open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нурзада Нәфыйков

Нәфыйков Нурзада Нәфыйк улы, сугыш һәм хезмәт ветераны

## Кыскача биографиясе
Нәфыйков Нурзада 1906 елда Малмыж өязе Арбор вулысы Түнтәр авылында туган. Әтисе тимерче булып эшләгәнлектән яшүсмер вкыттан тимерче һөнәрен үзләштергән. 1926 елда Мари Иле республикасында Кече Түнтәр авылы төзелгәч, гаиләсе белән шул авылга күченеп йорт җиткергән һәм Кече Түнтәрдә тимерче булып эшләгән.

## Бөек Ватан сугышында катнашу
Бөек Ватан сугышы башлангач, Н.Нәфыйков Мари Иле Мари-Төрәк хәрби комиссариатыннан фронтка китә һәм Бөек Ватан сугышының башыннан ахырына кадәр диярлек катнаша. Берлинны алганда бик нык яралана һәм аның бер аягын бот төбеннән кисеп алганнар. Сугыштан соң ул үзе кулдан ясаган агач аяк белән яшәде. Дәүләттән бирелгәнен Нурзада абый ошатмый, ул авыр һәм җайсыз була. Фронтта яралангач, ул госпитальдә озак дәваланып ята. Үлем түшәгендә ятканда бик авыр чаклары була, әмма исән кала. Ул «Минем госпитальдә язып барган, сугышта кичергәннәр турындагы көндәлегем бар», — дип әйтә торган булган. Исән микән ул көндәлекләр? Булса ул бары тик кызы Фатыймада булырга мөмкин. Сугыштан соң Нурзада абый агач аяк белән булса да тимерче, амбар, склад мөдире, кибетче булып эшләде. Хатыны Майсәрә апа белән 4 бала тәрбияләп үстергәннәр. 

## Дәүләт бүләкләре:
Фронт бүләкләре: "Икенче дәрәҗә Ватан сугышы" ордены, "Берлинны алган өчен", "Германияне җиңгән өчен" медальләре.

Юбилей бүләкләре "Беренче дәрәҗә Ватан сугышы" ордены һәм юбилей медальләре.

## Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008

Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021
Әнәс Җамалиев

**Әнәс Миргазыян Улы Җамалиев**(24 гыйнвар 1947 елда, СССР, ТАССР, Азнакай) - районның баш архитекторы. Татарстан Республикасы, Архитекторлар берлеге әгъзасы (1999 ел. Россия Федерациясе Архитекторлар берлеге әгъзасы  2003 ел.

## Биографиясе
1947 елның 1 гыйнварда Азнакай шәһәрендә туган. 1974 елда Казан инженер-төзелеш институтының архитектура факультетын тәмамлаган. 1974-1978 елларда Әлмәт шәһәренең баш архитекторы урынбасары булып эшли. 1978-1983 елларда Әлмәт шәһәренең баш архитекторы булып эшли. 1983-1986 елларда «Татнефть» ААҖндә мәшгульлек идарәсенең ремонт-төзелеш идарәсенең реклама цехында рәссам-конструктор булып эшли.1986-1989 елларда "Татнефтегазстрой"да техник макетлау төркеме башлыгы булып эшли. 1989-2015 елларда "Татсельхозхимпроект"ААҖдә проектлар архитекторы булып эшли.

## Хезмәт
Әнәс Җамалиев-Татарстан Республикасының әйдәп баручы архитекторларының берсе . Ул архитектурага, аерым алганда, Әлмәт һәм Әлмәт районының пространство картинасына үз өлешен кертте;
Заманча шәһәр архитектурасы барлыкка килүгә нигез салынды. Барлыгы 600 гә якын объект, шуларның 20се-иң эре объект:

•Әлмәт үзәк мәчете (1990 ел-1998 ел); 

•«Девон–Кредит» банкының административ бинасы (1995 ел-1996 ел );

•Сөләйманова урамындагы салым инспекциясе администрациясе бинасы (1994 ел);

•Никахлашу сарае (2002 ел-2003 ел);

•Хезмәт һәм мәшгульлек үзәге бинасы (1995 ел);

•Ю. Әминов урамындагы шәһәр мунчасы (2001 ел);

•Ипподромлы ат-спорт мәктәбе (2002 ел-2005 ел);

Торак пунктларның планировкасы проектлары авторы:

•Кызыл Армия авылы (1993 ел); 

•Урсала авылы (1999 ел);

•Чүпрәле районының Иске Чүпрәле авылында Җәмигъ мәчете (2015 ел);

•Алсу микрорайонында мәчетләр (2009 ел-2010 ел);

•Совет урамындагы тарихи мәчетне (1992 ел);

•«Сабантуй» ял итү зонасын (хәзер шәһәр мәйданы);

•Әлмәт паркындагы Геройлар Аллеясын (2004 ел);

•Биектау авылындагы «тарихи-этнографик музей» музей комплексын (2004 ел;

## Бүләкләре

* Татарстан Республикасы Архитекторлар берлеге әгъзасы (1999 ел).

* Россия Федерациясе Архитекторлар берлеге әгъзасы (2003 ел).

## Чыганаклар
*Н. Смолькин. Төзелеш проекттан башлана // Хезмәт Байрагы. 1998.24 июнь - Татарстан мәчетләре / / Казан. 2000; 
*Д. Сираев. Авыл архитекторы / / Социалистик Татарстан. 1983, 27 апр.
*Р. Сафиуллин. Яңа мәчет ничек күренәчәк? // - Әлмәт таңнары. 1990, 1 сентябрь.
*Р Сәхапов. рухи чисталык, иминлек өчен / / Әлмәт таңнары. 1990, 27 апр.
* Татар халкының мәңгелек мирасы / / Әлмәт таңнары. 1998, 18 июнь
Илһам Кашапов

**Илһам Миннехан улы Кашапов** (1972 елның 13 апреле, Апакай авылы, Питрәч районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Питрәч муниципаль районы башлыгы (2018 елдан). Авыл хуҗалыгы фәннәре кандидаты (2011).

## Тормыш юлы
Илһам Кашапов 1972 нче елның 13 апрелендә Татарстан АССРның Питрәч районы Апакай авылында туа. 1994 нче елда академик К. И. Скрябин исемендәге Хезмәт Кызыл Байрагы орденлы Мәскәү ветеринария академиясен тәмамлый. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Питрәч кошчылык фабрикасы» ААҖнең зоолаборатория мөдире (1994), үсемлекчелек бүлеге идарәчесе (1994—1995), азык цехы башлыгы (1995—1997) булып эшли.

1997—1998 елларда Питрәч районы Апакай авылының 93 нче номерлы һөнәри лицеенда җитештерү буенча белем бирү мастеры. 1998 елдан, 11 ел дәвамында «“Казанская” кошчылык фабрикасы» ААҖдә эшли: технологик процесслар буенча директор (1998—2003), генераль директорының беренче урынбасары (2004—2005), башкарма директорының беренче урынбасары (2005—2006), җитештерү буенча генераль директорының урынбасары (2006—2008). 2008 елдан  «“Ак Барс” Питрәч кошчылык фабрикасы» ҖЧҖнең генераль директоры, 2016 елның сентябреннән фабриканың Яшел Үзән җитештерү мәйданчыгы директоры.2018 елның 17 гыйнварында Илһам Кашапов Татарстан Республикасының Питрәч районы башлыгы итеп итеп сайлана.  Питрәч муниципаль районы Советы депутаты.

Өйләнгән, ике баласы бар.

## Бүләкләр

* Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгының Мактау грамотасы (2009,2011,2014,2015);
* Татарстан Республикасы Президентының рәхмәте (2019).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Питрәч муниципаль районы сайтында 

Төркем:Питрәч районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Авыл хуҗалыгы фәннәре кандидатлары
Төркем:Мәскәү вузларын тәмамлаучылар
Исмәгыйль Мостафин

Мостафин Исмәгыйль Сөләйман улы, сугыш һәм хезмәт ветераны

## Кыскача биографиясе
Мостафин Исмәгыйль Сөләйман улы Кече Түнтәр авылының иң зыялы, иң күркәм, иң укымышлы гаилә башлыгы була. 1895 елда туган, 1984 елда 89 яшендә гүр иясе булган. **Өч сугышта катнашкан Исмәгыйль абзый.** 1914-1917 елларда беренче бөтендөнья сугышында, 1918-1922 елларда гражданнар сугышында һәм 1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында. Сугышларда ике мәртәбә авыр яраланган, әмма исән кайткан. Кече Түнтәргә 1929 елда күченеп килгән була. Колхозда бригадир, кладовщик, ферма мөдире һәм башка җаваплы эшләр башкарган. Кул астында эшләгән кешеләргә карата бик тә шәфкатьле була. Хатыны Фатыйма Гатиятулла кызы белән 7 бала тәрбияләп үстергәннәр.

## Бөек Ватан сугышында бер гаиләдән өч ир-егет катнашкан. Икесе, өйләнмәгән килеш корбан булган
Бер гаиләдән өч улы (үзе белән дүртәү) Бөек Ватан сугышында катнашканнар. Уллары Ильяс белән Йосып, хәтта өйләнмәгән килеш, сугышта һәлак булганнар. Әюп исән кайткан.

Әюп хатыны Асия (Зур Түнтәрдәге Исмәгыйлев Габделбәрнең бертуган апасы — фамилияләр очраклы рәвештә генә бертөрле) белән 7 бала тәрбияләп үстерәләр. Әюп абый колхозда төрле эшләр башкара. Балалары: Сания, Фәния, Әлфинур — бухгалтерлар, Йосып — майор дәрәҗәсендәге хәрби офицер, Рәис — югары белемле зоотехник, Фәнил — троллейбус йөртүче, Дания — заводта эшче.

## Исмәгыйль Мостафинның уллары
Исмәгыйль абзыйның дүртенче улы — Идрис. Ул 15 яшеннән колхозда бригадир булып эшли, аннары комбайнер, механизатор. Хатыны Әминә белән 3 бала тәрбияләп үстерәләр. Уллары Ильяс һәм Илсур Казан авиация институты (КАИ)ның радиотехника факультетын тәмамлап, радиоинженер белгечлеге алдылар. Ильяс фән юлыннан китә һәм техник фәннәр докторы дигән югары фәнни дәрәҗә алуга ирешә. Диссертация монографиясе белән мин дә таныштым. Темасы хәзерге радио-телевизион техника һәм компьютер технологиясе проблемалары — DVD — цифрлы технологияләр турында. Ильяс Идрисович Исмәгыйлев хәзерге вакытта Казанда сәүдә коммерция институтында укыта, информатизация буенча кафедра белән җитәкчелек итә.

## Чыганаклар:[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008

Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021
Гайшә Камаева

**Гайшә Нургали кызы Камаева** —  татар җырчысы, Татар радиосы солисты.

## Биографиясе
Гайшә Нургали кызы Камаева 1912 елның 23 декабрендә  Казан губернасы Лаеш өязе Алексеевск волосте Юеш Көрнәле (хәзерге Татарстанның Алексеевск районына керә) авылында туган.

1930-1941 елларда, шулай ук 1944-1948 елларда татар радиосы солисты була. 1949 елда Мәскәү шәһәренә күченә.

## Иҗаты
Гаишә Камаеваның киң репертуары татар һәм башкорт халык җырлары, татар һәм башкорт композиторларының әсәрләрен үз эченә ала.

Европа һәм рус композиторларының вокал музыкасын пропагандалауга зур өлеш кертә.

Концерт эшчәнлеге алып бара.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* «Татарский энциклопедический словарь» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999, с.257.
* *[[Фәридә Салитова|Ф. Ш. Салитова.]]* «Татарская энциклопедия» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2006.

Төркем:Татар җырчылары
Төркем:Сопранолар
Камаев

**Камаев** ― фамилия.
* Рәшит Камаев (1937—2000), фәлсәфә фәннәре докторы (1986), профессор (1987), БР атказанган фән эшлеклесе (1997).
* Фаил Камаев, 2013–2017 елларда Актаныш, 2017 елдан Тукай районы башлыгы.
* Фәрит Камаев (*[[:ru:Камаев, Фарит Хаснуллович|ru]]*) (1944—1993), фольклорчы, сәнгать белгече, БР атказанган сәнгать эшлеклесе (1991).

----
* Гайшә Камаева (1912―?), татар җырчысы (сопрано).
## Моны да карагыз
* Камалов
* Камай

Төркем:Фамилияләр
Илдар Таҗетдинов

**Илдар Рәшит улы Таҗетдинов** (1977 елның 1 октябре, Шестая Речка авылы, Балык Бистәсе районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Балык Бистәсе районы башлыгы (2018 елдан). Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы, Икътисад фәннәре кандидаты (2015).

## Тормыш юлы
1977 елның 1 октябрендә Татарстан АССРның Балык Бистәсе районы Шестая Речка авылында туган. Казан финанс-икътисад институтын «икътисадчы» белгечлекләре буенча һәм Казан дәүләт университетын «юрист» белгечлекләре буенча тәмамлый.

1998 елдан Шомбыт спирт заводының баш бухгалтеры урынбасары булап эшли. 1999—2000 елларда «Ак Барс» банкның өстәмә офисын исәпләү техникасы һәм программа белән тәэмин итү буенча белгеч, кредит бирү һәм акчалата мөрәҗәгать буенча белгеч. 2000 елдан Балык Бистәсе районы Кызыл Йолдыз урман хуҗалыгының маркетинг һәм әзер продукция сату буенча баш белгече, баш бухгалтер урынбасары. 2001 елдан Россия Финанс министрлыгының Балык Бистәсе районы буенча Федераль казначылык бүлеге җитәкчесе. 2005—2006 елларда «Простор» агросәнәгать корпорациясе ҖЧҖ генераль директоры. 

2006 елдан махсус икътисади зоналар белән идарә итү буенча федераль агентлыкның Татарстан буенча территориаль идарәсе җитәкчесе урынбасары. 2011 елдан 2018 елга кадәр «"Алабуга" сәнәгать-җитештерү тибындагы махсус икътисадый зонасы» АҖ генераль директорының эксплуатация буенча урынбасары булып эшли. 2018 елның 16 гыйнварыннан Балык Бистәсе муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесенең икътисадый мәсьәләләр буенча урынбасары.

2018 елның 17 гыйнварында Балык Бистәсе муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә. 2018 елның 9 февраленнән район башкарма комитеты җитәкчесе. 2018 елның 14 сентябрендә Илдар Таҗетдинов Балык Бистәсе районы башлыгы итеп сайлана. 2020 елның сентябрендә кабат район башлыгы итеп сайлана.

2016 елның 29 июнендә Илдар Таҗетдиновка Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы дигән мактаулы исем бирелә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Балык Бистәсе муниципаль районы сайтында 

## Моны да карагыз

Төркем:Балык Бистәсе районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Казан (Идел буе) федераль университетын тәмамлаучылар
Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның атказанган икътисадчылары
Фаил Камаев

**Фаил Мисбах улы Камаев** (1969 елның 3 мае, Сәләүз-Мухан авылы, Мөслим районы, Татарстан АССР) — Россия муниципаль эшлеклесе. Актаныш муниципаль районы башлыгы (2013—2017), Тукай муниципаль районы башлыгы (2018―2024). «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы/

## Тормыш юлы
Фаил Камаев 1969 елның 3 маенда Татарстан АССРның Мөслим районы Сәләүз-Мухан авылында туа. 1992 елда Алабуга дәүләт педагогика институтын  тәмамлый. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, Сәләүз-Мухан урта мәктәбендә тарих укытучысы булып эшли башлый. 1992 елдн Сәләүз-Мухан мәктәбендә тәрбия эшләре буенча директор урынбасары, ә 1993 елдан директор була.

2001—2002 елларда Мөслим районы Метрәй авылы җирле үзидарә башлыгы. 2002 елдан, 15 ел дәвамында Актаныш районы хакимиятендә эшли: башлыгының социаль мәсьәләләр буенча урынбасары (2002), мәгариф территориаль бүлеге башлыгы (2002—2005), хакимият башлыгы урынбасары (2005), Актаныш муниципаль районы башлыгы урынбасары, Актаныш муниципаль район Советы рәисе урынбасары (2006—2009). 2009 елдан район башкарма комитеты җитәкчесе. 2012 елдан Актаныш районы башлыгы вазыйфаларын башкаручы. 2013 елның сентябрендә Актаныш муниципаль районы башлыгы итеп сайлана.

2017 ел ахырында Тукай районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә. 2018 елда Тукай районы башкарма комитеты җитәкчесе була. 2018 елның 14 сентябрендә Тукай муниципаль районы башлыгы итеп сайлана.

«Ришвәтчелеккә каршы тору турындагы закон таләпләрен бозган өчен ышанычны югалту сәбәпле» эштән куылган.
## Тоткарлану
2024 елның апрелендә, ришвәт алуда шикләнелеп, 2 айга тоткарланган.

Аңа хезмәт вәкаләтләрен явызларча куллану һәм арттыру, шулай ук ришвәт алу турындагы маддәләр буенча гаепләү белдерелгән, Фаил Камаев гаебен тулысынча таныган.

2025 елның ноябрендә Чаллы шәһәр суды Фаил Камаевны «Вазифаи вәкаләтләреннән файдалану», «Ришвәт алу» һәм «Вазифаи вәкаләтләрен арттыру» маддәләре нигезендә гаепле дип таныган һәм 4 елга катгый режимлы төзәтү колониясенә хөкем иткән, 6 миллион сум штраф билгеләгән һәм 3 ел дәвамында җирле үзидарә органнарында һәм дәүләт хакимиятендә вазыйфалар башкаруны тыйган

## Шәхси тормышы
Өйләнгән, өч баласы бар.

## Бүләкләр
* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2019 — Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәте.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Тукай муниципаль районы сайтында 

Төркем:Мөслим районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Алабуга дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар
Төркем:«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Нәҗип Хаҗипов (1957)

**Нәҗип Нәкыйп улы Хаҗипов** (1957 елның 13 сентябре, Сатыш,  Саба районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Теләче муниципаль районы башлыгы (2019 елдан). Татарстан Республикасының атказанган зоотехнигы. Биология фәннәре кандидаты.

## Тормыш юлы
Нәҗип Хаҗипов 1957 елның 13 сентябрендә Татарстан АССРның Саба районы Сатыш авылында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1974 елда Саба районының «Марс» колхозы комбайнчысы ярдәмчесе булып башлый. 1975 елдан 1977 клга кадәр Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. 1983 елда Казан ветеринария институтын тәмамлый.

Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Марс» колхозының баш зоотехнигы булып эшли. 1985 елдан СБКФның Саба районы комитетында авыл хуҗалыгы бүлеге инструкторы. 1986—1989 елларда — Ленин исемендәге тәҗрибә-җитештерү хуҗалыгы партия оешмасы секретаре. 1989 елдан Саба районының «Ильич» исемендәге колхозы рәисе. 1992 елда Теләче районында эшли башлый. Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсенең авыл хуҗалыгы продуктларын сатып алу һәм аларның сыйфаты буенча бүлек мөдире, баш дәүләт инспекторы була. 2000 елдан районының халык депутатлары Советы рәисе урынбасары.  2001—2003 елларда район хакимияте башлыгы урынбасары – районының авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе башлыгы.

2003 елда Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрының терлекчелек буенча урынбасары итеп билгеләнә. 2019 елның 18 сентябрендә Теләче муниципаль районы башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә, шул ук елның октябреннән башлыгы.

## Бүләкләр

* Татарстан Республикасының атказанган зоотехнигы;
* Россия Федерациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре;
* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәте.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Теләче муниципаль районы сайтында 

## Шулай ук карагыз
 

Төркем:Саба районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Казан дәүләт ветеринария институтын тәмамлаучылар
Төркем:Биология фәннәре кандидатлары
Төркем:Татарстанның атказанган зоотехниклары
Төркем:РФ атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре
Миңлегаян Сафина

**Сафина Миңлегаян Миңлеәхмәт кызы **(2 июль 1951 ел) — Башкорт дәүләт курчак театрының курчакчы-артисты. 1980 елдан СССР Театр эшлеклеләре  берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының халык артисты (1999). 

## Биографиясе
Миңлегаян Миңлеәхмәт кызы Сафина 1951 елның 2 июлендә Башкорт АССРның Кыйгы районы Абзай авылында туган.

1974 елда Уфа сәнгать училищесын (педагогы К. Ф. Гаделшина) тәмамлый һәм үзаллы хезмәт юлын Башкорт дәүләт курчак театрында башлый. «Травести артисты» амплуасына ия.

## Спектакльләрдәге рольләре

* Салават (А. С. Фәткуллин, «Бөркет баласы канат  җәя» —"Орленок учится летать")
* принц Жак («Итекле песи» —"Кот в сапогах", М. Алтухов, Ш. Перроның шул ук исемле әкияте буенча)
* Нуретдин («Алтын куллы Нуретдин», Г. Абакаров)
* Илсур, Мансур («Әлдермештән Әлмәндәр» — «Альмандар из деревни Альдермеш», Т. Миңнуллин)
* Шайхаттар («Хыял күпере» — «Мост мечты» М. Кәримнең «Озын-озак балачак» повесте буенча)
* патша кызы Будур («Аладдинның серле лампасы» — «Волшебная лампа Аладдина», Н. В. Гернет).

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
* Башкорт АССРның атказанган артисты (1987)
* Башкортстан Республикасының халык артисты (1999)
## Сылтамалар
* Универсальная энциклопедия «Башкортстан»: Сафина Миңлегаян Миңлеәхмәт кызы 
* Смоленск өлкәсенең бюджет мәдәният учреждениесе Д. Н. Светильник исемендәге курчак театры  http://www.teatr-kukolsm.ru/information/kukolnie_teatri/news_169.html 
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Әлифба буена актерлар
Төркем:ССРБ актерлары
Төркем:Русия актерлары
Төркем:XX гасыр актерлары
Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Кыйгы районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1951 елда туганнар
Төркем:2 июль көнне туганнар
Пагсум күле

**Драгсум Цо** (Тибет телендә: བྲག་གསུམ་མཚོ་, Wylie: brag gsum mtsho, THL: Draksum Tso, Pagsum Co (гадиләштерелгән Кытай иероглифлары белән: 八松错; традицион Кытай иероглифлары белән: 八松錯; pinyin: Bāsōng Cuò), туры мәгънәдә Тибет телендә "өч таш кыя" ул Кытайның Тибет Автономияле Регионының Гонбо'гьямда Даирәсендә, Ньингчида 28 квадрат километр колачлый торган күл, ул Лхасадан якынча 300 км (190 миля) көнчыгышта. Диңгез дәрәҗәсеннән 3700 метр биеклектә булып, аның озынлыгы якынча 18 км һәм уртача киңлеге якынча 1,5 км (0,93 миля). Яшел күлнең иң тирән ноктасы 120 метр. Күл шулай ук Гонгга Күле буларак мәгълүм.
Төркем:Тибет
Заһир Хәкимов

**Заһир Хәкимов** — сәясәтче, Башкортстан Республикасы татарлары конгрессы Башкарма комитеты рәисе. 1963 елның 3 февралендә БАССРның Чакмагыш районы Иске Үзмәш авылында туган. 1981–1983 — совет армиясендә хәрби хезмәт үтәгән. 1989 елда Уфа авиация институтын тәмамлаган. 1990-2000 елларда Башкортстандагы Азатлык татар яшьләре берлеген, Татар иҗтимагый үзәген җитәкли. 2006 елдан "Россия патриотлары" фиркасенең Башкорстандагы бүлеген җитәкли. Башкорстанның Дәүләт корылтаенда бишенче чакырылышта депутат була.

## Сылтамалар
* «Тигезлек булганда дуслык була»: Башкортстанда татар теленә рәсми статус бирү кирәк! .  Интертат, 15 Декабрь 2020
* Хакимов Загир Ахсанович . 

Төркем:Татар милли хәрәкәте шәхесләре
Төркем:Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутатлары
2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан

Әрмәнстан 2015 елның июнендә Азәрбайҗан башкаласы Бакыда узган I Европа уеннарында 25 спортчы тәкъдим итте.

## Медальләр

## Команда составы

### Тхэквондо
* Арман Еремян (80 кг кадәр) 
### Пуля ату
* Грачик Бабаян 
### Самбо
* Тигран Киракосян (57 кг кадәр)
* Ашот Даниелян (90 кг кадәр)
* Сосе Баласанян (52 кг кадәр)

### Дзюдо
* Ованнес Давтян (60 кг кадәр)
* Давид Никогосян (73 кг кадәр)
* Жанна Станкевич (52 кг кадәр)
### Бокс
* Артём Алексанян (49 кг кадәр)
* Нарек Абгарян (52 кг кадәр)
* Арам Авагян (56 кг кадәр)
* Самвел Барсегян (60 кг кадәр) 
* Оганес Бачков (64 кг кадәр)
* Никол Арутюнов (81 кг кадәр)

### Ирекле көрәш
* Гарик Барсегян (57 кг кадәр)
* Володя Франгулян (61 кг кадәр)
* Дэвид Сафарян (65 кг кадәр)
* Григор Григорян (74 кг кадәр)
* Муса Муртазалиев (86 кг кадәр)
* Леван Берианидзе (125 кг кадәр)
### Грек-рим көрәше
* Роман Амоян (59 кг кадәр)
* Мигран Арутюнян (66 кг кадәр)
* Карапет Чалян (75 кг кадәр)
* Максим Манукян (85 кг кадәр)

Төркем:Спорт
Төркем:Көрәш
Бадминтон буенча Әрмәнстан чемпионаты

1997 елдан Бадминтон буенча Әрмәнстан чемпионатларын Әрмәнстан Бадминтон федерациясе үткәрә.
## Милли чемпионат

### Яшьлек чемпионаты

## Тышкы сылтамалар
* http://www.badminton.am Федерация бадминтона Армении
* Badminton Europe - Details of affiliated national organisations: Armenia
Төркем:Спорт
Төркем:Чемпионатлар
Әрмәнстан футбол федерациясе

**Әрмәнстан футбол федерациясе** (әрм. Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի) - оешма. Федерация 1992 елның 18 гыйнварында нигезләнгән, штаб-фатир Ереванда урнашкан.

Адресы: 0010, Ханджян ур., 27 й.

* Телефон: (37410) 56 88 83
* Факс: (37410) 54 71 73
* E-mail: ffarm@arminco.com

## Президентлар

* 1992—1994: Николай Казарян
* 1994—1998: Армен Саркисян
* 1998—2002: Сурен Абрамян
* 2002—2018: Рубен Айрапетян
* 2018—2019: Артур Ванецян
* 2019— Армен Меликбекян

## Стадион

Федерация милке итеп Вазген Саркисян исемендәге республика стадионы санала (әрм. Հանրապետական մարզադաշտ) - Ереванда урнашкан күпмаксатлы универсаль стадион. Тамашачылар саны - 14 935. Стадион 1937 елда төзелгән.

## Статистика

### Теркәлгән футболчылар саны

* Профессионаллар - 625
* Һәвәскәрләр - 120
* Егетләр (18 яшькә кадәр) - 2806
* Хатын-кызлар - 70
* Кызлар (18 яшькә кадәр) - 156
* Футзал - 392
* Тренерлар - 530

### Клублар һәм командалар саны

* Клублар - 60
* Командалар - 238

### Арбитрлар

* Ир-атлар - 103 
* Хатын-кызлар - 17

### Милли җыелма команданың төсләре
Төп форма 

* Футболка - кызыл  
* Шорты - кызыл 
* Гетрлар - кызыл 

Запас форма 

* Футболка - ак 
* Шортылар - аклар 
* Гетрлар - аклар

## Сылтамалар
* Официальный сайт ФФА 
* Профиль на официальном сайте ФИФА  
* Профиль на официальном сайте УЕФА 
* Профиль на сайте sportinfo.am  
* Профиль на сайте foot.dk 

## Искәрмәләр

Төркем:Спорт
Габдулла Галиулла

**Габдулла Галиулла**  — дин әһеле, Татарстан Республикасының беренче мөфтие.
1954 елның 2 сентябрендә Казанда туа.

1961-1969 елларда - Казанның №119 нчы мәктәптә, 1969-1971 елларда -  №37 нче мәктәптә укый.

1973-1975 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә.

1978-1983 елларда Бохара мәдрәсәсендә белем ала.

1983-1987 елларда Ташкент Ислам Институтында укып, югары дини белем ала.

1987-1990 елларда - Казанның Мәрҗани мәчете имамы.

1990 елдан "Нурулла" мәчете имам-хатыйбы.

1992-1998 елларда Татарстан Диния нәзараты җитәкчесе, мөфтие.

1993-1996 елларда - Россия дини идарәләре координацион үзәге рәисе булып сайлана.
## Сылтамалар
* Татарстанның беренче мөфтие җомга вәгазьләрен татар телендә генә уздыруга каршы чыкты. Шәһри Казан, 18 гыйнвар 2017
* Габдулла хәзрәт Галиулла.  Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте сайты
* Габдулла Галиулла: “Без хакимиятнең дингә тыкшынуына каршы”. Ландыш Харрасова, Азатлык радиосы, 12 февраль 2011
* Габдулла  Галиулла: «Аллаһка таянып яшәмибез». Римма Бикмөхәммәтова, Ирек мәйданы № 15, 09.10.2009

Төркем:Татарстан имамнары
Төркем:Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте мөфтиләре
Төркем:Татар дин әһелләре
Антоанета Стефанова

**Антоанета Стефанова** (; 19 апрель 1979 ел) — болгар шахматчысы, хатын-кызлар арасында шахмат буенча унынчы дөнья чемпионы (2004 ел—2006 ел), Европа чемпионы (2002 ел). Тиз шахмат буенча дөнья чемпионы (2012 ел).

## Биографиясе
Антоанета Стефанова 1979 елның 19 апрелендә Болгариянең башкаласы Софияда туа. Шахмат белән 4 яшендә шөгыльләнә башлый. 1989 елда беренче абруйлы бүләк яулый — 10 яшькә кадәр кызлар арасында Дөнья чемпионы була. Соңыннан 14 яшькә кадәр кызлар арасында тиз шахмат буенча Европа чемпионы була. 2000 елда Болгариянең ир-егетләр шахмат командасы өчен уйный.
1994 елда — хатын-кызлар арасында, 2002 елда ир-егетләр арасында халыкара гроссмейстер исемен ала.

2004 елның 5 июнендә Антоанета Стефанова хатын-кызлар арасында дөнья чемпионы исеме өчен ярыш финалында Россиядән Екатерина Ковалевскаяны 2,5:0,5 исәбенә җиңеп, чемпион таҗын яулый.

2004 елның 22 ноябреннән Антоанета Стефанова «Пловдив шәһәренең мактаулы гражданы» исемен йөртә.
Төрле командалар составында ике тапкыр Европа кубогы җиңүчесе була (2009, 2011).
2012 елда Ханты-Мансийск шәһәрендә Хатын-кызлар арасында дөнья чемпионаты финалында тай-брейкта Украинадан Анна Ушенинага җиңелеп (2:2, 1½:½), икенче урында кала.

София университетының Икътисад факультетын тәмамлаган.

## Искәрмәләр

Төркем:19 апрель көнне туганнар
Төркем:1979 елда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Шахмат гроссмейстерлары
Төркем:Болгариядә туганнар
«Азатлык» Татар яшьләре берлеге

**«Азатлык» Татар яшьләре берлеге** - татар милли хәрәкәт оешмасы. 
## Оешу тарихы
Оешманың булачак активы әле 1988-89 елларда ук, Татар иҗтимагый үзәгенең яшьләр бүлеге кысаларында берләшә башлый. 1990 елның 17-28 июнь көннәрендә беренче Татар яшьләре көннәре уза, шунда 400 делегат катнаша. Шунда катнашучыларда яшьләрдән милли сәяси оешма төзү турында фикерләр туа.  1990 елның 13-15 октябрендә Казанда оешманың беренче Корылтаен уза. Корылтайга килгән делегатлар Казанда Хәтер көнендә катнашалар.  Оешма белән төрле елларда Ирек Гариф, Тәлгать Әхмәдишин, Рамай Юлдашев, Наил Нәбиуллин җитәкчелек итәләр. Оешманың Татарстанның һәм Башкортстанның төрле шәһәрләре һәм районнарында бүлекчекләре бар иде.

## Җитәкчеләр
* Ирек Гариф - берлекнең беренче рәисе.
* Тәлгать Әхмәдишин - 1992-2005 елларда җитәкчелек итә.
* Рамай Юлдашев - 1993-1998 елларда оешманың Казан бүлеген җитәкли.
* Дамир Шәйхетдин - 2005-2007 елларда җитәкли.
* Наил Нәбиуллин - 2010 елдан җитәкли.
## Максатлар
* татар яшьләрендә милли узаңны үстерү, ныгыту;
* татар телен, мәдәниятен һәм татарча яшәү рәвешен пропагандалау;
* яшьләрдә татар китапларына, матбугатына кызыксыну уяту;
* татарның чын тарихы белән кызыксыну уяту;
* татарның бүгенге хәлен аңлату, милләт-тел проблемаларын ачык итеп күрсәтү, алар хакында фикер алышу;
* милләт-тел проблемаларына битараф булмауга, актив гражданлык позициясенә өндәү;
* милләткә битараф булмаган, милли уйлар белән янып йөргән яшьләрне таныштыру, берләштерү.
* татарда ислам динен торгызу һәм күтәрү, ислам дине хакында объектив мәгълүмат тарату, ислам диненә тугърылыгыбызны ныгыту;.

## Моны да карагыз
* «Үзебез» яңа буын хәрәкәте

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* "Азатлык" берлегенә 30 ел: сәяси максатлардан мәдәни һәм милли аңны үстерүгә күчү. Азатлык радиосы, 13 октябрь 2020

Төркем:Татар милли хәрәкәте
Шахмат буенча Әрмәнстан ир-атлар җыелма командасы

**Шахмат буенча Әрмәнстан ир-атлар җыелма командасы** - халыкара шахмат турнирларында катнаша. Җыелманың иң югары рейтингы - 2724 (2012).

## Халыкара турнирлар

Төркем:Спорт
Камил Гилманов

**Камил Камал улы Гилманов** (1956 елның 1 апреле, Индустриальный, Аксубай районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Аксубай муниципаль районы башлыгы (2008 елдан). Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре,  «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы.

## Тормыш юлы
Камил Гилманов 1956 елның 1 апрелендә Татарстан АССРның Аксубай районы Индустриальный авылында туа.

Хезмәт эшчәнлеген 1977 елда Аксубай районы «Восход» совхозының беренче бүлекчәсендә агроном-мелиоратор булып башлый. 1981 елдан 22 номерлы Аксубай авыл хуҗалыгы профтехучилищесы уку хуҗалыгы идарәчесе булып эшли. 1982 — 2002 елларда Аксубай районы үсемлекләр саклау станциясе начальнигы. 1986 елда «Агрономия» белгечлеге буенча М. Горький исемендәге Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.

2002 елдан «Аксубай сөт заводы» ААҖ генераль директоры. 2003—2005 елларда «Татарстан сөте» ААҖ филиалы Аксубай май җитештерү заводы директоры. 2005 елдан 2008 елга кадәр «ВАМИН Аксу агрофирмасы» ҖЧҖ генераль директоры.

2008 елның 23 маенда Аксубай муниципаль районы башлыгы итеп билгеләнә.

Өйләнгән. Ике кызы бар.

## Бүләкләр

* 2003 — Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре
* 2005 —«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2009 — Россия Федерациясе Оборона министрлыгының «Хәрби бердәмлекне ныгыту өчен» медале;
* 2016 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Аксубай муниципаль районы сайтында 

## Моны да карагыз

Төркем:Аксубай районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Наил Вазыйхов

**Наил Альберт улы Вазыйхов** (1975 елның 27 сентябре, Кама Тамагы, Кама Тамагы районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Кама Тамагы муниципаль районы башлыгы (2019 елдан). «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы.

## Тормыш юлы
Наил Вазыйхов 1975 елның 27 сентябрендә Татарстан АССРның Кама Тамагы районы Кама Тамагы шәһәр тибындагы поселогында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1991 елда Кама Тамагы ТКХ МПП насос җайланмаларының мотористы булып башлый. 1997 елда «инженер-механик» белгечлеге буенча Казан дәүләт авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлый.

Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Куйбышев исемендәге флотның ремонт базасы» ЯАҖнең техник бүлеге инженер-технологы булып эшли. 1997—2002 елларда корпус-эретеп ябыштыру участогы мастеры, җитештерү буенча директор урынбасары. 2002 елдан «Куйбышев исемендәге флотның ремонт базасы» ЯАҖнең җитештерү буенча идарәче директор урынбасары, 2004 елдан идарәче директор, 2008 елдан генераль директор.

2010 елдан «Татарстан Республикасы Кама Тамагы муниципаль районының Куйбышев Затоны шәһәр тибындагы поселогы» муниципаль берәмлеге Советы депутаты. 2019 елның 24 гыйнварында Наил Вазыйхов Кама Тамагы муниципаль районы башлыгы итеп сайлана. 2020 елның 25 сентябре яңадан район башлыгы итеп сайлана.

Өйләнгән, ике улы бар. 2011 елда Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты белән бүләкләнә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Кама Тамагы муниципаль районы сайтында 

Төркем:Кама Тамагы районында туганнар
Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Фердинат Дәүләтшин

**Фердинат Мидхәт улы Дәүләтшин** (1960 елның 28 июне, Базарлы Матак, Әлки районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Чирмешән муниципаль районы башлыгы (2015 елдан). Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.

## Тормыш юлы
Фердинат Дәүләтшин 1960 елның 28 июнендә Татарстан АССРның Әлки районы Базарлы Матак авылында туа. 1981 елда Казан финанс-икътисад институтын тәмамлый.

1983— 1988 елларда ВЛКСМның Әлки райкомының икенче, беренче секретаре. 1988 елдан Әлки районының «Хлебодаровский» совхозы директоры. 1997—1999 елларда Норлат районының авыл хуҗалыгы идарәсе башлыгы. 1999 елдан Әлки районы хакимияте башлыгы булып эшли. 2000 елда икенче чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты итеп сайлана.

2006 елдан «Әлки муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы. 2014 елда Башкарма комитет җитәкчесе урынбасары — Чирмешән районы башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә. 2015 елдан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе. 2015 елның сентябрендә Чирмешән муниципаль районы башлыгы итеп сайлана.

## Бүләкләр

* Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре;
* «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале (2020).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Чирмешән муниципаль районы сайтында. 

## Моны да карагыз

Төркем:Әлки районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәрләре
Владимир Жаворонков

**Владимир Владимирович Жаворонков** (1985 елның 9 мае, Казан, ССРБ) —  табиб. Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министры урынбасары, Казан шәһәренең сәламәтлек сак­лау идарәсе җитәкчесе. 

## Тормыш юлы

Владимир Жаворонков 1985 елның 9 маенда Казанда туа. 2008 елда Казан дәүләт медицина университетын тәмамлый. Хезмәт эшчәнлеген 2006 елда университетта укыганда ук, 6 нчы номерлы Казан Шәһәр клиник хастаханәсенең кече медицина хезмәткәре булып башлый. 

2010 елдан табиб-хирург, шулай ук Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының Республика клиник онкология диспансерында эшли башлый. 2011 елдан 2015 елга кадәр Республика клиник онкология диспансеры эндоскопия бүлегенең табиб-эндоскописты, диагностика, дәвалау һәм реабилитацион чараларның яңа ысулларын эшләү һәм кертү бүлеге мөдире, 2015 елдан рентгенохирургия методлары бүлеге мөдире, табиб-рентгенолог. 2016 елда  Республика онкология диспансерында оештыру-методик эш буенча баш табиб урынбасары булып эшли башлый.
  
2019 елның 7 ноябрендә Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министры урынбасары — Казан шәһәре буенча Сәламәтлек саклау идарәсе башлыгы итеп билгеләнә.

2019 елда «Россия лидерлары» конкурсы җиңүчесе була.

## Шәхси тормыш

Өйләнгән, хатыны Алия. Ике баласы бар: Федор һәм София. 

Владимир Жаворонков татар телендә яхшы сөйләшә, «Шәһри Казан» гәҗитенә биргән интервьюсында «Минем бабам татар иде — Багданов Рифкать Закуан улы. Ул мине кечкенәдән «татарча сөйләшә белергә тиешсең», дип үстерде», дип әйтә.  

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы сайтында 

Төркем:Казанда туганнар
Төркем:Казан дәүләт медицина институтын тәмамлаучылар
Төркем:Табиблар
Фәргать Мөхәммәтов

**Фәргать Вәгыйз улы Мөхәммәтов** (1967 елның 11 сентябре, Иске Рәҗәп, Куйбышев районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Спас муниципаль районы башлыгы (2019―2025). «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы.

## Тормыш юлы
Фәргать Мөхәммәтов 1967 елның 11 сентябрендә Татарстан АССРның Куйбышев районы Иске Рәҗәп авылында туа. 1991 елда Горький исемендәге Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.

Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Татагропроммодульстрой» ППСО УПТК башлыгы урынбасары булып эшли. 1993 елда Спас районындагы А. Алиш исемендәге совхозның баш агрономы була. 1993 елның сентябрь ахырыннан «Екатериновский» совхозында эшли: икътисадчысы, баш бухгалтер урынбасары, совхоз директоры (1995—1998). 1998 елдан Болгар шәһәрендә «Болгарагропромснаб» ДУП директоры. 2005 елдан «Спас Агроснаб» ҖЧҖ директоры, 2010 елдан «Мухаметов Ф. В.» КФХ башлыгы. 2013 елда «Болгар дәүләт тарихи-архитектура музей-тыюлыгы» директоры булып эшли башлый.

2019 елның сентябрендә Татарстан Республикасы Спас муниципаль районы башлыгы итеп сайлана.

2025 елның 24 апрелендә район башлыгы вазыйфасыннан киткән.
## Бүләкләр

* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2017 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале;
* 2019 — Татарстан Республикасы Президенты Рәхмәте;
* 2019 — Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының «Мәдәнияттәге казанышлары өчен» күкрәк билгесе.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Спас муниципаль районы сайтында 

## Моны да карагыз

Төркем:Спас районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Марат Зыятдинов

**Марат Галимҗан улы Зыятдинов** (1970 елның 16 августы, Макыл авылы, Югары Ослан районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Югары Ослан муниципаль районы башлыгы (2011―2024). ТР Сатып алулар буенча Дәүләт комитеты рәисе (2024 елның 14 июненнән).  Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.

## Тормыш юлы
Марат Зыятдинов 1970 елның 16 августында Татарстан АССРның Югары Ослан районы Макыл авылында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1989 елда Югары Ослан районының «Знамя Ленина» совхозы тракторчысы булып башлый. 1992 елда «инженер-механик» белгечлеге буенча Казан дәүләт авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлый. 

Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Знамя Ленина» совхозында баш инженер булып эшли башлый. Шул ук елдан башлап 101 нче Макыл урта һөнәри-техник училищесында механик булып эшли. 1995—1998 елларда Макыл машина-технология станциясенең баш инженеры. 1998 елдан «2 нче машина-технология станциясе» ҖЧҖ директоры. 2004—2008 елларда Коллар авылында «Красный Восток — Агро» ААҖ генераль директоры. 2008 елдан Югары Ослан районының «Восток Зернопродукт» ЯАҖ территориаль идарәсе директоры.

2010 елда Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе; башкарма комитет җитәкчесенең беренче урынбасары итеп билгеләнә. 2010 елдан Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе. 2011 елда — «АС-Менеджмент» ЯАҖ генераль директоры урынбасары. 2011—2012 елларда Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы. 2012 елның мартында «Югары Ослан муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы итеп сайлана.

2024 елның 14 июненнән ― ТР Сатып алулар буенча Дәүләт комитеты рәисе.
## Шәхси тормышы
Өйләнгән, 2 баласы бар.

## Бүләкләр

* 2008 — Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре

* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2005 — Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты;
* 2020 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале;

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Югары Ослан муниципаль районы сайтында 

## Моны да карагыз

Төркем:Югары Ослан районында туганнар
Төркем:Район башлыклары
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр
Төркем:«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстан хөкүмәте әгъзалары
Равил Хисаметдинов

**Равил Фәрит улы Хисаметдинов** (1977 елның 10 декабре, Теңкәш, Буа районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Апас муниципаль районы башлыгы (2019 елдан). 

## Тормыш юлы
Равил Хисаметдинов 1977 елның 10 декабрендә Татарстан АССРның Буа районы Теңкәш авылында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1995 елда Буа юл идарәсенең 4 разрядлы слесаре булып башлый. 1999 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча Россия ЭЭМ юридик институтының Казан филиалын тәмамлый.

Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Татарстан балы» җитештерү берләшмәсенең «Буа» сәүдә-хәзерләү бүлегендә хәзерләүче булып эшли. 2000 елдан «Вираж» ЗАПНОПСАД механигы. 2002—2005 елларда Буа районы һәм Буа шәһәре администрациясенең оештыру бүлегенең мобилизация һәм махсус эш буенча баш белгеч. 2005 елда «"Ак Барс Мед" иминият компаниясе» ҖЧҖ филиалы директоры була. Шулай ук 2005 елда Буа районы һәм Буа шәһәре хакимиятендә хакимият аппараты җитәкчесе булып эшли. 2006 елдан Буа район Советы Аппараты җитәкчесе, 2008 елдан Татарстан Республикасы Буа муниципаль районы башлыгының беренче урынбасары. 

2013 елда Менделеевск муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе итеп билгеләнә. 2014—2017 елларда Апас муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе. 2017 елдан 2019 елга кадәр Татарстан Республикасы Баш инвестиция-төзелеш идарәсе җитәкчесе урынбасары.

2019 елның 26 сентябрендә Апас районы башлыгы итеп сайлана.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Апас муниципаль районы сайтында 

Төркем:Район башлыклары
Төркем:Буа районында туганнар
Төркем:Казан юридик институтын тәмамлаучылар
Чуашкино

**Чуашкино** (Чăвашкино, хәзер «Чувашкино» ДУ) — cовет, ә соңрак нәфис һәм документаль фильмнар җитештерү, сатып алу, саклау һәм прокатка алу белән шөгыльләнүче Россия кинокомпаниясе.

Телефон: (8352)55-03-93, (8352)61-05-98.

## Тарих
1926 елның 22 июнендә Чабаксарда режиссер, сценарист, актер, Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе, Чуаш Республикасының халык артисты Иоаким Максимов-Кошкинскийга нигез салына.

Студия эшләгән чорда 6 сәнгать һәм дистәләгән документаль фильм төшергән. Беренче нәфис фильм 1926 елда төшерелгән «Идел буе бунтарлары» була. Аннары студия дәүләт учреждениесе итеп үзгәртелә.

## Киностудиянең хәзерге торышы
Хәзерге вакытта учреждение Чуашиядә кинематография өлкәсендә дәүләт сәясәтен билгеләү белән шөгыльләнә. Аның фондларында Казан кинохроника студиясе белән берлектә төзелгән дистәдән артык нәфис-публицистик тасмалар бар. Шулай ук кинофестивальләр, кинолекторияләр, Япон анимациясе киноклублары эшен күрсәтү, халыкара хокук яклау кинофестивале, халыкара хәрби кино фестивале кебек хәйрия акцияләре оештыра. Юрий Озеров, «бөтен гаилә белән кинода», «дөньяны хәтерли» кинофестивальләре, мәктәп каникуллары вакытында балалар фильмнары фестивале.

## Фильмнар
* «Атăл пăлхавçисем» («Идел буе бунтарлары») — 1926 елның 22 июнендә премьера.
* «Сарпиге» («Женщина», «Зора») — 1927 елның 12 мартында премьер.
* «Хура юпа» («Чёрный столб») — 1928 елның 17 февралендә премьера.
* «Ял» («Вихрь на Волге») — 1928 елның премьерасы.
* «Апайка» («Кер») — 1930 елның 25 апрелендә.
* «Киремет кати» («Изге роща») — 1931 елның премьерасы.
* «Асту» («Кичерү») — 1932 елның премьерасы.
* «В красном море» (2018) — фильм Чуваш автономиясенең 100 еллыгына багышлана. Рус һәм чуаш телләрендә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*Чувашкино Чувашский государственнвй институт гуманитарных наук, Чувашское книжное издательство 2009
* *Советские художественные фильмы.* Аннотированный каталог. Т. 1. М.: Искусство, 1961
*Тани Юн Т.С. *Иртнĕ кунсем-çулсем.* Ч.,1972 
* Антонов М.К. *Из истории «Чувашкино»* //Уч. зап. ЧНИИ. Вып. 35. Ч., 1967
*Алексин В.Н. *Чувашское лицо «великого немого»* // КИЛ. №4 2008
* 
* ВИЗУАЛИЗАЦИЯ СРЕДСТВАМИ КИНО ЭТНИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ ЧУВАШЕЙ 
*Киностудия «Чувашкино» (1926-1932) 
*80 лет со дня образования киностудии "Чувашкино"  Минкультуры Чувашии
* Пĕтĕм чăвашсен «Асам» пĕрремĕш кинофестивалĕн программи 
* Сергей Щербаков: Старое чувашское кино — в массы

Төркем:Әлифба буенча компанияләр
Төркем:Чебоксар Мәдәнияте
Төркем:ССРБ кинематографы
Урру күле

**Урру күле** (Тибет телендә: འུར་རུ་མཚོ, Wylie: ur ru mtsho; Кытай телендә: 吴如错; pinyin: Wúrú Cuò） - Кытайның көньяк-көнбатышында, Тибет Автономияле Регионында, Нагцю префектурасында плато күле. Ул Ньима даирәсе һәм Саинза даирәсе арасында урнашкан.
Силинг күле дренаж системасының өлеше булган күл берничә елга белән туклана һәм көнчыгышка Яргө Күленә коя. Ул 33,6 км озынлыкта һәм 13,4 км киңлектә һәм 342,7 квадрат километр мәйданга ия.
Төркем:Тибет
Тонг Тсо

**Тонг Тсо**(Тибет телендә: སྟོང་མཚོ, Wylie: stong mtsho) (Кытай телендә: 洞错; pinyin: Dòng Cuò）ул Кытайның көньяк-көнбатышында, Тибет Автономияле Регионында, Герзе Даирәсендә плато күле. Стандарт Тибет телендә күлнең атамасы "Ялгыз Күл". Күлнең тулаем мәйданы якынча 87,7 квадрат километр. 4396 метр биеклегендә булып, анда ике атау бар.
## Карталар

File:NI-45-13.jpg|Тонг Тсо булган карта (Т'унг Ко Ху (Тангка Тсо)) дип билгеләнгән, ATC, 1972
File:Txu-oclc-6654394-ni-45-4th-ed.jpg|Тонг Тсо кертелгән карта (T'унг-ко Ху буларак билгеләнгән) (DMA, 1975)
File:Txu-pclmaps-oclc-22834566 g-7c.jpg|Тонг Тсо кертелгән карта (Донг Цо буларак билгеләнгән) (DMA, 1990)

Төркем:Тибет
Бангда күле

**Бангда күле** (Тибет телендә: པང་བཏགས་མཚོ, Wylie: pang btags mtsho; Кытай телендә: 邦达错; pinyin: Bāngdá Cuò), элек **Яшил Куль** дип аталган, ул Кытайның Тибет Автономияле Регионының төньяк-көнбатышында Нгари префектурасында бозлык күле. Ул көнбатыш Куньлунь тауларыннан көньякта, Гуожа Күле (Яктыртылу Күле)ннән берничә километрда гына урнашкан.
4902 метр биеклектә урнашып, Бангда Күле 106 квадрат километр мәйданны колачлый, аның максималь тирәнлеге 21,6 метр һәм 90 бозлыгы бар.
Төркем:Тибет
Борис Христов

**Борис Христов** (; 18 май 1914 ел, Пловдив, Болгар — 28 июнь 1993 ел, Рим, Италия) — болгар опера җырчысы (бас).

## Биографиясе
Борис Христов 1914 елның 18 маенда Болгариянең Пловдив шәһәрендә, чыгышы белән Вардар Македониядан булган, болгар җәмәгатьчесе һәм милли-революционер *Кирил Совичанов* гаиләсендә туган.

Җырчы таланты яшүсмер чагында Александр Невский соборы хорына йоргәндә ачыла. Әммә ул юрист һөнәрен сайлый, ә җырлау белән буш вакытта шөгелләнгән һәм хор белән дә чыгыш ясавын дәвам иткән. 1942 елда болгар батшасы *Борис III* аның соборда җырлавын тыңлый һәм аңа дәүләт стипендиясе билгеләп, Италиягә укырга җибәрә. Италияда классик вокал буенча итальян баритоны *Риккардо* *Страччарида* белем ала. Укуы Италияда 1943 елгы сәяси тәртип алмашыну чорында тукталып кала, Христов Болгарияга кайта. 1944 елда немец операсы репертуарын өйрәнү максатында Германияга юнәлә, әммә Австрияда кулга алына һәм тоткын шәхесләр өчен лагерга озатыла. Иреккә чыккач Италиягә барып Риккардо Страччарилада белем алуны дәвам итә.

1945 елның 28 декабрендә Римдагы «Санта Чечилия» академиясында башлангыч һөнәри чыгышы була, биредә ул берничә итальян һәм рус әсәрләре репертуарын башкара. Опера сәхнәсендә беренче чыгышы 1946 елның 12 маенда үтә, биредә Христов «Богема»да Коллен партиясен башкара. Бу чордан алып 1986 елда карьерасы тәмамлануына кадәр Борис Христов дөньяның иң яхшы опера театрларында чыгыш ясый.

## Рольләре
Борис Христов үзенең итальян, француз һәм рус опера репертуарын башкаруы белән билгеле, алар арасында иң танылган рольләре — Борис («Борис Годунов»), Филипп II («Дон Карлос»), Мефистофель («Фауст» Гуно һәм «Мефистофель» Бойто), Аттила («Аттила»), Фиеско («Симон Бокканегра»), Досифей («Хованщина») һ.б.

## Сылтамалар

* http://operamusic.ru/1150-byval-li-boris-xristov-v-rossii.html Статья о Борисе Христове на сайте «Призрак оперы»
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Римда вафатлар
Төркем:1993 елда вафатлар
Төркем:28 июнь көнне вафатлар
Төркем:Болгариядә туганнар
Төркем:1914 елда туганнар
Төркем:18 май көнне туганнар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Лилия Садриева (1962)

**Лилия Садриева**, Лилия Яссир кызы Садриева (*[[1962 ел]]ның [[14 апрель|14 апреле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Мөслим районы]], [[Дусай (Мөслим районы)|Дусай]]*) ― мәдәният хезмәткәре, шагыйрә, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (2016 елдан). Мөслим районы «Үзәкләштерелгән китапханә» директоры (2011 елдан). БТК Мөслим бүлеге җитәкчесе. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2012).

## Тәрҗемәи хәле
1962 елның 14 апрелендә Татарстан АССР Мөслим районы Дусай авылында җиде балалы гаиләдә туган. Әтисе Яссир, әнисе Фәридә Котдус кызы (Нәҗметдинова) – Халыклар Дуслыгы орденлы укытучы. Туганнары: Рәсим (Расыйм), Ләйлә, Рәсинә, Рәҗибә (*иксесе дә бала вакытта вафат*), Әлфия, Гөлфия. Лилия Яссир кызы Дусайда башлангыч, Баекта урта мәктәп, Казан дәүләт мәдәният институтының режиссерлар әзерли торган бүлеген тәмамлаган. Хезмәт юлын Баек мәдәният йортында сәнгать җитәкчесе булып башлаган. Район үзәге Мөслимгә күчкәч, 1985―1986 елларда «Авыл утлары» газетасында корреспондент, 1986―2006 елларда Мөслим районы мәдәният бүлегендә инспектор, әйдәүче белгеч булып эшләгән. 2005 елның октябрендә Мөслим авыл җирлегенә депутат итеп сайлангач, Мөслим авыл җирлеге башлыгы урынбасары итеп билгеләнгән. 2011 елдан ― Мөслим районы «Үзәкләштерелгән китапханә» муниципаль учреждениесе директоры.

## Иҗаты
Шигырьләре районның «Авыл утлары», республиканың «Ватаным Татарстан», «Татарстан яшьләре» газеталарында, «Сөембикә», «Аргамак» журналларында дөнья күргән. Шигырьләрендә туган җиргә, хезмәт халкына, табигатькә мәдхия җырлана. 600 дән артык шигырь, 20 җыр (мәсәлән, «Мөслимем ― гүзәл илем», Ганс Сәйфуллин көе; «Батырлар шәһәре», Миргарифан Ханнанов көе; «Белми дисеңме әллә», Илһам Хисмәтуллин көе) сүзләре, күп санлы сценарийлар авторы. 2007 елда «Зөлфәт» исемендәге яшь иҗатчылар клубы оештырган.

## Китаплары
* 2002 ― «Өр-яңа яз»
* 2012 ― «Күңеләр чәчәк тели»

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2005 – «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале 
* «Мәдәният өлкәсендәге казанышлар өчен» күкрәк билгее
* 2012 – Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре

## Гаиләсе
Ире Фиргать Садриев, кызлары: Лидия, Алия.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *[[Мөҗәһит Әхмәтҗанов]]*. Лилия дигән шагыйрә бар // *М. Әхмәтҗанов*. Данлы Дусай. К.: «Ихлас», 2018, 292―297нче бит.
* Моң бишегем (төзүчесе Флүр Баһаутдинов). К.: «Мәгариф»,  2009, 28―29нчы бит. ISBN 978-5-7761-1843-2

## Сылтамалар

*   Лилия Садриева.  Мөҗәһит Әхмәтҗанов сайты
*  Лилия Садриева.  Әдипләр (Әхмәт Дусайлы) порталы
*  Садриева Лилия. ТР Язучылар берлеге

## Моны да карагыз

Төркем:Татар шагыйрьләре
Төркем:Татарстан шагыйрьләре
Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале белән бүләкләнүчеләр
Вазыйхов

**Вазыйхов** ― фамилия.
* Наил Вазыйхов (1975), Кама Тамагы районы башлыгы (2019 елдан).
----
* Наилә Вазыйхова (1945), журналист, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (1994).

Төркем:Фамилияләр