Василий Горохов (актер)

**Василий Горохов** (*әдәби псевдонимы* Василий Регеж — Горохов, *тулы исеме* Василий Михаил улы Горохов, ) — актер, язучы (*шагыйрь, драматург, тәрҗемәче*). Мари АССР халык (1982), РСФСР атказанган (1988) артисты. Мари АССР дәүләт премиясе лауреаты (1978). ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1975). Мари Илнең халык язучысы (*[[2007]]*). Василий Регеж-Горохов — үз әсәрләре тупланмасын исән чакта бастырып чыгара алган бердәнбер мари халык язучысы.

## Тәрҗемәи хәле
1937 елның 27 августында Мари АССР Көҗәңәр районы Югары Регеж авылында туган. Ивансола урта мәктәбен (*[[1957]]*), Н.К. Крупская исемендәге Мари дәүләт педагогия институтының III курсын (1960), А.В. Луначарский исемендәге ГИТИСның актерлык бүлеген (*Н.Ф. Чефранова һәм  П.В. Лесли курсы*, *[[1965]]*) тәмамлаган.

## Хезмәт юлы
1965-2002 М. Шкетан исемендәге Мари милли драма театрында эшли: 1965-1990 актер, 1990-1996 әдәби бүлек мөдире, 1996-2002 актер.

## Уйнаган рольләре

* Эчан («*Ак аккош*» В. Бояринова, 1965)
* Григорий Петрович Веткан («*Элнет*»  С. Чавайн, 1965)
* Доктор Ломбарди («*Ике хуҗаның хезмәтчесе*» К. Гольдони, 1965)
* Аркадий («*Туган җир*» К. Коршунов, 1966)
* Эчук («*Салика*» С. Николаев, 1966)
* Эвай Петр («*Эренгер*» М. Шкетан, 1967)
* Мичи («*Умартачылык*»  С. Чавайн, 1968)
* Паратов («*Бирнәсез кыз*» А. Островский, 1968)
* Звонцов («*Егор Булычев һәм башкалар*»  М. Горький, 1968)
* Воробьев («*Борчулы картлык*» Л. Рахманов, 1970)
* Чопай («*Салика*» С. Николаев, 1972)
* Стапан Микале («*[[Морке]] көйләре*» М. Рыбаков, 1975)

* Алексей («*Оптимистик трагедия*» Вс. Вишневский, 1980)
* Пигулин («*Кыргый бал*» М. Рыбаков, 1980)
* Әҗәл («*[[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)|Әлдермештән Әлмәндәр]]*»  Т. Миңнуллин, 1981)
* Кент («*Король Лир*»  В. Шекспир, 1984)
* Агабо («*Арба ауды*» О. Иоселиани, 1985)
* Акпатыр («*Акпатыр*» С. Чавайн, 1988)
* Вәйнәмөйнен («*[[Калевала]]*», 1997, режиссер Пааво Лиски)
* Ата («*Упкын өстендә таң*», 1998)
* Лыжгаев («*Карт кыз җыры*» В. Филиппов, 1998)
* Савлий («*Әһ, ата-аналар!..*» М. Шкетан, 1998)
* Яндышев («*Эренгер*»  М. Шкетан, 1998)
* Ози Кузи («*Салика*» С. Николаев, 1999)
* Эшләпәле ир («*Ефәк таган*», 1999)
* Дороднов («*Соңарган мәхәббәт*» А. Островский, 2000)

## Әдәби иҗаты
 
 
В. Регеж-Горохов 20 китап нәшер иткән. Алар арасында шигърият, чәчмә әсәрләр, сәхнә әсәрләре, әдәби публицистика һәм тәрҗемә китаплары бар.
Әдәби эшчәнлек белән 1958 елдан шөгыльләнә. Балалар өчен беренче шигырьләр китабы «*Урманда*» (*Чодыраште*) 1958 елда басылган. 1970 елда мари театрында ул язган беренче «*Зәңгәр кош*» (*Канде кайык*) пьесасы буенча спектакль уйнала. М. Шкетан исемендәге Мари милли драма театрында «*Зәңгәр кош*» (*Канде кайык*, *[[1971]]*), «*Черек матур алма*» (*Шукшан чевер олма*, *[[1980]]*), «*Гөнаһ*» (*Сулык*, *[[1984]]*), «*Комета койрыгы*» (*Почан шÿдыр*, *[[1989]]*), «*Алтын туй*» (*Шöртньö сÿан*, *[[1992]]*), «*Борынгылар җыры*» (*Кугезе муро*, *[[1975]]*) пьесалары сәхнәләштерелгән.  Мари композиторлары В. Алексеев, В. Кульшетов, В. Захаров, С. Маков һ. б. аның 300 дән артык шигыренә җыр иҗат иткән. Мари теленә К. Чуковский әсәрләрен («*Мойдодыр*»), А.С. Пушкинның «*[[Евгений Онегин]]*» романын (*[[2000]]*), Шандор Петефи лирикасын (*[[2003]]*) тәрҗемә иткән. Халык иҗатына нигезләнеп «*Регеж Карман*» китабын язган.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Мари АССР атказанган артисты (1975).
* Мари АССР халык артисты (1982).
* РСФСР атказанган артисты (1988).
* Мари АССР дәүләт премиясе (1978) – «*[[Морке]] көйләре*» (*Морко сем*) (М. Рыбаков әсәре) спектаклендә солдат Стапан Микале ролен башкарган өчен.
* Й. Кырла исемендәге театр премиясе (2000) – «*Соңарган мәхәббәт*» (*Вараш кодшо йєратымаш*) (А.Н. Островский әсәре) пьесасында сәүдәгәр Дороднов ролен башкарган өчен (*«эпизодик роль» номинациясендә*).
* Мари Илнең халык язучысы (2007).

## Кызыклы факт

М. Шкетан исемендәге Мари милли драма театрында (*[[Йошкар-Ола]]*)  Т. Миңнуллинның «*[[Әлдермештән Әлмәндәр]]*» әсәре буенча «*Чодраял Элыксандр*» спектаклендә  Әҗәлне  Василий Горохов, Әлмәндәр- Элыксандрны  артист Г. Копцев уйнаган.

## Әдәбият
# Санин А. Тридцать жизней Василия Горохова: На соискание премии им. Олыка Ипая. «*Молодой коммунист*», 1972 ел, 31 октябрь. 
# Хузангай А. Своя звезда.  «*Литературная Россия*», 1984 ел, 10 август. 
# Поморцева Б. Три грани творчества. «*Марийская правда*», 1987 ел, 26 август. 
# Козловский Я. Василий Регеж-Горохов. «*Советская культура*», 1983 ел, 26 июль. 
# Горохов (Регеж-Горохов) Василий Михайлович . Кто есть кто в Марий Эл. Йошкар-Ола, 2002.

## Сылтамалар
* В.М. Горохов Шкетан исемендәге театр сайтында 
* В.М. Горохов Кino-teatr.ru сайтында

## Искәрмәләр

Төркем:Мари АССР халык артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Мари АССР дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Й. Кырла исемендәге театр премиясе лауреатлары
Төркем:Чирмеш язучылары
Төркем:Мари Иле язучылары
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:Артистлар
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар