Владимир Попов

**Владимир Попов**, Владимир Александр улы Попов (, *[[1924 ел]]ның [[24 июнь|24 июне]], [[СССР]], [[Украина ССР]], Мариуполь округы, [[Мариуполь]] ― [[2023 ел]]ның [[27 октябрь|27 октябре]], [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]*) – нәкышче рәссам, Тукай бүләге иясе. Россиянең атказанган рәссамы (2003), Татарстан АССРның халык рәссамы(1986), Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1975).ССРБ Рәссамнар берлеге әгъзасы (1961).
## Тәрҗемәи хәле
1924 елның 24 июнендә Украина ССРның Мариуполь округы Мариуполь шәһәрендә хәрби гаиләдә туган.
1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында катнаша. Кызыл Йолдыз ордены, ике II дәрәҗә Ватан сугышы ордены  белән бүләкләнә. 
1947 елдан Казанда.
1951 елда Казан сәнгать училищесын тәмамлый.
1955 ел дан бөтенрусия, 1963 елдан чит ил күргәзмәләрендә катнаша:
* 1955- «Алтай. Чирәм җир» (Мәскәүдә бөтенрусия күргәзмәсе)
* 1958- “Манёврларда” ( Мәскәүдә бөтенсоюз күргәзмәсе)
* 1963- “Трассалар” (Корея республикасында халыкара күргәзмә)

2023 елның 27 октябрендә 100нче яшендә вафат. 
## Иҗаты
### Башлангыч чоры
Уку йортын тәмамлагач, үзен барлык жанрларда да сынап карый. “Барлык гасырлар һәм халыкларның дини мигъмарияте” шәлкемен башлап җибәрә. Христиан сәнгате өчен ССРБ ның төньягына бара. Кижи, Псков, Соловки, Архангельск,Онега, Бөек Новгородтагы чиркәүләрне ясый. Ислам сәнгате өчен  Урта Азиягә бара.  Хивә, Бохарадагы тарихи корылмаларны ясый. Үзенең 70 яшенә күргәзмәсен әзерли. 

### Ислам каллиграфиясе
Иҗатында кискен үзгәреш ясауга Казан университеты профессоры Покровскийның китабы этәргеч була. Анда инкыйлабка кадәр яшәгән каллиграфларның 120 эше тупланган була. Үзен шушы юнәлештә сынап карарга тели. Коръән сатып ала, үзлегеннән гарәпчә укырга өйрәнә. Нәҗип Нәкъкашны үзенең остазы дип саный. Шәкерте – Гөлназ Исмәгыйлева.

* Владимир Попов – Татарстанда хәзерге ислам сынлы сәнгатенең үрнәкләрендә эшләүче, аны төрле бизәкләр белән баетучы 
рус милләтеннән булган бердәнбер рәссам. Татар сынлы сәнгате өчен – көтелмәгән зур ачыш, аны халыкара танылуга алып чыгучы яңа агым. 2000 елда Тәһранда үткән VIII Коръән һәм каллиграфия күргәзмәсендә көмеш медаль яулый һәм алтын хәрефле Корьән белән бүләкләнә.

* Ярты гасыр дәвамында акварель белән рәсем ясаучы, график, каллиграф буларак Татарстан сынлы сәнгатенә зур өлеш кертте.
Соңгы 20 елда Шәрык каллиграфиясе сәнгате белән шөгыльләнә: шамаилләр, тугралар, каллиграфияле нәкышләр төзи.

* В.А. Попов “Россиянең дини мигъмарияте”, “Татарстанның изге урыннары” шәлкемнәрен ясады, соңгы 15 елда 500 дән артык тугра, 
шамаилләр төзеде. “Аллаһ”(2000), “Мөхәммәд пәйгамбәр”(2001) эше, “Аллаһыга дан” (2001), “Шаһәдәтнамә” (2001), “Кәгъбә” шамаилләре рәссамның графика остасы булуын раслый. 

### Каллиграфия тынычлык яклы
Халыкара «Каллиграфия тынычлык яклы» күчмә күргәзмәсенә дә зур өлеш кертә. В.А. Попов белән бергә күргәзмәгә Джозеф Чечвурд (Яңа Зеландия), Исмәт Кетен (Төркия), Мөхәммәд Кармад һәм Хәсән Мәгри (Марокко), Гөлназ Исмәгыйлова  һ.б. каллиграфлар да кушылды. Күргәзмә Әнкарада, Рабат, Фес (Марокко), Амман (Иордания), Казанда, Минскида, Гомельдә, Витебскида уздырылды.

2000 елда шәхси күргәзмәсе Мәскәүдә Көнчыгыш музеенда, Мисырның мәдәни үзәгендә  Һәм Россиянең Европа өлеше мөселманнарының Диния нәзарәтендә үтә.

* Рәссамның 100 дән артык эше Татарстанның Милли музеенда, Мәскәүдә дәүләт көнчыгыш музеенда, Мисыр илчелегендә, Иран президенты милкендә, төрле музейларда, көнбатыш һәм шәрык илләрендә шәхси тупланмаларда саклана.

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1975 ― ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе
* 1975 ― ТАССРның халык рәссамы
* 2003 ― Россиның атказанган рәссамы
* 2014 ― Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе ― *[[каллиграфия]]ле  композиция  шәкелләре  өчен*.
## Искәрмәләр

## Чыганаклар
# Расиха Фәизова.Феномен. «Безнең мирас», 2014, № 7,108 бит.
# С. М. Червонная. „Современное исламское  искусство народов России“, М., 2008.

## Тышкы сылтамалар

* http://www.assalam.ru/content/story/987
* http://www.business-gazeta.ru/article/103806/
# В.А. Попов белән КФУ да иҗади очрашу: http://art16.ru/reportage/2012/09/25/tvorcheskaya-vstrecha-s-popovym-vladimirom-aleksandrovichem
# Күргәзмәсе :http://art16.ru/reportage/2014/03/22/vystavka-vladimira-popova-na-soiskanie-gosudarstvennoy-premii-imengabdully-tu
Сайты: http://vladimir-popov.ru/  

## Моны да карагыз

Төркем:Тукай премиясе лауреатлары
Төркем:Россиянең атказанган рәссамнары
Төркем:Татарстанның халык рәссамнары
Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре