Телком-3

**Телком-3** (ингл. Telkom-3) ул PT Telekomunikasi Indonesia Tbk (Джакарта) компаниясенә караган Индонезия телекоммуникация космик аппараты. Спутник телефон элемтәсе хезмәтләрен күрсәтү һәм Индонезия һәм Индокитайда телевидение тапшыруларын тәэмин итү өчен билгеләнгән. Ракета-носитель авариясе нәтиҗәсендә спутник исәпләнмәгән орбитада калдырылган һәм билгеләнгән максат буенча кулланыла алмый.

## Тарих
«ИСС» ААҖ 2008 елның декабрендә «Телком-3» элемтә иярченен булдыру тендерында җиңде. Бу тендер «Исс» ААҖнең «Sesat» һәм "АМОС-5"ААҖннән соң өченче халыкара контракты булды. «Исс» ААҖнең көндәшләре Star-2 платформасы Беләнbbital Sciences, Spacebus белән Thales Alenia Space һәм 1300 серия платформасы белән Space Systems/Loral була. Контракт нигезендә, «ИСС» ААҖ «Телком-3» ка-сын эшли һәм орбитага җибәрә, җир өстендәге идарә комплексын булдыра, персоналны өйрәтә һәм эксплуатация процессында техник ярдәм күрсәтә.

2012 елның май ахырында, ка Телком-3 очыштан соң аның дөрес эшләвен раслау өчен җир өстендәге сынауларның тулы циклын уңышлы узды. Сынаулар вакытында спутникның радиотехник җиһазларының электромагнит туры килүен раслау өчен югары ешлыклы тикшерүләр үткәрелде.

## Төзелеш
«Телком-3» иярчене «Экспресс-1000н» урта класс платформасы базасында төзелгән, ул үзенең аерым техник һәм эксплуатацион характеристикалары буенча «Экспресс АМ33/44» МСС-767 иярченнәренең платформасыннан ике тапкыр артык.
Платформаның үзенчәлекләренең берсе-терморегуляциянең катнаш системасы, анда тулысынча резервланган сыеклык контуры кулланыла. Платформа җиһазлары сотопанельләрдә урнаштырылган (эчке төзелеше бал кортлары), алар үз чиратында изогрид (вафель) үзәк торбага беркетелә. Спутникта «Квант» ААҖ җитештергән өч каскадлы Арсенид-галлий фотоүзгәрткечләре нигезендә кояш батареяләре (Мәскәү шәһәре), француз компаниясе Saft җитештергән Saft VS 180 литий-ион аккумулятор батареяләре һәм Факел ОКБ (Калининград шәһәре) җитештергән СПД-100 стационар плазма двигательләре кулланыла.озынлыгы һәм киңлеге. Моннан тыш, спутник конструкциясенең төрле элементлары Телком-3 проектын гамәлгә ашыру буенча партнерлар тарафыннан чыгарылган: ААҖ ИРЗ (Ижевск шәһәре), ААҖ НПП Геофизика-Космос (Мәскәү шәһәре), ААҖ НПЦ Полюс (Томск шәһәре) һәм НИИМАШ (Түбән Салда).

Файдалы йөкләнеш модуле конструкциясе «ИСС» ААҖ тарафыннан җитештерелсә дә, көчәйткечләр, антенна элементлары һәм башка ярдәмче җиһазлар Француз компаниясе Thales Alenia Space тарафыннан урнаштырылган. Спутник 24 c-диапазоны транспондерын, 8 C-киңәйтелгән диапазоны транспондерын һәм 10 Ku-диапазоны транспондерын йөртә. Файдалы йөкләнешкә бүлеп бирелгән куәт 5,6 кВт тәшкил итә, актив яшәү вакыты 15 ел тәшкил итәргә тиеш була. Спутник 118° кч. о. тору ноктасында урнаштырылырга тиеш булган.

Җир өстендәге идарә комплексын булдыру өчен ААҖ Исс немец компаниясе Vertex Antennentechnik GmbH белән хезмәттәшлек итә.

## Спутникны җибәрү
Башта старт 2011 елның июленә планлаштырылган иде, ләкин төрле сәбәпләр аркасында берничә тапкыр соңрак вакытка кичектерелде. 2012 елның 25 маенда спутник Байконур космодромына очыш әзерләү өчен китерелә.

Telkom-3 спутнигын орбитага җибәрү 2012 елның 06 августында тизләтү блогы белән проблемалар аркасында авария белән тәмамлана. Нәтиҗәдә, спутник аномаль түбән орбитада кала, аннан ул билгеләнгән максат буенча кулланыла алмый.

## Страховка, зыян, страховка түләүләре
«Телком-3» спутнигы Индонезиянең JASINDO иминиятчесе тарафыннан 185 миллион долларга, шулай ук «АльфаСтрахование» компаниясендә 7,5 миллион долларга иминиятләштерелгән. Россия иминият компаниясе куркынычның күп өлешен Россия базарында яңадан иминиятләштерүгә тапшыра. 2012 елның ноябрендә «АльфаСтрахование» бу иминият очрагы буенча 236 359 500 сум күләмендә иминият компенсациясе түләгән.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* ОАО «„Информационные спутниковые системы“ имени академика М. Ф. Решетнёва»
* Видео пуска РКН «Протон-М» с КА «Телком-3» и «Экспресс-МД2». Съемки студии Роскосмоса.
* Страница аппарата на Heavens Above