Райнланд-Пфальц

**Райнланд-Пфальц** (алм.&nbsp;*<span lang="de">Rheinland-Pfalz</span>*) — Алмания федераль җире. Башкаласы — Майнц шәһәре.

## География
Райнланд-Пфальц Алманиянең көнбатышында урнашкан, Төньяк Райн-Вестфалия, Һессен, Саар, Баден-Вюртемберг федераль җирләре һәм шулай ук Бельгия, Франция һәм Люксембург белән чиктәш.

### Су ресурслары
Райнланд-Пфальц аша Райн, Мозель, Саар һәм Лан елгалары ага. Кечерәк елгалар да байтак: Наэ, Зауер (Sauer), Оур (Our), Глан (Glan), Зиг, Вальдлаутер (Waldlauter), Вислаутер (Wieslauter), Вайсбах (Weisbach), Оттербах (Otterbach), Эрленбах (Erlenbach), Михельсбах (Michelsbach), Пфримм (Pfrimm), Һаненбах (Hahnenbach), Зиммербах (Simmerbach), Гульденбах (Guldenbach), Эллербах (Ellerbach), Ар (Ahr), Прүм (Prüm), Энц (Enz), Нимс (Nims), Шварцбах (Schwarzbach), Хорнбах (Hornbach), Киль (Kyll), Дрон (Dhron), Лизер (Lieser), Альф (Alf), Вид (Wied), Зельц (Selz), Нистер (Nister), Аар (Aar).

Райнланд-Пфальцтагы иң зур күл —  Кобленц шәһәреннән ерак түгел урнашкан Лаах күле.

## Тарихы
Райнланд-Пфальц җире 1946 елның 30 августында француз оккупациясе шартларында барлыкка килә, аның составына Бавария Пфальцы, Кобленц һәм Трир провинцияләре, элеккеге Һессен-Нассау провинциясенең дүрт округы и Һессен шәһәренең Райн елгасының сул ягындагы өлеше керә. Шул ук 30 август көнне федералҗ җирнең конституциясен булдыру комиссиясе төзелә, төп канун проекты 1947 елның 25 апрелендә кабул ителә.

1947 елның 18 маенда җирле парламентка беренче сайлаулар үткәрелә.

Парламентның беренче утырышы 1947 елның 4 июнендә Кобленцта уздырыла. Федераль җир премьер-министры итеп Петер Альтмайер сайлана.

## Дәүләт төзелеше
Кануннар чыгару органы — Райнланд-Пфальц ландтагы (*Landtag Rheinland-Pfalz*), аның әгъзалары халык тарафыннан сайлана. Башкарма орган — Земельное Правительство Райнланд-Пфальц җире хөкүмәте (*Landesregierung von Rheinland-Pfalz*), ул ландтаг тарафыннан сайлана. Премьер-министрдан (*Ministerpräsidenten des Landes Rheinland-Pfalz*) тыш, аңарга Райнланд-Пфальц җире министрлары керә. Конституция күзәтчелеген Райнланд-Пфальц конституция мәхкәмәсе (*Verfassungsgerichtshof Rheinland-Pfalz*) башкара. Югары мәхкәмә инстанцияләре — Пфальц җиренең югары мәхкәмәсе (*Pfälzisches Oberlandesgericht*) һәм Кобленц югары мәхкәмәсе (*Oberlandesgericht Koblenz*).

## Административ бүленеше
Райнланд-Пфальц җире районнарга (*<span lang="de">Landkreis</span>*) һәм ирекле шәһәрләргә (*<span lang="de">Kreisfreie Stadt</span>*) бүленә, районнар шәһәрләрне (*<span lang="de">Stadt</span>*) һәм мөҗтәмәгый берлекләрне(*<span lang="de">Gemeinde</span>*) үз эченә ала, зуррак шәһәрләр үз чиратында округларга бүленә (*<span lang="de">Ortsbezirk</span>*).

### Районнар

1 Арвайлер, *<span lang="de">Ahrweiler</span>* (AW) 
2 Альтенкирхен, *<span lang="de">Altenkirchen</span>* (AK) 
3 Альцай-Вормс,&nbsp;*<span lang="de">Alzey-Worms</span>* (AZ) 
4 Бад-Дүркһайм, *<span lang="de">Bad Dürkheim</span>* (DÜW) 
5 Бад-Кройцнах, *<span lang="de">Bad Kreuznach</span>* (KH) 
6 Бернкастель-Виттлих, *<span lang="de">Bernkastel-Wittlich</span>* (WIL)
7 Биркенфельд, *<span lang="de">Birkenfeld</span>* (BIR) 
8 Кохем-Целль, *<span lang="de">Cochem-Zell</span>* (COC) 
9 Доннерсберг,&nbsp;*<span lang="de">Donnersbergkreis</span>* (KIB) 
10 Айфель Битбург-Прүм,&nbsp;*<span lang="de">Eifelkreis Bitburg-Prüm</span>* (BIT) 
11 Гермерсһайм,&nbsp;*<span lang="de">Germersheim</span>* (GER) 
12 Кайзерслаутерн,&nbsp;*<span lang="de">Kaiserslautern</span>* (KL) 
13 Кузель, *<span lang="de">Kusel</span>* (KUS) 
14 Майнц-Бинген, *<span lang="de">Mainz-Bingen</span>* (MZ) 
15 Майен-Кобленц,&nbsp;*<span lang="de">Mayen-Koblenz</span>* (MYK) 
16 Нойвид,&nbsp;*<span lang="de">Neuwied</span>* (NR) 
17 Райн-Һунсрүк,&nbsp;*<span lang="de">Rhein-Hunsrück-Kreis</span>* (SIM) 
18 Райн-Лан,&nbsp;*<span lang="de">Rhein-Lahn-Kreis</span>* (EMS) 
19 Райн-Пфальц,&nbsp;*<span lang="de">Rhein-Pfalz-Kreis</span>* (LU) 
20 Көньяк Вайнштрассе,&nbsp;*<span lang="de">Südliche Weinstraße</span>* (SÜW) 
21 Көньяк-көнбатыш Пфальц, *<span lang="de">Südwestpfalz</span>* (PS) 
22 Трир-Саарбург,&nbsp;*<span lang="de">Trier-Saarburg</span>* (TR) 
23 Вульканайфель,&nbsp;*<span lang="de">Vulkaneifel</span>* (DAU) 
24 Вестервальд,&nbsp;*<span lang="de">Westerwaldkreis</span>* (WW)

### Ирекле шәһәрләр
# Франкенталь, *<span lang="de">Frankenthal (Pfalz)</span>* (FT)
# Кайзерслаутерн,&nbsp;*<span lang="de">Kaiserslautern</span>* (KL)
# Кобленц,&nbsp;*<span lang="de">Koblenz</span>* (KO)
# Ландау-ин-дер-Пфальц,&nbsp;*<span lang="de">Landau in der Pfalz</span>* (LD)
# Людвигсхафен, *<span lang="de">Ludwigshafen am Rhein</span>* (LU)
# Майнц, *<span lang="de">Mainz</span>* (MZ)
# Нойштадт (Вайнштрассе), *<span lang="de">Neustadt an der Weinstraße</span>* (NW)
# Пирмазенс,&nbsp;*<span lang="de">Pirmasens</span>* (PS)
# Шпайер, *<span lang="de">Speyer</span>* (SP)
# Трир,&nbsp;*<span lang="de">Trier</span>* (TR)
# Вормс,&nbsp;*<span lang="de">Worms</span>* (WO)
# Цвайбрүккен,&nbsp;*<span lang="de">Zweibrücken</span>* (ZW)

## Икътисадый үзенчәлеге
"Газпром" ААҖ (Россия) белән берлектә Газ тармагы белгечләрен әзерләү үзәге булдырылган.

## ЮНЕСКО мәдәни мирасы
ЮНЕСКО тарафыннан Бөтендөнья мәдәни мирасы итеп Райнланд-Пфальц җиренең дүрт  истәлекле урыны танылган:
* 1981: Шпайер соборы;
* 1986: Рум чорындагы Трир (Августа Треверорум), биредә Порта Нигра капкалары, амфитеатр, кайзер мунчалары, Константин базиликасы, Либфрауэнкирхе соборы бар;
* 2002: Урта Райн үзәненең Бинген һәм Кобленц шәһәрләре арасындагы өске өлеше;
* 2005: Югары алман-рети лимесының Райнброль и Нойштадт-Дунай торак пунктлары арасындагы 550 чакрымлык өлеше

## Сылтанмалар
* www.rlp.de — Райнланд-Пфальц федераль җиренең рәсми сәхифәсе

Төркем:Алмания