Татарстан нефтенең 60 еллыгы исемендәге шәһәр паркы

**Татарстан нефтенең 60 еллыгы исемендәге шәһәр паркы** (Мәдәният һәм ял паркы — Әлмәттә күп функцияле, мәдәни-күңел ачу, физкультура-сәламәтләндерү комплексы.

## Урнашу
Парк территориясе элеккеге Бигәш авылы "Дирижабль" колхозы кырларында урнашкан, гомуми мәйданы 16 га. Адресы: Әлмәт шәһәре, Радищев урамы, 22.

## Тарих
Әлмәт мәдәният һәм ял паркы 1958 елда ачыла. Башта 16 га мәйданда аллеялар булдырыла, ял итү урыннары оештырылды һәм берничә аттракцион урнаштырыла. Үзгәртеп кору елларында парк егылып төшә һәм ташландык булып чыга.

Үзәк паркның яңа үсеш этабы һәм яңа исеме «Татнефть» нефть компаниясе җитәкчелеге шәһәрлеләрнең төп ял итү урыны өстендә кураторлык итү карары белән бәйле.

1990 елда Әлмәт паркны төзекләндерү проектын европа традицияләре нигезендә гамәлгә кертте, парк реконструкцияләнде, коммуникацияләр алыштырыла, яңа аттракционнар куела.

2001 елда яңартылган парк ачыла.

2003 елда шәһәр паркы исеме бирелә. Татарстан нефтенең 60 еллыгы күргәзмәсе ачыла.

## Бина

Территориядә гамәлдәге зоопарк, «Ассоль» кафесы, якты музыкаль фонтан, спорт уеннары өчен мәйданчыклар, дендрарий бар.

Кышкы чорда биредә тимераяк һәм чаңгы шуа. Моннан тыш, паркта заманча аттракционнар эшли. 

Алар арасында бар: Гаилә фермалары, күзәтү тәгәрмәче, чылбырлы карусель, автодром, өстәл теннисы, күбәләк тәгәрмәч, күңелле ат, Алладин, Аэропорт, Пони һ. б. балалар аттракционнары, экстремаль («Ирекле төшү манарасы», «Камикадзе», «Су роллеры»), технопарк, көлү бүлмәсе, 5D кинотеатр, ясалма боздан җәйге шугалак һәм балалар мәйданчыгы ачылган.

Зоопаркта яшәүчеләр арасында карлик аты, дөя, чәчәкләр, кыргый җәнлекләр, йорт куяннары, ябалак, бөркетләр, тавис һәм попугайлар бар.

Дендрарий үз эченә40 төр үсемлек: кедр, берничә төр нарат, зирек, лещина, барбарис, маньчжур чикләвеге һ. б. ала.

Якты музыкаль фонтан Әлмәт шәһәренең шәһәр паркында урнашкан. Фонтанның яктылык эффектлары белән бергә уйнаучы музыкаль композицияләр көн дәвамында үзгәрә. 2010 елда булган фонтанны ачу тантанасы шәһәр халкында зур соклану уята. Фонтан комплексының Су рәсеме һәм архитектурасының уникаль ярашуы искиткеч тамаша була.

Парк алга киткән инфраструктурага ия: эскәмияләр, клумбалар урнаштырылган, туклану зоналары оештырылган. 

Кечкенә балалары булган гаиләләр өчен пеленаль бүлмә булдырылган. Елның җылы вакытында паркта якты музыка фонтаны эшли, ачык сәхнәдә концерт программалары уза.

## Хәтер мемориалы «Мәңгелек ут»

Әлмәт шәһәр паркында 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында һәлак булучыларга багышланган «Мәңгелек ут» хәтер мемориалы ачылды. Һәйкәл шәһәрнең архитекторы А.Киселев, Әлмәт Сәнгать фонды рәссамы В. Бушурова һәм Казан сәнгать фонды архитекторлары Г. Зяблицев һәм П. Макаров проекты буенча төзелгән. 2000 елда мемориаль комплексны реконструкцияләү эшләре бара. Реконструкцияләнгән мемориаль комплекс 2002 елда ачыла. 2019 елда Әлмәт районы һәм Әлмәт шәһәреннән чакырылган барлык сугыш ветераннары исемлекләре белән гранит плитәләр кую турында Карар кабул ителә. Шулай ук сугыштан соң шәһәргә нефть башкаласы төзелеше, нефть чыгару өчен килгән һәм үз гомеренең калдыкларын шәһәргә багышлаган сугыш ветераннары да була. Бөек Ватан сугышында катнашкан 21255 кешенең фамилияләре һәм инициаллары Мәңгелек ут тирәсендәге гранит плитәләргә мәңгегә беркетелгән.

## Геройлар аллеясы
"Нефтенең 60 еллыгы" исемендәге шәһәр паркында Хезмәт Геройлары аллеясында Социалистик Хезмәт Геройлары һәм Хезмәт Даны орденының тулы кавалерлары бюстлары урнаштырыла.
Хезмәт Геройлары аллеясында "Татарстан нефтенең 60 еллыгы" исемендәге шәһәр паркында бюстлар куелган геройлар исемлеге»:

* **Афзалтдинов Нәфис Абылгат улы** — Елховнефть НГДУсының нефть чыгару буенча операторы
* **Дорофеева Валентина Александровна** — «Әлмәтнефть»  нефть-газ чыгару идарәсенең нефть әзерләү операторы
* **Газизова Хәлимә Хисаметдин кызы** — «Әлмәтнефтестрой» трестының ташчысы
* **Шәкуров Әнәс Харис улы**(  – "Востокмонтажгаз" трестының монтажчысы»

5. **Шәрифуллин Зиннәт Галиулла улы** — «Елховнефть " НПУ нефть чыгару операторы»

6. **Хаҗиев Галимҗан Мөхәммәтшин улы** -Әлмәт УБР бораулау мастеры

7. **Тюнин Николай Андриянович** -«Строймеханизация " трестының СУ-45 экскаваторы машинисты»

8. **Тиханкова Анастасия Ивановна** — " Победа «совхозы сыер савучысы»

9. **Сафин Зәкәрия Зөфәр улы** — Казан синтетик каучук заводы директоры»

10. **Сафиуллин Әнвәр Шакирҗан улы** – — "Әлмәтнефть" нефть-газ чыгару идарәсе операторы»

11. **Саттаров Рәшит Саттаров** — «Әлмәтнефтестрой " трестының СМУ-42 ташчылар бригадиры»

12. **Савельев Павел Федор улы** — «Сулеевнефть» НГДУсының нефть чыгару буенча мастеры

13. **Нуретдинов Дамир Мәхмүт улы** — Әлмәт УБР бораулау мастеры

14. **Миникаев Мәсгуг Габдрахман улы** — МГПЗНЫҢ технологик җиһазларын ремонтлау буенча мастер

15. **Леванов Владимир Алексеевич** — Әлмәт УБР бораулау мастеры

16. **Зыятдинов Нәҗип Зиатдин улы** — Тукай районы «Гигант» совхозы директоры

17. **Зәйнуллин Нәсифулла Гыйздәтулла улы** — «Татспецстрой» трестының СУ-48 электр белән эретеп ябыштыручы

18. **Драцкий Николай Григорьевич** -Әлмәт УБР бораулау мастеры

19. **Гобәйдуллин Әхәт Шәрифулла улы** — Әлмәт УБР бораулау мастеры

20. **Гатауллин Самат Сәмигулла улы** — «Әлмәтнефть»  НГДУсы скважиналарын җир асты ремонтлау буенча мастер

21. **Галиев Шакир Гали улы** -МГПЗ өлкән машинисты

22. **Вәлиханов Әгъзам Вәлихан улы** — «Татнефть»  берләшмәсе башлыгы

23. **Вәлиев Корбан Агап улы** (  — «Сөләйнефть НПУ» нефть һәм газ чыгару буенча мастеры

24. **Булгаков Ришат Тимергали улы** — «Татнефть» берләшмәсе башлыгы

25. **Байбаков Николай Константинович** — СССР Дәүләт планы рәисе

## Чаралар
Ел саен 270дән артык мәдәни-күңел ачу һәм спорт чарасы, эстрада артистлары һәм иҗат коллективлары концертлары, шул исәптән гомумшәһәр бәйрәмнәре: Яңа ел, Масленица, Нәүрүз, Уйнагыз гармуннар!, шулай ук республика һәм дәүләт бәйрәмнәре: Татарстан Республикасы көне, Россия көне, Дәүләт флагы көне һәм башкалар билгеләп үтелә. 

## Искәрмәләр

Төркем:Әлмәт парклары