Әнвәр Әлимҗанов

**Әнвәр Әлимҗанов**, Әнвәр (*Әнвәрбәк*) Турлыбәк улы Әлимҗанов (, *[[1930 ел]]ның  [[12 май| 12 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[Казакъ АССР]], Таллыкурган өлкәсе, [[Карлыгаш (Алакүл районы)|Карлыгаш]] — [[1993 ел]]ның [[9 ноябрь| 9 ноябре]], [[Казакъстан]], [[Алматы]]*) — совет һәм казакъ язучысы, публицист, җәмәгать эшлеклесе. 1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр – СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе, 1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта «СССР Югары Советы Республикалар Советының № 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый.

## Тәрҗемәи хәле
1930 елның 12 маенда Казакъ АССР Таллыкурган өлкәсе (1997 елдан Алматы өлкәсе Алакүл районы Екпенде авыл округы) Карлыгаш авылында туган. Найман кабиләсенең каракирәй ыруы болатшы нәселеннән. Ун яшендә әнисез кала. Балалар йортында тәрбияләнә. Бөек Ватан сугышы азагында унбиш яшьлек яшүсмер колхозда су ташучы һәм тракторчы булып эшли.

Казакъ дәүләт университетының  (1993 елдан Әл-Фәраби исемендәге Казак милли университеты, *[[:kk:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті|kk]]*)  журналистика факультетын тәмамлаган (Алматы, 1954). 1953 елдан КПСС әгъзасы. Журналист буларак, хезмәт юлы «Алматинская правда» (хәзерге «Огни Алатау») газетасында башлана.

«Литературная газета»ның (Мәскәү) Урта Азия, Үзәк Азия һәм Казакъстан ССР буенча үз хәбәрчесе булып эшли.

1963—1967 елларда — «Казахфильм» киностудиясенең баш мөхәррире.

1968 елда — «Правда» газетасының Казакъстан ССР буенча үз хәбәрчесе.

1969 елдан — «Қазақ әдебиеті» (Казакъ әдәбияты) атналык газетасының баш мөхәррире.

1970—1979 елларда — Казакъстан ССР Язучылар берлегенең беренче секретаре, бер үк вакытта (1986 ела кадәр) СССР Язучылар берлеге идарәсе секретаре.

1986 елдан — Казакъстан ССР мәдәният фонды рәисе, Казакъстан ССР Тынычлык һәм татулык шурасы рәисе. Казакъстан ССР Югары Советы депутаты, Казакъстан ССР халык депутаты(1990-1993). КПССның  XXIV һәм XXV съездлары делегаты

1959 елдан — Азия һәм Африка илләре язучылары белән бәйләнешләр буенча Совет комитеты рәисе урынбасары.

1981—1991 елларда — Казакъстан ССР авторлык хокукларын саклау агентлыгы рәисе.

1991 елның март — октябрь айларында —  Казакъстан ССР коммерция телевидениесе һәм радиотапшырулар ассоциациясе президенты.

1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр — СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе,  1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта « СССР Югары Советының Республикалар Советының № 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый. РФ югары дәүләт органы — халык депутатлары съезды — БДБ оештыру турында килешүне ратификацияли.

1991 елдан — Казакъстан социалистик фиркасе рәисе

1993 елның 9 ноябрендә Алматыда вафат.

## Иҗаты
Чагыштырмача кыска вакыт эчендә күренекле очеркист, публицист һәм прозаик була. Билгеле әсәрләре арасында — «Махамбет угы», «Чапкын», «Ялкынланып янучы сөңге», «Укытучының кайтуы», «Кешеләр юлы» романнары. Алар барысы да якын һәм ерак чит илләрнең күп телләренә тәрҗемә ителгән. Татарстан китап нәшрияты 1974 елда язучының «Отрар хатирәсе» китабын татар телендә бастырып чыгарган (Лирон Хәмидуллин тәрҗемәсе).

### Библиография
* 1962 — «Судан һәм коры җирдән илле мең миль»;
* 1963 — «Кәрван кояшка бара»;
* 1964 — «Зәңгәр таулар»;
* 1966 — «Отрар хәтирәсе»;
* 1969 — «Дала кайтавазы»;
* 1967 — «Махамбет угы»;
* 1973 — «Чапкын»;
* 1974 — «Рудаки тәхете»;
* 1979 — «Укытучының кайтуы»,
* 1992 — «Тану».
 .

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1967 – «Хезмәттәге фидакарьлек өчен» медале
* 1980 – Халыклар Дуслыгы ордены 
* Абай исемендәге Дәүләт премиясе
* Казакъстан комсомолы премиясе
* 1969 – Җәвахарлал Неру исемендәге халыкара премия 
* 1974 – «Лотос» халыкара премиясе  
* 1985 – Агостиньо Нето исемендәге халыкара премия 

## Гаиләсе
Хатыны Флюра Кадыйр кызы (Байнетова), милләте буенча татар. Улы — Әскар (1964 елгы, журналист, 2009 елдан — «Мир» дәүләтара телерадиоширкәтенең Казакъстан үзәк милли филиалы директоры) ;  кызы Динара.

## Хәтер
* Алматы, Астана, Таллыкурганда урамнарга исеме бирелгән.
* 2000 елда укыган мәктәбенә (Алматы өлкәсе) исеме бирелгән, анда музее ачылган. 
* 2011 елда Кабанбай авылында (Алакүл районы) бюсты ачылган, 2012 елда авыл паркына исеме бирелгән .
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* [  Алимжанов Ануар.](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_1_of_5_(2004).pdf&page=180) // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7 .
*  Свет негаснущей звезды.  ognialatau.kz, 5.07.2012

Төркем:Казакъ дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Казакъ язучылары
Төркем:Казакъстан журналистлары
Төркем:Казакъстан Дәүләт премиясе лауреатлары