9 август

**9 август** — Милади тәкъвимендә сигезенче айның тугызынчы көне. Ел ахырына кадәр 144 көн кала.

#### 
###### 
*  Дөньяның җирле халыкларының халыкара көне.
###### 
*  — Кыз-хатыннар көне
*  — Рус хәрби даны көне (Гангут бәрелешендәге җиңүгә багышланган)
*  Сингапур — Җөмһүрият көне.
###### 
*  — Урманнарны янгыннардан саклау көне
*  — Тынычлык тоту хәрбиләре (зәңгәр каскалар) көне (бәйрәм чаралары 9 августка якынрак төшкән якшәмбе оештырыла).
* Керәшен татарларында Җәйге Микулы бәйрәме. Микулада кәбестә баш төрә башлый дип санала.

## 
right|100px|thumb|Нагасаки шәһәрендә атом шартлавы
* 1842 —  һәм  арасында чикләр демаркациясе уза.
* 1942 — британнар Маһатма Гандины кулга алалар.
* 1944 — ВКП(б) ҮКының «Татарстан АССРында гавами-сәяси һәм идеологик эшнең халәте һәм яхшырту чаралары турындагы» карары дөнья күрә.
* 1945 — нең нә атом коралы ташлана.
* 1965 —  дән аерылып чыгарыла.
* 1990 — «Эхо Москвы» радиостанциясе теркәлә.

## 
 
* 1602 — Жиль Роберваль, француз математигы, астроном һәм физик.
* 1776 — Амедео Авогадро, итальян физигы, химик.
* 1879 — Жанна Отердал, швед язучысы һәм педагогы.
* 1902 — Пантелеймон Пономаренко, СССР дәүләт эшлеклесе.
* 1911 — Вильям Әлфред Фаулер, астроном, профессор, физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1913 — Шәриф Солтанов, колхозчы, авыл хуҗалыгы эшлеклесе.
* 1914 — Бруно Зернит, Казан шагыйре.
* 1914 — Туве Янссон, фин язучысы.
* 1923 — Николай Байтирәков, удмурт теле язучы һәм тәрҗемәчесе.
* 1927 — Дэниел Киз, АКШ язучысы һәм филологы.
* 1932 — Гарифҗан Хисмәтуллин, тракторчы, җәмәгать эшлеклесе.
* 1938 — Леонид Кучма, украин сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1940 — Римма Волкова, СССР һәм РФ опера җырчысы.
* 1940 — Алексей Родионов, СССР һәм РФ дәүләт эшлеклесе.
* 1950 — Рафаэль Гыймалов, СССР һәм РФ административ-хуҗалык, дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе.
* 1953 — Жаң Тироль, икътисадчы, профессор, икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1954 — Ольга Князева, СССР кылычбазы, дөнья һәм Олимпия чемпионы.
* 1955 — Илмирә Блинова, язучы, шагыйрь, сценарист.
* 1955 — Мод Олофссон, швед сәясәтчесе.
* 1956 — Николай Каланов, язучы, тарихчы.
* 1957 — Мелани Гриффит, АКШ кино актрисасы.
* 1959 — Мария Гулегина, опера җырчысы.
* 1961 — Нур Бәкри, уйгыр тамырлы КХҖ дәүләт эшлеклесе.
* 1962 — Аннегрет Крамп-Карренбауэр, Алмания сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1962 — Надежда Михайлова, Болгария сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1966 — Марат Хөснуллин, Татарстан һәм Россия дәүләт эшлеклесе.
* 1967 — Олег Енгачев, Катар өчен чыгыш ясаган атучы спортсмен.
* 1978 — Сәет Исмәгыйлев, Украина дин һәм җәмәгать эшлеклесе, мөфти.
* 1978 — Одри Тоту, француз актрисасы.
* 1983 — Нусрәт Гёкче, төрек итчесе, шеф-пешекче һәм ресторатор.

## 

* 1904 — Фридрих Ратцель, алман географы, этнограф.
* 1918 — Амвросий, православ дин эшлеклесе, епископ.
* 1919 — Эрнст Геккель, алман табигать фәннәре белгече, фәлсәфәче.
* 1919 — Руджеро Леонкавалло, итальян композиторы.
* 1941 — Николай Ворожцов, органик химия белгече, профессор.
* 1942 — Зәйтүнә Әлибаева, һава көчләре каршы оборона частьләре элемтәчесе.
* 1962 — Һерман Һессе, язучы, рәссам, фәлсәфәче, әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1969 — Сесил Фрәңк Павелл, төш реакцияләре һәм сейсмология белгече, университет профессоры, физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1975 — Дмитрий Шостакович, көйязар, пианист, укытучы, җәмәгать эшлеклесе.
* 1982 — Александр Алексеев, рәссам, иллюстратор.
* 1994 — Сабир Күсәкев, колхозчы, сарыкчылык алдынгысы.
* 1995 — Рәисә Демичева, авыл хуҗалыгы һәм сәясәт эшлеклесе.
* 1997 — Таһир Балтачиев, балет артисты, мөгаллим.
* 2006 — Радик Бәширев, инженер, хуҗалык эшлеклесе.
* 2007 — Сәидә Арифова, *Дөньяның Тәкъвасы* () исемен алган кырым татар хатын-кызы.
* 2008 — Дилүс Рахманколов, химия белгече, профессор.
* 2017 — Борис Миркин, экология белгече, профессор.

#### 
========
## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

Төркем:Ел көннәре
Төркем:9 август