Владимир Киселёв (1942)

**Владимир Дмитриевич Киселёв** (1942 елның 23 ноябре,  Динская станицасы, Краснодар крае — 2021 елның 30 июле) — совет һәм Россия химигы, профессор, Казан (Идел буе) федераль университетының Бутлеров исемендәге Химия институты физик химия кафедрасының баш фәнни хезмәткәре, югары басымлы химия лабораториясе мөдире.

## Тормыш юлы
Владимир Киселёв 1942 елның 23 ноябрендә Кубаньда (Динская станицасы) туган. Мәктәпне тәмамлаганнан соң Казан дәүләт университетының химия факультетына укырга керә, аны 1965 елда тәмамлый. Университетны тәмамлаганнан соң, КДУның ИСОС фәнни-тикшеренү лабораториясендә лаборант, өлкән лаборант, кече фәнни хезмәткәр (1970—1975) булып эшли, КДУның Бутлеров исемендәге фәнни-тикшеренү химия институтында өлкән фәнни хезмәткәр (1975—2011), югары басымлы химия бүлеге мөдире, директор урынбасары (1989—1991), директор (1991—2003) булып эшли.

1969 елда доцент Александр Коновалов җитәкчелегендә «Зарядны диен синтезы реакциясенә күчерү белән комплекслар» дигән кандидатлык диссертациясен яклый. 1986 елда «Дильс — Альдерның гадәти һәм катализацияләнә торган реакциясендә реагентларның реакция сәләтен билгели торган факторлар» (фәнни консультант — академик Коновалов) докторлык диссертациясен яклый. 1976 елда өлкән фәнни хезмәткәр исемен ала, 1992 елда — органик химия белгечлеге буенча профессор, 2011—2021 елларда — баш фәнни хезмәткәр.

Өйләнгән, ике кызы бар.

2021 елның 30 июлендә вафат була.

## Фәнни эшчәнлек
Төп хезмәтләре химия кинетикасы, синтез һәм реагентлар структурасын һәм циклототаштыру реакцияләре продуктларын, калориметрия, гадәти һәм югары гидростатик басым булганда катализны өйрәнү өлкәсенә карый. 1973—1974 елларда Пенсильвания университетының физик химия кафедрасында стажировка уза. 300гә якын фәнни басма авторы.

Татарстан Республикасының атказанган фән һәм техника эшлеклесе. Россия Фәннәр академиясенең Зелинский исемендәге премиясе (академик Коновалов белән бергә, 2008), Казанның фәнни эшләре конкурсында фән өлкәсендә «Бәллүр пирамида» премиясе белән бүләкләнгән (академик Коновалов һәм Юрий Штырлин белән бергә, 1997).

Соңгы еллардагы хезмәтләре турыдан-туры һәм ретро-реакцияләрне активлаштырганда күләмле үзгәрешләр сәбәпләрен, экранлаштырылган молекулаларны сольватацияләгәндә эреткеч молекулаларның мөмкин булуын, басым югары булганда сыеклыкның кысылучанлыгын, катализ һәм югары гидростатик басым кулланып кыен юллы продуктларны синтезлау мөмкинлекләрен өйрәнү белән бәйле.

Аның җитәкчелегендә 13 кандидатлык диссертациясе эшләнгән.

## Сайланма басмалар

* Реакция Дильса-Альдера. Реакционная способность диен-диенофильных систем. Влияние внутренних и внешних факторов. Премия имени Н.Д. Зелинского РАН / А.И Коновалов, В. Д. Киселев // Вестник РАН 2008. Т. 78. № 10. С. 957.
* Experimental Proof That the Diels-Alder Reaction of Tetracyanoethylene with 9,10-Dimethylanthracene Passes through Formation of a Complexe between the Reactants / V.D. Kiselev, J.G. Miller // J. Am. Chem. Soc. 1975. V.97. P. 4036-4039.
* Solution heats of lithium perchlorate and Reichardt dye in some solvents / V.D. Kiselev, E.A. Kashaeva, N.A. Luzanova, A.I. Konovalov // Thermochimica Acta. 1997. V. 303. P. 225—228.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

## Моны да карагыз

Төркем:Татарстанның атказанган фән һәм техника эшлеклеләре
Төркем:Химия фәннәре докторлары
Төркем:2021 елда вафатлар
Төркем:30 июль көнне вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1942 елда туганнар
Төркем:23 ноябрь көнне туганнар
Төркем:Химиклар