Диана Вишнёва

**Диана Вишнёва**, Диана Виктор кызы Вишнёва (, *[[1976 ел]]ның [[13 июль|13 июле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Ленинград]]*) ― Россия балет артисты, (1996 елдан) һәм Америка балет театрының (2005―2017) прима-балеринасы.

«Лозанна призы» конкурсы җиңүчесе (1994), «Бенуа танца», «Золотой софит» (икесе дә 1996), «Алтын битлек» (2001, 2009, 2013) театр премияләре, Россия Федерациясе Дәүләт премиясе (2000) лауреаты. Россия Федерациясенең халык артисты (2007).

## Тәрҗемәи хәле
1976 елның 13 июлендә Ленинградта инженер-химиклар Виктор Геннадьевич Вишнёв һәм Гүзәлия Фәһим кызы Әфләтунова гаиләсендә туган. Интервьюда Диана: «Мин үземне каным буенча нәкъ менә татар итеп хис итәм», — дип белдергән. Казакъстанда туган әнисе кызының балерина булырга омтылышын хуплаган. Алты яшендә пионерлар сараенда хореография түгәрәгендә шөгыльләнә башлый, 1987 елда икенче омтылышта А. Я. Ваганова исемендәге Ленинград хореография училищесына (1991 елдан Рус балеты академиясе) укырга керә; шуның аркасында 1нче балет классында гомуми белем бирү фәннәре буенча ике тапкыр бер үк класс программасын үтә. Курсларда педагог Людмила Ковалева классында укый, башка педагоглар арасында Вадим Десницкий (дуэт биюе).

1994 елда, II курс студенты вакытта, балет мәктәпләре укучыларының «Лозанна призы» халыкара конкурсында катнаша: финалда «Коппелия» балетыннан вариацияне һәм Игорь Бельский конкурс өчен махсус куйган «Кармен» номерын башкарып, алтын медаль яулый.

1995 елда, чыгарылыш курсы студенты вакытта, Олег Виноградов чакыруы буенча Мария театры сәхнәсендә стажер сыйфатында «Дон Кихот» балетында Китри партиясен башкара. Чыгарылышка кадәр үк Виноградов Вишневаны театрның АКШ, Бөекбритания һәм Япониядәге җәйге гастрольләре составына кертә. 1995 елда, чыгарылыш имтиханнарыннан соң, Вишнева рәсми рәвештә Мария театрының балет труппасына алына, 1996 елдан — аның солисты. Ольга Ченчикова белән репетицияләр үткәрә.

1995 елда беренче тапкыр Россиянең Зур театры сәхнәсендә чыгыш ясый, «Кармен» номерын «Лозанна призы»ның йомгаклау концертында узган конкурста җиңүче буларак башкара. Аннары аның даими партнеры булган  белән бергә Зур театрның «Дон Кихот» спектаклендә чыгыш ясарга чакырыла.

1996 елда Китри партиясен башкарган өчен «Бенуа биюе» бүләге белән бүләкләнә, «Симфония до мажор» балетының бер өлешен башкарган өчен «Алтын софит» бүләге белән бүләкләнә. Шул ук елда Галина Улановага багышланган «Ромео һәм Джульетта» спектаклендә төп партияне башкара (Ромео – Виктор Баранов).

## Карьера
Вишнева күп тапкырлар дөньяның иң эре театрлары сәхнәләрендә Мария театры балеты белән дә, мөстәкыйль рәвештә дә чыгыш ясый. 2001 елда «Манон» Бавария балеты һәм Ла Скала театры «Йокыга талган гүзәл» (Спящая красавица) спектакльләрендә төп партияләрне башкара (Рудольф Нуриев редакциясе). Алдагы елда Париж операсы сәхнәсендә чыгыш ясый, «Дон Кихот» балетында Китри партиясен башкара (Рудольф Нуриев редакциясе, Базиль — Хосе Мартинес). Нью-Йоркта Мария театрының балет труппасы гастрольләре вакытында Метрополитен-опера сәхнәсендә чыгыш ясый, «Баядерка» (Сергей Вихарев реконструкциясе), «Дон Кихот» һәм «Рубиннар» балетларында солист була.

2002 елдан ― Берлин дәүләт балетының чакырылган солисты: Владимир Малахов аны үзе белән бу театрда «Жизель» спектаклен биергә чакыра. Аннары алар бергә Миккели театры сәхнәсендә чыгыш ясыйлар, «Йокыга талган гүзәл» балетында һәм Чайковский (Джордж Баланчин хореографиясе) музыкасына па-де-де партияләрен башкаралар.

2005 елдан 2017 елга кадәр – Америка балеты театрының чакырылган солисты, анда Мария театры сәхнәсендә үз амплуасы аркасында башкара алмый калган «Аккош күле» һәм «Раймонда» балетларында төп партияләрне башкара.

2007 елда, 30 яшендә, Россиянең халык артисты исеменә лаек була. Шул ук елның октябрендә Мария театры сәхнәсендә Диананың беренче шәхси проекты — Silenzio премьерасы була (режиссеры Андрей Могучий, хореографы Алексей Кононов). Шул ук елда «Татьяна Парфенова» мода йортының «йөзе» була. Шул ук вакытта Вишнева Америка продюсеры Сергей Данилян һәм аның Ardani Artists агентлыгы белән хезмәттәшлек итә башлый — алар бергәләп балеринаның берничә сольный проектын әзерлиләр («Красота в движении», «Диалоги», «На грани»). Первая программа, Beauty in motion («Красота в движении»), премьерасы 2008 елның 13 февралендә Калифорниядә була, Алексей Ратманский («Лунный Пьеро»), Мозес Пендлтон  (F.L.O.W. — For Love of Women / «Из любви к женщине») һәм Дуайт Роден белән хезмәттәшлек булдыра («Мәхәббәт борылышлары»).

2010 елда Диана Вишневаның балет сәнгатен үстерүгә ярдәм итү фондын оештыра. Шул ук елда режиссер  «Бриллианты. Воровство» кыска метражлы фильмында төшә.

2011 елда хореограф Эдуард Локк белән эшли, аның La La La Human Steps труппасы белән Пёрселл һәм Глюк музыкасына балетта чыгыш ясый .

2011 елның октябрендә Мария театры сәхнәсендә Вишневаның чираттагы сольный проектының премьерасы була. Бу программа өчен хореограф Джон Ноймайер балерина өчен Фредерик Шопен музыкасына дуэт (партнер Тьяго Бордин) төзегән. Шулай ук бу программада Диана Россия балериналарыннан беренче булып Марта Грэм хореографиясен (Лабиринт) башкара һәм аның өчен эшләнгән Пол Лайтфут һәм Соль Леонның subject to change спектаклен бии (партнер Андрей Меркурьев).

2012 елда «Россия-Культура» телеканалында Зур балет проекты жюри рәисе була. Шул ук елда Forbes журналының «дөньяны яулаган 50 рус» рейтингына керә.

2013 елның 17 февралендә Лозаннада Морис Бежар труппасы белән бергә Диана «Болеро»да чыгыш ясый, Майя Плисецкаядан соң бу балетта сольный партия башкаручы беренче Россия балеринасы була. Шул ук елның ноябрендә Калифорниядә, Сегерстрем-үзәгендә, Вишневаның өченче сольный проекты On the Edge («Грани») премьерасы була, анда Жан-Кристоф Майо һәм Каролин Карлсон хореографиясе кергән.

2013 елда Context халыкара заманча хореография фестивален оештыручыларның берсе була, аның кысаларында беренче тапкыр Иржи Килианның «Болытлар» (Облака) хореографиясен башкара (Клод Дебюсси музыкасына, партнер Марсело Гомес) . 2014 елның ноябрендә узган киләсе фестивальдә Вишнева өч спектакльдә чыгыш ясый: Ханс ван Маненның «Карт һәм мин» (партнер Эрик Готье) һәм Марко Гекеның «Үтерелгән» (Убитый) премьерасында, шулай ук Пол Лайтфут һәм Соль Леонның Subject to change спектаклендә.

2014 елның 7 февралендә Сочида 2014 елгы Кышкы Олимпия уеннарын ачу тантанасында катнаша, анда «тынычлык күгәрчене биюе» «Хәрәкәттә матурлык» (Красота в движении) программасы өчен Мозес Пендлтон хореографиясе парафразын башкара (Waters Flowers «Су чәчәкләре», F. L. O. W. балетының 3 нче өлеше). Тантананың туры трансляциясе комментаторлары Вишневаны телевизор караучыларга «хәзерге заманның иң бөек балериналарының берсе» буларак тәкъдим итә.

2014 елның 7 ноябрендә Джон Ноймайерның яңа «Татьяна» балетында дебют ясый, аның премьерасы 29 июньдә Гамбургта була. 2016 елның 1 апрелендә Мария театрында Людмила Ковалева хөрмәтенә «Педагогка багышлау» кичәсен үткәрә, анда ул башка укучылар белән бергә катнаша.

2018 елның октябрендә Александра театрының Яңа сәхнәсендә дизайнер Татьяна Парфенова һәм Диана Вишнева нигез салган «Тән һәм Җан» брендының беренче кием коллекциясе тәкъдим ителә.

2019 елның 25 февралендә Context Pro студиясе Г. А. Товстоногов исемендәге БДТ сәхнәсендә «Катнашучылар: Диана Вишнева һәм Ульяна Лопаткина» проектын тәкдим итә. Режиссер Алексей Кононовның спектакль-эксперименты кысаларында Мария театрының ике прима-балеринасы бер-берсеннән һөнәр сайлаулары, балет мәктәбендә узган балачак, дан һәм бала туганнан соң рухи яңарыш турында сорашкан.

2023 елда «Лозанна призы» балет конкурсы жюри вице-рәисе була.

## Шәхси тормышы
Үз карьерасының башында сәхнә партнеры, биюче Фарух Рузиматов белән очраша. 2013 елның 27 августында үзенең продюсеры Константин Семеновичка кияүгә чыга, аның белән балеринаны озак вакытлы мөнәсәбәтләр бәйли. Туй тантанасы Гавай утрауларында узган.

2018 елның 13 маенда улы Рудольф-Виктор туган.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Россия Федерациясенең атказанган артисты
* 1994 — «Лозанна призы» халыкара балет конкурсы алтын медале (Швейцария)
* 1996 — «Бию Бенуасы» призы
* 1996 — «Ардани» артистлык агентлыгының «Божественная» (Илаһи) премиясе, «Золотой софит» (Алтын софит) премиясе, иң яхшы хатын-кыз балет партиясе номинациясендә 
* 1998 — «Балтика» премиясе
* 2000 — Россия Федерациясе Дәүләт премиясе
* 2001 — «Алтын битлек» театраль премиясе
* 2002 — «Ел биючесе — 2002» (*Dance Europe*журналы премиясе)
* 2003 — «Балет» журналының «Душа танца» призы
* 2007 — Россия Федерациясенең халык артисты
* 2009 — «Алтын битлек» театраль премиясе 
* 2010 — «Унъеллык балеринасы» («XXI гасыр балет йолдызлары» халыкара проекты)
* 2016 — РФ Мәдәният министрлыгының "Россия мәдәниятенә керткән өлеше өчен" күкрәк билгесе

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Официальный сайт
* Биография на сайте Мариинского театра
*Тәнкыйть*
* Борис Илларионов. Диана Вишнева // «Балет», № 1, 2001.
*Интервью*
* 
* 
* Диана Вишнева: «Сон мне только снится…» // интервью Майе Прицкер, 29 июня 2011.
* Диана Вишнева: «Вообще-то, русские балерины не привыкли импровизировать». // *Собака.ru*, 31 марта 2014.
*Видео*
* «Петербург. Современники. Диана Вишнева», документальный фильм // Телеканал «100 ТВ», 24 мая 2009.

Төркем:Мария театры балет артистлары
Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:Русиянең атказанган артистлары
Төркем:РФ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:«Алтын битлек» премиясе лауреатлары
Төркем:А.Ваганова исемендәге Рус балеты академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Әнисе татар, әтисе башка милләттән булган шәхесләр