open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Александр Порай-Кошиц

**Александр Порай-Кошис** (Александр Евгени улы Порай-Кошис, ,  — , ) — РИ һәм СССР химигы, СССР ФАның хакыйкый әгъзасы (1935), Сталин премиясе лауреаты (1943), РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1947), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе.
Леонид Попов (1940)

**Леонид Попов** (Леонид Степан улы Попов, ,  — , ) — штурман, РФ каһарманы (1994), ССҖБның атказанган очучы-сынаучысы (1984).
## Искәрмәләр
Адольф Пор

**Адольф Пор** (Адольф Иван улы Пор, ,  — , ) — педагог, Әстерхан реаль укуханәсендә, Казан университетында, Санкт-Петербург, Алатыр, Сембер һәм Казан һимназияләрендә франсуз теле укытучысы.
Григорий Портнов

**Григори Портнов** (Григори Андрей улы Портнов, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1945).
Владимир Праченко

**Владимир Праченко** (Владимир Васили улы Праченко, ,  — , ) — СССР һәм РФ музыкачысы, трубач. 

## Тәрҗемәи хәле

## Хезмәт юлы
* ТДОһБТ, Татар дәүләт филармониясе «Татарстан» ДТРК оркестрлары солисты, 
* Казан консерваториясе доценты. 

## Бүләкләр
* ТАССРның атказанган артисты (1977)
* ТАССРның халык артисты (1985)
* «Хөрмәт билгесе» ордены лауреаты

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Воронеж өлкәсендә туганнар
Төркем:Белгород өлкәсендә туганнар
Төркем:Казан консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Шәхесләр:Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры
Төркем:Шәхесләр:Татар дәүләт филармониясе
Төркем:Казан дәүләт консерваториясе укытучылары
Төркем:ТАССР атказанган артистлары
Төркем:ТАССР халык артистлары
Төркем:Казанда вафатлар
Төркем:Арча зиратында җирләнгәннәр
Авис Привин

**Авис Привин** (Авис Герш улы Привин, ,  — , ) — Россия кино операторы, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996), Муса Җәлил премиясе лауреаты (1980).
Виталий Прилуков

**Витали Прилуков** (Витали Михаил улы Прилуков, ,  — , ) — ДКК генерал-лейтенанты, Ленинград (1987-1989) һәм Мәскәү (1989-1991) өлкәләрендә ДКК идарәсе башлыгы, СССР ДКК рәисе урынбасары (1991).
Павел Прыгунов

**Павел Прыгунов** (Павел Владимир улы Прыгунов, ,  — , ) — РФ футболчысы (ярымсакчы), Россия җыелмасы составында 1995 елгы Җәйге Универсиаданың бронза мидәле иясе.

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Километр

**Километр** (кыска **км**, **km**)&nbsp;— киң таралган метрга кабатлы араны үлчәү берәмлеге.

 =  =  =  =  =  = 1,057 яктылык елы = 6,67 астрономик берәмлек.

Юникодта километр өчен махсус символ бар&nbsp;— ㎞, квадрат километр өчен&nbsp;— ㎢, шакмак километр өчен&nbsp;— ㎦; шуңа да карамастан, бу символлар белән кулланырга киңәш ителми (аларны көнчыгыш-азия иероглиф язуында гына куллануының мәгънәсе бар, чөнки алар күпме бер-кытай теле иероглифы урын ала, нәкъ шулкадәр үк урын алып торалар).

## Шулай ук карагыз
* Яктылык елы
* Парсек
* СИ
* Рус үлчәм системасы

## Искәрмәләр

Төркем:Озынлык үлчәве берәмлекләре‎
Аркадий Пудовик

**Аркади Пудовик** (Аркади Николай улы Пудовик, ,  — , ) — СССР химигы, химия фәннәре докторы (1951), профессор (1952), СССР ФАның мөхбир әгъзасы (1964), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1966), Казанның шәрәфле ватандашы (1987).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Адольф Рабинович

**Адольф Рабинович** (Адольф Иосиф улы Рабинович, ,  — , ) — РИ һәм СССР галиме (физик һәм химик), Мәскәү университеты профессоры, СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1933)
## Искәрмәләр

Төркем:Химиклар
Матвей Рабинович

**Матвей Рабинович** (Матвей Самсон улы Рабинович, ,  — , ) — СССР физигы, физика-математика фәннәре докторы (1955), профессор (1959), Сталин (1951) һәм Ленин (1959) премияләре лауреаты.
## Искәрмәләр

Төркем:Математиклар
Төркем:Физиклар
Рафаил (Гумилевский)

**Рафаил** (Георги Пөтр улы Гумилевски, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Александроск епискобы (1924-1925).
Натан Рахлин

**Натан Рахлин** (Натан Григори улы Рахлин, ,  — , ) — СССР дирижеры һәм педагог, СССРның халык әртисе (1948), Сталин премиясе лауреаты (1952), УССР (1937-1941, 1946-1962), СССР (1941-1945) һәм ТАССР (1966-1979) дәүләт симфония орекстлары баш дирижеры.
## Искәрмәләр
Федор Реслейн

**Фөдор Реслейн** (Фөдор Иван улы Реслейн, ,  — , ) — РИ хәрби эшлеклесе, генерал-майор, Казан дары заводы башлыгы (1806-1826).
Ринат Гыйләҗев

**Ринат Гыйләҗев** (Ринат Рияз улы Гыйләҗев, 1944 елның 20 декабре,  — 2014 елның 22 ноябре, ) — СССР фирка-дәүләт эшлеклесе, Яр Чаллы халык депутатлары шурасы башкарма комитеты рәисе (1974—1984), ТАССР көнкүреш хезмәт күрсәтү министры (1984—1985).

## Биография
Ринат Гыйләҗев 1944 елның 20 декабрендә Яшел Үзәндә эшчеләр гаиләсендә туа. 1959 елдан 1963 елга кадәр Яшел Үзән механика техникумында укый. Техникумны тәмамлагач, А. М. Горький исемендәге Яшел Үзән машина төзелеше заводында цех мастеры булып эшли. 1965 елдан заводның комсомол комитеты секретаре, аннары оештыру бүлеге мөдире, ВЛКСМның Яшел Үзән шәһәр комитеты беренче секретаре. 1969 елда аны комсомол өлкә комитетының икенче секретаре итеп сайлыйлар. Рреспубликада эшче яшьләр белән җитәкчелек итә, комсомол линиясе буенча Яр Чаллы шәһәре буенча җаваплы була.

1972 елда читтән торып Мари политехника институтын тәмамлый һәм инженер дипломын ала. Шул ук елдан Советлар Берлеге коммунистик фиркасенең өлкә комитеты оештыру бүлеге инструкторы.

1974 елда Брежнев (Яр Чаллы) шәһәренә күчеп килә. 1974 елның 15 маенда Брежнев шәһәр Советы сессиясендә Гыйләҗевны шәһәр Башкарма комитеты рәисе итеп сайлыйлар. Шәһәр Башкарма комитеты рәисе булып 1984 елга кадәр эшли. Кама автомобиль заводын төзү һәм эшләтеп җибәрү чорында шәһәр хуҗалыгына җитәкчелек итә.

1984 елдан — Татарстан АССРның халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү министры. 1985—1988 елларда — КПССның Казан шәһәр комитеты Икенче секретаре. 1988 елдан — Татарстан автотранспортының пассажирлар ташу һәм ТАССР хәрәкәт иминлеге буенча җитештерү берләшмәсе генераль директоры урынбасары.

Ринат Рияз улы Гыйләҗев Казанда 2014 елның 22 ноябрендә вафат була.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* *Ягсуф Шафиков.* Мои года – мое богатство. «Звезда Поволжья», 9.01.2014
Иван Рогов

**Иван Рогов** (Иван Васили улы Рогов, ,  — , ) — СССР хәрби эшлеклесе, СССР хәрби-диңгез флоты халык комиссары урынбасары (1939), ВКП(б) ҮК әгъзасы (1939-1949).
## Искәрмәләр
Михаил Родионов

**Михаил Родионов** (Михаил Пөтр улы Родионов, ,  — , ) — СССР галиме һәм хуҗалык эшлеклесе, РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе, Ленин (1958) һәм Сталин (1951, 1953) премияләре лауреаты, 813 (Новоуральск, 1955-1957) һәм 816 (Северск, 1957-1960) санлы комбинатлар директоры, Физика-энергетика институты директоры (Обнинск, 1960-1968).
Марина Разбежкина

**Марина Разбежкина** (Марина Александр кызы Разбежкина, ,  — , ) — РФ документаль кино режиссеры, сценарийләр авторы.
Михаил Родных

**Михаил Родных** (Михаил Василий улы Родных, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
## Искәрмәләр
Галим Мөхәммәтҗанов

**Галим Мөхәммәтҗанов** (Галим Мөхәммәтҗан улы Мөхәммәтҗанов, ,  — , ) — фирка-дәүләт эшлеклесе, БЛКЯБнең Татарстан ӨКнең 1 нче сәркатибе (1932-1936), БК(б)Фнең Татарстан ӨКнең 2 нче сәркатибе (1936-1937), ТАССР ЭЭХКнең махсус «өчлеге» әгъзасы (1937).

## Моны да карагыз
* Казанның канлы май 1938 корбаннары
Роман Львович

**Роман Львович** (Роман Борис улы Львович, ,  — , ) — композитор, аранжирлаучы, РФ композиторлар берлегенең җаваплы сәркатибе (2017).
Галина Кравченко

**Галина Кравченко** (Галина Сергей кызы Кравченко, ,  — , ) — СССР кино һәм театр актеры, РСФСРның атказанган әртисе (1980).
Михаил Галкин-Враской

**Михаил Галкин-Враской** (Михаил Николай улы Галкин-Враской, ,  — , ) — РИ галиме (җәза башкару системын өйрәнүче), хакыйкый яшерен киңәшче (1895), Эстләндия (1868-1870) һәм Сарытау (1870-1878) губернаторы, РИ баш төрмә идарәсе башлыгы (1879-1896), РИ дәүләт шурасы әгъзасы (1896-1916).
Лев Галлер

**Лев Галлер** (Лев Михаил улы Галлер, ,  — , ) — СССР хәрби эшлеклесе, адмирал (1940), СССР Балтыйк флоты командиры (1932-1937), Баш диңгез штабы башлыгы (1938-1940), СССР хәрби-диңгез флоты халык комиссары урынбасары (1940-?), Караблар төзү һәм коралланыш хәрби-диңгез академиясе башлыгы (Санкт-Петербург, 1947-1948).
## Искәрмәләр
Тимур Галләмов

**Тимур Галләмев** (Тимур Фанил улы Галләмев, ,  — , ) — РФ спортчысы (самбочы, җүдочы), РФның атказанган спорт остасы (2008), самбо буенча Россия (2006-2008) һәм дөнья (2006, 2007) чемпионы.
Николай Гангардт

**Николай Гангардт** (Николай Иван улы Гангардт, ,  — , ) — рус жандармерия полковнигы, Казан губерна жандармерия идарәсенең Чабаксар бүлеге башлыгы, Самар (1884) һәм Казан (1884-1893) губерна жандармерия идарәләре башлыгы.
Николай Гапонов

**Николай Гапонов** (Николай Васили улы Гапонов, ,  — , ) — СССР хәрби эшлеклесе, генерал-майор, алман-совет сугышы вакытында - 23 нче артиллерия дивизиясе командиры.
Корбанбай Биккенәев

**Корбанбай Биккенәев** (,  — , ) — җәмәгать эшлеклесе, Зима мәчете мулласы һәм мәчет каршындагы мәктәп укытучысы.

1938 елда кулга алынып, 1940 елда мәхкәмә карары буенча 5 елга Новосибир өлкәсенә сөрелә.
## Искәрмәләр
Эмиль Гарипов

**Эмиль Рамил улы Гарипов** (1991 елның 15 августы, ) — Россия хоккейчысы, КХЛда чыгыш ясаучы «Динамо» клубы капкачысы. Яшүсмерләр арасында дөнья чемпионатының көмеш призёры (2009), «Ак Барс» составында Гагарин Кубогы иясе (2018).

## Карьерасы
Эмиль Гарипов 1991 елның 15 августында Казан шәһәрендә туа. Үзенең профессиональ карьерасын 2007 елда Казанның «Ак Барс» командасы составында башлый. Киләсе сезонда Эмиль, нигездә, югары лигада Әлмәтнең «Нефтяник» командасы составында, мәйданда 36 матч уздырып, чыгыш ясый. 2009/10 сезонында Гарипов клубка әле генә төзелгән «Барс» яшьләр хоккей лигасы составында ышанычлылык коэффициенты 2.57 белән 31 матч уздыра. Киләсе сезонда Эмиль берничә тапкыр «Ак Барс»ның төп составына чакырыла, әмма КХЛда чыгыш ясау мөмкинлеге булмый.

2011/12 сезонын Гарипов яңадан «Нефтяник» һәм «Барс» өчен уйный башлый, шуңа да карамастан, 2011 елның октябрь башында ул «Ак Барс»ка Станислав Галимов урынына чакырыла. Берничә көннән соң ул КХЛда Екатеринбургның «Автомобилист» командасына каршы матчта беренче тапкыр чыгыш ясый.

Аркасы җәрәхәтләнү сәбәпле, ул «Ак Барс» өчен 2018 елның декабреннән бирле уйный алмый. 2019 елның ноябрь ахырында ул КХЛда 252 уеннан соң Казан клубыннан ике яклы килешү буенча китеп, Омскның «Авангард» хоккей клубына күчә.

2020 елның декабрендә Мәскәүнең «Динамо» клубына күчә.

Россия җыелма командасы составында Эмиль Гарипов 2009 елгы яшүсмерләр дөнья чемпионатында катнаша. Анда ул команда белән бергә 1 матч үткәреп, бер алка керттереп, көмеш призёр була. 2011 елда Россиянең яшьләр җыелма командасы составында Дөнья чемпионы исемен яулый. Шулай ук Эмиль Гарипов Россия студентлар җыелма командасы составында 2009 һәм 2011 елгы Универсиаданың ике тапкыр чемпионы булып тора.

## Казанышлары

* 2009 елгы яшүсмерләр дөнья чемпионатының көмеш призёры;
* 2009 елгы Универсиада Чемпионы;
* U-2011 дөнья чемпионы;
* 2011 елгы Универсиада Чемпионы;
* КХЛ 2013 Плей-оффында Көнчыгыш конференциясе финалисты;
* КХЛ 2015 көмеш призёры;
* Гагарин Кубогы иясе (2018).

## Чыгышлар статистикасы

## Искәрмәләр

Төркем:Русия хоккейчылары
Төркем:«Ак Барс» ХК уенчылары
Иван Гвоздев

**Иван Гвоздев** (Иван Пөтр улы Гвоздев, ,  — , ) — рус педагогы, мөхәррир, цензор, Казан руханилар академиясе профессоры, КРАның ректоры вазифасын башкаручы (1870).
Александр Ге

**Александр Ге** (Александр Генрих улы Ге, ,  — , ) — табиб-дерматовенеролог, медицина докторы (1868), профессор (1884), Казан университетының атказанган профессоры (1897), хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1895), Казан шәһәр думасы гласные (1887-1907), Казан университеты каршындагы тире һәм венерик авырулар клиникасы мөдире.
Гедеон (Криновский)

**Гедеон** (Григори Андрей улы Криновски, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Псков, Изборск һәм Нарва епискобы (1761-1763).
Николай Гейнике

**Николай Гейнике** (Николай Александр улы Гейнике, ,  — , ) — РИ һәм СССР тарихчысы, укытучы, Мәскәү тарихын өйрәнүче, экскурсия эше теориясе авторы.
Евгений Геништа

**Евгени Геништа** (Евгени Николай улы Геништа, ,  — , ) — СССР радиофизигы, Сталин (1942) һәм Ленин (1961) премияләре лауреаты, ике мәртәбә СССР дәүләт премиясе лауреаты (1967, 19??).
Герман Чернев

**Герман Чернев** (Герман Анатоли улы Чернев, ,  — , ) — СССР чаңгычысы, СССРның спорт остасы, РФның атказанган тренеры, СССР чемпионы (1944, 1945, 1947, 1948, 1949, 1951 - патрульләр йөгереше, 1949 - 40 кмлык эстафета).
Гермоген

**Гермоген** (Ермолай, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Казан һәм Әстерхан митрополиты (1589-1606), Мәскәү һәм бөтен Рәсәй патриархы (1606-1612). 1913 елда Рус Праваслау чиркәве тарафыннан изге дип танылган.
Павел Гесс

**Павел Гесс** (Павел Семөн улы Гесс, ,  — , ) — рус архитекторы, Казан университеты профессоры, Казан уку округы архитекторы (1845-18??).
Эдуард Гыймади

**Эдуард Гыймади** (Эдуард Хайретдин улы Гыймади, ,  — , ) — математик, физика-математик фәннәре докторы (1988), профессор (1990), РФА СБ Математика институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре.
## Искәрмәләр

Төркем:Математиклар
Георг фон Альбрехт

**Георг фон Альбрехт** (, ,  — , ) — Алмания композиторы, укытучы, профессор, Штутгарт югары театр һәм музыка мәктәбе директоры урынбасары (1940-1950-еллар).
Евгений Геркен

**Евгени Геркен** (Евгени Георги улы Геркен, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы.
Яков Гиршман

**Яков Гиршман** (Яков Моисей улы Гиршман, ,  — , ) — СССР музыка белгече, Казан консерватриясе профессоры, РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1984).
Григорий Глинский

**Григори Глински** (Григори Николай улы Глински, ,  — , ) — химик, фәннәр докторы (1877), Казан университеты профессоры.

Төркем:Химиклар
Максим Глухов

**Максим Глухов** (Мәкчем Чтапан улы Глухов-Нугайбәк, ,  — , ) — СССР һәм РФ язучысы, тарихчы, туган якны өйрәнүче, философ, тарих фәннәре нәмзәте (1974).
## Искәрмәләр

Төркем:Татар язучылары
Андрей Гнелицкий

**Андрей Гнелиски** (Андрей Владимир улы Гнелиски, ,  — , ) — РФ спортчысы (рус шашкалары), тренер, РФнвң спорт остасы (2005), 1987 елдан соң туган яшьләр арасында дөнья чемпионы (2002).
Дмитрий Гольдһаммер

**Дмитри Гольдһаммер** (Дмитри Александр улы Гольдһаммер, ,  — , ) — физик, физика-математика фәннәре докторы (1897), Казан универстеты ректоры вазыйфларын башкаручы (1916).
## Искәрмәләр

Төркем:Физиклар
Андрей Гордягин

**Андрей Гордәгин** (Андрей Яков улы Гордәгин, ,  — , ) — ботаник, ботаника докторы (1901), СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1926), Казан һәм Сарытау университетлары профессоры.
## Искәрмәләр
Иосиф Готвальд

**Иосиф Готвальд** (Иосиф Фөдор улы Готвальд, ,  — , ) — шәркыятьче, Казан университеты профессоры, Санкт-Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы (1870).
Иван Граве

**Иван Граве** (Иван Платон улы Граве, ,  — , ) — Русиядә баллистика мәктәбенә нигез салучы, техник фәннәр докторы (1939), профессор (1927), СССР артиллерия фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы (1947).
Лүдвиг Грасс

**Лүдвиг Грасс** (Лүдвиг Иероним улы Грасс, ,  — , ) — юрист һәм икътисадчы, Казан округ мәхкәмәсе рәисе (1875-1894).
Владимир Графов

**Владимир Графов** (Владимир Сергей улы Графов, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Михаил Грачев (1866)

**Михаил Грачөв** (Михаил Аврами улы Грачөв, ,  — , ) — астроном, геодезист, Казан университеты профессоры (1918), Казан университетының В. П. Энгелһардт ис. астрономия обсерваториясе директоры (1918-1925).
Александр Гребенщиков

**Александр Гребеншчиков** (Александр Васили улы Гребеншчиков, ,  — , ) — Кытай һәм тунгус-манҗур телләре белгече, профессор (1920), филология фәннәре докторы (1939).
Олег Горюнов

**Олег Горүнов** (Олег Валентин улы Горүнов, ,  — , ) — СССР һәм РФ архитекторы, Пермьнең баш архитекторы, РФның шәрәфле архитекторы.
Григори Никольски

**Григори Никольски** (Григори Борис улы Никольски, ,  — , ) — атказанган профессоры, Казан университетының физика-математика факультеты деканы, Казан университеты риктыры (1820-1823).
Ирина Гринёва

**Ирина Гринөва** (Ирина Анатоли кызы Гринөва, ,  — , ) — РФ кино һәм театр актеры.
Лев Грольман

**Лев Грольман** (Лев Владимир улы Грольман, ,  — , ) — СССР һәм РФ шаһмат композиторы, инженер һәм уйлап табучы.
Иван Грязнов

**Иван Грәзнов** (Иван Никифор улы Грәзнов, ,  — , ) — 1773-1775 еллардагы керәстиян сугышы җитәкчеләренең берсе.
## Искәрмәләр

Төркем:1773-1775 еллардагы крәстияннәр сугышы
Бронислав Гузовский

**Бронислав Гузовски** (Бронислав Илья улы Гузовски, ,  — , ) — галим-урманчы, урманчылык нәмзәте, Ильинка урманчылыгының баш урманчысы (1896-1910).
Евгений Гуляковский

**Евгени Гуләковски** (Евгени Яков улы Гуләковски, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, сценарийләр авторы.
Александр Гречкин

**Александр Гречкин** (Александр Николай улы Гречкин, ,  — , ) — РФ химигы, РФА академигы (2008), РФА КФҮнең биохимия һәм биофизика институты директоры (2002 елдан).
Григорий Фрейман

**Григорий Фрейман** (Григорий Абел улы Фрейман, ,  — , ) — СССР һәм Исраил математигы, саннар назариясе буенча белгеч, физика-математика фәннәре докторы, «Фрейман назариясе» авторы.

Төркем:Математиклар
Софья Гуляк

**Софья Гуләк** (Софья Мейер кызы Гуләк, ,  — , ) — РФ пианиночысы, халыкара пианиночылар конкурсы җиңүчесе (Лидс, 2009).
Гурий (Буртасовский)

**Гури** (Сергей Васили улы Буртасовски, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Камчатка, Курил һәм Благовещенск епискобы (1885-1892), Самар һәм Ыстарапул епискобы (1892-1904), Сембер һәм Сызран епискобы (1904-1907).
Павел Гурьянов

**Павел Гурьянов** (Павел Яков улы Гурьянов, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
Виктор Гусев

**Виктор Гусев** (Виктор Степан улы Гусев, ,  — , ) — инженер, караблар төзүче, Яшел Үзән көймәләр төзү заводының баш технологы (1947-1955), Яшел Үзән проект-конструктлау бюросы башлыгы (1963-1976), Сталин премиясе лауреаты (1949).
Владимир Гусев (1939)

**Владимир Гусев** (Владимир Геннади улы Гусев, ,  — , ) — СССР хоккейчесе (һөҗүмче), «Итил» хоккей клубының баш тренеры (1992).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Әнвәр Давыдов

**Әнвәр Давыдов** (Әнвәр Мортаза улы Давыдов, ,  — , ) — татар телендә иҗат иткән язучы, тәрҗемәче һәм журналист, ТАССР язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе (1953-?).

## Хәтер

* Камышлы районы үзәгендә урамга һәм мәдәният йортына исеме бирелгән.
* 2019 елның 29 июнендә район үзәгендәге мәйданда һәйкәле урнаштырыла
## Искәрмәләр


Төркем:Татар язучылары
Төркем:Камышлы районында туганнар
Төркем:Әнвәр Давыдов
Дамир Гобәйдуллин

**Дамир Гобәйдуллин** (Дамир Әнвәр улы Гобәйдуллин, ,  — , ) — күп фазалы мөхитләр механикасы өлкәсендә белгеч, физика-математик фәннәре докторы (1994), профессор, РФАнең мөхбир әгъзасы (2003), ТРның атказанган фән эшлеклесе (2007).
## Биографиясе
1957 елның 6 декабрендә Казанда туган.

1980 елда Казан дәүләт университетының механика-математика факультетын тәмамлый.

1988 елда — кандидатлык диссертациясен, ә 1994 елда - докторлык диссертациясен яклый.

РФА Казан фәнни үзәгенең Механика һәм машина төзелеше институтына (ИММ) нигез салучыларның берсе, 1998 елдан аның директоры, РФА Казан фәнни үзәге рәисе урынбасары (2002 елдан).

2003 елда РФА әгъза-корреспонденты итеп сайлана.

Хәзерге вакытта - Казан дәүләт университеты профессоры.
## Фәнни эшчәнлек
Күп фазалы мохитләр механикасы өлкәсендәге белгеч.

Полидисперслы пар-газ капельле системаларда һәм пар куыклары булган сыеклыклар катнашмаларында төрле геометрияле йомшак дулкыннарның таралу теориясен үстерде.

Аның җитәкчелегендә аэрозольләрнең тиешсез тирбәнешләрен һәм торбаларда кисәкчекләр динамикасын, капельнең акустик коагуляциясен эксперименталь тикшеренүләр уздырыла.

1995 елда - МЭИның Казан филиалында (хәзер Казан дәүләт энергетика университеты) механика кафедрасын оештыра һәм җитәкли.

130 эш авторы, шул исәптән "Гобәйдуллин Д. А. Динамика ике фазалы пар-газ тамчылары. Казан: Казан математика җәмгыятенең нәшрияты, 1998. 154 с" монографиясе.
### Фәнни-оештыру эшчәнлегендә катнашу
* Теоретик һәм гамәли механика буенча Милли Россия комитеты әгъзасы;
* КГУ һәм А. Н. Туполев исемендәге КДТУ каршындагы докторлык диссертация советлары әгъзасы;
* "Известия высших учебных заведений.Проблемы энергетики" журналының редколлегия әгъзасы;
* Россия Фәннәр академиясе һәм Россия Фәннәр академиясе ОЭММПУ Президиумының фундаменталь тикшеренүләр программалары, РФФИ грантлары буенча проектлар җитәкчесе;
* күп кенә халыкара һәм Россия конференцияләрен оештыручы һәм оештыру комитетлары әгъзасы.
## Бүләкләре
* «Дуслык» ордены (1999)
* Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе (2007)
* Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы дәүләт премиясе (төркем составында, 2012 елда)
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 

## Шулай ук карагыз
 

Төркем:Физиклар
Александр Демидович

**Александр Демидович** (Александр Филипп улы Демидович, ,  — , ) — СССР агрономы, үсемлекче, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1949), профессор (1950).
Денис Архипов

**Денис Архипов** (Денис Михаил улы Архипов, ,  — , ) — РФ хоккейчысы (үзәк һөҗүмче), яшьләр арасында дөнья чемпионы (1999).
## Искәрмәләр
Арнольд Дечеверри

**'

**Арнольд Дечеверри''' (Арнольд Фөдор улы Дечеверри, ,  — , ) — укытучы, Витебск һәм 1 нче Казан һимназияләрендә һәм Казан университетында француз теле укытучысы.
## Искәрмәләр
Семен Данилов

**Семөн Данилов** (Семөн Степан улы Данилов, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1945).
## Искәрмәләр
Иван Демаков

**Иван Демаков** (Иван Сергей улы Демаков, ,  — , ) — РФ волейболчысы (үзәк блоклаучы), Россия чемпионы (2012, 2014, 2015).
Димитрий (Самбикин)

**Димитри** (Димитри Иван улы Самбикин, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Балта (1887-1890), Подолия һәм Брацлав (1890-1896) һәм Тверь һәм Кашин (1896-1905) епискобы, Казан һәм Зөя архиепскобы (1905-1908).
Александр Динерштейн

**Александр Динерштейн** (Александр Григори улы Динерштейн, ,  — , ) — Россия гочысы, җиде мәртәбә Европа (1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2005, 2009) һәм өч мәртәбә Россия  (2010, 2011, 2012) чемпионы.
Рубен Дишдишян

**Рубен Дишдишән** (Рубен Левон улы Дишдишән, ,  — , ) — РФ кино- һәм телепродюсеры, «Централ Партнершип» киноширкәтенең генераль директоры (1995-2011).
Валентина Дмитриева

**Валентина Дмитриева** (Валентина Николай кызы Дмитриева, ,  — , ) — Корея белгече, филология фәннәре нәмзәте (1964), профессор.
Дмитрий Корсаков

**Дмитри Корсаков** (Дмитри Александр улы Корсаков, ,  — , ) — рус тарихчысы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1883), рус тарихы докторы (1880), Казан университеты профессоры, Санкт-Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы.

## Моны да карагыз
* Казан университетының этнография музее

## Искәрмәләр
Борис Диев

**Борис Диев** (Борис Александр улы Диев, ,  — , ) — СССР һәм РФ көйязары, дирижер, РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1977), РФның халык әртисе (1992), РФ дәүләт премиясе лауреаты (2004).
Дмитрий Дубяго

**Дмитри Дубәго** (Дмитри Иван улы Дубяго, ,  — , ) — рус астрономы, яшерен киңәшче (1906), фәннәр докторы (1881), профессор, Казан университеты риктыры (1899-1905).

## Искәрмәләр
Василий Дивов

**Васили Дивов** (Васили Абрам улы Дивов, ,  — , ) — Гвардия экипажы мичманы, декабрислар фетнәсендә катнашучы.
Дмитрий Петрушевский

**Дмитри Петрушевски** (Дмитри Моисей улы Петрушевски, ,  — , ) — тарихчы, Урта гасырлар тарихын өйрәнүче, тарих докторы (1901), СССР ФА академигы (1929), Мәскәү университетының атказанган профессоры.
Иван Добротворский

**Иван Добротворски** (Иван Михаил улы Добротворски, ,  — , ) — иске йолалык тарихын өйрәнүче, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1874), Казан университеты профессоры.
Дмитрий Егоров

**Дмитри Егоров** (Дмитри Фөдор улы Егоров, ,  — , ) — РФ һәм СССР математигы, саф математика докторы (1901), СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1924), Мәскәү математика җәмгыяте президенты (1923-1930).

Төркем:Математиклар
Дмитрий Древке

**Дмитри Древке** (Дмитри Владимир улы Древке , ,  — , ) — РФ баскетболчысы (һөҗүмче), РФның спорт остасы, яшьләр арасында дөнья чемпионы (1996), РФ чемпионатының көмеш призчысы (2001, 2002).
Александр Дубяго

**Александр Дубяго** (Александр Дмитри улы Дубяго, ,  — , ) — СССР астрономы, физика-математика фәннәре докторы, профессор, КДУның Энгелһардт ис. астрономия обсерваториясе директоры (1954-1958).
Алексей Дугин

**Алексей Дугин** (Алексей Семөн улы Дугин, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
Иван Дунаев

**Иван Дунаев** (Иван Иван улы Дунаев, ,  — , ) — химик, Казан университеты профессоры (1825), «Казанские известия» гәҗите мөхәррире.
## Искәрмәләр

Төркем:Химиклар
Дөмәй Ишкәев

**Дөмәй Ишкәев** (, ,  — , ) — 1704-1711 еллардагы башкорт күтәрелеше җитәкчеләреннән берсе.
Евгений Варламов

**Евгени Варламов** (Евгени Владимир улы Варламов, ,  — , ) — РФ футболчысы (сакчы), РФның спорт остасы, 1995 елгы Җәйге Универсиаданың бронза мидәле иясе, Россия чемпионатларының көмеш (1998, 2002) һәм бронза (1999) мидәлләре иясе.
Иван Домрачев

**Иван Домрачев** (Иван Владимир улы Домрачев, ,  — , ) — СССР җәррахы, медицина фәннәре докторы, профессор (1936), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1940).
Дмитрий Янишевский

**Дмитри Янишевски** (Дмитри Эраст улы Янишевски, ,  — , ) — рус геоботанигы, биология фәннәре докторы (1938), СССР ФА эксперименталь ботаника институтының өлкән фәнни хезмәткәре.

Төркем:Биологлар
Евгения Финогентова

**Евгения Финогентова** (Евгения Олег кызы Финогентова, ,  — , ) — РФ баскетболчысы (сакчы), РФның спорт остасы, 2013 елгы Җәйге Универсиаданың көмеш мидәле иясе.
Евграф Осокин

**Евграф Осокин** (Евграф Григори улы Осокин, ,  — , ) — галим, яшерен киңәшче (1876), сәясәт фәннәре докторы (1845), Казан университеты ректоры (1883-1872, 1876-1880)

## Искәрмәләр
Геннадий Еврюжихин

**Геннади Еврүжихин** (, ,  — , ) — СССР футболчысы (һөҗүмче), халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1972), СССР милли футбол җыелмасы әгъзасы (1966-1973), СССР чемпионатларының алтын (1976) һәм көмеш (1967, 1970) призчысы, 1972 елгы Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе, 1972 елгы Европа чемпионатының көмеш призчысы.
## Искәрмәләр
Евгений Чириков

**Евгени Чириков** (Евгени Николай улы Чириков, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, драматург һәм публицист.
Егор Вагнер

**Егор Вагнер** (Егор Егор улы Вагнер, ,  — , ) — химик-органик, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1900), химия докторы (1888), Казан, Санкт-Петербург, Варшава университетлары профессоры.

Төркем:Химиклар
Сергей Егоров (1899)

**Сергей Егоров** (Сергей Пөтр улы Егоров, ,  — , ) — СССР геологы, «Татнефтегазразведка» трестының геология бүлеге башлыгы (1947-1965), Сталин премиясе лауреаты (1950).
Евгений Шварц

**Евгени Шварс** (Евгени Лев улы Шварс, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, шагыйрь, журналист һәм сценарийлар авторы.
Виктор Ерин

**Виктор Ерин** (Виктор Фөдор улы Ерин, ,  — , ) — дәүләт эшлеклесе, РСФСР (1991), СССР (1991-1992) эчке эшләр министрының беренче урынбасары, РФ эчке эшләр министры (1992-1995), РФ тышкы разведка хезмәте директоры урынбасары (1995-2000).
Андрей Ершов

**Андрей Ершов** (Андрей Николай улы Ершов, ,  — , ) — иҗтимагыятьче, дәүләт эшлеклесе, иҗтимагыять фәннәре докторы, профессор, БЛКЯБнең Бауман РКнең 1 нче сәркатибе (1980-1984), БЛКЯБнең Татарстан ӨКнең 2 нче сәркатибе (1986-1989), ТР Президенты аппаратының баш референты (1992-1997), 1997-2014 елларда - ТР Президенты каршындагы дәүләт хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрү һәм яңадан әзерләү үзәге (2001 елдан ТР Президенты каршындагы Дәүләт хезмәте институты, 2007 елдан ТР Президенты каршындагы Дәүләт һәм муниципаль идарә академиясе) директоры (ректоры).
Всеволод Ершов

**Всеволод Ершов** (Всеволод Пөтр улы Ершов, ,  — , ) — СССР һәм РФ журналисты, документаль фильмнар сценарийләре авторы, күзәтче.
Ефрем (Ефремов)

**Ефрем** (Михаил Иван улы Ефремов, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Яраң епискобы (1932-1934), Саранск епискобы (1936-1937), Курск һәм Обоянь епискобы (1937-1941).
## Искәрмәләр
Ефрем (Хвостов)

**Ефрем** (Ефрем Хвостов, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Казан һәм Зөя митрополиты (1606-1613), Рәсәй патриархы вазыйфаларын башкаручы (1612-1613).
Евгений Ефремов

**Евгений Ефремов** (Евгений Борис улы Ефремов, ,  — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (сакчы), РФ футбол тренеры, Чаллы «КАМАЗы»ның баш тренеры (2018), 1995 елгы Җәйге Универсиаданың бронза мидәле иясе.
## Искәрмәләр

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Елена Шанина

**Елена Шанина** (Елена Юри улы Шанина, ,  — , ) — СССР һәм РФ кино һәм театр актеры, РСФСРның атказанган әртисе, РФның халык әртисе (1997).
Олег Ерастов

**Олег Ерастов** (Олег Александр улы Ерастов, ,  — , ) — СССР химигы, химия фәннәре докторы (1975), РФА КФҮнең А.Е. Арбузов исемендәге Органик һәм физик химия институтында азотлы кушылмалар тәҗрибәханәсе мөдире.

Төркем:Химиклар
Николай Ефремов

**Николай Ефремов** (Николай Прокопий улы Ефремов, ,  — , ) — сәүдәгәр, дәүләт эшлеклесе, Чабаксар шәһәр думасы башлыгы (1910-191?), Казан губернасыннан 3 нче Дәүләт Думасы депутаты.

## Искәрмәләр
Павел Ефтин

**Павел Ефтин** (Павел Степан улы Ефтин, ,  — , ) — рус гаскәрбашы, генерал-лейтенант, Беренче бөтендөнья сугышы вакытында - артиллерия бригадасы командиры.
Антон Жбиковский

**Антон Жбиковски** (Антон Ксавери улы Жбиковски, ,  — , ) — рус математигы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1887), 1 нче Казан гимназиясендә физика һәм математика укытучысы.

Төркем:Математиклар
Пётр Желтухин

**Пөтр Желтухин** (Пөтр Фөдор улы Желтухин, ,  — , ) — рус хәрби эшлеклесе, генерал-лейтенант, Киевның хәрби губернаторы (1827).
Дварка

**Два́р(а)ка** (, , ) — Һиндстанның Гөҗәрат штатындагы Джамнагар даирәсендәге шәһәр һәм муниципаль оешма. Гарәп диңгезе яр буенда Катхиавар ярымутравының көнбатышында урнашкан. Санскрит телендәге әдәбиятта башка атамасы да китерелә - "Дваравати". Дварака Һиндстанның иң борынгы шәһәрләренең берсе һәм Һинд диненең җиде изге шәһәрләрнең берсе булып тора. Монда Кришна Ходаеның иң танылган гыйбадәтханәләрнең берсе Дваракадиша гыйбадәтханәсе урнашкан. Махабхарата һәм Пураналар буенча Дварака борынгы Дварака патшалыгының башкаласы булган. Кришнаның китүеннән соң Дварака диңгез төбенә төшкән дип сөйләнә.
2001 ел бөтен Һиндстан ел язмасы буенча Дварка халык саны 33614 кеше булган, шуларның ирләре 53% булган, хатын-кызлар - 47% булган. Өлкән кешеләрнең язу сәләте 64% булган, бу урта Һиндстан дәрәҗәсеннән (59,5%) югарырак. Ирләр арасында язу сәләте 72% булган, хатын-кызлар арасында - 55%. Халыкның 13%-ы 6 яшькә кадәрге балалар булган.

## Сылтамалар
* Official website Jagad Mandir '''Dwaraka''' 
* Dwarka 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине изге урыннары
Сомнатх

**Сомна́тх** гыйбадәтханәсе (, ,  — «Ай Хөкемдары гыйбадәтханәсе», чөнки Сома — ул һинд мифологиясендә Ай һәм изге эчемлек Ходае — Шива Ходаеның Һинд дине гыйбадәтханәсе Һиндстанның Гөҗәрат штатының көнбатыш яр буенда Веравал авылы янында Һинд диненең изге сәфәр кылу урыны. Монда Шива Ходаеның 12 джьотирлингамнарының 12 ләренең иң изгесе урнашкан. Сомнатха гыйбадәтханәсен "мәңге гыйбадәтханә" дип атыйлар - ул тулысынча алты мәртәбә җимерелгән, ләкин һәрбер мәртәбә янә торгызылган булган.. Хәзерге вакытта булган гыйбадәтханә 1947 елда Һиндстан бәйсезлеге өчен көрәшүче күренекле һинд сәяси җитәкче Сардар, Патель тарафыннан төзелгән булган..

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*  Somath Temple Official Website 
*  Somath Jyotirlinga 
* 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине изге урыннары
Акбузат (ипподром)

**Таһир Кусимов исемендәге «Акбүзат» ипподромы** () — Уфадагы ипподром, үзенең исемен башкорт мифологиясендәге тулпар исеменнән алган. Ул 1968 елда төзелә башлый. Башкортларның Россия патшалыгына кушылуына 425 ел тулу уңаеннан, 1982 елның 26 июлендә беренче ат чабышлары үткәрелә башлый.

Ипподром тарихы 1883 елга барып тоташа. Бу елда Россия елкычылыгы һәм елкычылык заводы җитәкчелеге тарафыннан Уфада ипподром белән ат сарае төзү турында карар чыгарыла.

1892 елдагы «Коннозаводство и коневодство» журналында (№ 12 26 август) 36 ипподром арасында искә алынган.

1924 ел Башкорт АССРы Наркозем (Җир эшкәртү халык комиссарлыгы) тарафыннан кабул ителгән республикада юртак атларны сынау ипподромы төзү турында карар белән ул төзелеп беткән.

1968 елда БАССР Хөкүмәте карары белән яңа ипподром төзелә башлый. 1982 елның 26 июлендә беренче ат чабышлары үткәрелә.

2005 елда республика хөкүмәте тарафыннан ипподромны реконструкцияләү турында карар кабул ителә.

2007 елда Уфа архитекторы Ришат Муллагилдин проекты буенча (Япония архитекторы Киокадзу Араи (Япониянең ARAI ARCHITECTS ширкәте) белән бергә) ипподромга реконструкция ясала. Ипподромга реконструкция ясау проекты Россия Архитекторлар берлеге дипломына лаек була .

2009 елдан Таһир Кусыймов исеме бирелә.

Ипподромда 4 катлы төп трибуна бар. Пыяла белән тышланган, заманча җиһзландырылган бинада берьюлы 5 мең тамашачы ял итә ала. Моннан тыш, төп трибуна бинасында ипподром администрациясе ат чабыштыручылар өчен чишенү һәм юыну бүлмәләре, табиб кабинетлары булдырган. Ябык манеж әлегә Россия Федерациясенең бер регионында да юк. Ипподромда 108 ат тоту өчен 3 ат сарае, читтән килгән спортчылар өчен кунакханә, атлар өчен 70 урынлы сарай-аран яңадан төзелгән.


Файл:Ипподром Акбузат.jpg|

## Искәрмәләр

Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары
Наммальвар

**Наммальвар** (), шулай ук **Сатагопар** — Вайшнав традициясенең тамил изгесе, ул Альварлар дип аталган шагыйрь-тарафдарлар төркеменнән булган. Галимнәр фикеренчә, Намальвар Тамилнадта IX гасырда яшәгән. Һинд дине традициясе буенча, Наммальвар Кали-юганың иң башында безнең эрага кадәр IV меңьеллыкта яшәгән. Риваять буенча, ул Кришна Ходае китүеннән соң күп вакыт узмагач, хәзерге вакытта Алвартирунагири авылы урнашкан урында туган. Наммальвар "Тирувай-мори" дип аталган гимннар җыентыгы авторы булып санала. Аның шигъриятенең төп темасы - кеше җаны белән Параматма мөнәсәбәтләре.

## Әдәбият
* Chari, S. M. Srinivasa, Philosophy and Theistic Mysticism of the Āḷvārs, Motilal Banarsidass, isbn=8120813421
 https://books.google.com/books?id=8TwHhuZrZ-wC
 

Төркем:Альварлар
Төркем:Һинд дине
Бенарес Индуизм Университеты

**Бенарес Индуизм Университеты**, **Бенарес Һинду Университеты** (, ) — Һиндстанда, Варанаси шәһәрендә дәүләт университеты. Һиндстанның иң мәшһүр югары уку йортларның берсе. 2010 ел *[[India Today]]* рейтингында Һиндстан югары уку йортлары арасында 1-енче урынны алган..1916 елда Малавия, Мадан Мохан тарафыннан нигезләнгән..  5,5 км² территория били торган төп кампус, Варанаси Раджасы Каши Нареш бүләк иткән җирдә төзелгән. Икенче кампус, "Раджив Ганди исемендәге Көньяк кампус" Варанасидан 80 км ераклыктагы Мирзапур даирәсендә урнашкан. Бенарес университетында якынча 15 000 студент укый.

## Шушы Университетны бетергән кешеләр
* Голвалкар, Мадхав Садашив
* Шриватса Госвами

## Искәрмәләр

## Әдәбият
; рус телендә
* Рыбаков Р. Б., Индуизм. Джайнизм. Сикхизм: Словарь, "Республика", 1996 
; башка телләрдә
* Leah Renold, *A Hindu Education: Early Years Of The Banaras Hindu University* (Oxford University Press).

## Сылтамалар
* 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һиндстан югары уку йортлары
Максим Жестоков

**Максим Жестоков** (Максим Андрей улы Жестоков, ,  — , ) — РФ футболчысы (сакчы), Дусташлык кубогы иясе (2012).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Алексей Животов

**Алексей Животов** (Алексей Семөн улы Животов, ,  — , ) — композитор, дирижер, РСФСРның атказанган сәнгать хезмәткәре (2017).
Наталья Жукова

**Наталья Жукова** (Наталья Сергей кызы Жукова, ,  — , ) — РФ чаңгычысы, РФның спорт остасы, юниорлар арасында дөнья чемпионы (2012).
Владимир Жузе

**Владимир Жузе** (Владимир Пантелеймон улы Жузе, ,  — , ) — СССР физигы, физика-матеатика фәннәре докторы, профессор, А. Ф. Йоффе премиясе лауреаты.
Евгений Забиякин

**Евгений Забиякин** (Евгений Константин улы Забиякин, ,  — , ) — СССР театр актеры, ТаҗССРның атказанган әртисе (1967).
Николай Заболоцкий

**Николай Заболотски** (Николай Алексей улы Заболотски, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм тәрҗемәче.
Бхактиведанта-колледж

**Бхактиведа́нта-ко́лледж** () — Вайшнав дини тәгълимат югары уку йорты, Честер Университеты һәм Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ISCKON) белән аффилирланган.

## Кампус
Колледжның кампусы Радхадеш кришнаит җәмәгате территориясендә Арденн тауларының ямьле авыл районында урнашкан. Радхадеш Европада ИСККОН үзәкләренең иң эресе булып тора һәм шулай ук Бельгиянең туристик манзараларының берсе булып тора, анда ел саен берничә мең турист килә.

## Тарих
Бхактиведанта-колледж 2002 елда нигезләнгән булган, моңа ИСККОН җәмгыятенең белем алу Министрлыгы ярдәм иткән, максат булып ИСККОН җәмгыяте ихтыяҗларына туры килгән Вайшнав югары уку йорты барлыкка китерү булган. Лампетерда Велс Университеты белән партнёрлыкта колледж дини тәгълимат буенча бакалавр программасын төзегән, ул Аккредитация алган беренче ИСККОН югары уку йорты булган. 2010 елда Велс университетының янә үзгәртеп оештырып куюы булган, аннан соң колледж Честер университеты белән партнёрлыкта эшли башлаган.

## Миссиясе
Бхактиведанта-колледжның миссиясе булып Вайшнав дәгъвачылары, дини тәгълимат белгечләре, остазлар, галимнәр һәм рухи җитәкчеләр әзерләү булып тора.

## Программалар
Өч ел уку курсын бетергәч, колледж бетергән студентларга ике белгечлекнең берсе буенча: "дини тәгълимат һәм дин өйрәнмәләре" яки "педагогика, дини тәгълимат һәм дин" бакалавр дәрәҗәсе бирелә.

## Ректоры
Бхактиведанта-колледжның ректоры булып Ядунандана Свами тора.
Ул тумышы белән Каталониядән һәм Сатсварупа Даса Госвами укучысы.
Бер вакыт ул Испаниядә ИСККОН җәмгыятенең төбәк сәркатибе (вице-президент) вазифаларын үтәгән.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

## Сылтамалар
* http://official|bhaktivedantacollege.com
* http://Facebook|bhaktivedantacollege
## Искәрмәләр

Төркем:Бельгия югары уку йортлары
Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине уку йортлары
Руслан Зәйнуллин

**Руслан Зәйнуллин** (Руслан Фәрит улы Зәйнуллин, ,  — , ) — РФ хоккейчысы (һөҗүмче), 18 яшькәчә яшьләр чемпионатының көмеш медале иясе (2000), яшьләр дөнья чемпионатының алтын медале иясе (2002).
## Искәрмәләр
Алексей Зайцев (1856)

**Алексей Зайтсев** (Алексей Михаил улы Зайтсев, ,  — , ) — РИ геологы, Тум һәм Варшава университетлары профессоры.
Айрат Зәкиев

**Айрат Зәкиев** (Айрат Ринат улы Зәкиев, ,  — , ) — РФ өч төр көч ярышчысы, 2012 елгы Паралимпия уеннарының һәм дөнья чемпионатының (2010, 2014) көмеш мидәле иясе.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр
Бен-Цион Зилбер

**Бен-Сион Зилбер** (Бен-Сион Исхак улы Зилбер, ,  — , ) — яһүд дине эшлеклесе, «Толдот Йешурун» оешмасының баш раввины (2004 елдан).
Исхак Зилбер

**Исхак Зилбер** (, ,  — , ) — яһүд дине эшлеклесе, «Толдот Йешурун» оешмасының баш раввины (2000-2004).
Владимир Захаров (1939)

**Владимир Захаров** (Владимир Евгени улы Захаров, ,  — , ) — СССР һәм РФ физигы, физика-математика фәннәре докторы (1971), СССР ФА академигы (1984), РФА теоретик физика институты директоры (1993-2003).
## Искәрмәләр

Төркем:Физиклар
Юлия Җиһаншина

**Юлия Җиһаншина** (Юлия Яков кызы Җиһаншина, ,  — , ) — җырчы, пианиночы, ТРның атказанган әртисе (2015).
Герман Зонин

**Герман Зонин** (Герман Семөн улы Зонин, ,  — , ) — СССР футболчысы һәм футбол тренеры, УССР, РСФСР һәм СССРның атказанган тренеры (1962, 1987, 1992), Бирма (1965-1967) һәм СССР (1972) милли футбол такымнарының баш тренеры, СССР чемпионы (1972), Азия уеннары җиңүчесе (1966).
Сәфьян Ибраһимов

**Сәфьян Ибраһимов** (Сәфьян Шәрифҗан улы Ибраһимов, ,  — , ) —  композиторы, актер, ТРның атказанган мәдәният эшлеклесе.

## Китаплары, хезмәтләре
* 2009 ел - Картаямыни соң йөрәк?!., Казан, ТКН

Төркем:Татар композиторлары
Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Иван Соколов (1812)

**Иван Соколов** (Иван Дмитрий улы Соколов, ,  — , ) — математик, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1860), фәлсәфә докторы (1839), Новороссия университетының беренче риктыры (1865-1869).
## Искәрмәләр

Төркем:Математиклар
Иван Симонов

**Иван Симонов** (Иван Михаил улы Симонов, ,  — , ) — РИ астрономы, Антарктида кыйтгасы ачучыларның берсе, Казан университеты ректоры (1846―1854).

## Искәрмәләр
Иван Браун

**Иван Браун** (, ,  — , ) — анатомия, физиология һәм мәхкәмә медицинасы профессоры, Казан университеты риктыры (1813-1819).

## Искәрмәләр
Иван Ягодинский

**Иван Ягодински** (Иван Иван улы Ягодински, ,  — , ) — фәлсәфәче, мантыйкчы, Казан университеты профессоры.
Николай Зоммер

**Николай Зоммер** (Николай Иван улы Зоммер, ,  — , ) — рус шәркыятьчесе, Кытай фәлсәфәсенә караган фәнни хезмәтләр авторы.
Иван Злобин

**Иван Злобин** (Иван Михаил улы Злобин, ,  — , ) — РИ хәрби эшлеклесе, Казан хәрби бүлгесенең артиллерия инспекторы (1916).
Иван Порфирьев

**Иван Порфирьев** (Иван Яков улы Порфирьев, ,  — , ) — рус әдәбияте тарихчысы, Казан руханилар академиясе профессоры, Санкт-Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы (1873).
Виктор Иванов (1903)

**Виктор Иванов** (Виктор Александр улы Иванов, ,  — , ) — фирка-дәүләт эшлеклесе, ВКП(б)ның Чечен-Ингуш ӨКнең 1 нче сәркатибе (1940-1944), СССР нифет сәнәгате эшчеләре берлегенең ҮК рәисе (1956-1957), СССР нифет һәм химия сәнәгатьләре эшчеләр һөнәри берлегенең ҮК рәисе (1957-1959), Бөтенсоюз уйлап табучылар һәм рационализаторлар җәмгыятенең үзәк шурасы рәисе (1959-1968).
Николай Иванов (1832)

**Николай Иванов** (Николай Алексей улы Иванов, ,  — , ) — Казанның 1 нче гилдия сәүдәгәре, тиҗарәт киңәшчесе, РИнең Ханькоу шәһәрендәге вице-консулы.
Игорь Адо

**Игорь Адо ** (Игорь Сергей улы Адо, ,  — , ) — СССР математигы, физика-математика фәннәре докторы (1935), профессор (1939), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1955).
Игорь Антипин

**Игорь Антипин** (Игорь Сергей улы Антипин, ,  — , ) — химик, химия фәннәре докторы (1995), профессор (1996), РФАның мөхбир әгъзасы (2003), ТРның атказанган фән эшлеклесе (2005).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Шулай ук карагыз
 

Төркем:Химиклар
Петр Измайлов

**Пөтр Измайлов** (Пөтр Николай улы Измайлов, ,  — , ) — инженер-геофизик, шаһматчы, ССҖБнең спорт остасы (1929), РСФСР чемпионы (1928).
Сергей Ильенко

**Сергей Ильенко** (Сергей Михаил улы Ильенко, ,  — , ) — җәмәгать эшлеклесе, хәйрияче, Славяносербск өязе дворяннары җитәкчесе (1890-?), Луганск шәһәр думасы әгъзасы.
Азарий Иванов

**Азари Иванов** (Азарий Иван улы Иванов, ,  — , ) — СССР музыка эшлеклесе, көйязар, нашир, педагог, СССР дәүәт музыка нәшриятенең Ленинград бүлеге баш мөхәррире (1945-1953).
Ольга Ильина

**Ольга Ильина ** (Ольга Александр кызы Ильина, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрә һәм язучы.
Глеб Ильин

**Глеб Ильин** (Глеб Александр улы Ильин, ,  — , ) — РИ-АКШ рәссамы, портретлар һәм пейзажлар авторы.
## Искәрмәләр
Алексей Ильюшин

**Алексей Ильюшин** (Алексей Антон улы Ильюшин, ,  — , ) — тоташ мөхитләр механикасы өлкәсендә белгеч, физика-математика фәннәре дуктыры (1939), профессор (1938), СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1943), СССР артиллерия фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы (1947), Сталин премиясе лауреаты (1948), Ленинград дәүләт университеты риктыры (1950-1952), СССР ФАнең Механика институты директоры (1953-1960).
Илья Мокрецов

**Илья Мокресов** (Илья Владимир улы Мокрецов, ,  — , ) — РФ һәм Казакъстан кылычбазы, Азия чемпионатының бронза мидәле иясе (2013, 2015).
Иннокентий Канонников

**Иннокенти Канонников** (Иннокентий Иван улы Канонников, ,  — , ) — рус химигы, химия докторы (1884), Казан һәм Мәскәү университетлары профессоры.
Иоанн (Братолюбов)

**Иоанн** (Сергей Васили улы Братолюбов, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Березов (1923-1924), Воткинск (1924-1926), Сүздәл (1926-1927), Шацк (1927-1929), Җаек һәм Покровск (1929-1930) һәм Курган (1930-1931) епискобы, Сарапул (1943), Ижау (1943-1945), Уфа һәм Башкортстан (1945-1948) һәм Сембер һәм Мәләкәс (1953-1959) архиепискобы.
Иоанн (Тимофеев)

**Иоанн** (Иван Иван улы Тимофеев, ,  — , ) — православие дине эшлеклесе, Йошкар-Ола һәм Мари Иле митрополиты (1993 елдан, 2004 елга кадәр епископ, 2017 елга кадәр архиепископ).

2020 елның 20 ноябреннән, Йошкар-Ола һәм Мари Иле митрополиты вазифасын алып бару белән бер үк вакытта, Татарстан митрополиясе Казан епархиясенең вакытлы идарәчесе вазифасына билгеләнә.

## Искәрмәләр
Иоанн (Широков)

**Иоанн** (Андрей Алексей улы Широков, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Мари епискобы (1929-1931), Казан епархиясенең вакытлы идарәчесе (1930), Чабаксар (1931), Мари (1931), Волоколамск (1931-1934), Мөрәм (1934) һәм Орехово-Зуево (1934-1936) епискобы.
Иона (Павинский)

**Иона** (Иван Дмитри улы Павински, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Орөл һәм Севск епискобы (1817-1821), Твер һәм Кашин (1821-1826) һәм Казан һәм Сембер (1826-1828) архиепискобы.
Иосиф (Курцевич)

**Иосиф** (Иван Дмитри улы Курсевич-Булыга, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Владимир һәм Брест епискобы (1621-1625), Сүздәл һәм Таруса архиепискобы (1626-1634).
Илья Спиридонов

**Илья Спиридонов** (Илья Роман улы Спиридонов, ,  — , ) — РФ фигуралы шуучысы, юниорлар арасындагы фигуралы шуу буенча Гран-при финалының бронза призчысы (2017).
## Искәрмәләр
Илья Яковкин

**Илья Яковкин** (Илья Фөдор улы Яковкин, ,  — , ) — укытучы, 1 нче Казан ирләр гимназияләсе директоры (1805-1819), Казан университеты риктыры (1805-1813).

## Искәрмәләр
Ирина Зарубина

**Ирина Зарубина** (Ирина Пөтр кызы Зарубина, ,  — , ) — СССР театр һәм кино актеры, РСФСРның халык әртисе (1951), ТаҗССРның халык әртисе (1944).
Ириней (Шульмин)

**Ириней (Шульмин)** (Михаил Александр улы Шульмин, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Минзәлә (1923-1924), Малмыж (1924-1925), Алабуга (1925-1930), Богырыслан (1930-1934) һәм Пенза һәм Саранск (1934-1935) епискобы, Куйбышев архиепскобы (1935-1937).
Иустин (Мальцев)

**Иустин (Мальцев)** (Иван Николай улы Мальцев, ,  — , ) — православие дин эшлеклесе, Вологда һәм Череповец (1945-1949), Псков һәм Порхов (1949), Казан һәм Чистай (1949-1950) епискобы.
## Искәрмәләр
Юрий Ичетовкин

**Юри Ичетовкин** (Юри Евлампи улы Ичетовкин, ,  — , ) — РФ актеры, РСФСРның атказанган әртисе (1989), РФның халык әртисе (2006).
Николай Кабанов

**Николай Кабанов** (Николай Александр улы Кабанов, ,  — , ) — табиб-терапевт, галим, эсперанточы, профессор, Екатеринослав югары педагогика институты ректоры (1918-1922).
Андрей Кайсаров

**Андрей Кайсаров** (Андрей Васили улы Кайсаров, ,  — , ) — мәгариф эшлеклесе, дәүләт киңәшчесе, Казан университеты профессоры, Казан университеты басмаханәсе идарәчесе (1835-1854).
Александр Казем-Бек (1902)

**Александр Казем-Бек** (Александр Лев улы Касыймбәк, ,  — , ) — «младоросслар» хәрәкәте җиткәчесе, мөһаҗир, публицист, педагог, чиркәү журналисты, илаһиятче.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
Марат Калиненок

**Марат Калинөнок** (Марат Александр улы Калинөнок, ,  — , ) — СССР әфисәре, танкист, тарих фәннәре нәмзәте (19??), СССР халык мәгариф әтличниге, МССРның атказанган югары мәктәп хезмәткәре.
Гавриил Каменев

**Гавриил Каменев** (Гавриил Пөтр улы Каменев, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, тәрҗемәче, тиҗарәт киңәшчесе (1800), Казан шәһәр башлыгы (1798-1800).
Камилә Гафурҗанова

**Камилә Гафурҗанова** (Камилә Йосыф кызы Гафурҗанова, ,  — , ) — РФ рапирачысы, РФның атказанган спорт остасы (2012), 2012 елгы Олимпия уеннарының көмеш мидәле иясе, дөнья чемпионатының көмеш мидәле иясе (2009), Европа чемпионатының көмеш (2009, 2012) һәм бронза (2012) мидәлләре иясе.

Хәзерге вакытта АКШта, Калифорниядә тора. Татар җәмгыяте активисты.

Төркем:Татар спортчылары
Төркем:Фехтовальщиклар
Төркем:Русиянең атказанган спорт осталары
Максим Казак

**Максим Казак** (Максим Виктор улы Казак, ,  — , ) — журналист, Cnews журналының һәм интернет-порталының баш мөхәррире.
Михаил Каргер

**Михаил Каргер** (Михаил Константин улы Каргер, ,  — , ) — СССР архитектура тарихчысы, археолог, тарих фәннәре дуктыры, профессор (1949), Сталин премиясе лауреаты (1952).
Александр Карпеев

**Александр Карпеев** (Александр Порфири улы Карпеев, ,  — , ) — «Әкият» курчак театрының әртис-курчакчысы, ТРның атказанган (1994) һәм халык (2005) әртисе.
## Искәрмәләр

Төркем:«Мәдәнияттәге казанышлар өчен» билгесе (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Валерий Карпов (1939)

**Валери Карпов** (Валери Николай улы Карпов, ,  — , ) — шаһмат композиторы, шаһмат композициясе буенча 3 мәртәбә СССР чемпионы.
Василий Карякин

**Васили Карәкин** (Васили Александр улы Карәкин, ,  — , ) — Казанның 2 нче гилдия сәүдәгәре, тиҗарәт киңәшчесе, Казан шәһәр думасы гласные,  Рыбинск биржа комитеты рәисе, Казан губернасыннан 3 чакырылыш РИ дәүләт думасы депутаты.
Василий Кафтырев

**Васили Кафтырев** (Васили Иван улы Кафтырев, ,  — , ) — архитектор, Казанның беренче генераль планы авторы, Казан губерна архитекторы (1783-1791).
Герман Качин

**Герман Качин** (Герман Николай улы Качин, ,  — , ) — СССР һәм РФ театр һәм кино актеры, РФның атказанган әртисе (1993).
Альберт Капенгут

**Альберт Капенгут** (Альберт Зинови улы Капенгут, ,  — , ) — СССР, Беларус һәм АКШ шаһматчысы, СССРның спорт остасы (1962), халыкара оста (1991).
Денис Капустин

**Денис Капустин** (Денис Виктор улы Капустин, ,  — , ) — РФ спортчысы (өчле сикерү), 2000 елгы Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе, Европа чемпионатларының алтын (1994) һәм көмеш (1998) мидәлләре иясе.
Илгиз Кәшшафетдинов

**Илья (Илгиз) Кәшшафетдинов** (Илгиз Бари улы Кәшшафетдинов, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, журналист, фотограф.
Ольга Кашеварова

**Ольга Кашеварова** (Ольга Афанаси кызы Кашеварова, ,  — , ) — СССР опера җырчысы, РСФСРның атказанган әртисе (1956), Сталин премиясе лауреаты (1942).