open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Түбән Кама комплекслы музее

**Түбән Кама шәһәренең комплекслы музее** () — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Түбән Каманың барлыкка килү һәм үсеш тарихы, шәһәрнең күренекле кешеләре, инфраструктурасы һәм сәнәгать оешмалары белән таныштыра.

## Бүлекчәсе
* Әхсән Фәтхетдинов музее
 
## Тарих
Түбән Кама шәһәре төзелә башланган 1961 елда шәһәр тарихы музеен оештыру эшләре башлана. Музей 1976 елның 22 сентябрендә шәһәрнең ун еллыгына (*[[1966 ел]]ның [[22 сентябрь|22 сентябрендә]] аңа шәһәр статусы бирелә*) ТАССР Берләшкән музее филиалы буларак ачыла. 2008 елдан — мөстәкыйль мәдәният оешмасы.

## Бина
1976 елда музейга Гагарин урамындагы өч бүлмәле фатирдан урын бирелә. 1978 елда Вахитов урамында яңа бинага күченә. 2004 елда шәһәр үзәгендә (*сүтелгән «Восход» кинотеатры бинасы урынында*) музей өчен махсус проект белән ике манаралы әкият кирмәненә охшаган яңа бина салына. 

## Экспонатлар
Мәйданы 753 кв. м. Музей фондында 26 меңнән артык экспонат исәпләнә: алар арасында сәнгать әсәрләре һәм документаль чыганаклар, борынгы керәстиян көнкүрешен тасвирлаган этнография әйберләре, китаплар, документлар, борынгы акчалар коллекциясе. 9 күргәзмә залы, шулай ук музыкаль кичәләр һәм рәссамнар белән очрашу өчен сәнгать залы эшли. Музейның даими экспозициясе шәһәрнең барлыкка килү һәм үсеш тарихын яктырта, беренче кешеләр, Түбән Каманың инфраструктурасы һәм сәнәгать предприятияләре (*[[Түбәнкаманефтехим|Түбән Кама нефтехимия заводы]], *) турында сөйли. «Түбән Каманың борынгы тарихы» күргәзмәсе Түбән Кама төбәгенең шәһәр барлыкка килгәнгә кадәрге тарихы, кешеләр килеп урнашу этаплары, җирле халыкларның гореф-гадәтләре һәм йолалары, кәсепләре турында мәгълүмат бирә. 135 кош карачкысы урын алган «Корабль урманы () кошлары» күргәзмәсе оештырылган. Музейның табигый-фәнни бүлеге Түбән Кама районы территориясендә табылган борынгы хайваннар калдыклары белән таныштыра. «Стахеевлар ретро-кунак залы» күргәзмәсе төбәктә билгеле булган сәүдәгәр Стахеевлар язмышы турында сөйли.

«Декоратив-гамәли сәнгать залы»нда Түбән Кама төбәгенең иҗади шәхесләре ясаган ефәк батик, салам аппликация, автор керамикасы, каен тузыннан үрү, флористика һ. б. үрнәкләр урын алган. Татарстан һәм Түбән Кама шәһәре рәссамнарының картиналары һәм график эшләре вернисажы — музейның горурлыгы. «Хәрби Дан залы»нда Бөек Ватан сугышында катнашкан шәхесләр, шул исәптән,  Советлар Берлеге Каһарманы Никита Фадей улы Кайманов,  Дан орденының тулы кавалеры разведчик Рифкать Хәйрулла улы Гайнуллин (*[[1924 ел|1924]]—[[2009 ел|2009]]*) турында мәгълүмат тупланган.

## Әдәбият
# *Һәдия Хәбибуллина*. Ак йолдызың синең. Түбән Кама: «Гүзәл» нәшрият-полиграфия үзәге, 2001.
# *Һәдия Хәбибуллина*. Могҗиза тудыручылар. Түбән Кама: «Гүзәл» нәшрият-полиграфия үзәге, 2006.

## Сылтамалар
*   Комплексный музей города Нижнекамска. Музеи России
*  Комплексный музей города Нижнекамска. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Түбән Кама музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Янка Купала музее (Печище)

**Янка Купала музее** (, ) — Татарстанның Югары Ослан районы Печище авылында урнашкан дәүләт мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). ТР милли музее бүекчәсе. Беларус халык шагыйре Янка Купаланың  (*Иван Доминик улы Луцевич, [[1882 ел|1882]]—[[1942 ел|1942]]*) тормыш юлы һәм иҗаты белән таныштыра.  

## Тарих
Янка Купала гаиләсе белән 1941 елның 13 ноябреннән 1942 елның 18 июненә кадәр (*[[Мәскәү]]гә китеп, анда серле үлем белән үлгәнче*) Печище икмәк ризыклары комбинатының бер бинасында эвакуациядә яши.
 
Музей 1975 елның 28 маенда ачыла. Музейны оештыруда Казанның «Спадчина» беларус диаспорасы ярдәм итә .

## Бина
Музей — «Оконишников һәм уллары» сәүдә йорты 1895 елда төзеткән  тегермәне һәм икмәк ризыклары комбинаты архитектура комплексының бер өлеше.

## Экспонатлар
Мәйданы — 150 кв. м. Фондта ~700 саклау берәмлеге экспонат саклана.

Экспозиция 1600 елда нигез салынган Печище авылы һәм пар тегермәне тарихы, беларус халык шагыйре (*[[1925 ел|1925]]*) Янка Купаланың тормыш юлы белән таныштыра. Казанның шәрәфле ватандашлары булган сәүдәгәр Оконишниковларның, пар тегермәненең  инкыйлабка кадәрге һәм Совет чорындагы тарихы күрсәтелә. Михаил Иван улы Оконишников – Казан шәһәренең нәселдән күчүче шәрәфле ватандашы. «Оконишников һәм уллары» сәүдә йорты Казанда сортлы он тарту тегермәне, Казан губернасында Печище (*хәзерге* Югары Ослан районы) һәм Каймар (*хәзерге* Биектау районы) авылларында  тегермәннәре тоткан.

Музейда Янка Купаланың мемориаль бүлмәсе интерьеры торгызылган.

## Сылтамалар
*  Музей Янки Купалы в с. Печищи. Музеи России
*   Музей Янки Купалы. ТР милли музее сайты
* Музей Янки Купалы. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Югары Ослан районы музейлары
Төркем:Әдәби музейлар
Төркем:Мемориаль музейлар
Төркем:Янка Купала
Төркем:Татарстан Республикасы Милли музее
Стахеев

**Стахеев** — фамилия.  — XIX—XX гасырларда Алабугадагы сәүдәгәрләр һәм заводчылар нәселе, .
* Василий Стахеев (Василий Григорий улы Стахеев, 1842-1896), Алабуганың I гилдия сәүдәгәре, Алабуганың нәселдән күчүче шәрәфле ватандашы  
* Дмитрий Стахеев (Дмитрий Иван улы Стахеев, 1819-1888),  Алабуганың I гилдия сәүдәгәре, 1862-1864, 1880-1883 елларда Алабуга шәһәре главасы.  
* Дмитрий Стахеев (1840-1918), язучы, 1 гилдия сәүдәгәре.
* Иван Стахеев (1802—1885), I гилдия сәүдәгәре, Алабуга шәһәре башлыгы (1850—1852 һәм 1862—1864)
* Николай Стахеев (1852-1933), I гилдия сәүдәгәре, алтын сәнәгатькәре, хәйрияче. Дмитрий Иван улы Стахеевның варисы.
* Фёдор Стахеев (1870-1945), инженер-механик, РИ Дәүләт шурасы әгъзасы (1910-еллар).
## Моны да карагыз
* Дмитрий Стахеев һәйкәле (*[[Алабуга]]*)
* Стахеев йорты (*[[Казан]]*)

Төркем:Фамилияләр
CERT C Coding Standard

Software Engineering Institute-ның **CERT C Coding Standard**-ы C программалау теле өчен программа тәэминаты кодлау стандарты, ул CERT Координация Үзәге тарафыннан программа тәэминаты системаларының куркынычсызлыгын, ышанычлыгын һәм сакланган булулыгын камилләштерү өчен ясалган булган.

CERT C Secure Coding Standard-та күрсәтмәләр Common Weakness Enumeration (CWE) мәкаләләре һәм MISRA кебек башка стандартларга үзара сылтыйлар.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Common Vulnerabilities and Exposures
*National Vulnerability Database

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* CERT home page
* 2016 SEI CERT C Coding Standard
* 2016 SEI CERT C++ Coding Standard

Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Дҗай Сваминараян

**Дҗай Сваминараян** (Дэвнагари язуында: जय स्वमिनाराय) - ул Сваминараян Хәрәкәтендә ритуал һәм иҗтимагый максатлар өчен кулланыла торган мәшһүр дини төшенчә. Ул сәламләү өчен генә түгел, ә шулай ук саубуллашу өчен дә кулланыла. Моның фикере бөтен әйтелгән яки эшләнгән нәрсә Ходайның исеме белән башланырга тиеш. Сваминараян хәрәкәтенең шул юнәлешеннән кешеләр телефон сөйләшүен башлар өчен кулланалар. Алар аны җыелышны башлар һәм тәмамлар өчен кулланалар. Башка дини агымнардан кешеләр үз Ходай исемнәрен кулланалар, мәсьәлән, Дҗай Шри Кришна яки Дҗай Ганеша. Бу төшенчәнең турыдан-туры мәгънәсе, "Сваминараянга сәлам" яки "Изге Сваминараян җиңсен". Сваминараян Сампрадаенда бу төшенчә сәлам буларак кулланыла.  Хәзерге заманда бу төшенчә Сваминараян Хәрәкәтендә бөтен дөнья буенча көн саен Пуджада кулланыла.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Зөя утрау-шәһәрчеге музей-тыюлыгы

**«Зөя утрау-шәһәрчеге» музей-тыюлыгы**, «Зөя утрау-шәһәрчеге» дәүләт тарих-архитектура һәм сәнгать музей-тыюлыгы () — Татарстанның Яшел Үзән районы Зөя авылында урнашкан дәүләт мәдәният оешмасы (*[[музей]]-тыюлык*). Экспозицияләр утрау-шәһәрчекнең оешуыннан алып XX гасыр башына кадәрге административ, социаль-икътисад, мәдәни үсеше, җирле халыкларның кәсепләре тарихы белән таныштыра.

## Музей-тыюлыкка керә
* Зөя тарихы музее  
* Ватандашлар сугышы музее 
* Елга музее 
* Археологик агач музее 
Утрау-шәһәрчектә ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелгән Мәрьям Ананың дөньялыктан күчү кәшишханәсе (*[[Зөя Успение монастыре|Успение монастыре]]*, ) урнашкан.

## Биналар
Музей  объектлары XVI гасырның уртасы — XX гасыр аралагында төзелгән биналарда урнашкан. Мәсәлән, «Зөя тарихы музее» — 2009 елдан башлап, элекке эшлекле очрашулар урыны булган комплекста (*[[1838 ел|1838]]—[[1840 ел]]ларда төзелгән*), «Елга музее» яңа корылган Зөя елга вокзалында урнашкан.

## Тарих
1987 елда утрауда ТР сынлы сәнгать музее филиалы оеша. «Зөя утрау-шәһәрчеге» музее Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2009 елның 28 августында кабул ителгән 584нче санлы карары нигезендә оештырыла. 2015 елдан — музей-тыюлык статусында. Музейны булдыру өчен башлангыч чорда ким дигәндә 6 млрд сум акча таләп ителә. Музей-тыюлыкны булдыру эше белән ТР беренче президенты М. Ш. Шәймиев химаячелегендәге «Болгар һәм Зөяне саклау һәм үстерү буенча “Яңарыш” фонды» ()  җитәкчелек итә.

## Экспонатлар
Тыюлыкта күп санлы борынгы рус архитектурасы, православие һәм тарих һәйкәлләре сакланган. Дәүләт сагында 37 мәдәни мирас объекты тора: аларның 19ы — федераль дәрәҗәдәге әһәмияткә ия, 18е — төбәк (*[[Татарстан]]*) дәрәҗәсендәге әһәмияткә ия. Музей фондында 33 398 саклау берәмлеге (*24 129 берәмлек төп фондта һәм 9 269 берәмлек фәнни-ярдәмче фондта*) исәпләнә (*[[2014 ел]]ның [[1 гыйнвар]]ына*).  20 220 саклау берәмлеге — археология табылдыклары, 1 356 саклау берәмлеге — декоратив-гамәли сәнгать әйберләре, 1 134 саклау берәмлеге — нумизматика һ. б. экспонатлар. «Археология» тупланмасында Зөя елгасы ярында табылган һәм, югары дымлы климат булу сәбәпле, бүгенге көнгә кадәр сакланган күпсанлы чынаяк кирпеч, балчык эшләнмәләр, акча, агач һәм күн әйберләр тупланган. «Сәнгать» тупланмасында тормышлары һәм иҗатлары Зөя шәһәрчеге белән бәйле булган рәссамнарның дистә еллар дәвамында тапшырылып килгән эшләре урын алган.

## Экскурсияләр
* Зөя ныгытмасыннан Россия мәмләкәтенә кадәр 
* Гаҗәеп утрау-шәһәрчекнең тарихи елъязмасы
* Зөя шәһәрчеге турында әкиятләр
* Зөя шәһәре тарихы битләреннән

## Галерея

## Сылтамалар
*   Музей-тыюлыкның рәсми сайты 
* Государственный историко-архитектурный и художественный музей-заповедник  «Остров-град Свияжск». Музеи России

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Яшел Үзән районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Төркем:Россия музей-тыюлыклары
Төркем:Зөя
EOn

**eOn** BOINC клиенты өчен таралышлы исәпләү проекты булган, ул теоретик химия техникаларын материаллар белеме һәм конденсат физикасы мәсьәләләрен чишү өчен кулланган. Ул Техас Университетының Исәпләү Инженериясе һәм Фәннәр Институты проекты булган.

Традицион молекуляр динамика миллисекунда дәвамында булган вакыйгаларны төгәл модельли алалар. Озаграк булган чараларны модельли өчен, Eon узу халәте теориясен Монте Карло кинетикасы белән комбинацияли.  Нәтиҗә классика механикасы белән тыгызлыгык функционалы теориясенең комбинациясе булып тора.

Элеккеге яңа эшләү җиһазларның барлыкка китерү элеккеге эшләү җиһазларның барлыкка килүенә бәйле булганга күрә, проект һәр хостка берьюлы берничә генә җиһаз бирә алган.

2014 елның 26 маенда eOn BOINC-тан китәчәк дип игълан ителде.

## Шулай ук карарга мөмкин
* List of distributed computing projects

## Искәрмәләр
Redwood Games

**Redwood Games** (Редвуд Геймз) ул Америка белем бирү уеннары җитештерүчесе, шулардан иң мәшһүрләре Math Rescue һәм Word Rescue серияләре, һәм шулай ук Pickle Wars.

## Тарихы
Ул якынча 1990 елда Карен Кроутер (хәзер Карен Чун) тарафыннан барлыкка китерелгән булган.  Мендочино, Калифорниянең Редвуд Трих хөрмәтенә аталып ширкәт хәзер Мауида урнашкан. Redwood Games барлыкка китергән уеннарга Math Rescue, Word Rescue, Talking ABC's, Pickle Wars һәм Rescue the Scientists керә. Math һәм Word Rescue Apogee Software тарафыннан  ирекле программа тәэминаты буларак чыгарылган булган. *Rescue the Scientists* Compton's тарафыннан бастырылган булган.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Redwood Games website
* Apogee Interview with Karen (Crowther) Chun

Төркем:Программа белән тәэмин ителеш
Төркем:Санак уеннары
Тамил Яңа Елы

**Тамил Яңа Елы** яки **Путанды** (Тамил телендә: புத்தாண்டு) — Тамиллар тарафыннан Һиндстанның Тамилнад штатында, Шри-Ланкада, һәм шулай ук күпсанлы Тамил җәмәгатьләре булган башка штатларда бәйрәм ителә: Малайзиядә, Сингапурда һәм Маврикийда. Тамил Яңа елының датасы традицион Тамил календаренда нигезләнгән һәм *нираянам*нан, яки Көн белән төн тигезлегеннән соң була, һәм Григориан календаре буенча 14 апрельдә була. Бу бәйрәм Шри-Ланкада һәм Тамилнадта дәүләт статусына ия.

Тамил Яңа Елын бәйрәм итүләрне искә алу һәм Тамил календаре тасвирламалары иртә Тамил әдәбиятында бар, хосусан, Наккирар әсәрләрендә. VIII гасыр белән даталанган «Шилаппадикарам» поэмасында унике зодиак йолдызлыгының тасвирламасын табарга була, ә хәзер мәгълүм булганча Һинд дине Кояш календаре «Манимехалей» эпосында тасвирлана.

Тамил Яңа Елы килүе шулай ук Манго җимешләрен җыю һәм Ним агачларының чәчәк атуы белән туры килә. Ним агачларын Тамиллар өйләрен бизәү өчен кулланалар. Тамил Яңа Ел көнендә Кумбаконам, Тиручирапалли һәм Канчипурам кебек Һинд дине гыйбадәтханәләре шәһәрләрендә купшы арба фестивальләре уза. Иң киң итеп бәйрәм мәшһүр Мадурайда Минакши Гыйбадәтханәсендә уза.

Шри-Ланка Тамиллары Яңа Ел бәйрәм итү вакытында *кай-вишешам* йоласын уздыралар, аның вакытында гаиләнең өлкәннәре кияүгә чыкмаган һәм өйләнмәгән балаларына һәм башка яшьрәк туганнарына акча бирәләр. Шулай ук бу вакытта *арпуду* йоласы уздырыла — бу җирне яңа чәчү өчен беренче сөрү. Яңа Ел көнендә Кояш Балыклар йолдызлыгыннан Кучкар йолдызлыгына күчә, бу нинди дә булса башлаулар өчен бик алкышлы вакыт булып санала. Шри-Ланка Тамиллары шул көнне шулай ук дару үләннәреннән ваннада коеналар, ә Тамил авылларында яшь кешеләр һәм балалар *пор-тенкай* уенын, яки «кокос сугышулары»н уйныйлар. Бәйрәмнең бер максаты булып гаилә бәйләнешләрен ныгыту тора. Шуңа күрә бу көндә балалар әти-әниләренә киләләр, гаиләләр бергә җыелалар һәм бәйрәм итәләр.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Бәйрәмнәр
Төркем:Дини бәйрәмнәр
Төркем:Һинд дине бәйрәмнәре
Кордоба (Аргентина)

**Кордоба** () — Аргентинаның Кордоба провинциясендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
1573 елда нигезләнгән.
## Халык

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Ла-Плата (шәһәр)

**Ла-Плата** () — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.

## Географиясе
Шәһәр Буйныс-Айрыстан 50 км төньяк-көнчышытарак урнашкан. Климаты дымлы субтропик.

## [[Тарих]]
1882 елда нигезләнгән. 1952-1955 елларда *Эва-Перон* исемен йөрткән.
## Халык

## Икътисад
Ла-Плата – илнең мөһим административ, сәнәгый һәм тиҗари үзәге.

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Әлмәт туган якны өйрәнү музее

**Әлмәт туган якны өйрәнү музее**  () — Татарстанның Әлмәт шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Нефть төбәге булган Әлмәт шәһәре тарихы белән таныштыра.

## Филиаллары
* Түбән Мактама бистәсе тарихы музее
* Фатих Кәрими музее
* Иске Баграж авылы тарихы музее

## Тарих
Әлмәт шәһәре музее 1994 елның 18 маенда ачыла. 

## Бина
Әлмәт шәһәренең 50 еллыгы алдыннан, 2003 елда музейга иркен бина бирелә. 

## Экспонатлар
Мәйданы — 677,5 кв. м. Музей фондларында 6 490 саклау берәмлеге экспонат: археологик табылдыклар, көнкүреш кирәк-яраклары, этнография, нумизматика тупланмасы, рәсемнәр, фоторәсемнәр, документлар, декоратив-гамәли сәнгать эшләнмәләре, китаплар саклана. Төп экспозиция район һәм шәһәрнең барлыкка килүе, үсеше турында сөйли. Мактау залында «Барлык чорлар яшь парлары берләшегез» күргәзмәсе эшли, анда яшь парлар борынгы туй йолаларын үткәрә. 2011 елда лекцияләр залы ачылган. Анда пресс-конференцияләр, лекция һ. б. чаралар оештырыла. «Тылсымлы остаханә» почмагында балалар белән кызыл балчыктан әйбер ясау мастер-классы үткәрелә.
 
## Коллекцияләр
* XIX гасыр ахыры — XX гасыр башы бизәнү әйберләре (*14 саклау берәмлеге*)  
* XX гасыр урталары фотоаппаратлары (*45 саклау берәмлеге*)   
* XVIII гасыр ахыры — XXI гасыр башы нумизматикасы (*[[акча]]лар*) (*679 саклау берәмлеге*)   
* XX гасыр — XXI гасыр башы сәгатьләре (*400 саклау берәмлеге*)  
* «Катюша» реактив минометын беренче кулланучы Барый Йосыповның (*[[1903 ел|1903]]—[[1983 ел|1983]]*) шәхси әйберләре (*23 саклау берәмлеге*)  
* Исмәгыйль Һидиятов эшләнмәләре (*агач уеп кисү, 30 саклау берәмлеге*), күкрәк билгеләре (*15 саклау берәмлеге*)  
* уен кораллары  (*60 саклау берәмлеге*)  
* «Әлмәт» коры йөк машинасы әйберләре (*37 саклау берәмлеге*)
* кулдан ясалган буфетлар (3 саклау берәмлеге)  
* татар шагыйре Саҗидә  Сөләйманованың (*[[1926 ел|1926]]—[[1980 ел|1980]]*) мемориаль комплексы (*135 саклау берәмлеге*)  
Музейда, 2009 елдан башлап, үткән ел дәвамында эшләнгән гамәлләр буенча фотосүрәтләр белән отчет формасында «Еллык басма» басылып килә. Төбәктә яшәүче татар, рус, чуаш, мордва халыклары киемнәре турында «Киемнәр барысы да турында да сөйли» күргәзмәсе эшли.

## Сылтамалар
*   Альметьевский краеведческий музей. Музеи России
*   Альметьевский краеведческий музей. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Төркем:Әлмәт музейлары
Мар-дел-Плата

**Мар-дел-Плата** ( *– «көмеш диңгез»*) — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.

## Географиясе
Шәһәр Атлантик океан ярында, Буйныс-Айрыстан 400 км көньяктарак урнашкан.

## [[Тарих]]
1746 елда хәзерге Мар-дел-Плата урынында иезуитлар миссиясе нигезләнә; 1751 дә ул индейлар тарафыннан юк ителә. 1874 елда *Пвебло-Балькарсе* (*Pueb­lo Balcarce*) исеме астында нигезләнгән; 1907 елдан шәһәр статусын йөртә; 1961 дән хәзерге исемдә.

## Халык

## Икътисад
Туризм, төзелеш, текстил, балык тоту сәнәгатьләре үсеш алган.

## Архитектурасы
Испан клубы (1892; 1923 тә үзгәртеп корылган, архитекторлар Анхел Пас­кв­аль, Мартин Мар­ко); ма­як (1890); Изге Питер һәм Се­си­лия җәмигы (1893-1905, инженер Педро Бе­нва); Тор­ре-дел-Мон­хе (1904; 1929 да үзгәртеп корылган) һәм Тор­ре-Тан­ке (1943, архитектор Корнелио Лан­ге) манаралары; ка­зи­но (1936-1940, архитектор Алехандро Бус­ти­льо); мо­дер­низ­м өслүбендәге көйязар Альберто Вильямс йорты (1943-1945, архитектор Амансио Вильямс).

### Галерея

Файл:Avenida Colón en Mar del Plata al atardecer.jpg|Шәһәр урамнарында
Файл:Casino de Mar del Plata (lateral).JPG|Казино бинасы
Файл:Casa del Puente 2012 (detalle)-2.jpg|Вильямс йорты
Файл:Torre Tranque de Obras Sanitarias de la Nación.jpg


## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Амрутешвар Гыйбадәтханәсе

**Амрутешвар Гыйбадәтханәсе** мең елдан артык элек Ратанвадида төзелгән нәфис итеп кисеп ясалган Ходай Шива гыйбадәтханәсе.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Шиваизм
Тарих һәм Санак Ассоциациясе

**Тарих һәм Санак Ассоциациясе** (The Association for History and Computing), (AHC) тарихны өйрәнүдә санаклар кулланылышына багышланган оешма.

AHC ул санаклар кулланылышын барлык төр тарихны өйрәнүдә, укыту һәм өйрәнүне алга сөрүче халыкара оешма. 
Ул беренче вакытта 1986 елның мартында, Лондон Университетында, Вестфилд Колледжында конференциядә тәкъдим ителгән булган. Ул шул ук урында 1987 елның мартында икенче конфренциядә нигезләнгән булган.

Ассоциация Edinburgh University Press нәшрияты тарафыннан бастырылган *[[History and Computing]]* (Тарих һәм Санак белеме) журналын күзәтә.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Journal of the Association for History and Computing (2005-2010)
* AHC website including aims and activities - version 2001 - internet archive

Төркем:Фәнни оешмалар
Яшел Үзән сәнгать галереясы

**Яшел Үзән шәһәре сәнгать галереясы** () — Татарстанның Яшел Үзән шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*сәнгать галереясы*). Татарстан Республикасында сынлы сәнгать үсеше барышы белән таныштыра.

## Тарих
2002 елның 9 февралендә ачыла. Галерея эшчәнлеге дәвамында 350дән артык күргәзмә оештырыла.

## Күргәзмәләр
Күргәзмәләрдә хәзерге заман рәсем сәнгате, графика, декоратив-гамәли сәнгать әсәрләре, фоторәсемнәр күрсәтелә. Галереяда Татарстан рәссамнары И. Антонова, А. Абзгилдин, Е. Голубцов, А. Дорофеев, З. Гыймаев, А. Ильясова, А. Иншаков, С. Румак, И. Хәсәнов, Ф. Хасьянова эшләре, шулай ук декоратив-гамәли сәнгать әсәрләре, фоторәсемнәр күргәзмәләре оештырыла. Галереяда балалар һәм өлкәннәр сәнгать студияләре эшли. Галерея иҗади очрашулар, шигъри кичәләр, концертлар һәм төрле тәкъдим итү чаралары, мастер-класслар уздыра, туристлар кабул итә.

## Экспонатлар
Галерея ачылганда фондларында бернинди сәнгать әсәре дә булмый. 2015 ел башына галерея фондында 254 хәзерге заман сәнгать әсәре (*графика, рәсем сәнгате, гамәли сәнгать, фоторәсем*) исәпләнә. Галереяда даими үзгәреп торган күргәзмәләр эшли (*мәсәлән, һөнәри фотограф Вячеслав Карповның шәхси  фотокүргәзмәсе*). 

## Сылтамалар
*    Зеленодольская художественная галерея. facebook.com
*    Зеленодольская художественная галерея. Культура.РФ
*   Художественная галерея Зеленодольска. TatCenter.ru

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Әлифба буенча галереялар
Төркем:Яшел Үзән музейлары
Яңа Сәет (мәгънәләр)

**Яңа Сәет** — күп мәгънәле сүз, топоним.
## Топоним
*[[Торак пункт]]лар*:
:
:: Татарстан Республикасы
* Яңа Сәет — Минзәлә районы авылы.
* Яңа Сәет — Мөслим районы авылы.
:: Башкортстан Республикасы
* Яңа Сәет — Ишембай районы авылы.
## Моны да карагыз
* **[[Иске Сәет (мәгънәләр)|Иске Сәет]]**
* Югары Сәет
* Түбән Сәет
* Сәет-Көрҗә
* Сәетбаба
* **[[Сәет (мәгънәләр)|Сәет]]**
## Шулай ук карагыз
* Яңа Зәет — БР Гафури районы авылы.

Төркем:Топонимнар
Бхаратия Гирвана Проуда Видья Вардхини Шала

**Бхаратия Гирвана Проуда Видья Вардхини Шала** - ул Санскрит, Веданта, Мимамса, әдәбият һәм башка моңа бәйле фәннәр буенча оешма һәм семинария, ул Бангалорның, Басавангудида, Шанкарапурамда Шанкара Матхада урнашкан. Ул Саччидананда Шивабһинава Нарасимһа Бһарати тарафыннан иннаугурацияләнгән булган, ул шуннан соң 1910 елда Шрингери Шарада Питһамның Җагадгурусы булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Sringeri Sharada Peetham
*Sadvidya Sanjivini Pathasala

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине уку йортлары
Фронт газеталары

**Фронт газеталары** () — 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы елларында Көнбатыш фронтта һәм Ерак Көнчыгышта фронт сәяси идарәләре тарафыннан татар телендә чыгарылган гәҗитләр. Кагыйдә буларак, әлеге гәҗитләрнең редакцияләре фронтларда рус телендә чыгарылган гәҗитләрнең редакцияләренә буйсынган.

## Тарих
Кызыл гаскәр баш сәяси идарәсенең 1942 елның 8 июнендәге махсус карары буенча, 1942 елдан башлап, фронтларда милли телләрдә — азәрбайҗан, гөрҗи, казакъ, украин, үзбәк, татар һ. б. телләрдә фронт газеталары чыгарыла башлый. Аларның гомуми бурычы — дошманны җиңү эшенә хезмәт итү, совет сугышчылары алып бара торган сугышның гадел сугыш икәненә төшендерү. Фронт газеталары, үзләренең битләре аша, гаскәриләрне Ватан өчен яңадан-яңа батырлыклар, каһарманлыклар күрсәтергә, көрәштә кыюлыкка, чыдамлыкка, тапкырлыкка чакыра. Сугышчыларны һәм офицерларны хәрби осталыкка өйрәтү, сугыш тәҗрибәсен туплау, гомумиләштерү һәм өйрәнү буенча зур эш алып бара. Батырлык үрнәге күрсәткән гаскәриләрнең сугыш тәҗрибәсе газеталар битләре аша барлык сугышчыларга җиткерелә. Газеталар баш сәргаскәр Сталинның, башка хәрби җитәкчеләрнең приказларын, докладларын, чыгышларын тәрҗемәдә вакытында җиткереп тора.

## [[Татар теле]]ндә хәрби вакытлы матбугат
XX гасыр башында (*1916 — 1937 елларда*) Россиядә (*[[Россия империясе|РИ]], Россия республикасы, [[РСФСР]], [[СССР|ССРБ]]*) татар телендә 31 исемдә хәрби вакытлы матбугат (*28 газета һәм 3 журнал*) нәшер ителгән.

## Татар телендә фронт газеталары
Бөек Ватан сугышы елларында (*1941 — 1945 елларда*) татар телендә 16 фронт газетасы чыгарылган. Аларны чыгаруда татар язучылары һәм журналистларының иң яхшы көчләре катнаша.

Исемлеккә газета, алфавит тәртибендә түгел, газета чыга башлау датасына карап урнаштырыла.

## Чыганак
# Татарский энциклопедический словарь. К.: Институт Татарской Энциклопедии, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Әдәбият
# *Г. Камилов.* Фронт газеталары. «Совет әдәбияты», 1947 ел, № 5 (*яңадан басылган*: «Казан утлары», 2017 ел, май, 164-166нчы бит).
# *Горбачев А. Н.* Военные газеты периода 1900-2018 гг. из фондов Российской Государственной библиотеки и архивов РФ: Краткий справочник. М., Infogans, 2019.

## Сылтамалар
*  Фронтовые газеты
*  Перечень газет, издававшихся в годы Великой Отечественной войны
*  Список военных газет для советских воинов

## Искәрмәләр


Төркем:Фронт газеталары
Төркем:Татарча гәҗитләр
Төркем:Бөек Ватан сугышы
Төркем:Татарстаннан читтәге татар гәҗитләре
Сантьяго-дел-Эстеро

**Сантьяго-дел-Эстеро** () — Аргентинаның Сантьяго-дел-Эстеро провинциясендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
1553 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Татмелиорация

**«Татмелиорация» траст ширкәте ААҖ** () — Татарстанда сугару системасын торгызу һәм үстерү буенча эш алып баручы агросәнәгать һәм авыл хуҗалыгы оешмасы, . «Татмелиорация» системасына 2 меңнән артык хезмәткәре булган 40тан артык төзелеш һәм эксплуатация предприятиесе керә. «Татмелиорация» траст ширкәте ААҖ проектлар эшләүдән башлап төзелгән объектларны (*бирегә гидротехник корылмалар, су сибү-киптерү системалары, каты өслекле юллар, су белән тәэмин итү, су бүлү системалары, агросәнәгать комплексының башка объектлары керә*) нәтиҗәле куллану һәм техник яктан хезмәт күрсәтү эшләрен башкара.

## Тарих
Татарстан — РФ буенча игенчелек өчен югалтулар куркынычы зур булган зонага керә. Язгы корылыкны да исәпләп, 10 елның 5-6сында җәйге айлар явым-төшемсез була. «Татмелиорация» траст ширкәте республикада сугару системасын торгызу һәм үстерү буенча эш алып бара.

«Татмелиорация» системасының элгәресе — 1921 елгы корылыктан соң, 1922 елның гыйнварында ТАССР  карары нигезендә булдырылган ТАССР игенчелек халык комиссариаты каршында **Җир төзелеше һәм сугару идарәсе**.

1968—1980 елларда Татарстанда сугару эшләре киң җәелдерелә. М. Ш. Шәймиев җитәкчелегендә төзелеш һәм эксплуатацияләү бүлекчәләренең куәтле җитештерү базалары булдырыла.

## Җитәкчеләр
#### Мелиорация һәм су хуҗалыгы министрлары
* 1968—1970 — Хәйдәр Касыйм улы Каратаев
* 1970—1983 — Минтимер Шәрип улы Шәймиев
* 1983—1985 — Геннадий Николай улы Захаров
* 1985—1993 — Анатолий Константин улы Самаренкин
#### «Татмелиорация» траст ширкәте җитәкчеләре
* 1993—1999 — Харис Бәдретдин улы Камалиев
* 1999—2018 — Әнвәр Мәхмүт улы Залаков (*[[1949 ел|1949]]—[[2018 ел|2018]]*) 
* 2018 елдан — Рөстәм Хизбулла улы Сөнгатуллин

## Кайбер саннар
* Татарстанда 46 сугару гидротехник корылмасы, шул исәптән һәрберсе 1 *млн* м³ күләмгә ия эре һәм катлаулы гидротехник корылма бар. Аларда 380 *млн* м³ су тупланган.
* Соңгы елларда 320 гидротехник төзелеш һәм эрозиягә каршы корылмалар төзелгән һәм реконструкцияләнгән.
* 21, 5 мең гектар сугарулы җир кулланылышка кертелгән.
* 800 су скважинасы борауланган.
* 118 су суырту башнясы куелган.
* 600 км дан артык суүткәргеч салынган.
* «Татмелиорация» траст ширкәте Бөек Ватан сугышы ветераннары өчен 46 күпфатирлы һәм 29 шәхси торак йорт төзегән һәм ремонтлаган.
* «*2014-2020 елларга Татарстанда авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрне сугаруны үстерү*» төбәк программасы кабул ителгән.

## Бүләкләр, мактаулы исемнәр
* 2003 — «РФ сугару тармагындагы иң яхшы предприятие», «РФ милли Олимпы» дипломы
* 2008 — «Елның иң яхшы салым түләүчесе»
* 2009 — «Милли икътисадның элитасы» халыкара премиясе
* 2011 — «РФ әйдәп баручы агросәнәгать һәм авыл хуҗалыгы оешмасы»

## Әдәбият
# Сугаруны үстерү - авыл хуҗалыгының тотрыклылык һәм конкурентлыкка ия булуына дәлил. «Татарстан», 2014, октябрь, 52-53нче бит.

## Сылтамалар
*  Добро не забывается.  «Элита Татарстана», 17.07.2014
*   «Татмелиорация» траст ширкәте. tatcenter.ru
*   «Татмелиорация» траст ширкәте. rusprofile.ru
* *Нафис Хазиев*.  Это вам не вода в песок утекла. «Вечерняя Казань», 15.02.2011
*  Новости о «Татмелиорации»

## Искәрмәләр


Төркем:Татарстан ширкәтләре
Антиохия Православ Чиркәве

**Антиохия Православ Чиркәве** () — автокефаль православ чиркәве.

Төркем:Православие
Брэдфорд Лакшми Нараян Һинд Дине Гыйбадәтханәсе

Брэдфордта **Лакшми Нараян Һинд Дине Гыйбадәтханәсе** Төньяк Англиядә иң зур Һинд дине гыйбадәтханәсе (мандир). Гыйбадәтханәнең конструкциясен биредәге Йоркшир архитекторлары ясаган һәм аны биредәге төзү ширкәте төзегән. Гыйбадәтханәнең фасады Йоркшир ташыннан һәм конструкциясе хәзерге заманча, бу Һинд дине тарафдарларының хәзерге Йоркшир җәмгыятенең өлеше булу позициясен чагылдыра. Гыйбадәтханә Һинд дине җәмгыяте ихтирам иткән төп Илаһлар булу өчен гадәти түгел, бу төп Илаһларга Лакшми Нараянга өстәп. Бу Берләшкән Корольлекнең Һинд дине җәмгыятенең ихтыяҗын чагылдыра, биредә гыйбадәтханә барлык дини агым Һинд дине тарафдарларына хезмәт итәргә тиеш, ә билгеле Ходай тарафдарларына гына түгел.

Патшабикә Елизавета II һәм Патшазадә Филип гыйбадәтханәгә 2007 елның 24 маенда рәсми Ачылу Церемониясенә зиярәт кылган.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* The Bradford Mandir

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Шактизм
Логарифм тирәсе нисбәте

**Логарифм тирәсе нисбәтләре** Log area ratios, (**LAR**) канал аша тапшыру өчен чагылдыру коэффициентларын чагылдыру өчен (сызыкча алдан әйтү коэффициентларының башка формасы). Сызыкча спектраль парлар, line spectral pairs, (LSPs) кебек үк эффектив булмасалар да, логарифм тирәсе нисбәтләре исәпләү өчен күпкә уңайрак. r_k  фильтрның *k*-нчы чагылышы булсын, *k*-ынчы LAR ул:

: A_k = \log{1-r_k \over 1+r_k}

Логарифм тирәсе нисбәтләрен куллану хәзерге заманда күбесенчә Сызыкча Спектраль Паралар белән алмаштырылырга мөмкин, әмма элегрәк чыккан кодеклар, мәсьәлән, GSM-FR LAR-ларны кулланалар.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Line spectral pairs
Мәскәү (мәгънәләр)

* Мәскәү () — Россия Федерациясенең башкаласы, федерация әһәмияте шәһәре, үзәк икътисади районның һәм Мәскәү өлкәсенең үзәге.
* Мәскәү (**Москва**) — совет һәм Россия көймәләр һөҗүменә каршы боралаклар йөртүче крейсеры, 1123 проектның баш корабы.
* Мәскәү — Россиядә елга.
MARC4 микроконтроллеры

**MARC4** 4-битлы микроконтроллерлар гаиләсе булган. Алар беренче мәртәбә Eurosil тарафыннан тәкъдим ителгән булган, соңыннан Temic тарафыннан сатып алынган булган (хәзерге вакытта conti-ның өлеше), һәм соңыннан Atmel тарафыннан сатып алынган булган. Микроконтроллерлар 4-битлы архитектуралы булган һәм бик аз егәрлек тукланулы итеп конструкцияләнгән булган. Алар радио ешлыгы элемтә җайланмаларында, өй автоматикасында һәм телеметриядә кулланылган булган. Алар шул ук кулланлышлар өлкәсендә S1C6x белән ярышканнар.

## Шулай ук укырга мөмкин

http://en.wikichip.org/w/images/1/17/Atmel_MARC4_brochure.pdf
Шри Мадурамма Гыйбадәтханәсе

**Шри Маддурамма Гыйбадәтханәсе**, (Хускур Анекал Таулукта урнашкан) Бангалор шәһәрендә урнашкан, ул Һинд дине Алиһәсе Маддураммага багышланган. Ул Чола периодына карый торган иң борынгы гыйбадәтханә булып тора. Һәр елны март яки апрель аенда зур фестиваль үткәрелә.

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Microcomputer Associates, Incorporated

Microcomputer Associates Мэнни Лемас һәм Рэй Холт тарафыннан нигезләнгән булган. Ул 1975 елда чыгарылган арзан Jolt микросанагын җитештергән. Ул соңрак Synertek тарафыннан сатып алынган булган, бу 6502-ның икенче чыганак җитештерүчесе ул Synertek Systems дип яңа исем кушылган булган. Ул шуннан соң SYM-1-не барлыкка китергән, бу 6502-гән нигезләнгән бер платалы микросанак һәм KIM-1-нең дәвамчысы. Holt JOLT микросанагын конструкцияләгән. 1978 елда ширкәт берничә процессор һәм периферия модульләрен тәкъдим иткән.

## Искәрмәләр
Рамреха Мандир

**Рамреха Мандир** Ходай Рамага һәм Сита Алиһәсенә багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. 

Аморһа янында, Һиндстанның Уттар-Прадеш штатында, Басти районында бу гыйбадәтханә Раджа Залим Сингһның Дәүләт Аморһасы дип атала (шулай укa Амодһа буларак мәгълүм).

**[[Аморһа Хас]]** Басти районында шәһәрчек һәм Грам панчаят.

## Риваять
Ходай Шри Рам шунда Дҗанакпурдан Айодхьяга барганда бер көн туктаган. Ходай Шри Рама, Сита һәм Лакшмана Айодхьяга таба хәзер Рам Җанки Марг Чхавани янында (72 Дәүләт Шоссесы) буенча барганнар.

## Фестивальләр
Биредә һәр Һинд дине бәйрәме диярлек бәйрәм ителә. Иң төп булып Рамнавами тора. Ел саен ярминкә Һинд дине календареның Чайтра аеның 13-енче көненә туры килә. Бу күп дини сәфәр кылучыларны җәлеп итә.

## Галерея

File:Ramrekha Mandir Old Tree, Amorha Khas.jpg|Рамреха Мандир Борынгы Агачы, Аморһа Кхас, Чһавани, Басти, Уттар-Прадеш
File:Ramrekha Mandir, Amorha Khas, Chhawani, Basti.jpg|Рамреха Мандир, Аморһа Кхас, Чһавани, Басти, Уттар-Прадеш
File:Ramrekha Mandir River Side, Amorha Khas, Chhawani, Basti.jpg|Рамреха Мандир, Аморһа Кхас, Чһавани, Басти, Уттар-Прадеш
File:Shriram Barai's Inscription.jpg|Шрирам Бараи Язмасы, Рамреха Мандир, Аморһа Кхас, Чһавани, Басти, Уттар-Прадеш


## Искәрмәләр

http://lordrama.co.in/
http://www.jagran.com/uttar-pradesh/basti-12226638.html

Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Берналь

**Берналь** () — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
1850 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Laboratoire de recherche en informatique

**Laboratoire de recherche en informatique** - ул Көньяк Париж Университетында Фәнни Өйрәнү Үзәгендә өйрәнү бүлеге, аның мөдире - Яннис Мануссакис тора. 1998 елда нигезләнгән булган.

## Өйрәнү тармаклары
Өйрәнү даирәләрендә информатиканың күп өлкәләре керә: алгоритмнар, комплекслык, квант исәпләү, графлар теориясе, элемтә нигезләре, микроархитектура, градлар, программа инженериясе, кеше-машина үзара эшләве, бирелгән мәгълүматлар базалары, белешмә системалары, бирелгән мәгълүматларны

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар
Праяграҗ

**Праяграҗ** (шулай ук Аллаһабад буларак мәгълүм) — Һиндстанда, Уттар-Прадешта, Ганга һәм Ямуна елгалары кушылган урында урнашкан. Азык-төлек һәм дини культ әйберләрен җитештерүдә махсуслаша. Һәр 12 ел Аллаһабадта Кумбха Мела Һинд дине фестивале уза, ул бер айдан күбрәк уза һәм шул вакытта шәһәргә 70 млн. нан артык дини сәфәр кылучылар килә. Изге коену вакытында бу ритуалны Гангада 10 млн нан артык кеше башкара.

Төркем:Һинд дине
Сарасвати Пушкарам

**Сарасвати Пушкарам** ул Сарасвати Елгасы фестивале, ул гадәттә 12 елга бер уза. Сарасвати Елгасы "Антарвахини" (күреп булмый торган елга) дип таныла һәм ул Тривени Сангамда ага. Бу Пушкарам Юпитерның "Митхуна"га (Игезәкләр) расисына керүенә вакытыннан 12 көн периодында була.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Кумбһ Мела
*Пушкарам

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине бәйрәмнәре
Төркем:Дини бәйрәмнәр
Sharad Bihari

**Sharad Bihari** - Казан Һинд дине музыка төркеме. Киртаннар (Харе Кришна мантра) җырлыйлар. Казанда регуляр рәвештә концертлары булып тора. Аккомпанемент: мриданга, гитара, аккордеон.
## Сылтамалар
"Шарад Бихари & Co" киртаны

Төркем:Һинд дине
Төркем:Музыка
Төркем:Һинд дине музыка төркемнәре
Төркем:Һинд дине музыкасы
Аяппа

**Айяппа** () — Һинд дине локаль Ходае, хатын-кыз кыяфәте алган Вишнуның Шива Ходаеннан улы. Пураналар буенча Вишну хатын-кыз мәхлукаты Мохини кыяфәтен алган, аңа Шива Ходае гашыйк булган.. Кешеләр тарафыннан тәрбияләнгән булган, маһир сунарчы буларак ат казанган, вәхши хайваннарны тыючы һәм усал шәйтаннарны җиңүче.

Айяппа табынучылары өчен универсаль Илаһ (Параматма) булып тора, ул берлекнең һәм гармониянең символы булып тора.. Шулай ук ул Харихаран, Айянар һәм Маниканта исемнәре астында мәгълүм; соңгы исемне аңа риваять буенча аны тәрбияләгән Керала патшасы биргән.. Кагыйдә буларак ул муенында асыл таш белән йог позасында утыручы яшүсмер буларак сурәтләнә. Риваять буенча ул целибат кабул иткән. Амара-кошаның кайбер аңлатулары буенча, Айяппа Будда дип саналырга мөмкин..

Айяппа культы беренче чиратта илнең көньягында, Керала штатында таралган.. XX гасырда бу Илаһка табынучылар саны шактый үскән, бу Һиндстанның көньягында транспорт сферасы халәте яхшыруына этәргән.. Айяппаның иң эре гыйбадәтханәсе Сабарималада, Кералада урнашкан,, аңа ел саен 30 миллионнан артык дини сәфәр кылучылар килә, бу аны дөньяда иң зур дини сәфәр кылу урыны итә.. Гыйбадәтханәгә баручы дини сәфәр кылучылар кагыйдә буларак кара һәм зәңгәр төстәге махсус зәгъферан дхотиларга киенгән.. Турыдан-туры Айяппага багышланган гыйбадәтханә Патанамтитта шәһәрендә 1937 елда (биредәге династиясенең идарәсенең 377 елында) төзелгән булган.. Бу гыйбадәтханәгә зиярәт кылганда каста аермаларын исәпкә алмаска кабул ителгән. Айяппага табыну шулай ук Тамилнад штатында таралган..

## Шулай ук карарга мөмкин
* Сабаримала

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* Господь Айяппан — история, фотографии, музыка, маршруты, календарь 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Төркем:Айяппанга табыну
Принтер кабеле

**Принтер кабеле** дип санак һәм санак принтеры арасында бирелгән мәгълүматны тапшыру өчен кабельга әйтәләр.

Кабельләрнең төрле типлары бар, мәсәлән:

*Бер-бер артлы: RS-232, EIA-422
*Параллель порт
*FireWire
*USB

Параллель порт принтерлары әкренләп кулланылыштан чыккан, һәм хәзер аларны табу авыр, алар күпчелек яңа санакларда искергән мирас портлары дип танылган булган. Бер генә параллель порты булган принтерлар һәм сканерлар һаман да USB адаптерлар (шулай ук Parallel-to-USB cable дип атала) ярдәмендә яки PCI параллель принтер порты картасы ярдәмендә тоташтырылырга мөмкин.

## Искәрмәләр
General Motors тикшеренү лабораторияләре

**General Motors тикшеренү лабораторияләре** General Motors-ның өлеше булып тора, алар 1955 елда беренче операцион система (GM-NAA I/O) ясау өчен мәгълүм һәм беренче механик йөрәк, Dodrill-GMR-га кертем ясаганнар, ул ачык йөрәк операциясен башкарганда уңышлы кулланылган булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Multiple Console Time Sharing System

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*General Motors Research Laboratories site. Domain is one of the first .com domains.
Һипоциклоида

**Һипоциклоида** (борынгы грек теле сүзләреннән: ὑπό — астында, аста; κύκλος — түгәрәк, әйләнә) — яссылыкта кечерәк әйләнә зуррагы эчендә шуышмыйча бөтерелгәндә, кече әйләнә өстендәге нокта (билгеле бер радиусның очы) хәрәкәте аша барлыкка килгән кәкре сызык ул.

## Тигезләмәләр

Параметрик тигезләмәләр:

: \begin{cases}x = r(k-1) \left( \cos t+ \frac{\cos((k-1)t)}{k-1} \right)\\ y = r (k-1) \left( \sin t- \frac{\sin((k-1)t)}{k-1} \right)\end{cases}

биредә \textstyle k=\frac{R}{r}, R — хәрәкәтсез (зур) әйләнә радиусы, r — бөтерелүче (кече) әйләнә радиусы.

Хәлбуки, k зурлыгының модуле һипоциклоиданың формасын билгели.
Әйтик, k=2 булганда, һипоциклоида “Туси пары” дип аталучы сызык рәвешендә сурәтләнә, чынбарлыкта исә ул — зур әйләнәнең диаметры. k=4 булган очракта астроида барлыкка килә.
Әгәр k модуле кыскартылмый торган \frac{m}{n} (m,n \in \mathbb{N}) вакланмасы булса, m — хасил булган һипоциклоиданың касплары (очлары) саны, ә n — бөтерелүче әйләнмәнең һипоциклоиданы тулысынча сызып бетерү өчен кирәк булган әйләнешләре саны. Һәм k модуле иррациональ сан булса, барлыкка килә торган кәкре сызыкның очы очка беркайчан да ялганмый, аның касплары саны иксез-чиксезлеккә омтыла.
Һипоциклоида — “һипотрохоида” дип аталган кәкре сызыкларның аерым бер очрагы. Башка һипотрохоидалар барлыкка килгәндә, “сызучы” нокта кече әйләнәнең эчендә дә (радиусның урта бер өлешенә), тышында да (радиусның дәвамына) урнаштырыла.

## Һипоциклоида үрнәкләре

Төркем:Кәкреләр
Морон

**Морон** () — Аргентинаның Буйныс-Айрыс правинсәсендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
1785 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Аргентина шәһәрләре
Фровард борыны

**Фровард борыны** () – Магеллан бугазы ярында, Брансвик ярымутравында, Пунта-Аренастан 100 км көньяктарак урнашкан борын. Көньяк Американың иң көньяк кыйтга ноктасы. Исеме 1587 елда инглиз пираты Томас Кәвендиш тарафыннан бирелгән. Климаты уртача; елның уртача температурасы 8&nbsp;°C, уртача еллык явым-төшемнәр саны – 450 мм.
## Искәрмәләр
Павел Воля

**Павел Алексеевич Воля** (, Пенза, РСФСР, СССР) — россия эстрада артисты , телетапшырулар алып баручы, киноактер, Comedy Clab резиденты һәм  тапшыруының әйдап баручысы

Comedy Clubка кадэр КВН  «Валеон Дассон» (Пенза) командасында  Тимур Родригез һәм Леонид Школьник белән катнашкан .«Пень-Колода», «Убойная лига», «Смех без правил» һәм «Comedy Баттл» тапшыруларының элеккеге әйдап баручысы. Хәзер , «Comedy Club» һәм «Импровизация» шоуларын ТНТ  каналында алып бар .  «Respect и Уважуха», «Новое», «Мысли и музыка» алҗбомнарын чыгарды.

Андрей Ширман тәхәллүсе DJ Smashның берничә җыры аторы

14 мартның, 1979 елында Пензада туа. Мәктәп №11 тәмамлый.

Пенза КВН командасы «Валеон Дассон»ның капитаны булган, командасы  белән  Беренче лига КВН тапшыруында җиңү ялаган һәм Высшая лигада катнашырга хокуклы булган. Әмма Югары лигада  пенза командасына бер уен гына уйнарга язган була- 2001нче елнын 1⁄8 финалында җиңелгәч «Валеон Дассон» рәсми уеннарында катнашуын туктаткан.  «Русское радио в Пензе» радиосында Павел Добровольский тәхәллүсе астында диджей булып эшләгән, "Вольные гвоздь" һәм "Русское радио" программаларын алып барган.

## Искәрмәләр

Төркем:Русия җырчылары
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Пенза педагогика университетын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:XXI гасыр җырчылары
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:XXI гасыр актерлары
Төркем:Русия актерлары
Төркем:Пензада туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1979 елда туганнар
Төркем:14 март көнне туганнар
Диего-Рамирес утраулары

**Диего-Рамирес утраулары** () – Дрейк бугазында, Һорн борыныннан 100 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан утраулар төркеме. Төньяктан көньякка 8 км га сузылган; иң зур утравы – Бартоломео, утраулар төркеменең иң көньяк ноктасы – Агила утраучыгы Чилинең һәм Американың иң көньяк ноктасы булып тора. Тундра климаты зонасында урнашкан; явым-төшемнәр күп була. Утраулар 1619 елда бертуган Бартоломе һәм Гонсало Нодальләр экспедициясе тарафыннан ачыла; исеме шушы экспедициядә штурман булып катнашкан Диего Рамирес де Арельяно хөрмәтенә бирелә. Көньяк Сәндвич утрауларын ачканга кадәр (1775) дөньяның иң көньяк ноктасы дип саналган.

## Искәрмәләр
Көньяк Сәндвич утраулары

**Көньяк Сәндвич утраулары** (, ) – Атлантик океанның көньяк өлешендә, Көньяк Георгиядән 570 км көньяктарак урнашкан утраулар төркеме. Мәйданы 310 км². Бөекбританиянең Көньяк Георгия һәм Көньяк Сәндвич утраулары диңгез арты территориясенә карый; бу территоряигә Аргентина да дәгъва итә. Климаты субантарктик. Җир йөзе таулы (биеклеге 1372 метргача), вулкан токымнарынан төзелгән (базальт, туф, һ.б.), кар һәм боз белән капланган. 1775 елда Җеймс Кук экспедициясе тарафыннан ачыла.

## Искәрмәләр
Цезий-137

**Цезий-137** яки **радиоцезий** - химик элемент цезийның радиоактив нуклиды (атом номеры 55, масса саны 137). Атом-төш реакторында һәм атом-төш коралында атом төшләре таркалышы нәтиҗәсендә хасил була. Тотрыксыз нуклид, **ярым таркалыш периоды 30,16 ел**.

Цезий-137 1 граммында бер секундада 3,2 1012 төш таркалышы бара.

Цезий-137 күбесенчә атом-төш сынап карауда һәм атом энергетикасы һәлакәтләрендә чыгарыла, биосфераның радиоактив пычрануы төп компоненты булып тора.

Радиоактив явым төшемдә, радиоактив калдыкларда бар. Туфракка, төп утырмаларына яхшы сеңә, суда ион төрендә була.

Кешеләр, хайваннар һәм үсемлекләрдә бар, иң күп мүк, төче судагы суүсемнәр, арктик җирдәге үсемлекләрдә туплана.

137Cs күбесенчә мускулларда һәм бавырда туплана. Аеруча төньяк боланнарда, һәм гөмбәләрдә (майлы гөмбә, ал гөмбә һ.б.) бар.

Кешеләр, хайваннар эчендә цезий-137 күбесенчә сулыш һәм аш кайнату органнары аша керә, яраланмаган тире бу изотоптан яхшы саклый, 80% кергән цезий-137 мускулларда туплана.
## Таркалыш

Цезий-137 ксенон-137 бета-таркалышы (ярымтаркалыш периоды 3,8 мин) нәтиҗәсендә хасил була:

: \mathrm{{}^1{}^{37}_{54}Xe} \rightarrow \mathrm{{}^1{}^{37}_{55}Cs} + e^- + \bar{\nu}_e.

Цезий-137 үзе бета-таркала (ярым таркалыш периоды 30,17 ел):

: \mathrm{{}^1{}^{37}_{55}Cs}\rightarrow\mathrm{{}^1{}^{37}_{56}Ba}+ e^- + \bar{\nu}_e.

хасил булган барий-137 тотрыклы, ләкин 94% очракларда башта барий-137 изомеры (тотрыксыз тәэсирләнгән халәте) барлыкка килә (ярым таркалыш периоды 2,5 мин), ул 661,7 кэВ энергияле гамма-квант (яки электрон) чыгарып, стабиль барий-137 га әйләнә.

1175,63 ± 0,17 кэВ суммар энергиясе чыгарыла.

## Һәлакәтләр
*1957 елда Кыштым һәлакәтендә радиоактив калдыклар саклагычы шартлау нәтиҗәсендә 74*1015 Беккерель активлыклы радионуклидлар, шул исәптән 0,2*1015 Бк цезий-137 чыгарыла.
*1957 Бөекбританиядә Уиндскейл һәлакәтендә 12*1015 Бк радионуклид, шул исәптән 46*1012 Бк цезий-137 чыгарыла.
*1950 елда Маяк дигән берләшмә Теча елгасына 102*1015 Бк радионуклид,  шул исәптән 12,4*1015 Бк цезий-137 чыгара
*1960 елда Көньяк Уралдагы Карачай күленнән 30*1012 Бк радионуклид, шул исәптән 0,4*1012 Бк цезий-137 чыгарыла
(Әлеге һәләкатләрдә бик күп татар авыллары зур зыян күргән).

*1986 елда Чернобыль һәлакәтендә 1850*1015 Бк радионуклид, шул исәптән 270*1015 Бк цезий-137 чыгарыла
*2011 елда Фукусима һәлакәтендә 15*1015 Бк цезий-137 чыгарыла.

## Сылтамалар
* Обзор состояния и загрязнения окружающей среды в Российской Федерации  //Росгидромет
* Радиационная обстановка на территории Российской Федерации
* Радиационная обстановка на предприятиях Росатома
* Публикации Научного комитета ООН по действию атомной радиации (НКДАР) 

Төркем:Төш реакцияләре
Төркем:Төш физикасы
Төркем:Радиоактивлык
Макквори утравы

**Макквори утравы** () – Тын океанның көньяк өлешендә, Тасманиядән 1500 км көньяктарак урнашкан кече утрау. Мәйданы – 128 км². Климаты субантарктик. Тундра үсемлекләре үсә. Хайваннардан пингвин, альбатрос яши; утрауның төньяк өлешендә диңгез филе яткылыклары бар. Утрау 1810 елда Фредерик Һасселборо тарафыннан ачыла; исеме Яңа Көньяк Велс колониясе губернаторы Лаклан Макквори хөрмәтенә бирелә. 1997 елда ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелә.

## Искәрмәләр
Мачая

**Мачая** () — Иквадурның Эл-Оро правинсәсендә урнашкан шәһәр.
## [[Тарих]]
Беренче мәртәбә 1537 елда телгә алына.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Эквадор шәһәрләре
Вил Шәрәфетдинов

**Вил Ширияздан улы Шәрәфетдинов-** педагог, рәссам, музыкант, Каюм Насыйри исемендәге премия лауреаты.

## Тәрҗемәи хәле
Вил Шәрәфетдинов 1933 нче елда Алексеевск районы Юеш Көрнәле авылында дөньяга килә. Балалык һәм үсмер еллары  Балык Бистәсе районы Ямаш авылында уза. Ямаш аны сәнгать дөньясына алып килә.Бу авылда ул башлангыч белем ала, соңыннан 3 чакрым ераклыктагы Күки авылында җиде еллык мәктәптә укый. Аннан 12 чакрым ераклыктагы Котлы Бөкәш урта мәктәбен бетерә.

1953-1956 елларда армия сафларында хезмәт итә. 1956-1958 елга кадәр Казанның Горбунов исемендәге моторлар төзү заводында эшли. 1958-1963 елларда Казан сәнгать училищесында укый. Соңрак Чабаксар педагогия институтын тәмамлый.

## Педагогик эшчәнлеге
1963 нче елда Вил Шәрәфетдинов Яшел Үзән шәһәренең сәнгать мәктәбенә эшкә килә. Анда балаларны рәсем, скульптура,нәкыш серләренә өйрәтә.

1993 нче елдан бирле татар гимназиясендә рәсем, музыка укытучысы.Соңгы елларда нәкыш һәм курай түгәрәген алып бара.

## Иҗади эшчәнлеге
Вил Шәрәфетдинов-П.М.Гаврилов,Әхмәтҗан Солтанов, Бари Шәвәлиев, Идрис Туктар, Николай Островский, Афзал Шамов бюстлары,Миңнулла Гыйззәтуллин мемориаль тактасы авторы.Ул бөек галим Каюм Насыйриның иң беренчеләрдән булып һәйкәлен эшләгән кеше. М.Фәйзи, С.Сәйдәшев, А.Шамов, Һ.Такташ, И.Ханов портретлары авторы. Аның "Җиңү көне", "Сугыш елы балалары" дигән композицияләре бар. Китап, журнал тышлыклары, әдәби әсәрләргә иллюстрацияләр ясый.Вил Ширияздан улы 50 дән артык музыка уен коралы ясаган. Сәхнәләрдә, очрашуларда шул уен коралларында уйнап чыгыш ясый.

## Бүләкләре
"Хезмәт ветераны" медале, 1984 ел;

"Үзешчән сәнгаттә күрсәткән уңышлары өчен",1984 ел;

Бөек җиңүнең 40 еллыгына багышланган "Бөтенсоюз смотры лауреаты" медале, 1985 ел;

Каюм Насыйри исемендәге премия лауреаты, 2005 ел;

Казанның 1000 еллыгына багышланган медаль, 2005 ел.
Һорн борыны

**Һорн борыны** (, ) – Утлы Җир архипелагының иң көньяк ноктасы. Текә кыялардан гыйбарәт. Һорн борынында көчле давыл һәм томаннар була. Аурупалылардан беренче булып Һорнда Нидерланд сәяхәтчеләре Якоб Лемер һәм Виллем Сһаутен булганнар. Сһаутенның туган җире — Һорн шәһәре исеме белән аталган.