Зөлфирә Зарипова

**Зөлфирә Зарипова**, *сәхнә исеме* Зөлфирә Зариф, *тулы исеме* Зөлфирә Сафа кызы Зарипова,  (*[[1953 ел]]ның [[15 июнь|15 июне]], [[ТАССР]] [[Әтнә районы]] [[Яңа Бәрәскә]]*) — драма актрисасы, Камал театры артисты, Татарстанның халык артисты (*[[2007 ел|2007]]*), Татарстан АССРның М. Җәлил исемендәге республика комсомолы бүләге лауреаты (*[[1989 ел|1989]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1953 елның 15 июнендә Татарстан АССР Әтнә районы Яңа Бәрәскә авылында алты балалы гаиләдә туган. Казан театр училищесын тәмамлаган (*[[1974 ел|1974]]*).  Ләлә Миңнуллина, Фирая Әкбәрова, Алсу Гайнуллина, Дилүс Касыймов,  Нариман Гарифуллин, М. Сәрвәров, Рузия Мотыйгуллина белән бер курста  укыган  (*педагоглары [[Ильтани Илялова]], [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]]*).
1974 елда Камал театрына 3 елга сынау шарты белән алына, шуннан бирле әлеге театрда уйнавын дәвам итә.

## Иҗаты
Образларның эчке дөньясын, кичерешләрен бөтен тирәнлеге белән күрсәтә алучы көчле драматик актриса. Театрдагы беренче роле — «*Әгәр ташлап китсәң*» спектаклендә эпизодик роль була. Җырлы рольләрне оста башкара.

#### Уйнаган рольләре

* *Наталья* — «Илгизәр + Вера» Туфан Миңнуллин 
* *Нурсолтан* — «Канкай углы Бәхтияр» Туфан Миңнуллин  
* *Полинка* — «Солдат хатыны» Н. Анкилов 
* *Гайнавал* — «Ташкыннар» Таҗи Гыйззәт 
* *Марианна* — «Суган суфые» Мольер 
* *Саҗидә* — «Ике килен-килендәш» Хәй Вахит 
* *Гөләндәм, Фатыйма* — «Талак, талак» Хәй Вахит  
* *Әдилә* — «Туй алдыннан» Хәй Вахит  
* *Заһирә* — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин 
* *Мөршидә* — «Казан сөлгесе» Кәрим Тинчурин
* *Зифа* — «Зифа» Нәкый Исәнбәт 
* *Миңлекамал* — «Миңлекамал» Мирсәй Әмир 
* *Ак бүре* — «Ахырзаман» Чыңгыз Айтматов 
* *Гайшә* — «Мирас» Гафур Каюмов 
* *Сәхибҗамал* — «Җан Баевич» Гаяз Исхакый 
* *Хәмидә* — «Бүләк өчен» Галиәсгар Камал 
* *Расиха* — «Әни килде» Шәриф Хөсәенов 

* *Мөршидә* — «Мин төш күрдем» Зөлфәт Хәким 
* *Мәрфуга* — «Күрәзәче» Зөлфәт Хәким 
* *Люция* — «Баскетболист» Мансур Гыйләҗев 
* *Миңзифа* — «Кичер мине, әнкәй» Роберт Батулла 
* *Фатыйма* — «Талак, талак» Хәй Вахит 
* *Зөләйха* — «Яра» Аяз Гыйләҗев, М. Гыйләҗев 
* *Флёра* — «Люстра»  Илгиз Зәйниев 
* *Мәдинә* — «GO! Баламишкин» Флорид Бүләков 
* *Фаягөл* — «Алты кызга бер кияү» Туфан Миңнуллин  
* *Әсма* — «Казан сөлгесе» Кәрим Тинчурин 
* *Мәрфуга* — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин 
* *Хаҗия* — «Кыю кызлар» Таҗи Гыйззәт 
* *Кабато* — «Ханума» спектакле «Ханума» Авксентий Цагарели 
* *Садрикамал* — «Арбалы хатыннар» Зәки Зәйнуллин 
* *Мөслимә* — «Мулла» Туфан Миңнуллин  
* *Рузия* — «Әрем исе» Илгиз Зәйниев 
* *Сәхилә* — «Хуҗа Насретдин» Нәкый Исәнбәт 

## Фильмография

* 2002 — «Ялгыз тәкәрлек» ― *Маһруза*
* 2004 ― «Тиз ярдәм» () — 13нче сериядә *эпизод*

## Гаиләсе
I ире (*язылышмаган*) Сәет Рәинбәков (15.05.1948), *опера җырчысы*
* *уллары* Диас, 30 яшьтә вафат
II ире (*язылышмаган*) Сергей
* *уллары* Энгель (1992)

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1986 ― ТАССР атказанган артисты

* 1989 ― Татарстан АССРның М. Җәлил исемендәге республика комсомолы бүләге — Ч. Айтматовның «*Плаха*» әсәре буенча куелган «*Ахырзаман*» спектаклендә Ак бүре ролен башкарган өчен (Ташчәйнәр ролен башкарган Нариман Гарифуллин белән бергә)
* 2007 ― Татарстанның халык артисты
* 2023 ― «Фидакарь хезмәт өчен» медале ― *театр сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен* 
## Искәрмәләр

## Әдәбият
# Ильтани Илялова. Г. Камал театры артистлары: Библиографик белешмәлек. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2005. ISBN 5-298-00708-2
# З. Зарипова белән әңгәмә. «Ирек мәйданы», 2016 ел, 14 июль

## Сылтамалар

*  З. Зариф Кино-театр.ру сайтында
*   Камал театры сайты
* З. Зарипова «''Уфа ни өчен матур''» җырын башкара (''аудио'', 03:19) 

## Моны да карагыз

Төркем:Татар артистлары
Төркем:Камал театры актерлары
Төркем:Татарстанның халык артистлары
Төркем:Җәлил премиясе лауреатлары
Төркем:Казан театр училищесын тәмамлаучылар
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр