Ванаралар

**Ванара** (Санскрит телендәːवानर) урманнарда яшәүче кешеләргә карый (Ван - *урман*, нара - *кеше*) Бу Һинд дине эпосы *[[Рамаяна]]*да һәм аның юрамаларында бар. *Рамаяна*да Ванаралар Рамага Равананы тар-мар итәргә ярдәм иткәннәр.

## Идентификациясе

"Ванара" сүзе этимологиясе турында өч төп теория бар:

* Ул *вана* ("урман") сүзеннән, һәм *нара* ("кеше") сүзеннән килеп чыккан, мәгънәсе "урманныкы" яки "урманда яшәүче".
* Ул *вана* ("урман") һәм *нара* ("кеше") килеп чыккан, ул "урман кешесе" дигәнне аңлата.
* Ул *вав* һәм *нара* сүзләреннән килеп чыккан, мәгънәсе "ул кешеме?" яки "бәлки ул кеше".

Гәрчә Ванара сүзе "маймыл" дигәнне аңлатса да, еллар узу белән Ванаралар популяр сәнгатьтә маймыллар буларак сурәтләнгән, аларның төгәл идентиклыгы ачык түгел. Ракшасалар кебек башка экзотик мәхлукатлардан аермалы буларак, Ванараларның Ведик әдәбиятта алдан килүчесе юк. *Рамаяна* аларны сөйләве, киемнәре, гадәтләре, күмүләре, туйлар, гыйбадәт кылуларына карап кешеләр буларак тәкъдим ителәләр. Анда шулай ук аларның маймыл-сыман сыйфатланмалары бар, мәсьәлән, сикерү, аларның чәчләре, йоны һәм койрыгы.

Бер теория буенча, Ванаралар мифологик мәхлукатлар. Бу аларның табигыйдан өстен мөмкинчелекләренә һәм шулай ук Брахманың башка илаһларга я Ванара токымы белән йөкле булырга, я Рамага миссиясендә булышыр өчен Ванаралар буларак инкарнацияләнергә куша. Рамаянаның Җайн янә сөйләүләрендә аларны Видьядхаралар дип аталган мәхлукатлар дип атыйлар; бу кланның флагында эмблема буларак маймыллар күрсәтелгән.
  Г.Рамдас Сора халкының костюмында өстәмә элемент дип әйтә. (Хатын-кыз Ванараларның койрыгы юк дип сурәтләнгән булган.) Бу теория буенча, Ванараларның кеше булмаган сыйфатламалары сәнгать сурәте дип танылырга мөмкин. Шри Ланкада, "Ванара" сүзе Ведда халкы риваятьләрендә сурәтләнгән Ниттаэволарны тасвирлый.

## ''Рамаяна''да

Ванаралар Брахма тарафыннан Рамага Раванага каршы көрәшер өчен ясалган булганнар. Алар куәтле һәм аларның күп Ходай сыйфатлары бар. Брахманың әмерләрен алу өчен Ходайлар улларын маймыллар кебек тәрбияли башлаганнар. (Рамаяна 1.17.8). Ванаралар аюларда һәм маймылларда туу алганнар һәм аларны барлыкка китергән Ходайлар һәм Алиһәләр кыяфәтен һәм батырлыгын алганнар. (Рамаяна 1.17.17-18). Ванаралар барлыкка китерелгәннән соң, алар армияләргә оеша башлаганнар һәм урманнар буйлап тарала башлаганнар, гәрчә кайберәүләр, шулар арасында Вали, Сугрива һәм Хануман Рискшават Тавы янында тора башлаганнар.

*Рамаяна* буенча Ванаралар күбесенчә , Кишкиндха Патшалыгы төбәгендә яшәгәннәр (алар хәзерге көн Карнатака, Андхра Прадеш һәм Махараштра белән идентификацияләнәләр). Рама аларны беренче мәртәбә Дандака Урманында, Ситаны эзләгәндә тапкан. Ванараларның армиясе Рамага Ситаны эзләргә ярдәм иткән, һәм шулай ук Ситага каршы сугышта ярдәм иткән. Нала һәм Нила океан аша Адәм Күперен төзегәннәр, шулай итеп Рама Ланка аша армияне күчергән. Эпоста тасвирланганча, Ванараларның сыйфатлары булып шаян, балалар сыман, бераз борчый торган, үрти торган, гиперактив, маҗаралар яратучы, намуслы, ышанычлы, каһарман һәм юмарт.

## Башка текстлар
Ванаралар шулай ук башка текстларда, мәсьәлән, Махабхаратада. Махабхарата эпосында алар урманда яшәүче дип таныла, һәм аларны яшьрәк Пандава Сахадева саклап калган дип әйтелә.

## Формасын үзгәртүләре

*Рамаяна*да, Ванара Хануман кыяфәтен берничә мәртәбә үзгәртә. Мәсьәлән, ул Ланкада Равананың сарайларында ураланган Ситаны эзләгәндә, ул үзен мәче зурлыгына кадәр киметә, шулай итеп аны дошман таба алмаган. Соңрак, ул тау зурлыгы кадәр була, ул нур белән балкый һәм Ситага чын көчен күрсәтә.

## Әһәмиятле Ванаралар

* **[[Ангада]]**, Валиның улы, Рамага хатынын Ситаны табарга куша
* **[[Анджана]]**, Хануманның әнисе
* **Гандхамадана**, Кубераның инкарнациясе
* **[[Хануман]]**, Рама Ходаеның тугърысы һәм Вайюның улы
* **[[Кесари]]**, Хануманның үги әтисе
* **Маинда** һәм **[[Двивида]]**, Ашвиннарның уллары
* **[[Макчану]]** - Хануманның улы (Реамкер (Камбоджа) һәм Рамакиен (Таи) юрамалары буенча)
* **[[Макардхваджа]]** - Хануманның улы (Рамаяна юрамалары буенча.)
* **[[Нала]]**, Вишвакарма улы
* **[[Нила]]**, Агниның улы
* **[[Рума]]** Сугриваның хатыны.
* **Шарабха**, Парджанья улы
* **[[Сугрива]]**, Кишкиндханың патшасы, Сурья улы
* **Сушена**, Варуна улы
* **Таар**, Брихаспати инкарнациясе
* **[[Тара]]**, Валиның хатыны
* **[[Вали]]**, Сугриваның иртуганы, һәм Индраның улы

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*

Төркем:Һинд дине