Абдрахман Кумысников

**Абдрахман Кумысников**, Абдрахман Лотфулла улы Кумысников (*[[1913 ел]]ның [[28 ноябрь|28 ноябре]], [[РИ]], [[Сембер губернасы]], [[Кормыш өязе]], [[Мәдәнә]] — [[1985 ел]]ның [[7 сентябрь|7 сентябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[Ленинград]]*) — балет артисты, балетмейстер, педагог, Башкортстан АССР атказанган артисты (*[[1957 ел|1957]]*), Татарстан АССР атказанган артисты, Татарстан АССР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1965 ел|1965]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1913 елның 28 ноябрендә Сембер губернасы Кормыш өязе (*хәзерге* Түбән Новгород өлкәсе Кызыл Октябрь районы) Мәдәнә авылында сигез балалы гаиләдә туган. Әтисе Лотфулла, әнисе Гайшә. Туганнары Вәсфи, Сәлимә, Аббәс (*Мәхмүт*)... Энесе — Халит Кумысников (*[[1926 ел|1926]]—[[2018 ел|2018]]*), театр белгече, педагог, ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[1986 ел|1986]]*), профессор (*[[1992 ел|1992]]*). Революциягә кадәр гаилә Петроградта яши. Әтисенең төрле телләрдәге китапларга бай (*шул исәптән 82 томлык Брокгауз һәм Эфрон энциклопедиясе*) китапханәсе булган, ул мәгърифәтчелек һәм меценатлык белән шөгыльләнгән: Петроград мәчетенә кызыл келәм, Мәскәү мәчетенә күн тышлы зур Коръән китабы бүләк иткән. Октябрь вакыйгаларыннан соң гаиләгә провинциягә (*әниләренең туган авылы [[Мәдәнә]]гә*) күчеп китәргә туры килә. 1926 елда әтисе Мәскәүдә Черкизов районында аулак тыкрыкта агач йорт сатып ала, 1930-елларда күмәк хуҗалыклар төзелә башлагач, эзәрлекләүдән качып, гаилә башкалага күченә.

Абдрахман Лотфулла улы Мәскәү хореография училищесын (*[[1995 ел]]дан Мәскәү дәүләт хореография академиясе*) (*[[1938 ел|1938]], педагог П. А. Гусев*), Ленинград хореография училищесынең (*[[1991 ел]]дан А. Я. Ваганова исемендәге [[Рус балеты академиясе]]*) камилләштерү сыйныфын (*[[1939 ел|1939]], педагог В. И. Пономарёв*) тәмамлаган.

1939—1940 һәм 1945—1985 елларда С. М. Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театры (*[[1991 ел]]дан *) солисты.

1940—1941 елларда Муса Җәлил исемендәге (*[[1956 ел]]дан*) Татар академия дәүләт опера һәм балет театры солисты. 1941 елда Казанда опера һәм балет театрында «Шүрәле» балетында (*Л. Якобсон куелышында*) Гали-батыр партиясен, Сөембикә партиясен хатыны Нәгыймә Балтачиева биергә әзерләнә, ләкин  сугыш башлану сәбәпле, спектакль куелмый кала.

## Бөек Ватан сугышында
1941 елның сентябрендә Казанның Совет районы хәрби комиссариаты тарафыннан армиягә чакырылып, Бөек Ватан сугышында катнаша. Тула һәм Орел өлкәләре өчен сугышларда элемтәче булып хезмәт итә. Армия үзешчән сәнгатен үстерүдә ярдәм итә. Кызыл Йолдыз ордены, «Сугышчан хезмәтләре өчен» медале белән бүләкләнә.

## Сугыштан соң
1949 елда Ленинград консерваториясенең педагог-хореографлар бүлеген тәмамлаган (*педагог А. Я. Ваганова*). Укуын тәмамлагач, Ленинград хореография училищесындә классик бию дәресләре алып бара, шул исәптән Уфадан укуханәгә килгән малайларны 9 ел буе төп махсус предмет – классик бию буенча укыткан (*кызларны хатыны [[Нәгыймә Балтачиева]] ([[1915 ел|1915]]—[[1984 ел|1984]]) укыткан*). Шәкертләре арасында Уфадан килгән (*соңрак БАССР атказанган артистлары*) Алик Бикчурин, Илдус Хәбиров (*[[1935 ел|1935]]—[[2007 ел|2007]]*), А. А. Павловский, Якутскидан килгән Дж. И. Марковский, РСФСР атказанган артисты булачак К. Е. Заклинский һ. б. А. Л. Кумысников — 1955 елда Рудольф Нуриевны, бию мөмкинчелеген тикшереп, Ленинград хореография училищесындә укырга тәкъдим итүче, укырга кергәч, һәрвакыт ярдәм итүче.

Ленинградның Киров, Кече (*[[2001 ел]]дан Михаил театры*)  театрларында камилләштерү классларында укыта. Төрле елларда А. Л. Кумысников Нидерланд балетының солистлар классында, Варшава балет мәктәбендә, Берлин, Будапешт, Белград театрларында һәм хореография укуханәләрендә укыта. Софиядә балет училищесы сәхнәсендә «Шопениана» һәм «Щелкунчик» балетларын куя.

## Төп партияләре
«Спартак», «Лауренсия», «Париж янгыны», «Аккош күле», «Дон Кихот», «Конек-Горбунок» балетларында характерлы биюләрне, шулай ук операларда биюләр башкаручы.

Чегән биюе («Дон Кихот»), Кавалер («Йокыга талган гүзәл»), мазурка («Аккош күле»), Центурион һәм этрусклар биюе («Спартак»), фламенко («Лауренсия»), рапсодия, мазурка («Конек-Горбунок»), испан биюе һ. б.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1943 — «Сугышчан хезмәтләре өчен» медале
* Кызыл Йолдыз ордены
* 1957 — Башкортстан АССР атказанган артисты 
* Татарстан АССР атказанган артисты
* 1965 — Татарстан АССР атказанган сәнгать эшлеклесе

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998, с. 703.
# *Р. Ф. Ибрагимов*.  Нижегородские татары. Биографический словарь. 2008

## Сылтамалар

*   А. Л. Кумысников «Милләттәшләр»  порталында

## Моны да карагыз

Төркем:Балет артистлары
Төркем:Татар биючеләре
Төркем:Санкт-Петербург татарлары
Төркем:Ленинград хореография училищесын тәмамлаучылар
Төркем:ТАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре
Төркем:Башкортстанның атказанган артистлары
Төркем:ТАССР атказанган артистлары
Төркем:Сугышчан хезмәтләре өчен медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Мария театры балет артистлары
Төркем:Балет педагоглары
Төркем:Балетмейстерлар
Төркем:Шәхесләр:Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры