Кеше ашказаны

**Ашказаны** (**gaster**) – ул ашкайнату көпшәсенең капчыксыман киңәюе.  Азык ашказанында тоткарланып, анда ул үзләштерелә башлый.

Ашказанында 2 чит һәм 2 тишек бар.

·       **Алгы тышча** (**paries anterior**) алга һәм өскә юнәлгән.

·       **Арткы тышча** (**paries posterior**) артка һәм аска юнәлгән.

·       **Зур кәкрелек** (**curvatura major**) – алгы һәм арткы тышча тоташкан урын, кабарынкылыгы белән сулга һәм артка карый.

·       **Кечкенә кәкрелек** (**curvatura minor**) – алгы һәм арткы тышча тоташкан урын, батынкы урыны белән өскә һәм уңга карый. Кечкенә кәкрелекнең ашказанының дисталь очы янындарак **почмак уемы** (**incisura angularis**) бар.

·       **Кардиаль тишек** (**ostium cardiacum**) – үңәч ашказанына (T11) ачыла торган тишек. Ашказанының яндаш өлеше **кардиа** (**cardia**) дип атала.

·       Ашказаныннан чыгу тишеге **капка тишеге** (**ostium pyloricum**) (T12-L1) дип атала. Ашказанының яндан өлеше **капка өлеше**  (**pars pylorica**) дип атала.

·       Капка өлешен **капка мәгарәсенә** (**antrum pyloricum**) һәм **капка юлына** (**canalis pyloricus**) бүләләр.

·       Капка юлы **капка** (**pylorus**) белән тәмамлана.

·       Ашказанының кардиа тишегеннән сулда урнашкан кабарынкы өлеше **ашказаны төбе** (**fundus gastricus**) дип атала.

·       **Ашказаны тәне** (**corpus gastricus**) төп һәм капка мәгарәсе арасында урнашкан (аларның чиге почмак уемы булып тора).

**Топография**

Ашказаны эпигастрийда урнашкан, күп очракта урта сызыкның сул ягында.

·      Тулы ашказаны бавырның сул өлешенең аскы өслегенә һәм диафрагманың сул гөмбәзенә, сул бөергә һәм бөер өсте бизенә, талакка һәм ашказаны асты бизенә арттан тия.

·      Аркылы кыршау эчәккә һәм аның җыерчасына астан,

·      Алгы корсак тышчасына алдан һәм уңдан һәм кабыргаларга алдан һәм сулдан тия.

**Ашказаны тышчасы**

·      **Лайлалы катлау**

o  Буш ашказаны лайласы **ашказаны җыерчаларын** (**plicae gastricae**) ясый. Җыерчалар буйга кечкенә кәкрелек янында һәм башка ашказаны бүлекләрендә тәртипсез урнашкан. Ашказанының кечкенә кәкрелек янында урнашкан аралыгының бер өлеше **ашказаны юлы** (**canalis gasticus**) дип атала. Бу юл сыекчаны ашказанының капка бүлегенә тиз үткәрү өчен кирәк.

o  Лайла өстендә күпсанлы кечкенә уемнар бар – **ашказаны чокырчыклары** (**foveolae gastricae**). Монда **ашказаны бизләре** (**glandulae gastricae**) ачыла.

o  Капка тишеге янында әйләнмәле лайла җыерчыгы – **капка калкачы** (**valvula pylorica**) урнашкан, ул ашказанны нечкә эчәктән аера.

·       **Лайла асты катлавы**

·       **Мускуллы катлау** өч катламнан тора: тышкы **буйлы катлам** (**stratum longitudinale**), урта **әйләнмәле катлам** (**stratum circulare**) һәм эчке  **кыек җепселләр** (**fibrae obliquae**). Әйләнмәле катлам **капка** **сфинктерын** (**m. sphincter pyloricus**) капка белән нечкә эчәк тоташкан урында ясый. Капка калкачы да шунда урнаша; капка  сфинктеры кыскарганда ашказаны куышлыгын нечкә эчәк куышлыгыннан тулысынча аера.

·       **Сүл асты нигезе**.

·       **Сүлле катлау**.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Кеше анатомиясе фәненнән студентларга мөстәкыйль эш өчен уку-методик ярдәмлек. 2 нче өлеше. Спланхнология. /А.П. Киясов, Ә.А. Гомерова, Л.А. Емелина һәм б.к. / Русчадан И. С. Хаҗиев тәрҗ. - Казан: КДМУ, 2013. - 126 бит.

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Ашкайнату системасы
Төркем:Кеше анатомиясе