1 апрель

**1 апрель** — Милади тәкъвимендә дүртенче айның беренче көне. Ел ахырына кадәр 274 көн кала.

#### 

###### 
*  - ***[[Халыкара кошлар көне]]*** ().
###### 
*  Иран — ***Ислам [[Җөмһүрият]]е милли көне*** (, ).
:: 1979 елгы референдум *<small>([[:en:Iranian Islamic Republic referendum, March 1979|en]])</small>* хакына.
*  Кипр — ***Кипр милли [[бәйрәм]]е*** (, ).

:: белән берләштерү *<small>([[:ru:Энозис|ru]])</small>* яклы  Кипр Милләтчеләренең Азатлык Оешмасы *<small>([[:en:EOKA|en]])</small>* 1955 елның 1 апрель көнендә  хәрби көчләренә, британ яклы грек асыллы киприотларга һәм этник төрекләргә каршы башлаган кораллы көрәш һәм соңрак аны туктату 1960 елның 16 августында илнең азатлыгына ирешүгә юл ача.Грек милләтчеләренең  килешүләрендә *<small>([[:en:London and Zurich Agreements|en]])</small>* килешенгән мәсләкләрне соңрак бозу аркасында 1974 елда  гаскәрләре ярдәмендә утравның төньягында 20px|border Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте оештырыла.

*  Сан-Марино — ***Җитәкчелек итүче капитаннарны тәхеткә утырту [[мөрәсим]]е*** (), елга ике тапкыр узучы чара, милли бәйрәм дәрәҗәсендә.
*  Таиланд — ***Җәмгыяви хезмәт көне*** (, ).

###### 
* ***[[Көлке көне]]*** һәм бәйле бәйрәмнәре:
** ***Ашый алырлык [[китап]]лар көне*** ().
** ***Казылма ягулык чыганакларына бәйле булган ахмаклар көне*** ().
** ***Халыкара эштә кызык табу көне*** (). 
**  /  -***Уҗупис [[республика]]сы көне*** ().
* Ассириялылар *<small>([[:en:Assyrian people|en]])</small>* - ***Ассириялы [[Яңа ел]] бәйрәме*** ().
*  Нидерландлар / 20px Көньяк Голландия провинциясе — ***Известь төне*** (), 20px Брилле шәһәрен 1572 елында испанлылардан азат итү көне *<small>([[:nl:Inname van Den Briel|nl]])</small>*.
*  - ***[[Су]] чисталыгы атналыгы*** ( башлана.
*  - ***[[Яман шеш]] авыруы белән көрәшү атналыгы*** ( башлана.
*  Һиндстан /  Одиша *<small>([[:en:Odisha|en]])</small>* штаты —   ***Одиша [[штат]]ы көне*** (, ).
*  Япония /   — ***[[Мияко одори]]*** (), яки *Борынгы башкала биюләре*, язгы бию фестивале башлана - гейшаларының *<small>([[:en:Geisha|en]])</small>* сәнгать осталыгына багышланган.
#### Киң вакытлы халыкара чаралар

## 
right|115px|Nescafé
* 1808 — Александр I Финляндиянең Русиягә «мәңгелеккә» кушылуын игълан итә.
* 1937 — Бирма Һиндстаннан аерыла.
* 1938 — *[[Nescafé]]* каһвәсе җитештерелеп сатыла башлый.
* 1980 — Түбән Камада «Мунча ташы» театры оештырыла.
* 1995 — Русиянең Беренче каналы оеша.
* 2003 — «Air France» авиаширкәтенең приватизациясе турында игълан ителә.
* 2009 — Албания һәм Хорватия НАТОга кушылалар.

## 

* 1809 — Николай Гоголь, рус язучысы.
* 1810 — Виктор Савельев, нумизмат, археолог.
* 1815 — Отто фон Бисмарк (*Otto von Bismarck*), алман дәүләт эшлеклесе.
* 1856 — Алексей Зайцев, геолог.
* 1860 — Сергей Реформатский, органик химия белгече, профессор.
* 1865 — Рихард Адольф Жигмонди, физик, уйлап табучы, химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1871 — Николай Поликарпов, православие дин эшлеклесе, әрхәрәй. 
* 1873 — Сергей Рахманинов, рус композиторы, зур оста-пианист һәм дириҗёр.
* 1890 — Михаил Агарков, хокук белгече, профессор.
* 1893 — Тыныш Осып, чирмеш теле белгече, язучы, драматург, укытучы, тәрҗемәче. 
* 1900 — Владимир Рябов, агроном һәм тәрҗемәче.
* 1902 — Мария Полидури, 
* 1905 — Георгий Смородин, 
* 1915 — Семён Ларионов, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1918 — Мөнир Мазунов, татар шагыйре.
* 1919 — Җозеф Мөрри, табиб, профессор, Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1920 — Аза Аминтаева, 
* 1920 — Тосиро Мифунэ, япон киноактеры.
* 1922 — Әгъзам Фәттах, пианиночы, көйязар.
* 1924 — Алексей Дедков, геоморфолог, профессор. 
* 1924 — Константин Петров, 
* 1924 — Равилә Борнашева, табиб.
* 1925 — Нургыйса Тлендиев (1925-1998), казакъ композиторы.
* 1926 — Нәсимә Җиһаншина, актриса.
* 1927 — Булат Баишев, тау инженеры, профессор.
* 1930 — Хорен Абраһамян, әрмән актеры, режиссер.
* 1931 — Гизетдин Иргалин, 
* 1933 — Клод Коен-Таннуҗи, Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1935 — Роберт Әхмәтҗанов, татар шагыйре.
* 1937 — Ривнер Ганиев, инженер-механик, галим.
* 1938 — Газыйм Идрисов, ветеринария патологоанатомы.
* 1942 — Иван Казанков, 
* 1944 — Леонид Серёгин, 
* 1947 — Рөстәм Габдриев, 
* 1949 — Ринат Харисов, 
* 1949 — Сергей Тюфяков, 
* 1953 — Рифат Исләев, икътисадчы, профессор.
* 1954 — Ринат Мурзин, 
* 1956 — Азамат Гыйләҗев, 
* 1957 — Хисмәт Юлдашев, башкорт шагыйре.
* 1958 — Фәрит Сафуанов, 
* 1961 — Сьюзан Бойл, шотланд җырчысы.
* 1962 — Ризидә Фәхруллина, актриса.
* 1964 — Иван Стилиди, 
* 1966 — Аленка Зупанчич, 
* 1967 — Павел Семёнов, футболчы.
* 1968 — Альберт Сәйфуллин, 
* 1969 — Николай Талеев, 
* 1972 — Римма Амангилдина, 
* 1974 — Михаил Бесчастных, футболчы.
* 1986 — Виктор Саникидзе, баскетболчы.
* 1986 — Марат Сәгыйрев, футболчы.
* 1987 — Игорь Смыгин, баскетболчы.
* 1988 — Җастин Азеведо, хоккейчы.
* 1996 — Руслан Сәләхетдинов, футболчы.

## 

* 1252 — Джованни Плано Карпини, сәяхәтче Францискан монахы.
* 1867 — Виктор Варенцов, педагог, халык иҗатын җыючы.
* 1876 — Николай Демерт, 
* 1899 — Петр Ширяев, инкыйлабчысы, народник, журналист.
* 1906 — Коста Хетагуров (*Хетæгкаты Къоста*), осетин әдәбиятына нигез салучы.
* 1918 — Гафур Коләхмәтов, татар драматургы.
* 1918 — Нигяр ханым, 
* 1918 — Павел Ренненкампф, алман чыгышлы рус хәрби башлыгы.
* 1937 — Евгений Вотчал, ботаник, уйлап табучысы.
* 1943 — Фәрдетдин Сәхәбетдинов, 
* 1944 — Шәрифҗан Казанбаев, Бөек Ватан сугышы чоры Советлар Берлеге каһарманы, десантчы.
* 1968 — Лев Ландау, Физика өлкәсендә Нобель премиясе лауреаты.
* 1979 — Владимир Иоффе, микробиолог, иммунолог. 
* 1981 — Агния Барто, 
* 1996 — Александру Диордица, совет фирка-дәүләт эшлеклесе, МССР министрлар шурасы рәисе.
* 1997 — Василий Матвеев, мари совет дәүләт эшлеклесе.
* 1997 — Николай Байтирәков, ар телендә иҗат иткән язучы, шагыйрь, тәрҗемәче.
* 2002 — Павел Кормунин, театр һәм кино артисты.
* 2005 — Гөлшат Зәйнашева, Тукай бүләге лауреаты, шагыйрә.
* 2012 — Артур Сурин, 
* 2021 — Евгений Чиглинцев, 
* 2021 — Исаму Акасаки,

## Искәрмәләр

Төркем:Ел көннәре
*