Шәмсия Азанова

**'
**Шәмсия Азанова**, Шәмсия Азан кызы Азанова (***[[Шәмсия Сәгыйдуллина|Сәгыйдуллина]]***) (1902—1992) — [[КПСС|коммунистлар фиркасе]] хезмәткәре, журналист, «[[Азат хатын]]» журналы баш мөхәррире (1928—1931). [[КПСС|ВКП (б)]] әгъзасы (1919 елдан).

== Тәрҗемәи хәле ==
1902 елда [[Казан губернасы]] [[Казан өязе]] (''хәзерге'' [[Яшел Үзән районы]]) [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]] авылында туган. Ун яше тулгач, [[Вологда]] шәһәрендә асрау булып хезмәт итә башлый. Йорт хуҗаларының тәкъдиме белән мәктәпкә укырга керә. 1922 елда [[Казан]]да II баскыч фирка-шура мәктәбен тәмамлый.

== Казанда ==
1922 елдан [[КПССның Татарстан өлкә комитеты|ВКП (б) өлкә комитетында]] хатын-кызлар бүлегендә инструктор, соңрак әлеге бүлекнең мөдире булып эшли. 1928—1931 елларда ''[[Азат хатын]]'' журналының баш мөхәррире була. Казанның сәнәгать үзәге саналган Елга аръягы фирка район комитеты сәркатибе [[Миңгәрәй Сәгыйдуллин]] белән таныша. Аңа кияүгә чыга.

1926 елда ире белән [[Урта Азия]]гә ([[Үзбәкстан ССР]], [[Ташкәнт]]) «''кадрларны ныгыту өчен''» эшкә җибәрелә. Ләкин Урта Азия климаты сәламәтлекләренә зыянлы булу сәбәпле, кире Казанга әйләнеп кайталар. М. Сәгыйдуллин ВКП (б) өлкә комитетының матбугат бүлеге мөдире итеп билгеләнә, аннан [[Мәскәү]]гә, [[КПСС|ВКП (б) ҮК]] карамагына күчерелә.

== Мәскәүдә ==
[[1932 ел]]ның [[21 декабрь|21 декабрендә]] Ш. Азанованың [[Миңгәрәй Сәгыйдуллин|ирен]] кулга алалар. Мәскәү―Идел каналы төзелешенең төп базасы булган «Дмитровлаг»та [[татар теле]]ндә чыгучы канал газетасы мөхәррире буларак хөкем срогын үтәүче ире белән элемтәләрне өзмәгән һәм хатлар язышып, янына килеп йөргән өчен, аны фиркадән чыгаралар. Фирканең үзәк контроль комиссиясе сәркатибе Е. Ярославскийга язган хатыннан соң, фирка сафына кире кайтаралар, ләкин «''сәяси сукырлык өчен''» шелтә ясыйлар.

== Сәяси золым ==
Мәскәүдә «Ремонтобувь» кооперативында мәдәният хезмәткәре, «Метрострой»да бүлекчә фирка комитеты сәркатибе булып эшләгән  Ш. Азанованы [[1937 ел]]ның [[16 октябрь|16 октябренда]] кулга алалар. [[СССР]] [[НКВД]]сының махсус киңәшмәсе 5 елга ирегеннән мәхрүм  итә. [[Коми Республикасы|Коми]]ның төньягына, [[Воркута]]га хәтле 900 ''км'' этап белән җәяүләп барырга туры килә. [[1938 ел]]ның [[10 март]]ында хөкем срогын үти башлый, [[1944 ел]]ның [[1 март]]ында лагерьдан чыгарыла, яшелчә үстерүчеләр бригадасы оештыра, 1946 елда «Бөек Ватан сугышында фидакәр хезмәт өчен» медале белән бүләкләнә. Пенсиягә чыккач, [[Казан]]га кайта. 1988 елда гына исеме аклана.

== [[Гаилә]]се ==
Ире [[Миңгәрәй Сәгыйдуллин|М. Сәгыйдуллинны]] [[1938 ел]]ның [[10 май|10 маенда]] СССР Югары суды хәрби коллегиясе «''кораллы фетнә, шулай ук фирка һәм хөкүмәт җитәкчеләренә һәм [[Иосиф Сталин|Сталинның]] үзенә каршы террорчылык акты хәзерләүдә''» гаепләп, атарга хөкем итә.

Улы Рафаэль, техникум тәмамлап, [[Екатеринбур|Свердловскида]] авиация заводында эшли.

Кызы Луиза кызыл дипломга медицина институтын һәм ординатура тәмамлый.

== Бүләкләре ==
* [[1946]] — «Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале.

== Чыганаклар ==
# Симонов А. Журналистика как поступок. М., 2004.

== Сылтамалар ==
* [http://provizitku.ru/politosociolog/simonov_a__zhurnalistika_kak_postupok__m___2004__368_s_12.html  Татарский Бухарин. «''Дмитровский вестник''», 29.10.2002–14.10.2003] 
* [http://lists.memo.ru/index1.htm ССРБда сәяси золым корбаннары исемлеге]

== Искәрмәләр ==
**'

Төркем:Татар сәясәтчеләре
Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары
Төркем:Татар журналистлары
Төркем:Мөхәррирләр
Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр