Айдар Беляев

**Айдар Рәис улы Беляев** (1965 елның 11 декабре, ) — спортчы (автомобиль спорты), Россиянең халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1997), Россия Федерациясенең дәүләт премиясе иясе (2000), Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре (2011). 1991—2018 елларда «КАМАЗ-Мастер» такымы штурманы.

## Тормыш юлы
Айдар Беляев 1965 елның 11 декабрендә Казанда туа. 1989 елда А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетын тәмамлый.

1991 елда Айдар Беляев «КамАЗ»да фәнни-техник үзәкнең махсус техника департаменты инженер-конструкторы вазыйфасында эшли башлый. Хезмәт эшчәнлеге башланганнан бирле Кама йөк машиналарын халыкара ярышларга әзерләү белән шөгыльләнә башлый. Аннары магистраль тягачларда шоссе-боҗра узышлары буенча Аурупа чемпионатында катнашкан команданы җитәкли. 1994 елдан соң КамАЗдагы спорт тормышы тулысынча халыкара ралли-марафоннарга әзерләнү һәм анда катнашу ягына үзгәрә. Беляев бу юнәлештә актив эшли башлый. Хезмәттәшләре белән бергә ул спорт машиналарын булдыру белән шөгыльләнә. «Париж-Мәскәү-Улан-Батор-Пекин» маршруты буенча «Мастер-ралли-95» халыкара ралли-марафонында ул техник хезмәт күрсәтү төркеме җитәкчесе буларак чыгыш ясый.

1996 елдан экипаж штурманы сыйфатында чыгыш ясый һәм навигациядә үзенең югары осталыгын күрсәтә.

2002 елда Айдар Беляев катнашында КамАЗ-4911 EXTREME спорт автомобиленең яңа моделе төзелә. КамАЗ-4911да «КАМАЗ-мастер» командасы юлдан тыш ралли буенча дөнья кубогы һәм Дакар узышлары ярышларында алдагы этапларда да җиңү яулый. Хәрби экипаж штурманы буларак Айдар Беляев «Телефононика-Дакар 2003» трансконтиненталь супермарафонының бакыр призёры, 2004 елда әлеге ярышларның көмеш призёры, шулай ук авторалли буенча дөнья Кубогы этапларында күп тапкырлар призёр һәм җиңүче була.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1996 елның 19 октябре — II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале — *автомобиль төзелеше үсешенә, халыклар арасында дуслык һәм хезмәттәшлекне ныгытуга һәм Париж-Мәскәү-Пекин маршруты буенча «Мастер-ралли 95» марафонында югары спорт нәтиҗәләренә ирешүгә зур өлеш керткәне өчен*;
* 2001 елның 23 июле — Дуслык ордены — *физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары, халыклар арасында дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытуга зур өлеш кертүе өчен*;
* 2005 елның 15 марты — Почёт ордены — *илнең автомобиль төзелеше үсешенә зур өлеш керткән һәм югары спорт нәтиҗәләренә ирешкән өчен;*
* *2005 —* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2006 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале;
* 2007 — Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе;
* 2010 елның 7 июне — I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале — *«Аргентина-Чили» ралли-рейд буенча ярышларда югары спорт казанышлары өчен*;
* 2011 — Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре;
* 2015 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» «ордены;
* 2017 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале;
* 2019 елның 17 июле — IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены — *«Дакар-2018» халыкара ралли-марафонында «КамАЗ-мастер» командасының җиңүенә зур өлеш керткән өчен*.
* 2025 ― «ТАССР төзелүгә 100 ел» медале ― *Татарстан Республикасының сәнәгать потенциалын ныгытуга зур өлеш керткән, автомобиль спортын үстерүдәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен*.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Дуслык ордены (Русия) кавалерлары
Төркем:«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Россиянең атказанган спорт осталары
Төркем:Казан авиация институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның атказанган машина төзүчеләре
Төркем:4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары
Төркем:Почет ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә «Ватан алдында казанышлар өчен» орденының медале белән бүләкләнгәннәр
Төркем:Яр Чаллының шәрәфле ватандашлары
Төркем:«ТАССР төзелүгә 100 ел» медале белән бүләкләнүчеләр