9 апрель

**9 апрель** — Милади тәкъвимендә дүртенче айның тугызынчы көне. Ел ахырына кадәр 266 көн кала.

#### 

[thumb|[1989 елгы  митингында вафат булганнарына һәйкәл, .]]

###### 
###### 
*  АКШ:
** ***Аппотомакс көне*** (), АКШ ватандашлар сугышы заманындагы Аппоматокс бәрелеше көне (en) (1865 елдан бирле).
** ***[[Уинстон Черчилль]] көне*** (), 1963 елда беренче АКШ ихтирамлы ватандашы *<small>([[:en:Honorary citizen of the United States|en]])</small>* буларак кабул ителә.
*  Боливия — Конституция көне.
*  Грузия — ***Милли бердәмлек көне*** (, ).
*  Дания — ***[[Оккупация көне]]*** (, ).
::Икенче Бөтендөнья сугышы 1940 елда илнең  хәрби көчләре тарафыннан оккупацияләнүе *<small>([[:da:Invasionen af Danmark i 1940|da]])</small> искә алына.
*  [[Канада]] — ***[[Вими Ридж көне]]*** <small>()</small>.
::[[1917 ел]]да [[Беренче бөтендөнья сугышы]] дәвамында нең Па-дэ-Кале регионындагы <u>Вими торак пункты тирәсендәге бәрелеше</u> *(en)* истәлеге, [[рәсми ял көне]] түгел.
*  [[Тунис]] — ***[[Корбан]] булганнарны искә алу көне*** <small>(, )</small>.
::[[1938 ел]]да  [[Француз колониаль империясе]] хәрби көчләре тарафыннан җирле халыкның демонстрациясенең изелүе *(fr) искә алына, рәсми ял көне.
*  Филипин — ***[[Гайрәт]] көне*** (, ).
::Икенче Бөтендөнья сугышы дәвамында  Батаан *<small>([[:en:Bataan|en]])</small>* провинциясенең  гаскәрләре кулына төшүен искә алу.
*  Финляндия — ***[[фин теле]] көне*** ().
###### 
*  ***Бөтендөнья [[Конкани теле]] көне*** (, Viswa Konknni Dis).
:: Һиндстанның  Гоа штатында рәсми бәйрәм. Тел исеменең башка төрле имләларда язылышы - Konknni, ಕೊಂಕಣಿ, കൊങ്കണി.
*  Бразилия:
** ***[[Бразилия гәҗите]] көне*** ().
** ***[[Китапханә]]ләр көне*** ().
** Милли тимер көне ().
** 20px ***[[Рио-де-Жанейро (штат)|Рио-де-Жанейро]] [[штат]]ы көне*** ().
** 20px Пиауи штаты —  Алагоинья-ду-Пиауи муниципалитеты көне ().
** 20px Сан-Паулу штаты —  20px Коншал муниципалитеты көне ().
** 20px Сан-Паулу штаты —  20px Кубатан муниципалитеты көне ().
** 20px Сан-Паулу штаты —  20px Можи-Гуасу муниципалитеты көне ().
** 20px Сан-Паулу штаты —   Пирапозинью муниципалитеты көне ().

#### Киң вакытлы халыкара чаралар

#### 
* 1667 —  Француз колониаль империясе башкаласы да дөньяның беренче публик сәнгать җимешләре күргәзмәсе узган.
* 1866 — ның ватандашлары турында кануны индеецлардан тыш илнең барлык халкына тигез хокуклар бирә.
* 1940 —  үз гаскәрләрен  һәм гә кертә.
* 1945 — Кёнигсберг шәһәре капитуляциясе. 
* 1989 —  гаскәрләре  шәһәрендәге митингны куа, ***16 кеше вафат***.

## 

* 1336 — Тамерлан, мәшһүр дөнья яулаучысы.
* 1784 — Рафаэль дель Риего, 
* 1833 — Нил Попов, 
* 1868 — Николай Собольщиков-Самарин, 
* 1870 — Владимир Карпов, 
* 1883 — Гомәр Терегулов, сәясәтче, Милли Идарә әгъзасы. 
* 1888 — Григорий Ардаров, 
* 1897 — Залман Малкин, 
* 1898 — Давид Эпштейн, 
* 1899 — Лев Литвинов, 
* 1900 — Баһадур Эдулҗи Кападиа, 
* 1917 — Алексей Леонтьев, 
* 1921 — Матрена Шинкова, 
* 1921 — Хәниф Фәйзуллин, Бөек Ватан сугышы чорында Кызыл Гаскәр укчылар ротасы командиры, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1925 — Алексей Трошин, 
* 1925 — Эрнст Неизвестный, 
* 1928 — Александр Барабанов, 
* 1936 — Галим Дәүләтов, башкорт шагыйре, тәрҗемәчесе.
* 1938 — Виктор Черномырдин, СССР һәм Россия дәүләт эшлеклесе, Россия Министрлар Кабинеты рәисе (1992—1993), Россия хөкүмәте рәисе (1993—1998), Россия президенты киңәшчесе (2009—2010).
* 1940 — Валентина Сорокина, 
* 1949 — Борис Иванов, 
* 1961 — Азат Ягъфәров, 
* 1961 — Тамара Беручашвили, 
* 1967 — Айрат Арсланов, Галиәсгар Камал театры актеры.
* 1974 — Кримади Моника, 
* 1985 — Кристиан Нобоа, 
* 1988 — Никита Давыдов, 
* 1993 — Владислав Евстафьев, 
* 1998 — Ләйсән Большова, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2018 елдан), «Тантана» премиясе лауреаты (2019).

## 

* 1626 — Фрэнсис Бэкон, инглиз фәлсәфәчесе, тарихчы, сәясәт эшлеклесе.
* 1804 — Жак Неккер,
* 1882 — Данте Габриел Россетти (*Dante Gabriel Rossetti*), инглиз рәссамы һәм шагыйре.
* 1886 — Андрей Ракович,
* 1912 — Иоасаф, 
* 1923 — Исисин, 
* 1937 — Константин Олешкевич, 
* 1945 — Петр Иванов, 
* 1955 — Алексей Абрикосов, 
* 1959 — Фрәңк Ллойд Райт, .
* 1961 — Әхмәт Зогу,  Албания короле (1928-1939).
* 1972 — Җеймс Фрәнсис Бөрнс, 
* 1972 — Юзеф Твардҗицки, 
* 1973 — Алексей Изюмов, 
* 1987 — Мәсгуть Латыйпов, композитор.
* 1987 — Мөдәрис Мостафин, 
* 1990 — Маргарита Рудомино,
* 1993 — Нина Зобова,
* 1998 — Михаил Греку,
* 2002 — Александр Галкин, 
* 2012 — Нәүфәл Ризванов, 
* 2013 — Еркегали Рәхмәдиев, казакъ композиторы.
* 2015 — Рогволд Суховерко, 
* 2020 — Зоя Семендуева,

## Искәрмәләр

Төркем:Ел көннәре
*