Skanderbeg

**Skanderbeg**, yäki **Georgiy Kastrioti** (; *[[1405 yıl]]nıñ [[6 may]]ı — [[1468 yıl]]nıñ [[17 ğinwar]]ı, [[Leja]]*) — Kastrioti kenäzlege xäkime (*1443—1468*), ğosmanlılarğa qarşı alban kütäreleşe citäkçese, Albaniä milli qaharmanı.

## Biografiäse

### Yäşlege
Georgiy Alban kenäze Gyon (*İoann*) Kastriotinıñ keçe ulı bulğan. Gyon Venetsiä dokumentlarında «qüätle alban senyorı,  häm Raguza maqtawlı watandaşlı» dip iskä alına. Georgiynıñ änise — Voisava — serb dvorän näselennän bulğan.

Balaçaqta Georgiynı Soltan Morad II’gä totqır itep birgännär. Anda anı islam dinen qabul itärgä mäcbür itkännär. Ul ofitser karyerasın yasağan häm Ğosman ğäskärlärendä suğışıp, dan qazanğan, küp kenä bäreleşlärdä qatnaşqan häm şundıy batırlıq kürsätkän, töreklär anı İskändär dip atağannar (İskändär Zölqärnäyn iseme könçığışta härwaqıt batır sinonimı bulğan).

Tuğan ilenä qaytqaç, İskändär-bey (alban transkripsiäsendä *Skanderbeg*) Ğosman okkupantlarına qarşılıq kürsätüne citäklägän.

### Kütäreleş

Skanderbeg citäkçelegendäge albannar kütäreleşe öçen etärgeç motiv bulıp 1443 yılnıñ 1 ğinwarında Läxstan häm Macarstan patşası  tarafınnan töreklärgä qarşı  iğlan itelüe torğan, ul 1444 yılnıñ 10 noyäbrendä  täre yörtüçelärneñ ciñelüe häm patşanıñ häläq buluwı belän tämamlanğan.

1443 yılnıñ 3 noyäbrendä Macarstan ğäskär başlığı  Niş şähären töreklärdän azat itkäç, Skanderbeg islamnan waz kiçkän, yañadan xristian dinen qabul itkän häm 300 atlı oträd belän törek lageren qaldırğan. Dibra şähärenä kilep citkäç, ul Albaniäne azat itü öçen kütäreleşkä çaqırğan. Berniçä könnän soñ Skanderbeg Kruyağa kergän häm 28 noyäberdä alban starşinaları anı Kastrioti kenäzlege başlığı häm barlıq albannarnıñ yulbaşçısı dip iğlan itkännär. Tizdän ul töreklärne  tar-mar itkän, ä annarı, Macarstan belän berläşmä tözep, Murad II’ne alban şähäre Kruyanı  tuqtatırğa mäcbür itkän.

1444 yılda  häm alban kenäzläre belän xärbi-säyäsi berläşmä tözegän («») häm Kruyada urnaşqan keçkenä kavaleriä oträdı bulğan, ul Tönyaq Albaniädä partizan suğışın cäyeldergän, 1449 häm 1451 yıllarda Ğosman ğäskärlären tar-mar itkän.

Läkin 1447—1448 yıllarda Skanderbeg , Venetsiä Ädrän yar buyında Leja ligasınıñ yoğıntısın urnaştıruğa qarşı torğan. Ul Venetsiä belän kileşü tözügä ireşkän, anıñ nigezendä Venetsiä Ğosman soltanı belän berläşmäne özgän häm Skanderbegqa yıl sayın 1400  tülärgä burıçlı bulğan.

Kastrioti soltan Mäxmät II’gä qarşılıq kürsätkän häm 1453 yılda Konstantinopolne töreklär alğannan soñ Albaniä öçen faydalı tınıçlıq tözägän. 1457 yılda Skandeberg  üzeneñ iñ tanılğan ciñüläreneñ bersenä ireşkän. 1461 yılda Skanderbeg soltan (padişax) Mäxmät II tarafınnan Albaniä xäkime bularaq tanılğan.

Neapol patşası  Georgiy Kastriotiğa 1460—1462 yıllarda kürsätkän  qarşı  öçen büläk itep San-Pyetro gertsogı titulın birgän. 1463 yılda Skanderbeg, papa  fatixası belän, ğosmanlılar belän tınıçlıqnı özgän häm alarğa tağın berniçä sizelerlek ciñelülär kitergän.

1467 yılda Mäxmät II ul waqıtta Venetsiä Dalmatsiäsendä bulğan Skanderbegqa qarşı  citäkçelegendäge zur armiäne cibärgän. 15 kön däwamında Mäxmüt-paşa Angeloviç Skanderbeg oträdların ezärleklägän. Skanderbeg isä, suğıştan taypılıp, tawlarğa çigengän, ä annarı yar buyına töşkän häm üz suğışçıların Venetsiä galerlarına töyägän.

Mäxmät II buysınmawçan albanğa qarşı böten köçen quyarğa äzer bulğan, läkin 1468 yılda Georgiy Kastrioti bizgäk awıruwınnan ülgän. Anıñ ülemennän soñ Albaniä suverenlığı ülgän.

## İskärmälär

## Ädäbiät

* «Повесть о Скандербеге» / Под. ред. Н. Н. Розова. — М.;Л.: Изд-во АН СССР, 1957. — Серия «Литературные памятники».
* Краткая история Албании. С древнейших времен до наших дней / Под ред. Г. Л. Арша. — М.: Наука, 1992 .

## Sıltamalar

* Georg Kastrioti 

Төркем:Кастриоти нәселе
Төркем:Албания тарихы