Светлана Алексиевич

**Светлана Алексиевич**, Светлана Александровна Алексиевич (, *[[1948 ел]]ның [[31 май|31 мае]], [[СССР]], [[Украина ССР|Көнбатыш Украина]], [[Ивано-Франковск|Станислав]]*) — совет һәм  беларус язучысы, журналист, публицист, документаль фильмнар сценарие авторы. Рус телле язучы. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреаты (*[[2015]]*) . ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (*[[1983]]*).

## Тәрҗемәи хәле

1948 елның 31 маенда Көнбатыш Украинаның Станислав (*хәзерге* Украинаның Ивано-Франковск) шәһәрендә укытучылар гаиләсендә туган. Гомель өлкәсе Петриков районы Копаткевичи урта мәктәбен (*[[1965]]*), Беларус дәүләт университетының журналистика факультетын (*[[1972]]*) тәмамлаган.

2000 еллар башында Италия, Франция, Алманиядә яши. 2013 елдан янәдән Беларусиядә яши.

## Хезмәт юлы
Мозырь районында тәрбияче, тарих һәм алман теле укытучысы булып эшләгән. БДУны (*[[Минск]]*) тәмамлагач, журналистика эшендә: «Прыпяцкая праўда» (*Наровля районы, [[Гомель өлкәсе]]*), «Маяк коммунизма» (*Береза районы, [[Брест өлкәсе]]*), «Сельская газета» (*[[Минск]]*),  «Нёман» журналында (*[[Минск]]*) эшли.

## [[Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе|Нобель премиясе]] лауреаты
2015 елда Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясенә лаек булды. Нобель комитетының Алексиевич иҗатына биргән : «Прозасының күпаһәңле яңгырашы һәм газап белән батырлыкны мәңгеләштерүе өчен».

Светлана Алексиевичка Нобель премиясен бирү карарын чыгарганда, авторның «Утопия авазлары» (*Голоса утопии*) китаплар  күздә тотыла. Бу шәкел үз эченә 4 китапны ала: «Сугышның йөзе хатын-кызныкы түгел» (*У войны не женское лицо*) (*[[1985]]*), «Соңгы шаһитлар. Бала тавышы өчен соло» (*Последние свидетели. Соло для детского голоса*) (*[[1985]]*), «Табуттагы малайлар» (*Цинковые мальчики*) (*[[1989]]*), «Чернобыль догасы. Киләчәк елъязмасы» (*Чернобыльская молитва. Хроника будущего*) (*[[1997]]*).

## Кызыклы факт
* Светлана Алексиевич — бәйсез Беларусия тарихында беренче Нобель премиясе лауреаты.
 
* Светлана Алексиевич — 1987 елдан соң Нобель премиясенә лаек булган беренче рус телле язучы.
* Ярты гасырга беренче мәртәбә Нобель премиясе күбрәк документаль әдәбият жанрында иҗат итүчегә бирелде.
* Светлана Алексиевич йөзендә Нобель премиясе беренче мәртәбә һөнәри журналистка бирелде.
* Премиянең акчалата сәрмаясы — 8 млн швед кронасы (*~953 мең $*)

## Иҗаты
Светлана Алексиевичның язу стиле ике чиктә — публицистика һәм әдәбият. 3 пьеса авторы.

## Китаплары

### Китаплары буенча төшерелгән фильмнар

* «Утопия хәрабәләрендә» (*На руинах утопии*) (*[[1999]]*, *[[Алмания]]*).
* «Россия. Бәләкәй кеше тарихы» (*Россия. История маленького человека*) (*[[2000]]*, NHK, *[[Япония]]*, режиссёр Хидея Камакура).
* «Ишек» (*Дверь*) (*[[Ирландия]]*, *[[2008]]*), режиссёр  Хуанита Уилсон, } — «Чернобыль догасы» (*Чернобыльская молитва*) китабы буенча кыскаметражлы фильм.
* «Сугыш балалары. Соңгы шаһитлар»  (*Дети войны. Последние свидетели*), документаль фильм, режиссёр Алексей Китайцев, сценарий Людмила Романенко. Студия МБ Групп, *[[Мәскәү]]*, *[[2009]]*, 45 мин.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1984 «Хөрмәт билгесе» ордены (ССРБ) 
* 1985 Константин Федин исемендәге премия (ССРБ язучылар берлеге)
* 1986 Ленин комсомолы премиясе — «У войны не женское лицо» китабы өчен.
* 1997 «Триумф» премиясе (Россия)
* 2015 Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — «Утопия авазлары» (*Голоса утопии*) нәфис-документаль китаплар шәкеле өчен.
## Искәрмәләр

## Әдәбият
# Луиза Янсуар. «Куркыныч әдәбият», яки «Утопия авазлары». «Татарстан», 2015 ел. № 11.

## Сылтамалар
* Светлана Алексиевич — шәхси сәхифәсе
* Светлана Алексиевич. Нобелевская премия 2015. «Время культуры» на радио «Благо»
* Текст лекции Светланы Алексиевич на вручении Нобелевской премии в Стокгольме.

Төркем:Беларус дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Беларус язучылары
Төркем:Рус телле язучылар
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:XX гасыр язучылары
Төркем:XXI гасыр язучылары
Төркем:Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары
Төркем:Әлифба буенча Нобель премиясе лауреатлары