Гардез Ганешасы

**Гардез Ганешасы**  Әфганстанда Кабул янында Гардезта табылган Һинд дине Ганеша Ходае сыны. Ул "Һиндо-Әфган мәктәбенең типик эшләнмәсе" дип танылган. Ул  Хингал дип аталган патша тарафыннан багышланган булган.
## Даталануы
Динешчандра Сиркар сынны безнең эраның 6-нчы – 7-нче гасыры белән даталаган һәм нигезендә язма палеографиясенә нигезләнеп төгәлрәк итеп безнең эраның 7-нче гасыры белән. Кайбер авторлар сынны Кушан сәнгатеннән Гупта сәнгатенә кадәр күчеш периодына безнең эраның 5-енче яки хәтта 4-енче гасырына карый дип билгеләгәннәр. Гардезтан Ганеша сыны хәзер элек фараз ителгәнчә Һинду Шаһилар (9-ынчы – 10-ынчы гасыр) Төрк Шаһилар варислары вакыты белән түгел, ә  безнең эраның 7-нче-8-енче гасыр Төрк Шаһилар периодына карый дип билгеләнгән. Даталау асыл рәвештә шул ук период белән даталанган Фондукистанның Буддачылык монастыре эшләре белән зур иконографик һәм стилистик охшашлыклар кебек стилистик анализга нигезләнгән.
Ганеша сыны шулай ук 7-нче – 8-енче гасыр Төрк Шаһиларга карый дип билгеләнгән Кабул янында Хәер Ханәдә табылган мәшһүр туникада һәм ботинкаларда брахманик Сурья сынына замандаш дип танылган. Археологик рәвештә, Хәер Ханә гыйбадәтханәсенең үзенең төзелеше хәзер Төрк Шаһилар периоды башы, безнең эраның 608-630 елы белән даталана. Брахманизм күбесенчә Буддачылык яклаучылары булган Төрк Шаһилар астында берникадәр дәрәҗәдә чәчәк аткан һәм кайбер сәнгать эшләре шулай ук аларның безнең эраның 7-нче – 8-енче гасыр периодына караган.
Гардезта табылудан соң, сын "Памир кинотеатры" янында Кабулда Даргаһ Пир Раттан Натһ Һинд дине гыйбадәтханәсенә күчерелгән булган.

## Язма
Сын нигезендә язма бар. Ул Браһми язмасының үсеше Сиддһаматрика язмасында, яки прото-Шарада язмасында язылган: Язманың анализы безнең эраның 6-нчы гасырыннан 8-енче гасырына кадәр датаны тәкъдим итә.


1. *sarṃvatsare aṣṭatame saṃ 8 jyeṣṭha-māsa-śukla-pakṣa-tithau ttrayodaśyāṃ śu di 10-3 rikṣe viśākhe śubhe siṃhe[citra-]*
2. *[-ke] mahat pratiṣṭhāpitam idaṃ māha-vināyaka paramabhaṭṭeraka mahārājādhirāja-śri-ṣāhi-khiṃgālauḍyāna-ṣāhi-pādaiḥ.*

Йестһа аеның якты яртысының унөченче көнендә, [ай] өе Висакһа булып, алкышлы вакытта йолдызнамә тамгасы Арслан офыкта (лагна) якты булганда, сигезенче елда, бу бөек Махавинаяка [сурәте] иң олы ходай, ханнарның ханы, Одьяна патшасы Шри Шаһи Химгала тарафыннан изгеләштерелгән булган.}}

Бу Хингаланың идентиклыгы билгеле түгел. Мәшһүр Кһингила Алчон Хуннары династиясеннән мәгълүм һәм аның тәңкәләренең берсе "*Дэва Шаһи Кһингила*" легендасына ия  ( "Ходай-Патша Кһингила"), әмма ул күпкә иртәрәк, безнең эраның 5-енче гасыр белән даталана.
### 8-енче гасыр Төрк Шаһи хөкемдары Хингала
Ганеша өчен стилистик рәвештә мөмкин булган 8-енче гасыр уртасы датасы булып, язманың “Шри Шаһи Химгала”сы гарәп чыганакларында Кабулның Төрк Шаһи хөкемдары белән тәңгәл булырга мөмкин булган, ул Әл-Ягъкуби буенча 775-785 елда Әл-Мәһдига буйсынуын биргән.  Гарәпләрнең Хинхилы шулай ук кытай чыганакларының Төрк Шаһи Бо Фужун (勃匐準) белән идентик булырга мөмкин, анда ул Фромо Кесароның улы булган һәм тәхеткә төгәл 745 елда утырган дип искә алына.

## Шулай ук карарга мөмкин

* Хәер Ханә

## Искәрмәләр

Төркем:Ганеша
Төркем:Пактиа провинциясе
Төркем:Һинд дине