Искәндәр Рәмиев

**Искәндәр Рәмиев**, Искәндәр Мөхәммәтзакир улы Рәмиев (*[[1886 ел]], [[РИ]], [[Ырынбур]] — [[1943 ел]]ның [[5 апрель|5 апреле]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[Кемерово өлкәсе]], ГУЛАГ лагере*) — алтын приискылары хуҗалары Рәмиевләр нәселеннән ; татар шагыйре Мөхәммәтзакир Мөхәммәтсадыйк улы Рәмиевнең  (*[[Закир Рәмиев]], [[Дәрдмәнд]]*) (*[[1859 ел|1859]]—[[1921 ел|1921]]*) улы; техник фәннәр докторы, уйлап табучы Бәшир Искәндәр улы Рәмиевнең (*[[1918 ел|1918]]—[[1994 ел|1994]]*) әтисе.

## Тәрҗемәи хәле
1886 елда Ырынбурда (*вариант*: Ырынбур губернасы Орск өязе Юлык-Ямы авылында) Мөхәммәтзакир Мөхәммәтсадыйк улы Рәмиев (*[[Закир Рәмиев]], [[Дәрдмәнд]]*) гаиләсендә туган. Башлангыч белемне Ырынбурдагы «Хөсәения» мәдрәсәсендә алган. Мәдрәсәнең рөшдия өлешен тәмамлагач, Санкт-Петербург гимназиясендә укый. Алман телен дә яхшы үзләштергәч, Алманиянең Саксония җирендәге Фрайберг шәһәрендә урнашкан Тау академиясендә укыган. Укуын тәмамлагач, Беренче бөтендөнья сугышы башланырга бер көн кала, илгә кайта һәм «Брадәрән Рәмиевләрнең алтын приисклары» идарәләрендә эшли.

Рәмиевләр Урал якларында алтын чыгара, алтын чыгару сәнәгатенең алдынгылары булып исәпләнә. Уңышлары турында Россиянең һәм Көнбатыш Аурупаның фәнни китапларында язып чыгалар. Мөхәммәтсадыйк Рәмиев гомере чигендә балаларына (Мөхәммәтшакир (*[[1857 ел|1857]]—[[1912 ел|1912]]*), Мөхәммәтзакир (*[[1859 ел|1859]]—[[1921 ел|1921]]*), Камилә, Гомәр, Галихәйдәр) ике дистә алтын шахтасын мирас итеп калдыра. Уллары ул санны икеләтә арттырып, совет хакимиятенә кырыктан артык алтын чыганагын тапшыралар. 1869—1917 елларда Ырынбур, Уфа губерналарында 50 тонна алтын табыла, шуның 5 тоннасы Рәмиевләр приискыларында табылган.

Искәндәр Верхнеуральск шәһәре кызы Шәрифзадә Дашковага өйләнә. 1918 елның 1 маенда уллары Бәшир туа. 1918 елның яз ахырында гаилә Орск шәһәренә күченә. Орскида совет хакимияте ныклап урнашкан көннәрдән, 1919 елның урталарыннан башлап, Искәндәр үз белгечлеге буенча совет оешмаларында эшли. 1919 елда хатыны Шәрифзадә вафат була. Элек үзләрендә хезмәт иткән, чыгышы белән Чистай төбәгеннән булган Минсафа Гатаулла кызы Гатауллинага (*?—[[1976 ел|1976]]*) өйләнә.
 
1926 елның февраль башында гаилә Баймакка күчә. Шәһит Ходайбирдин исемендәге Баймак бакыр эретү заводы (*элекке Таналык-Баймак заводы*) металлургия цехына баш инженер итеп билгеләнә .

1929 елда «инженерлар эше» чыккач, беренче мәртәбә кулга алына. Бер елдан (*вариант*: 9 айдан), бернинди гаепләү белдермичә, иреккә чыгаралар.

1935 елда гаилә Уфага күченә. «Башзолото» трестына лаборатория мөдире булып эшкә урнаша. Талантлы  буларак, приискыда бер кеше дә хезмәт күрсәтә ала торган автомат линия уйлап таба һәм куллана, шул сәбәпле трестта алтын табу бермә-бер арта.

1938 елның апрелендә янәдән кулга алынган, ике ел тикшергәннән соң, «халык дошманы» ярлыгы тагылып, 5 елга ирегеннән мәхрүм ителә, Кемерово өлкәсенә мәҗбүри хезмәт лагерена озатыла. 1943 елда, азат ителүенә нибары 10 көн калгач, Кемерово өлкәсе ГУЛАГ лагерендә (*вариант*: Томск өлкәсе, Арлюк станциясе) вафат була.

1957 елның 13 сентябрендә Көньяк Урал хәрби округының хәрби трибуналы, гаепләрлек дәлилләрнең булмавы сәбәпле, ССРБ НКВДсының 1940 елның 7 апрелендәге гаепләү карарын юкка чыгара.

## Гаиләсе
  
I никахы Шәрифзадә Дашкова (*?—[[1919 ел|1919]], [[Орск]]*)
* улы Бәшир Рәмиев, 1918 елда Ырынбурда туган, 1994 елда Мәскәүдә вафат, яңа төр хисаплау машиналары һәм космоска бәйле җиһаз һәм эшләнмәләр авторы. 1962 елдан техник фәннәр докторы. Бәширнең хатыны Вера Иван кызы.
** оныгы Искәндәр, «Навитанк» ширкәтенең (*[[Швеция]]*) РФдагы вәкиле. 
II никахы Минсафа Гатаулла кызы Гатауллина (*?—[[1976 ел|1976]]*), чыгышы белән Чистай төбәгеннән.
* беренче балалары балачакта вафат
*улы Равил, 1940 елда туган, Уфада үскән. Институтта геолог белеме алган. Башкортстан АССРда һәм Себердә геология идарәләрендә эшләгән. Уфада яшәгән. Равилнең хатыны Галия (*[[1942 ел|1942]]*).
**оныгы Бату (*[[1960 ел|1960]]*), ЭЭМ хезмәткәре. Батуның хатыны Эльвира Масурбәкова (*[[1962 ел|1962]]*), бухгалтер.
***оныкчыклары Эльмира (*[[1985 ел|1985]]*), Искәндәр (*[[1991 ел|1991]]*).
**оныгы Шамил, химик. Шамилнең хатыны Нина, табиб.
***оныкчыгы Дмитрий, ЭЭМ  хезмәткәре. Дмитрийның хатыны Светлана.
****оныкчыгының улы Равил (*[[2002 ел|2002]]*)
**оныгы Таһир. Таһирның хатыны Людмила.
***оныкчыклары Артур, Тимур

## Әдәбият
# *[[Лирон Хәмидуллин]]*. Ак төннәр хәтере: Әдәби очерк, эссе, хатирәләр. К.: ТКН, 2002.
# *[[Дамир Гарифуллин]]*. Мәшһүр исеме Тайсуган. Әлмәт: «Татнефть» АҖ «ТатАСУнефть» типографиясе, 2001 ел, 47-48нче бит.
 
## Сылтамалар
* *[[Лирон Хәмидуллин]]*.  Танылмыйдыр кеше тышыннан. Габдулла Тукайга багышланган махсус сайт
 
## Искәрмәләр


Төркем:Инженерлар
Төркем:Хөсәения мәдрәсәсен тәмамлаучылар
Төркем:Сәяси репрессия корбаннары
Төркем:Репрессияләнгән татарлар
Төркем:Татар эшмәкәрләре
Төркем:Фрайберг тау академиясен тәмамлаучылар
Төркем:Дәрдемәнд