Сергей Авдеев

**Серге́й Васи́льевич Авде́ев** (1 гыйнвар, 1956, Чапаевск, Куйбышев өлкәсе) — совет космонавты, Россия Герое.

## Биографиясе
Мәктәпне Мактау грамотасы белән тәмамлый.

1979 елда Мәскәү инженер-физика институтын «эксперименталь атом физикасы» белгечлеге буенча тәмамлый. 1981 елда КПСС МК марксизм-ленинизм университетын, идеологик кадрлар факультетын тәмамлый. Югары сәяси белем ала. 1985 елның маеннан КПСС әгъзасы. 1986 елда Мәскәү инженер-физика институтының читтән торып аспирантурасын тәмамлый. 2001 елның 18 маеннан физика — математика фәннәре кандидаты, аның диссертациясе космонавтлар күзендә яктылык ялкыннары сәбәпләрен тикшерүгә багышланган.

Сергей Авдеев өйләнгән (хатыны Мария Аврамиевна Побединская, «Новости космонавтики» журналы хәбәрчесе), ике кызы бар Мария (1981 елгы) һәм Клементина (1991 елгы).

Институтны тәмамлагач, конструкторлык бюросында эшли, һәм аның подразделениесе космонавтлар отряды була. 1987 елның мартында космонавтлар отрядына сайлап алына, 1987 елның июлендә «Энергия» НПОның 291-нче бүлегенең космонавт-сынаучылар кандидаты вазифасына билгеләнә. 1987 елның декабреннән 1989 елның июленә кадәр Ю.а. Гагарин исемендәге үзәк ПККДА гомуми космик әзерлек үтә. 1989 елның ноябрендә «Энергия» НПОның 291-нче бүлегенең (космонавтлар отряды) космонавт-сынаучысы вазифасына билгеләнә.

1989 елның августында резерв экипажының бортинженеры сыйфатында (а.п. Арцебарский белән бергә) ОК Мир очышына әзерлек үтә.

1990 елның декабрендә 1991 елның маенда А. С. Викторенко белән бергә «МИР» ОК — да ЭО-9 программасы буенча «Союз ТМ-12» КК резерв (өченче) экипажының бортинженеры сыйфатында әзерлек үтә.

1991 елның июнь-июль айларында А. С. Викторенко һәм К. Лоталлер (Австрия) белән бергә ОК Мир программасы буенча ЭО-10/Аустромир программасы буенча Кк Союз ТМ-13 дубляж экипажының бортинженеры сыйфатында әзерлек үтә. 1991 елның 10 июлендә Дәүләт комиссиясе совет-Австрия очышын һәм очышны казакъ космонавты катнашында берләштерү турында Карар кабул итә. Шуңа бәйле рәвештә С. В. Авдеев экипаждан чыгарыла һәм т. Мусабаев белән алыштырыла.

1991 елның октябрендә 1992 елның февралендә КК Союз ТМ — 14 дубляж экипажының бортинженеры сыйфатында ЭО-11/Mir-92 программасы буенча ОК Мир А. Я. Соловьев һәм Р. Эвальд (ФРГ) белән бергә әзерлек үтә.
1992 елның апрель — июль айларында А. Я. Соловьев һәм М. Тонини (Франция) белән бергә ОК Мир программасы буенча ЭО-12 программасы буенча Кк Союз ТМ-15 төп экипажының бортинженеры сыйфатында әзерлек үтә.

## Космоска очу

Беренче космик очышын 1992 елның 27 июлендә 1993 елның 1 февралендә ЭО — 12/Антарес программасы буенча КК Союз ТМ-15 һәм ОК Мир бортинженеры сыйфатында башкара. Анатолий Соловьев һәм Мишель Тонини белән бергә старт ала. А.Соловьев белән бергә җиргә төшә. Станциядә А.Викторенко һәм А. Калери (ЭО-11), Г. Манаков һәм А. Полещук (ЭО-13) белән бергә эшли.

Очыш вакытында дүрт тапкыр ачык космоска чыга, аларның гомуми озынлыгы 18 сәгать 21 минут.
Очыш дәвамлылыгы 188 тәүлек 21 сәгать 41 минут 15 секунд. Позывое — Родник-2.

1994 елның март-сентябрь айларында КК Союз ТМ-20 дубляж экипажының бортинженеры сыйфатында ЭО-17/Euromir-94 программасы буенча ОК Мир Ю.гидзенко һәм П. Дуке (СКА) белән бергә әзерлек үтә.

1994 елның октябрендә 1995 елның августында Кк Союз ТМ — 22 төп экипажының бортинженеры сыйфатында ЭО-20/Euromir-95 программасы буенча ОК Мир Ю.гидзенко һәм т. райтер (ЕКА) белән бергә әзерлек үтә.

Икенче космик очышын 1995 елның 3 сентябрендә 1996 елның 29 февралендә Кк Союз ТМ — 22 һәм ОК Мир бортинженеры сыйфатында ЭО-20/Euromir-95 программасы буенча Ю.гидзенко һәм т. райтер (ЕКА) белән бергә башкара. Станциядә А. Соловьев һәм н. Бударин (ЭО-19), Ю. Онуфриенко һәм Ю. Усачев (ЭО-21), шулай ук «Атлантис» экипажы STS-74 белән бергә эшли.

Очыш вакытында ачык космоска 5 сәгать 16 минут дәвамлылыгында чыга һәм герметиксызландырылган бүлектә эшли (29 минут).

Очыш дәвамлылыгы 179 тәүлек 1 сәгать 41 минут 48 секунд. Позывное Уран-2.

1996 елның сентябрендә 1997 елның июлендә Г.Падалка һәм Ж. — П. Эньере (Франция) белән бергә ОК Мир ЭО-24 программасы буенча Кк Союз ТМ-26 дубляж экипажының бортинженеры сыйфатында әзерлек үтә.

1997 елның октябрендә 1998 елның июлендә Г.Падалка һәм Ю. Батурин белән бергә ОК Мир программасы буенча ЭО — 26 программасы буенча КК Союз ТМ-28 төп экипажының бортинженеры сыйфатында әзерлек үтә.

Өченче космик очышны 1998 елның 13 августында 1999 елның 28 августында Г.Падалка һәм Ю. Батурин белән бергә ЭО — 26 программасы буенча Кк Союз ТМ-28 һәм ОК Мир бортинженеры сыйфатында һәм В. Афанасьев һәм Ж.-П. Эньере (Франция) белән бергә ЭО-27 башкарган. 1998 елның 15 августында Дәүләт комиссиясе (РКА коллегиясенең 33.06.1998 елгы карары нигезендә) с. Авдеевның беренче бортинженер сыйфатында 27 нче төп экспедициягә очышын озайту турында Карар кабул итә. КК Союз ТМ-29га төшә. Очыш вакытында дүрт тапкыр ачык космоска чыга, аларның гомуми озынлыгы 17 сәгать 53 минут. Шул исәптән 30 минут Спектр герметиксызланган модулендә эшли.

Очыш дәвамлылыгы 379 тәүлек 14 сәгать 51 минут 10 секунд. Чакырулар Алтаир — 2 һәм Дербент-2.

Очыш барышында "дөнья Байрагы"халыкара иҗтимагый фәнни-агарту проектында катнаша.

Космоста булуның гомуми дәвамлылыгы 747 тәүлек 14 сәгать 14 минут (өч очыш өчен сумма). 2005 елга кадәр, Сергей Крикалев аны узып киткәнче, космоста булуның гомуми вакыты буенча дөнья рекордына ия була. Ачык космоска 10 тапкыр чыга, аларның гомуми озынлыгы 42 сәгать 1 минут.

2003 елның 14 февралендә Росавиакосмос генераль директоры боерыгы белән күп еллар хезмәт итү буенча пенсиягә чыгу сәбәпле, РКК Энергия инструктор-космонавт-сынаучы вазифасыннан азат ителә. Хезмәт эшчәнлеген «ЦНИИМаш» АҖдә дәвам итә.

;Статистика

## Бүләкләр һәм мактаулы исемнәр
* Россия Федерациясе Герое (5 февраль 1993) — «Мир» орбиталь фәнни-тикшеренү комплексында космик очышны уңышлы башкарган һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы һәм батырлыгы өчен
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (1999 елның 22 ноябре) — "Мир"орбиталь фәнни-тикшеренү комплексында озын космик очыш вакытында күрсәткән батырлыгы һәм батырлыгы өчен
* III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (1 апрель 1996) — «Мир» орбиталь фәнни-тикшеренү комплексында космик очышны уңышлы башкарган һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы һәм батырлыгы өчен
* «Космосны үзләштерүдә казанышлары өчен» медале (2011 елның 12 апреле) — космос киңлеген тикшерү, үзләштерү һәм куллану өлкәсендәге зур казанышлары, күпьеллык намуслы эше, актив иҗтимагый эшчәнлеге өчен
* Алексей Леонов медале (Кемерово өлкәсе, 2015) — ачык космоска ун тапкыр чыгуы өчен
* Почетлы Легион ордены кавалеры (Франция, 1999 елның марты).
* Россия Федерациясе очучы-космонавты (1993 елның 5 феврале)
* Җиңел атлетика буенча спорт мастерына Кандидат
* 2004 елда аңа «Самар өлкәсенең Чапаевск шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирелә.

## Әдәбият
И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* 
* Сергей Васильевич Авдеев
* *Советские и российские космонавты. 1960—2000* М., ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001 г. — 408с. ISBN 5-93345-003-0
* Интервью с Сергеем Авдеевым на сайте Перемены.ру
* Космонавт Сергей Авдеев. Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса
* 
*Знамя Мира в Космосе

Төркем:Россия космонавтлары