14 гыйнвар

**14 гыйнвар** — Милади тәкъвимендә беренче айның ундүртенче көне. Ел ахырына кадәр 351 көн кала.

#### 
###### 
###### 
*  — милли байрак көне.
*  – Ватанны саклаучылар көне.

###### 
* *Иске яңа ел көне* (, , , , , , ның  Република Српска һәм рус телле җәмгыятьләр).
* Сидераль кышкы кояш торгынлыгына бәйле бәйрәмнәр:
**  — *Маге Санкранти ([[:en:Maghe Sankranti|en]])*.
** Тамил халкы (en) — *Понгал ([[:en:Thai Pongal|en]]), [[уңыш]] җыю бәйрәме, бөтен дөньяда яшәүче [[диаспора]]да милли яңа ел буларак кабул ителгән бәйрәм*.
** border|20px Һиндстан — *Макар Санкранти ([[:en:Makar Sankranti|en]])*:  
***  Ассам штаты — *Маг Биху ([[:en:Magh Bihu|en]]) бәйрәме*.
***  Гөҗәрат,  Раҗастан,  Уттараханд — *Уттараян ([[:en:Uttarayan|en]])*
***  Пунджаб,  Харьяна,  Химачал-Прадеш — *Маги ([[:en:Maghi|en]])*
*  — *Ратификация көне ([[:en:Ratification Day (United States)|en]]), [[1784]]*.
* border|20px Бразилия – Футбол тренерлары көне һәм бухгалтер көне.
* border|20px Венесуэла иленең border|20px Лара штатының башкаласы border|20px Барквизименто шәһәрендә *Дивина Пастора* (илахи көнүче) бәйрәм чаралары.
* border|20px Португалия – border|20px Эльвас шәһәренең көне (1229 ел).
*  — трубопроводлар урнаштыру гаскәрләре көне.
*  — милли урманнарны саклау көне.

## 
* 1950 — МиГ-17 очкычның беренче прототипының тест очышы.
* 1951 — Россия хәрби көчләрендә трубопровод бүлекләрнең барлыкка килгән көне.
* 1962 — Әлмәт районы җирләрендә башланган Дружба нефтьүткәргече сафка баса. 
* 1989 — Башкортстан Татар иҗтимагый үзәгенең беренче оештыру җыены.
* 1992 — Украина Мексика белән дипломатик элемтәләргә керде.
* 2004 — Гөрҗистанның "биш хачлы байрагы" 500 елга якын белгенлегеннән рәсми кулланылыкша кайтарылуы.
* 2011 — Тунис президенты Зин әл-Абидин Бин Гали илдәге ризасызлык җыеннарыннан соң Согуд Гарәбстанына качты.

## 
 
* БЭК 83 — Марк Антоний, Борынгы Рим сәясәтчесе, гаскәр башлыгы.
* 1811 — Михаил Деларю, 
* 1849 — Джеймс Мур, инглиз велосипедчысы.
* 1853 — Викентий Поклевский-Козелл, 
* 1862 — Мөхәмәтшакир Тукаев,  
* 1869 — Михаил Покровский, 
* 1875 — Альберт Швейцер, Францияның Альзас провинциясе табибы, Нобель бүләге лауреаты (1965 ү.)
* 1878 — Тимофей Николаев-Кара, 
* 1878 — Хәбибрахман Атласов, 
* 1881 — Маркел Макушок, 
* 1889 — Павел Кушнер, инкыйлабчы, дәүләт һәм фирка эшлеклесе, тарих һәм этнография галиме.
* 1895 — Шәехзадә Бабич, татар-башкорт халыкларының уртак шагыйре.
* 1898 — Кузебай Герд, удмурт шагыйре.
* 1907 — Николай Авхимович, беларус совет дәүләт эшлеклесе.
* 1909 — Нина Анисимова, 
* 1909 — Павел Васильев,  
* 1910 — Павел Штеллер, 
* 1911 — Фәрит Ишмаев, 
* 1912 — Вениамин Кушнарёв, совет дәүләт эшлеклесе.
* 1913 — Василий Халёв, Советлар Берлеге Каһарманы, танкист.
* 1914 — Мәсгуть Заманов, 
* 1918 — Гали Акыш, татар эмиграциясе әһеле, журналист, сәясәтче.
* 1919 — Григорий Абызов, инженер, хәрби, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1921 — Василий Филиппов, 
* 1922 — Василий Дергунов, 
* 1930 — Мәгъзүм Хәкимов,  
* 1934 — Гурам Харатишвили,  
* 1935 — Маргарита Эглит,  
* 1936 — Василий Наумкин,  
* 1938 — Анатолий Пиков, 
* 1941 — Евгений Жеребцов,  
* 1942 — Вәли Килмәков,  
* 1950 — Ирина Ларочкина,  
* 1957 — Ринат Садыйков, самбо көрәшчесе, тренер.
* 1959 — Ия Нечаева,  
* 1961 — Минзәлә Шөгаепова,  
* 1964 — Олег Исаев,  
* 1967 — Гөлдәрия Йосыпова,  
* 1971 — Любовь Моргунова, җиңел атлетика остасы.
* 1973 — Артур Айвазян, 
* 1977 — Алексей Лобанов, 
* 1980 — Азат Вәлиев, 
* 1981 — Кирилл Новиков, 
* 1981 — Лоренцо Бранчетти, итальян актеры, эстрада артисты.
* 1983 — Алексей Зозулин, 
* 1992 — Павел Куликов, 
* 1993 — Азат Абитов, татар җырчысы. 
* 1997 — Толмачев туганнар (Мария һәм Анастасия), рус җырчылары, Балалар өчен 2006 Евровидение җыр бәйгесе җиңүчеләре.

## 

* 1753 — Джордж Беркли,  
* 1868 — Афанасий, 
* 1883 — Григорий Филипсон, 
* 1891 — Семён Капустин, 
* 1898 — Льюис Кэрролл, инглиз язучысы, математик, фәлсәфәче.
* 1905 — Эрнст Аббе, 
* 1918 — Шакирҗан Таһири, татар мәгърифәтчесе («Әлифба» һәм дәреслекләр авторы), мөгәллим.
* 1938 — Александр, 
* 1942 — Хәбибрахман Зәбири, татар мәгърифәтчесе, матбугатчы.
* 1944 — Алия Молдагулова, 
* 1944 — Газинур Гафиятуллин, Бөек Ватан сугышы чоры Советлар Берлеге каһарманы (матросовчы), сержант.
* 1950 — Альма Карлин, 
* 1966 — Сергей Королёв, 
* 1967 — Миклош Каллаи, 
* 1977 — Энтони Иден, Бөекбританиянең 64 нче премьер-министры.
* 1982 — Виктор Ермилов, 
* 1985 — Федор Завалишин, 
* 1988 — Георгий Маленков, КПСС ҮК беренче секретаре (т. 1902)
* 1992 — Иракли Абашидзе, грузин шагыйре һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1996 — Каюм Җәббаров, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәре туп расчёты командиры, Дан орденының тулы кавалеры.
* 2003 — Михаил Соколов, 
* 2004 — Әдхәт Синугыл, татар шагыйре.  
* 2005 — Або Бычков, 
* 2010 — Усман Абдуллов, 
* 2011 — Илдар Әхмәдиев, татар рәссамы.
* 2011 — Ринат Йосыпов, 
* 2011 — Сунь Аксельссон, 
* 2012 — Александр Пикунов, 
* 2014 — Госман Садә, татар шагыйре.
* 2014 — Сәфьян Ибраһимов, музыкант, җырлар авторы, Күчмә театрның музыка бүлеге мөдире. 
* 2016 — Алан Рикман, британ актеры.
* 2018 — Владимир Быков, 
* 2019 — Гомәр Мәрдәнов, актер, режиссер, Әтнә театрына нигез салучы.
* 2021 — Владимир Поросёнков,

#### 
### [[Ислам]]
### [[Христианлык]]
* Юлиан тәкъвиме буенча Яңа ел (Православ, Копт һәм башка көнчыгыш ортодокс чиркәүләрдә бәйрәм ителә).
* Гайсә пәйгамбәрнең сөннәтләнү көне.
* Бөек Василий көне.

#### [[Рәсем:Christian cross.svg|12px]] Көнбатыш Христианнарда
* Франция һәм башка христиан гадәтле Европа илләрендә: *Ишәк бәйрәме* (Латынча : *Festum Asinorum*) борынгы урта гасырлар бәйрәме, Гайсә пәйгамбәркөчкенә булганда аны саклар өчен гайләсенең Мисырга качуны искә алу.
* Амадей, († ~ 1150 ел) Клермонт шәһәреннән
* Барбасим, († 346 ел) хәлакъ төшүче епископ
* Бернард, Корлеоне яклы каппучин монах
* Гверино
* Гличерий, хәлакъ төшүче дьякон
* Гульельмо, Санжулия, mercedario
* Дацио, († 552 ел) Милан шәһәре епископы
* Деусдэдит, († 664 ел)
* Ида
* Иоанн де Рибера
* Кальдеол, Вена шәһәре епископы
* Макрина
* Малахий, († V гасыр б.ч.к., пәйгамбәр
* Неомадия
* Нино, († ~ 320 ел) Гөрҗистандагы христиан апостолы
* Оддон (Оддо), († 1200 ел) Новара якларыннан монах
* Одорик (Одорико), Порденон яклары рухание
* Понциано, († 169 ел) Сполето шәһәреннән хәлакъ төшүче
* Потито, хәлакъ төшүче
* Райтудагы изге хәлакъ төшүчеләр
* Рутгер, († 1237 ел) Тоди яклы
* Синай тавы һәм Мисырда хәлакъ төшүче изге монахлар
* Стефан, Константинополь шәһәрендә хәлакъ төшүче монах
* Феличе, († 255 ел), Нола яклы, тәкъва иттерүче һәм хәлакъ төшүче
* Фульгенцио, Астиги епископы
* Энгельмар, хәлакъ төшүче
* Эуфразио, епископ

#### [[Рәсем:OrthodoxCross(black,contoured).svg|12px]] Көнчыгыш христианнарда
* Бөек Василий, Цезарея шәһәреннән

#### Бердәм Католик һәм Православ изгеләре
* Нина, Гөрҗистандан (көнчыгыш илләрдә искә алу датасы).
* Хилэр, (°315 ел – †367 ел яки 368 ел), *Hilaire de Poitiers* évêque de Пуатье епископы, христиан латин язучы, чиркәү табибы (көнбатышта искә алу датасы).
* Пьер Дондерс, (°1809 ел – †1887 ел), шатлыклы.
* Сава, († 1236 ел) *Сербияның Сава I-нче*, Атос тавында монах, соңрак беренче Петч архиепископы.

========
Александр Амадея Богдан Василий Вячеслав Григорий Даций Иван Кристиана Макрына
Малахиас Михаил Мсцыву Николай Нина Нино Нинон Оддо Пётр Радогост Райнер Савва
Трофим Феликс Феодосий Феодот Хельга Хилари

### Башка диннәр/ышанулар
Борынгы Рим дине һәм илаһларын искә алу:
* *Dies Religiosus*

## Шулай ук карагыз

## [[Искәрмәләр]]

## [[Cылтама]]лар
* Календарь событий Calend.ru
* Православ исемнәре һәм көн бәйрәмнәре
* Portal Sao Francisco (Бразилия)
* Бөтендөнья Католикларның очрашу порталы, испан телендәге көн изгеләре бүлеге
* Франсыз телле дөнья көннәре порталы

Төркем:14 гыйнвар
Төркем:Ел көннәре