Әнүр Вахитов

**Әнүр Вахитов** (Әнүр Хисмәт улы Вахитов, ) — язучы, филология фәннәре кандидаты, Җәлил Киекбаев исемендәге премия лауреаты (2002, *вафатыннан соң*), ССРБ (''БАССР'') язучылар берлеге әгъзасы (*[[1965]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1932 елның 20 декабрендә БАССР Красноусольский районы (*[[1940 ел]]дан [[Гафури районы]]*)   Тугай авылында туган. Сәетбаба урта мәктәбен (*[[1951]]*), А.К. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институтының (*[[1958 ел]]дан [[БДУ|Башкорт дәүләт университеты]]*) тел һәм әдәбият факультетын (*[[1958]]*), ССРБ ФА БФ Тарих, тел һәм әдәбият институтында аспирантураны (*[[1964]]*) тәмамлаган. «*Хәзерге башкорт романы*» темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (*[[1965]]*). «Башкорт совет прозасының  жанр һәм стиль үсеше закончалыклары» (*Закономерности жанрово-стилевого развития башкирской советской прозы*) темасына докторлык диссертациясе әзерләп бетергән (монографиясе 1982 елда, авторефераты 1984 елда Алматыда басыла).

## Хезмәт юлы
* 1951 БАССР Гафури районы Тулпар мәктәбендә укыта.
* 1952 Уфада «*Октябрьский натиск*» басмаханәсендә корректор булып эшли.
* 1958-1961 елларда  БДПИ (*[[1958 ел]]дан БДУ*)ның башкорт әдәбияты кафедрасында укыта.
* 1964 елдан Уфада ССРБ ФА БФ Тарих, тел һәм әдәбият институтында өлкән гыйльми хезмәткәр булып эшли.

## Иҗаты
«*Үрләү*» исемле беренче шигыре 1955 елда «*Ленинсы*» газетасында басыла. Аннан соңгы хикәяләре, шигырьләре БАССР газета-журналларында һәм «*Яшь көчләр*» альманахында урын ала. «*Салават күпере*» исемле хикәятләр җыентыгы, «*Каен чуклары*» исемле лирик хикәяләр җыентыгы нәшер ителә.
Мифтахетдин Акмулланың юлда йөрүләрен тасвирлаган  «*Самавыр рәтләүче*» хикәясен (*[[1960]]*) яза 
Әдәбият белгече, тәнкыйтьче буларак та билгеле. «*Эпик киңлекләрдә*», «*Талантның асылы*», «*Иҗади портретлар*» китапларында проза жанры , башкорт романы, башкорт повесте үсеше мәсьәләләрен күтәрә.
Салават турындагы халык җырларын темаларга аера.
Казакъ язучыларының хикәяләреннән төзелгән «*Абай җире*» китабын (*[[1977]]*) төзүдә тәрҗемәче буларак катнаша .

## Китаплары
* Салават күпере. Уфа, 1963.
* Каен чуклары. Уфа, 1966.
* Эпик киңлекләрдә. Уфа, 1968.
* Шәҗәрә, хикәятләр. Уфа, 1969.
* Талантның асылы. Уфа, 1972.
* Иҗади портретлар. Уфа, 1976 (*[[Динис Исламов]], [[Хәким Гыйләҗев]], [[Яныбай Хамматов]] иҗаты турында*).
* Башкорт совет романы. М., 1978. 
* Офыклар киңәйгәндә. Уфа, 1979.
* Зәйнәп Биишева иҗаты. Уфа, 1980 (*И. Вәлитов белән бергә*).
* Якты күңел. Уфа, 1981.
* Башкорт прозасында жанр һәм стиль. Уфа, 1982. 
* Әдәбият шоңкары. Уфа, 1984 (*[[Сәләм Галимов|Г. Сәләм]] иҗаты һәм тормышы*).
* Чияле түбә. Уфа, 1985.
* Тамырларым. Уфа, 1992.
* Башкорт прозасында жанр-стиль кануннары. Уфа, 2007.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2002 Җәлил Киекбаев премиясе (*вафатыннан соң*)  — Җәлил Киекбаевның «*Туганнар һәм якыннар*» китабын нәшер итүгә әзерләгән өчен .

## Хәтер
* Гафури районы үзәге Красноусольский бистәсендә һәм Сәетбаба авылында урамнарга исеме бирелгән.
* Язучының улы кинорежиссер Салават Вахитов Ә. Вахитов  турында «Шәҗәрә» фильмы төшергән.

## Шигыреннән өзек

## Әдәбият
# Әхияр Хәкимов. Әнүр Вахитовның тәүге китабы. Ағиҙел, 1964 ел, август саны.
# Фәрит Исәнгулов. Каен чуклары. Ағиҙел, 1967 ел, февраль саны.

## Чыганаклар
# Совет Башкортстаны язучылары (*биобиблиографик белешмәлек*). Уфа, 1988 

## Сылтамалар
*  Башкорт әдәбиятында якты эз калдырды (''Әнүр Вахитовның 80 яшенә'')  
*  Башкортстан (''белешмәлек'') 
* Ә.Х. Вахитов БДУ сайтында 

## Моны да карагыз
*  Шигырьләрен тыңларга (''аудио'')

## Искәрмәләр

Төркем:Җәлил Киекбаев премиясе лауреатлары
Төркем:Башкортстан язучылары
Төркем:Башкорт язучылары
Төркем:Филология фәннәре кандидатлары
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Өлкән фәнни хезмәткәрләр
Төркем:Әдәбият галимнәре