Айрат Әбүшахманов

**Айрат Әбүшахманов**, Айрат Әхтәм улы Әбүшахманов (, *[[1974 ел]]ның [[19 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Уфа]]*) — драма театры артисты, режиссёр. Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрының баш режиссёры (*[[2019 ел]]дан*). «Алтын битлек» премиясе номинанты (*[[2008]], [[2016]]*). БР атказанган сәнгать эшлеклесе (2012). Татарстанның Дамир Сираҗиев (2009), Башкортстанның Салават Юлаев (2020) исемендәге премияләре лауреаты.

## Тәрҗемәи хәле
1974 елның 19 августында Уфада драма театры артисты, РСФСР атказанган артисты Әхтәм Әбүшахманов (1948) гаиләсендә туган. Уфа сәнгать институтын (*[[Рифкать Исрафилов]] курсы, [[1995]]*), РАТИ (ГИТИС) (*П. Хомский курсы, [[2003]]*) тәмамлаган.

1995 елдан — Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында актёр.

2003 ел — «Яңа драма театры»нда (*[[Мәскәү]]*) режиссёр ярдәмчесе.

2004 елдан — М. Гафури театрында: режиссёр, 2005―2012 елларда һәм 2019 елдан ― баш режиссёр.

2021 елдан — Россия Федерациясе Театр әһелләре берлегенең () милли театрлар кабинеты секретаре.

## Иҗаты
#### Уйнаган спектакльләре
##### [[Башкорт дәүләт академия драма театры|М. Гафури театры]]

* «Уникенче төн» Уильям Шекспир — *шамакай  Фесте* 
* «Попугай Жако» В. Славкин — *Ул*
* «Яралы язмышлар» Н. Асанбаев — *Котов*
* «Аңлашылмаучылык» А. Камю — *Ул*
* «Карлыгач» Баязит Бикбай — *Ваһап*
* «Законлы никах белән!» Әнгам Атнабаев — *Гашыйк*

#### Куйган спектакльләре
##### Яңа драма театры ([[Мәскәү]])
* «Җиңү һөнәриләре»  (*Профессионалы победы*) А. Гельман
* «Шаяннар» (*Шутники*) А. Островский
* «Бала табарга вакыт» (*Время рожать*) В. Ерофеев 
* «Сәяхәтче Синдбад» (*Синдбад Мореход*) Шульжик 
* «Карнавалның соңгы кичәләреннән берсе» (*Один из последних вечеров карнавала*) К. Гольдони.

##### [[Башкорт дәүләт академия драма театры|М. Гафури театры]]
* «Озын-озак балачак» М. Кәрим 
* «Өзелгән өметләр» Ә. Атнабаев  
* «Кызыл йолдыз» М. Гафури 
* «Кодача» Баязит Бикбай
* «Ярату гөнаһмы? Т. Миңнуллин 
* «Кәккүк оясы» Кен Кизи
* «Кар патшабикә»  Г.Х. Андерсен
* «Җырларда – еллар тавышы» (ретро-фантазия)
* «Мулла» Т. Миңнуллин
* «Шәүрәкәй» М. Бурангулов
* «Серле чуен» (Оста һәм өйрәнчек) З.Биишева
* «Гаиләм» Т. Дәүләтбирдина
* «Әхмәтзәки Вәлиди Туган» Н. Асанбаев
* «Алтын ачкыч-Remake» (*Буратино*) А. Толстой
* «Маугли» Р. Киплинг
* «Кызык бу тормыш» В. Шукшин
* «Юл кагыйдәләре-безнең дуслар» (*[[бала]]лар өчен*)
* «Ай тотылган төндә» М. Кәрим
* «Бәхет хакы» Х. Мөдәрисова
* «Rudi – never off...» Ә. Әбүшахманов

##### [[Камал театры]]
* «Әрем исе» Илгиз Зәйниев
##### [[Нур театры]]
* «Мәзәк очрак» К. Гольдони
##### [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы театры]]
* «Рядовойлар» А. Гельман
##### [[Стәрлетамак драма театры]]
* «Ике хат» М. Кәрим
##### [[Салават драма театры]]
* «Җиде кыз» Н. Асанбаев
##### М. Сеспель театры ([[Чабаксар]])
* «Кураж анакай һәм балалары» Б. Брехт

## [[«Алтын битлек» премиясе]]нә тәкъдим ителү

* 2008 — Уфада М. Гафури театрында куйган  «*Кәккүк оясы*» (*Пролетая над* *гнездом кукушки*) спектакле өчен «Иң яхшы режиссёр эше» номинациясендә «Алтын битлек» премиясенә тәкъдим ителә.
* 2016 — Уфада М. Гафури театрында куйган «*[[Кара йөзләр (спектакль)|Кара йөзләр]]*» (Мәҗит Гафури әсәре) спектакле өчен «Иң яхшы режиссёр эше» номинациясендә «Алтын битлек» премиясенә тәкъдим ителә.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 2003 — «Театр язы» республика фестивале (Уфа) — *диплом* 
* 2005 — «Нәүрүз» халыкара театр фестивале (Казан) — *приз* 
* 2006 — «Туганлык» төрки театрлар фестивале (Уфа) — *Гран-при* 
* 2008 — «Алтын битлек» премиясе фестивале (Мәскәү) — номинант (*диплом*) 
* 2009 — «Нәүрүз» халыкара театр фестивале (Казан) — *диплом* 
* 2009 ― Дамир Сираҗиев премиясе  
* 2010 — VII «Арлекин» милли театр фестивале (Петербург) — *лауреат* 
* 2012 ― БР атказанган сәнгать эшлеклесе 
* 2020 — Салават Юлаев премиясе ― *[[Гүзәл Яхина]]ның [[Зөләйха күзләрен ача (роман)|«Зөләйха күзләрен ача» романы]] һәм [[Мәҗит Гафури]]ның «Кара йөзләр» повесте буенча куелган спектакльләр өчен* (Гафури театрының баш рәссамы Альберт Нестеров белән бергә)
* 2025 ― .

## Моны да карагыз
*   А. Әбүшахманов: Хәзер театрларда акча белән иҗат көрәшә  
*  А. Әбүшахманов белән әңгәмә
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
*   «Алтын битлек» фестивале рәсми сайты 
*   Гафури театры сайты 

Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар
Төркем:Башкортстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Дамир Сираҗиев премиясе лауреатлары
Төркем:Гафури театры актерлары
Төркем:Театр сәнгать җитәкчеләре
Төркем:«Алтын битлек» премиясе номинантлары
Төркем:Гафури театры режиссерлары
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:«Мәдәнияттә һәм сәнгатьтә хезмәтләре өчен» медале белән бүләкләнүчеләр