Гата Сөләйманов

**'
**Гата Сөләйманов*' (Гата Зөлкафил улы Сөләйманов, ) – курайчы, опера җырчысы (*баритон*), БАССР халык артисты ([[1963]]), РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1978]]), [[Салават Юлаев премиясе]] лауреаты ([[1971]]).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1912 ел]]ның 15 июнендә [[Ырынбур губернасы]] Югары Урал өязе (хәзерге [[Баймак районы]]) [[1 нче Төрекмән]] [[авыл]]ында туган. 3 яшендә ятим кала. Авыл мәктәбендә башлангыч белем ала. [[Уфа]]дагы [[Уфа сәнгать укуханәсе|сәнгать техникумын]] ([[1927]]), [[Мәскәү]]дә консерваториянең [[башкорт|милли]] бүлеген ([[1940]]) тәмамлый. [[1928 ел]]дан Беренче күчмә [[театр]]да  ([[1934 ел]]дан [[Баймак]] колхоз-совхоз [[театр]]ы)  курайчы булып, [[1940 ел]]дан  [[Уфа]]да [[Башкорт опера һәм балет театры|опера һәм балет театрында]] җырчы, [[1945]]-[[1972 ел]]ларда  [[Уфа]]да [[Башкорт дәүләт академия драма театры|драма театры]]нда драма артисты булып эшли. [[1963]]-[[1988 ел]]ларда [[Уфа сәнгать укуханәсе]]ндә укыта.

== [[Бөек Ватан сугышы]] [[ел]]ларында ==
[[1943 ел]]да Гата Сөләйманов [[Башкортстан]] сәнгать бригадасы төркемендә фронтка барып,  3 ай эчендә 90 концертта катнаша.
 
== Иҗаты ==
</small>
[[Халык]] [[җыр]]ларын һәм көйләрен җыю һәм [[тарих]]ы, ноталары белән бастырып чыгару, милли уен коралы [[курай]]ны пропагандалау өлкәсендә хезмәте зур. «*Җыр һәм музыка дәресләре*» ([[1960]]-[[1970]], берничә басмада), «*Курай*» ([[1961]], [[1970]], [[1985]]) исемле китаплары [[курай]]да уйнарга өйрәтү методикасына нигез сала.
* Яшьләр һәм студентларның I, IV Бөтендөнья фестивалендә  ([[1947]], [[Праһа]]; [[1953]], [[Бүкрәш]]) катнаша. 
* [[ССРБ]] мәдәни делегациясе составында [[Һиндстан]] ([[1954]]), [[Австрия]], [[Мьянма|Бирма]], [[Кытай]], [[Корея]] сәхнәләрендә [[курай]]да уйный.
* [[Уфа]] сәнгать училищесында [[курай]] сыйныфы ачып ([[1971]]), һөнәри [[курай]]чылар әзерләүгә өлеш кертте. Шәкертләре арасында – [[Азат Гаеткулов]], Ришат Рәхимов һ. б. курайчылар.
 
=== Репертуар ===
==== Уфа опера-балет театрында ====
* «Акбүзат» — *Сәүбән батыр, Мәсем хан (беренче башкаручы)*
* «Карлыгач», Н.К.Чемберджи – *Кормый*
* «Ашкадарар», А.А.Эйхенвальд — *Әсфән  (беренче башкаручы)*
* «Айсылу»,  М.М.Вәлиев, Н.И.Пейко – *Галикәй, Һидият*

==== [[Уфа]] [[Башкорт дәүләт академия драма театры|драма театры]]нда ====
* «[[Галиябану (спиктәкел)|Галиябану]]» [[Мирхәйдәр Фәйзи|М.Фәйзи]] — *Хәлил*
* «Карагул»,  [[Давыт Юлтый]]  — *Карагул, Иван Иванович, Сөендек, Кондрат Петрович* 
* «Зимагурлар», [[Сәгыйть Мифтахов]] — *Гайсә*
* «Карлыгач», [[Баязит Бикбай|Б. Бикбай]] — *Шатморат*
* «Ҡаһым түрә», [[Баязит Бикбай|Б. Бикбай]]– *Акназар*
* «Салават»; [[Баязит Бикбай|Б. Бикбай]]- *Колый Балтачев*
* «Кыз урлау», [[Мостай Кәрим]] — *Әҗмәгул карт*
* «Отелло» [[Уильям Шекспир|В. Шекспир]] — *Монтано*
* «Тере мәет», [[Лев Толстой|Л. Толстой]]) —  *Петрушин*

==== Концертларда ====
«[[Абдрахман кантон]]», «[[Габдулла ахун]]», «[[Баяс]]», «Гомәров», «Урал»,  «Бала карга; «Бүгәс маршы», «Заһидә», «[[Кара үрдәк]]», «Салковский», «Сабирәкәй», «[[Ильяс]]», «Алты егет», «[[Форт Петровский]]», «Аһылай», «[[Кәрвансарай (җыр)|Кәрвансарай]]», «[[Ятим кыз Хәтирә]]», «Зөлхәбирә», «[[Каһым түрә]]» һ.б. көйләр.

== Хәтер ==
* Баймак шәһәре сәнгать мәктәбенә исеме бирелә.
* Г. Сөләйманов призына Һөнәри курайчылар бәйгесе ([[1997]]) уздырыла.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* БАССР атказанган  артисты ([[1953]])
* БАССР халык артисты ([[1963]])
* РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1978]]) 
* [[Салават Юлаев премиясе]] ([[1971]]) — [[курай]] сәнгатен өр-яңа биеклеккә күтәрүе өчен
* [[«Хөрмәт билгесе» ордены]] ([[1955]])

== Чыганаклар ==
*[[Салават Галин|С. Галин]]. Тел ачкычы- халыкта. Уфа, 1999 ISBN 5-295-02592-6 
*[http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/2-statya/2738-sulejmanov-gata-zulkafilovich.html Башкорт энциклопедиясе] 

== Сылтамалар ==
* [https://www.youtube.com/watch?time_continue=3&v=Lv0VM21Y8Ys Гата Сөләйманов башкара]
* [http://wiki02.ru/encyclopedia/Suleymanov_Gata_Zulkafilovich/t/13450       Башкортстан (*белешмәлек'')] 
*  Курайчы, җырчы, актер

## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстан җырчылары
Төркем:Башкортстанның халык артистлары
Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:Россиянең атказанган мәдәният хезмәткәрләре
Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Шәхесләр:Гафури театры
Төркем:Шәхесләр:Башкорт дәүләт опера һәм балет театры
Төркем:Курайчылар