open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Варшава

**Варша́ва** ( )&nbsp;— Польшаның иң зур шәһәре, башкаласы. Шәһәр аша Висла елгасы ага.

Шәһәр Мазовец воеводлыгында урнаша.

## Халык
Халык саны — 1 729 119 кеше.

## Тарих
* 1920 елның 18 августы — маршал Михаил Тухачевскийның Варшавага һөҗүме (*иллюстрацияләрдә  — сугыш вакыттагы плакат*).

* 2 октябрь — Варшава инкыйлабы бастырыла.

## Шәһәрдә туган танылган кешеләр
* Петер Зейфман (1823-1903), Казан ветеринария институтының беренче ректоры 
* Януш Корчак (1878-1942), язучы, табиб, Треблинкада газ камерасында үтерелгән.
* Рафал Тшасковский (1972), Варшава президенты (мэр, 2018). Польша Президентлыгына кандидат (2020, 2025).

## Фотографиялар

Image:Kedyw W-wa 1944.jpg|Батальон «Pięść». Варшава күтәрелешенең беренче көннәре. 1944 елның 1 августы.
Image:Warsaw Uprising by Deczkowki - Wacek Platoon - 15911.jpg|«Zośka» батальон солдатлары трофей «Пантера» танкында. 1944 елның 2 августы
Image:Lokajski - Powstancy w Śródmieściu (1944).jpg|«Kiliński» батальон солдатлары баррикадаларда. 1944 елның 20 августы.
Image:Warsaw Uprising by Lokajski - Kilinski at PASTa - 3895.jpg|Батальон «Kiliński» сугышчылары здания штурм. 1944 елның 20 августы.
Image:Warsaw Uprising - Small PASTa - 9.jpg|Девушка из батальона «Ruczaj» позирует на фоне разбитого итальянского танка Pz.Kpfw 736(i). 1944 елның 22 августы.
Image:Warsaw Uprising - Small PASTa - 4.jpg|Немецкие автомобили, захваченные батальон солдатлары «Ruczaj». 1944 елның 23 августы.
Image:Joachimczyk J powstanie.jpg|Офицеры батальона «Sokół» и военный фотограф Иоахим Яхимчук (слева). 1944 елның 27 августы.
Image:Warsaw Uprising - nordwach.jpg|Повстанцы из батальона «Chrobry I». 1944 елның августында
Image:Warsaw Uprising - Insurgents at Kalmer Factory.jpg|Солдаты Вацлава Гржибовски из группировки «Chrobry II». 1944 елның августында.
Image:Warsaw Uprising - Baon Czata by Karpinski.jpg|«Czata 49» батальон солдатлары. 1944 елның августында.
Image:Warsaw Uprising - Mailbox at PKO.jpg|Скауты «Harcerska Poczta Polowa» — службы полевой почты. 1944 елның августында.
Image:Warsaw Uprising by Tomaszewski - Solec 1.jpg|«Harcerska Poczta Polowa». 1944 елның августында.
Image:Warsaw Uprising - Soldiers from Parasol on Warecka Street.jpg|Медсёстры һәм «Parasol» батальоннынән яралы баш күтәрүче. 1944 елның 1 сентябре.
Image:Warsaw Uprising by Tomaszewski - Warecka 10 - detail.jpg|«Miotła» батальон солдат-харцерылары. 1944 елның 2 сентябре.
Image:Warsaw Uprising Batalion Kiliński (1944).jpg|«Kiliński»батальонның хөрмәтле взводы. 1944 елның сентябрендә.
Image:Warsaw Uprising by Chrzanowski - Henio Roma - 14828.jpg|«Gustaw» батальон сугышчылары. 1944 елның октябрендә.
Image:Warsaw Uprising by Swiderski - Stolica 189.jpg|«Wigry» батальон әсир солдатлары Варшаваны ташлап китәләр. 1944 елның октябрендә.
Image:Home Army Members 11 Nov. 2008 Sanok.JPG|КА ветеранары. 2008 елның 11 ноябре.


## Икътисад

## Халыкара мәгълүмәт
Варшаваның кардәш шәһәрләре — Берлин, Мәскәү, Санкт-Петербург, Грозный, Рига.

thumb|400px|Патша сарае һәм аның алдындагы мәйдан

*
Төркем:Миллионлы шәһәрләр
Фердинанд Амлонг

**Амлонг Фердинанд Юлиус Адольф Фридрих улы** (Федор Амлонг, Фөдор Амлонг) — архитектор. 1871 елда Мәскәүдә лютеран динле прусс илчесе гаиләсендә туа.

## Белеме
1900 елда Сәнгать Академиясен тәмамлый.

## Хезмәте

1900 елда Казанга килә, сәнгать мәктәбендә укыта. 1903 елдан Казан губернасының төзелеш комиссиясе архитекторы.
Казанда 17 ел эчендә бик күп корылмалар коруда катнаша һәм реконструкцияли. 1917 елда Мәскәүгә кайта.

Казанда М. Ш. Шамил (Тукай ур, 74) ( Г. Б. Руш белән), Подуруева йортын (Союз композиторов, Лобачевский ур., 10), 1906 елда - хәрби округ җитәкчесе йортын (ТР дәүләт сынлы сәнгать музее) төзи.

## Чыганак
* Казан алманнары  

## Искәрмәләр


Төркем:Алман архитекторлары
Төркем:Казан архитекторлары
Карпо (иярчен)

**Карпо** (), яки **** — Юпитерның иярчене.

Төркем:Юпитер иярченнәре
Карл Арнштейн

**Арнштейн Карл Август улы** — галим-медик. 1840 елда Мәскәүдә лютеран динле алман гаиләсендә туа.

## Белеме
1864 елда Дерпт Университетын тәмамлый.

## Хезмәте

1869 елдан Казан Университеты мөгаллиме. 1873-76, 1890-92 елларда медицина факультеты деканы.

Билгеле гистология фәннәре мәктәбен нигезли (А. С. Догель, А. Е. Смирнов, Д. А. Тимофеев, А. Н. Миславский, Б. И. Лаврентьев, А. Г. Геберг һ.б.).

## Чыганак
* Казан алманнары  

Төркем:Гистологлар
Төркем:Казан университеты укытучылары
Рус патшалыгы

**Рус патшалыгы** яки Византия вариантында **Россия патшалыгы** — 1478 һәм 1721 еллар арасында яшәгән рус дәүләте.

«Рус патшалыгы» — бу чор Россиясенең рәсми исеме.

1547 елда Бөек Мәскәү кенәзлеге кенәзе Иван IV Явыз патша дәрәҗәсен ала.

1721 елда Төньяк сугышыннан соң, патша Пётр I Россия империясе итеп игълан итә.

## Тарих
### Иван IV идарәсе

### Борис Годунов идарәсе

## Дәүләт башлыклары
: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; — **формаль** *идарә иткән патша*
: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; — **регент** *булган патша*

## Парламент

## Административ бүленеш

## Сайланылган администрация

## Гаскәрләр (җир һәм диңгез гаскәре)

## Дипломатия

## Геральдика

## Акча системасы

## Икътисад

XVI гасыр азагында илдә 220 шәһәр, матди җитештерү һөнәрчелек дәрәҗәсендә үсүе, территориаль специализация процесслары дәвам итә иде. Дәүләт эченә Идел буе ханлыкларны кушуыннан соң Көнчыгыш илләре белән сәүдә үсә башлады.

## Дин

## Фән һәм мәгариф
Борынгы Христианлыкның пакълыгы югалган дип саналган илләрдән чыгышлы галимнәр тәэсире *«[[иман]]ны какшата ала»* дигән фикернең Россиянең җәмгыятендә таралганлыгы сәбәпле систематик мәгарифнең таралуга озак вакыт дәвамында юл бирмәде.

Шуңа карамастан, XVII гасыр уртасында систематик мәгариф нигезләнә һәм үсә башлый. Бу үзгәрешләргә патша Алексей Михайловичның үзенең шәхси югары укымышлылыгы да йогынты ясый.

## Мәдәният һәм сәнгать

### Музыка
* XVI гасыр азагында — XVII гасыр башында Россия патшалыгында гөслә барлыкка килә . Озынлыгы белән — 1,5 м кадәр. Кыллар саны: 55—66. Хроматик төзелеше.

## Спорт

## Шулай ук карагыз
* Россия тарихы
* Иң зур империяләр исемлеге
* Россия империясе
* Россия республикасы
* Совет Россия республикасы
* ССРБ
* Россия Федерациясе

## Искәрмәләр

## Әдәбият

## Сылтамалар

Төркем:Рус дәүләте
Акыл хезмәте ияләре

**Акыл хезмәте ияләре** (ягъни *интеллект эшчәнлеге белән хезмәт күрсәтүчеләр*) - мәгълүмати җәмгыятькә хас феномен. Акыл хезмәтенә багышланган күләмле тикшеренүләр һәм фәнни әдәбиятына карамастан, бердәм билгеләмәсе әлегә юк..: 
* *Инглиз телле Википедиядә*:**Акыл хезмәте иясе** (:en:Knowledge Worker) - хезмәт күрсәтү өчен төп кулланылган капиталы үзенең гыйлеме булган хезмәткәр, эш/хезмәт башкару өчен физик көч урынына үзе һәм башкалар туплаган фәнни белем кулланып эшләүче һөнәр иясе. 
* *Оксфорд [[сүзлек]]ләре онлайн*: эшләре буларак мәгълүматны эшкәртү яки аны куллану белән шөгелләнгән кеше.
* *Бизнес сүзлеге онлайн*: тавар яки хезмәт куеп җитештерүдән аермалы буларак, төп эшчәнлеге мәгълүмат табу, аны анализлау һәм эшкәртү белән бәйле булган мәгълүмат аналитигы, продукт үстерүче, планнар җитештерүче, программалар язучы һәм төрле тикшеренүләр әгъзасы. Бу атама 1909 елда Австралиядә туган АКШ менеджмент остазы Петер Друкер тарафыннан популярлаштырылган.

Белем икътисады чорында яшәгән югары үсештәге илләрдәге икътисадый продуктның төп өлеше мәгълүмат тармагында эшләүче гыйльми хезмәтчәннәр тарафыннан тудырыла.

Гадәти үрнәк буларак, алдынгы фәнни тикшеренү өлкәсеннән тыш, табиблар, укытучылар, кәшефчеләр, санак өчен программалар булдыручы инженерлар, архитекторлар, икътисад, хокук һ.б. өлкәләрдәге белгечләрне китереп була. Алар "үз ризыгын уйлау аша таба".. Бу төр хезмәтчәннәргә, үз эшен уңышлы башкара алу өчен, гомер буе гел өйрәнү, яңа гыйлем үзләштерү зарур, чөнки алар тарафыннан тудырылган өстәмә кыйммәт югарылыгы аларның гыйльми капиталлары эшләгән өлкәләрдә пәйда булган  өр-яңа мәгълүмат һәм белемгә ия булуларыннан тора.

Мөстәкыйль эшчәнлек алып бармыйча, берәр оешмада ялланып эшләүче гыйльми хезмәтчәнне шул оешманың **гыйльми хезмәткәре** дип атыйлар.

Бүгенге көндә, гыйльми хезмәт төрләреннән аермалы буларак, текст җыючы сәркатип яки китап бирүче китапханә хезмәтчәне башкарган "мәгълүмати хезмәт"не кеше булмаган Google, Яндекс яки Википедия роботлары да өлешчә үткәрә ала.

## Шулай ук карагыз

* Нәтиҗәле җитәкче
* Гыйлем икътисады
* Гыйлем базары
* Гыйлем менеджменты
* Гыйльми оешма
* Гыйлем трансферы
* Мәгълүмат тармагы
* Гыйлми кыйммәтләр чылбыры
* Өйрәнү
* Китапханә гыйлеме
* Тормыш буе уку
* Шәхси гыйлем менеджменты
* Җәмгыяви мәгълүмат эшкәртү

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
:en:Knowledge Worker

Төркем:Хезмәт күрсәтү тармагы
Төркем:Һөнәрләр
Төркем:Белем
Шацк

**Шацк** () — Россия территориясендә урнашкан шәһәр, Рязань өлкәсенең Шацк районы үзәге.

Халык саны — 6 562 кеше.

## География
Шацк Шача елгасы (Цна кушылдыгы) өстендә, Мәскәүдән 350 километр көньяк-көнчыгышрак, Рязаньнән 195 километр көньяк-көнчыгышрак урнашкан. Якындагы тимер юл станциясе — *Нижнемальцево* (Сасово районы, 31 километр ераклыкта). Шәһәр аша <span style="padding:1px .5em; color:#ffffff; background-color:#0090ff; font-weight:bold;">М5</span> «Урал» (Мәскәү — Рязань — Пенза — Самар — Уфа — Чиләбе) автоюлы бара.

## Тарих
1553 елда ныгытма буларак нигезләнә.

1719 — 1775 елларда — Шацк провинциясе үзәге, 1796 елдан 1923 елга хәтле — Тамбов губернасының Шацк өязе үзәге.

1856 елда Шацк өяз шәһәрендә 10 чиркәү, 712 йорт һәм 33 лавка (кибет) булган.

1929 елдан Шацк районы үзәге булып тора.

## Халык

Милли состав (2002): руслар — 96,7%, украиннар — 0,7%.

## Икътисад
Тегү фабрикасы, ликөр-аракы заводы, сөт комбинаты, һ.б.

## Искәрмәләр

Төркем:Рязань өлкәсе шәһәрләре
Төркем:Рязань өлкәсе район үзәкләре
Павловка (Куергазы районы)

**Павловка** — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 235 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Михайловка (Мәләвез районы)

**Михайловка** — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 162 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Сарыш (Мәләвез районы)

**Сарыш** — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан татар авылы.
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 406 кешенең яшәве мәгълүм.
## Танылган шәхесләр

* Миңлетдин Әминев (1922-1969), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүpиятсының муниципаль берәмлекләр сəʙиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Урта Ака

**Урта Ака** — Башкортстанның Мәчетле районында урнашкан татар авылы.
ᴨyчᴛьı индексы — 452554, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 319 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Тәкә (Мәчетле районы)

**Тәкә** — Башкортстанның Мәчетле районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә  314 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчᴛьı индексы — 452561, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Ишем (Мишкә районы)

**Ишем** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452353, 
## Демография

## Авылда туган күренекле шәхесләр

* Гурий Эвайн (*Котлыкай Гыйбаев*, 1882-1938), мари язучысы. 
* Ишмәй Ишкинин (1914-1964), Сәвитлар Берлеге каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кызыл Юл (Мишкә районы)

**Кызыл Юл** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Шәхесләр

* Өлфәт Хәмәтҗанов (1938—2016), медицина фәннәре докторы (1987), профессор (1988). БР атказанган фән эшлеклесе (1995), РФ (2001) һәм БР (1992) атказанган табибы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Олы Шады

**Олы Шады** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Флорид Бүләков - драматург, БР халык язучысы.
* Нәгыйм Әгъләмов (1932), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Түбән Сорокино

**Түбән Сороᴋᴎнa** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452344, 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Николаевка (Мишкә районы)

**Николаевка** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 452331, 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵᴍһүриятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Чабык (Мишкә районы)

**Чабык** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
## Демография

## Шәхесләр

* Юрий Калиев (1957–2014), фәлсәфә фәннәре докторы (2004), профессор (2006).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Мишкә

**Мишкә** (, , ) — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Төркем:Башкортстанның район үзәкләре
Кыйгазытамак

**Кыйгазытамак** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Гәрәй Мәргән
* Нәбиулла Бабичев
* Фәнүз Фәезев

* Нәфирә Иксанова
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Тынбай

**Тынбай** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
## Демография

## Шәхесләр

* Денис Яметов (1999―2022), Россиянең Украинадагы махсус операциясе вакытында һәлак булган .
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.
## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстан авыллары
Яңакош

**Яңакош**, яки **Яңагыш** — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан татар авылы.
 
## Тарихи мәгълүмат
Яңагыш авылына Бөре өязенең Каршан волостенда, 1688 елның 10 мартында Акбирде Бикбулатов нигез сала. 1906 елда Яңагышта 2169 кеше яшәгән, 2 мәчет, 5 сәүдә ноктасы булган. Чәчүлекләр аз булганлыктан, күп гаиләләр 1922 елда Хәбибулла һәм Сәгъдәтулла Бикбулатовлар җитәкчелегендә яңа җиргә күчеп утырырга карар иткән. 
Бикбулатовлар, Заһитовлар, Мөкътәсип Җәми­левның гаиләләре Уфа кантонының Удельно-Дуваней волосте биләмәсендә Булат авылына нигез сала. 
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Гази Заһитов (1921—1953), 1945 елның 30 апрелендә совет сугышчыларыннан беренчеләрдән булып Рейхстаг бинасы өстенә Кызыл байрак элгән яугир.
* Хәернас Чикаев (1925―2012), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Әбеш

**Әбеш** — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл.
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 78 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Туксанбай

**Туксанбай** — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл. Авылда Башкортстан Республикасының милли әдәбият музее филиалы - Мифтахетдин Акмулла музее эшли.
## Демография

## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Мифтахетдин Акмулла

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Исламгул (Миякә районы)

**Исламгул** — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 287 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 452072, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Танылган шәхесләр

* Агулла Суфиянов (1927-2009), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кече Гәйнә

**Кече Гәйнә** — Башкортстанның Миякә районында урнашкан татар авылы. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 82 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Авылда туган танылган кешеләр

* Риф Гыйззәтуллин (Сергей Тулин) (11.09.1957), РФ Каһарманы (*[[1996]]*), генерал-майор (*[[2007 ел]]дан запаста*).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Әнәч (Миякә районы)

**Әнәч**, шулай ук **1нче Миякәбаш** — Башкортстанның Миякә районындагы татар авылы. Миякә елгасы ярында урнашкан. Кыргыз-Миякәдән – 12, Уфадан 210 чакрым ераклыкта урнашкан.
Әнәч авыл советына Әнәч, Новый мир, Үрнәк, 2нче Миякәбаш, Кашкар, Днепровка, Новоалексеевка, Николаевка, Максимовкалар карый.
Үз вакытында Әнәч авылы исемен үзгәрткән булган. 1960 елдан алып 2010 елның 1 февраленә кадәр ул Миякәбаш исеме белән аталган. Ни өчен дигәндә, 1905-1917 елларда Миякә елгасының сул як ярында бер авыл үсеп чыгып, аңа Миякәбаш (“Миякә елгасы башы” дигән мәгънәдә) исемен биргән булганнар. Озак та узмый, Әнәч белән Миякәбаш кушылып ук бетә һәм 1917 елгы халык исәбен алу вакытында алар Миякәбаш буларак теркәлә.
## Демография
Бүген Миякәбаш авыл советы җирлегендә 1626 кеше яши. Шуларның 1307се – 18 яшьтән өлкәннәр. Үсмерләр саны – 116, мәктәпкәчә яшьтәгеләр саны – 203 бала. Күпчелек халык (959 кеше) Әнәч авылында гомер итә. Үрнәктә – 85, 2че Миякәбашта – 55, Днепровкада – 96, Кашкарда 67 кеше яши. Ә инде Максимовка, Николаевка, Новоалексеевка авылларында яшәүчеләр саны аз калган. Әнәчтә – татарлар, Кашкар авылында – чувашлар, Днепровкада –  украиннар, 2нче Миякәбашта – башкортлар, Новоалексеевкада – руслар, ә Новый мир авылында катнаш халык яши.
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 921 кешенең яшәве мәгълүм.
## Икътисад
Авылларда зур хуҗалык урынына бүген фермер хуҗалыклары калган. Алар, нигездә, игенчелек һәм малчылык белән шөгыльләнә. Мәсәлән, “Абдуллин” крестьян-фермер хуҗалыгы бүген зурлардан исәпләнә. “Новый мир” авылында яшәүче булдыклы ир зур мәйданда бөртеклеләр чәчеп уңыш ала, аның фермаларында мөгезле эре терлекләр һәм сарыклар башы шактый. 
Әнәчтә дә фермерлык, эшкуарлык белән уңышлы шөгыльләнүчеләр шактый.
## Социаль вазгыять
Авылларда балалар саны арта, шулай булгач мәктәпләр дә гөрләп тора. Укучылар саны 200гә барып баса, балалар бакчаларында тәрбияләнүчеләр саны да 50дән артып китә. Биредә интернат та бар, уку елы дәвамында анда 31 бала яши.
Әнәчтә шулай ук ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм балалар өчен социаль приют уңышлы эшли, анда бүгенге көндә 16 бала тәрбияләнә.
Хакимият җирлегендә шулай ук 2 медицина учреждениесе, 2 мәдәният учагы, 2 китапханә, 7 кибет, 2 почта бүлекчәсе эшли.
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* *[[:d:Q107131701|Khazimukhamet Shaymukhametov]]*
* *[[:d:Q16723260|Марат Җәмилев]]*
* Мифтахетдин Акмулла
* *[[:d:Q107099672|Яппаров Миңлеғәли Ғәлим улы]]*
* *[[:d:Q107327353|Әлимғолов Рәхимйән Рәхимғол улы]]*
* Әхтәм Әминев

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Ярлекәү

**Ярлекәү** () — Башкортстанның Миякә районында урнашкан татар авылы. 2009 елның 1 гыйнварына биредә  514 кешенең яшәве мәгълүм.
Авыл атамасы авылның хуҗасы, генерал Ерлыков фамилиясеннән килә. 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Истерек

**Истерек** — Башкортстанның Нуриман районында урнашкан татар авылы.
ᴨyчты индексы — 452443, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 222 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Юныс (Салават районы)

**Юныс** — Башкортстанның Салават районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 248 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчᴛьı индексы — 452481, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Тәйми

**Тәйми**, **Таймый** *(Атау)*— Башкортстанның муниципаль Салават районына караган татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 633 кешенең яшәве мәгълүм.
### [[География]]
Уфадан 175 километр ераклыкта, Атау елгасы буенда урнашкан.
 
### Этнохисап
* 2002 елгы  буенча: татарлар — 76%;
## Демография

## [[Климат]]
Климат континенталь: **-16&nbsp;°C** (25 декабрь — 5 февраль); **+ 18&nbsp;°C** (25 июнь — 5 август). Туллы еллык төшеме 603 мм*.
 
** — интерполяция Шеппард инверс дистанция дигән метод буенча.*
## Танылган шәхесләр

* Габделәхәт Вилданов (1879—1954), этнограф, телләр һәм әдәбият белгече, БАССР үзәк төбәк өйрәнү музее мөдире (1927―1931).
* Агиш Гыйрфан — язучы, журналист.
* Вәкил Гыйрфанов — биология фәннәре докторы, ССРБ ФА БФ Биология институты башлыгы. 
* Камил Гыйрфанов — БДУ доценты.
* Габдрахман Сәгъди — филология фәннәре докторы, Ташкәнт университеты профессоры.
* Һади Сәгъди — язучы, мәгърифәтче. 
* Артур Сәгъдиев — филология фәннәре докторы (*Һ. Сәгъдинең оныгы*)
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Түбән Аллагуат

**Түбән Аллагуат** — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 295 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Танылган шәхесләр

* Мөхәммәт-Хәнәфия Батыршин (1833-1912), Ташкәнтның беренче шәһәр табибы.
* Рәмзил Ишсарин (1975), VII чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Гали-Бузат

**Гали-Бузат** — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 8 кешенең яшәве мәгълүм.
## [[География]]
Уфадан 206 километр ераклыкта. Административ территориаль бүлү буенча Эстәрлебаш муниципаль районына керә.

 
## [[Климат]]
Климат континенталь: **-15&nbsp;°C** (25 декабрь — 5 февраль); **+ 18&nbsp;°C** (25 июнь — 5 август). Туллы еллык төшеме 569 мм*.
 
** — интерполяция Шеппард инверс дистанция дигән метод буенча.* 
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

### Этнохисап
* 2002 елгы ревизия буенча: татарлар — 93%;
 
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Новый Мир (Стәрлебаш районы)

**Новый Мир** — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 28 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨучтьı индексы — 453189, 
### [[Җәгърафия]]
Ɵфәдан 176 километр ераклыкта урнашкан.

### [[Климат]]
Климат континенталь: **-15&nbsp;°C** (25 дᴎкəбер — 5 фᴎвpәл); **+ 18&nbsp;°C** (25 июнь — 5 aуᴦыс). Туллы еллык төшеме 549 мм*.
 
** — интерполәция Шеппард инверс дистaнсa дигән метод буенча.* 
 
## Демография

### Этнохисап
* 2002 елгы  буенча: башкортлар — 72%;
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵᴍһүриятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Йомагуҗа (Стәрлебаш районы)

**Йомагуҗа** — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 164 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 453172, 
## [[Җәгърафиᴙ]]
Өфəдан 150 километр алыс . Административ территориаль телү  буенча Эстәрлебаш муниципаль районына керә.

### [[Климат]]
Климат континенталь: **-15&nbsp;°C** (25 дикәбеp — 5 фиврәᴫ); **+ 18&nbsp;°C** (25 июнь — 5 аугыc). Туллы еллык төшеме 516 мм*.
 
** — интерполәция Шеппард инверс дистaʜса дигән метод буенча.* 
## Демография
Халык саны динамикасы:

### Этнохисап
* 2002 елгы pəвиз буенча: башкортлар — 78%;
## Танылган шәхесләр

* Абдулла Әхмәтов (1918-1995), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Сарайчы

**Сарайчы** — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 283 кешенең яшәве мәгълүм.
 
## [[Җəгърафия]]
Өфəдан 163 километр алыс . Административ территориаль телү  буенча Эстәрлебаш муниципаль районына керә.

### [[Климат]]
Климат континенталь: **-15&nbsp;°C** (25 дᴎкәбeр — 5 фᴎврəл); **+ 18&nbsp;°C** (25 июнь — 5 aугьıс). Туллы еллык төшеме 572 мм*.
 
** — интерполәция Шеппард инверс дистаʜcа дигән метод буенча.* 
## Демография
Халык саны динамикасы:

### Этнохисап
* 2002 елгы pəʙиз буенча: башкортлар — 98%;
 
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵмһүpиятсының муниципаль берәмлекләр сəʙиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Салыръелга

**Салыръелга** — Кече Куергазы елгасы (Дим бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Куергазы районы, Ырынбур өлкәсенең Шарлык районы биләмәләрендә ага. Кече Куергазы елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.

## Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн бүᴫгeында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның уpьıсия өлеше).

Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000712112200006978
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200697
* Бассейн коды — 12.01.00.007
* ГӨ буенча  — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* РФ табигать ресурслары һәм экология министрлыгы сайты 

Төркем:Ырынбур өлкәсе елгалары
Төркем:Башкортстан елгалары
Николаевка (Стәрлетамак районы, Николаевка авыл советы)

**Николаевка** — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 830 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨучтьı индексы — 453145, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Танылган шәхесләр

* Петр Ушаков (1922-1944), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵᴍһүриятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Аючы (Стәрлетамак районы)

**Аючы** () — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 297 кешенең яшәве мәгълүм.
Каһым түрә туган авылы.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

* Рим Янгузин (1941—2007), тарих фәннәре докторы (1990), профессор (1991). БР (1993), РФ  (2002) атказанган фән эшлеклесе.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Петропавловка (Стәрлетамак районы)

**Петропавловка** — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл.2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 12 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Танылган шәхесләр

* Григорий Пулькин (1916-1945), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Яңа Габдрахман (Стәрлетамак районы)

**Яңа Габдрахман** — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 38 кешенең яшәве мәгълүм.
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Авылның танылган кешеләре

* Рәшит Шәкүр (1937―2024) ― язучы, галим. Салават Юлаев премиясе лауреаты (2012). Башкортстанның халык шагыйре (2021).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Илмәт (Тәтешле районы)

**Илмәт** — Башкортстанның Тәтешле районында урнашкан татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 380 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография

## Авыл белән бәйле шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Йосып (Тәтешле районы)

**Йосыф** — Башкортстанның Тәтешле районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 452832, 
## Демография

## Авыл белән бәйле шәхесләр

* *[[:d:Q107210719|Әбүбәкеров Мәғсүм Әбүбәкер улы]]*

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Бишкурай

* Бишкурай — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл
* Бишкурай — Башкортстанның Илеш районында урнашкан авыл

Төркем:Топонимнар
Югары Бишенде

**Югары Бишенде** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
 
## Демография

Рәсми буенча милли состав (2002): башкортлар-84%..
## Шәхесләр

* Рифгать Вәлиуллин (1935—2007), режиссер. РФ (1996) һәм БАССР (1989) атказанган сәнгать эшлеклесе (*[[Уфа]]*).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Каран-Бишенде

**Каран-Бишенде** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Тимербулат Вилданов (1928—2005), нефтьче, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Яңа Бишенде

**Яңа Бишенде** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
Туймазы районында Бишенде атамасы кергән дүрт авыл бар, алар шул исемдәге Бишенде елгасына бәйле.
Уфа провинциясе канцеляриясенең 1747 елның 17 мартындагы документында билгеләнүенчә, бирегә җиде гаилә белән ясаклы татар Бикмәт Бигашев килеп утыра. 1762 елда бу төбәккә Казан өязенең Арча якларыннан янә 45 ясаклы татар күчеп килә. Югары Бишендегә төпләнгән бу кешеләр XIX гасырда Яңа Бишенде авылына нигез салуда катнаша.
Колхозлашу чорында алар хуҗалыкка Габдулла Тукай исемен бирә. 60нчы елларда колхоз нигезенд “Туймазы” совхозы оештырылгач, Яңа Бишенде аны Тукай бүлекчєсе составына керә.
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Югары Троицки (Туймазы районы)

**Югары Троицкое** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
 
## Демография

Рәсми буенча милли состав (2002): башкортлар-44%, руслар — 42%..
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Юкәле Чишмә

**Юкәле Чишмә (урысча Липовый Ключ)** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы. 1875 елда Юкәле авылына нигез салына.
 
## Демография

## Шәхесләр

* Шәһит Лотфулла улы Таипов (1937) — СССР нефть сәнәгате министрлыгының (1982) һәм «Татнефть» җәмгыятенең (1997) шәрәфле нефтьчесе, СССР нефть сәнәгате министрлыгының отличнигы, Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалеры. Әлмәттә туризмны һәм альпинизмны үстерү буенча күп хезмәт куйган спортчы, кышкы суда йөзү буенча дөнья чемпионатында катнашучы *[[2002 ел|(2002]]*). Сәламәт яшәү рәвешен актив пропагандалаучы. Туган якны өйрәнүче (краевед).
*Мәүлетҗан Әхмәтшин  Әбәди улы (1936) — техник фәннәр докторы, профессор, Россиянең Почетлы нефтьчесе, Ханты-Мансий округының Атказанган фәнни хезмәткәре.
*Луиза Хәбирова (Таипова) Әфләх кызы (1944) — Башкортостан Республикасының Атказанган табибы.
*Равил Таипов Әфләх улы (1946) — Татарстанның Атказанган нефтьчесе, РФ Энергетика министрлыгының Мактаулы нефтьчесе.
*Нур Сәйфуллин Рәшит улы (1948-2007) — Башкортостан Республикасының Атказанган химигы, техник фәннәр докторы.
*Салават Сәйфуллин Рәшит улы (1956) — биофизика белгечлеге буенча физик-техник фәннәр кандидаты.
*Фәрит Сәйфуллин Миндияр улы (1952) — Башкортостан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.
*Таһир Әхсәнин улы Таипов (1954) — Әлмәт кан кую станциясенең баш табибы (1996-2014), Татарстанның Атказанган сәламәтлек саклау хезмәткәре (2009), Татарстанның Атказанган табибы (2012)
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# "История деревни Юкале». Научное издание: «Человек и природа в бассейне реки Ик». Казань, 2018. ISBN 978-5-9222-1237-3
# Книга славы. Том III. Москва: Закон и порядок. 2007
# *[[Миргазиян Юныс]]*. Кыпчак кызы. Таиповлар гаиләсе турында биографик роман «Атадан бала яшь калса». Казан, 2018. ISBN 978-5-298-03598-9
## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.
** Хәсәнә абыстай хәтирәләре
**  Памяти Хасаны абыстай
**  Мы студенты Уфимского нефтяного института
**  Ютубта Шәһит Таипов каналы
**https://mapdata.ru/bashkortostan/tuymazinskiy-rayon/derevnya-lipoviy-klyuch/gornaya-ulica/

Төркем:Башкортстан авыллары
Дуслык (Туймазы районы)

**Дуслык** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
## Демография

Федераль дәүләт статистикасы хезмәте мәгълүм буенча авылның төп халык - башкортлар (2002 елда 53%).
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Воздвиженка (Туймазы районы)

**Воздвиженка** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.

## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сəʙиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Никитинка (Туймазы районы)

**Никитинка** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 452774, 
## Демография

Федераль дәүләт статистикасы хезмәте мәгълүм буенча авылның төп халык - руслар (2002 елда 60%).
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵᴍһүриятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кәкребаш

**Кәкребаш** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы. Кәкребаш авыл советы үзәге.
## Тарихи мәгълүматлар
Күккүз би дигән кешенең бу якка килеп утрак тормыш башлавы унҗиденче гасыр ахырларында була. Бу төбәктә кара урман булган. Ул Коңгыр би белән бергәләп нәсел-нәсәбен алып, Каран чишмәсе буена урнаша. Хәзерге Тукмак-Каран авылына шулай нигез салына. Алар бу төбәккә бик күп мал белән килә. Иген игү эшенә керешәләр. Урман кисеп, яндырып, төпләп, җирләрне тазартып, шушы яңа кәсепкә күчәләр.
Бу вакытка чаклы алар патша ревизиясенә кермәгән була. Әлеге җирләрне рәсмиләштерә башлау унҗиденче гасыр ахырына туры килә. 1692 елларда типтәрләр, мишәрләр килеп төпләнә.
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Тимер Арслан (1915-1980) — татар һәм башкорт шагыйре.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.
* Башкорт энциклопедиясе 

Төркем:Башкортстан авыллары
Исмаил (Туймазы районы)

**Исмаил** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
ᴨyчты индексы — 452771, 
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Галимҗан Хаҗиев (1930), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кандры-Кутуй

**Кандры-Кутуй** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Танылган шәхесләр

* Рәмзия Гайфуллина (1938), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Уязытамак

**Уязытамак** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
## География
Район үзәгеннән һәм Туймазы тимер юл станциясе Көньяк Көнбатышта 36 км еракта, Уязытамак елгысы (Чулман бассейны) ярында урнашкан.
## Инфраструктура
Төп мәктәп, балалар бакчасы, фельдшер акушерлык пункты, клуб, китапханә, мәчет бар. 
## Тарих
Авылга Казан даругасы Кыр Елан улусы башкортлары үз җирләрендә нигез сала. Исеме гидронимнан алынган. 1748 елда алып билгеле (кардәшлек килешүе буенча ясаклы татарлар килеп утыра.
1786 елдан биредә шулай ук шартларда ясаклы татарларның яңа группасы килеп утыра (алар соңыннан типтәрләр катламына күчкән).
1795 елда йортта 76 кеше яшәгән, 1865 елда 90 йортта — 656 кеше. 
Алучанлык, игенчелек, чана җитештерү белән шөгелләнгәннәр. Мәчет, 2 су чәчәге булган. 1906 елда мәчет, 3 су чәчәге, тимерчелек, мөгази теркәлгән.
Техник фәннәр докторы, Уфа авиация университеты профессоры Р.Ә.Бадамшин шушы авылда туган.
## Демография

Халкы: 1906 елда — 1119 кеше; 1920 — 1474; 1939 — 1172; 1959 — 1106; 1989 — 597; 2002 — 557; 2010 — 593 кеше. Башкортлар, татарлар яши (2002).
## Шәхесләр

* Рөстәм Бадамшин (1950), техник фәннәр докторы (2000), профессор (2004). БР атказанган фән эшлеклесе (2002).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Сәрән

**Сәрән** () — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
## Демография

## Шәхесләр

* Әүфәр Гәрәев (1946), география фәннәре докторы (1991), профессор (1992). БР атказанган фән эшлеклесе (1998).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кызыл Бүләк

**[[Кызыл Бүләк]]**:
* Кызыл Бүләк — БР Бакалы районы авылы.
* Кызыл Бүләк — Туймазы районы авылы.
## Моны да карагыз
* **[[Бүләк]]**

Төркем:Топонимнар
Төмәнәк

**Төмәнәк**()  — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан татар авылы.
ᴨyчᴛьı индексы — 452772, 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* «Юлчы» тапшыруы
* Башкортостан җɵмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Алексеевка (Уфа районы)

**Алексеевка** — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
## Демография

## Шәхесләр

## Рәсемнәр

Файл:Церковь в Алексеевке.jpg|

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Алексеевка (Туймазы районы)

**Алексеевка** — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүpиятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Камышлы (Уфа районы)

**Камышлы** () — Башкортстанның Уфа районында урнашкан чуаш авылы.
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.
* ЧУВАШСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ 	А Ӑ Б В Г Д Е Ӗ Ж З И Й К Л М Н О П Р С Ҫ Т У Ӳ Ф Х Ц Ч Ш Щ Э Ю Я 

Төркем:Башкортстан авыллары
Волково (Уфа районы, Дмитриевка авыл советы)

**Волково** — Башкортстанның Ɵфә районында урнашкан авыл.

## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүрᴎятсының муниципаль берәмлекләр сəʙиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Лавочное

**Лавочное** — Башкортстанның Ɵфə районында урнашкан авыл.
ᴨучᴛы индексы — 450516, 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүрияᴛсының муниципаль берәмлекләр сəвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Мөдәрис

**Мөдәрис** () — Башкортстанның Уфа районында урнашкан татар авылы. Авылның элекке исеме **Курасково**. Авыл аша <span style="padding:1px .5em; color:#ffffff; background-color:#0090ff; font-weight:bold;">М7</span> «Идел» (Мәскәү — Владимир — Түбән Новгород — Чабаксар — Казан — Уфа) трассасы үтә.

## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Торфяной (Киров өлкәсе)

**Торфяной** () — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

## Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

## Сәгать поясы

## Халык
Халык саны динамикасы:

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).

## Искәрмәләр

Төркем:Оричи районы торак пунктлары
Төркем:Киров өлкәсе торак пунктлары
Йоматау

**Йоматау** — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
## Демография

## Истәлекле урыннары
* Йоматау Башкортстан халыкларының этнография музее
## Шәхесләр

* Валерий Кокин (1956—2012), Наркотикларның законсыз әйләнешен контрольдә тоту буенча федераль хезмәтнең Башкортстан буенча идарә җитәкчесе (2006―2012), полиция генерал-лейтенанты, фәлсәфә фәннәре кандидаты.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортстан муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Йоматау а/х техникумы

**Йоматау а/х техникумы** ()— Башкортстанның Өфə районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — ?, 
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүриᴙтсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кече Казаккол

**Кече Казаккол** — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 354 кешенең яшәве мәгълүм.
## Демография

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Амангилде (Учалы районы)

**Амангилде** — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 110 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җөмһүpиятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары
Ахун (Учалы районы)

**Ахун** — Башкортстанның Учалы районында урнашкан татар авылы. Кыйдыш елгасы буенда урнашкан. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 2852 кешенең яшәве мәгълүм.
Авыл советына керүче Кыйдыш, Танычау һәм Ташморын авыллары - 1930нчы елларда Ахуннан аерылып чыккан утарлар. Кыйдыш — сөтчелек фермасы нигезендә, Ташморын — сарыкчылык фермасы урынында барлыкка килгәннәр.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2449 кешенең яшәве мәгълүм.
## Танылган шәхесләр

* Нигъмәт Зөлкарнәй, Учалы төбәгендәге иң беренче язучы, һәвәскәр тарихчы, районда мәгариф эшен оештыручы. 
* Зифа Кадыйрова — татар язучысы (Чаллы).
* Нәзифә Кадыйрова — җырчы, Россиянең атказанган артисты *([[2005]])*, Салават Юлаев премиясе *([[1994]])*.
* Алмас Әмиров — драма артисты, БР халык артисты (2004), *[[Шәехзадә Бабич|Ш. Бабич]] премиясе ([[2003]]).*
* Вил Галиев — инженер, техник фәннәре докторы.
* Галиб Галиев — физика-математика фәннәре докторы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кыйдыш (Учалы районы)

**Кыйдыш** – Башкортстанның Учалы районында урнашкан татар авылы.
Почта индексы – 453733,  – 80253815002.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 119 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Илчегол (Учалы районы)

**Илчегол** — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Илчегол, Мулдакай, Орловка авыллары якын булуда сәбәпле бер пунктка охшаган.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 242 кешенең яшәве мәгълүм. Башкортлар (100%).
## Авылның танылган кешеләре

* Флюра Килдиярова - җырчы, Россиянең халык артисты *([[2002]])*, Салават Юлаев премиясе *([[1985]])*.
* Айгөл Сагынбаева - җырчы, «Татар җыры» конкурсы җиңүчесе.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Имангул (Учалы районы)

**Имангул** — Башкортстанның Учалы районында урнашкан татар авылы.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 861 кешенең яшәве мәгълүм.
## Танылган шәхесләр

* Барый Габитов (1909―1991), Бөек Ватан сугышында атлы гаскәри, старшина.
* Рамазан Нигъмәтуллин (1924―2002), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Җәүдәт Сөнгатуллин (1924―2007), Советлар Берлеге каһарманы.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Кунакбай (Учалы районы)

**Кунакбай** ()  — Башкортстанның Учалы районында урнашкан татар авылы.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 750 кешенең яшәве мәгълүм.
## Танылган шәхесләр

* Гобәй Фәткуллин (1914-2012), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* **[[Александр Матросов]]** яки **[[Шакирҗан Мөхәммәтҗанов]]** — дошманнар амбразурасын үз тәне белән каплаган Совет Берлеге каһарманы. Рәсми версиягә күрә исеме Александр Матвей улы Матросов, ләкин күп хәзерге версияләргә күрә Александр Матросов исеме артында Урал егете Шакирҗан Мөхәммәтҗанов торуы билгеле .
* Гөлнур Хөсәенова (1959), филология фәннәре докторы (2017). БР атказанган мәдәният хезмәткәре (2007).
## Галерея

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Сәфәр (Учалы районы)

**Сәфәр** () — Башкортстанның Учалы районында урнашкан типтәр авылы.
## Тарихи белешмә
Сәфәр авылын ясаклы татарлар нигезли. Агыр елгасы буендагы җирләр буш тора, аларны патша хөкүмәте «фетнәче» Кара-табын кабиләсеннән тартып ала. 1743 елда татарлар Ает Йосыпов һәм Ает Иштавановка җирләр бүлеп бирү турында документлар сакланган. 1920 елда авылда 324 йортта 1762 кеше тора. 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1410 кешенең яшәве мәгълүм.
## Авылның танылган кешеләре

* Сабит Суфиянов (1904-74), шагыйрь,  журналист. 
* Хәкимҗан Әхмәтгалин (1923-1944) (15 июнь 1923 — 19 июль 1944) — Бөек Ватан сугышында һәлак булган Советлар Берлеге каһарманы (үлгәннән соң, 1945). 1942 елдан алып Кызыл Армиядә.
* Хәким Мөхетдинов (1922-1988), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Рәмзилә Хисаметдинова (*1949-1995*) - шагыйрә, укытучы, РСФСР халык мәгарифе отличнигы (1995).
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Бала-Чытырман

**Бала-Чытырман** — Башкортстанның Фёдоровка районында урнашкан авыл.
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1426 кешенең яшәве мәгълүм.
## Күренекле кешеләр

Рәйхана Гыйльманова - журналист, Башкортостан Республикасының матбугат һәм массакүләм мәгълүмат чараларының хөрмәтле эшчесе, Күп кенә бөтенроссия һөнәри конкурслары җиңүчесе.
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Балыклы (Федоровка районы)

**Балыклы** — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 677 кешенең яшәве мәгълүм.
Балыклы авыл биләмәсе Федоровка районында иң эре һәм иң нәтиҗәле үсешүче административ берәмлекләрдән санала. Аңа караган биш авылда (Балыклы, Әтәч, Петровка, Ивановка һәм Полыновка) меңнән артык кеше гомер кичерә.
Балыклы авыл биләмәсенә караган торак пунктларда халык санының кимүгә түгел, елдан-ел артуга таба баруы очраклы түгел. Эш шунда — биредә производство һәм социаль объектлар ничек булган, барысы да сакланып калган һәм куәтләрен арттырып, яңалары белән дә тулылана бара. Әйтик, агымдагы елда гына хуҗалык базасында нефть сәнәгате тармагы өчен заманча торба бөгү предприятиесе — “Стрела” җәмгыяте сафка керде. Әлегә биредә 15 кешегә эш урыны булдырылса, предприятиенең икенче чиратын файдалануга тапшырганнан соң янә 50 кеше югары хезмәт хакы түләнүче эш урыннарына ия булачак. Соңгы чорда авыл биләмәсенә караган торак пунктларда ачылган яңа кибетләр, киосклар саны да дистәгә якынлашкан. Гомумән, Балыклы биләмәсен бүген куәтле авыл хуҗалыгы җитештерү ширкәтләре, ике мәктәбе, ике мәдәният йорты, ике китапханәсе, ике медицина пункты, балалар бакчасы, мәхәлләләре, кибетләре, почтасы булган, икътисади яктан да, социаль өлкәдә дә иркен сулыш алып яшәүче административ берәмлек дияргә тулы нигез бар.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Әтәч (Федоровка районы)

**Әтәч** — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 290 кешенең яшәве мәгълүм.
Әтәч авылы Федоровка районының Балыклы авыл хакимиятенә һәм “Үрнәк” авыл хуҗалыгы биләмәсенә керә. Хәзерге вакытта бу борынгы авылда 168 йортта 400гә якын милләттәшебез яши. Тырыш халык тормыштан ямь табып, муллыкта, бәрәкәттә гомер кичерә. Җәмгысе 22 фамилияле гаиләләр теркәлгән биредә. Ибраһимовлар, Мөхәммәтшиннар, Гомәровлар – авылга нигез салучылардан.
1760-1770 елларда хәзерге Татарстан тарафларыннан өч ир-егет бүгенге Әтәч авылы урынына килеп төпләнә. 1795 елгы тарихи материалларга караганда, авылда унике гаилә яшәве мәгълүм. Тора-бара бирегә тагын да берничә гаилә күченеп килә һәм шулай авыл зурая башлый.
## Демография
Халык саны динамикасы:

## Авылда туган танылган кешеләр

* Инсаф Абдуллин *([[1963]])* - телевидение дикторы, Татарстанның атказанган артисты
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Югары Алаштан

**Югары Алаштан** — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә  322 кешенең яшәве мәгълүм.
 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 351 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Төркем:Башкортстан авыллары
Новая Деревня утары

**Новая Деревнә утары** — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 453283, 
## Демография
Халык саны динамикасы:

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 71 кешенең яшәве мәгълүм.
## Шәхесләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Башкортостан җɵᴍһүриятсының муниципаль берәмлекләр сәвиты.

Төркем:Башкортстан авыллары