Дмитрий Токарев

**Токарев Дми́трий Степа́нович** (1 октябрь 1902, Ырынбур өязе, Ырынбур губернасы — 19 ноябрь 1993 ел, Владимир) — дәүләт иминлеге органнарының совет җитәкчесе. 1946 елдан — Таҗикстан ССРның дәүләт иминлеге буенча халык комиссары (1945—1948), Татарстан АССРның Дәүләт иминлеге министры (1948—1953), 1 һәм 2 чакырылыш СССР Югары Советы депутаты. Генерал-майор (1945).

## Биографиясе
Дмитрий Степанович Токарев туган авылында халык мәгарифе министрлыгының 2 нче сыйныф училищесында белем ала, 1915 елда укуын калдыра. 1911—1918 елларда батрак, вулыс идарәсендә исәпкә алучы укучысы. 1918—1922 елларда вулыс башкарма комитеты бүлеге, район профсоюз бюросының эш башкаручысы. 1922—1924 елларда Ырынбур  губерасы  Өяз советы башкарма комитетының икътисадый киңәшмә секретаре.

1924—1927 елларда ОГПУ чик буе гаскәрләрендә. 1927 елдан ВКП(б) әгъзасы. 1927—1928 елларда ОГПУ—НКВД югары чик буе мәктәбе курсанты. 1929—1930 елларда 49 нчы чик буе отряды вәкиле. 1930—1933 елларда ОГПУ ның Казакъстан буенча Тулы вәкаләтле вәкиллегенең чик буе сагы һәм гаскәрләр идарәсенең оператив вәкиле. 1933—1937 дә яшерен-оператив часть буенча ОГПУ-НКВДның 30 нчы чик буе отряды башлыгы ярдәмчесе. 1937 елның май-декабрендә НКВД линиясе буенча Парижда була. 1938 елда СССР НКВД ГУГБ 3 нче бүлеге 1 нче бүлекчәсе — СССР ГУГБ НКВД 1 нче идарәсе башлыгы ярдәмчесе,  СССР НКВД 1 нче идарәсенең 3 нче бүлеге башлыгы урынбасары, СССР НКВД ГУГБ 3 нче бүлегенең тикшерү бүлеге башлыгы урынбасары.  1938—1941 вакытлыча җитәкче вазыйфаларын башкаручы, Калинин өлкәсе буенча НКВД идарәсе башлыгы. Осташков лагереның "бушату" операциясе җитәкчеләренең берсе. 1941—1945 елларда  Калинин өлкәсе буенча НКГБ—НКВД идарәсе башлыгы, Калинин оборонасында катнашучы.

1945— 1948 елларда Таҗик ССР дәүләт иминлеге буенча халык комиссары (1946 елдан — министр). 1948— 1953 елларда Татар АССР дәүләт иминлеге министры. 1953— 1954 елларда Владимир өлкәсе буенча Эчке эшләр министрлыгы идарәсенең 5 нче бүлек башлыгы.  1954 елның февраленнән запаста. 1 һәм 2 чакырылыш СССР Югары Советы депутаты.

1991 елда отставкадагы генерал Д. С. Токарев Катынь атуы белән бәйле рәвештә кузгатылган җинаять эше буенча шаһитлык күрсәтмәләре бирә.. 1992 елда Хәрби прокуратурага Осташков лагереннан хәрби әсирләрне күпләп атарга әзерләү һәм уздыру турында күрсәтмәләр бирә.

1993 елның 19 ноябрендә Владимирда вафат була. Улыбыш зиратында җирләнде (38 нче участок).

## Исемнәре

* капитан, 11.04.1936;
* полковник (капитаннан), 23.12.1938;
* дәүләт иминлеге майоры, 14.03.1940;
* дәүләт иминлеге комиссары, 14.02.1943;
* генерал-майор, 09.07.1945.

## Бүләкләр

* Ленин ордены
* 2 Кызыл Байрак ордены (20.09.1943, 03.11.1944)
* 2  Кызыл Байрак Хезмәт  ордены (24.02.1948, 24.06.1950)
* «Хөрмәт Билгесе " Ордены (26.04.1940)
* 2 дәрәҗә  Бөек Ватан сугышы ордены (30.11.1946)
* 4 медаль
* «ВЧК—ДПУ (XV) мактаулы хезмәткәре» билгесе (13.06.1934)

## Кинода
Режиссер Павел Дроздовның «Прощаться не будем» (2018) фильмында Токарев ролен артист Артур Ваха башкара.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* Петров Н. В., Скоркин К. В. Кто руководил НКВД, 1934—1941: справочник / под ред. Н. Г Охотина, А. Б. Рогинского. — М.: Звенья, 1999. — 503 с. — .
* Pr. zb. Tom 2. Zagłada marzec-czerwiec 1940 // Katyń. Dokumenty zbrodni. — Warszawa: Trio, 1998. — P. 575. — .
* Убиты в Калинине, захоронены в Медном: Книга Памяти польских военнопленных - узников Осташковского лагеря НКВД СССР, расстрелянных по решению Политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года.. — Москва: Общество Мемориал, 2019. — 652 с. — .
* Токарев, Дмитрий Степанович // Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991
* Альманах «Россия. XX век»
* Виртуальный музей ГУЛага 
* Что мы должны понять, чтобы узнать всю правду о Катыни // Эхо Москвы
* Союз ветеранов Республики Татарстан

## Сылтамалар

Төркем:ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасында ТАССРдан депутатлар
Төркем:Владимирда вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:1993 елда вафатлар
Төркем:19 ноябрь көнне вафатлар
Төркем:1902 елда туганнар
Төркем:1 октябрь көнне туганнар
Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:II дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Кызыл Байрак ордены кавалерлары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Генерал-майорлар (ССРБ)
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр