Нурмый Шәрипов

**Нурмый Шәрипов**, Нурмөхәммәт Хәләфетдин улы Шәрипов (*[[1925 ел]]ның [[15 февраль|15 феврале]], [[СССР|ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Чаллы кантоны]], [[Нөркәй вулысы]], [[Казаклар (Тукай районы)|Казаклар]] — [[1944 ел]]ның [[27 июль|27 июле]], [[СССР|ССРБ]], [[Украина ССР]], [[Львов өлкәсе]], Каменка-Буг районы*) — Советлар Берлеге Каһарманы, гвардия өлкән сержанты.

## Тәрҗемәи хәле
1925 елның 15 февралендә ТАССР Чаллы кантоны Нөркәй вулысы (1935-1959 Ворошилов районы, 1959-1984  Сарман районы, хәзерге Тукай районы) Казаклар авылында туган. Әтисе Хәләфетдин (1895-1969), әнисе Раузателҗинан (1896-1974), абыйсы Мөхәмәтдин, апасы Хәдичә, энесе Минһаҗелгабидин, энесе Фалих (1937).
* 1933-1937 елларда Казаклар башлангыч мәктәбендә укый.
* 1937-1940 елларда Теләнче-Тамак урта мәктәбендә җидееллык белем ала.
* 1940-1943 елларда Ворошилов районы «Кызыл Казак» күмәк хуҗалыгында эшли, Чаллы элеваторына икмәк ташый.
* Кино куючылар курсын тәмамлап, киномеханик булып эшли башлый. Авылга беренче тавышсыз киноны да ул алып айта.

## [[Бөек Ватан сугышы]]нда
1943 елның февралендә армиягә алына. I Украина фронты, 3- гвардия танк армиясе, 6- гвардия танк корпусы, 53- гвардия танк бригадасының разведка взводы командиры итеп билгеләнә. Украинаны азат итүдә катнаша, Перемышль (Польша) шәһәрен алуда батырлык күрсәтә.

## Батырлыгы
Кукизув авылы янында ул, беренчеләрдән булып, Лопушанка елгасын кичә, дошман траншеясына бәреп керә һәм пулемет расчетын юкка чыгарып, алман офицерын әсир итә. Разведчиклар төркеме «тел» белән кире кайтканда, аның ике аягы да яралана. Иптәшләрен уттан саклау өчен, Н. Шәрипов кулга төшерелгән дошман пулеметыннан соңгы патроннарына кадәр атканнан соң, янындагы фашистларны һәм үзен граната белән шартлата.
 
1944 елның 27 июлендә һәлак була. Кабере Украинаның Львов өлкәсе Бонюнин авылы зиратында.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* Кызыл Йолдыз ордены (1943, декабрь).
* Ленин ордены (1944, февраль).
* III дәрәҗә Дан ордены (1944, апрель).
* Советлар Берлеге Каһарманы (һәлак булганнан соң, 1944, 23 сентябрь).

## Хәтер
* Сарман районы үзәгендә, Казаклар авылында урамнарга исеме бирелгән.
* 1990 елдан Теләнче-Тамак урта мәктәбе каһарман исемен йөртә.
* Теләнче-Тамак урта мәктәбе каршында һәйкәле бар (һәйкәлне салучы А. Әхмәтҗанов).
* 2018 елның 30 августында Яр Чаллының «Җиңү» паркында ачылган Каһарманнар аллеясында скульптур сыны урнаштырылган (скульптор — Вадим Иксанов).
* Яр Чаллыда Яңа шәһәрнең Автозавод районында 70нче А микрорайоны белән 71нче микроайонны аерып торучы урамга исеме бирелгән (координатлары 55.78315°, 52.465835°).
* 2020 елның 9 маенда Тукай районының каһарманның исемен йөртүче Теләнче-Тамак урта мәктәбе территориясендә Нурмый Шәриповка һәйкәл (бюст) ачылган.
* 2021 елда Зур Шилнә бистәсендә Чаллы шәһәре һәм Тукай районы арасындагы чик буе территориясендә урнашкан урамга исеме бирелгән.

## Галерея

Н.Шәрипов.jpg|Сугышта төшкән фотосурәте
Н.Шәрипов 1.jpg|Туу турында таныклыгы
Н.Шәрипов 2.jpg|ССРБ Югары Шурасы президиумы указы. 1944
Н.Шәрипов 3.jpg|Мәктәпкә исеме бирелү турында боерык. 1990
Н.Шәрипов 4.jpg|Теләнче-Тамак мәктәбе каршында һәйкәле
Җиңү_паркы_Чаллы_1.jpg|Яр Чаллының «Җиңү» паркында Каһарманнар аллеясы
Нурмый_Шәрипов_5.jpg|Теләнче-Тамак мәктәбе территориясендә яңа бюсты. 2020


## Чыганаклар
# Сарман районы энциклопедиясе. 2- китап (*төзүче* Дамир Гарифуллин). Чаллы, 2006.
# *[[Дамир Гарифуллин|Д. Гарифуллин]]*. Авыл егете – яу күрке. Гасырлар авазы, 2010, 1-2 саннар. ISSN 2073-7475

## Сылтамалар
*  Тукай муниципаль районы порталы 
* Н. Шәрипов исемендәге Теләнче-Тамак мәктәбе сайты 

## Искәрмәләр