Айнур Тимерханов

**Айнур Тимерханов**, Айнур Әхәт улы Тимерханов (*[[1974 ел]]ның [[26 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Саба районы]], [[Иске Икшермә]]*) — тел галиме, лексикограф, филология фәннәре докторы (*[[2007 ел|2007]]*), доцент, ТР Фәннәр Академиясе әгъза-корреспонденты, ТР ФА Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография (*сүзлекләр төзү*) бүлеге җитәкчесе, Болгар ислам академиясе проректоры (2019—2021), ректор (2021-2023). Татарстан Фәннәр академиясе вице-президенты (2017 елның 17 мартыннан). Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (2023).

## Тәрҗемәи хәле
1974 елның 26 мартында Татарстан АССР Саба районы Иске Икшермә авылында туган. Мәктәп елларында инглиз телен яратып өйрәнә. Чит телләргә бәйләп һөнәр сайлауга мәктәптәге инглиз теле укытучысы Анатолий Герман юл күрсәтә.

Казан дәүләт педагогика институты чит телләр факультетының инглиз-гарәп телләре бүлеген бик яхшы билгеләренә тәмамлый (*[[1996 ел|1996]], гарәп теле укытучысы Александр Михеев*), запастагы офицер.

1996–1999 елларда – ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография бүлеге аспиранты. 
«*Хәзерге татар телендә эш кәгазьләре теле*» дигән темага докторлык диссертациясе яклый (*[[2006 ел|2006]], җитәкчесе профессор [[Фуат Ганиев|Ф. А. Ганиев]]*).

1992 елда Төрек мәгариф үзәгендә (*[[Самсун]], [[Төркия]]*) лекцияләр укый

1994—1995 елларда Каһирәнең Әл-Әзһәр университетында (*[[Мисыр]]*) белем ала.

Югары уку йортларының яшь укытучылары өчен халыкара алмашу программасы кысаларында (Junior Faculty Development Program; инглиз, гарәп телләре) Америка грантын отып, Индиана университеты (*[[АКШ]], [[Блумингтон]], [[2003 ел|2003]]*), Чикаго университеты (*[[АКШ]], [[Чикаго]], [[2004 ел|2004]]*), Флориданың Атлантик университетларында (*[[АКШ]], Бока Ратон, [[2015 ел|2015]]*) стажировка уза, ТР һәм РФ телләр сәясәте, татар лексикографиясенең үсеше турында лекцияләр укый.

## Хезмәт юлы
1995 елдан укыту эше белән шөгыльләнә: төрле елларда Татар дәүләт гуманитар институты, Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты, Казан федераль университетларында, Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалында  юристлар белән инглиз, гарәп, татар телләренә өйрәтү программасы буенча дәресләр алып бара.

1995—2005 елларда — Татар дәүләт гуманитар институтының инглиз теле, контрастив лингвистика кафедралары ассистенты, өлкән укытучысы.

2003—2006 елларда — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография бүлеге фәнни хезмәткәре, өлкән фәнни хезмәткәре.

2005—2008 елларда — Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетының инглиз теле теориясе һәм практикасы кафедрасы доценты.

2005—2019 елларда — Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы тел белеме һәм чит телләр кафедрасы доценты, профессор.

2006—2007 елларда — Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының аспирантура белән идарә итү башлыгы.

2008—2010 елларда — Казан (Идел буе) федераль университетының чагыштырма филология һәм мәдәниятара коммуникацияләр кафедрасы профессоры.

2007—2019 елларда — Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография бүлеге мөдире.

2019 елның 12 мартыннан — Болгар ислам академиясендә: проректор, 2021 елның 16 гыйнварыннан — ректор .

## Гыйльми  эшчәнлегенең төп юнәлешләре
Теоретик һәм гамәли лексикография, тәрҗемә теориясе һәм практикасы, терминология мәсьәләләре, социолингвистика, чит телләргә өйрәтү методикасы.
* 2007 елдан — ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге ТӘҺСИ Гыйльми шурасы әгъзасы.
* 2007—2013 елларда — ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге ТӘҺСИ каршындагы диссертацияләр яклау советы гыйльми сәркатибе.
* 2015 елдан — Казан федераль университеты каршындагы диссертацияләр яклау шурасы әгъзасы.
 
## Фәнни хезмәтләре
Гомуми тел белеме һәм татар тел белеме, лексикография, тәрҗемә, телләргә өйрәтү һ. б. өлкәләргә караган татар, рус һәм инглиз телләрендәге 100 дән артык фәнни хезмәт авторы һәм автордашы. Үз алдына татар телен дөнья күләмендә тарату, күтәрү һәм күрсәтүне, Татар теленең алты томлы аңлатмалы сүзлеген төзеп бетерүне максат итеп куя

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2023 ― Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе ― *6 томда «Татар теленең аңлатмалы сүзлеге» (1998-2021 еллар) өчен*
* 2023 ― «Фидакарь хезмәт өчен» медале ― *күпьеллык нәтиҗәле хезмәте, гуманитар фәннәрне үстерүгә зур өлеш керткәне өчен*  
## Гаиләсе
Хатыны Гөлнара. Кызлары Иделә, Зәмирә.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
# *Эльвира Сафина*. Милли хәзинә туплау юлында. «Идел», 2019 ел, март, 62-65нче бит.
 
## Сылтамалар

*  А. Ә. Тимерханов. ТР ФА сайты
*  Тимерханов Айнур Ахатович. Болгар ислам академиясе рәсми сайты

## Моны да карагыз

Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар
Төркем:Филология фәннәре докторлары
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Тел галимнәре
Төркем:Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары
Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр