open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Щецин трамвае

**Щецин трамвае** () — Щецинның трамвай системасы. Польшадә иң борынгылардан берсе санала, 1879 елның 20 августендә ачылган. Хәзерге вакытта 12 маршрут эшли.

## Трамвай модельләре

## Маршрутлар

## Моны да карагыз
* Щецин тизләтелгән трамвае
* Трамвай

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Щецин трамвае сайт

Төркем:Польша трамвае
Төркем:Щецин транспорты
X32 Цифрлы Микшер Пульты

**X32 Цифрлы Микшер Пульты** Германия җитештерүчесе Behringer тарафыннан уйлап чыгарылган һәм конструкцияләнгән Цифрлы Аудио Микшер Пульты. Пультның 40-керү аудио каналы, 25- аудио шинасы, 32 XLR микрофон керүе һәм 16 XLR чыгу шинасы бар. Пультның хасиятләре булып 25 100 мм моторлы аудио фейдеры, кулланучы билгеләүче идарә панеле, Ethernet кушылуы һәм iPad һәм iPhone идарә кушыматалары бар.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

*DIGITAL MIXER X32  at behringer.com.
*x32 Wiki
*Windows, Ubuntu & RaspberryPi tools and utilities for the X32

Төркем:Аудиотехника
Universal Instruments Corporation

**Universal Instruments Corporation** ул Нью-Йоркта, Конклинда урнашкан электроника технологиясе ширкәте.  Universal Instruments электроника җитештерү хезмәтләренә өслектә монтаж технологиясе һәм тишектә монтаж схемаларын төзи ала торган автомат машиналарны ясый, мәсьәлән, өслектә монтаж технологиясе буенча урнаштыру җиһазлары, монтаж машиналарын һәм электрон капларга тутыру машиналарын.  Ширкәт 1919 елда Вестал, Нью-Йорк янында **Universal Instruments and Metal Company** буларак нигезләнгән булган һәм башта IBM ширкәте өчен металлургия эшләнмәләре өчен уңышлы булган.  Электроника җитештерүенә өстәп, Universal Instruments Mobius Bionics өчен DEKA'ның Luke Arm протезларын ясаган.

## Искәрмәләр

Төркем:АКШ компанияләре
Audiofy китап-чипы

**Audiofy китап-чипы** ул аудио китапларны SD карталарда таратуның формасы, ул күбесенчә Pimsleur Language Programs тел курсларында кулланыла. Карталар Audiofy'ның батареядән тукланыла торган плейеры, яки картаны эшләтә торган программа тәэминаты булган санакта уйнатыла ала.

## Искәрмәләр
Шартлы үтә-үткәргеч

**Шартлы үтә-үткәргечләр** Бардин-Купер-Шифер теориясе һәм аның дәвамнары тарафыннан тасвирланганча үтә-үткәрүчәнлекне күрсәтүче материаллар. Бу шартлы булмаган үтә-үткәргечләрдән аермалы буларак. Шартлы үтә-үткәргечләр я I-енче тип, я II-нче тип булырга мөмкин.

Күпчелек элемент супер-үткәргечләр шартлы. Ниобий һәм Ванадий II типныкы, ә күпчелек башка элемент үтә-үткәргечләр I-типлы. Кайбер үтә-үткәргечләр өчен критик температуралар:

Күпчелек катнашма һәм эретмә үтә-үткәргечләр II тип материаллары. Кулланылышларда иң киң булган шартлы үтә-үткәргеч ул Ниобий-титан - бу II тип үтә-үткәргеч, аның үтә-үткәрү критик температурасы 11 K. Үтә-үткәргечтә әлегә иң югары ирешелгән шартлы температура ул магний дибориды өчен 39 K (-234&nbsp;°C).
Тавыш чипы

**Тавыш чипы** - ул тавышны ясау өчен ясалган интеграль микросхема (ягъни "чип"). Ул моны Цифрлы, Аналог яки Катнаш электрониканы кулланып эшли ала. Тавыш чипларында гадәттә осцилляторлар, конвертация контроллерлары, дискретизаторлар, фильтрлар һәм көчәйткечләр кебек әйберләр була. 20-енче гасыр ахырында, тавыш чиплары киң итеп аркада уеннарында, видео уен консольләрендә, өй санакларында һәм санак тавыш карталарында кулланылган булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Тавыш чиплары исемлеге

## Тышкы сылтамалар
*Sound generators of the 1980s home computers  - Has a list of chips, pictures, datasheets, etc.

Төркем:Электрон компонентлар
Төркем:Аудиотехника
Төркем:Микросхемалар
Һинд динендә амрита

**Амрита** (Санскрит телендә: अमृत}}, IAST: *amṛta*), **Амрит** яки **Амата** (шулай ук Судһа, Амий, Ами дип атала) турыдан-туры мәгънәдә "үлемсезлек" дигән сүз һәм борынгы Һиндстан текстларында аны еш нектар дип атыйлар. "Амрта" этимологик яктан Грек теле сүзе *[[амброзия]]*гә якын. and carries the same meaning. Ул беренче мәртәбә Ригведада очрый, ул анда дэваларның эчемлеге *[[сома]]*ның берничә синонимнарның берсе булып тора.

Амрит сүзенең төрле Һиндстан диннәрендә төрле әһәмияте бар. *Амрит* шулай ук Сикхлар һәм Һиндулар өчен киң таралган исем булып тора, ә аның хатын-кыз исеме формасы булып *Амрита* тора. Традицион ир кеше исеме булып *Амритһ* тора, ә хатын-кыз исеме *Амритһа*.

## Һинд дине

Амртага кабат-кабат дэвалар эчемлеге турында кебек сүз йөртәләр, ул үлемсезлек бирә. Шуңа да карамастан, нектар чын үлемсезлекне бирми: моның урынына дэвалар аны эчеп югарырак дәрәҗә белем һәм куәткә ия булалар, алар аны олы фикер иясе Дурваса каргышы нәтиҗәсендә югалтканнар.

Амрта самудра мантһан риваятендә очрый, анда олы фикер иясе Дурваса каргышы нәтиҗәсендә дэваларның үлемсезлеген югалтулары тасвирлана. Көндәшләре асуралар ярдәмендә дэвалар океаннан май яза башлаганнар һәм (башка экстраординар объектлар һәм мәхлукатлар арасында) амртаны чыгарганнар.

Әйтелгәнчә кайвакыт амрта Һинд дине Ходайлары потларында формалаша, яки агып төшә. Табынучылар бу матдәне эчеп карыйлар һәм ул татлы, әмма балга яки шикәр суына охшамаган.

Амрта океаннан май язудан пәйда булган ундүрт хәзинәнең соңгысы булган һәм дэваларның табибы Дханвантариның чүлмәгендә булган.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
*Dallapiccola, Anna L. *Dictionary of Hindu Lore and Legend*. 

## Тышкы сылтамалар

*Ayurvedic Rasayana - Amrit
*Immortal Boons of Amrit and Five Kakars 
*Depictions in stone at Angkor Wat and Angkor Thom (Cambodia) of how the gods dredged amrit from the bottom of the ocean 
*https://web.archive.org/web/20110110035820/http://earthrites.org/magazine_article_crowley.htm 
*https://web.archive.org/web/20110707061343/http://www.20kweb.com/etymology_dictionary_A/origin_of_the_word_ambrosia.htm

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине төшенчәләре
Төркем:Прасад
KRISHNA-TV

**KRISHNA-TV** — Россиядә беренче Вайшнав телевидениесе. 2018 елның декабрендә эшли башлаган. KRISHNA-TV күбесенчә Вайшнав мәдәниятле кешеләр һәм шулай ук Кришна Аңы практикасы һәм фәлсәфәсе белән кызыксынучылар өчен.
Төрле темаларга тапшырулар ясау планлаштырыла: Йога, астрология, фәлсәфә, кулинария, Аюрведа һәм башка темаларга. Документаль фильмнарны төшерү. Лекцияләр, киртаннар, семинарлар архивлары.
"Кришна-ТВ" — коммерция проекты түгел һәм иганә кабул итә.

## Тышкы сылтамалар
Кришна-ТВ сайты

Төркем:Әлифба буенча телеканаллар
Төркем:Рус телендә эшләүче телеканаллар
Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Гаудия-вайшнавизм
Төркем:Һинд дине телеканаллары
Тавыш психологиясе

**Тавыш психологиясе** ул ишетүгә тавыш буларак җитә торган физик басымның Pa үзгәрүнең сиземләвенең фәнни анализы. Стереофоник тавышның иң иске һәм иң популяр чыганагы - бер тавыш дәрәҗәле ике динамиктан. Бу очракта сез тавышны уртадан ишеткән кебек буласыз, гәрчә анда тавыш чыганагы булмаса да. Әгәр дә сул якта тавыш бераз кечерәйтелсә, тавыш сурәте (Sound Image) уң якка күчерелгән кебек була. Бу Хаас эффекты дип атала (беренче дулкын фронты законы).

## Шулай ук карарга мөмкин
* Ишетү
* Акустик психология

## Искәрмәләр

Төркем:Психология
Яшел Үзән тарихи-мәдәни мирасы музее

**Яшел Үзән тарихи-мәдәни мирасы музее** () — Татарстанның Яшел Үзән шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Яшел Үзән төбәге, Зөя өязе тарихы белән таныштыра.

## Филиаллар
* Константин Васильевның музей-йорты (Васильево)
* Каюм Насыйри исемендәге архитектура-этнография комплексы (Олы Ачасыр)

## Тарих
1973 елда җәмәгать башлангычында тарих музее эшли. Шәһәр һәм район тарихы буенча экспонатлар туплауда туган як тарихын өйрәнүче сугыш ветераны М. А. Штатнов башлап йөри. 1980-1993 елларда — Халык иҗаты һәм этнография музее — ТР милли музее филиалы. 2002 елдан район мәдәният бүлеге карамагында.

2005 елда, Бөек Җиңүнең 60 еллыгы уңаеннан, Яшел Үзән тарихи-мәдәни мирасы музее ачыла. 2010 елда ике филиалы белән «Яшел Үзән районы музейлар берләшмәсе»нә керә.

## Бина
1939 елда төзелгән балалар бакчасы бинасы. Ике катлы ике бина җылы  белән тоташтырыла. Бер бинада — күргәзмә заллары, икенче бинада — фондлар.

## Экспонатлар
Гомуми мәйданы 362 кв. м. Музей фондында 15 000 экспонат: XIX—ХХ гасырлар Зөя өязе метрика китаплары, салам һәм күн мозаикасы эшләнмәләре, Бөек Ватан сугышы белән бәйле документлар (*хатлар, һәлак булу турында хәбәрләр, бүләкләр, фотолар, сугыш турында истәлекләр һ. б.*), орден һәм медальләр, XIX гасыр ахыры—ХХ гасыр башы көнкүреш әйберләре, нумизматика һәм бонистика, археология, таксидермия тупланмалары.

Музейда 5 зал:
* Яшел Үзән тарихының беренче битләре. Археологик табылдыклардан алып Беренче бөтендөнья сугышы белән бәйле экспонатлар урын алган. 
* Романовлар күпере. Экспозиция Hi – Tech стилендә башкарылган, Романовлар күперенең 100 еллыгына багышланган. Ул күпер торыгы эченә керергә мөмкинлек бирә. 
* Яшел Үзән. Бөек төзелешләр чоры. Экспозиция Февраль инкыйлабыннан алып Бөек Ватан сугышына кадәр аралыкны үз эченә ала. Яшел Үзәннең Л. В. Луговин тарафыннан сугыш алдыннан төзелгән картасы һәм гади агач йорт макеты шәһәрнең (*[[1932 ел]]дан шәһәр*) 1940-еллардагы күренешен күз алдына китерә. 
* Яшел Үзән — фронтка. Экспозиция яшел үзәнлеләрнең Бөек Җиңүгә керткән өлешен чагылдыра. Биредә документлар, сугышчыларның шәхси әйберләре, сугыш кырыннан кайткан трофейлар, сугышчының хәрби атрибутикасы, йорт техникасы, Анохин китаплары һ. б. 
* Якташлар – безнең горурлык. Яшел Үзән сәламәтлек саклау, спорт, мәгариф һ. б. бүлекләрне җитәкләгән кешеләр турында мәгълүмат.

## Экскурсияләр
* Рәссам Константин Васильевның тормыш юлы һәм иҗаты.
* Васильево бистәсе тарихы. *Автобус экскурсиясе.*
* XIX гасыр ахыры—XX гасыр башында яшәгән мөселман керәстиянның көнкүреше.
* Каюм Насыйриның тормыш юлы һәм иҗаты.
* Төбәк тарихы вакыйгалар һәм шәхесләр аша.
* Җиңү паркы һәйкәлләре (*өлкәннәр өчен*).
* Туган җиреңне бел һәм ярат (*кечкенәләр өчен*).
* Идел елгасы аша Романовлар күпере.
* Яшел Үзән — фронтка.

## Сылтамалар
*  Зеленодольский музей историко-культурного наследия. Музеи России
*   Зеленодольский музей историко-культурного наследия. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Яшел Үзән музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Каюм Насыйри исемендәге архитектура-этнография комплексы (Олы Ачасыр)

**Каюм Насыйри исемендәге архитектура-этнография комплексы** () — Татарстанның Яшел Үзән районы Олы Ачасыр авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Яшел Үзән тарихи-мәдәни мирасы музее филиалы. Күренекле мәгърифәтче, галим-энциклопедияче, картограф, этнограф, әдип, педагог Габделкаюм Габденнасыйр улы Насыйри (*Каюм Насыйри, [[1825 ел|1825]]—[[1902 ел|1902]]*) тормыш юлы, XIX гасыр ахыры—XX гасыр башында яшәгән мөселман керәстиянның көнкүреше белән таныштыра.

## Тарих

Музейга 1992 елның 1 гыйнварында нигез салынган. 1997 елның 1 мартында ачылган. Музейга нигез салучы — Рәмзия Әсрар кызы Абзалина.

## Бина
Музей ачылган бинаны (*бер катлы агач авыл йорты*) 1947 елда Каюм Насыйриның туган авылы Кече Шырданнан Зур Ачасыр кешесе Габделгани Минзариф улы Зарипов күчереп сала, бинадагы мохитны саклый һәм 1982 елда музей өчен бушлай тапшыра.

## Тасвирлама
Мәйданы 290 кв. м. Музей фондында 800 саклау берәмлеге. Алар арасында — йорт кирәк яраклары һәм этнография әйберләре.
Музейга (*архитектура-этнография комплексына*) керәстиян йорты, «кияү келәте», абзар, сарай, галимнең иҗат остаханәсе, ат иярләре өчен әвеслек һәм ак мунча керә. 
* Керәстиян йорты экспозициясе өч залдан тора: «ак бүлмә», тәхәрәт алу бүлмәсе, татар йортында хатын-кыз ягы. К. Насыйриның үз кулы белән ясалган өч экспонат: сәке, күн белән тышланган диван-канапе һәм шкаф-секретер саклана. Экспонатлар: Каюм Насыйри тарафыннан төзелеп, авторның шәхси мөһере басылган «Рус-татар сүзлеге», гарәп хәрефләре белән башкарылган «Кузнецов» тамгалы өч кечкенә фарфор чәй пары. Үзенчәлекле орнамент белән бизәлгән әлеге чынаяклар Кузнецов заводында татар морзалары соравы буенча эшләнгән. Каюм Насыйриның нәсел агачы һәм мәгърифәтченең кайбер хезмәтләрендә тасвирланган Олы Ачасыр авылы имамнарының шәҗәрәсе урын алган. 
* «Кияү келәте»ндә ашлык саклау өчен лар һәм яшь парлар өчен чыбылдыклы урын-җир урнаштырылган. 
* Иҗат остаханәсендә сәке, туку станогы, агач эшкәртү әсбаплары һәм XIX гасыр гербарие яфраклары күрсәтелә.
Комплекс бакчасында К. Насыйриның 1892 елда басылып чыккан «Чәчәкләр һәм үләннәр» хезмәтенә таянып, дару үләннәре, чәчәкләр үстерелә.

## Сылтамалар
*  Архитектурно-этногафический комплекс им. К. Насыри. Музеи России
*  Каюм Насыйри исемендәге архитектура-этнография комплексы. «Олы Ачасыр» сайты

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Яшел Үзән районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Төркем:Каюм Насыйри
Каюм Насыйри музее (мәгънәләр)

**Каюм Насыйри музее**:
* Каюм Насыйриның музей-утары (Казан)
* Каюм Насыйри исемендәге мәктәп музее (Казан)
* Каюм Насыйри исемендәге архитектура-этнография комплексы (Олы Ачасыр)

Төркем:Каюм Насыйри
Пушкар

**Пу́шкар** (Инглиз телендә: Pushkar, Һинди  телендә: पुष्कर) — Һиндстанда, Раджастхан штатында Аджмер даирәсендә шәһәр в округе. Аджмер шәһәреннән 14 км төньяк-көнбатышта урнашкан. Пушкар Һинд динендә дини сәфәр кылуның изге урыннарының берсе булып тора. Ул еш «тиртхарадж» дип атала — барлык дини сәфәр кылу урыннарының патшасы. Пушкар шулай ук көнбатыш туристлары арасында зур популярлыкка ия.

Шәһәр **Пушкар** изге күле ярларында урнашкан. Шәһәрнең диңгез дәрәҗәсеннән уртача биеклеге 510 метр. Пушкар Һиндстанның иң борынгы шәһәрләренең берсе булып тора. Аны нигезләү датасы билгеле түгел, әмма Һинд дине риваятьләре шәһәрнең барлыкка килүен Галәмне барлыкка китерүче Брахма белән бәйлиләр. Әйтелгәнчә, Брахма Вишнуның даршанына ия булу өчен бу урында 60 000 ел буена кырыс аскезалар башкарган.

Пушкарда күп Һинд дине гыйбадәтханәләре урнашкан. Борынгы гыйбадәтханәләрнең күпчелеге мөселманнар тарафыннан җимерелгән булган, әмма соңрак торгызылган булганнар. Иң мәшһүр булып XIV гасырда төзелгән Брахма гыйбадәтханәсе тора. Бу дөньяда бу Ходайга багышланган берничә гыйбадәтханәнең берсе. Пушкар күле ярларында 52 Гхата урнашкан, анда дини сәфәр кылучылар изге күлдә коеналар. Пушкар шулай ук биредә ел саен мәшһүр дөяләр ярминкәсе узуы белән мәшһүр.

## Этимология
Пушкар Санскрит теленнән тәрҗемә иткәндә "зәңгәр лотос чәчәге" дигәнне аңлата. Һинд дине тарафдарлары ышануынча, Ходай шул җирдә Брахма бөек корбан урыны корыр өчен томшыгында лотос чәчәген тотучы аккошны җибәргән. Һәм лотос төшкән урын Пушкар дип аталган булган.

## Сылтамалар
* 
* Information About Pushkar Town  
* Pushkar Camel Fair  

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һиндстан
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Төркем:Һинд дине изге урыннары
Гаураганоддешадипика

«**Гаураганоддешади́пика**» (Gauragaṇoddeśadīpikā) — авторы Кавикарнапура булган Гаудия-вайшнава (Кришнаит) Санскрит телендә рухи текст. 1576 елда язылган. Озын исемлек булып тора, анда автор Гаудия-вайшнавизмның нигезләүчесе Чайтаньяның (1486-1534) иң мәшһүр дәвамчыларының баштагы "рухи формаларын" (*сиддха-рупа*) санап уза. Гаудия-вайшнавизм тарихында шул төрдә беренче текст булган. Бу текстта Вриндаван госвамилары беренче мәртәбә "манджари"ларның ("Голока"да (рухи дөньяда) Радха-Кришнаның якын хезмәтче кызларының) алты *[[аватар]]лары* дип аталган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* David L. Haberman. Acting as a Way of Salvation: A Study of Rāgānugā Bhakti Sādhana. — New York: Oxford University Press, 1988. — xvi, 211 p. — ISBN 0195053214.

Төркем:Һинд дине
Төркем:Гаудия-вайшнавизм
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Санскрит
Кришна-Чайтанья-чаритамрита-махакавья

«**Кри́шна-чайта́нья-чарита́мрита-махака́вья**» яки кыскача «**Чайтанья-чаритамрита-махакавья**» (Caitanya-caritāmṛta-mahākāvya) — Санскрит телендә гаудия-вайшнав агиографик текст, анда Гаудия-вайшнавизм традиция нигезләүчесе Чайтаньяның (1486—1534) һәм аның иң якын тарафдарларының тормышы тасвирлана. «Кришна-чайтанья-чаритамрита-махакавья» Чайтанья Махапрабхуның үлеменнән соң ике унъеллык узгач, 1560 ел тирәсендә язылган булган. Текстның авторы булып Бенгалия шагыйре һәм драматургы Кавикарнапура булган.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
;Рус телендә
* Ватман С. В. Бенгальский вайшнавизм / Под ред. С. В. Пахомова. — СПб.: Издательство СПбГУ, 2005. — 403 с. — ISBN 5-288-03579-2.

;Инглиз телендә
* Brzezinski, J. K. (1990), "The Authenticity of the "Caitanyacaritāmṛtamahākāvya"", Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London Т. 53 (3): 469-490
* Manring, Rebecca J. (2005), Reconstructing Tradition: Advaita Ācārya and Gauḍīya Vaiṣṇavism at the Cusp of the Twentieth Century, New York: Columbia University Press, ISBN 0231129548 {{Citation

Төркем:Һинд дине
Төркем:Гаудия-вайшнавизм
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Санскрит
Төркем:Әлифба буенча китаплар
Ананта-самхита

«**Ана́нта-самхи́та**» (Ananta-saṃhitā) — Санскрит телендә Һинд диненең дини тексты. Вайшнав ритуаль каноны Панчаратраның өлеше булып тора. «Ананта-самхита» өч «Панчаратра-самхита», «Нарада-панчаратра» составына керә, ул Гаудия-вайшнавизм традициясе тарафдарлары өчен аеруча әһәмияткә ия.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Брахма-самхита

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Санскрит
Төркем:Вишнуизм
Шри Сваминараян Мандир, Титһал

**Шри Сваминараян Мандир** Гөҗәратның Валсад районында Титһал шәһәрчеге янында урнашкан. Гыйбадәтханә Титһал пляж ярында урнашкан. Гыйбадәтханәнең төзелеше 1991 елда башланган булган. Гыйбадәтханә Ходай Свами Нараянга табыну өчен ясалган булган. Гыйбадәтханә Шри Прамукһ Свами тарафыннан инаугурацияләнгән булган. Гыйбадәтханә BAPS тарафыннан идарә ителә.

Ул Валсад районының иң мәшһүр гыйбадәтханәләренең берсе. Гыйбадәтханәнең популярлыгы көн саен матур кисеп ясалган потлары булган өчен арта.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Сваминараян хәрәкәте
Криотроника

**Криотроника** ул суперүткәрүченлекне куллана торган электроника җитештерүе. Криотрониканың иң гади кулланылышы булып криотрон тора, ул күчереп ялгагыч булып тора.  Криотрониканың яхшы мисалы булып Тиз бердәнбер агым квант цифрлы электроника технологиясе тора, ул ярымүткәргечләргә нигезләнгән. Шуңа өстәп радио телескопларда кулланылган сиземле көчәйткечләр, термаль тавышны киметер өчен сыек гелий кулланып суытыла. Криотроникага түбәндәгеләр керә:
# Зәгыйфь радио сигналларны детектлау өчен суперсиземле миниатюр алгычлар.
# Ябык супер-үткәрүчән схемада, мәсьәлән, боҗрада даими ток индукцияләү эффектына нигезләнгән криотрон күчереп ялгагычы

## Искәрмәләр

Төркем:Астрономия
Баре кисәкчәсе

Теоретик физикада **Баре кисәкчәсе** ул элементар квант кырының дулкынлануы. Мондый кисәкчә тәҗрибәләрдә күзәтелгән кисәкчәләргә идентик түгел: чын кисәкчәләр киенгән кисәкчәләр, аларга шулай ук Баре кисәкчәләре тирәсендәге өстәмә кисәкчәләр керә.

Төркем:Физика
Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее

**Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее** () — Татарстанның Норлат шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Норлат шәһәре һәм районы тарихы, биредә яшәүче халыкларның тормышы, көнкүреше, гореф-гадәтләре, мәдәнияте белән таныштыра.

## Тарих
Музей, «Норлат районы тарих һәм туган якны өйрәнү музее» буларак, 2002 елның июнендә ачыла. 2003 елның декабрендә «Кама аръягы һәм Норлат шәһәре тарихы музее» исеме белән төбәк музее статусын ала. 2009 елда, Норлат шәһәренең 100 еллыгына, музейда экспозиция төзү тәмамлана.

## Бина
Музей 2002 елда төзекләндерелгән Норлат шәһәре мәдәният сараеның икенче катында һәм өченче катның бер өлешендә урнашкан.
 
## Экспонатлар
Мәйданы — 1 232 кв. м. Музей фондында 8 мең саклау берәмлеге. Музей экспозициясендә норлатлыларның Бөек Ватан сугышындагы батырлыгы, сугыштан соң Норлатта сәнәгать оешмалары  төзелү, Норлат районында туып-үскән нефтьчеләр һ. б. танылган шәхесләр (*галимнәр, шагыйрьләр, рәссамнар һ. б.*), Норлат районының археология һәм архитектура һәйкәлләре турында мәгълүмат бар. «Хәрби Дан» аерым экспозициясе дүрт  Советлар Берлеге Каһарманы,  РФ Каһарманы һәм ике  Дан орденының тулы кавалеры турында сөйли. Бөек Ватан сугышы вакытында станциядә урнашкан хәрби завод һәм 3654нче эвакогоспиталь турында мәгълүмат тупланган.

Аерым күргәзмә Яңа Иглайда туган ССРБ җыелма командасының атаклы футболчысы Галимҗан Хөсәеновка багышланган.

## Музей заллары
* Норлат шәһәре һәм Норлат районы тарихы. Залда «Хәрби Дан» аерым экспозициясе бар.
* Районда авыл хуҗалыгы
* Табигать
* Археология һәм этнография
* «Без барыбыз да бераз атлар»
* Норлат районы спортчылары һәм спорт казанышлары

## Экскурсияләр
* Кечкенә будкадан, корыч мичтән башлангыч алдың, Норлат. *Норлат тимер юл станциясе оешу һәм аның республика әһәмиятендәге шәһәргә әверелү, [[1930 ел]]да Октябрь районы һәм (ТАССР да беренче) Октябрь МТС барлыкка килү тарихы.*
* Идел буе халыклары тормышы һәм көнкүреше. *Норлат шәһәре һәм районы тарихы, биредә яшәгән халыкларның тормышы, көнкүреше, гореф-гадәтләре, мәдәнияте белән танышу.*
* Ерак сугыш авазы. *Норлат [[Бөек Ватан сугышы]] вакытында.*
* Спорт - сәламәт тормыш образы. *Төрле спорт төрләрендә уңыш казанган спортчылар турында мәгълүмат белән танышу.*

## Сылтамалар
*   Региональный музей истории Закамья и г.Нурлат.  Норлат районы сайты
*  Региональный музей истории Закамья и г.Нурлат. Вконтакте сәхифәсе

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Норлат районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)

**Габдулла Кариев музее** () — Татарстанның Норлат районы Күлбай Мораса авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*).  Татар һөнәри театрына нигез салучы Габдулла Кариевның (*Миңлебай Хәйрулла улы Хәйруллин, [[1886 ел|1886]]—[[1920 ел|1920]]*) тормыш юлы һәм аның туган авылы Күлбай Мораса тарихы белән таныштыра.

## Тарих

1986 елның 1 маенда, Габдула Кариевның 100 еллыгы уңаеннан, музейга нигез салынган. 1988 елның 22 апрелендә ачылган. Музейга нигез салучы — Х. К. Садретдинов (*[[1929 ел|1929]]—[[1932 ел|1992]]*). 1992 елдан — ТР милли музее филиалы.

## Бина
Музей 1960 елда салынган бер катлы кирпеч бинада урнашкан. Музей каршында Габдулла Кариевның бюсты куелган. 2006 елда төзекләндерү эшләре башкарылган.

## Экспонатлар
Мәйданы 224 кв. м. Фондта 1 мең саклау берәмлеге. Музейда 5 зал. Экспозиция Габдулла Кариевның 1915 елдан (*[[Казан]]га килү вакытыннан*) башлап тормыш юлы белән таныштыра. Авыл тарихы бүлеге XVI гасырдан билгеле булган авыл мәдрәсәсе тарихы белән таныштыра. Әлеге мәдрәсәне Габделҗаббар Кандалый, Миргазиз Укмасый, Габдулла Кариев тәмамлаган.

Авылда оешкан «Алга» күмәк хуҗалыгы тарихы турында мәгълүмат тупланган.

Этнография бүлегендә XX гасыр башында яшәгән авыл кешесенең көнкүрешен сурәтләүче җиһазлар, кием, читекләр тупланмасы куелган.

«Хәтер» залында сугышта катнашкан авылдашлар турында мәгълүмат тупланган, Суслонгер лагерен үткән шәхесләрнең фотосурәтләре куелган. Авылдан чыккан күренекле мәдәният-әдәбият эшлеклеләренә аерым бүлек багышланган.

## Сылтамалар
*   Музей Габдуллы Кариева. tatfrontu.ru
*  Музей Габдуллы Кариева. Музеи России
*  Музей Габдуллы Кариева. Сайт Команды Кочующие, 08.01.2014
*  Музей Габдуллы Кариева.  Театральные музеи России

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Норлат районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Төркем:Театр музейлары
Төркем:Габдулла Кариев
Теләче туган якны өйрәнү музее

**Теләче туган якны өйрәнү музее** () — Татарстанның Теләче районы үзәге Теләче авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*).  Теләче төбәге тарихы белән таныштыра.

## Тарих
1996 елның 12 августында нигез салына. 1997 елдан — ТР милли музее филиалы.

2011 елдан — муниципаль бюджет оешмасы. Музей бер катлы агач бинада урнашкан.

## Экспонатлар
Мәйданы 149,7 кв. м. Музей фондында 3 840 саклау берәмлеге.

Экспозициядә этнография әйберләре, авыл хуҗалыгы, һөнәрче-кәсепчеләрнең эш кораллары, йортта ясалган җиһазлар, кирәк-яраклар, савыт-саба, милли чигү үрнәкләре күрсәтелә. Музейда челтәр, җәймә, ашъяулык, кулъяулык тупланмасы саклана. Татар йорты интерьеры торгызылган. 1950—1980 еллар арасындагы Теләче авылы тарихы яктыртыла. «Бөек Ватан сугышында теләчеләр» бүлеге бар. Теләче районы Түбән Саурыш авылында туган  Дан орденының тулы кавалеры (*[[1944 ел|1944]], [[1944 ел|1944]], [[1946 ел|1946]]*) Габдулла (''Абдулла'') Мотыйгулла улы Мотыйгуллинга махсус почмак багышланган. Тамырлары Теләче районыннан булган ТАССР атказанган артисты җырчы Таһир Габдулла улы Якуповка (*[[1946 ел|1946]]—[[1999 ел|1999]]*) күргәзмә эшләнгән.

## Сылтамалар
*   Тюлячинский краеведческий музей. Музеи России
*  Тюлячинский краеведческий музей. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Теләче районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Наймиша урманы

**Наймиша Урманы** яки **Наймишаранья** ул *[[Махабхарата]]* һәм пураналарда искә алынган борынгы урман. Ул Уттар-Прадешның Гомати елгасы ярларында ята. Ул Панчала Патшалыгы һәм Косала Патшалыгы арасында урнашкан. Махабхаратаны бөтен сөйләве дөнья тынычлыгы өчен корбан өчен җыелган башы олы фикер иясе Саунака булган олы фикер ияләр җыелышы вакытында булган. Бу җыелышта Уграсрава Саути Саунаканың Бхарата династиясенең бөек патшаларының тарихын, бөтен Махабхаратаны сөйләгән. Бу кыйссаның үзәк өлеше Курукшетра Сугышы буларак мәгълүм Каураваларның һәм Пандаваларның тарихы булган.

Бу урманда шулай ук Шивага мактап шлокалар язган мәшһүр Шаунака риши бер сулышта хәзерге көн Махабхаратаның барлык шигырьләрен укыган, аны олы фикер иясе Уграсравас Саути язып куйган.

Наймиша Урманының иртәрәк искә алынулары *[[Рамаяна]]*да бар. *Рамаяна*ның *yuddhakanda* өзегендә расланганча Раманың игезәк угыллары Куша һәм Лава бу эпосны Ашвамедһада сөйләгәннәр.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Наймишаранья, Наймиша урманының фараз ителгән урынында урнашкан гыйбадәтханә

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*Wikimapia.org (location)
*Gomati River - Adi Ganga

Төркем:Һинд дине
Кришна-Чайтанья-чаритамрита

«**Кри́шна-чайта́нья-чарита́мрита**» — Санскрит телендә Гаудия-вайшнавизм агиографик тексты, ул Гаудия-вайшнавизм традициясе нигезләүчесе Чайтанья Махапрабхуның (1486—1534) һәм аның якын тарафдарларының тормышын тасвирлый. «Кришна-чайтанья-чаритамрита» Чайтанья Махапрабхуның үлеменнән соң бераз гына вакыт узгач тезелгән булган, якынча 1535 елда. Автором теста был Мурари Гупта.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

;Рус телендә
* Ватман С. В. Бенгальский вайшнавизм / Под ред. С. В. Пахомова. — СПб.: Издательство СПбГУ, 2005. — 403 с. — ISBN 5-288-03579-2.

;Инглиз телендә
* Manring, Rebecca J. (2005), Reconstructing Tradition: Advaita Ācārya and Gauḍīya Vaiṣṇavism at the Cusp of the Twentieth Century, New York: Columbia University Press, ISBN 0231129548

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Санскрит
Төркем:Әлифба буенча китаплар
Sid Meier’s Civilization

***Sid Meier’s Civilization*** (, кыскача *Civilization*) — *[[Civilization (серия игр)|Civilization]]* сериясеннән беренче санак уены, MicroProse компаниясендә Сид Мейер һәм Брюс Шелли тарафыннан эшләнгән һәм  елның сентябрендә чыгарылган. Уен адымлап баручы стратегиясе жанрына карый һәм ул 4X, глобаль стратегиясен, варгейм һәм ачык дөнья жанрларын берләштерә.
В *Civilization*  да уенчы цивилизация белән идарә итүдә төп карарларны тарихи вакыт дәвамында — Борынгы дөньядан хәзерге көнгә кадәр .
## Уен барышы

### Шәһәрләр
Цивилизация карамагында аның җитештерү куәтләрен формалаштыручы берничә шәһәр бар: аларда юнитлар төзелә, азык-төлек үстерелә, сәүдә бара һәм акча эшли, фән үсә һәм моннан шундый.

## Искәрмәләр

Төркем:Санак уеннары
Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Бхуми

**Бхуми**, **Бхудэви** яки **Бхуми-Дэви** Һинд динендә Җир Ананы чагылдыручы Лакшми Алиһәсенең аватары. Ул Вишнуның аватары кабан Ходае Вараханың хатыны. Бхуми Праджапатиның кызы.

Ул төрле исемнәр белән мәгълүм, мәсьәлән, Бхума-Дэви, Бхувати, Бхуваани, Бхуванешвари, Авни, Притхви, Варахи, Дһарти, Дһаатри, Дһарани, Васудһа, Васундһара, Вайшнави, Кашьяпи, Урви, Ира, Маһи, Эла, Васумати, Дһаншика, Һема, һәм Һирамайя. Аңа Паталада табыналар һәм ул Җирнең дүрт юнәлешен чагылдыра торган дүрт филнең аркасына куелган платформада утырган итеп сурәтләнә. Ул гадәттә дүрт куллы итеп, тәңгәл килгән рәвештә анар, су чүлмәге, дару үләннәре белән савыт белән һәм яшелчәләр белән тагын бер савыт белән сурәтләнә. Ул шулай ук кайвакыт ике куллы итеп сурәтләнә, уң кулында Кумуда яки Утпала буларак мәгълүм зәңгәр лотосны тоткан итеп, ә сул кулы Абхайя-мудрада булырга мөмкин, курыкмаска ишарә яки Лолахаста Мудрада, ул ат койрыгын күрсәтүче эстетик мудра..

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Панама (шәһәр)

**Панама** () — Панаманың Панама правинсәсендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
1519 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Панама шәһәрләре
Джорджтаун (Гайана)

**Джорджтаун** () — Гайана башкаласы, илнең иң зур шәһәре.
## Тарих
1781 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Гаяна шәһәрләре
Маллинатха

**Маллина́тха** (Санскрит телендә: मल्लिनाथ}}, mallinātha) яки **Маллинатха Сури** — Санскрит телендә биш махакавья әсәрләренә комментарийлар белән мәшһүр тәнкыйтьче. Үз вакытында ул Махамахопадьяя һәм Вьякхьяна Чакравартин титулларына ия булган. Маллинатха Виджаянагар империясе патшасы Девараи I хөкем сөрүе вакытында яшәгән, ягъни эпиграфика бирелгән мәгълүматлары буенча, 1350—1450 еллар арасында.

## Маллинатха эшләре

Беренче чиратта Маллинатха Санскрит эпик поэмалар комментаторы буларак мәшһүр, әмма ул шагыйрь буларак та чыгыш ясаган. Соңгы факт әз билгеле, гәрчә аның исеме Санскрит әдәбияты белгечләре өчен мәгълүм булырга тиеш булган.

### Комментарийлар

Киләсе исемлек Маллинатханың эпик поэмаларга комментарийлар булып тора:

# Сандживани — Калидасаның әсәрләренә: Рагху-вамша, Кумарасамбхава һәм Мегхадутага комментарий.
# Гхантапатха — Бхарави исемле шагыйрьнең «Киратарджуния» поэмасына комментарий.
# Сарванкаша — Магхи исемле шагыйрьнең «Шишупалавадха» әсәренә комментарий.
# Дживату — Шрихарши шагыйренең «Найшадхия-чарита» поэмасына комментарий.
# Сарвапатхина — «Бхаттикавья» поэмасына комментарий.

## Әдәбият

# Mallināthamanīṣā : a collection of papers presented at the Seminar on Mallinatha, edited by P. G. Lalye, Published 1981, Dept. of Sanskrit, Osmania University
# Mallinātha by P. G. Lalye, Sahitya Akademi
# Mallinātha’s Ghaṇṭāpatha on the Kirātārjunīya I—VI: Part one: Introduction, Translation and Notes by Roodbergen JAF, Lieden: E. J. Brill, 1984

Төркем:Санскрит
Төркем:Һиндстан әдәбияты
Төркем:Һинд дине
Чайтанья-чандродая

«**Чайта́нья-чандрода́я-на́така**» (Caitanya-candrodaya-nāṭaka, Чайтанья ае чыгышы) — Кришнаит Бенгалия шагыйре һәм изгесе Кавикарнапураның авторлыгында ун актта драма. 1580 ел тирәсендә, бәлки 1572 елда язылган. Гаудия-Вайшнавизмның традициясе нигезләүчесе Чайтанья Махапрабху тормышының төп вакыйгаларының драмалаштырылган тасвирламасы булып тора. Чайтанья Махапрабху тормышы турында иң авторитетлы чыганакларның берсе дип тасвирлана.

## Әдәбият
* Banerji, Sures Chandra (1971), A Companion to Sanskrit Literature, Delhi: Motilal Banarsidass, ISBN 812080063X
* Gerald T. Carney. Caitanya and His Mother Śacī Discuss Sannyāsa: A Note to Kavikarṇapūra's Caitanyacandrodaya // Tony K. Stewart Shaping Bengali Worlds, Public and Private. — East Lansing, MI: Asian * * Studies Center, Michigan State University, 1989. — С. 8-19.
* Manring, Rebecca J. (2005), Reconstructing Tradition: Advaita Ācārya and Gauḍīya Vaiṣṇavism at the Cusp of the Twentieth Century, New York: Columbia University Press, ISBN 0231129548

## Искәрмәләр

Төркем:Санксрит
Төркем:Һиндстан әдәбияты
Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Гаудия-вайшнавизм
Һиггс кыры

**Һиггс кыры** - вакуум симметриясен бозылуга күрә электрозәгыйфь тәэсир итешү симметриясен спонтан бозылуга китерүче скаляр кыр. Теориясен эшкәрткән Британия физигы  Питер Һиггс хөрмәтенә аталган.

Һиггс кырының кванты - Һиггс бозоны булып тора. Һиггс кыры - зәгыйфь һәм электромагнит тәэсир итешүләрен берләштергән Стандарт модельнең нигезләрендә тора.

Һиггс кыры булганга күрә зәгыйфь тәэсир итешүне ташучы кисәкчекләрнең (W һәм Z бозоннары) инерт массасы бар, ә көчле һәм электромагнит тәэсир итешүләрен ташучы кисәкчекләрнең (глюон һәм фотон) инерт массасы юк.

Һиггс кырының вакуумда уртача микъдары 240 ГэВ.

Һиггс кыры булмаган очракта берүк буындагы кварклар (мәсәлән u һәм d кварклар) тиң булыр иде.

2012 елда Зур адрон коллайдерында Һиггс кырының кванты - Һиггс бозоны ачылган, аның массасы 125 ГэВ тәшкил итә, заманча физикада ул иң авыр табылган бозон.

Әлегә Һиггс кыры бердәнбер ачылган скаляр кыр. Электромагнит, зәгыйфь, көчле, гравитацион кырлары - вектор кырлар булып тора.

Һиггс кыры булганга күрә зәгыйфь тәэсир итешүдә катнашучы кисәкчекләр (протон, нейтрон, электрон һ.б.) инерт массага ия.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

*    Богуш А. А. Введение в калибровочную полевую теорию электрослабых взаимодействий. — 2-e изд. — УРСС, 2003. — ISBN 5-354-00436-5
*    А. И. Вайнштейн, В. И. Захаров, М. А. Шифман. Хиггсовские частицы // УФН. — 1980. — Т. 131. — № 8.
*    Ансельм А. А., Уральцев Н. Г., Хозе В. А. «Хиггсовские частицы». УФН том 145, 185—223 (1985).
* G.S. Guralnik, C.R. Hagen and T.W.B. Kibble (1968). "Broken Symmetries and the Goldstone Theorem". In R.L. Cool and R.E. Marshak. Advances in Physics, Vol. 2. Interscience Publishers. pp.&nbsp;567–708. ISBN 978-0470170571.
* P. Higgs (1964). "Broken Symmetries, Massless Particles and Gauge Fields". Physics Letters 12 (2): 132. Bibcode:1964PhL....12..132H. doi:10.1016/0031-9163(64)91136-9.
* Y. Nambu and G. Jona-Lasinio (1961). "Dynamical Model of Elementary Particles Based on an Analogy with Superconductivity". Physical Review 122: 345–358. Bibcode:1961PhRv..122..345N. doi:10.1103/PhysRev.122.345.
* P.W. Anderson (1963). "Plasmons, Gauge Invariance, and Mass". Physical Review 130: 439. Bibcode:1963PhRv..130..439A. doi:10.1103/PhysRev.130.439.
* A. Klein and B.W. Lee (1964). "Does Spontaneous Breakdown of Symmetry Imply Zero-Mass Particles?". Physical Review Letters 12 (10): 266. Bibcode:1964PhRvL..12..266K. doi:10.1103/PhysRevLett.12.266.
* W. Gilbert (1964). "Broken Symmetries and Massless Particles". Physical Review Letters 12 (25): 713. Bibcode:1964PhRvL..12..713G. doi:10.1103/PhysRevLett.12.713.

Төркем:Квант механикасы
Төркем:Фундаменталь тәэсир итешүләр
Төркем:Физика төшенчәләре
Casio fx - 3900 Pv

Casio **fx-3900Pv** ул 300 адымлы программаланучы инженер калькулятор. 1992 елда тәкъдим ителеп, аны җитештерүе fx-3650P һәм fx-3950P тәкъдим ителүе белән туктатылган булган.

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Калькуляторлар
845 (вакуум җиһазы)

**845** куәт триоды ул радио ешлыгы тапшыру вакуум җиһазы, ул шулай ук лампалы аудио көчәйткеч һәм модуляция көпшәсе буларак кулланылырга мөмкин. Типик рәвештә тәлинкәләре (электродлары) каты җисем графиттан машина ысулы белән эшләнә, бу югары ток таралышына һәм көчәнешкә җайлану өчен эшләнә (100 Ваттка кадәр). Кайбер хәзер җитештерелә торган 845 көпшәләрнең тәлинкәләре металлдан эшләнгән.

845 җиһазы байонет тоташтырулы һәм Торий диоксидлы ятьмәле, ул электр кушканда яктылык лампасы кебек яктыртып тора. Пыяла тышлыгы диаметрда якынча 2-5/16" һәм биеклеге 6 дюйм, һәм тулаем көпшә биеклеге якынча 7-7/8 дюйм. Ул беренче мәртәбә RCA ширкәте тарафыннан 1931 елда җитештерелгән булган. Ул RCA AM радио тапшыргычларында киң кулланылыш тапкан.

## Тышкы сылтамалар
*845 @ The National Valve Museum
*KRLA Broadcast History

Төркем:Триодлар
Төркем:Радиотехника
CEA-936-A

**CEA-936-A** (*USB Автомобиль Спецификациясе*) ул мини-USB тоташтыргычын UART һәм аналог аудио сигналлары өчен кулланырга мөмкинчелек бирә. Ул кесә телефонын аналог hands-free автомобиль җайланмаларына, электр тукландыргычларга һәм башка RS-232 җайланмаларына тоташтырырга мөмкинчелек бирә.

Кәрәзле телефон ягыннан, USB D- үткәргече я USB D- сигналы, UART бирелгән мәгълүмат тапшыру сигналы, сул стерео динамигы аудио каналы, яки моно динамик аудио каналы, һәм USB D+ үткәргече я D+ сигналы, UART бирелгән мәгълүмат кабул итү сигналы, уң стерео динамигы аудио каналы, яки моно микрофон аудио каналы буларак кулланылырга мөмкин.

Автомобиль җайланмалары спецификация шулай ук USB физик катлам off chip интеграль микросхемалар өчен опцион тәэмин ителеш тапкан.

## Тышкы сылтамалар
* Standard Details - CEA-936-A
* ISP1707a1; Universal Serial Bus transceiver

Төркем:Телекоммуникация
Hong Kong Electronic Industries Association

**Hong Kong Electronic Industries Association** (**HKEIA**) - ул Һоң Коң электроника сәнәгатенең табышсыз, хөкүмәтнеке булмаган сәүдә оешмасы.

## HKEIA Бүләкләре
**HKEIA Awards** ул Һоң Коң Электроника Ярминкәсе һәм Электроник Азия оештыручысы Һоң Коң Сәүдә Үсеше Шурасы (HKTDC) тарафыннан оештырылган премия.  HKEIA Премиясе Һоң Коң Электроника Ярминкәсе дәвамында игълан ителә һәм тәкъдим ителә. 

Дүрт бүләк төркеме бар:
# Кулланучы Электроникасы,
# Шәхси Электроника,
# Саклык Продуктлары һәм
# Өлешләр / Компонентлар

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Innovations win HKEIA prizes, People's Daily Online, 2005

Төркем:Һонг-Конг ширкәтләре
Амплитуда капкасы

**Амплитуда капкасы** (шулай ук, кискеч яки кискеч көчәйткеч) ул чыгышында керем сигналның өлеше генә һәм ике амплитуда чиге арасында яткан электроника схемасы.

## Искәрмәләр
Санак уены

**Санак уены** — уен процессын (геймплейны) оештыру өчен компьютер программасы,   уен буенча партнерлар белән элемтә өчен, яки үзе партнеры сыйфатында чыгыш ясаучы.

## Тарих

## 1940—1950

Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, АКШта беренче интерактив электрон җайланмалар өчен махсус уеннар, һәм беренче уен программалары өчен компьютерлар эшләнде.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Костюмдар, Бернард (1967). "Оюн деген эмне?". Илим философиясы. 34 (2): 148–156.

## Сылтамалар
 
 

## Шулай ук карагыз

Төркем:Санак уеннары
Төркем:Санак уеннары персонажлары
Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Intel Technology Journal

***ITJ: The Intel Technology Journal*** ул Intel ширкәте тарафыннан чыгарылган рецензияләнгән фәнни журнал, анда чирек ел нигезендә төрле технологияләрнең үсеше яктыртыла. Нөсхәләр февральдә, майда, августта һәм ноябрьдә нәшер ителә. Нөсхәдә уртача 8 мәкалә булган журналга өстәп, шулай ук Intel бастырган мәкаләләргә сылтамалар бар.
Шулай ук Intel Technology Journal журналы булган, ул конфиденциаль булган (Intel ширкәте хезмәткәрләре генә өчен) һәм елына ике мәртәбә чыккан. Бу ITJ журналы элегрәк ITJ журналына кадәр бастырылган булган. Хәзерге ITJ журналының беренче басмасы 1997 елда нәшер ителгән булган.

## Тышкы сылтамалар
* http://noggin.intel.com/technology-journal 

Төркем:Әлифба буенча журналлар
Төркем:Инглизчә журналлар
Төркем:АКШ журналлары
Төркем:Фәнни журналлар
Урта Энергияле Ион Тарату Җайланмасы

**MEIS - The Medium Energy Ion Scattering** ул Англиядә, Көнбатыш Йоркширда Хаддерсфилд Университетында урнашкан җайланма. Ион спектрометры сәнәгать һәм өйрәнү галимнәренә 50 һәм 270 мең электронвольт арасында ионнардан уңай корылган нур кулланып өслекләрне тикшерергә мөмкинчелек бирә. Бу техника аеруча кристаллик структураларны өйрәнергә мөмкинчелек бирә һәм структур оешуны, атом массасын һәм башка детальләрне өйрәнергә мөмкинчелек бирә.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* University of Huddersfield - MEIS
Сингапур Синхротрон Яктылык Чыганагы

**Singapore Synchrotron Light Source** (SSLS), Сингапур Синхротрон Яктылык Чыганагы Сингапур Милли Университетының Кент Ридж кампусында урнашкан синхротрон нурландыру җайланмасы.

## Билгеләмәләр

## Искәрмәләр
* 
* 
* 

## Тышкы сылтамалар
* Official website

Төркем:Электрон җиһазлар
Төркем:Технология
Нурлар очрашуы

Кисәкчәләр коллайдерында **нурлар очрашуы** ике пакет элементар кисәкчәләр капма-каршы юнәлештә хәрәкәтләнеп пространствода бер ноктада очрашкач була. Һәрбер пакетта күпчелек кисәкчәләр кисешә, әмма кайберәүләре бәрелергә мөмкин, шуннан соң башка кисәкчәләр барлыкка китерәләр һәм аларны кисәкчә детекторында күзәтергә мөмкин.  Сызыкча коллайдерда нурлар очрашуының бер генә урыны бар, ә хәзерге тизләтү боҗраларында берничә урын бар, (Large Hadron Collider-да, мәсьәлән, дүртәү); шул урыннарда детекторлар куела.

Төркем:Эксперименталь физика
Волканоу Ранч тәҗрибәсе

**Волканоу Ранч тәҗрибәсе** Нью Мексикода, Волканоу Ранчта кисәкчә детекторлары рәте булган, алар ультра югары энергияле Галәм нурларын үлчәү өчен кулланылган. Бу рәт детекторлар Джон Линсли һәм Ливио Скарси тарафыннан 1959 елда төзелгән булган. 1962 елның 22 февралендә Линсли Вулканоу Ранчта шул вакытка кадәр кайчан да булса да детектланган иң югары энергияле Галәм кисәкчәләр нуры, 1020 эВ беренчел кисәкчә тарафыннан барлыкка китерелгән атмосфера агымын күзәткән. Линсли Волканоу Ранчта 1978 елга кадәр эшләвен дәвам иткән, шул вакытта ул финанслау җитмәгәнгә күрә ябылган булган.

## Искәрмәләр
* "Finding Aid to the John Linsley Papers". Fermilab History and Archives Project, Fermi National Accelerator Laboratory. 2012. Retrieved 21 September 2012.
* Nagano, M.; Watson, A. A. (July 2000). "Observations and implications of the ultrahigh-energy cosmic rays". Rev. Mod. Phys. 72 (3): 689–732. Bibcode:2000RvMP...72..689N. CiteSeerX 10.1.1.1029.7236. doi:10.1103/RevModPhys.72.689.

Төркем:Физик тәҗрибәләр
Вольф суммалавы

**Вольф суммалавы** ул системаларның (мәсьәлән, кристаллларның) электростатик үзара тәэсир итешүләр өчен ысул. Бу ысул гадәттә Эвальд суммалавыннан исәпләү ягыннан эффективрак. Ул Дитер Вольф тарафыннан тәкъдим ителгән булган.

## Искәрмәләр

## Шулай ук карарга мөмкин
* Wolf method  on SklogWiki
Иркутск авиация заводы

**Иркутск авиация заводы** () — Россия авиатөзелеш предприятиесе.**** .
«Иркут» корпорациясе составына керә.
Хәрби һәм ватандашлар очкычларны, халык куллану тауарларны җитештерә.
## Тарих

### Барлыкка килү

1930 еллар чигендә башланган Кытайга һәм Кореяга Япон экспансиясе.
### Бөек Ватан сугышы

## Тышкы сылтамалар
* «Иркут» корпорациясе сайтында мәгълүмат
* Рәсми сайт

Төркем:Россия авиатөзелеш компанияләре
И-14

**И-14** (**АНТ-31**) **ундүртенче истребитель** — совет истребитель, «тиз йөрешле» тибы.
## Техник характеристикикалары
* Экипаж: 1 кеше
* Максималь тизлеге: 449 км/сәг
* Очу ерагы: 600 км
* Практик түшәм: 9430 м
* Озынлыгы: 6,1 м

Төркем:Туполев очкычлары
Төркем:Сухой очкычлары
Төркем:Истребительләр
Суринамда Һинд дине

Һинд дине Суринамда сан буенча икенче дин булып тора. Суринамда 2012 ел халык санын алу буенча, Һинд дине тарафдарлары халыкның 22.3%-ын тәшкил итәләр. Суринамда Көнбатыш ярымшарында Гайанадан (24.8%) соң икенче иң зур Һинд дине тарафдарлары проценты. Суринам шулай ук Көньяк Америкада Һинд дине саны абсолют һәм процент нисбәтендә үсә торган бердәнбер ил булып тора.

## Тарихы

Суринамда Һинд дине тарафдарларының тарихы Гайанадагыга параллель булып тора. Һиндстан индентура яллы хезмәтчеләре Голландия Гвиана колониясенә Голландиялеләр һәм Британиялеләр арасында махсус килешү буенча җибәрелгән булган. Биредә Гита һәм Рамаянаны уку киң таралган. Голландия Гвианасында колониаль хөкүмәт ялланган эшчеләрнең мәдәни һәм дини практикаларына катгый чикләүләр куймаган. Нәтиҗәдә Һинд диненең тарафдарлары арасында саклану дәрәҗәсе көчлерәк булган, шуларның күбесе Бхакти традицияләрендә үстерелгән булган. 1930 елда Арья Девакер Голландия хөкүмәтләре тарафыннан мәдәни ассоциация дип танылган булган.

## Демография
2012 ел халык санын алу буенча, Суринамда 120623 Һинд дине тарафдары булган, бу халыкның 22.3% тәшкил итә.

## Һинду деноминацияләре

2012 ел халык санын алу буенча, Суринамлыларның 18%-ы Санатани Һиндулары, 3,1%-ы Арья Самадж, һәм калган 1,2%-ы башка форма Һинд дине тарафдарлары булган.

Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ISKCON) Суринамда шулай ук бар. Суринамга беренче булып зиярәт кылган Һаре Кришна тарафдарлары 1980-енче еллар башында Гайанадан тугърылар иде. Беренче үзәк якынча ике дистә ел элек нигезләнгән булган һәм хәзер аның илнең икенче шәһәрендә Нью Никерида купшы дәгъва үзәге бар.

## Хәзерге җәмгыять

### Тел
Инглиз телендә сөйләшүче күрше Гайана Һинд дине тарафдарларыннан аермалы буларак, Суринам Һинд дине тарафдарларының күпчелеге Бходжпури теленең диалектында Сарнами Һиндустани телендә сөйләшәләр.
### Фестивальләр
Дипавали һәм Һоли Суринамда дәүләт бәйрәмнәре булып тора.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Тринидад һәм Тобагода Һинд дине
*Белизда Һинд дине
*Нидерландларда Һинд дине
*Гайанада Һинд дине
*Гваделупада Һинд дине

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Суринамда дин
Бразилиядә Һинд дине

Һинд дине Бразилиядә азчылык дине булып тора, аның тарафдарлары булып халыкның 0.01%-ы тора. Бразилиядә Һинд дине оешмалары булып күбесенчә Ананда Марга, Брахма Кумарис һәм Бразилия Ошо Институты, Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ISKCON), Yoga In Bound, Бразилия Гаудия Матхы һәм Sri Chaitanya Saraswat Math e Organização Vrinda de Paramadweit тора.

## Демография
2000 ел халык санын алу буенча Бразилиядә якынча 2905 Һинд дине тарафдарлары булган. 2011 ел халык санын алу буенча Бразилиядә якынча 9500 Һинд дине тарафдарлары булган, алар Бразилиянең якынча 0.01%-ын тәшкил иткән.

* Вакланмалы саннарда нокта белән вакланмалы өлеше бүленеп күрсәтелгән

## Эзәрлекләү
2018 елда Бразилиядә, Куритибада урнашкан Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең керү капкасы танылмаганнар тарафыннан һөҗүм ителгән. Әнисе Яшода белән Кришна сурәте бозылган булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Гайанада Һинд дине

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Бразилиядә дин
Кубада Һинд дине

Һинд дине Кубада азчылык дине булып тора. Һинд дине тарафдарлары булып Куба халкының 0,20 - 0.21%-ы булып тора.-0.21% Шулай ук илдә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ISCKON) тарафдарлары бар.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Кубада дин
Репрессия корбаннары–татарларга һәйкәл (Левашово, Санкт-Петербург)

**Репрессия корбаннары – татарларга һәйкәл** () — 1937—1955 елларда Ленинград һәм Ленинград өлкәсе төрмәләрендә һәлак булган татарларга куелган һәйкәл.

## Тарих
1937—1955 елларда Ленинград шәһәре һәм Ленинград өлкәсе төрмәләрендә һәлак булган татарларга һәйкәл 2019 елның 24 июлендә Ленинград өлкәсе  () куела. НКВД—МГБ—КГБ элекке махсус объекты булган Левашово мемориаль зиратында төрле милләттән 45 мең Сталин репрессияләре корбаны җирләнгән.

Һәйкәл «*Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе татар җәмгыяте*» төбәкара мәдәни-агарту иҗтимагый оешмасы башлангычы белән куела. Идея авторы — РФ ФА Африка институты өлкән фәнни хезмәткәре Ренат Беккин. Һәйкәлне куюда матди яктан меценат Шамил Измаил улы Акбулатов ярдәм итә.

## Тасвирлама
Һәйкәл кара граниттан эшләнгән. Һәйкәлнең өске өлешендә ярымай сурәте, аннан астарак алгы якта русча «Әл-Гыймран» сүрәсеннән 185нче «*Күллү нәфсин*» аяте язылган.

Аскы күтәртмәдә русча дүртюллык язылган:

Без савана и Божьего слова
Без фамилий и дат
В холодной земле Левашова
Татары лежат


## Сылтамалар
* *Татьяна Вольтская*.  "Нейтрализовать имамов". Установлен памятник татарам – жертвам репрессий. Радио Свобода, 24.07.2019

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча һәйкәлләр
Төркем:Ленинград өлкәсе һәйкәлләре
Төркем:Санкт-Петербург һәйкәлләре
Төркем:Репрессияләнгән татарлар
Төркем:Сталин репрессияләре корбаннарына һәйкәлләр
Микроскопик теория

**Микроскопик теория** ул атомик яки субатомик дәрәҗәдә аңлату, бу классик макроскопик яки "феноменологик теория" дән аермалы буларак, мәсьәлән, супер-үткәрүчәнлекнең Бардин-Купер-Шриффер теориясе микроскопик теория булып тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Физика төшенчәләре
Лазер кары

**Лазер кары** - ул билгеле газлар аша лазер нуры үтүе нәтиҗәсендә кластер атом яки молекулаларның химик реакция, конденсация һәм коагуляция процессы нәтиҗәсендә утырым барлыкка килү. Аны беренче мәртәбә Тэм, Моу һәм Хаппер 1975 елда күзәткәннәр, һәм шуннан соң ул берничә газ өчен күзәтелгән.

## Искәрмәләр

Төркем:Физика төшенчәләре
Мерәс

**Мерәс** — күп мәгънәле сүз.
## Топоним
#### Татарстан
* Мерәс — Актаныш районы авылы.
* Мерәс — Тукай районы авылы.

#### Башкортстан
* Мерәс — Баймак районы авылы.
* Мерәс — Кызыл Кама районы авылы.

#### Ырынбур өлкәсе
* Мерәс — Новосергиевка районы авылы.

## Моны да карагыз
* Иске Мерәс — Дәүләкән районы авылы.
* Яңа Мерәс — Дәүләкән районы авылы.
* Түбән Мерәс — Актаныш районы (*юкка чыккан*) авылы.
* Мерәсем — Караидел районы авылы.

Төркем:Топонимнар
Норма

**Норма** — күп мәгънәле сүз.
## Топоним
#### Татарстан
* Норма — Арча районы (*юкка чыккан?*) авылы.
* Норма — Балтач районы авылы.
* Норма — Мамадыш районы авылы.
#### Киров өлкәсе
* Норма — Нократ Аланы районы авылы.
## Гидроним
* Норма — Сосьва кушылдыгы.
* Норма — Шушма кушылдыгы.
* Норма (Ошторма кушылдыгы).
## Моны да карагыз
* Олы Норма — Питрәч районы авылы.
* **[[Нормабаш]]**
** Нормабаш — Балтач районы авылы.
** Нормабаш — Кукмара районы авылы.
## Шулай ук карагыз
* Альберт Нурминский

Төркем:Топонимнар
Төркем:Һидронимнар