Марат Сираев

**Марат Сираев**, Марат Әшрәп улы Сираев (*[[1936 ел]]ның [[1 май|1 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Әлки районы]], [[Урта Әлки]] ― [[2023 ел]]ның [[26 февраль|26 феврале]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) — дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе, Татарстан Республикасы Үзәк сайлау комиссиясе рәисе (1994-2000), Татарстан Республикасы Дәүләт контроль комитеты рәисе (1990-1994),
Татарстан АССР авыл хуҗалыгы министры (1983-1988), РСФСР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1982). 

## Тәрҗемәи хәле
1936 елның 1 маенда Татарстан АССР Әлки районы Урта Әлки авылында биш балалы гаиләдә дүртенче бала булып туган. Әтисе 22 ел МТСта «Коммунар» комбайнында эшләгән. Туган авылында башлангыч мәктәпне тәмамлагач, 5нче класстан 6 километрдагы күрше авыл урта мәктәбенә йөреп укый. 1955-1956 елда армиядә хезмәт итә: Сарытау кече командирлар авиация мәктәбендә радист-механик белгечлеге ала. 13 айдан соң, Хрущевның армияне кыскарту сәясәте буенча, карт әти-әнисе өчен бердәнбер туендыручы буларак, вакытыннан алда демобилизацияләнә. 

Казан авыл хуҗалыгы институтының механика факультетына укырга керә, ел ярым укыгач, агрономия факультетына читтән торып укуга күчеп, авылына кайта. 

## Хезмәт юлы
* 1956-1958 елларда ― Әлки районында МТС, 1958-1960 елларда ― «Динамо» колхозы учетчигы.
* 1960-1961 елларда ― район башкарма комитеты бүлек мөдире, 1961-1962 елларда райком пропагандисты.
* 1962 елда Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлагач, 1962-1963 елларда «Энергетик» совхозында агроном булып эшли, аннары ТАССР Куйбышев районы «Пичкасский» совхозы парткомы секретаре итеп сайлана.
* КПССның Әлки район комитетында инструктор, гомуми бүлек мөдире була.
* 1965-1968 елларда ― Алексеевский районы «Разумовский» совхозы директоры (совхоз үзәге Зур Тигәнәле). 
* 1971 елда КПСС ҮК каршындагы Югары партия мәктәбен тәмамлагач, партиянең Алексеевск район комитетының икенче секретаре булып эшли.
* 1971-1976 елларда ― Апас районы башкарма комитеты рәисе вазифасын башкара.
* 1976 елдан 1983 елга кадәр ― Татарстан АССР авыл хуҗалыгы министрының (У. Ш. Җиһаншин) беренче урынбасары.
* 1979-1983 елларда ― республика «Сельхозхимия» берләшмәсенең җитәкчесе булып тора.
* 1983 елдан 1988 елга кадәр ― Татарстан АССР авыл хуҗалыгы министры. 
* 1988-1990 елларда ― Татарстан АССР статистика идарәсе җитәкчесе. 
* 1990-1994 елларда ― Татарстан Республикасы Дәүләт контроль комитеты рәисе.
* 1994 елдан 2000 елга кадәр ― Татарстан Республикасы Үзәк сайлау комиссиясе рәисе 
* 2000-2008 елларда – «Казан кремле» музей-тыюлыгы директорының беренче урынбасары, Кол Шәриф мәчете фондының генераль директоры.

## Җәмәгать эшчәнлеге
* 1983-1990 ― ТАССР Югары Советы депутаты
* 1990-1992 ― ТССР Югары Советы депутаты
* 1992-1994 ― ТР Югары Советы депутаты
* 
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* Хөрмәт Билгесе ордены
* медальләр
* 1982 ― РСФСР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре

## Гаиләсе
Хатыны, улы, кызы.

«За голосами в Кандагар» (К., 2000) китабы авторы. 

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Скончался бывший Председатель ЦИК РТ Марат Сираев.  ГТРК «Татарстан», 26.02.2023
* Сираев Марат Ашрапович – биография. VIPERSON, 17.04.2022
* СИРАЕВ МАРАТ АШРАПОВИЧ. Виртуальный музей Великой Отечественной войны Республики Татарстан

Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:РСФСР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре