Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев

**Камил Вәлиев**, Камил Шакир (*Мөхәммәтшакир*) улы Вәлиев,  (*[[1942 ел]]ның [[20 сентябрь|20 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Туймазы районы]], [[Түбән Сардык|Түбән Сәрдек]] ― [[2025 ел]]ның [[18 июнь|18 июне]], [[РФ]], [[ТР]], [[Әлмәт]]*) — драма актеры, режиссер, Татарстан АССРның халык (*[[1979 ел|1979]]*), РСФСР атказанган (*[[1984 ел|1984]]*) артисты. Әлмәт татар дәүләт драма театры артисты (*[[1964 ел]]дан*). Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреаты (*[[2002 ел|2002]]*). «Тантана» премиясе лауреаты (*[[2016 ел|2016]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1942 елның 20 сентябрендә БАССР Кандра районы (*хәзерге* Туймазы районы) Түбән Сәрдек авылында җиде балалы гаиләдә туган. Әтисе — Мөхәммәтшакир, әнисе — Нурисафа. Мәктәптән соң, Казакъстанда геологик разведкада эшли. Туймазы пыяла заводында, район мәдәният йортында эшләгәндә драма түгәрәкләре оештыра. Уфада Гафури театры каршындагы өч айлык курсларны тәмамлагач (*[[1962 ел|1962]]*), Минзәлә драма театрында эшли башлый. Сабир Өметбаев киңәше белән, Әлмәткә Габдулла Йосыпов оештырган театр тудиясенә укырга керә. 
* 1964 елдан Әлмәт татар дәүләт драма театры артисты.
* 1995 елда театрның сәнгать җитәкчесе, 1997-2004 елларда баш режиссеры.

2025 елның 18 июнендә 83нче яшендә вафат.
## Иҗаты
#### Куйган спектакльләре

* «Акбай белән сарык» Туфан Миңнуллин (**беренче эше**)
* «Айсылуның айлы кичләре» Ибраһим Абдуллин
* «Көйсез кызлар» Фәнис Яруллин
* «Җанкисәккәем» Туфан Миңнуллин
* «Әти кызына өйләнәм» Данил Салихов
* «Чукрак» (Саңгырау) Данил Салихов
* «Мәхәббәт кошлары» Илшат Йомагулов

* «Безнең гомер язлары» Фоат Садриев
* «Хөршидә, Мөршидә, Рәшидә» Фоат Садриев
* «Гүргә керер сер иде» Р. Кинҗәбаев
* «Әбиләргә ни җитми» Флорид Бүләков
* «Җырчы сандугачым» Гаяз Исхакый 
* «Хыянәтче» Зөлфәт Хәким һ.б.

#### Уйнаган рольләре
Героик, социаль (*уңай*) образларны да, тискәре образларны да бердәй төгәллек белән уйный. Мәһабәт буй-сын, гаҗәеп тембрлы тавышы, сөйкемле йөз, ышандыру көче, тәвәкәллеге уйнаган каһарманнарының холкын  тулысынча ачарга ярдәм итә.

* *Кузы-Көрпеш* — «Кузы-Көрпеш һәм Баян-сылу» Габиден Мөсрепов
* *Акъегет* — «Ай тотылган төндә» Мостай Кәрим
* *Креон* — «Антигона» Жак Ануй
* *фон Вальтер* — «Мәкер һәм мәхәббәт» Ф. Шиллер
* *Рипафратта* — «Трактирчы хатын» Клод Гольдони
* *Мәселбәк* — «Анам кыры» Чыңгыз Айтматов
* *Федор* — «Ябырылу» (Фаҗига) Леонид Леонов
* *Инсаф* — «Әни килде» Шәриф Хөсәенов
* *Әнвәр* — «Мәхәббәтең чын булса» Хәй Вахит
* *Сафиулла* — «Сафиулла» Мансур Гыйләҗев
* *Галикәй* — «Оҗмах капкасы» Мансур Гыйләҗев
* *Ярлыкапов* — «Җырланмаган җыр» Мостай Кәрим

* *Әхмәди* — «Әбиләргә ни җитми» Флорид Бүләков
* *Мирзанур* — «Ай булмаса, йолдыз бар» Туфан Миңнуллин
* *Зариф* — «Монда тудык, монда үстек» Туфан Миңнуллин
* *Шәкүр* — «Диләфрүзгә дүрт кияү» Туфан Миңнуллин
* *Нури* — «Исәнмесез» Туфан Миңнуллин
* *Гаяз* — «Ташкыннар» Таҗи Гыйззәт
* *Шәйхезаман* — «Кыю кызлар» Таҗи Гыйззәт
* *Тимуш* — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин
* *Юныс карт* — «Шәмсекамәр» Мөхәммәт Әблиев
* *Хан* — «Таһир-Зөһрә» Фәтхи Бурнаш
* *Әсфан* — «Әткәй җырлый да, елый да» (Әгәр бик сагынсаң) Аяз Гыйләҗев
* *Әвеш Тәвешович* — «Утрау» Зөлфәт Хәким

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1973 ТАССР атказанган артисты
* 1979 ТАССР халык артисты
* 1984 РСФСР атказанган артисты
* 2002 Рафаил Төхфәтуллин премиясе
* 2016 «Тантана» премиясе 
* 2019 Дамирә Кузаева исемендәге премия 
* 2022 ― «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале 
## Гаиләсе
Хатыны Луиза Солтанова, ТАССР халык артисты
* *уллары* Айдар, Айнур

## Кызыклы факт
«Ай булмаса, йолдыз бар» спектаклендә К. Вәлиев (*Мирзанур*) янәшәсендә Мәдинәне уйнаган Дамирә Кузаевага (*автор [[Туфан Миңнуллин]], режиссер [[Гали Хөсәенов]] белән бергә*) 1979 елда Тукай премиясе бирелде.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0
* *[[Җәмит Рәхимов|Рәхимов Җ]]*. Әлмәт татар дәүләт драма театрына 50 ел. Әлмәт, 1994.
;Мәкаләләр
* *[[Айгөл Әхмәтгалиева|А. Әхмәтгалиева]]*. Гомернең язы әле (*К.Ш. Вәлиевның 65 яшенә*). «Мәйдан», 2007 ел, № 12.
## Сылтамалар
* Әлмәт театры сайты 
*  К.Ш. Вәлиев «Милләттәшләр» сайтында
* «Татар иле» порталында

## Моны да карагыз

Төркем:ТАССР халык артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Татар артистлары
Төркем:Актерлар
Төркем:Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреатлары
Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары
Төркем:Режиссёрлар
Төркем:Шәхесләр:Әлмәт татар дәүләт драма театры
Төркем:«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Дамирә Кузаева премиясе лауреатлары