Красноярск крае

}}| **}**
}}
|-
|align="center" colspan="2"|

**Красноярск крае** () — Россия Федерациясенең субъекты. Себер федераль бүлгесенә керә.

## География
### Чиктәшлек

Красноярск крае Урта Себердә урнаша. Ул Россияның 13,86 % мәйданын били.

Төньякта Кара һәм Лаптевлар диңегезләре белән юыла.

### Рельеф, геологик төзелеше һәм файдалы казылмалар
#### Файдалы казылмалар
Крайда Россияның никель һәм платиноидлар запасларның 95 %, алтын запасларның 20 % тупланган; шулай ук кобальт, магнезитлар, һәм тагын 63 промышленность металлның һәм башка файдалы казылмалар төркеме бар.

Крайда зур күмер запаслар да тупланган: Канск-Әчинск басейны, Тунгуска ташкүмер бассйны.

25 нефть һәм газ чыганагы бар, эре Ванкор нефть һәм газ чыганагы.

Дөньяда иң зрусының берсе Горево кургаш чыганагы; Курейка графит чыганагы.

Крайда барлыгы 10 000 файдалы казылманың чыганагы ачылган.

### Климат
Крайның климаты кискен континеталь, температураның сикерү хаслы.

Край территориясендә артик, субарктик һәм уртача климатик поясларны аерып алалар.

Уртача гыйнвар температаурасы - -36...-18&nbsp;°C, июльнең +10...+20&nbsp;°C.

### Гидрография
#### Күлләр
Крайда 10 га гомуми мәйдан белән ~323 мең күл бар. Күлләрнең 86% полюс түгәрәк артында урнашалар, иң зурысы - Таймыр күле (4560 км² мәйданы). Башка эре күлләр: Пясино, Кета, Лама, Большое Хантайское.

#### Елгалар

### Туфраклары
Туңлык-тайгадагы, тау-тайгадагы туфраклар өстенлек итәләр, шулай ук көлсу, тау-тундралы, соры урман һәм кара туфраклар да бар. 
### Үсемлекләр
Урманлылык - 69 % (алардан: 



## Икътисад
### Төсле металлургия
Крайның ширкәтләре Россиянең башлангыч әлүминның ~27%ны эшлеп чыгаралар. «Норильский Никель» Россия бакырының 70%ны, никеленең 80%ны эшләп чыгара.

2007 елда крайның металлургия (кара һәм төсле) 399,1 млрд. рубльгә продукцияне җитештерде.

Эре металлургик ширкәтләр
* Красноярск Гулидов исемле төсле металлар заводы 
* Горево тау-баету комбинаты

### Энергетика
Крайнда 20 гидроэлектростанция эшли, 1 төзелеш стадиясенда.
* Красноярск ГЭС (20 млрд кВт•сәг ел эчендә)
* Курейка ГЭС (2,6 млрд кВт•сәг ел эчендә)
* Усть-Хантайская (2 млрд кВт•сәг ел эчендә)

Эвенкия, Түбән Ангара ГЭС, Кулюмба ГЭС каскады проектларда бар. Түбән Курейка ГЭСның төзелеше туктатты.

Канск-Әчинск бассейнның күмердә өч ТЭЦ һәм өч ГРЭС эшли.

### Машиналар төзү
Крайда эш урыннар сан буенча машиналар төзү икенче урын ала (беренче урын - металлургия).
Ширкәтләр:
* Красноярск камбаен заводы, Нзарово авыл хуҗалыгы машиналар төзү заводы;
* Красноярск суыткыч заводы "Бирюса";
* Краснояск авыр машиналар төзү заводы - "Крастяжмаш";
* Себер авыр машиналар төзү заводы - "Сибтяжмаш";
* Красноярск суднолар төзү верфе;
һәм башкалар.

### Агач эшкәртү һәм целлюлоза-кәгазь сәнәгате
Урман сәнәгате крайда эш урыннар сан буенча машиналар төзү өченче урын ала. Агач хәзерләүдә һәм агач эшкәртүдә 400 предпритиеләр эшли. Аларның ин эресе: ООО «Енисейский ЦБК», ОАО «Лесосибирский ЛДК», ООО «Енисейлесозавод», ЗАО «НовоЕнисейский ЛХК», ООО «ДОК Енисей», ООО «Канский ЛДК» һ. б.

### Химия сәнәгате
* Әчинск нефть эшкәртү заводы - бензин һәм нефтепродуктлар җитештерә.
* Красноярск синтетие каучык заводы - каучыкны җитештерә.
* Красноярск шин заводы - автомобиль һәм авиация шинларны җитештерә.
* «Красноярский биохимзавод», «Канский биоэтанол» - этанолны җитештерә.

### Нефть чыгару сәнәгате
2009 елда Ванкор нефть һәм газ чыганакның эксплуатация башланды. Чыганкның нефть запаслары - 260 млн. т., табигый газ запаслары - 90 млн. м³.

### Башка сәнәгать төрләре
* Красноярск әлүмин заводы ("Русал")
* Әчинск глинозём комбинаты

### Транспорт
* Транссебер магистрале һәм аның тармаклары; Көньяк Себер тимер юлы (Абакан - Тайшет); ташланган Трансполяр магистральнең ташланган Игарка—Долгий участогы; Көньяк Себер тимер юл магистрале (Түбән Варта - Усть-Илимск) - проектта; Норильск тимер юлы.
* М53 "Байкал" автомобиль трассасы (Новосибирск - Иркутск); М54 "Енисей" автомобиль трассасы (Красноярск - Кызыл - Монголия)
* Көньяк диңгез юлы, Енисей елга пародчылык;
* 26 аэропортлар, халыкара "Емельяново" аэропорты;
* Иркутск - Анжир нефтепроводы.
* Об-Енисей каналы: 1942 елдан кулланылмый.

## Мәдәният
Крайда 12 профессиональ театр һәм Красноярск крайдагы филармония, 49 музей, 148 кинотеатр, 1192 китапханә эшли.
### Спорт
"Енисей" футбол клубы Россиянең беренче футбол дивизионында уйный.

## Искәрмәләр

*