Әзһәр Мөхәммәдиев

**' 
**Әзһәр Мөхәммәдиев*', Әзһәр Гатаулла улы Мөхәммәдиев (*1933 елның 8 сентябре, ССРБ, РСФСР, БАССР, Илеш районы, Сеңрән — 2018 елның 25 апреле, РФ, ТР, Казан* ) — галим, тарих фәннәре докторы, [[ТР атказанган фән эшлеклесе]] (*1994*), [[ТР ФА]] мөхбир-әгъзасы (*1995*), [[Казан дәүләт университеты]]ның археология һәм этнология кафедрасы профессоры (*1993*), кафедра мөдире.
Нумизматика өлкәсендә танылу алган белгеч. [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге]] лауреаты.

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1933 ел]]ның [[8 сентябрь|8 сентябрендә]] [[БАССР]] [[Илеш районы]] [[Сеңрән]] авылында туган. [[Казан дәүләт университеты]]ның филология факультетына укырга кергән, укуын тарих бүлегендә тәмамлаган (*1963*).
 
[[1968 ел|1968]]-[[1971 ел|1971]], [[1974 ел|1974]]-[[1977 ел]]ларда [[Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]нда эшли.

[[1977 ел]]дан [[Казан дәүләт университеты]] укытучысы, профессор (*1993*), кафедра мөдире.

[[1992 ел]]да тарих фәннәре докторлыгына диссертация яклаган. Диссертациясенең темасы: «VI-XV гасырларда Идел буе һәм Урал буеның акча әйләнеше» (). Остазы — Герман Федоров-Давыдов.

== Гыйльми эзләнүләр өлкәсе ==
* [[Һуннар]]ның, [[болгарлар]]ның язуы 
* Төрки-татар (*харәзем, хәзәр, болгар, урда, казан*) нумизматикасы
* [[Алтын Урда]] шәһәрләре һәм шәһәр мәдәнияте
* [[Ауразия]]нең борынгы һун-төрки дәүләтләре
Сиксәннән артык фәнни хезмәте басылган. [[Харәзем]] акчаларына таянып төзелгән Туран алфавиты [[Идел|Идел буенда]] һәм [[Урал|Урал алдында]] табылган б. э. к. II — б. э. [[VIII гасыр]] [[акча]]ларындагы, шулай ук кыйммәтле металлардан эшләнгән савытлардагы һәм бизәнү әйберләрендәге һун язуларын укырга мөмкинлек тудыра.

Антик төрки язмаларны һәм соңрак [[рун алфавиты]]ның нигезе итеп алынган антик туран алфавитын тикшерә.
 
Түбән [[Идел]] буенда, [[Әстерхан өлкәсе]]ндә (*Сарай әл-Мәхрус, Сарай әл-Җәдид, Бәлҗәмән*), [[Татарстан]]да (*Иске Казан, Казан кирмәне һ. б. шәһәрлекләр*) казу эшләрендә катнаша.

== Кайбер хезмәтләре ==
* Булгаро-татарская монетная система XII-XV веков. М.: Наука, 1983.
* Древние монеты Поволжья. К.: [[ТКН]], 1990.
* Новый взгляд на историю гуннов, хазар, Великой Булгарии и Золотой Орды. Казан: [[ТКН]], 2011.
* Древние монеты Казани. 
* [http://zvezdapovolzhya.ru/obshestvo/pamyatnik-chingishanu-05-05-2012.html  Памятник Чингисхану.] «Звезда Поволжья», 05.05.2012
* [http://kazadmin.narod.ru/history/1000years/muhamadiev.html Преемница Великого Болгара].

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[ТР атказанган фән эшлеклесе]] (*1994'')
* Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреаты.

## Сылтамалар
*   Мухамадиев Азгар Гатауллович.  КФУ сайты
*  Әзһәр Гатаулла улы Мөхәммәдиев.  ТР ФА сайты.
* Ә. Г. Мөхәммәдиев «Милләттәшләр» сайтында
*  Мөхәммәдиев хезмәтләре татар археологиясенең, нумизматикасының алтын фондына кереп калды. Азатлык радиосы, 27.04.2018
*  Известные люди нашего города. Мухамадиев Азгар. Сайт столицы РТ «Моя Казань»

## Искәрмәләр


Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары
Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:ТР ФА мөхбир-әгъзалары