Владимир Блаватский

**Владимир Дмитриевич Блаватский** (1899-1980) — совет археологы һәм борынгылык тарихчысы,  ул Фанагориядәге эшләре аркасында танылган. Сәнгать фәннәре докторы (1943), диссертациясе «Опыт изучения техники античной скульптуры»).

## Биографиясе
Кайчандыр Россиянең көньягында киң җирләргә ия булган дворян гаиләсенә карый. Әмма аның әтисе, Дмитрий Владимирович (1864—?) ул инде милке  булмаган һәм таможня түрәсе булып хезмәт иткән. Булачак галимнең балачагы әтисе хезмәт иткән урыннар буенча даими күчүләрдә уза.

Әле аның бабасы да Владимир Дмитриевич(1841—?), Мәскәү янында имение сатып ала һәм  1878 елда Блаватскийлар нәселе Мәскәү губернасы дворян шәҗәрәсе китабының 3 нче өлешенә кертелә. 

Кече Блаватский алтын медаль белән 3 нче Мәскәү гимназиясен 1917 елда тәмамлый һәм тарих-филология факультетында укуын дәвам итә, ә аннары Мәскәү университетының иҗтимагый фәннәр факультетында борынгы  сәнгать тарихында махсуслаша

Университетны тәмамлаганнан соң, 1923 елда Дәүләт сынлы сәнгать музееның антик сәнгать бүлегенә укырга керә, бер үк вакытта РАНИОН аспиранты була. Ул антик вазаларны чистарту һәм атрибуцияләү белән шөгыльләнә (кандидатлык диссертациясе «Чернофигурные лекифы V в. до н.э. из эллинских городов Северного Причерноморья»). Соңрак ул бу темага әйләнеп кайта һәм антик керамика (1953) турында китап яза. 1920 еллар ахырында әкренләп сәнгать белеменнән чыга һәм үзен антик археологиягә багышлый

Археолог В.Д. Блаватский үз карьерасын 1920 елларда, ССРБ  ФА әгъза-корреспонденты Б. В. Фармаковский җитәкчелегендә, Ольвия экспедициясендә башлый. Блаватский үзен Төньяк диңгез Аръягының антиклыгын өйрәнүгә багышлый. РФА археология институтында  эшли, Дәүләт тарих музеенда (1933-1936) һәм архитектура академиясендә  (1935-1941) аспирантлар өчен лекцияләр укый, 1939 елдан Мәскәү дәүләт университеты доценты.

1930 елларда ул кулга алына һәм берничә ай тоткынлыкта була, ләкин 1930 еллар азагында массакүләм репрессияләр вакытында зыян күрми. 1941 елның июлендә Мәскәү ополчениесенең 8нче Кызыл Пресня  дивизиясенә үз ирке белән  керә. 1942 елның гыйнварында авыр контузиядән соң демобилизацияләнә. 1943 елда докторлык диссертациясен яклый һәм МДУ Тарих факультетының археология кафедрасы профессоры була. СССР ФА әгъза-корреспонденты (1944).

1944 елдан 1947 елга кадәр В.Д. Блаватский А.С.Пушкин исемендәге Дәүләт сынлы сәнгать музееның археологик экспедицияләр һәм казу бүлеге белән җитәкчелек итә. 1940 нчы елларда матди культура институтында антик археология секторын төзи һәм җитәкли, соңрак археология институтының кыр тикшеренүләре бүлеген җитәкли, аның җитәкчелегендә Харакс, (1931-1935), Фанагория, (1936-1940, А. П. Смирнов белән берлектә), Пантикапей, (1945-1958) һ. б. антик  шәһәрләрнең, шулай ук СССРда беренче Азов-Кара диңгез төбәгенең (1957-1965) су асты археологик тикшеренүләрен (1957-1965) казу эшләре башкарыла.  Ул Боспорны беренче ачучыларның берсе булды, борынгы шәһәргә һәм борынгы хуҗалыкка һәрьяклы анализ бирә. Профессор Блаватский  антик шәһәр төзелешенең һәм хуҗалыкның Төньяк диңгезнең хайваннар һәм үсемлекләр дөньясына, табигый ландшафтка (ташваткычларның , Рудник, суүткәргечләр, юллар, каналлар, гавань) йогынтысын тикшерә.

VII, VIII, IX һәм XI Халыкара классик археология конгрессында (1958, 1963, 1969, 1978), 1960, 1970), Eirene Халыкара конференцияләре (1964, 1974, 1976), классик филология конгрессы (Будапешт, 1965) катнашучысы. 1958 елдан-СССР ФА Тарих бүлеге каршындагы антик белгечләре  ассоциациясе рәисе; СССР Югары аттестация  эксперт комиссиясе һәм «Советская археологиясе» журналы редколлегиясе әгъзасы.

Совет-албан археологик экспедициясе җитәкчесе (1958-1960). Венгрия классик борынгы җәмгыяте (1962) һәм Германия Археология институты (1966) әгъза-корреспонденты, СФРЮ Археология җәмгыятенең мактаулы әгъзасы (1966), су асты археологиясенең халыкара советы әгъзасы (1964) һәм мифраистик тикшеренүләр җәмгыятенең мактаулы халыкара комитеты әгъзасы (1975).

Антик белгече Т.В.Блаватскаяга өйләнгән.

РФА археология институтында В.Д.Блаватскийның  мемориаль кабинеты ачылган

## Бүләкләре

* Ленин ордены (27.03.1954)
* Кызыл Байрак Хезмәт ордены (10.06.1945)
* Хөрмәт Билгесе ордены (1975)
* медальләр

## Төп эшләре

### Монографиялары

* Блаватский В. Д. Архитектура Древнего Рима. — М.: Изд-во Всес. акад. архитектуры, 1938. — 124 с.
* Архитектура античного мира. — М.: Изд-во Всес. акад. архитектуры, 1939. - 164 с. : ил., черт., карт., план. (Популярная библиотека по архитектуре).
* Греческая скульптура: ГУУЗ Ком-та по делам искусств при СНК СССР допущено в качестве учеб. пособия к курсу истории антич. искусства для учащихся худож. учеб. заведений. - М.; Л.: Искусство, 1939. — 216 с., 11 вкл. л. ил. : ил. Переиздана — М., Б. С. Г.-Пресс, 2008. ISBN 978-5-93381-266-1
* Искусство Северного Причерноморья Античной эпохи. — М.: Изд-во Гос. музея изобр. искусств им. А. С. Пушкина, 1947. — 119 с.
* Земледелие в античных государствах Северного Причерноморья. — М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1953. — 208 с.: ил. (Причерноморье в античную эпоху / Акад. наук СССР. Ин-т истории и Ин-т истории материальной культуры ; Под. ред. проф. Дьякова; Вып. 5).
* История античной расписной керамики. — М.: Издательство Московского университета, 1953. — 304 с. : ил., карт.
* Очерки военного дела в античных государствах Северного Причерноморья. — М.: Акад. наук СССР, 1954. - 164 с., 1 л. ил. : ил., карт. (Причерноморье в античную эпоху / Акад. наук СССР. Ин-т истории и Ин-т истории материальной культуры ; Под ред. проф. В. Н. Дьякова; Вып. 7).
* Античная археология Северного Причерноморья / Акад. наук СССР. Ин-т археологии. — М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1961. — 230 с., 10 л. ил. : ил., карт.
*  (обл.)
* Пантикапей: Очерки истории столицы Боспора / Акад. наук СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1964. — 232 с., 6 л. ил.
* Античная полевая археология/ АН СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1967. — 208 с.
* Природа и античное общество / АН СССР, Ин-т археологии. — М.: Наука, 1976. — 79 с.
* Античная археология и история / отв. ред. М. М. Кобылина. — М.: Наука, 1985. — 279 с.,

### Мәкаләләре

* В исчезнувшем городе  // Дружба народов, № 5, 1959.
* О происхождении Боспорских склепов  // Советская археология|Советская археология]], № 14, 1955.
* Подводные раскопки Фанагории, 1959 год // Советская археология, № 1, 1961.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* Блаватский Владимир Дмитриевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* *Шелов Д. Б.* В. Д. Блаватский — исследователь античного мира // Культура античного мира [к 40-летию научной деятельности В. Д. Блаватского]. М.: Наука, 1966; библиография на с. 11—18;
* К 70-летию Владимира Дмитриевича Блаватского Вестник древней истории, 1970, № 1, с. 243;
* История и культура античного мира [к 50-летию научной деятельности В. Д. Блаватского]. М.: Наука, 1977;
* Владимир Дмитриевич Блаватский [некролог] // Вопросы истории. 1981. № 1;
* Владимир Дмитриевич Блаватский (1899—1980) // Вестник древней истории. 1981. № 4. С. 215-216;
* Памяти Владимира Дмитриевича Блаватского // Советская археология. 1981. № 4. С. 296-298;
* *Кузищин В. И.* Об изучении социально-экономической истории древнего мира в произведениях В. Д. Блаватского // Проблемы античной культуры. М., 1986;
* Блаватский Владимир Дмитриевич // Институт археологии: история и современность. М., 2000;
* Лисовый И. А., Ревяко К. А. Блаватский Владимир Дмитриевич // Античный мир в терминах, именах и названиях: словарь-справочник по истории и культуре Древней Греции и Рима / Науч. ред. А. И. Немировский. — 3-е изд. — Мн.: Беларусь, 2001.
* Блаватский Владимир Дмитриевич // Энциклопедический словарь Московского университета: исторический факультет / под общ. ред. С. П. Карпова. — М.: Изд-во МГУ; РОССПЭН, 2004. — С. 49—50. — ISBN 5-8243-0565-X.
* *Кошеленко Г. А.* Об авторе этой книги // *Блаватский В. Д.* Греческая скульптура. М., Б. С.Г.-Пресс, 2008. ISBN 978-5-93381-266-1.

## Сылтамалар

* Владимир Дмитриевич Блаватский
* Статья на сайте «Летопись Московского университета»
* Биография и некролог
* *Артеменко Е.* Археолог с мировым именем 

Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Сәнгать фәннәре докторлары
Төркем:Мәскәүдә вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1980 елда вафатлар
Төркем:10 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:Питырбурда туганнар
Төркем:1899 елда туганнар
Төркем:11 сентябрь көнне туганнар
Төркем:Тарихчылар
Төркем:Археологлар
Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар