Филлис Уитни

**Филлис Аямэ Уитни** (; 9 сентябрь 1903, Иокогама — 8 февраль 2008, Фабер) — мәхәббәт, балалар турында һәм детектив романнары аркасында дан алган Америка язучысы, АКШ-та күп миллионлы тиражлар белән сатыла. Журналистар аны «Американың готика королевасы» дип атый.

## Биографиясе
Филлис Япониянең Иокогама шәһәрендә туган, Айова штатында туган әтисе Чарльз Джозеф Уитни — экспорт компаниясе хезмәткәре. Әнисе Мэри Лиллиан Мандевилл Шотландиядан, әммә Кливлендта туган (Огайо штаты). Бу аның икенче никахы була.

Филлис Аямэ Уитни («аямэ» — япон сүзеннән «йәйгор» дигәнне аңлата) балерина булырга хыяллана. Яшүсмер сагында ук языша башлый. 1918 елда Кытай шәһәре Ханойда әтисе үлеп калгач, гаилә Сан-Францискога (Калифорния штаты) күчеп килә. Кыз үзенең бала чагын Японияда, Филипинда һәм Кытайда үткәрә, шуңа күрә Американы беренче тапкыр 15 яшендә күрә. Гаилә элек Сан-Франциско шәһәре чигендә — Берклида яши, ә тиздән ана белән кыз Сан-Антониога (Техас штаты) күчеп килә, анда Филлис бию сәнгатен үзләштерүне дәвам итә, Кызыл Тәре спектаклләрендә катнаша һәм бию дәресләре бирә.

Әмма тиздән язышу теләге бейеүгә ынтылышы җиңеп чыга һәм ул мәңгегә сәхнәне калдыра.  Сан-Антонио шәһәрендә 1920 елда әнисе вафат була һәм Филлис Чикагога (Иллинойс штаты) инәсе янында күчеп китә, анда 1924 елда урта мәктәпне белем ала, һәм әдәбият белән җитди шөгыльләнә башлый. Аның башлангыч хикәяләре «Chicago News Daily» газетасында басылып чыга, бик тиздән йөзләрчә хикәясе башка периодик басмаларда басылып чыга. Бу вакытта ул Чикаго ачык китапханәсенең балалар бүлегендә һәм китап магазинында эшли. 1925 елда ул Джордж Гармерга кияүгә чыга, 1934 елда аның белән никахыннан кызы Джорджия туа.

1941 елда «Houghton Mifflin» нәшриятендә аның беренче романы — үсмерләр өчен «Место для Энн» китабы, ә ике елдан соң «Ziff-Davis Publishing Company» нәшриятендә беренче «олы» романы «Красный — для убийства» басылып чыга. 1942—1946 елларда Филлис Уитни балалар китабы мөхәррире булып эшли. 1945 елда Төньяк-Көнбатыш университетында, ә 1947—1958 елларда Нью-Йорк университетында балалар әдәбияты курсын укыта.

1950 елда, аның язучылык эшен хупламаган беренче ире белән аерылышканнан соң, ул икенче тапкыр Лоуэлл Янкага кияүгә чыга. 1960 елда аның исәбендә инде матбугатта 25 китап була. Ул китап артынан китап бастырып чыгаруын дәвам итә, детектив әдәбият өчен югары Америка наградасы — Эдгар Аллан По премиясе лауреаты була. 1960 еллар уртасында аның китаплары чит ил телләренә тәрҗемә ителә, исеме Мэри Стюарт һәм Виктория Холт кебек популяр язучылар белән бергә телгә алына башлый.

20 ел дәвамында Филлис Уитни Нью-Йоркта яши. Аннары ире белән башта Сассекска, Хоуп калачыгына (Нью-Джерси штаты) яшәргә күчә. 

Үз гомерендә язучы 75 тән артык китап яза, аларда детектив һәм мәхәббәт сюжетлары үзара тыгыз үрелеп бара, аларда үсмерләр хәйләкәр серләр ача, һәм аларда һәр вакыт яхшылык явызлыкны җиңеп чыга. Соңгы ике елда романсы автобиографиясе өстендә эшли. 

Филлис Уитни Фабер шәһәрендә (Вирджиния штаты) 104 яшендә пневмониядан вафат була.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* 1961 — Эдгар Аллан По (Edgar Allen Poe Award) премиясе, «балалар өчен елның иң яхшы детективы» категориясендә «Тайна завсегдатай бассейна» романы өчен
* 1962 — Эдгар Аллан По (Edgar Allen Poe Award) премиясына номинация, «балалар өчен елның иң яхшы детективы» категориясендә «Секрет глаза тигра» романы өчен
* 1964 — Эдгар Аллан По (Edgar Allen Poe Award) премиясе, «балалар өчен елның иң яхшы детективы» категориясендә «Тайна скрытой руки» романы өчен
* 1964 — Оклахома штатыннан «Секвойя» (Sequoyah Award) премиясе, «Тайна скрытой руки» романы өчен
* 1971 — Эдгар Аллан По премиясына номинация (Edgar Allen Poe Award), «балалар өчен елның иң яхшы детективы» категориясендә «Секрет недостающего следа» романы өчен
* 1974 — Эдгар Аллан По премиясына номинация (Edgar Allen Poe Award), «балалар өчен елның иң яхшы детективы» категориясендә «Тайна сердящегося мальчика»  романы өчен
* 1975 — MWA (Mystery Writers of America) ассоциациясе президенты
* 1988 — MWA (Mystery Writers of America) ассоциациясе грандмастеры
* 1989 — « Malice Domestic» җәмгыйәтенең «Агата» премиясе, жанр алдындагы казанышлары өчен
* 1995 — SMA (Society of Midland Authors) йәмгиәтенә казанышлары өчен бүләк

## Искәрмәләр

Төркем:Детектив язучылар
Төркем:Язучылар
Төркем:9 сентябрь көнне туганнар
Төркем:1903 елда туганнар
Төркем:8 февраль көнне вафатлар
Төркем:2008 елда вафатлар
Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр
Төркем:АКШта вафатлар
Төркем:Япониядә туганнар