open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сабир Ваһапов

**Сабир Ваһапов** (Сабир Әхмәтҗан улы Ваһапов, ,  — , ) — СССР фирка дәүләт эшлеклесе, БАССР ХКШ рәисе (1940-1946), СБКФнең Башкорт өлкә кәмититенең беренче сәркатибе (1946-1953).
## Искәрмәләр
Дамир Вәлиев

**Дамир Вәлиев** (Дамир Җәват улы Вәлиев, ,  — , ) — СССР һәм РФ фәлсәфәчесе, мәдәният, этика өлкәләрендә белгеч. Фәлсәфә фәннәре докторы, профессор.
## Искәрмәләр
Юлия Вәлиева

**Юлия Вәлиева** (Юлия Фирдәвес кызы Вәлиева, ,  — , ) — РФ шашкачысы, ирләр һәм хатыннар арасында шашкалар буенча Россия чемионатының көмеш мидәле иясе (2012).
## Искәрмәләр
Леонид Васильев

**Леонид Васильев** (Леонид Васили улы Васильев, ,  — , ) — СССР һәм РФ тел белгече, БР ФА шәрәфле академигы (2002), филология фәннәре докторы (1972), профессор (1974), БАССРның атказанган фән эшлекесе (1977), РФнең шәрәфле югары мәгариф хезмәткәре (2001), ССРБның югары мәктәп отличнигы (1970).
Франсиск Будрис

**Франсиск Будрис** (Pranciškus Budrys, ,  — , ) — Рим-католик чиркәве эшлеклесе, төрле вакытларда Пермь, Чиләбе, Екатеринбург, Тубыл католик мәхәлләләре мөдире.
Рөстәм Булатов (1980)

**Рөстәм Булатов** (Рөстәм Баян улы Булатов, ,  — , ) — «Lumen», «23» музыкаль төркемнәренең вокалисты һәм җырлар авторы.
Вениамин (Фролов)

**Епископ Вениамин** (тугач бирелгән исеме **Вениамин Фөдор улы Фролов**, ; ,  — , ) — православие дине эшлеклесе, Байкы епискобы, Уфа епархиясе викарие (1923-1926).
## Искәрмәләр
Георгий Ветошников

**Георги Ветошников** (Георги Алесандр улы Ветошников, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Украина территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Борис Викторов

**Борис Викторов** (Борис Михаил улы Викторов (Друкер), ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрь һәм тәрҗемәче.
## Искәрмәләр
Владимир Виноградов

**Владимир Виноградов** (Владимир Виктор улы Виноградов, ,  — , ) — эшкуар, банкир, Мәскәү банклар берлеге рәисе (1989-1998).
## Искәрмәләр
Олег Вьюгин

**Олег Вьюгин** (Олег Вәчеслав улы Вьюгин, ,  — , ) — РФ банкиры һәм дәүләт эшлеклесе, РФ ҮБ рәие урынбасары (2002-2004), РФ финанс базарары буенча федераль хезмәте башлыгы (2004-2007).
Мостафа Газизов

**Мостафа Газизев** (Мостафа Шакир улы Газизев, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1944). Көнбатыш Украина территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.

## Биографиясе
Мостафа Шакир улы Газизов 1923 елның 5 октябрендә (икенче мәгълүматлар буенча 15 октябрдә) Башкорт АССР-ының Уфа кантоны Яңа Муса авылында туган. Татар. Кабак җидееллык мәктәбен тәмамлаганнан соң колхозда эшли.

1942 елның мартыннан Кызыл Армиядә. Көнбатыш, Калинин, Воронеж һәм 1 нче Украина фронтларында сугыша (1-се гвардия танк армиясенең 8-се гвардия механизацияләнгән корпусы, 21-се гвардия механизацияләнгән бригадасы, 69 нчы гвардия танк полкы).  Дан орденының тулы кавалеры.

1950 ел — кече лейтенантлар курсын тәмамлый.

1959 елдан отставкада. Уфа шәһәрендә яши һәм эшли.

2005 елның 27 октябрендә вафат була. Көньяк зиратта җирләнгән.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
* III дәрәҗә Дан ордены, 10 февраль, 1944 ел
* II дәрәҗә Дан ордены, 8 май, 1944 ел
* I дәрәҗә Дан ордены, 23 сентябрь, 1944 ел
* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены
* Кызыл Йолдыз ордены

## Чыганаклар
* 
* 

Төркем:Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Дан орденының кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:5 октябрь көнне туганнар
Төркем:1923 елда туганнар
Төркем:Кырмыскалы районында туганнар
Төркем:Бөек Ватан сугышы танкистлары
Төркем:27 октябрь көнне вафатлар
Төркем:2005 елда вафатлар
Төркем:Уфада вафатлар
Альберт Галиев

**Альберт Галиев** (Альберт Әбүбәкер улы Галиев, ,  — , ) — СССР һәм РФ физигы. СССР ФА мөхбир әгъзасы (1987), РФА академигы (1992), СССР ФА (РФА) Космик тикшеренүләр институты директоры (1988-2002).

1940 елның 19 октябрендә Башкорт АССР башкаласы Уфада туган, Мәскәү дәүләт энергетика университетында укыган, аннары Новосибирск дәүләт университетына күчкән. 1964 елда  физика-математика фәннәре кандидаты, 1968 елда физика-математика фәннәре докторы дәрәҗәләрен алган, шул чорда СССРда фән докторлары арасында иң яше була.

1970 елда СССР Фәннәр академиясенең Югары температура институтында өлкән фәнни хезмәткәр булып эшли башлаган. 1973 елда СССР ФА Космик тикшеренүләр институтына күчә, космик плазма физикасы бүлеген җитәкли, аннары әлеге институтның директоры була.

Космосны өйрәнү белән бәйле күп проектларда катнаша һәм җитәкче була. Плазмада дулкыннарның мөнәсәбәте теориясен ачкан галим.

2022 елның 12 сентябрендә озакка сузылган авырудан соң вафат булган

## Искәрмәләр

Төркем:Физика-математика фәннәре докторлары
Төркем:Академиклар
Ишмөхәммәт Галәветдинов

**Ишмөхәммәт Галәветдинев**, Ишмөхәммәт Гыйльметдин улы Галәветдинев, (,*,  — , *) — СССР һәм РФ тел белгече, БР ФА мөхбир әгъзасы (1995), филология фәннәре докторы (1992), профессор (1994), РФның (2005) һәм БАССРның (1986) атказанган фән эшлеклесе.

## Биографиясе
* Ишмөхәмәт Гыйльметдин улы Галәветдинов 1948 елның 1 гыйнварында Башкорт АССР ы Учалы районы Чураман авылында туган. 1969 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
* Шул ук елдан алып ССРБ Фәннәр академиясенең Уфа бүлекчәсе Тарих, тел һәм әдәбият институтында эшли, 1992 елдан — бүлек мөдире.
* 1993 елдан алып Башкортстан Фәннәр академиясенең баш гыйльми сәркатибе вазифасын башкара.
* 1996-2006 елларда БР ФА һуманитар фәннәр бүлегенең академик-сәркатибе вазифасын башкара.
* 2000-2010 елларда Уфа дәүләт сәнгать академиясе ректоры, бер үк вакытта 2001 елдан алып башкорт, рус һәм чит телләр кафедрасы мөдире, 2010 елдан — башкорт теле һәм әдәбияты кафедрасы мөдире.
* 2011 елдан бирле «Проблемы востоковедения» журналы мөхәррире.

Ишмөхәмәт Гыйльметдин улы Галәветдинов 2015 елның 10 октябрендә Уфа шәһәрендә вафат булды.

## Гыйльми хезмәтләре
**Ишмөхәммәт Галәветдинов*. Башкорт әдәби теле ничек барлыкка килде?

## Сылтамалар
*  Ишмөхәмәт Гыйльметдин улы Галәветдинов . БР ФА сайтындагы профиле.

## Искәрмәләр


Төркем:Филология фәннәре докторлары
Төркем:Русиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Русиянең атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Башкортстан галимнәре
Төркем:Академиклар
Төркем:Башкорт дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Ректорлар
Төркем:Тел галимнәре
Төркем:Башкорт фольклорчылары
Шамил Гансев

**Шамил Гансев** (Шамил Хәнәфи улы Гансев, ,  — , ) — җәррах-онколог, БР ФА мөхбир әгъзасы (2009), медицина фәннәре докторы (1989), профессор (1991). РФның (2002) һәм БРның (1995) атказанган фән эшлеклесе.
Хәлидә Гансева

**Хәлидә Гансева** (Хәлидә Хәнәфи кызы Гансева, ,  — , ) — терапевт, аллерголог-иммунолог, медицина фәннәре докторы (1997), профессор (1998).
Артем Гәрәев

**Артөм Гәрәев** (Артөм Алик улы Гәрәев, ,  — , ) — РФ хоккейчесе (һөҗүмче), Югары Хоккей Лигасы чемпионы (2013), Яшьләр Хоккей Лигасының бронза мидәле иясе (2010, 2011).
Елена Габец

**Елена Габес** (Елена Николай Кызы Габес, ,  — , ) — СССР театр һәм кино актеры.
Игорь Гатауллин

**Игорь Гатауллин** (Игорь Гыйльман улы Гатауллин, ,  — , ) — СССР һәм РФ гитарачысы, продюсер, җырчы һәм җырлар авторы. «VR13» поп-рок-төркеменә нигез салучы.
Наил Гатауллин

**Наил Гатауллин** (Наил Гайнәт улы Гатауллин, ,  — , ) — СССР һәм РФ җәррахы, БР ФА хакыйкый әгъзасы (1995), медицина фәннәре докторы, профессор, БАССРның (1976) һәм РСФСРның (1991) атказанган фән эшлеклесе, БРнң атказанган табибы, БР сәләматлек саклау әтличниге.
Лев Гецкин

**Лев Гескин** (Лев Соломон улы Гескин, ,  — , ) — СССР галиме, техник фәннәр докторы (1964), профессор (1967), КазССР ФА мөхбир әгъзасы (1967). КазССРның атказанган фән эшлеклесе (1976).
Рәгыйб Гыймаев

**Рәгыйб Гыймаев** (Рәгыйб Нәсретдин улы Гыймаев, ,  — , ) — СССР һәм РФ галиме, БР ФА академигы (1991), техник фәннәре докторы (1977), профессор (1978), БАССРның (1973) һәм РСФСРның (1985) атказанган фән эшлеклесе, СССР нифет эшкәртү һәм нифет химиясе сәнәгате әтличниге (1973), СССРның атказанган уйлап табучысы (1975), БДУ ректоры (1981-1999).
Владимир Голиванов

**Владимир Голиванов** (Владимир Степан улы Голиванов, ,  — , ) — тренер, РСФСРның атказанган тренеры (1991), СССРның спорт остасы (1965), заманча биш төр ярышы буенча бөтен СССР категорияле хөкемче (1980), БРның атказанган физик мәдәният хезмәткәре (2004).
Александр Горчилин

**Александр Горчилин** (Александр Михаил улы Горчилин, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Украина территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Владимир Гречишников

**Владимир Гречишников** (Владимир Фөдор улы Гречишников, ,  — , ) — СССР инженер-конструкторы, техник фәннәр кандидаты, Социалистик Хезмәт Каһарманы, Ленин премиясе лауреаты. Беренче атом һәм сутуар бомбалары үрнәкләрен сынауда катнашкан.
Мөхетдинов

**Мөхетдинов** — фамилия.
* Альмир Мөхетдинов (1985-), футболчы.
* Әсхәт Мөхетдинов (1941-), химик, фән докторы.
* Иршат Мөхетдинов (1929―2008), табиб-эпидемиолог, ТАССР сәламәтлек саклау министры (1964-1984).
* Касыйм Мөхетдинов (1898―1964), киноартист, РСФСР атказанган артисты.
* Кәбир Мөхетдинов (1906-билгесез), җылылык техникасы инженеры.
* Насих Мөхетдинов (1892―1943), педагог, ТАССР мәгариф халык комиссары (1926-1930).
* Нуретдин Мөхетдинов (1917―2008), Үзбәкстан фирка-дәүләт эшлеклесе.
* Хәким Мөхетдинов (1922―1988), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Тимур Мөхетдинов (1975―2010), милиция майоры, РФ Каһарманы.
----
;Мөхетдинова
* Әминә Мөхетдинова (1893―1944), юрист.
* Надирә Мөхетдинова (1948-), икътисадчы, фән докторы.
* Фәридә Мөхетдинова (1954-), табиб-патофизиолог, фән докторы.

Төркем:Фамилияләр
Григорий (Козлов)

**Григори** (Владимир Сергей улы Козлов, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Уфа архиепискобы (1935-1937).
## Искәрмәләр
Камил Гобәйдуллин

**Камил Гобәйдуллин** (Камил Гобәй улы Гобәйдуллин, ,  — , ) — СССР һәм РФ рәссамы, югары мөктәп укытучысы. Русиянең (2002) һәм Башкортостанның (1997) атказанган рәссамы.
## Искәрмәләр
Мансур Гобәйдуллин

**Мансур Гобәйдуллин** (Мансур Садыйк улы Гобәйдуллин, ,  — , ) — икътисадчы, БР ФА шәрәфле академигы (1996), профессор (1973), икътисад фәннәре докторы (1978), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976).
Иван Губанов

**Иван Губанов** (Иван Васили улы Губанов, ,  — , ) — Ырынбур казагы, 1773-1775 еллардагы Керәстиян сугышында баш күтәрүчеләр атаманнарының берсе.
Рауль Гомәров

**Рауль Гомәрев** (Рауль Гатаулла улы Гомәрев, ,  — , ) — рәссам, БАССРның атказанган рәссамы (1962).
Николай Гурвич

**Николай Гурвич** (Николай Александр улы Гурвич, ,  — , ) — табиб, икътисадчы, тарихчы һәм халыкларны тасвирлаучы (этнограф), географ, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1880), Уфа губернасында иң беренче һөнәри статистикларыннан берсе.
Үзбәк Госманов

**Үзбәк Госманов** (Үзбәк Гомәр улы Госманов, ,  — , ) — икътисадчы, Россия авыл хуҗалыгы фәннәре академиясе академигы (1997), БР ФА академигы (1991), икътисад фәннәре докторы (1988), профессор (1991), БАССРның һәм РФның атказанган фән эшлеклесе (1984, 1994).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Әхмәтсәгадәт Дәүләтов

**Әхмәтсәгадәт Дәүләтев** (Әхмәтсәгадәт Гәрәй улы Дәүләтев, ,  — , ) — җәррах, медицина фәннәре докторы (1965), профессор (1965), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1967), БАССРның һәм РСФСРның атказанган табибы (1943, 1958).
Эдуард Дәүләтов

**Идуарт Дәүләтев** (Идуарт Газәли улы Дәүләтев, ,  — , ) — биохимик, БР ФА мөхбир әгъзасы (1995), медицина фәннәре докторы (1990), профессор (1991), БРның атказанган фән эшлеклесе (1998).
Никита Давыдов

**Никита Давыдов** (Никита Александр улы Давыдов, ,  — , ) — РФ хоккейчысы (капкачы), Югары Хоккей Лигасының бронза медале иясе (2011).
## Искәрмәләр
Ишмулла Дилмөхәммәтев

**Ишмулла Дилмөхәммәтев** (Ишмулла Ишгали улы Дилмөхәммәтев, ,  — , ) — СССР актёры, курайчы, җырчы, драматург, көйязар. БАССРның халык әртисе (1973), РСФСРның атказанган әртисе (1975), Салават Юлаев (1974) һәм Г. Сәлам (1970) премияләре лауреаты.

## Хәтер
* 2023 елның 3 июнендә Зилаер районының Иске Якуп авылында курайчы Ишмулла Дилмөхәммәтовка багышлап, курайга һәйкәл ачылган (идея һәм проект авторы курайчы Азат Гаеткулов). 

## Искәрмәләр
Александр Домрачев

**Александр Домрачов** (Александр Васили улы Домрачов, ,  — , ) — Совет дәүләт эшлеклесе, СССР МШның саклану технкасы буенча дәүләт комитеты рәисе (1957-1958).
Александр Доставалов

**Александр Доставалов** (Александр Васили улы Доставалов, ,  — , ) — РФ хәрбие, десантчы, гвардия майоры, РФ каһарманы (2000, үлеменнән соң).
Юрий Демин

**Юри Дөмин** (Юри Сергей улы Дөмин, ,  — , ) — СССР һәм РФ фирка-дәүләт эшлеклесе, Башкортстан Җөмһүрияте Югары Шурасы рәисе (1994-1995).
Мария Елгаштина

**Мария Елгаштина** (Мария Николай кызы Елгаштина, ,  — , ) — рус рәссамы, театр рәссамы, БАССРның халык рәссамы (1956), БАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1944).
Сергей Ермаков

**Сергей Ермаков** (Сергей Николай улы Ермаков, ,  — , ) — дәүләт эшлеклесе, Сембер мэры (2004-2010), Сембер өлкәсе җәмәгать пулаты рәисе (2010-2012).
Олег Еремин

**Олег Ерөмин** (Олег Адольф улы Ерөмин, ,  — , ) — РФ футболчысы (ярымсакчы), РФ Беренче лигасының бронза мидәле иясе (1995).
Александр Заварицкий

**Александр Заваритски** (Александр Николай улы Заваритски, ,  — , ) — геолог, петрограф (ташларны тасвирлаучы), СССР ФА академиге (1939), геология-минералогия фәннәре докторы, профессор (1921), Сталин (1943, 1946) һәм Ленин премияләре лауреаты (1958).

Төркем:Геологлар
Олег Зайкин

**Олег Зайкин** (Олег Анатоли улы Зайкин, ,  — , ) — Русиянең 6 төбәгендә 9 кеше үтергән серияле үтерүче.
Иван Зарубин

**Иван Зарубин** (Иван Николай улы Зарубин, ,  — , ) — Җаек казагы, Җаек (1772) һәм Пугачев күтәрелешләрендә катнашучы, Е. Пугачев гаскәре генералы.
## Искәрмәләр

Төркем:Пугачёв күтәрелеше
Марат Зәйнуллин

**Марат Зәйнуллин** (Марат Вәли улы Зәйнуллин, ,  — , ) — тел белгече, БР ФА академигы (2009), филология фәннәре докторы (1988), профессор (1991), БРның атказанган фән эшлеклесе (1992), БРның мәгариф әтличниге (1995), РФның шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (1998).
Әхмәт Закиров

**Әхмәт Закиров** (Әхмәт Закир улы Закиров, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Беларус территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.

Төркем:Советлар Берлеге Каһарманнары
Николай Зарубин

**Николай Зарубин** (Николай Николай улы Зарубин, ,  — , ) — СССР филологы, әдәбият белеме кандидаты (1935).
## Искәрмәләр
Иван Заянчковский

**Иван Заянчковски** (Иван Филипп улы Заянчковски, ,  — , ) — ветеринария табибы, БР ФА шәрәфле академигы (1995), ветеринария фәннәре докторы (1962), профессор (1963), БАССРның һәм РСФСҖның атказанган фән эшлеклесе (1970, 1977).
Павел Злобин

**Павел Злобин** (Павел Владимир улы Злобин, ,  — , ) — рус социалист-инкыйлабчысы, Минск губерна зимства управасы рәисе урынбасары (1918).
Владимир Зорин

**Владимир Зорин** (Владимир Виктор улы Зорин, ,  — , ) — химик-органик, БР ФА мөхбир әгъзсы (1995), химия фәннәре докторы (1984), профессор (1987), РФның атказанган фән эшлеклесе (1998), РФның шәрәфле югары белем бирү хезмәткәре (2003).

Төркем:Химиклар
Сергей Зорин (1911)

**Сергей Зорин** (Сергей Иван улы Зорин, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1945). Польша территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Сергей Зорин (1888)

**Сергей Зорин** (Сергей Пөтр улы Зорин, ,  — , ) — инженер-төзүче, техник фәннәр докторы (1943), профессор (1944), Сталин премиясе лауреаты (1944).
Виктор Зотов

**Виктор Зотов** (Виктор Никифор улы Зотов, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1944). Украина һәм Алмания территориясендәге сугышларында күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
Валентин Иванов

**Валентин Иванов** (Валентин Тимофей улы Иванов, ,  — , ) — математик, БР ФА мөхбир әгъзасы (1991), техник фәннәр докторы (1978), профессор (1978), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1983), РСФСРның атказанган фән һәм техник эшлеклесе (1989).

Төркем:Математиклар
Алексей Изотов

**Алексей Изотов** (Алексей Николай улы Изотов, ,  — , ) — РФ дәүләт эшлеклесе, Стәрлетамак шәһәре администрациясе башлыгы (2020-2016).
Азамат Илембәтов

**Азамат Илембәтев** (Азамат Фәттах улы Илембәтев, ,  — , ) — РФ дәүләт эшлеклесе, Хәйбулла районы башлыгы (2006-2008), Башкортстан Хөкүмәте рәисе (2011-2012).
## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстан хөкүмәте башлыклары
Павел Ильяшенко

**Павел Ильяшенко** (Павел Александр улы Ильяшенко, ,  — , ) — Казакъстан биш төр ярышчысы, Казакъстан чемпионы (2012), юниорлар арасында дөнья чемпионатының бронза мидәле иясе (2011).
Федор Имшеник

**Фөдор Имшеник** (Фөдор Пөтр улы Имшеник, ,  — , ) — беларус әдәбият белгече, мемуарчы һәм педагог.
Иоанн (Поярков)

**Иоанн** (Виктор Алексей улы Поярков, ,  — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Дәүләкән епискобы, Уфа епархиясе викарие (1922-1928), Уфа һәм Дәүләкән епискобы (1928-1933, 1931 елдан архиепископ).
Петр Иванов (1904)

**Пөтр Иванов** (Пөтр Игнати улы Иванов, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1945, үлеменнән соң). Чехословакия территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Тимур Исмәгыйлев

**Тимур Исмәгыйлев** (Тимур Александр улы Исмәгыйлев, ,  — , ) — Россия көйязары, пианиночы, аранжирлаучы.
Вивиан Итин

**Вивиан Итин** (Вивиан Азари улы Итин, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм җәмәгать эшлеклесе, Көнбаты Себер язучылар берлеге идарәсе рәисе (1930-еллар).
Илдар Исламголов

**Илдар Исламголов** (Илдар Гали улы Исламголов, ,  — , ) — СССР һәм РФ театр һәм кино актеры, сценарйчы һәм продүсер.
Александр Ишин

**Александр Ишин** (Александр Владимир улы Ишин, ,  — , ) — СССР һәм РФ рәссамы, театр рәссамы, Россия дәүләт махсусаштырылган сәнгать академиясе риктыры (2001-2006), РФның халык рәссамы (2011), РФның атказанган сәнгать эшлеклесе (2000).
Иван Ищенко

**Иван Ичченко** (Иван Митрофан улы Ичченко, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Беларус территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Алексей Калганов

**Алексей Калганов** (Алексей Нестер улы Калганов, ,  — , ) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Алмания территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
Валерий Казаков

**Валери Казаков** (Валери Пөтр улы Казаков, ,  — , ) — физик-химик, РФА мөхбир әгъзасы (1991), химия фәннәре докторы (1983), профессор (1986), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1984).

Төркем:Химиклар
Төркем:Физиклар
Людмила Калинина

**Людмила Калинина** (Людмила Иван кызы Калинина, ,  — , ) — СССР һәм РФ әфисәре, алман-совет сугышы вакытында — танк гаскәрләренең ремонтлау-торгызу полкы командиры; инженер-полковник.
## Искәрмәләр
Галимҗан Карамышев

**Галимҗан Карамышев** (Галимҗан Харис улы Карамышев, ,  — , ) — Башкорт дәүләт академия драма театры актеры, РСФСРның һәм БАССРның халык артисты (1955, 1940), РСФСРның һәм БАССРның атказанган артисты (1949, 1935).
Роман Кәримов

**Роман Кәримев** (Роман Леонид улы Кәримев, ,  — , ) — Россия кино режиссёры, сценарийче һәм көйязар.
Николай Калинушкин

**Николай Калинушкин** (Николай Александр улы Калинушкин, ,  — , ) — сынчы, БРның һәм РФның атказанган рәссамы (1993, 1998), «Хәсрәтле әни» мемориаль комплексы (Уфа) авторы.
Олег Кирәев

**Олег Кирәев**, Олег Хөсәен улы Кирәев (*,  — , *) — саксофончы, БРның халык артисты (2012), БР Башлыгының мәдәният буенча киңәшчесе.
## Искәрмәләр
Юрий Кириллов

**Юри Кириллов** (Юри Васили улы Кириллов, ,  — , ) — РФ футболчысы (ярымсакчы), Россия кубогы финалчысы (2011), ФМЛ кубогы иясе (2012).
Морат Киекбаев

**Морат Киекбаев** (Морат Җәлил улы Киекбаев, ,  — , ) — иҗтимагятьче, БР ФА мөхбир әгъзасы (2006), иҗтимагыять фәннәре докторы (2000), профессор (2003), РФА УФҮнең этнологик тикшеренүләр үзәге директоры (2001-2003).
Владимир Клименко

**Владимир Клименко** (Владимир Илья улы Клименко, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы, прозачы, шагыйрь, фантастик әсәрләр авторы.
Александр Кознов

**Александр Кознов** (Александр Вәчеслав улы Кознов, ,  — , ) — СССР һәм РФ театр һәм кино актеры.
Алексей Кондратьев

**Алексей Кондратьев** (Алексей Александр улы Кондратьев, ,  — , ) — инженер-технолог, техник фәннәр докторы (1974), профессор (1977), ЧР милли фән һәм сәнгать академиясенең шәрәфле әгъзасы (2001), БРның һәм ЧРның атказанган фән эшлеклесе (1993, 1995).
## Искәрмәләр
Михаил Копьев

**Михаил Копьов** (Михаил Васили улы Копьов, ,  — , ) — рәссам, график, театр рәссамы, РФны атказанган рәссамы (1998).
Алексей Королевский

**Алексей Королевски** (Алексей Григори улы Королевски, ,  — , ) — рәссам, РФның атказанган рәссамы (2008), БРның атказанган рәссамы (1997).
Сергей Кошкаров

**Сергей Кошкаров** (Сергей Николай улы Кошкаров, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрь һәм мәсәлләр язучы.
Игорь Красичков-Терновский

**Игорь Красичков-Терновски** (Игорь Фөдор Красичков-Терновски, ,  — , ) — математик, БР ФА мөхбир әгъзасы (1993), физика-математика фәннәре докторы (1974), профессор (1981).
## Искәрмәләр

Төркем:Математиклар
Кәрим Иделгуҗин

**Кәрим Иделгуҗин** (Кәрим Габдулла улы Иделгуҗин, ,  — , ) — башкорт милли хәрәкәте эшлеклесе, җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе, Бөрҗән-Түңгәвер (1920-1921), Тук-Чуран (1921-1922) һәм Аргаяш (1924-1925 кантун башкарма комитетлары рәисе, Башкорт халык мәгарифе институты директоры (1922-1924), «Башкортстан» гәҗитенең җаваплы мөхәррире (1925-1928), БАССР мәгариф халык комиссары (1928-1930).

Төркем:Башкорт милли-азатлык хәрәкәте эшлеклеләре
Михаил Казаков (1887)

**Михаил Казаков** (Михаил Кирилл улы Казаков, ,  — , ) — Алтайда Совет хакимиятен урнаштыру өчен кораллы көрәш катнашучысы, Тум губерна башкарма комитеты рәисе (1918).
Сергей Краснов

**Сергей Краснов** (Сергей Борис улы Краснов, ,  — , ) — СССР һәм РФ рәссамы, Россия сәнгать академиясе әгъзасы (2007), БРның халык рәссамы (2008).
## Искәрмәләр
Юрий Краузе

**Юрий Краузе** (Юрий Геннади улы Краузе, ,  — , ) — СССР һәм РФ журналисты, телевидение алып баручысы, криминаль телетапшырулар сценарийчысы.
## Искәрмәләр
Николай Крашенинников

**Николай Крашенинников** (Николай Александр улы Крашенинников, ,  — , ) — Россия империясе һәм СССР язучысы, беллетрист, прозачы, драматург.
## Искәрмәләр
Софья Кривая

**Софья Кривая** (Софья Авсей кызы Кривая, ,  — , ) — Уралда инкыйлаб хәрәкәте эшлеклесе, аклар фетнәсе һәм Колчак режимы вакытында большевистик идәнасты (подполье) җитәкчеләреннән берсе.
Леонид Круль

**Леонид Круль** (Леонид Ян улы Круль, ,  — , ) — СССР һәм РФ рәссамы, РФның атказанган сәнгать эшлеклесе.
Мөхәммәт Идрисов (1920)

**Мөхәммәт Идрисев** (Мөхәммәт Рамазан улы Идрисев, ,  — , ) — биюче, БАССРның халык артисты (1953), РСФСРның атказанган артисты (1955).
Сергей Ильин (1867)

**Сергей Ильин** (Сергей Анатоли улы Ильин, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрь, фельетончы, актёр, дирижёр, музыкачы һәм җәмәгать эшлеклесе.
## Искәрмәләр
Ян Крыжевски

**Ян Крыжевски** (Ян Юлиан улы Крыжевски, ,  — , ) — СССР рәссамы, Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1976).
Георгий Кубатьян

**Георги Кубатьян** (Георги Иосиф улы Кубатьян, ,  — , ) — РФ һәм Әрмәнстан шагыйре, тәрҗемәче.
Вячеслав Күгешев

**Вәчеслав Күгешев** (Вячеслав Александрович Кугушев, ,  — , ) — кенәз, инкыйлаб хәрәкәте эшлеклесе, РИ дәүләт шурасы әгъзасы (1906-1909).
Алексей Кузнецов (1927)

**Алексей Кузнесов** (Алексей Александр улы Кузнесов, ,  — , ) — рәссам, БАССРның атказанган рәссамы (1966).
Анатолий Кузьмин

**Анатоли Кузьмин** (, ,  — , ) — СССР мотоузышчысы, спидвей буенча СССР чемпионы (1970, 1971), дөнья чемпионатының бронза мидәле иясе (1971, 1972).
Айрат Хөрәмшин

**Айрат Хөрәмшин** (Айрат Миңнегаян улы Хөрәмшин, ,  — , ) — РФ тренеры (чаңгыда трамплиннан сикерү), спорт эшлеклесе, БРның атказанган физик мәдәният эшлеклесе (1996), Россия чаңгыда трамплиннан сикерү һәм ике төр чаңгы ярышы федерациясенең вице-президенты (1998-?).
Таһир Кусыймов

**Таһир Кусыймов** (Таһир Таип улы Кусыймов, ,  — , ) — Сәвитләр Берлеге каһарманы (1944). Днепр аша кичү вакытында күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән. Уфаның мөселман зиратында җирләнгән.

2009 елда Таһир Кусыймов исеме Акбузат ипподромына бирелә.

## Биографиясе

Таһир Таеп улы Кусимов 1909 елның 14 февралендә Ырынбур губернасының Верхнеурал өязе Күчем авылында туган.
1928-1932 елларда Казандагы берләшкән татар-башкорт хәрби мәктәбендә белем ала.
 1936 елда Новочеркасскида атлы гаскәрләр командирлар курсында хәрби хәзерлек үтә. Аннан кайткач, бераз вакыт ТатЦИК исемендәге укчылар дивизиясендә аерым атлы эскадронны командирының урынбасары була.
 1938—1941 елларда Кавказ аръягындагы хәрби округының, 77-се Азәрбайҗан тау-укчылар дивизиясенең махсус күзәтчелек эскадронының командиры булып хезмәт итә.
 1942 елдан 112-се Башкорт атлы дивизиясенең 1-се (275-се) полкның командиры.
 1943 елда Днепрны кисеп чыгу хәрби операциясендә күрсәткән батырлыгы өчен полк командиры Таһир Кусимовка «Советлар Берлеге Герое» дигән исем бирелә.
 1947 елда М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академиясен алтын медаль белән тәмамлый.
 1951 елда Генераль штаб академиясеннән алтын медаль белән белем ала.
 1945-1963 елларда атлы дивизиясенең штаб начальнигы, тау-укчылар дивизиясенең, мото-укчылар дивизиясенең командиры, Төркмәнстан хәрби округында армия корпусы командирының урынбасары.
 1963-1969 елларда Башкорт АССР ының хәрби комиссары. РСФСР (1947-1951, 1951—1955), Төркмән ССР ы (1959-1963), БАССР (1969—1971) Югары Советлары депутаты итеп сайлана.
 1969 елда отставкага чыга.

Генерал Кусимов ике Ленин ордены, Кызыл Байрак ордены, 1 нче дәрәҗә Ватан сугышы, ике Кызыл Йолдыз ордены орденнары белән бүләкләнә. Уфада ул яшәгән йортта мемориаль тактаташ куела. Аның туган җирендә — Әбҗәлил районының Күчем авылында музей эшли.

1986 елның 10 маенда вафат булды. Уфа шәһәрендә, мөселман зиратында җирләнгән.
## Искәрмәләр
Екатерина Кускова

**Екатерина Кускова** (Екатерина Дмитри кызы Кускова, ,  — , ) — рус сәясәт һәм җәмәгать эшлеклесе, публицист һәм нашир, инкыйлаби, либераль һәм масон хәрәкәтләре эшлеклесе.
Әхмәт Котышев

**Әхмәт Котышев** (Әхмәт Шаһиәхмәт улы Котышев, ,  — , ) — журналист, тәрҗемәче, югары мәктәп укытучысы, «Башкортстан» гәҗитенең җаваплы мөхәррире (1929-1930), рус-башкорт сүзлеген (1948) төзүчеләрнең берсе.
## Искәрмәләр
Әлбирт Локманов

**Әлбирт Локманов** (Әлбирт Миңнегәрәй улы Локманов, ,  — , ) — РФ футболчысы (сакчы, ярымсакчы), тренер.
## Искәрмәләр
Владимир Кузнецов (1946)

**Владимир Кузнесов** (Владимир Геннади улы Кузнесов, ,  — , ) — СССР һәм РФ рәссамы, РФ рәссамнар берлеге әгъзасы (1998).
Лев Кузнецов

**Лев Кузнецов** (Лев Владимир улы Кузнецов, ,  — , ) — сынчы, БРның атказанган рәссамы (1976), Г. Сәлам (1976) һәм Салават Юлаев (1978) премияләре лауреаты.

## Биографиясе
Лев Владимирович Кузнецов 1923 елның 5 мартында Ләнкәрәнда туган. 1963 елда Ленинград каласындагы Репин исемендәге сынлы сәнгать, сын һәм архитектура институтын тәмамлый. 1963 елдан Уфадә яши һәм эшли.

## Иҗаты

Төп әсәрләре: На привале, гипс тон., 1964. Гюльназира, известняк, 1964. Красный башкир, песчаник, 1967. Конница, гипс тон, 1964. Уралочка, кварц, 1967. Сибайлылар, алюминий, 1967. Революция һәм Граждандар сугышы геройларына бронза һәйкәл Уфада куелган, 1975.

## Күргәзмәләре
* Республика, Уфа, 1964, 1969, 1971, 1974, 1977.
* «Социалистический Урал» зональ күргәзмәсе: Пермь, 1967; Чиләбе, 1969; Уфа, 1974.
* РСФСР-ның автономияле республикалары рәссамнарының әсәрләре күргәзмәсе, Мәскәү, 1971.

## Чыганаклар
* История Уфы. Сб. статей, гл. 14. Башкирское книжное изд., Уфа. 1976.
* Справочник «Художники Советской Башкирии». Автор-составитель Э. П. Фенина, Башкирское книжное издательство, Уфа-1979.

## Искәрмәләр

Төркем:Репин исемендәге институтны тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган рәссамнары
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Русия скульпторлары
Төркем:ССРБ скульпторлары
Төркем:Әлифба буенча скульпторлар
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Башкортстан рәссамнары
Төркем:ССРБ рәссамнары
Төркем:Уфа рәссамнары
Төркем:Әлифба буенча рәссамнар
Булат Хәернасов

**Булат Хәернасов** (Булат Дамир улы Хәернасов, ,  — , ) — РФ футболчысы (һөҗүмче), ФМЛның көмеш мидәле иясе (2012, «Уфа» ФК составында).
Ирик Әминев

**Ирик Әминев** (Ирик Әминев, ,  — , ) — РФ футболчысы (сакчы, ярымсакчы).
Ярослав Скульски

**Ярослав Скульски** (Jarosław Skulski, ,  — , ) — Польша театр һәм кино актеры.
Илдар Ханов (1977)

**Илдар Ханов** (Илдар Әзгам улы Ханов, ,  — , ) — РФ футболчысы (сакчы, ярымсакчы), Икенче футбол дивизионы Урал (2001) һәм Идел-Урал (2002) зоналарының көмеш призеры.
Йокубас Минкәвичүс

**Йокубас Минкәвичүс** (Jokūbas Minkevičius, ,  — , ) — Литва сәясәтчесе, фәлсәфә фәннәре докторы (1971), профессор (1974), ЛитССРның атказанган фән эшлеклесе (1981), Литва Сеймы депутаты (1990-1992).
Юлиан Мошыньски

**Юлиан Мошыньски** (Julian Moszyński , ,  — , ) — төзүче-инженер, архитектор, Радом, аннары Уфа губерна архитекторы (?-1877).
Сәлимгәрәй Тәфкилев

**Сәлимгәрәй Тәфкилев** (Сәлимгәрәй Шаһингәрәй улы Тәфкилев, ,  — , ) — морза, мөселман дин эшлеклесе, Ырынбур мөселман диния нәзарәтенең 2 нче мөфтие (1865-1885).
Руслан Габдерахманов

**Руслан Габдерахманов** (Руслан Әлбирт улы Габдерахманов, ,  — , ) — РФ һоккейчесе (һөҗүмче).
Имил Габдуллин

**Имил Габдуллин** (Имил Марс улы Габдуллин, ,  — , ) — слоупстайл һәм биг эйр дисциплинарында чыгышлар ясаучы РФ чаңгычысы.
Марсил Габдуллов

**Марсил Габдуллов** (Марсил Хәбиб улы Габдуллов, ,  — , ) — СССР һәм Рәсәй урамнчысы, дәүләт эшлеклесе. РФ дәүләт премиясе лауреаты (1991), РСФСРның атказанган урманчысы (1978). БАССР урман хуҗалыгы министры (1961-1991), БАССР ЮШ депутаты (9-11 чакырылышлары).
## Тышкы сылтамалар
* Фильм «Лес — моя биография». Посвящается памяти первого министра лесного хозяйства БАССР Марселя Абдулова
Шәмси Абзанов

**Шәмси Абзанов** (Шәмси Садри улы Абзанов, ,  — , ) — икътисадчы, географ, педагог, профессор (1932), Башкорт игенчелек һәм терлекчелек фәнни тикшеренү институты директоры (1935-1937).
Ирина Абрамова

**Ирина Абрамова** (Ирина Евгени кызы Абрамова, ,  — , ) — РФ көч таләп итә торган өч төр ярышчысы (пауэрлифтер), РФның атказанган спорт остасы (2000), дөнья чемпионы (1999, 2000, 2001).
Гүзәл Әбсаттарова

**Гүзәл Әбсаттарова** (Гүзәл Рәшит кызы Әбсаттарова, ,  — , ) — биюче, БАССРның халык артисты (1986), РСФСРның атказанган артисты (1998).
Риза Әбүбәкеров

**Риза Әбүбәкерев** (Риза Вахит улы Әбүбәкерев, ,  — , ) — Совет дәүләт эшлеклесе, БАССР мәгариф халык кәмисәре (1930-1935).
## Искәрмәләр
Юнир Абызгилдин

**Юнир Абызгилдин** (Юнир Миңнегали улы Абызгилдин, ,  — , ) — инженер-технолог, техник фәннәр докторы (1980), профессор (1981), БРның атказанган фән эшлеклесе (1998), Уфа нифет институтының фән эшләре буенча проректоры (1986-2004).
Ирина Агашкова-Коренева

**Ирина Агашкова-Коренева** (Ирина Георги кызы Агашкова-Коренева, ,  — , ) — БР рус дәүләт академия драма театры артисты, БРның халык артисты (2005).
Витаутас Вилейшис

**Витаутас Вилейшис** (Vytautas Vileišis, ,  — , ) — Литва инженеры, сәясәтче һәм дпиломат, Литваның элемтә юллары министры (1929-1934), Литваның Латвиядәге илчесе (1934-193?).

Төркем:Илчеләр
Мөхәммәтдин Әдһәмев

**'
**Мөхәммәтдин Әдһәмев''' (Мөхәммәтдин Камалетдин улы Әдһәмев, ,  — , ) — Башкорт милли хәрәкәте эшлеклесе, БАССР эшче-керәстиян инспиксәсе халык комиссары (1922-1923), БАССР социаль тәэминат халык комиссары (1923-1925), БАССР үзәк җир комиссиясе рәисе, Белорет металлургия комбинаты директоры урынбасары (1925-1937).
## Искәрмәләр

Төркем:Башкорт милли-азатлык хәрәкәте эшлеклеләре
Айгөл Мохтаруллина

**Айгөл Мохтаруллина** (Айгөл Рәис кызы Мохтаруллина, ,  — , ) — тел белгече, филология фәннәре докторы (2006), профессор.
Светлана Акимова

**Светлана Акимова** (Светлана Семөн улы Акимова, ,  — , ) — БР рус дәүләт академия драма театры артисты, БАССРның халык артисты (1984).
Здҗислав Рытел

**Здҗислав Рытел** (Zdzisław Rytel, ,  — , ) — инженер-механик, Варшава полтиехника институты профессоры.
Марат Азаматов

**Марат Азаматов** (Марат Мостафа улы Азаматов, ,  — , ) — хоккейчы, тренер, РСФСРның атказанган тренеры (1978), БАССРның атказанган мәдәният эшлеклесе (1978), БАССРның мәгариф отличнигы (1994), «Салават Юлаев» хоккей клубы тренеры (1990-1991).
## Искәрмәләр
Александр Седельников

**Александр Седелников** (Александр Андрей улы Седелников, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1944). Польша һәм Көнчыгыш Пруссия территориясендәге сугышларында күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
Александр Логинов

**Александр Логинов** (Александр Юрий улы Логинов, , ) — РФ хоккейчысы (сакчы), яшьләр арасында дөнья чемпионатының көмеш медале иясе (2013), Россия чемпионы (2008), КХЛның бронза медале иясе (2016).
Игорь Александров (1945)

**Игорь Александров** (Игорь Василий улы Александров, ,  — , ) — физик-химик, физика-математика фәннәре докторы (1997), профессор (2002), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (2002), БР дәүләт премиясе лауреаты (2015).
## Искәрмәләр

Төркем:Химиклар
Сәгыйть Галибаев

**Сәгыйть Галибаев** (Сәгыйть Рәхмәт улы Галибаев, ,  — , ) — дәүләт эшлеклесе, педагогия фәннәре нәмзәде (1955), РСФСРның атказанган укытучысы (1960), Ырынбур башкорт педагогия техникумы директоры (1932-1936), БАССР мәгариф министры (1946-1954), Стәрлетамак дәүләт педагогия институты директоры (1954-1959), РСФСР ПФА Милли мәктәпләр фәнни тикшеренү институтының Башкортстан филиалы (1959-1964). СССР (1 чакырылыш) һәм БАССР (1-2 чакырылышлар) Югары шуралары депутаты.

Төркем:Ырынбур башкорт педагогия техникумын тәмамлаучылар
Газыйм Аллаяров

**Газыйм Аллаяров** (Газыйм Закир улы Аллаяров, ,  — , ) — язучы, журналист, СБКФнең Кырмыскалы (1955-1962) һәм Бәләбәй (1962-1970) район комитетлары беренче сәркәтибе, БАССР югары шурасының 6-7 чакырылышлары депутаты.

## Биографиясе
* Газим Закир улы Аллаяров 1912 елның 19 декабрендә Ырынбур губернасы Верхнеурал өязе(хәзерге Башкортстан) Ураз авылында туган.
* 1933-1934 елларда Стәрлетамак совет-фирка мәктәбендә укый.
* 1934-1935 елларда Башкортстан МТС-ның сәяси бүлек секретаре, «Ударчы» гәзите хезмәткәре.
* 1939-1941 елларда Кыйгы районының «Социализмга» гәзитенең әдәби хезмәткәре, мөхәррир урынбасары.
* 1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында катнаша, танкист була.
* 1945-1948 елларда КПСС-ның Кыйгы район комитетының фирка кабинеты мөдире.
* 1947-1949 елларда Уфада Мәйдан фирка мәктәбендә укый.
* 1949 елдан КПСС-ның Кыйгы районы, Матрай һәм Мәләвез урын комитетларының 2-се, 3-нче секретаре.
* 1955-1962 елларда КПСС-ның Кырмыскалы районы комитетының 1 секретаре.
* 1962-1970 елларда КПСС-ның Бәләбәй район комитетының 1 секретаре.
* 1993 елда Уфада вафат була.

## Иҗаты
«Бер юлдан» дигән беренче китабы 1965 елда дөнья күрә. Бөек Ватан сугышы вакыйгаларын һәм тыл хезмәтчәннәре үзенең тормышын сүрәтләүче «Хинган таулары аша» (1975), «Утлы давыл эчендә» (1978) повестар очерк характерында, ягъни документаль әсәрләр. «Югарыга таба» (1967), «Сынау» (1970), «Урак» (1990) китапларының темасы — сугыштан соңгы елларда авылның көндәлек тормышы. «Алсу таңнар атканда» (1985) повесте 30 нчы еллар комсомолларын — Магнитогорск каласын төзүчеләргә багышлана.

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханәсенең электрон бүлегендә башкорт телендәге әсәрләре.

## Чыганаклар
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1
* Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.

Төркем:Башкорт язучылары
Төркем:ССРБ Язучылар берлеге әгъзалары
Төркем:КПСС әгъзалары
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашкан язучылар
Төркем:Магнитогорск дәүләт техник университетын тәмамлаучылар
Юрий Андрианов

**Юри Андрианов** (Юри Анатоли улы Андрианов, ,  — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм тәрҗемәче, БРның атказанган мәдәният эшлеклесе (2001), С. Злобин һәм Ф. Кәрим премияләре лауреаты (2000, 2002).
Андрей Максимов (1973)

**Андрей Максимов** (Андрей Иван улы Максимов, ,  — , ) — РФ кыска юлда тимераякта йөрүчесе (шорт-трекче), РФ шорт-трек милли җыелмасының баш тренеры (2016).
Андрей Беневоленски

**Андрей Беневоленски** (Андрей Игнати улы Беневоленски, ,  — , ) — чиркәү тарихчысы, Казан руханилар акадмиясе профессор, дәүләт киңәшчесе (1848).
Тимур Арысланов

**Тимур Арысланов** (Тимур Фәрит улы Арысланов, ,  — , ) — спортчы (рапирада кылычбазлык итүче), Европа чемпионатының көмеш мидәле иясе (2017).
Мөхәммәт Әсәдуллин

**Мөхәммәт Әсәдуллин** (Мөхәммәт Зөфәр улы Әсәдуллин, ,  — , ) — инженер, топ-менеҗер, РФ дәүләт премиясе лауреаты (2003), «Баштрансгаз» ҖЧҖ генераль директоры урынбасары.
Әминә Әсфәндиярова

**Әминә Әсфәндиярова** (Әминә Ибраһим кызы Әсфәндиярова, ,  — , ) — сәнгать белгече, БРның атказанган сәнгать эшлеклесе (2008), Уфа дәүләт сәнгать институты ректоры.
Людмила Атанова

**Лүдмила Атанова** (Лүдмила Пөтр кызы Атанова, ,  — , ) — музыка белгече, фольклорчы, сәнгать белеме (1970), БАССРның һәм БРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1964, 1992).
Зинирә Атнабаева

**Зинирә Атнабаева** (Зинирә Касыйм кызы Атнабаева, ,  — , ) — Башкорт дәүләт академия драма театры актеры, РФның һәм БАССРның халык артисты (1995, 1977), РСФСРның һәм БАССРның атказанган артисты (1980, 1972).

## Хәтер
* 2024 елның 9 декабрендә Уфада Гафури ур., 6 адресы буенча актриса яшәгән йортның фасадында истәлек тактасы ачылган .
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Зинира Атнабаева. kino-teatr.ru
*  Не стало актрисы Зиниры Атнабаевой. ИА «Башинформ», 24.04.2013

Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:Гафури театры актерлары
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар
Төркем:Әнгам Атнабаев премиясе лауреатлары
Юрий Антипин

**Юри Антипин** (Юри Виктор улы Антипин, ,  — , ) — инженер-механик, техник фәннәр докторы (1993), профессор (1995), СССР югары мәктәп әтличниге (1989), БРның мәгариф әтличниге (2002), РФның атказанган нифетчесе (1998).
Денис Афиногенов

**Денис Афиногенов** (Денис Александр улы Афиногенов, ,  — , ) — РФ һоккейчесе (һөҗүмче), Россия чемпионы (2004).
Рөстәм Әхмәдинуров

**Рөстәм Әхмәдинуров** (Рөстәм Марат улы Әхмәдинуров, ,  — , ) — иҗтимагятьче, иҗтимагыять фәннәре докторы (2003), икътисад фәннәре нәмзәде (1997).
Рим Әхмәтов

**Рим Әхмәтов** (Рим Биләл улы Әхмәтев, ,  — , ) — башкорт телендә иҗат иткән язучы, тәрҗемәче, журналист, БРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1993), Ә. Атнабаев, С. Чекмарев ис. һәм С. Злобин ис. Премияләр лауреаты (1984, 2008).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Әнгам Атнабаев премиясе лауреатлары
Юри Әхмәрев

**Юрий Әхмәрев** (Юри Николай улы Әхмәрев, ,  — , ) — СССР футболчысы (һөҗүмче), тренер, РФ милли сукырлар футзал җыелмасы тренеры.
Флүрә Әхмәрева

**Флүрә Әхмәрова** (Флүрә Дәүләтхан кызы Әхмәрова, ,  — , ) — педагог-ысулиятче, өлкәне өйрәнүче, РСФСРның халык мәгарифе отличнигы (1964).

## Хәтер
* 2023 елның 28 июлендә Уфаның 1984 елдан 2004 елга кадәр Флюра Дәүләтхановна яшәгән Россия урамы (улица Российская), 163/4 адресы буенча урнашкан йорт фасадына мемориаль такта урнаштырылган.
## Искәрмәләр
Әхтәм Ихсан

**Әхтәм Ихсан** (Әхтәм Сөләйман улы Ихсан(ов), ,  — , ) — шагыйрь һәм тәрҗемәче, БР язучылар берлеге әгъзасы (1935).
Сылу Әхмәтова

**'
**Сылу Әхмәтева''' (Сылу Әхмәт кызы Әхмәтева, ,  — , ) — СССР һәм РФ табиб-терапевты, БАССР югары шурасы депутаты (1938-1951).
## Искәрмәләр
Павел Васильев (1990)

**Павел Васильев** (Павел Геннади улы Васильев, ,  — , ) — РФ футболчысы, Урал-Идел буе зонасының (РФның икенче футбол дивизионы) көмеш призеры (2011, «Уфа» ФК составында).
Рафаэл Хәкимов

*Бу [[хоккей]]чы турында мәкалә, [[тарих]]чы-галим турында [[Рафаил Хәким|биредә]] укыгыз.*

**Рафаэл Хәкимев** (Рафаэл Рөстәм улы Хәкимев, ,  — , ) — РФ хоккейчысы (капкачы), Кыйтга хоккей лигасы чепионатының бронза медале иясе (2016).
## Искәрмәләр
Рене Мемең

**Рене Мемең** (René Mesmin, ,  — , ) — франсуз очучысы, фаҗигале рәвештә тәмамланган Париж-Токио аваиочышында катнашучы (1931).
## Искәрмәләр
Риф Сәетгәрәев

**Риф Сәетгәрәев** (Риф Рәис улы Сәетгәрәев, ,  — , ) — мотоузышчы (спидвей), СССР чемпионы (1982, 1989, шәхси исәптә; 1979, 1981-1983, 1988, 1991, такым исәбендә), Европа чемпионы (1991). Чираттагы узыш вакытында һәлакәткә очрап вафат булган.
Элмә түшәм

**Элмә түшәм** — төп түшәмгә эленгән (беркетелгән) өстәмә түшәм, төзелештә бизәү өчен кулланылучы корылма. Элмә түшәмнәр акустиканы яхшырту, тавышны басу (йоту), кабельләр яки торбалар урнаштыру өчен төп түшәм астында яшерен киңлек калдыру, яктырту элементларын кую, декоратив бизәү максатыннан кулланыла.

Үтеп булмый торган элмә түшәм — бина һәм корылмаларның конструктив-функциональ , инженерлык челтәрләрен һәм җиһазларны урнаштыру өчен кулланыла.

Элмә түшәмнәр куллану максатлары буенча түбәндәге төрләргә бүленә:
* тавышны басу;
* тавышны  ;
* ут техникасы сузу;
::кертеп калдырылган яктырту элементлары белән;
::яктыртулы түшәмнәр;
* ;
* декоратив;
* уттан саклану;
* күп функцияле.

## Конструкция
Элмә түшәм төп түшәмгә асылмалар (подвеслар) кулланып беркетелгән ныклы агач яки металл каркаска беркетелә. Подвеслар файдаланмыйча, каркасы турыдан-туры төп түшәмгә беркетелгән элмә түшәмне, кайчагында, тегелгән түшәм дип атыйлар.
 
Каркас конструкциясе һәм ябу материалы буенча түбәндәге түшәм төрләре билгеләнә:
*Модульле (төрле формадагы модульләрдән төзелгән корылма)
**Кассеталы (растрлы) 
**Рейкалы
**Грильято (рәшәткәле)
*Тоташ
**Гипсокартонлы

Төркем:Интерьер
Ринарт Сөләйманов

**Ринарт Сөләйманов** (Ринарт Вафа улы Сөләйманов, ,  — , ) — спортчы (пистәлиттән пуля белән ату), 1968 елгы Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе, дөнья чемпионатларының алтын (1962, такым исәбендә 25 м ераклыктан тиз атучы пистәлиттән ату, 1966, 25 м ерклыктан тиз атучы пистәлиттән ату), көмеш (1966, такым исәбендә 25 м ераклыктан үзәктән кабынып китүче патронлы пистәлиттән ату) һәм бронза (1966, 25 м ераклыктан үзәктән кабынып китүче патронлы пистәлиттән ату, 1966, 25 м ераклыктан тиз атучы пистәлиттән ату) мидәлләре иясе.
Вадим Әюпов

**Вадим Әюпев** (Вадим Рамил улы Әюпев, ,  — , ) — СССР һәм РФ кылычбазы, СССРның спорт остасы (1990), РФның халыкара дәрәҗәле спорт остасы (2001), Европа чемпионатының бронза мидәле иясе (2003).
Антон Бабиков

**Антон Бабиков** (Антон Игорь улы Бабиков, ,  — , ) — РФ биатлончысы, РФның атказанган спорт остасы (2017), Европа чемпионы (2015, 2016), дөнья чемпионы (2017).
Ришат Баһаветдинов

**Ришат Баһаветдинев** (Ришат Диас улы Баһаветдинев, ,  — , ) — «Идел буе парахутлыгы» ААҖнең директорлар шурасы рәисе (?-?).
Берҗан Баемов

**Берҗан Баемов** (Берҗан Таһир улы Баемов, ,  — , ) — башкорт фольклорчысы, әдәби тәнкыйтьче, язучы һәм журналист, филология фәннәре кандидаты (1993).
## Искәрмәләр
Булат Баишев

**Булат Баишев** (Булат Таһир улы Баишев, ,  — , ) — тау инженеры, техник фәннәр кандидаты (1989), профессор (1991), РФ атказанган фән эшлеклесе (1993), РФ ягулык һәм энергетика министрлыгының атказанган хезмәткәре (1997), ССҖБнең атказанган нефтьчесе (1987), нефть сәнәгате отличнигы (1973).
## Искәрмәләр
Раил Байбулатов

**Раил Байбулатов** (Раил Фәтхелислам улы Байбулатов, ,  — , ) — язучы, БАССР язучылар берлеге әгъзасы (1984), БАССРның һәм РФның атказанган мәдәният хезмәткәре (1987, 1998).
Наил Бәкиров

**Наил Бәкирев** (Наил Котлыҗан улы Бәкирев, ,  — , ) — математик, Казакъстан педагогия ФАнең мөхбир әгъзасы (2006), физика-математик фәннәре докторы (1995), профессор.

Төркем:Математиклар
Василий Банников

**Васили Банников** (Васили Васили улы Банников, ,  — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1945). Украина, Польша һәм Алмания территориясендәге сугышларында күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
Геннадий Баннов

**Геннади Баннов** (Геннади Ефим улы Баннов, ,  — , ) — язучы, укытучы һәм спортчы, БАССРның атказанган һөнәри техник белем бирү хезмәткәре (1989), СССР язучылар берлеге әгъзасы (1974).
## Искәрмәләр
Ефрем Баранов

**Ефрем Баранов** (Ефрем Харитон улы Баранов, ,  — , ) — БАССР социаль тәэминат министры (1951-1961), БК(б)Фнең Стәрлетамак шәһәр кәмититненең беренче сәркәтибе, БАССР Югары Шурасының 1-3 чакырылышлары депутаты.
## Искәрмәләр
Батыр Вәлид

**Батыр Вәлид** (Батыр Хаҗиәхмәт улы Вәлидев, ,  — , ) — башкорт телендә иҗат иткән язучы һәм журналист, БАССР язучылар берлеге әгъзасы (1936).
Борис Бай

**Борис Бай** (Борис Иван улы Бай, ,  — , ) — архитектор, БАССР мимгъмарлар берлеге рәисе (1935-1936), БАССР урман хуҗалыгы минитрлыгының баш архитекторы (1938-1942).
Леонид Бахнов

**Леонид Бахнов** (Леонид Владлен улы Бахнов, ,  — , ) — СССР һәм РФ филологы, прозачы, әдәби тәнкыйтьче.
Игорь Безденежных

**Игорь Безденежных** (Игорь Игорь улы Безденежных, ,  — , ) — РФ футболчысы (ярымсакчы), 19 яшькәчә яшүсмерләр арасында Европа чемпионатының көмеш мидәле иясе (2015).
Сәрвәй Бикбов

**Сәрвәй Бикбов** (Сәрвәй Шәйбәк улы Бикбов, ,  — , ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, БК(б)Фнең Ишембай РК беренче сәркәтибе (1942-1945), БАССР өлкә һөнәри берлекләр шурасы рәисе (1956-1972).
## Искәрмәләр
Наил Бикбулатов

**Наил Бикбулатов** (Наил Вәли улы Бикбулатов, ,  — , ) — милләтләрне тасвирлаучы (этнограф), тарих фәннәре нәмзәде (1965), РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре.
## Искәрмәләр
Фәрит Бикбулатов

**Фәрит Бикбулатов** (Фәрит Хәйбулла улы Бикбулатов, ,  — , ) — җырчы, Башкорт телевидениесе дикторы, БАССРның атказанган  (1978) һәм халык (1986) артисты.
## Искәрмәләр
Нәтфулла Богданов

**Нәтфулла Богданов** (Нәтфулла Хөснулла улы Богданов, ,  — , ) — нифетче һәм галим, БАССРның атказанган нифетчесе (1965), СССР нифет сәнәгате министрлыгының шәрәфле хезмәткәре (1967).
Дмитрий Богомолов (1909)

**Дмитри Богомолов** (Дмитри Васил улы Богомолов, ,  — , ) — туфраклар белгече, агроном, аның җитәкчелегендә Башкортстанның туфрагын комплекслы тикшерү үткәрелә, БАССРның беренче җыелма туфрак харитасы төзелә.
Игорь Бойчев

**Игорь Бойчев** (Игорь Николай улы Бойчев, ,  — , ) — инженер-технолог, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1974), Уфа моторлар төзү берләшмәсе директоры урынбасары (1966-1988).
Владимир Болдырев

**Владимир Болдырев** (Владимир Михаил улы Болдырев, ,  — , ) — ветеринария табибы, БАССРның атказанган ветеринария табибы (1965), СССР дәүләт премиясе лауреаты (1973), БАССР җөмһүрият ветеринария  клиникасы директоры (1950-?), БАССР авыл хуҗалыгы министрлыгының баш ветеринария табибы (1952-1960).
## Искәрмәләр