Хаҗиәхмәт Унасов

**Унасов Хаҗиәхмәт Габидулла улы** (7 ноябрь 1887 ел — 17 гыйнвар 1921 ел) — хәрби эшлекле. Беренче дөнья сугышында, Русиядә Гражданнар сугышларында һәм Башкорт милли хәрәкәтендә катнашучы. Бөрҗән-Түңгәвер күтәрелеше җитәкчеләренең берсе.

## Биографиясе
Хаҗиәхмәт Габидулла улы Унасов 1887 елның 7 ноябрендә Ырынбур губернасы Орск өязенең Баеш авылында туган.

Беренче дөнья сугышында катнашкан.

1918-1919 елларда Башкорт гаскәрендә каптенармус дәрәҗәсендә хезмәт иткән.

1920 елда Бөрҗән-Түңгәвер күтәрелеше җитәкчеләренең берсе була. Июль-август айларында Хаҗиәхмәт Унасов большевикларга каршы кораллы отряд оештыра, ул сентябрьдә башка баш күтәрүчеләр белән бергә *Башкорт Кызыл Армиясенә* берләштерелә. Башкорт Кызыл Армиясе командующие итеп Ф. Б. Мәгасүмов, ә 1-нче дивизия начальнигы итеп Х. Г. Унасов сайлана. Аның дивизиясе саны 3 мең кешегә җитә. Ноябрь аенда властьларның баш күтәрүчеләр  белән сөйләшүе барышында корал салудан баш тартып, аркадашлары Мәгасүмов һәм Зәйнуллин белән бергә Бөрҗән-Түңгәвер кантонында кораллы көрәшне дәвам итә.

Декабрьдә  С. Ш. Морзабулатов һәм башҡалар арадашлыгында Хаҗиәхмәт Унасов һәм совет власте арасында күтәрелешне  туктату, аның отрядындагы бөтен командирларның Стәрлетамакка килүе турында килешү төзелә. Темәстә Ш. А. Ходайбирдин, Унасов һәм баш күтәрүчеләр катнашында митинг оештырыла, анда Унасов Хаҗиәхмәт тагы да  бер тапкыр баш күтәрүчеләрнең таләпләрен әйтеп ишеттерә:

* азык развёрсткасын бетерергә;
* ирекле базар;
* Бөтен башкорт булмаган халыклар отрядларын Башкортстан Республикасынан читкә чыгарырга.

1921 елның 16 гыйнварында комиссар Чирков командасы баш күтәрүчеләр  отряды командирлары белән Стәрлетамакка китә. Темәстән чыкканнан соң, комиссар Чирков боерыгы буенча, кызылармеецлар аларны атып  үтерәләр. 17 гыйнварда С. Ш. Морзабулатов, Г. И. Симонов һәм Х. Г. Унасов Стәрлетамакка чыга, ләкин үзенең командирлары кебек үк,  Х. Г. Унасов та эчке сак гаскәрләренең 68-нче бригадасы командиры Г. И. Симоновның яшерен боерыгы буенча үтерелә

## Әдәбият

*
* Зарипов А. Б. Юго-восточный Башкортостан 1917—1922 гг. —  Уфа, 2001. — 213 б.
* Насыров Р. Г. Нереализованные права башкир в революциях 1917 г. и Чукари-Ивановское восстание 1920—1921 гг —  Сибай, 2003. — 192 б.
* Сафонов Д. А. Великая крестьянская война 1920—1921 гг. и Южный Урал —  Оренбург:  Оренбургская губерния, 1999. — 314 б.
* Таймасов Р. С. Участие башкир в Гражданской войне. Книга первая: В лагере контрреволюции (1918 — февраль 1919) —  Уфа:  РИЦ БашГУ, 2009. — 200 б.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Статья в Башкирской энциклопедии
* ''Маннапов М. М.'' К вопросу об изучении родословной Юлый тархана и родового подразделения «бүреләр» д. Баишево Баймакского района // Историческое, политико-правовое, и социокультурное развитие Уральского региона: история и современность: материалы Всероссийской научно-практической конференции. — Сибай: издательство ГУП РБ «СТ», 2011. — 384 с. — С.68 — 77.
* ''Маннапов М. М.'' Гибель одного из руководителей повстанческого движения башкир Хажиахмета Унасова и ситуация в башкирском крае после его смерти // Краеведческие записки Сибайского музея. Вып. 4: Сборник статей. Сибай: Сибайский информационный центр — филиал ГУП РБ Издательский дом «Республика Башкортстан», 2017. 120 с. С.43-52.

Төркем:Беренче бөтендөнья сугышында катнашучылар
Төркем:Русия ватандашлар сугышында катнашучылар
Төркем:Башкорт милли-азатлык хәрәкәте эшлеклеләре
Төркем:1921 елда вафатлар
Төркем:17 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:Ырынбур губернасында туганнар
Төркем:Баймак районында туганнар
Төркем:1887 елда туганнар
Төркем:7 ноябрь көнне туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Башкортстанда вафатлар