Дмитрий Быков (1967)

**Дмитрий Быков**, Дмитрий Лев улы Быков (туганда — *Зильбертруд*; *[[1967 ел]]ның [[20 декабрь|20 декабре]], [[Мәскәү]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]*) — рус язучысы, шагыйрь һәм публицист, әдәби тәнкыйтьче, радио һәм телевидение алып баручысы, журналист, әдәбият укытучысы, кино тәнкыйтьчесе. Сәяси фикер иясе һәм активист, хәзерге Россия җитәкчелегенә, аерым алганда, Россия Президенты Путинга оппозицион карашта тора.

Борис Пастернак, Булат Окуджава, Максим Горький һәм Владимир Маяковский биографы. Михаил Ефремов белән берлектә «Гражданин поэт» һәм «Господин хороший» проектлары кысаларында әдәби видеоязмалар даими нәшер иткән.

## Тормыш юлы
Дмитрий Быков 1967 елның 20 декабрендә Мәскәүдә балалар табиб-оториноларингологы, медицина фәннәре кандидаты Лев Иосифович Зильбертруд (1927—1987) һәм Мәскәүнең 1214 нче мәктәбендә рус теле һәм әдәбияты укытучысы Наталья Иосифовна Быкова (1937—2021) гаиләсендә туа. Озакламый әти-әнисе аерылышканнар һәм Быков әнисе тарафыннан тәрбияләнә башлый.

Мәктәп укучысы буларак «Ровесники» Бөтенсоюз радиосының өлкән сыйныф укучылары өчен тапшыру советына керә.

1984 елда Быков мәктәпне алтын медаль белән тәмамлый һәм Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетына (әдәби тәнкыйть кафедрасы) укырга керә.

1987 елдан 1989 елга кадәр армиядә хезмәт итә, анда аны университетның өченче курсыннан алалар (ул вакытта студентлар өчен кичектерү гамәлдән чыгарылган).

1991 елда МДУның журналистика факультетын кызыл диплом белән тәмамлый.

1989 елдан бирле «Орден куртуазных маньеристов»ның актив катнашучыларының берсе була. Орденда «Командор» исемен йөртә, берничә шигъри җыентыкның автордашы була. 1992 елның җәендә орденны ташлап китә, әмма «маньеристлар» арасында соңрак та массакүләм мәгълүмат чараларында телгә алына.

### Язучы һәм журналист
1985 елдан «Собеседник» газетасында эшли. 1991 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы.

Күп журнал һәм гәҗитләрдә басылып чыккан публицистик, әдәби, сәяси мәкаләләр авторы.

2006—2008 елларда — «Moulin Rouge» арт-проектының баш мөхәррире. 2003—2006 елларда Журналистика һәм әдәби иҗат институтында «Журналист осталыгы» дигән мастер-класс алып бара.

### Телевидениедә һәм радиода
1992 елда Кира Прошутинская программасында беренче тапкыр телевидениедә чыгыш ясый. 1997—1998 елларда «РЕН ТВ» каналында «ССР, или Скандалы, Слухи, Расследования» тапшыруын алып баручы була. 2000—2003 елларда, шимбә көнне кич белән ТВЦ каналында чыккан, АТВ җитештергән «ХОРОШО, БЫков!» үз программасын алып бара. 2000—2008 елларда шул ук каналда АТВ «Времечко» программасын алып баручы булып эшли.

2008 елда «Девственность» документаль фильмы чыга, аның сценариен Быков Виталий Манский белән автордашлыкта языла.

2010 елдан 2011 елның гыйнварына кадәр «Пятый канал»да «Картина маслом» телевизион ток-шоу алып бара. 2011 елда «Дождь» телеканалының «Поэт и гражданин» телевизион проектында катнашкан. 2011 елдан — «Ностальгия» телеканалында «Колба времени» программасын даими алып баручы. 2012 елда Вера Кричевскаяның «Гражданин поэт. Прогон года» фильмында төшә.

Журналистлар өчен «Россиянең алтын каләме — 2010» премиясе белән бүләкләнгән, аны Россия Журналистлар берлеге бирә.

2015 елның 21 августыннан «Дождь» каналында «Всё было» дигән биш минутлык автор шәрехләре белән чыгыш ясый. 2015 елның сентябрендә «Дождь»та «Дмитрий Быков белән йөз лекция» программасы старт ала. Әдәби лекцияләр циклында Дмитрий 1900—1999 елларда рус әдәбияты турында сөйләгән. Цикл кысаларында шулай ук конкрет елга бәйле булмаган гомуми лекцияләр укыган, шулай ук балалар һәм яшүсмерләр өчен кайбер әсәрләрдә аерым тукталган.

2019 елның 3 гыйнварыннан — «Дождь»та «Нобель» тапшырулары циклы авторы һәм алып баручысы. Анда Быков әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары казанышлары турында сөйли.

2005—2006 елларда «Юность» (ВГТРК) радиостанциясендә кичке тамашаның әйдәп баручыларының берсе була. 2006 елдан 2012 елга кадәр «Сити-FM» радиосында «Сити-шоу Дмитрий Быков белән» программасын алып бара. 2015 елның июненнән — «Эхо Москвы»да «Один» радиопрограммасын алып баручы.

### Укытучы эше
Дмитрий Быков «Золотое сечение» һәм «Интеллектуал» Мәскәү урта мәктәпләрендә әдәбият һәм совет әдәбияты тарихын укыта, элегрәк 1990 елларда 1214 нче мәктәптә күп эшләгән. 2014 елга кадәр — Россия Тышкы эшләр министрлыгының МДХМИ дөнья әдәбияты һәм мәдәнияте кафедрасы профессоры, шулай ук МДГУ белән хезмәттәшлек итә.

Шулай ук чит илдә, Принстон университетында, Брандей университетында, Кембридж университетында, Мэриленд университетының сәнгать һәм гуманитар фәннәр көллиятендә лекцияләр укый.

### Сәяси һәм иҗтимагый эшчәнлек

Дмитрий Быков — ышанычлы антисталинчы. Аның фикеренчә, «*[[Иосиф Сталин|Сталин]] Россияне югары интеллектуаль потенциалы булган, дөньяда иң яхшы мәдәниятле, фантастик энтузиазмлы ил итеп кабул иткән... Сталин 30 ел Россияне дөньяның иң күңелсез һәм кайгылы иленә әйләндерә...*».

Ике тапкыр мәдәният эшлеклеләрен Владимир Путин белән очрашуга чакырудан баш тарта — 2009 елның 7 октябре һәм 2011 елның 29 апреле; шул ук вакытта, 2010 елда Быков «Путин китәргә тиеш» мөрәҗәгатенә «актуальсезлеге» аркасында кул куюдан баш тарта.

2014 елның мартында кайбер фән һәм мәдәният эшлеклеләре белән бергә Кырымда Россия хакимияте сәясәте белән килешмәүләрен белдерә.

Быков либерализмга кискен тискәре карый. Норд-Остта 2002 елдагы фаҗигадән соң: «Либерализм бүген — көчсез кешенең төгәл, куркыныч һәм әшәке сайлавы. Ул белә, көчнең кайда икәнен, һәм бу көчкә каршы торырга курка».

2016 елның декабрендә Россиядә хөкем ителгән Украина режиссёры Олег Сенцовны хуплаган.

2018 елның 8 гыйнварында Быков, «Ксения Собчак-рус әдәбияты герое» лекциясе белән чыгыш ясап, Ксения Собчакның президент сайлау кампаниясендә катнаша.

2019 елның гыйнварында Генпрокуратурага язучының әйтемнәрен тикшерү үтенече белән мөрәҗәгатьләр җибәрелгән, анда «Нацзмны реабилитацияләү» РФ Җинаять кодексының 354.1 маддәсен бозу билгеләре карала. Дмитрий Быков бу фикерләрдә Бөек Ватан сугышын Ватандашлар сугышының дәвамы буларак карарга мөмкин дигән фикер белдергән һәм генерал Власовның объектив биографиясен язу теләге белән уртаклашкан.

### Агулану
2019 елның 16 апрелендә Дмитрий Быков лекция белән чыгыш ясарга килгән Уфада инсультка шикләнеп хастаханәгә салынган, диагноз расланмаган. Хастаханәдә Быковның баш мие шешә башлый, ул медикаментоз комага кертелә.

17 апрельдә кич белән Быковның рәсми вәкиле Светлана Большакова госпитализациянең сәбәбе — кандагы глюкоза сикереше үзе артыннан гипергликемик комага китергән, дип сөйләгән.

19 апрельгә каршы төндә «Новая газета» редакциясе оештырган махсус борт белән Мәскәүгә китерелә һәм Бурденко исемендәге фәнни-тикшеренү институтына урнаштырыла.

25 апрельдә «Эхо Москвы» радиосы өчен хастаханәдә язылган «Один» программасында чыгыш ясаганда, Быков агулану госпитализациягә китерүнең сәбәбе дип атаган.

The Insider һәм Bellingcat тикшерүе буенча, агулану кеше үтерүгә омтылыш булган. Аны Алексей Навальный һәм Владимир Кара-Мурза агулануын оештырган шул ук ФСБ хезмәткәрләре була.

## Гаилә

* Беренче хатыны — биолог Надежда Георгиевна Гурская (1969), РФА биоорганик химия институтының биофотоника лабораториясе өлкән фәнни хезмәткәре.
* Икенче хатыны — язучы һәм журналист Ирина Владимировна Лукьянова.
** Балалары — кызы Евгения, улы Андрей.
* Өченче хатыны (2019 елдан) — прозаик Екатерина Теймуразовна Кевхишвили (1997).
** Улы Шервуд (2020 елның 30 октябре).

## Бүләкләр

* 2004 — «Орфография» романы өчен А. һәм Б. Стругацких исемендәге халыкара әдәби премия;
* 2006 — «Эвакуатор» романы өчен «Бронзовая улитка» премиясе;
* 2006 — «Борис Пастернак» китабы өчен «Национальный бестселлер» премиясе;
* 2011 — «Остромов, или Ученик чародея» романы өчен «Большая книга» премиясе.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* «Новая газета»да мәкаләләр
* «Эхо Москвы» радиосында эфирлар

Төркем:Рус шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Русия педагоглары
Төркем:Русия журналистлары
Төркем:ССРБ журналистлары
Төркем:Әлифба буенча журналистлар
Төркем:Русия шагыйрьләре
Төркем:ССРБ шагыйрьләре
Төркем:Әлифба буенча шагыйрьләр
Төркем:Русия язучылары
Төркем:Әлифба буенча язучылар
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1967 елда туганнар
Төркем:20 декабрь көнне туганнар
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия хәрби көчләренең 2022 елда Украинага кертелүенә каршы чыкканнары