Иван Әлиев

**Иван Әлиев** (Иван Михаил улы Әлиев, ) —  совет хәрби эшлеклесе, генерал-майор (1943).

## Тәрҗемәи хәле
1892 елның 19 октябрендә Тимер-Хан-Шура (хәзерге Дагыстан,  Буйнакск) шәһәрендә туган. Татар.

#### Белеме
* Җәяүле разведка мәктәбе һәм Александр III исемендәге 145- Новочеркасск җәяүле полкының өйрәнү командасы (Петроград, 1914).
* Павловск хәрби укуханәсен тәмамлаган (1916).
* Харкаудагы комсоставның югары кабатлау курсларында әзерлек бүлеген тәмамлый (1924). 
* РККА югары хәрби-педагогия курсларын тәмамлый (1925).

Хәрби хезмәткә чакырылганчы Одессада рухани семинариясендә укый. 1908 елдан Одессада Гопп һәм Ингерның слесарь-механика остаханәләрендә, Мюльнер һәм «Гена» заводларында эшли. 1913 елдан хәрби хезмәттә.

## [[Беренче бөтендөнья сугышы]]нда
* Румын фронтында прапорщик, җәяүле разведка командасы башлыгы.
* 1917 елдан Одессада кызыл гвардия отряды инструкторы.
* 1918 елдан РККА сафларында хезмәт итә.

## [[Ватандашлар сугышы]]нда
* Көньяк һәм Көнчыгыш фронтларында алып барылган сугышларда катнаша. 
* Украинада Шестопаловның партизан отрядында , соңрак башлык була. 
* Кызыл Армиянең Курскидагы коммунистлар ротасында өлкән разведчик. 
* Кызыл Армиянең аерым Курск марш батальонында , гренадёрлар командасы башлыгы, батальон командиры. 
* 1919 елның апреленнән Көнчыгыш фронтның 5- армиясе составындагы запас полкта: гренадёрлар командасы башлыгы, техник рота командиры, аерым сапёрлар ротасы командиры, полкның хәрби-торак комиссиясе башлыгы. 
* 1920 елда Одессадагы комсостав курслары ротасы командиры, августтан Кара диңгез яр буе оборонасы штабы разведка башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы, октябрьдән  14- армия составындагы 41- укчы дивизия штабында разведка башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы.

## Хәрби карьера
* 1921 елдан Киев чик саклау округы ВЧК махсус бүлегендә оператив разведка бүлекчәсе башлыгы ярдәмчесе, сентябрьдән 194- чик батальонында рота командиры. 
* 1922 елның башыннан ВЧК гаскәрләренең 112- аерым батальон роталары һәм махсус бүлекләр командиры, майдан ГПУ гаскәрләренең аерым 113- батальон командиры, августтан Украина хәрби округына керүче 23- укчы дивизиянең 67- укчы полкы командиры урынбасары, аннары 51- Перекоп һәм 15- укчы дивизияләрдә батальон командиры.
* 1924 елда Харкаутагы комсоставның югары кабатлау курсларында әзерлек бүлеген тәмамлый.
* 1925 елда РККА югары хәрби-педагогия курсларын тәмамлый.
* 1925-1930 берләштерелгән Урта Азия хәрби мәктәбендә һәм Сарытауда Идел буе хәрби округы мәктәбендә төрле вазифалар башкара.
* 1930 елның октябреннән Төньяк Кавказ хәрби округына керүче 23- укчы дивизиянең 66- укчы полкы командирының хуҗалык эшләре буенча урынбасары.
* 1933 елда отставкага чыга.
* 1940 елның гыйнварыннан кабат РККА сафларына чакырыла, Магнитогорскидагы Урал хәрби округы запастагы комсостав хәрби белемнәрен күтәрү курсларында тактик әзерлек җитәкчесе.

## [[Бөек Ватан сугышы]]нда
* 1941 елда сәяси состав курсларында уку-укыту бүлеге башлыгы.
* 1941 елның июленнән Ижауда 313- укчы дивизиянең  1068- укчы полкы командиры.
* 1941 елның сентябрендә дивизия Карелия фронтында 7- армия составында сугышка керә. Петрозаводск, Кондопога, Медвежьегорск  шәһәрләрен дошман һөҗүменнән саклый, декабрьдә камалышта кала, ләкин Повенецк култыгы буйлап камалыштан чыга.
* 1942 елның августында полковник, 314- укчы дивизия командиры.
* 1943 елның гыйнвар-мартында Ленинград камалышын өзү максаты куелган «Искра» операциясендә катнаша, Кингисепп каласын азат итә.
* 1944 елның  октябреннән генерал-майор, 124- укчы корпус командиры. Балтыйк буе, Көнчыгыш Пруссия операцияләрендә корпус сугышчылары үзләрен данга күмә.

## Сугыштан соң
* Дон хәрби округы пехота офицерлары белемен күтәрү курслары башлыгы.
* 1946 елның февраленнән Львов урман техниклары институтында хәрби кафедра башлыгы.
* 1946 елның июненнән отставкада.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Дүрт Кызыл Байрак ордены.
* 2 дәрәҗә Суворов ордены.
* 2 дәрәҗә Кутузов ордены.

## Чыганаклар
# Рәис Зарипов. Корпус командирлары. Казан утлары, 2015, № 5.
# Джесси Рассел. Алиев, Иван Михайлович. Издательство VSD, 2013 ISBN 978-5-5099-3180-2

## Сылтамалар
*  Эзләнү хәрәкәтләре форумы
 
## Искәрмәләр

Төркем:Корпус командирлары