Беларус Халык Республикасы

**Беларус  Халык Республикасы** (, БХР) — 1918 елның мартында игълан ителгән дәүләт.

## Тарих

1917 елның декабрендә Минскида узган Бөтенбеларус корылтаенда халык республикасы булдыру фикере беренче мәртәбә яңгырый. Корылтай Көнбатыш фронтның Халык Комиссарлары Шурасы тарафыннан куып таратыла.

1918 елның февралендә Кызыл гаскәр Минскидан чигенгәч, Бөтенбеларус корылтае Радасының башкарма комитеты үзен Беларусдәге вакытлы хакимият итеп игълан итә (*[[21 февраль]]дә кабул ителгән 1нче Устав грамотасы нигезендә*) һәм Иосиф Воронко җитәкчелегендә Халык сәркатибәте (*хөкүмәт*) төзи.

25 мартта кабул ителгән 3нче устав грамотасы нигезендә, Беларус «*бәйсез һәм ирекле дәүләт*» итеп игълан ителә.

1918 елның 11 октябрендә Беларуснең вакытлы конституциясе кабул ителә.

Алмания, соңыннан Польша оккупациясе һәм 1917-1922 еллардагы Ватандашлар сугышы шартларында дәүләтнең  эшлекле хакимият органнары төзелә алмый. БХР җитәкчелеге мәгариф һәм мәдәният өлкәсен генә кайгырта ала.

1919-1920 елларда Беларус Халык республикасын Алмания, Латвия, Литва, Эстония, Чехословакия, Болгария, Финляндия, Төркия таный.

Җитәкчелектә Көнбатыш (*[[Алмания]], [[Польша]]*) тарафдарлары булган Р. Скирмунт, П. Алексюк, И. Середа, П. Кричевский, Я.  Лёсик, Көнчыгыш (*[[Россия]]*) тарафдарлары булган А. Смолич, А. Луцкевич кебек сәясәтчеләр була.

1920 елда Беларусдә Советлар хакимияте урнашкач, Беларус Халык Республикасы җитәкчелеге Вильнага мөһаҗирлеккә китә.

Ватандашлар сугышы тәмамлангач, ССРБ яңа икътисади сәясәткә йөз тоткач, ССРБда милли-мәдәни корылыш башлангач, БХР җитәкчелегендә совет тарафдарлары позициясе көчәя.

1925 елның октябрендә Берлинда узган Бөтенбеларус сәяси конференциясендә Беларус Халык Республикасының бетерелүе турында игълан ителә. А. Смолич, В. Ластовский, А. Цвикевич, Я. Лёсик һ. б. сәясәтчеләр Беларус ССРга кайталар. БХР Радасы президиумы рәисе П. Кричевский һәм аның урынбасары В. Захарко БССРны танымыйлар һәм, БХР дәүләт мөһерен һәм архивын үзләрендә саклаган хәлдә, мөһаҗирлеккә Праһада калалар.

Беларус Халык Республикасы Радасы, Беларус бәйсезлек алып, Александр Лукашенко хакимияткә килгәч, аның сайлануын танымый һәм  сөргендәге хөкүмәт булуын дәвам итә.

## БХР символлары

Файл:10 Hrašoŭ (Blue), Stamp of Belarusian People's Republic.jpg|БХР маркасы. 10 грош
Файл:Pahonia (25 Hrošaŭ, Blue), Stamp of Belarusian People's Republic.jpg|БХР маркасы. 25 грош
Файл:Pahonia-bnr.jpg|БХР маркасы. 3 сум
Файл:Skaryna-bnr.jpg|БХР маркасы. 2 сум
Файл:Zarinsh 50 kap.jpg|Булак-Балахович гаскәре маркасы (Латвия). 50 тиен
Файл:Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|БХР чоры әләме
Файл:Postcard BNR.jpg|БХР чоры открыткасы
Файл:Герб БНР 1918.svg|БХР чоры рәсеме. Гербның үзәк калканы 

	
## Чыганаклар
# Большая российская энциклопедия. В 30 томах. Том 3 (Ба-Бо). М.: НИ БРЭ, 2005. ISBN 978-5-85270-331-1

## Әдәбият
# *Игнатенко И. М.* Октябрьская революция и самоопределение Белоруссии. Минск, 1992.
# *Платонов Р. П., Сташкевич Н. С.* Тернистый путь к свободе. «Неман», 1992, № 10-11.

## Сылтамалар
*   Rada of the Belarusian Democratic Republic. Official website
* Шестнадцать книг о БНР: предложение от Arche. «Наша Нiва», 21.02.2018

## Искәрмәләр

Төркем:Беларусия тарихы
Төркем:Польша тарихы
Төркем:Литва тарихы
Төркем:Россия тарихы
Төркем:Беренче бөтендөнья сугышы