Яңа ел чыршысы (бәйрәм)

**Яңа ел чыршысы** — балалар өчен бәйрәм чарасы, ул СССРда, хәзерге Россиядә һәм башка постсовет илләрендә үткәрелә.

Балалар өчен мондый исемдәге бәйрәмнәр Вкп(б) Үзәк комитеты Политбюросы әгъзалыгына кандидат П. П. Постышев инициативасы белән 1935 елдан Раштуа чыршысы урынына үткәрелә башлый.

## Тарихы

1920 еллар ахырыннан Россиядә Раштуа чыршысы «буржуаз», «Попов» һәм советларга каршы йола буларак тыелган була. Раштуа чыршысы 5 елдан артык тыела.

СССРда чыршы Раштуа бәйрәме түгел, ә Яңа ел бәйрәме атрибуты буларак 1935 елда И. В. Сталин карары буенча кире кайтарыла, ул партия эшлеклесе П. П. Постышевка бу мәсьәлә буенча матбугатта чыгыш ясарга куша.

1935 елның 28 декабрендә «Правда» газетасының өченче битендә П.П. Постышевның кыска мәкаләсе чыга, анда чыршыга һөҗүмнәр «сул бөгелеш» дип атала һәм "балалар өчен искиткеч күңел ачу булган чыршыны хөкем итүне туктатырга кирәк" дип кушыла.

СССРда рәсми Совет хакимияте оештырган беренче чыршыны Харьков шәһәре халкы 1935 елның 30 декабрендә күрә. Яңа 1937 елга беренче Кремль Яңа ел чыршысы куела.

## Хәзерге Россиядә яңа ел чыршысы
1996 елның декабреннән Россиядә Яңа ел бәйрәмнәрендә Мәскәү Кремленең Собор мәйданында чыршы куюның революциягә кадәрге традициясе яңадан торгызыла. Кремль чыршысы билгеле бер стандартлар буенча сайлана: агач температура үзгәрешләрен кичерер өчен яхшы сыйфатлы булырга тиеш һәм өч атна дәвамында су сипмичә торырга, тигез ботаклы һәм йонлы ботаклы булырга тиеш, ботакта мүк һәм лишайниклар булмаска тиеш, яше 100 елдан да ким булмаска тиеш, биеклеге 30 метр тирәсе, ботак диаметры 0,6 метрдан да ким булмаска тиеш.

Россиянең башка шәһәрләрендә дә чыршыларны үзәк мәйданнарда һәм популяр туристик урыннарда урнаштыралар. Мондый агачларны бизәү дизайнын эшләү процессында еш кына әйдәп баручы белгечләр һәм мода дөньясы вәкилләре катнаша. Үзәк Яңа ел чыршыларын урнаштыру, бизәү һәм яндыру күп шәһәрләрнең традициясе булып тора, ул бәйрәмнәрдә шәһәр халкын һәм туристларны җәлеп итә.

Яңа 2009 елда Россиянең иң югары яңа ел чыршысы Красноярск шәһәренең төп мәйданында театр мәйданында куелды. Аның биеклеге 46 метр, нигез диаметры 19 метр, нигез әйләнәсе озынлыгы 60 метр. Үзенең зурлыгы буенча ул хәтта Казан чыршысын да узып китә, ул 6 метрга түбәнрәк була.

## Илнең төп чыршысы
СССРда төп чыршы 1937 елдан Союзлар Йортының Колонналар залында үткәрелә торган чыршы була, ул 1953 елда Кремльгә күчерелә: башта Зур Кремль сараена, ә аннары Яңа Кремль съездлар сараена. Бу чыршыга билетлар мәктәп отличнигы, шулай ук номенклатура балалары арасында бүленә. Илнең төп чыршысыннан тамаша үзәк телевидениедә трансляцияләнә.

Зур чыршылар шулай ук спорт сарайлары янында: Лужники, Олимпийский, Крылья Советов һәм башкалар янында узган. Кечкенә чыршылар завод һәм фабрика мәдәният йортлары, мәктәпләр янында булган.

Совет чорында яңа ел чыршыларын дәүләт, партия оешмалары, профсоюзлар, предприятиеләр оештыра. Бәйрәмне спонсорлык итүче оешмаларның байлыгына һәм йогынтысына бәйле рәвештә, әлеге чара төрле масштабта һәм чакыру билеты буенча алынган бәйрәм җыелмаларының төрле кыйммәткә ия була.

Бүгенге көндә Яңа ел чыршысы бөтен җирдә дәүләт һәм төрле коммерция структуралары тарафыннан оештырыла.

## Кремль чыршысында Кыш бабай

СССРның беренче Кыш бабасы 1937 елда М. Н. Гаркави була. 1938 елдан баш Яңа ел тылсымчысы булып С. И. Преображенский тора. Бу ролендә ул 20 елга якын эшли. 60-нчы еллар уртасыннан Кыш бабай А. О. Хвыля була. Советлар Союзында соңгы Кыш Бабай Р. С. Филиппов була (соңгы тапкыр 1992 елда). Россиянең беренче Кыш бабайсы Д. Ю. Назаров була. Хәзер Кремль чыршысында Кыш бабай кем икәне билгесез. Рәсми булмаган мәгълүматлар буенча бу актер С. М. Дужников, әмма актер моны кире кага, чөнки аның үз сүзләре буенча аны хәтта аның кызы да фаш итә.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Деды Морозы в истории страны