Тәтеш гражданнарны яклау көллияте

**Тәтеш гражданнарны яклау көллияте**, () — 2015 елдан Тәтеш шәһәрендә эшләп килүче, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы урта махсус һөнәри белем бирүче дәүләт  белем бирү оешмасы. 
1917 елдан Казан губернасында (*[[1920 ел]]дан [[Татарстан АССР]], [[1991 ел]]дан [[Татарстан]]*) педагогика профильле уку йорты фәнни-техник профильле уку йортына әверелә, һөнәри коткаручыларны һәм янгын сүндерүчеләрне дә әзерли башлый.
## Тарих

* Уку йорты 1917 елда оештырылган. Казан губерна идарәсенең 366 нчы санлы  карары һәм Казан укыту округы попечителе күрсәтмәсе буенча 3 еллык **укытучылар семинариясе** ачыла. Семинария Казан губернасы чуаш мәктәпләре өчен башлангыч сыйныф укытучылары әзерләүне максат итеп куя.
* 1919 елда Казан губернасы мәгариф халык комиссариаты карары белән семинария **педагогик курслар** итеп үзгәртелә. Курслар өчен 1914 елда төзелгән элекке Тәтеш ир балалар гимназиясе бинасы һәм милке бирелә.
* 1921 елда Татарстан АССР һөнәри белем бирү баш идарәсе () күрсәтмәсе белән педагогик курслар **педагогик техникум** итеп үзгәртелә. Техникумның беренче чыгарылышы 1924 елда була.
* 1930, май-1937, гыйнвар **Тәтеш татар педагогия техникумы**. 1930 елда укырга татар яшьләрен генә алалар. Ләкин укучылар саны җитмәү сәбәпле катнаш контингент (*[[татар]], [[рус]], [[чуаш]], [[мордва]]*) тупларга туры килә. Техникумда татар һәм рус бүлекләре, читтән торып уку бүлеге эшләп килә.
* 1937-2012 Тәтеш **педагогия училещесы** (*[[1937 ел]]дан 3 еллык, [[1948 ел]]дан 4 еллык уку срогы белән*). Укуханә директорлары булып  Перминов, М.М. Зиновьев, З.С. Напалкова (*[[1941 ел]]дан*), А.И. Елизаров (*[[1947 ел]]дан*), А.А. Бусаргина (*[[1952 ел]]дан*) , Г.К. Пигузов (*[[1961 ел]]дан*), Н.М. Васильев (*[[1968 ел]]дан*), Л.А. Лапаева һ. б. эшли. Студентлар 3 триместр укый, һәрберсенең ахырында зачет бирә, аларның белеме баштарак «*канәгатьләнерлек*», «*канәгатьләнмәслек*» дип бәяләнә. 1944 елдан ССРБ карары белән укучыларның белемен 5 балл белән бәяләү, башлангыч сыйныфларда имтихан бирү кертелә. Бөек Ватан сугышы елларында 207 укытучы әзерләнә, алар ТАССР, Каракалпак АССР, Бурят АССР, Волгоград өлкәсенә җибәрелә. 
* 1947 елда татар бүлеге ябыла, бүлек Арча педагогия училищесынә күчерелә.
* 1966 елда ССРБ министрлар шурасының «Спортны һәм физик тәрбияне киң җәелдерү турында» карарын үтәү максатында укуханәдә физик тәрбия бүлеге ачыла.
* 1993 елда музыка бүлеге ачыла.
* 1997-1998 уку елында башлангыч мәктәп психологлары әзерләүче тәҗрибә төркеме ачыла.
* Татарстан хөкүмәтенең сыйфат өчен премиясе дипломанты (*[[2010]]*).
* 2012-2015 **Тәтеш педагогия көллияте**.
* 2015 елдан Тәтеш гражданнарны яклау көллияте дәүләт автоном  һөнәри белем оешмасы.
## Белгечлекләр
* Башлангыч белем бирү (*башлангыч сыйныфлар укытучысы*)
* Физик тәрбия (*физик тәрбия укытучысы*)
* Музыка белеме (*музыка укытучысы,  музыка җитәкчесе*)
* Гамәли информатика (*техник-программист*)
* Гадәттән тыш хәлләрдә саклану (*техник-коткаручы*)
* Янгын куркынычсызлыгы (*техник*)
* Туризм (*туризм буенча белгеч*)
## Шәхесләр
### Директорлар
* 1917-??? — ...
* ???-2008 — ... 
* 2008- — Татьяна Адаева
### Укытучылар

### Тәмамлаучылар

#### Укытучылар семинариясе (1917-1919)
* Михаил Кузьмин (Михаил Сеспель) — совет чуаш поэзиясенә нигез салучы.
* Павел Бекшанский — журналист, Тәтештә комсомол оештыручы, ТАССР укытучылар һөнәри берлеге рәисе.
* Петр Слесарев  — ССРБ балык сәнәгате баш идарәсе кадрлар бүлеге башлыгы. 
* Михаил Каштанов — профессор (*[[Ленинград]]*).
* Андрей Сергеев  — химия фәннәре кандидаты (*ССРБ Госпланында эшләгән*).
 
#### Педагогик курслар (1919-1921)
* Василий Дмитриев — РКСМ Чуаш өлкә комитеты беренче сәркатибе (*[[1920]]*).
* Семен Андреев — Чуаш авыл хуҗалыгы институты профессоры.
 
#### Педагогия техникумы (1921-1937)
* Варфоломей Харитонов — Чуаш АССР министрлар шурасы рәисе (*1940*-*1950*).
* Иван Рушников — ТАССР мәгариф министры урынбасары. 
* Бари Хәмитов — биология фәннәре докторы, профессор (*Горно-Алтайск*). 
* Һадый Галиев — ТАССР Югары шурасы президиумы рәисе урынбасары. 
* Зиннур Сәгъдиев — ТАССР министрлар шурасы рәисе урынбасары. 
* Шәриф Сәлитов —  икътисад фәннәре кандидаты (*КФЭИ*), запастагы майор. 
* Аркадий Сироткин — Буа ветеринария  техникумы укытучысы.
* Петр Петров — язучы, ССРБ язучылар берлеге әгъзасы. 
* Абдуллин — химия фәннәре кандидаты (*КХТИ*).
#### Педагогия  училищесы  (1937-2012)

* Анастасия Топоркова — укытучыларның Бөтенсоюз съезды делегаты  (*[[1968]]*).
* Нурулла Габитов (*[[1924]]*-*[[2001]]*) — журналист, ТКН баш мөхәррире урынбасары, РСФСР, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре. 
* Азат Җәләлов — тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе. 
* Иван Христенко — адвокат (*[[Украина]]*).
* Вахит Хаков — профессор (*КФУ*), филология фәннәре докторы. 
* Анатолий Самаркин — дипломат (*Финляндиядәге илчелектә 12 ел эшли*).
* Александр Вотетин — ССРБ спорт мастеры.
* Георгий Цыганов — профессор, Яр Чаллы физик тәрбия институты ректоры. 
* Александр Земляков — профессор, педагогика фәннәре кандидаты.  
* Нина Воробьева — спорт мастеры.
* Юрий Шегуров — спорт мастеры.
* Михаил Горохов — спорт мастеры.
* Мария Королева — спорт мастеры.
* Евгений Нестеров — спорт мастеры.
* Сергей Павлов — спорт мастеры.
* Татьяна Васильева — чаңгы буенча «Урожай» ИСҖ чемпионы.
* Галина Кӗмӗл (Серебрякова-Порфирьева) — чуаш шагыйрәсе, Россия язучылары берлеге әгъзасы (*[[1999]]*), милиция (*полиция*) капитаны. 
* Татьяна Власова —  ВЛКСМ XVIII съезды делегаты.
* Дина Садыйкова — Чуашстан юстиция министры, генерал-майор.
* Людмила Харисова — профессор.
* Валентина Сандрюхина — «1998 ел мәктәбе», «Ел директоры» бөтенроссия конкурсы лауреаты.
* Асия Гыймранова — «1997 ел укытучысы» конкурсы лауреаты (Казанның Мәрҗани исемендәге 2 нче татар гимназиясе).
## Искәрмәләр

  
## Сылтамалар

*  Көллиятнең рәсми сайты
*  Көллиятнең «Татарстан электрон мәгарифе» порталындагы сәхифәсе
*  Көллият турында фильм (''видео, 5.31 мин.'')
## Моны да карагыз

Төркем:Әлифба буенча көллиятләр
Төркем:Татарстан урта һөнәри уку йортлары
Төркем:Педагогика көллиятләре
Төркем:Тәтеш уку йортлары
Төркем:1917 елда нигезләнгән уку йортлары