2005 ел

* Халыкара физика елы (БМО).
* Казан меңьеллыгы елы.

## Вакыйгалар
* 20 гыйнвар — Джордж Буш икенче тапкыр АКШ президенты вазифаларына керешә.
* 23 гыйнвар — Виктор Ющенко, ант биреп, Украина президенты эшен башлый.
* 16 февраль — Киот килешүе үз көченә керә.
* 24 март — «Тюльпан инкыйлабы» нәтиҗәсендә Кыргызстан президенты Әсгар Акаев вазифасыннан куыла.
* 17 апрель — Красноярск крае һәм Эвенк автоном округын берләштерү буенча референдум уза.
* 19 апрель — Ватиканда 265-нчы Рим папасы Бенедикт XVI сайлана.
* 19 апрель — Сарански шәһәрендә Мордовия татарларының «Юлдаш» гәзитенең беренче саны чыга. 
* 25 апрель — Болгария һәм Румыния Европа Берлегенә керү турындагы килешүне имзалый.
* 5 май — Бөекбритания парламентына узган сайлауларда лейбористлар җиңү яулый.
* 1 июнь — Референдумда Нидерландлар халкы Европа Конституциясе проектын кире кага.
* 7 июль — Лондонда террористик актлар сериясе. 50-дән артык кеше вафат.
* 11 июль — Татарстан хөкүмәте карары белән Татар дәүләт гуманитар институты һәм Татар-Америка төбәк институты юк ителә.
* 26 июль — «Колумбия» һәлакәтеннән соң беренче шаттлны җибәрү: STS-114 очуына «Дискавери» китә.
* 27 август — Казан метросы ачыла.
* 30 август — Казан үз меңьеллыгын билгели.
* 26 сентябрь — Пентагон күпләп биологик коралны сатып ала башлый.
* 23 октябрь — Польшада президен сайлауларның икенче тур нәтиҗәсендә Лех Качиньский җиңү яулый.

## Вафатлар
[right|120px|thumb|[Мостай Кәрим]]

* 3 гыйнвар — Сөләйман Еникиев, физиолог, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы.
* 17 гыйнвар — Абдулла Кротов, сукыр җырчы һәм музыкант, борынгы татар-мишәр халык җырларын саклаучы һәм башкаручы.
* 22 гыйнвар — Консуэло Веласкес, композитор.
* 10 февраль — Артур Миллер, АКШ драматургы.
* 4 март — Люция Фарсина, татар актрисасы.
* 7 март — Равил Үтәбай-Кәрими, шәркыять һәм исламият белгече.
* 22 март — Кэндзо Тангэ, япон архитекторы.
* 26 март — Джеймс Каллаган, британ сәясәтчесе, Бөекбритания премьер-министры.
* 26 март — Клара Лучко, ССРБ халык артисты.
* 2 апрель — Камил Фасиев, дәүләт эшлеклесе, галим.
* 2 апрель — Иоанн Павел II, Рим папасы.
* 4 май — Наис Гамбәр, шагыйрь.
* 6 май — Радик Сибәгатов (70), күренекле тел галиме, филология фәннәре докторы, Башкортстан татарларының милли–мәдәни хәрәкәтенә нигез салучыларның берсе.
* 15 май — Наталья Гундарева, РСФСР халык артисты.
* 18 май — Шамил Яһүдин, балет артисты, педагог, РСФСР халык артисты.
* 20 июнь — Джек Килби, АКШ физигы.
* 9 июль — Ибраһим Абдуллин (84), татар язучысы, драматург.
* 10 июль — Хәлиф Курбатов (78), тел галиме, фән докторы.
* 17 июль — Эдвард Хит, британ сәясәтчесе, Бөекбритания премьер-министры.
* 20 июль — Роза Хафизова, татар язучысы.
* 15 август — Фәтислам Абилов, Советлар Берлеге Каһарманы, полковник.
* 3 сентябрь — Кыям Миңлебаев, татар журналисты, тәрҗемәче.
* 9 сентябрь — Ибраһим Канапацкий, Беларусь татарларының иҗтимагый һәм дини җитәкчесе. 
* 21 сентябрь — Вагыйз Фәтхуллин, татар галиме.
* 25 сентябрь — Мостай Кәрим, татар-башкорт язучысы, шагыйрь, драматург.
* 5 октябрь — Сәләй Вәгыйзов (96), педагог, татар балалары өчен «Әлифба» китабы авторы.
* 14 октябрь — Олег Лундстрем (89), композитор, эстрада дирижеры.
* 24 октябрь — Шамил Анак, татар, башкорт һәм рус телләрендә иҗат иткән шагыйрь, тәрҗемәче.
* 25 октябрь — Маргарита Назарова, циркта юлбарыслар буйсындыручы, РСФСР халык артисты.
*12 декабрь — Рәүвәл Ишкәев, нефтьче.

## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары
* Рөстәм Мингалим, татар шагыйре («Дәрт күлмәге» китабы өчен).

## [[Нобель премиясе]] лауреатлары
[right|140px|thumb|[Эльфрида Елинек]]
* Физика өлкәсендә Нобель премиясе — Рой Глаубер, Джонн Холл һәм Теодор Хенш.
* Химия өлкәсендә Нобель премиясе — Роберт Граббс, Ричард Шрок һәм Ив Шовен.
* Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе — Ричард Аксель һәм Линда Бак.
* Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — Эльфрида Елинек.
* Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе — Финн Кюдланд һәм Эдвард Прескотт.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе — МАГАТЭ.

## 10 иң бай кеше ([[Forbes]] журналы буенча)

## Шулай&nbsp;ук карагыз

2005 ел

*
Төркем:Еллар