Киров өлкәсе

}}| **}**
}}
|-
|align="center" colspan="2"|

**Ки́ров өлкәсе́** – Россия Федерациясенең Европа өлеше субъекты. Мәйданы - 120 800 км².

Өлкә үзәге – Киров шәһәре.

## География
### Чиктәшлек

### Рельеф
Өлкәнең уртасында - Вятские Увалы калкулыгы, көньяк-көнчыгышында - Төньяк Чулман калкулыгы, төньягында - Северные Увалы калкулыгы.

### Гидрография
Өлкәсендә 19753 елга бар. Северные Увалы калкулыгы ике (Идел һәм Төньяк Двина) елга бассейнны булә. Эре елгалар — Нократ, Молома, Пижма, Луза, Кобра, Чүпче.

### Климат
Гыйнварның урта температурасы -13...-15&nbsp;°C, июльнең урта температурасы +15...+17&nbsp;°C.  Максималь температуралар +38...+40&nbsp;°C-ка җитә, минималь температура -45...-50&nbsp;°C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 500-680 мм.

### Табигать байлыклары
Агачлар (күбесенчә ылыслы), фосфоритлар, торф, җәнлек мехы, су һәм җир ресурслары. Минераль чимал запслары да бар: известьташлар, мергельләр, балчыклар. Кечкенә нефть запаслары бар; бетонит балчык ятмалары.

Киров өлкәсендә Европада иң зур фософоритлар чыганагы урнаша.

## Тарих
*Моны да карагыз: *'Вятка губернасы, Киров крае***

Славяннар бу җирләрдә XIV гасырның икенче яртысында күпләп күчеп килә башлаганнар. Бу җирләрнең төп халыклары - фин-угыр һәм төрки кабиләләре.

1796—1929 елларда хәзерге өлкәнең җирләре Нократ губернасы составында булганнар. 1929—1934 елда Түбән Новгород өлкәсе (1929 елның июленнән - Түбән Новгород өлкәсе, 1932 елдан - [[Горький крае]]) составында. [[1934 ел]]да аның составыннан [[Киров крае]] буларак аерылып чыгарылган. [[1936 ел]]ның декабрьдән - Киров өлкәсе.

== Танылган шәхесләр ==
* [[Фәридә Мөэминова]] ([[1957]], Лесной бистәсе, [[Кай]] (хәзер [[Югары Чулман районы]]) - [[РФ]] атказанган артисты ([[2002]]). [[Магнитогорски]] драма [[театр]]ы, А. Джигарханян [[театр]]-студиясенең ([[Мәскәү]]) әйдәүче актрисасы.
* [[Анатолий Луппов]] ([[1929]], Тужа районы Пачи авылы) - композитор, [[Тукай премиясе]] лауреаты ([[1999]]).
* [[Ринат Гыйззәтуллин]] ([[1980]], [[Өрҗем]]) — РФ министр урынбасары ([[2011]]).
* [[Геннадий Стефановский]] ([[1918]]-[[1991]], Посегово) — рәссам-график. [[Әлмәт]]тә картиналар галереясын нигезләүче.
== Дин ==
;Православие
;Ислам
* [[Киров өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте]]
** [[Киров җәмигъ мәчете]]
* [[Киров өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәте]]
** [[Юлчы (мәчет, Малмыж районы)]]

== Халык ==
''Моны да карагыз: '''[[Киров өлкәсе халкы]], [[Киров өлкәсе татарлары]]***

Шәһәрләрдә халыкның 72,1% өлеше яши (2009)

2002 ел

* Рус халкы – 1 365 438 кеше
* Татар халкы – 43 415 кеше
* Мари халкы – 38 930 кеше
* Удмурт халкы – 17 952 кеше
* Украин халкы – 11 399 кеше
* Белорус халкы – 2 846 кеше
* Әзербайҗан халкы – 2 503 кеше
* Әрмән халкы – 2 123 кеше
* Чуаш халкы – 1 856 кеше
* Чегән халкы – 1 499 кеше
* Немец халкы – 1 482 кеше
* Молдова халкы – 1 269 кеше
* Коми халкы – 1 054 кеше
* Милләтен әйтмәгән кеше саны – 3 823

### Торак пунктлары
**Киров өлкәсенең эре шәһәрләре**


## Административ бүленеше
thumb|420px
**Районнар**
* Арбаж районы (район үзәге - штп Арбаж)
* Афанасьево районы (штп Афанасьево)
* Белая Холуница районы (Белая Холуница ш.)
* Богородское районы (штп Богородское)
* Верхошижемье районы (штп Верхоижемье)
* Даровской районы (штп Даровской)
* Зуевка районы (Зуевка ш.)
* Кикнур районы (штп Кикнур)
* Көлмез районы (штп Көлмез)
* Кирово-Чепецк районы (Кирово-Чепецк ш.)
* Котельнич районы (Котельнич ш.)
* Кумёны районы (штп Кумёны)
* Лебяжье районы (штп Лебяжье)
* Луза районы (Луза ш.)
* Малмыж районы (Малмыж ш.)
* Мураши районы (Мураши ш.)
* Нагорск районы (штп Нагорск)
* Нема районы (штп Нема)
* Нократ Аланы районы (Нократ Аланы ш.)
* Нулин районы (Нулин ш.)
* Омутнинск районы (Омутнинск ш.)
* Опарино районы (штп Опарино)
* Оричи районы (штп Оричи)
* Орлов районы (Орлов ш.)
* Пижанка районы (штп Пижанка)
* Подосиновец районы (штп Подосиновец)
* Санчурск районы (штп Санчурск)
* Свеча районы (штп Свеча)
* Слободской районы (Слободской ш.)
* Советск районы (Советск ш.)
* Суна районы (штп Суна)
* Тужа районы (штп Тужа)
* Уни районы (штп Уни)
* Өрҗем районы (Өрҗем ш.)
* Фалёнки районы (штп Фалёнки)
* Шабалино районы (штп Ленинское)
* Югары Кама районы (Кирс ш.)
* Юрья районы (штп Юрья)
* Яраң районы (Яраң ш.)

**Шәһәр округлары:**
* Киров
* Нократ Аланы
* Кирово-Чепецк
* Котельнич
* Слободской
* Первомайский ябык административ-территориаль берәмлеге.

## Икътисад
Сәнәгатьнең төп тармаклары: машиналар төзү һәм металл эшкәртү; кара һәм төсле металлургия; химик, агач, агач эшкәртү, целлюлоза-кәгазь; җиңел һәм азык-төлек сәнәгате.

### Авыл хуҗалыгы
Авыл хуҗалаыгында төп тармагы - терлекчелек.

### Транспорт
Кировта "Победилово" аэропорты урнаша.

Киров өлкәсе аша үтә торган тимер юллар Россиянең үзәкне Урал, Себер һәм Ерак Көнчыгыш белән (Транссиб) элемтә урнаштыралар.
* Гайна-Кай тимер юлы

## Искәрмәләр

*