22-нче армия (ССРБ)

**22-нче армия** (22 А) – Бөек Ватан сугышы вакытында ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә (бөтен гаскәр армиясе).
Хәрәкәттәге армия

## [[Тарих]]
## Беренче оештыру
Армия 1941 елның июнендә Урал хәрби округы (УрХО) дивизиялар нигезендә  ике укчы корпус составында (51-нче һәм 62-нче; бөтенесе алты укчы дивизияләр. 1941 елның 13 июнендә барлык УрХО дивизияләре Көнбатыш аерым хәрби округка күченешкә директиваны алдылар.

1941 елның июлендә армия эчендәге 51-нче һәм 62-нче укчы корпуслары, артиллерия һәм башка оештырылмалар белән Вязьма районында саклану чиген әзерләгән, Неликвидова, Белый, Дорогобуҗ буйлап, аеруча Смоленск, Вязьма якларын көчәйткән.

#### [[Белосток-Минск сугышы]]
9 июльдә 3-нче танк төркеме Көнбатыш Двина һәм Днепр елгалары чигәне якын килде Полоцктан Жлобинга хәтле фронтында, Көнбатыш фронтның 20-нче һәм 22-нче армиялар ялганышы  саклануын ертып, Витебскны басып алды һәм Көнбатыш Двина елгаласының төньяк ярында Десна янында плацдармны алды.

#### Смоленск бәрелеше
11 июльне 3-нче танк төркеме Көнбатыш фронтның 22-нче һәм 20-нче армиялар ялганышын саклаун ертып һәм Витебск шәһәрен басып алды. 2-нче танк төркеме Могилевтан төньяграк һәм көньяграк Днепр аша чыкты.

12 июльне Көнбатыш фронтның 22-нче, 19-нче һәм 20-нче армиялар һөжүмгә күчтәләр Витебскны азат итәргә дип бурыч белән. 3-нче танк төркеме

15 июльдә Резерв Армияларының Фронтына кушылган. 21 июльдән 29 июлене бирле Көнбатыш фронты гаскәрләрә белән бергә Белый, Дорогобуҗ, Ельняны дошманнардан саклаган.

Дошманга икә контрудар китердә:
# Ул уз уң флангысы белән 30нче армия ярдәмендә Смоленскны төньяктан әйләндәреп җыенган алман-фашистлар гаскәрлерене китереп бәреп аларның алга баруын туктатты.
# Өлешчә көче белән ул уз сул флангысы белән Ельня районыннан Дорогобуҗга һөҗум итуче дошманнарга китереп бәрдә.

30 июльдә 22нче армия Резерв фронтка тапшырылды. Оңа кушылып август - сентябрь айларында 1941нче елның Ельня операциясендә катнашты. Ельня районында дошманга җиңелу китердә һәм Ельня чыгынтын бетерде. Соңыннан 24нче армия Ельня шәһәреннән көнбатышрак һәм көньяк-көнбатышрак саклау фронтын тотты.

#### [[Мәскәү өчен сугыш]]
Октябрьның беренче яртысында армияның гаскәрләре Алман купле көчләре фланг сугу өстеннен тарафыннан боҗрага чолгап алындылар.

## Гаскәр башлыклары составы
### Гаскәр башлыклары
* Филипп Ершаков (июнь — август 1941), генерал-лейтенант;
* В. А. Юшкевич (август — 19 октября 1941, апрель — декабрь 1942 и март 1943 — апрель 1944), ген.-майор, с марта 1943 ген.-лейтенант;
* В. И. Вострухов (20 октября 1941 — март 1942), генерал-майор;
* Д. М. Селезнёв (декабрь 1942 — март 1943), генерал-майор;
* Г. П. Коротков (апрель 1944 — май 1945), генерал-лейтенант.
* Сергей Юдин (2007—до расформирования в 2009), генерал-майор.

## Икенче оештыру
### Хәрәкәттәге армиядә
Икенче тапкыр 1941 елның 8 декабрендә оештырылган.

## Өченче оештыру
### Хәрәкәттәге армиядә
Өченче тапкыр 1942 елның 20 маендә оештырылган.

## Дуртенче оештыру
### Хәрәкәттәге армияда

## Әдәбият
* «24нче армия». Сугыш энциклопедия сүзлек. — М.,Военное издательство, 1983
* «4нче гвардия армиясы». Сугыш энциклопедия сүзлек. — М.,Военное издательство, 1983
* *Воронцов Т. Ф., [[Бирюков, Николай Иванович (генерал)|Бирюков Н. И.]], Смекалов А. Ф., Шинкарев И. И.*, От Волжских Степей до Австрийских Альп. — М.: Воениздат, 1971.
* *Гусев Д. Н., Шепилов Д. Т. Семенов В.Н, Смирнов В. Ф., Тереножкин А. И.* От Сталинграда до Вены: Боевой путь Н-ской Гвардейской Армии. — : Действующая армия, 1945
* *Бирюков, Н. И.* Трудная наука побеждать. — Москва, Воениздат, 1968 ел.

Төркем:ССРБ Кораллы көчләре
Төркем:Бөек Ватан сугышы