Россия этнослары

Россия Федерациясенең 185 тән артык төрле этник төркемнәренең һәрберсе аерым милләт буларак санала. Бу төркемнәрнең халык саннары нык аерыла — мәс. руслар һәм татарлар саны миллионнар белән исәпләнсә, саамнар һәм кетлар исә 10,000 ким.

Россия Федерациясенең 85 субъекты арасында 21 милли республика (аерым этник азчылыкның үз иле буларак булдырылган), 5 автономияле округ (гадәттә этник азчылыкның өлеше зур яки доминант) һәм бер автономияле өлкә статуслы төбәкләр бар.

## Россиядәге этник төркемнәр, 1926-2010

## Тел һәм мәдәният

Россия Федерациясе конституциясе буенча, илнең рәсми тел буларак рус теле билгелә, ләкин республикаларның бер яки күбрәк телне рәсми тел буларак билгеләү хокуклары бар. Республикаларныңкүпчелегендә кимендә ике рәсми/дәүләт теле барлыкта — рус теле һәм төбәкнең исеменә нигез салган милләтнеке. Төбәкләрдә 50 күбрәк азчылык телләрендә 1,350 күбрәк газета һәм журнал, 300 телеканал һәм 250 радиостанция эшли. Яңа кабул ителгән кануннар нигезендә азчылык телләре федераль радио һәм телевидение эшчәнлегендә дә кулланыла ала.

2007 елда, 38 милли азчылыкның телләрендә 6,260 мәктәп белем бирә иде, 10,404 мәктәптә 75 артык милли азчылык телләре дәрес буларак укытылды. Тулаем алганда, Европа Шурасы министрлары азчылыклар телләрендә дәреслекләр белән тәэмин итү, азчылык телләрне өйрәтү мөмкинлекләрнең киңәю, укытучыларны әзерләү өлкәсендә уңай үзгәрешләрнең булуын таныды. Шул ук арада, кайбер аерым азчылыклар очрагында туган телендә белем алу мөмкинлеге өлкәсендә проблемалар кала бирә.

Илдә 2000 артык милли азчылыклар ассоциациясе һәм 560 милли-мәдәни автономия булуга карамастан, Министрлар Комитеты күп регионнарда милли азчылыкларның мәдәниятләрне саклау һәм үстерүгә юнәлгән дәүләт ярдәме бик түбән дәрәҗәдә булуын таныды. Шул ук арада, үз милли төбәге булган һәм булмаган этник төркемнәрнең арасында зур аерма күзәтелә — соңгыларның ресурслары чагыштырмача түбәнрәк.

## Җирле халыклар
Россиядә шулай ук аерым төркемгә керүче азчылык халыклары да яши — каты климатик шартларда яшәм, бик традицион тормыш рәвешен алга сөрүче Төньяк һәм Ерак Көнчыгыш азсанлы җирле халыклары. Советлар Берлегенең юкка чыгуыннан соң, Россия аларның хокукларны саклауга юнәлгән махсус кануннар кабул итте.

2007 елда Европа Шурасы Министрлары Комитеты бу җирле халыклар яшәгән территория һәм анда урнашкан табигый байлыкларны саклау өлкәсендә илнең федераль кануннарына кертелгән үзгәртүләре нәтиҗәсендә тискәре үзгәрешләргә китерә алачагын таныды.

## Хариталар

File:Ethnic_map_of_Russia_1989.png|Россиянең этник харитасы, 1989
File:Ethnic_map_of_Russia_2010.png|Россиянең этник харитасы, 2010
File:Largest ethnic minority by federal subject 2010.svg|Руслардан тыш иң эре этник төркемнәр: сары — украиннар, ачык яшел — татарлар, каты яшел — казакълар, әфлисүн — әрмәннәр, зәңгәр — бурятлар, соры-зәңгәр — алманнар, алсу — кореялылар
File:Two largest ethnic minority by federal subject 2010.jpg|Руслардан тыш ике милләтле регионнар (2010 җанисәбе)
File:Russians by federal subject 2010.svg|Руслар таралышы, 2010
File:Tatars by federal subject 2010.svg|Татарлар таралышы, 2010
File:Ukrainians by federal subject 2010.svg|Украиннар таралышы, 2010
File:Bashkirs by federal subject 2010.svg|Башкортлар таралышы, 2010
File:Chuvashs by federal subject 2010.svg|Чуашлар таралышы, 2010
File:Chechens by federal subject 2010.svg|Чеченнар таралышы, 2010
File:Armenians by federal subject 2010.svg|Әрмәннәр таралышы, 2010
File:Mordvins by federal subject 2010.svg|Мордва таралышы, 2010
File:Kazakhs by federal subject 2010.svg|Казакълар таралышы, 2010
File:Azerbaijanis by federal subject 2010.svg|Әзериләр таралышы, 2010
File:Belarusians by federal subject 2010.svg|Беларуслар таралышы, 2010
File:Germans by federal subject 2010.svg|Алманнар таралышы, 2010


## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

Төркем:Россия халыклары