Василий Гордов

**Василий Гордов**, Василий Николай улы Гордов,  (*12.12.1896, [[Минзәлә өязе]] – 24.08.1950, [[Мәскәү]]*) — һөнәри хәрби, 1нче бөтендөнья, Ватандашлар, совет-фин, Бөек Ватан сугышларында катнашучы. Сталинград фронтының сәргаскәре (*23.07.-12.08.1942*), 21нче, 33нче, 3нче армияләр сәргаскәре. Советлар Берлеге Каһарманы (*[[1945]]*), генерал-полковник (*[[1944]]*), сәяси золым корбаны.

## Тәрҗемәи хәле

1896 елның 12 декабрендә Уфа губернасы Минзәлә өязе (*хәзерге* Татарстанның Минзәлә районы) Матвеевка авылында укытучы гаиләсендә туган. Милләте — рус, керәшен активистлары аны керәшен дип саный. Казанда Үзәк керәшен укытучылар мәктәбен, Казан хәрби пехота укуханәсен, өлкән командирлар составы курсларын (*[[1925]]*), «Выстрел» курсларын (*[[1927]]*), М.В. Фрунзе исемендәге Хәрби академияне (*[[1932]]*) тәмамлаган. Сугышка кадәр «Генерал-майор» дәрәҗәсе бирелгән.

## Хәрби карьерасы
1нче бөтендөнья сугышында өлкән унтер-әфисәр дәрәҗәсендә катнашкан. 1918 елдан РСДРП әгъзасы.  Ватандашлар сугышы фронтларында рота, батальон, полк командиры булган. Махнога, Урта Азиядә басмачыларга каршы  хәрби операцияләрдә катнаша. Монголиядә хәрби инструктор була (*[[1925]]-[[1926]]*).
* 1939 елдан Калинин хәрби округы штабы башлыгы.
* 1940 елдан Идел буе хәрби округы штабы башлыгы.

## Бөек Ватан сугышында
Бөек Ватан сугышында 21нче, 33нче, 3нче гвардия  (*[[1944 ел]]ның [[3 апрель|3 апреленнән]]*) армияләре сәргаскәре.
1942 елның 23 июленнән 12 августка кадәр составына 4 гомумгаскәри армия һәм 1 хәрби- һава көчләре армиясе кергән Сталинград фронты сәргаскәре. Фронт белән җитәкчелек иткәндә җибәрелгән тактик хаталар нәтиҗәсендә, алман гаскәрләре фронтның саклану боҗрасын өзгәч, Сталин В.Н. Гордов урынына генерал-полковник А.И. Еременконы билгели.
Көнбатыш, Көньяк-Көнбатыш фронтларындагы сугышларда, Ржев-Вяземск, Спас-Деменск, Смоленск, Берлин, Праһа хәрби операцияләрендә катнаша. 
1943 елда генерал-полковник дәрәҗәсе бирелә. Сәргаскәр буларак, үзенә буйсынган кешеләр белән кырыслыгы, хәтта башбаштаклыгы белән билгеле була. 
«*Гаскәрләр белән оста җитәкчелек итүе, шәхси батырлыгы өчен*» Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә (1945 елның 6 апреле).
Сугыштан соң Идел буе хәрби округы гаскәрләре белән җитәкчелек итә.

## Сәяси золым корбаны
1946 елда, сәбәбен аңлатмыйча, армиядән читләштерәләр. 1947 елның гыйнварында хатыны белән бергә кулга алынган. Өч ел Мәскәүдә, Лубянка төрмәсендә тоталар. 1950 елның 24 августында,  «*Советка каршы эшчәнлектә, террор актлары оештыруга әзерләнүдә, Ватанга хыянәт итүдә*» гаепләнеп, Лефортово төрмәсендә атылган. Донской зиратында җирләнгән. 1956 елда акланган. Бүләкләре, хәрби дәрәҗәләре торгызылган.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Советлар Берлеге Каһарманының «Алтын йолдыз» медале (6.04.1945)
* Ленин орденнары (21.02.1945, 6.04.1945)
* Кызыл Байрак орденнары (1921, 27.03.1942, 3.11.1944)
* 1нче дәрәҗә Суворов орденнары (9.04.1943, 25.08.1944, 29.05.1945)
* 1нче дәрәҗә Кутузов ордены (28.09.1943)
* Кызыл Йолдыз ордены (22.02.1941)

## Хәтер
* Мәскәүдә, Минзәләдә урамнарга исеме бирелгән.

## Кызыклы факт
А. Корнейчукның, Бөек Ватан сугышының башлангыч чорындагы җиңелүләрдә фронт сәргаскәрләрен гаепле итеп калдыру максатыннан, 
Сталин кул астында язган «Фронт» пьесасының (*[[1942]]*) баш каһарманы Горловның бер прототибы — В.Н. Гордов.

## Әдәбият
# Батырлар китабы. Казан: ТКН, 2000. ISBN 5-298-01001-6
# Герои Советского Союза. Т.1. М., 1987.
# Герои Советского союза-наши земляки.Кн.1. Казан, 1982.
# Советлар Союзы Геройлары-якташларыбыз. Казан, 1990.
# Ханин Л. Герои Советского Союза-сыны Татарии. Казан, 1968.

## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Сылтамалар
*  Гордов Василий Николаевич
*   ГОРДОВ Василий Николаевич

## Моны да карагыз
*  Бунт генералов. Генерал Гордов  (''док. филм, 0:43:57'')

## Искәрмәләр

Төркем:Беренче бөтендөнья сугышында катнашучылар
Төркем:Россия ватандашлар сугышында катнашучылар
Төркем:Совет-фин сугышында (1939-1940) катнашучылар
Төркем:Бөек Ватан сугышы фронтлары сәргаскәрләре
Төркем:Бөек Ватан сугышы армияләре сәргаскәрләре
Төркем:Сталинград сугышында катнашучылар
Төркем:Хәрби академия тәмамлаучылар