Непалда Һинд дине

**[[Һинд дине]]** Непалда иң зур дин. 2011 ел халык санын алу буенча, Непал кешеләрнең якынча 81,3 проценты үзләрен Һиндулар дип атаган, гәрчә күзәтүчеләр игътибар иткәнчә үзләрен 1981 елда Һинд дине дип күрсәткән кешеләрнең шулай ук хаклы рәвештә Буддистлар дип аталырга мөмкин. 2011 ел халык санын алу буенча Непалның Һинд дине халкы 22,1 миллион булган, бу илнең 81,3%-ы иде.                   " Непалның милли календаре, Викрам Самват, Кояш Һинд дине календаре, ул бигрәк тә Төньяк Һиндстанда дини календарь буларак таралган һәм Һинду вакыт үлчәү берәмлекләренә нигезләнгән.

Дини төркемнәрнең географик таралышы Һиндуларның күпчелеген ачыклаган, һәрбер төбәктә кимендә 87% халык булган. Непалда Тибет-Бирма телләрендә сөйләшүче җәмәгатьләр арасында Һинд дине бигрәк тә Магарларга, Сунвар кешеләренә һәм Раи кешеләренә йогынты ясаган. 

## Непал патшалыгының Һинду нигезләве
Тарихчылар һәм җирле традицияләр сөйләгәнчә "Не" исемле Һинду изгесе тарихка кадәр чорда үзен Катманду үзәнендә торган һәм "Непал" сүзе "Не акыл иясе" тарафыннан сакланган (Санскрит телендә "пала") урынны аңлата. Ул Текуда, Багмати һәм Бишумати елгалары кушылган урында дини церемонияләр үткәргән. Риваять буенча ул динчел көтүчене Гопала Династиясенең күп патшаларының берсе итеп сайлаган. Бу хөкемдарлар Непалда 500 елдан артык хөкем сөргән. Ул Бхуктаманны Гопал ("Сыер көтүче") Династиясе сызыгында беренче патша итеп сайлаган. Силнкан Гопал династиясе 621 ел хөкем сөргән. Якшья Гупта бу династиянең соңгы патшасы булган.

*[[Сканда Пурана]]* буенча, "Не" яки "Немуни" дигән хаким Һималайларда яшәгән. *Пашупати Пурана*да ул изге һәм саклаучы буларак искә алынган. Ул Багмати һәм Кесавати елгаларында тапасья кылган һәм шулай ук анда үзенең доктриналарын өйрәнгән.

## Непалның Һинду символизмы
Вымпел әһәмиятле Һинду байрагы булган һәм Һинду гыйбадәтханәләре өстенә куелган.

Вишну Ходай Непал кешеләрен оештырып аларга байрак биргән, анда Кояш һәм Ай эмблемалар булып торган. Һинду Пуранада Ходай Шива Ходай Вишнуга байракны тапшырган һәм аннан соң Вишну Ходае демоннарга көрәшү макасты белән Индра Ходаена тапшырган.

### Непалда фестивальләр исемлеге

* Мата Тиртха Аунси (Ана Көненең Непал эквиваленты)
* Буддха Джаянти (Будданың туган көне, ләкин ул шулай ук Һинду кешеләр тарафыннан бәйрәме ителә, Непалда Буддистлар һәм Һинд дине тарафдарлары арасында гармония бар.)
* Ганта Карна Чатурдаши
* Джанай Пурнима, Ракшья Бандхан, Хумбешвор Мела Патан
* Гайджатра
* Шри Кришна Джанмаштами
* Гокарна Аунси (Ата Көненең Непал эквиваленты)
* Теедж Ко Дархане Дин
* Индраджатра (Катмандуда гына бәйрәм)
* Дашайн Бәйрәмнәре
* Тихар Бәйрәмнәре
* Чхатх Җәмәгать Бәйрәмнәре
* Магхе Санкранти
* Шри Панчами
* Маха Шива Ратри
* Фагун Пурнима (Һоли)
* Гходе Джатра
* Шри Рам Навами
* Багх Джатра
* Бхайрав Кумари Джатра
* Чайте Дасайн
* Гаура Парва
* Гунла
* Гуру Пурнима
* Рато Маччхендранатх Джатра
* Мани Римду
* Мата-яаа
* Нил Барахи Пьяхан
* Ратх Ятра
* Сита Виваха Панчами
* Таму Дхи
* Тансен Джатра
* Тайя Мача
* Йомари пунхи

## Һинду-Буддист синкретизмы
Шулай да Һинд дине һәм Буддист ышанулары арасында катнаштыру булган. 1981 елда Һиндулар дип саналган кешеләрнең күбесе күпмедер дәрәҗәдә Буддистлар дип аталырга мөмкин иделәр. Һиндулар Буддист гыйбадәтханәләрдә озак табынганнар, ә Буддистлар Һинду гыйбадәтханәләрдә табынганнар. Моның сәбәбе Һинд дине һәм Будда диненең уртак тамырларга ия булуында һәм аларның тарих дәвамында аерым җәмәгатьләр дип карамаганнар, ләкин алар дини традицияләрдә шактый көндәш булганнар. Шундый дуаль ышану практикалар булганга (яки үзара ихтирам) Һиндулар һәм Буддистлар арасында аермалар табигате буенча бик нәзакәт булган; Һиндулар һәм Буддистлар соңгы меңьеллыкта беркайчан да берининди дини низагъларда катнашмаган. Һиндулар һәм Буддистлар та кереп гыйбадәт кыла алган күп гыйбадәтханәләр бар.

## Демография
### Этник төркемнәр буенча Һинду халкы

Саннар Непалның 2011 ел халык санына нигезләнгән. NEG яңа этник төркемне аңлата, алар өчен саннар юк әле.

2001 һәм 2011 ел халык санын алулардан күренгәнчә, Һиндуларның проценты 0,72%-ка күтәрелде, 80,62%-тан 81,34%-ка үскән. Шулай да тулаем тренд күбесенчә тискәре булып кала. Сино/Тибетлылардан башка барлык төп раса төркемнәре Һинд дине тарафдарлары процентының кимүен күрсәткән, бигрәк тә Адивасиның Тхару һәм Далит төркемнәре арасында. Сино/Тибетлылар арасында Һинду проценты 49,74%-тан 52,11%-ка үсте, 2,37% ка.

### Даирәләр буенча Һинду халкы

## Галерея

Narayangarh-52.JPG|Читаванда, Нараян Гадхта Непал Пахади Һинду өйләнүе
Nepali Hindu groom.jpg|Непал Пахади кияве
Dashain Tika 02.JPG|Авыл йортында бөек Непал Һинду фестиваленда *Дашэйн Тика* зур тәкъдиме 
Dashai.jpg|Шәһәр өендә *Дашэйн Тика* өлкән тәкъдиме 
Nepali bride and bridegroom.jpg|Непал килене
Nepali Hindu Wedding (25).jpg|Һинду өйләнүендә Непаллыларның Һинду Өйләнүе; Кияү киленнең башына "Синдоор" (ал порошогын) куя
Nepali Hindu Wedding (34).jpg|Непал Һинду өйләнү процессиясе; кияүне ярдәмче алып бара

## Искәрмәләр

## Шулай ук карарга мөмкин
* Шри Свастһани Брата Катһа
* Чар Дһам

## Тышкы сылтамалар
### Непал руханиләре
*Acharya Keshavasharana
*Jagadguru Kripali Parishat
### Непал оешмалары
*Shree Krishna Pranami Youth Council Nepal
*Shree Radha Madhava Samiti Nepal
*Sri Aurobindo Yoga Mandir Nepal 
### Непал гыйбадәтханәләре
*Pashupatinath Temple Pashupatinath Temple
*Janaki Temple  Birthplace of Shri Seeta Devi
*Maharshi Sant Sevi Temples in Nepal
*Shiva Kailash Kala Mandir

### Башка гыйбадәт кылулар
*Durga Puja in Nepal

### Яңалыклар
*Nepal Hindus in secular protest
*Nepal Maoists disrupt Hindu meet
*Hindu fears over secular Nepal
## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Непалда дин