997) (автордаш)
* Hedvig! (автордаш)
* Med steken Hedvig sommaren och (автордаш)
* Hardemos prinsessa Hedvig och (автордаш)
* Hallå därinne! (2010) (автордаш)
* Stjärna namn vid En Ajax (автордаш)
* Havet Systern från (автордаш)
* Sockerbullen Full cirkus på (2012) (автордаш)
* Jag (2012)
* Балалар китаплар сериясе — Rut och Knut
* Балалар китаплар сериясе — Вэм (2010 елда аның мотивлары буенча Sveriges Television буенча даими эфирга чыккан анимацион фильмнар сериясе булдырылган).
* Балалар китаплар сериясе — Brokiga

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Гәҗит дизайны җәмгыяте премиясе (1997)
* Скандинавия иллюстраторлар җәмгыяте премиясе (2001)
* Балалар әдәбияты өчен Expressen Heffaklump Award
* Stockholms Stads Kulturpris
* Nordiska Tecknares Pris
* Elsa Beskow-plaketten 2000 for «Rut och Knut ställer ut»
* Expressens Heffaklump 2007 for «Supershow med Rut och Knut» һәм башкалар

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Сайт Син Вирсен
* Stina Wirsén 
* Сайт Brokiga 
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1968 елда туганнар
Төркем:5 июнь көнне туганнар
2014 елгы кышкы Олимпия уеннарында Казакъстан

Казакъстан 2014 елның 7-23 февралендә Сочида узган кышкы Олимпия уеннарында катнашты. Казакъстан җыелма составына спортның 11 төрендә катнашучы 58 спортчы керде.

## Бүләкләр
### Бронза

## Казакъстан олимпия җыелма командасының составы һәм нәтиҗәләре

### Биатлон

; Спортсменнар — 10

;Ир-атлар

;Хатын-кызлар

;Катнаш эстафета

## Сылтамалар
* Казахстан завоевал уже около 30 лицензий на предстоящие XXII зимние Олимпийские игры в Сочи
* Стал известен список участников Олимпиады в Сочи от Казахстана
* В какой форме Казахстан поедет на Олимпиаду в Сочи?

## Искәрмәләр
Төркем:Спорт
Төркем:Олимпия уеннары
Элизабет Сёдерстрём

**Анна Элизабет Сёдерстрём**(, 7 май 1927 ел, Стокгольм — 20 ноябрь 2009 ел, шунда ук) — швед җырчысы (сопрано).

## Биографиясе
Элизабет Сёдерстрёмның атасы — җырчы һәм импресарио, чыгышы буенча швед, әнисе — Анна Паласова рус пианисты һәм җырчысы, Октябрь революциясе елларында чит илгә күчеп киткән була. Башлангыч музыкаль белемне рус император операсының элекке артисты Аделаида Андреева фон Скилондздан ала. 1947—1949 елларда Стокгольмда Король музыка академиясында укый. 1947 елда Дроттнингхольмский сарай театры сәхнәсендә Моцартның «Бастьен һәм Бастьенна» операсында (1947) янә чыгыш ясый. 1949—1980 елларда — Швед короле операсы солисты. Дөньяның иң зур опера театрлары сәхнәсендә чыгыш ясый — Ковент-Гарденда, Вена дәүләт операсында, Метрополитен Операсы һәм башкалар. 1993—1996 елларда Дротнингхольмский сарай театрын җитәкли. Музыкаль фестивальләрдә жюри составына керә, шул исәптән 1989 елда «Дөнья җырчысы» фестивалендә. Элизабет Сёдерстрёмның соңгы чыгышы 1999 елда Метрополитен-опера сәхнәсендә (Чайковскийның «Пиковая дама»сында графиня) була. Инсульттан соң вафат була.

## Репертуары
Монтеверди, Перголези, Гретри, Глюк, Моцарт, Бетховен, Гуно, Оффенбах операларында һәм ораторияләрендә җырлый. Штраусның («Кавалер розы», «Ариадна на Наксосе»), Дебюссиның («Пеллеас һәм Мелизанда»), Бергның («Воццек»), Хумпердинкның («Гензель һәм Гретель»), Яначекның («Енуфа», «Катя Кабанова», «Средство Макропулоса»), Лигетиның («Великий мертвиарх») операларында башкарган рольләре белән дан ала. Шуберт, Лист, Малек, Сибелиус, Мусоргский, Чайковский, Рахманинов, Бриттен, Прокофьев, Шостакович һәм башкаларның җырларын һәм романсларын ялгыз башкара.

Владимир Ашкенази белән бергә С. Рахманиновның вокаль әсәрләренең тулы җыентыгын яздыралар.

## Мемуарлар
Хәтирәләр калдырган (1978).

## Танылуы

* Hovsångerska мактаулы исеме (1959)
* Швед король академиясе әгъзасы (1965).

## Сылтамалар

* Биография и фото (ингл.)
* Дискография 
* Видео

## Искәрмәләр


Төркем:Стокһольмда вафатлар
Төркем:2009 елда вафатлар
Төркем:20 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:Сопранолар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:1927 елда туганнар
Төркем:7 май көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Британия империясе ордены командорлары
Төркем:Британия империясе ордены кавалерлары
Эмма Виклунд

**Эмма** **Виклунд** (), тугандагы исеме — **Эмма Шеберг** (); 13 сентябрь 1968 ел, Стокгольм, Швеция) — швед фотомоделе һәм киноактеры. «Такси» фильмы һәм аның дәвамында уйнаган төп роль - полиция комиссары Петра аша киң билгелек яулый.

## Биографиясе
Эмма Виклунд 1968 елның 13 сентябрендә Швецияда Стокгольм шәһәрендә туган. Атасы — швед, әнисе — Конго кешесе. Эмма — фотомодель, косметика җитештергән төрле фирмаларның рекламасында төшкән.

Актерлык карьерасы 1995 елда башлана. Уенчы буларак киң билгелелек аңа «Такси» фильмнарында (1998—2007) башкарган хатын-кыз-полицейский Петра роле китерә. Беренче фильмның рус версиясендә аны Ирина Маликова, калган өч фильмда — Тарасова Марина тавышландыра.

Швеция телевидениесында үз тапшыруы бар.

2003 елда Ганс Виклундка кияүгә чыга, аларның ике баласы бар: кызы Тира һәм улы Элис. 2016 елның башында алар аерылыша.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* (ингл.)  *[[:ru:Internet Movie Database|Internet Movie Database]]* сайтта
* Эмма Сыбер на сайте FMD
* 
Төркем:1968 елда туганнар
Төркем:13 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Стокһольмда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Эллен Гульбрансон

**Эллен** **Гульбрансон**(, тумыштан **Нордгрен**; 4 март 1863 ел — 2 гыйнвар 1947 ел) — Швециянең опера җырчысы (драматик сопрано). Аның киң диапазонлы көчле драматик тавышы Рихард Вагнерның әсәрләренә туры килә. Икенче буын Байройт җырчылары арасында ул төп фигура була. XX гасыр башында аның тавышының Edison Records һәм Pathé Records өчен яздырылган берничә акустик язмасы сакланган. 1911 елда король Казанышлар Медале белән бүләкләнә.

## Биографиясе
1863 елның 4 мартында Стокгольмда туган. Башта Стокгольм консерваториясендә Джулиус Гюнтер җитәкчелегендә, ә аннары Парижда Эллен Кеннет һәм билгеле педагог Матильда Маркезида укый. Соңыннан шулай ук аның кызы да Бланш Маркезида укый. Бланш Маркези Гульбрансон тавышының иң югары ноталарын ныгыта һәм аның тавышы меццо-сопранодан драматик сопранога үзгәрә.

Гульбрансон 1886 елда Стокгольмда концертта беренче чыгышын ясый. 1889 елда Стокгольм опера сәхнәсендә Джузеппе Вердиның «Аида» операсында Амнерис ролендә янә чыгыш ясый. Бу чыгышыннан соң Швед короле операсы труппасына кабул ителә һәм тиздән солисткага әверелә. 1898 елда ул Брунгильда һәм Ортруданың Вагнер партияләрен башкара. Гульбрансон бу героиняларны уйнауда камилләшүен дәвам итә. Шулай ук «Парсифалдә» Кундри һәм «Тристан һәм Изольдада» Изольда партияләрен башкаруда уңыш казана.

1896 елда ул беренче тапкыр Байрёйт фестивалендә катнаша, анда Брунгильда партиясен башкара. Бу чыгышы Гульбрансонга дөнья күләмендә танылу китерә, һәм ул Байройтта 1914 елга кадәр ел саен җырлавын дәвам итә. Концерт һәм опера җырчысы буларак гастрольләрдә йөри, Берлинда, Парижда, Амстердамда, Лондонда, Мәскәүдә чыгыш ясый.

1915 елда сәхнәдән киткәннән соң ул җыр укытучысы булып эшли. 1923 елдан Осло шәһәрендә укыта, Норвегия гражданлыгын ала. Аның иң билгеле укучыларының берсе — Эйде Норена. Гульбрансон 83 яшендә Осло шәһәрендә вафат була. Вестре Гравлюнд зиратында җирләнгән.

## Гаиләсе
Эллен Гульбрансонның ире генерал-полковник Ханс Питер Френсис Гульбрансон, аларның кызы малкуар Ульф Стиренга кияүгә чыга.

## Искәрмәләр

Төркем:1947 елда вафатлар
Төркем:2 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:1863 елда туганнар
Төркем:4 март көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Эмилия Һаммаршельд

**Эмили Огаста Кристина Һаммаршельд**, тумыштан **Һолмберг**, (*швед. * Emelie Holmberg); 6 май 1821 ел — 26 март 1854 ел) — швед чыгышлы Америка композиторы, җырчы, пианист, музыкаль педагог һәм органчы.

## Швециядәге тормышы
Эмили Һолмберг Стокгольмда, Швецияда туган. Аның әти-әнисе сәүдәгәр Карл Кристиан Һолмберг (Carl Holmberg Christian) һәм аның хатыны Эмили Һеллгрен булган. Музыкаль сәләтләре булган кызны композитор Эдуард Брендлер һәм аның хатыны Ульрика (Бук) Брендлер (1803-1841), укыта башлый. Шулай ук аның белән музыка грамотасы буенча композитор һәм педагог Эрик Дрэйк (1788-1870) һәм композитор һәм органист Йохан Петер Cronhamn (1803-1875) шөгелләнгән. 1836 елда Эмили Һолмберг үзенең башлангыч музыкаль композициясен бастырып чыгара. 1838 елда Эмили Һолмберг беренче тапкыр пианист һәм җырчы буларак чыгыш ясаган. 1841 елда ул Стокгольмда музыка институтына нигез сала. Шул ук елны ул шагыйрә Юлия Найберг белән Парижга сәфәр кыла. Эмили 1841 елның 27 маенда Швед Король музыка академиясенең әгъзасы итеп сайлана.

## Гаиләсе

Эмили Һаммаршельдның өч кызы була. 1854 елда дүртенче баласын тапкан вакытта, Көньяк Каролинаның Чарльстон шәһәрендә вафат була.

## Әсәрләре

* Sånger för en eller flera röster med piano (utg 1835). 12 stycken.
* Nya sånger med accompagnement af pianoforte (utg 1839).
* Sånger vid Pianoforte (utg 1841). 9 stycken.
* Nio sånger vid pianoforte (utg 1843).
* Sånger med accompagnement af pianoforte (utan år). 8 stycken.
* Hök och Dufva, text Carl Fredric Dahlgren.
* Göken gal i lunden, text Karl Fredrik Dahlgren.
* Ur stormarna ser jag en aflägsen, text Carl Wilhelm Böttiger.
* Sof, oroliga hjärta, sof, text Johan Ludvig Runeberg.
* Till skogs en liten fågel flög, text Per Daniel Amadeus Atterbom.

## Әдәбият
Hilleström, Gustaf (1971) Kungl. Musikaliska Akademien, Matrikel 1771-1971 (Стокгольм: Nordiska Musikförlaget)

## Искәрмәләр

Төркем:1854 елда вафатлар
Төркем:26 март көнне вафатлар
Төркем:1821 елда туганнар
Төркем:6 май көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:АКШта вафатлар
Төркем:Стокһольмда туганнар
Символ Гайнетдинов

**Символ Гайнетдинов**, Символ Сәлим улы Гайнетдинов (*сәхнә псевдонимы* **Символ Гайнетдин-Агыйделский**, *[[1955 ел]]ның [[26 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Калтасы районы]],  [[Яңа Кабан (Кызыл Кама районы)|Яңа Кабан]]*) ― драма актеры, төрле елларда Әлмәт, Яр Чаллы, Уфа «Нур» татар дәүләт театрлары артисты. Татарстанның атказанган артисты.

## Тәрҗемәи хәле
1955 елның 26 мартында Башкортстан АССР Калтасы (хәзерге Кызыл Кама) районы Яңа Кабан авылында туган. Мәктәпне, Нефтекама шәһәрендә СГПТУ-38 не тәмамлаганнан соң, Көнбатыш Себергә китә: Самотлор, Мегион, Нижневартовскида эшли. Театрга булган мәхәббәте Казанга кайтарган. М. Сәлимҗанов курсында укып, Казан театр училищесын тәмамлаган. Укудан соң Әлмәт татар драма театрында эшли башлый. Комсомол юлламасы белән эчке эшләр органнарына эшкә килә, ләкин театрны да ташламый. 1990 елдан Яр Чаллы дәүләт татар драма театрында эшләгән. Чаллы шәһәрендә унике ел «Нардуган» бәйрәменең режиссеры була. 1993 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының театр факультетын тәмамлаган. 2007―2015 елларда һәм 2020 елдан Уфа «Нур» татар дәүләт театрында эшли.

Мәскәүдә «Сәйяр» эстрада миниатюралары театрында эшләгән.

Чаллыда эшләгәндә «Символ» театр-эстрада труппасын оештырган.

Уфаның 84нче татар гимназиясендә «Символ» театр студиясе режиссеры.

## Уйнаган кайбер рольләре
### «Нур» театры
«Нур»да эшләү чорында күпсанлы кабатланмас образлар гәүдәләндерүдә төз, горур кыяфәт, ут уйнаткан күзләр, күңел кылларына үтәрдәй бәрхет тавышы ярдәм иткән
* *Гали Хәмитович* – «Котлыйбыз, син әти булдың!» ( Р. Киньябаев)
* *Сәлим* – «Ак калфак» (М. Фәйзи)
* *Биктимер* – «Су юлы» (Н. Асанбаев)
* *Гөргөри* – «Гөргөри кияүләре» (Т. Миңнуллин)
* *Мәкъсүт* –  «Әниемнең ак күлмәге» (Ш. Хөсәенов)
* *Мөгаллим* – «Хаҗи әфәнде өйләнә» (Ш. Камал)
* *Муса* – «Американ» (К. Тинчурин)
* *Дудукин* – «Гаепсездән гаеплеләр» (А. Островский) һ. б.
 
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Татарстанның атказанган артисты

## Гаиләсе
Беренче никахы Гөлүсә Гайнетдинова, Татарстанның халык артисты, Камал, Әлмәт, Чаллы татар театрлары актрисасы; ике уллары.
Икенче никахы Лениза Гайнетдинова (Заманова), Минзәлә, «Нур» театрлары актрисасы, Башкортстанның атказанган артисты (2014); кызы Әдилә (Гәрәева), Чаллыда педкөллият, Уфада Сәнгать академиясен тәмамлаган.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

*   Гайнетдинов Символ Салимович.  «Нур» театры рәсми сайты

## Моны да карагыз

Төркем:Татар артистлары
Төркем:Башкортстан артистлары
Төркем:Татарстан артистлары
Төркем:Шәхесләр:Әлмәт татар дәүләт драма театры
Төркем:Яр Чаллы татар дәүләт драма театры актерлары
Төркем:Нур театры актерлары
Төркем:Татарстанның атказанган артистлары
Төркем:Казан театр училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар
Андреа Андреен

**Элленор Андреа Андреен** (, 11 июль 1888, Эр — 20 апрель 1972) — медицина фәннәре докторы (1933), Стокгольм клиник госпиталенең баш табибы, Швеция халыкара хатын-кызлар демократик хәрәкәте эшмәкәре, тынычлык өчен көрәшче. «Халыклар арасында тынычлыкны ныгыту өчен» халыкара Сталин премиясе лауреаты (1953).

## Эшчәнлеге
1930 елдан алып Андреен Андреа Швеция хатын-кызларының Сул союзын җитәкли (CSV). 1952 елда КХДРда һәм КХРда бактериологик сугыш фактларын тикшерүдә катнашкан. 1953 елдан — халыкара хатын-кызлар демократик федерациясе вице-президенты.

Швецияда радикал пацифизм хәрәкәте вәкиле, тынычлык саклауга, атом сугышы янавына каршы юнәлтелгән зур иҗтимагый-сәяси эш алып бара .

## Гаиләсе
Ике тапкыр кияүдә була. Беренче ире — швед физик-химигы, Швед Фәннәр академиясе әгъзасы, 1926 елда химия буенча Нобель премиясе лауреаты Теодор Сведберг (1884-1971) белән никахтан (1909-1915) ике бала туа: Хиллеви Сведберг (1910-1990), архитектор, һәм Элиас Сведберг (1913-1987), дизайнер.

## Сылтамалар

* Андреа Андре
## Искәрмәләр


Төркем:1972 елда вафатлар
Төркем:20 апрель көнне вафатлар
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:1888 елда туганнар
Төркем:11 июль көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Пацифистлар
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Альва Мюрдаль

**Альва Мюрдаль** (; 31 гыйнвар 1902 ел — 1 февраль 1986 ел) — педагог, социолог, дипломат. Швециянең киңәшче министры (1966-1973), Швеция парламенты әгъзасы (1962-1970). Мексика сәясәтчесе Альфонсо Гарсия Роблес белән бергә Нобель тынычлык премиясе лауреаты (1982). Икътисад буенча Нобель премиясе лауреаты Гуннар Мюрдальның хатыны.

## Биографиясе
Альва Мюрдаль Швециянең Упсала шәһәрендә Албер Раймер (1876-1943) и Лоува Яуонсон (1877-1943) гаиләсендә беренче бала булып туган. Аның тагын бертуган дүрт абыйсы һәм сеңлесе: Рут(1904-1959), Фолке (1906-1977), Май (1909-1941), Стиг (1912-1977) булган. Атасы төзелеш белән шөгыльләнә, социал-демократлар һәм кооператив эшмәкәрләре хәрәкәтләрендә актив катнаша. Альва үзе дә Швециянең Социал-демократик фиркәсенә (, SAP) керә.

1924 елда Стокгольм университеты бакалавриатын тәмамлый. Югары уку йортында социология, фәлсәфә, педагогика һәм психология фәннәрен өйрәнә. Аннары өч ел укуын Лондонда, Лейпцигта һәм Стокгольмда дәвам итә. 1929-1930 елларда Рокфеллерлар фонды степендиясе хисабына ире белән бергә АКШта укый, аннары Женевада курсларга йөри һәм 1934 елда Уппсала университетында магистр дәрәҗәсен яклый. Шул ук елда ирле-хатынлы Мюрдальлар «Илдәге халык саны кризисы» () исемле уртак гыйльми эш бастыра. Бу гыйльми эш демография фәнендә мөһим этабы һәм "швед социализмы моделе"н төзүгә үз өлешен кертә. 

Социалистик феминистка буларак, Альва Мюрдаль хатын-кызларның сәяси һәм икътисади тигез хокуклылыгы өчен хәрәкәтендә мөһим шәхес булып тора. Хатын-кыз хезмәте буенча дәүләт комиссиясенең җаваплы сәркәтибе һәм Стокгольмның эшлекле һәм хезмәтче хатын-кызлары оешмасының кече рәисе булып эшли (1935-1936), хатын-кыз өчен һәр айда нәшер ителгән социал-демократик журналны мөхәррирли. Шул ук вакытта, социаль тәэминат, белем һәм гендер тигезлеге мәсьәләләрендә алдынгы карашта булу белән бергә, 30-елларда «җитлекмәгәннәр» стерилизациялау аша «милләт генофондны яхшыртырга» чакыра.

## Гаиләсе
Ире (1924 елдан) — икътисад буенча Нобель премиясе лауреаты Гуннар Мюрдаль . Улы — язучы Ян Мюрдаль (1927), кызлары — фәлсәфәче Сиселла Бок (1934) һәм социолог Кай Фёльстер (1936). 

## Төп әсәрләре

* «Милләт һәм гаилә: демократик гаилә һәм популяцион сәясәт һәм тәҗрибәсе» (Nation and Family. The Swedish Experiment in democratic family and population policy, 1941);
* "Хатын-кызның ике роле: йорт һәм эш" (Women's Two Roles. Home and Work, 1956, В. Клейн белән бергә).

## Әдәбият

* *Карлсон А. * Шведский тәҗрибә в демографический политике: Гуннар и Альва Мардали и межозерный кризис народонаселение / пер. с инг. — М.: ИОРИСЭН, Мысль, 2009. — 312 с. — Серия «Социология». — ISBN 978-5-91066-030-8, ISBN 978-5-244-01120-3.

## Искәрмәләр

Төркем:Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреатлары
Төркем:1986 елда вафатлар
Төркем:1 февраль көнне вафатлар
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:1902 елда туганнар
Төркем:31 гыйнвар көнне туганнар
Амелия Андерсдоттер

**Андерсдоттер Анна Амелия Матильда** Катарина (; 30 август 1987 ел, Швеция, Уппсала, Энчепинг) — швед сәясәтчесе һәм 2009 елда Швециянең Пират фиркасе исемлеге буенча Европа парламентына сайлаулы депутат.

## Биографиясе
Амелия Андерсдоттер Лунда яши һәм сайлаулар вакытында Лунд университетында икътисад һәм испан телен өйрәнә. 2007 елдан 2010 елның мартына кадәр Пират партиясенең Яшь пират (инг.  <span lang="sv" style="font-style: italic">Ung Pirat</span>) яшьләр оешмасында халыкара координатор була.

Андерсдоттер фирка исемлегендә Кристиан Энгстремнан кала икенче килә һәм алынган тавышлары 2009 елның июнендә мандат алуга җитми. Әмма парламентта Лиссабон килешүен яклап ясаган чыгышынан соң, Швеция Европарламентта өстәп ике урын алгач мандатка ия була. Кайбер илләр Евросоюзга өстәмә депутатларны дәррәү сайламаганлыктан, яңа 18 депутат, шул исәптән Андерсдоттер шунда ук парламенттагы урынын били алмый. Вазифасына рәсми керүе 2011 елның декабренә туры килә. Андерсдоттер 21 яшендә иң яшь сайлаулы, ә 24 яшендә — Европарламентның гамәлдәге иң яшь депутаты була.

Лунд университеты гәҗитенә биргән интервьюсында белдерүенчә, Андерсдоттер депутат булып сайланганнан соң эш хакының бер өлешен альтруистик Attac (инг.  Attac) хәрәкәтенә һәм «халыкара амнистия» хокук саклау оешмасының Ordfront  нәшриятенә күчерәчәген фаразлый.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Блог Амели Андерсен(швед.)(ингл.)
* Официальный сайт(швед.), Официальный сайт  (ингл.)

Төркем:1987 елда туганнар
Төркем:30 август көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Анна Квирентия Нильссон

**Анна Квирентия Нильссон** (; 30 март 1888 ел — 11 февраль 1974 ел) — «телсез кино» дәверендә билгелек яулаган Америка актеры, чыгышы буенча Швециядан.

## Биографиясе
Эшче гаиләсендә туган. Мәктәпне тамамлаганнан соң Швециянең көнбатышында сатучы булып эшли.1905 елда ул АКШка күчеп китә һәм анда беренче вакытта бала караучы булып эшли. Озакламый Анна модель бизнесында уңышлы карьерага ирешә һәм 1911 елда кинога килеп эләгә. Ананры ел саен Нильссон катнашлыгындагы дистәләп фильмнар экранга чыга башлый. «Kalem» студиясендә ул үзенең рольләренең күпчелеген башкара һәм Элис Джойс белән беррәттән йолдыз булып санала. 1920 нче елда Нильссон «Рaramount Рictures» белән уңышлы хезмәттәшлек итә һәм зур уңышка ирешә. 1923 елда Анна Нильссон Рекс Бичның әсәре буенча куелган «Негодяй» фильмында Шерри Мэлоут ролен уйный, аннары бу рольне ремейкларда Бетти Компсон (1930), Марлен Дитрих (1942) һәм Бакстер. Э. (1955) башкаралар.

Тавышлы кино чоры башлану белән Анна Нильссонның карьерасы аска тәгәри, әммә вак рольләрне ул аннары да, 1950 нче елларның уртасына кадәр, уйный әле. 1950 елда «Сансет бульвары» фильмында күренеп кала, бу фильмда Норма Десмонд йортындагы «балавыз фигуралары» кичәсендә ул үз-үзен уйный.

Анна К. Нильссон йөрәк авыруынан 1974 елның февралендә Калифорниянең зур булмаган Хамлет шәһәрендә вафат була.Кинематографияга керткән өлеше өчен актриса Голливуд аллеясындагы йолдызга лаек була.

## Искәрмәләр

## Фильмографиясе

* 1915 — Яңарыш / Regeneration
* 1919 — Таланган Армения / Ravished Armenia
* 1923 — Голливуд
* 1950 — Сансет бульвары
* 1951 — Американлы Парижда
* 1954 — Җиде абыйлы-энеле өчен җиде кыз — *Миссис Элко (титрларда күрсәтелмәгән)*

Төркем:Калифорниядә вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буена актерлар
Төркем:АКШ актерлары
Төркем:XX гасыр актерлары
Төркем:1974 елда вафатлар
Төркем:11 февраль көнне вафатлар
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:1888 елда туганнар
Төркем:30 март көнне туганнар
Лилия Зәйнуллина (1960)

*Бу [[БДУ]] галимәсе турында мәкалә, [[Казан]] [[җырчы]]сы турында [[Лилия Зәйнуллина (1967)|биредә]] укыгыз*

**Зәйнуллина Лилия Марат кызы** (15 февраль 1960 ел — 10 май 2016 ел) — тел белгече, галим, университет укытучысы. Филология фәннәре докторы (2005), профессор.

## Биографиясе
Зәйнуллина Лилия Марат кызы 1960 елның 15 февралендә Чиләбе өлкәсе Мәтәле авылында билгеле тел белгече Марат Зәйнуллинның гаиләсендә дөньяга килә.

1982 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.

1987 елдан — Россия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институты хезмәткәре.

1989 елдан — Башкорт дәүләт университетында эшли.

2008—2015 елларда — Башкорт дәүләт университетының икътисад факультетының чит телләр кафедрасы мөдире.

2016 елның 10 маенда Уфа шәһәрендә вафат була.

## Хезмәт өлкәсе
Фәнни хезмәтләре герман, роман һәм төрки телләрдәге лексик берәмлекләрнең семантикасын һәм төзелешен чагыштырма, типологик һәм когнитив анализлауга, төрле халыкларның лингвомәдәниятендә универсаль концептларның эшләү үзенчәлеген тикшерүгә багышлана.

## Гыйльми эшчәнлеге
160‑тан артык фәнни хезмәт авторы.

; Хезмәтләре

* Композицион семантика производного слова. Уфа, 2005;
* Общие проблемы лингвокультурологии. Уфа, 2008 (автор.);
* Лексическая и когнитивная семантика. Концепции и подходы к проблеме представления знаний в языке.Саарбрюккен, 2012.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы (2004).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Зәйнуллина Лилия Марат кызы // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа:  «Башҡорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .

Төркем:БДУ укытучылары
Төркем:Башкортстанның мәгариф отличниклары
Төркем:Филология фәннәре докторлары
Төркем:Тел галимнәре
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2016 елда вафатлар
Төркем:10 май көнне вафатлар
Төркем:Аргаяш районында туганнар
Төркем:1960 елда туганнар
Төркем:15 февраль көнне туганнар
Светлана Лобастова

**Лобастова Светлана Александровна** (14 сентябрь 1949 ел) — физик. Техник фәннәр кандидаты (1990). Рәсәй Федерациясе Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәсендәге премиясе лауреаты (2004).

## Биографиясе
Светлана Александровна Лобастова 1949 елның 14 сентябрендә Уфа шәһәрендә дөньяга килгән. 1971 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлаганнан соң [Архангел] урта мәктәбендә укытучы булып эшли. 1973 елдан БДУ-да укыта башлый. 1985 елдан башлап өлкән гыйльми хезмәткәр, 1998 елдан — килешү нигезендәге фәнни тикшеренүләр җитәкчесе. Гамәли физика кафедрасы мөдире. Доцент (2007). 1990 елда кандидатлык диссертациясе яклый.

== Фәнни эшчәнлеге ==
Фәнни эшчәнлеге туң җир токымнарының җылылык физикасы һәм механикасы, геоэкологик мониторинг проблемаларына багышланган. С.А.Лобастова тарафыннан арктик һәм субарктик терр ялар өчен табигый-техник системаларда биләүдәге физик геоэкологик процесслар тикшерелә һәм классификацияләнә, криолитозона җирләрен саклауның, дисперслы нефть  системаларын куллануның фәнни нигезләре эшләнә, нефтьле структура булдыручы «В» универсины чыгарыла һәм «Уфанефтехим» берләшмәсендә  аны җитештерү үзләштерелә. Җир токымнарының термоэрозия кырынын һәм эрозиягә каршы ныклыгын яхшырту,  тундра җирләрен саклау һәм тикшерү ысуллары автоюллар, үткәргеч торбалар һәм башкаларны төзүдә кулланыла. 

90 га якын фәнни хезмәт һәм 7 уйлап табу авторы.

'''Төп гыйльми хезмәтләре:'''

Экологические основы землепользования при освоении и разработке газовых и газоконденсат месторождений Крайнего Севера. М., 2000 (автордаш);

Эколого-экономическое управление охране окружающей среды. М., 2003 (автордаш).

== Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре ==
Рәсәй Федерациясе Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәсендәге премиясе лауреаты (2004).

== Искәрмәләр ==


== Сылтамалар ==

* Лобастова Светлана Александровна // Башкорт энциклопедиясе —  Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
* [http://www.bashedu.ru/sotrudnikam-kafedry-prikladnoi-fiziki Лобастов Светлана Александровна] 
[Төркем:БДУ укытучылары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1949 елда туганнар
Төркем:14 сентябрь көнне туганнар
Айэн Хэнкок

**Айэн Фрэнсис Хэнкок** (Романи телендә: Yanko le Redžosko; 1942 елның 29 августында туган) ул лингвист, Романи галиме һәм сәяси адвокат. Ул Англиядә туган һәм үскән һәм Романи өйрәнүләре тармагына төп кертем ясаучыларның берсе.
Ул Остинда Техас Университетында Романи Архивлар һәм Документация Үзәгендә Романи Өйрәнүләр Программасының мөдире, анда ул 1972 елдан бирле Инглиз теле, лингвистика һәм Азия өйрәнүләре профессоры булган. Ул Берләшкән Милләтләрдә Романи халкын чагылдырган һәм Хэнкок раслаганча, Романи тамырлары булган президент Билл Клинтон җитәкчелеге астында АКШ Холокост Мемориал Шурасы әгъзасы булып хезмәт иткән. Ул шулай ук 1997 Равто Бүләге премиясендә Романи халкының вәкиле булган.

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Жанна Отердал

**Жанна Терда** (, тулы исеме *Louise Jeanna Oterdahl*; 1879—1965) — швед язучысы һәм педагогы.

## Биографиясе
Жанна Отердал Уддевалла шәһәрендә 1879 елның 9 августында хәрби инженер-төзүче Филип  Отердал һәм аның хатыны Ева Фрегрен гаиләсендә туган; биш баланың иң өлкәне була. Бабасы Стокгольмда мал сую урыны хуҗасы була, аны Жанна үзенең *«Ett gammalt borgarhem»* («Дом старых граждан») романында сурәтли. Гомеренең күп өлешен Жанна Отердал Гётеборгта үткәрә, кайвакыт Урус утравындагы Сванесунд авылында җәйләрен  үткәрә. 

Стокгольмның Югары укытучылар семинариясен тәмамлап, 1901 елда Отердал укытучы дипломы ала һәм Гетеборгта Матильда Холлның мәктәбендә эшли, бер үк вакытта язучы эшчәнлеге белән шөгыльләнә. Жанна швед язучылары Сельма Лагерлеф һәм Софи Элкан белән таныша һәм 1915 елның бер өлешен Лагерлеф туган һәм яшәгән Морбакк  усадьбасында үткәрә. Бу Отердалга зур әдәби илһам бирә. Ул беренчеләрдән булып Софи Элканның биографиясен яза.

1920 елларда Жанна Отердал уку сәгатьләрен кыскарта һәм игътибарны әдәби эшчәнлеккә юнәлтә. Җәмәгать эшчәнлеге белән шөгыльләнә — берничә  чыгышы  Швециядә радиода тапшырыла. Ул үрнәк  алырлык шәхес итеп швед дин таратучысы һәм язучы Натанаэль Бесковны куя,  Жанна Отердал аның Христиан гуманизмы ассоциациясенең әгъзасы була. Якынча 1950 елларда ул квакерларга кушыла.

Жанна Отердал шулай ук лекторлык эшчәнлеге белән дә шөгыльләнә, төрле темаларга лекцияләр укый: хатын-кызлар тарихы, әдәбияты тарихында балалар урыны һ.б. Кайбер лекцияләрен ул аерым тарихи шәхесләрнең хикәяләре белән алып бара: Сельма Лагерлеф һәм Элкан Софиннан тыш, ул Бремер Фредрик, Ханс Андерсен һәм Топелиус Сакариас турында сөйли. Үзенең лекцияләр вакытында берничә халык урта мәктәпләренә бара, шул исәптән Сёдерманландтагы  Ача халык урта мәктәбенә — исәп буенча Швециянең бишенче урта мәктәбенә бара. 

Лаеклы ялга чыкканнан соң,  Жанна Отердал илләр буйлап сәяхәт итүен һәм лекцияләр укуын дәвам итә.

Жанна Отердал 1965 елның 27 июлендә Гетеборгта вафат була. *Östra kyrkogården к*ала зиратында гаилә каберлегендә җирләнә. Ул тормышта булмый.

Жанна Отердал Гётеборг тарихында һәм швед мәдәни тормышында тирән эз калдыра. 1951 елда ул Гётеберг шәһәренең мактаулы билгесенә лаек була. 1959 елда Quorum Illis медале һәм Нильс Хольгерссон  премиясе белән бүләкләнә. Сванесундта Урус утравында урамнарның берсе аның исеме белән атала. 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Jeanna Louise Oterdahl
* Jeanna Louise Oterdahl
Төркем:9 август көнне туганнар
Төркем:1879 елда туганнар
Төркем:Швециядә туганнар
Төркем:27 июль көнне вафатлар
Төркем:1965 елда вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Швеция язучылары