Василий Городцов

**Василий Алексеевич Городцов** (1860-1945) - рус һәм совет археологы, Мәскәү дәүләт университеты профессоры.

## Биографиясе
Василий Алексеевич Городцов 1860 елның 11 (23) мартында Рязань губернасы Рязань оязенең Дубровичи авылында  (хәзер  Рязань өлкәсенең Рязань районы) туган.

1880 елдан 1906 елга кадәр хәрби хезмәттә була һәм бер үк вакытта фәнни җәмгыятьләрдә һәм оешмаларда: Рязань архив комиссиясе (1889-1892), Ярославль архив комиссиясе (1898-1899), Мәскәүнең тарихи музеенда (1903 елдан) хезмәттәшлек итә.

Отставкага чыккач, 1929 елга кадәр эшләгән тарихи музейга даими эшкә урнаша. Аның белән музейның археология залларының киңәюе һәм төп экспозициясе, музей буенча юлкүрсәткечләр басмасы (1921-1923) бәйле. 1907-1914 елларда Мәскәү Археология институтында, 1915-1918 елларда Шанявский исемендәге халык университетында археология укыта. 1918 елдан башлап Мәскәү университеты профессоры, соңрак Чернышевский исемендәге Мәскәү философия, әдәбмят һәм тарих институтында профессор; ике вузда да археология кафедрасын җитәкли. Бер үк вакытта СССР Фәннәр Академиясенең матди культура Тарих институты хезмәткәре дә. Бик күп укучылар калдыра.

1920 елда В. А. Городцов һәм Австрия археологы Геро фон Мергарт арасында зур низаг була, аны Городцов палеолит һәйкәлләрен фальсификацияләүдә гаепли  .

РАНИОН археология секциясен оешканнан бирле җитәкли. Берничә ел РСФСР Халык комиссариаты баш фәненең Археология бүлеген җитәкли. Ул күп кенә совет һәм чит ил фәнни җәмгыятьләренең һәм учреждениеләренең мактаулы һәм хакыйкый әгъзасы була. 1941 елдан-МДУның тарих факультеты профессоры.

Ул 1945 елның 2 февралендә үлә. Мәскәүдә Новодевичье зиратында җирләнә.

## Бүләкләре

* РСФСРның атказанган галиме (1/14/1943) 
* Ленин ордены (11/04/1944) - мәдәни төзелеш өчен белгечләр әзерләүдә күренекле хезмәтләр өчен

## Фәнни эшчәнлеге
Аның беренче фәнни эшчәнлеге 1888 елда Ока  неолит мәйданнарын өйрәнү була.

Илнең зур территориясендә узган Городцовның күп санлы казылмалары бай археологик материал бирде, бигрәк тә бронза чорында. Аның культуралары сериясен ачты, аларны периодизацияләде.

СССР көньягы археологик тарихының өч стадиясен билгеләп үтте: чокырлы, катакомбалы, буралы. Беренче тапкыр фатьяновск, волосовка һәм урман полосасының башка культураларын аерып күрсәтте. Киммериялеләр өчен археологик база ясады .  Скиф-сөрүчеләр археологиясен (Бельск шәһәре тикшеренүләрен) баета. Дьяков һәм Городец культураларын (Кәшер шәһәрчеген, Муром янындагы Болотьевский каберлеген казу һ.б.) өйрәнүгә зур өлеш кертә.

СССР территориясендә беренче тапкыр палеолит кешесенең казылганнарын ачты һәм тикшерде ( Тимоновская сайты, 1928). Беренче тапкыр ул Иске Рязаньдә зур күләмле казу эшләре алып барды. Борынгы тормышның икътисади нигезләрен өйрәнде.

Археология эшен геология өлкәсендә эзләнүләр белән бергә алып бара. Дүртенчел чокырларны, аеруча Ока дюналарына һәм террасаларына күзәтү үткәрде. Ул Ярославль тирәсендә Үрге юра формаларын өйрәнү, далаларда кара туфракның үсүе һәм югалуы белән шөгыльләнә. Ул геологик проблемалар буенча дистәдән артык мәкалә, шул исәптән «К вопросу об установлении натурального масштаба времени по аллювиальным отложениям в долинах рек Окской системы» мәкаләсен язды.

Ул археологик һәйкәлләрнең кыр тикшерү методикасын булдырды, СССРның борынгы әйберләрен фәнни классификацияләде, археологиядә типологик һәм чагыштырма ысуллар теориясен эшләде.

" Палеометалл" терминын актив әйләнешкә кертә .

## Хезмәтләре
Ике йөздән артык фәнни хезмәт авторы. Шул исәптән:

* Результаты археологических исследований в Изюмском уезде Харьковской губернии // Труды XII Археологического съезда. — М., 1901.
* Результаты археологических исследований в Бахмутском уезде Екатеринославской губернии // Труды XIII Археологического съезда, т. I. — М., 1907.
* Первобытная археология. — М., 1908.
* Бытовая археология. — М., 1910.
* Культуры бронзовой эпохи в Средней России // Отчёт Российского исторического музея в Москве за 1914 г. — М., 1915.
* Археология. Т. 1. Каменный период. — М. — П., 1923.
* Археологическая классификация. — М., 1925.
* Дако-сарматские религиозные элементы в русском народном творчестве // Труды Исторического музея. — М., 1926.
* К вопросу о Киммерийской культуре // Труды Научно-исследовательского института археологии и искусствознания, том II. — М., 1927.
* Типологический метод в археологии. — Рязань, 1927.
* Старшее Каширское городище // Известия Государственной академии истории материальной культуры. — Вып. 85. — М.; Л., 1933.
* Тимоновская палеолитическая стоянка. — М. — Л., 1935.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* *Белозёрова И. В., [[Сергей Кузьминых|Кузьминых С. В.]], Сафонов И. Е.* Судьба учёного: жизнь Василия Алексеевича Городцова в его дневниках и воспоминаниях // Российская археология. — 2011. — № 1. — С. 154—165.
* *Крупнов Е. И.* Памяти В. А. Городцова // Вестник древней истории. — 1946. — № 3.
* *Жук А. В.* В. А. Городцев в рязанский период его жизни, службы и научной деятельности. Омск, 2005.
* *Крайнов Д. А.* К столетию со дня рождения В. А. Городцова // Советская археология. — 1960. — № 1.
* 
* *Сафонов И. Е.* В. А. Городцов и изучение эпохи бронзы восточноевропейской степи и лесостепи. Автореферат диссертации на соискание степени кандидата исторических наук. 2015.
* *Толстов В. А.* Юность и начало научной карьеры В. А. Городцова // Проблемы изучения и сохранения археологического наследия Центральной России : Материалы Всероссийской научно-практической конференции, посвященной 150-летию со дня рождения В. А. Городцова. Рязань, 20-22 апреля 2010 г. — Рязань, 2010.
* Труды ГИМ. 1988. Вып. 68: Наследие В. А. Городцова и проблемы современной археологии; Проблемы изучения древних культур Евразии. М., 1991;
* Чтения, посвященные 100-летию деятельности В. А. Городцова в Государственном Историческом музее. М., 2003. Ч. 1;

## Сылтамалар

* *Губин Д. В.* В. А. Городцов и Рязанский край: модель становления ученого-первооткрывателя // Научный электронный архив. URL: http://econf.rae.ru/article/7718
* Городцов Василий Алексеевич (неопр.). Летопись Московского университета. Дата обращения 23 декабря 2017.

Төркем:Русия археологлары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:РСФСР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:IV дәрәҗә Изге Владимир ордены кавалерлары
Төркем:III дәрәҗә Изге Станислав ордены кавалерлары
Төркем:III дәрәҗә Изге Анна ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Изге Анна ордены кавалерлары
Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1945 елда вафатлар
Төркем:2 февраль көнне вафатлар
Төркем:Рязань губернасында туганнар
Төркем:1860 елда туганнар
Төркем:23 март көнне туганнар