Григорий Геннади

**Григорий Николай улы Геннади** (18 март ( 30 март ) 1826 ел, Санкт-Петербург - 26 февраль ( 9 март ) 1880, *шунда ук.* ) - XIX гасыр рус библиографы, библиофиле һәм тарихчысы. Псевдонимы: Григорий Книжник; шулай ук имзаланган: Г., Г. Г-ди.;  

А.С.Пушкин һәм Н.В.Гогольнең беренче библиографы

## Биографиясе
Григорий Геннади дворяннардан; аның бабалары греклар булган. Аның бабасы Александр Геннади , Русиягә күченеп, Екатерина II кортында хезмәт иткән. Ул Семенов полкы исемлегенә кертелгән һәм бервакыт Император кабинетына китерелгән мех белән эш иткән.Сатып алучылар бу мехларны "Геннади" дип атаган 1810-нчы елда Александр Геннади Россия империясенең дворяннары һәм гербы өчен диплом ала . Атасы Николай Александрович Тышкы эшләр министрлыгында тәрҗемәче булып эшли. 1820-нче елларда ул коллегия киңәшчесе дәрәҗәсе белән отставкага китә һәм нигездә Мәскәүдә яши, анда Колпачный тыкрыгында  йорты бар. Ул  Плескега өйләнә, ә ул иреннән аерым Лебяжий тыкрыгында   яшәгән  . 

Григорий Геннади балачагын әтинең милегендә, Юшино авылында үткәрә (Смоленск өлкәсе, Сычевский өлкәсе). Башлангыч белемне Сычевский район мәктәбендә алган, аннары ул Мәскәүдәге Леопольд Чермакның шәхси интернатында тәрбияләнгән.  1843 елда ул Мәскәү император университетына укырга керә, аннан 1844 елда Санкт-Петербург император университетына күчә, һәм ул юридик факультетны тәмамлый  . 1861-1863 елларда - Смоленск өлкәсенең Сычевский районында дөнья арадашчысы . Ул гомеренең соңгы елларын Алманиядә ( Берлинда һәм Дрезденда) үткәрде. Аның әдәби мохиттә киң танышлары булган. Ул икенче тапкыр генерал-майор А.Б. Куракинның кызына өйләнә. Аның балалары булмый. Ул Санкт-Петербургта, большая Конюшенная урамындагы Виктория кунакханәсендә пневмониядән 54-нче яшендә  үлде. Аны Санкт-Петербургтагы Новодевич зиратында җирлиләр. Кабер ташы исән калмаган. 

## Библиографик эшчәнлек
Геннади библиография белән китап белеме белән берләштерә,  аңа  китап җитештерү, китап сәүдәсе, китап тарихы, библиофиллар һәм журналистика тарихын кертә. Ул библиографияне китап тасвирламасы дип саный, ул фән һәм әдәбият үсеше белән барлыкка килә һәм нәрсә, кайчан һәм кем тарафыннан язылган һәм кайда сакланганын аңлата. Ул 1849 елда П.М. Перевлесскийның «Собрание сочинений известнейших русских писателей» китабына рецензия язып, үзенең библиографик эшчәнлеген башлый, анда А.Д. Кантемир әсәрләрен  нәшер итү турында берничә библиографик мәгълүмат тәкъдим итә, 1850 еллар ахырына кадәр төрле, еш кына үзара бәйле булмаган төрле тармакларның биографиясе белән шөгыльләнә, «Санкт-Петербург ведомстволары», «Современник», «Отечественные записки», «Москвитянин», «Библиотека для чтения», «Голос» һәм башка тарихи һәм библиографик журналларда актив рәвештә басыла.  География, этнография, статистика, тарих, археология, туган якны өйрәнү, рус әдәбияты тарихы буенча 150дән артык библиографик хезмәт авторы. 1860 елларда үзенең —«Справочный словарь о русских писателях и учёных» төп хезмәтен булдыра башлый. 

Моннан тыш, Геннади китапларны үзгәртү һәм яңадан бастыру белән дә шөгыльләнә. Алар «Жизнь Ваньки Каина» (1859), «Памятные записки А. В. Храповицкого» (1862), «Записки графа Сегюра о царствовании Екатерины II»(1865).  Пушкин иншаларының Исак басмалары (1 нче басма) үзгәртелде.- 1859; 2 нче басма.( 1869-1871), «Любовь. Сборник эротических стихотворений русских поэтов» (1860). 

Геннади репутациясен Пушкин әсәрләрен редакцияләү дәресе күпмедер дәрәҗәдә боза. Шагыйрь язган һәр сүзне саклап калырга тырышып, ул текстка Пушкинның үзе сызып ташлаган  юлларын куя. Уку өчен шундый уңышсыз һәм җайсыз басма килеп чыга (гәрчә ул вакытта академик басмаларны булдыру методикасы ахыргача эшләнмәсә дә), хәтта Пушкинның дусты С.А. Соболевский эпиграмма яза: О ике тамук һәлакате корбаны,
Сине Дантес үтерде һәм Геннади нәшер итә. Басма житерлек тулы булмаган (соңрак бу Санкт-Петербург Цензур комитетының аерым күрсәтмәсе аркасында килеп чыккан). 

Гомумән, Геннадиның библиографик эшләре очраклы характердан мәхрүм булмаса да, әлегә кадәр үзенең белешмәлеген саклап кала

## Китапханә
Геннади, балачактан ук китапларны яраткан, гомере буе 15000 томнан торган һәм XIX гасыр рус басмаларыннан торган китапханә туплаган.  Библиография, әдәбият тарихы, библиография, рус язучыларының биографиясе һ.б. тулысынча тәкъдим ителгән. Геннади үлеменнән соң барлык китаплар (басылган каталог та, элеккеге китапханә дә булмаган ) 1881 елда аның тол хатыны А.Фельтенның картиналар һәм басмалар кибетенә тапшыра  һәм соңыннан өлешләр белән сатыла һәм рус культурасы өчен  югала. 

## Иҗтимагый-фәнни эше

* 1859 елның мартыннан рус әдәбиятын яратучылар җәмгыяте әгъзасы (Мәскәү).  
* Россия географик җәмгыяте әгъзасы. 
* Россия археологик җәмгыяте әгъзасы. 
* Император Мәскәү университетының Россия тарихы һәм борынгы әйберләр җәмгыяте әгъзасы. 
* Рәсәй әдәбият сөючеләр җәмгыяте әгъзасы. 
* Файдалы китаплар тарату җәмгыяте әгъзасы. 

## Төп әсәрләре

* Список книг о русских монастырях и церквах / сост. Г. Геннади. — СПб.: Тип. Эдуарда Праца, 1854. — [2], 47 с.
* Указатель отдельно вышедших в России в 1853 году сочинений по предмету географии, этнографии и статистики: (С означением журн., где были помещены рец. на эти соч.) / [Григорий Геннади, д. чл. о-ва]. — [Санкт-Петербург, 1854]. — 12 с.
* Список сочинений о Крыме / 1. Сочинения иноязычные: Список 1 / [Г. Геннади, д. чл. О-ва]. — 1855. — 8 с.
* Указание биографических сведений о замечательных людях Малороссии / 1 / [Гр. Геннади]. — Чернигов: Губ. тип., [1855]. — 17 с.
* Библиотеки графа Д.П. Бутурлина и их каталоги. — [Санкт-Петербург, 1856]. — 10 с.
* 
* Иностранныя сочинения о Суворове [Текст] / [Гр. Геннади]. — [Санкт-Петербург: б. и., 1857?]. — 12 с.
* Указатель географических, этнографических и статистических статей, помещенных в Губернских ведомостях 1855 года. — [СПб.: б. и., 1857?]. — 28 с. 
* Библиотека Императорского Московского университета. О публичных библиотеках в русских городах / [Г. Геннади]. — Москва: Унив. тип., ценз. 1858. — 19 с.
* Литература русской библиографии: Опись библиогр. кн. и ст., изд. в России / Сост. Григорий Геннади. — Санкт-Петербург; в тип. Имп. акад. наук, 1858. — [2], 196 с.
* Кое-что о русских поэтах. — Санкт-Петербург: тип. Имп. Акад. наук, 1859. — 17 с.
* 
* Приложение к сочинениям А. С. Пушкина, изданным Я. А. Исаковым. Библиографический список всех  произведений А. С. Пушкина, дополнения, черновые отрывки, не вошедшие в текст и примечания / Сост. Г. Геннади. СПб.: типография Эдуарда Праца, 1860. [8] + 114 + 171 + [5] с.
* 
* Указатель библиотек в России / Сост. Григорий Геннади. — [Санкт-Петербург]: тип. Рогальского и К°, [1864]. — 36 с.
* Русские портреты из собрания Г. Н. Геннади (1866).
* Стихотворения А. С. Пушкина, не вошедшие в последнее собрание его сочинений / [Доп. к 6 т. петерб. изд. 1859 г. под ред. Г. Н. Геннади]. — 2-е изд. — Berlin: B. Behr (E. Bock), 1870. — XVI, 240 с.
* 
* Библиография по строительству и архитектуре (1872).
* Список архитектурных сочинений, вышедших на русском языке. — Санкт-Петербург: тип. Имп. Спб. театров (Э. Гоппе), 1873. — 33 с.
* Les écrivains franco-russes. Bibliographie des ouvrages français publiés par des russes (1874).
* 
* Список русских книг, печатанных вне России. — Berlin: Stuhr. (S. Gerstmann), 1875. — [2], 2, 44 с.
* Справочный словарь о русских писателях и учёных, умерших в XVIII и XIX столетиях, и список русских книг с 1725 по 1825. В 3 т. (буквы А—Р). — Берлин, 1876—1880 (тт. 1 —2 ); М., 1908 (т. 3 ). (Том 2 вышел в свет с дополнениями Н. П. Собко; том 3 — с дополнениями А. А. Титова; том 4 остался в рукописи, которая на сегодня находится в РНБ).

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* ''Бабинцев С.М. Геннади'' архивы  . // Совет библиографиясе ", 1955. - V. 39, б. 54-60. 
* *Венгров С. А. Геннади*, Григорий Николаевич // Венгров С. А. Рәсәй язучылары сүзлегенең чыганаклары - Т .. - СПб .: Тип. Imp.acad. Фәннәр, 1900. - С. 724-725. 
* *Гринченко Н. А. Геннади* Григорий Николаевич / Н. А. Гринченко // Китапханә энциклопедиясе / Рос. дәүләт б-ка. - Мәскәү: Пашков йорты, 2007. - 298-299 б. 
* *Здобнов Н.* *ИН.* ХХ гасыр башына кадәр рус библиографиясе тарихы. - 3 нче басма. Мәскәү: Госкульпросветиздат, 1955. С. 552-556. 
* *Иванов М.* *ИН.* Смоленск өлкәсенең коллекционерлары һәм музей эшчеләре (XIX - XX гасырның беренче яртысы): библиографик сүзлек / OGOU VPO SGII. Смоленск, 2011 .-- 120 б. 
* ''Иваск Г.'' Григорий Николаевич Геннади: (Тормышка һәм әсәрләргә күзәтү) . М.: Бухгеим, 1913, 63 б. 
* *Иваск Г.* Геннади Григорий Николаевич / рус библиографик сүзлеге. 4 том: Гаага - Гербель / ред. Н.П.Чулкова. Мәскәү: ред. Имп. Рус. ist. Утраулар, 1914. С. 391-394. 
* *Каплинский В. ushбиннан* Библиограф [Текст] // Край Смоленский, 2005. - № 1-2. С. 10-19. 
* *Равич Л. М.* Г. Геннади (1826-1880). - М.: Книга, 1981 .-- 127 б. - (Китап фигуралары) 
* *Равич Л. М.* Геннади Григорий Николаевич // Рәсәй язучылары. 1800-1917: Библиографик сүзлек / Ч. ред. П. А. Николаев. М.: Сов. энциклопедиясе, 1989. Т. 1: А - Г. С. 537-538. 
*  
* *Шиченко О.* *.Әм.* Г. Н. Геннадий һәм Россия-Германия библиографик мөнәсәбәтләр: тарихи һәм мәдәни аспект // Яшь галимнәр һәм белгечләрнең XI конференциясе материаллары / СССР Фәннәр академиясенең Б-ка, Л., 1991. 
* *Элзон М.* "Ярлы корбан" // Ист.-библиог. чыгарылган. 1992. Чыгарылыш. 2. 
* *Чолдин М. Н.* Г. Геннади һәм рус библиографиясе: яңадан тикшерү // Китапханә. 1975. V. 25. 1. 

## Архив

* Российская национальная библиотека: Фонд 178
* Институт русской литературы (Пушкинский дом): Фонд 497 

## Сылтамалар

* Русская литература и фольклор.

Төркем:Әлифба буенча юристлар
Төркем:Википедия:Викиҗыентыкка мәкаләдә турыдан-туры сылтама булган мәкаләләр
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:Питырбурда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1880 елда вафатлар
Төркем:9 март көнне вафатлар
Төркем:Питырбурда туганнар
Төркем:1826 елда туганнар
Төркем:30 март көнне туганнар