Валерия Барсова

**Валерия Владимировна Барсова** (чын исеме һәм фамилиясе - *Калерия Владимирова*  ; 1892-1967) - рус, совет опера җырчысы (лирик-колоратура сопрано ), укытучы, җәмәгать эшлеклесе. 1 нче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1941). ССРБның Халык артисты (1937)   .  Ленин ордены (1937) кавалеры.

## Биография
Калерия Владимирова 1892 елның 1 (13) июнендә   Әстерханда типография хезмәткәре гаиләсендә туган 

Ул үзенең апасы жырчы (сопрано), Мариин театры солисты (1911-1916), 1925 елдан Мәскәү консерваториясендә (профессор 1939 елдан, РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе) Мария Владимировна Владимировада белем ала. 

Ул Әстерхан музыка мәктәбендә укыган (хәзерге М.П. Мусоргский исемендәге Астрахань музыка көллияте ). Калугада И. Я. Коншина-Рейтовадан вокаль дәресләр ала . 1919 елда ул Мәскәү консерваториясен фортепиано   (А. А.Ярошевскийда, соңрак А.П.Островскаяда) һәм ялгыз җырлау ( В. А.Мазеттида) класларын тамамлый. Консерваториядә укыганда, ул үзе шәхси дәресләр бирә, башлангыч сыйныфларда укыта. 

1915 елдан башлап «Летучая мышь» (Мәскәү) театр-кабаре  сәхнәсендә  миниатюрларда уйный.  

Беренче тапкыр опера сәхнәсенә 1917 елда Зимина опера театрында чыга. 1919 елда эшче оешмаларның сәнгать-агарту берлеге театры сәхнәсендә чыгыш ясый. Шул ук елны Ф.И. Шаляпин белән бергә Дж.Россининың «Севильский цирюльник» операсында .«Эрмитаж» бакчасында (барысы да Мәскәүдә)  жырлый. 

1920 - 1947 елларда ул Мәскәүдә Зур театр солисты булды. Театр сәхнәсендә дебюты *Розина* («Севильский цирюльник» Дж. Россини). 

Бер үк вакытта, 1920-1924 елларда К.С. Станиславский җитәкчелегендәге Зур театр опера студиясендә һәм В. И. Немирович-Данченко җитәкчелегендәге МХТ Музыка студиясендә  (хәзерге вакытта К. С. Станиславский һәм Вл. И. Немирович-Данченко исемендәге Мәскәү музыка театры ). Ш.Лекоканың «Дочь мадам Анго» опереттасында Клеретта ролен башкара.  

Ул җиңел, мобиль, матур тавыш, нәфис вокал техникага ия була. 

Камера җырчысы буларак та чыгыш ясады. Репертуарында Милли, көнбатыш-Европа операларыннан арияләр, рус вокаль лирикасы, совет композиторларының әсәрләре, халык җырлары (рус, украин, чех, инглиз, шотланд, ирланд, норвег, испан, грек җырлары).  

Беренче булып җырчы тематик төзелеш программаларын үстерә башлый. Шулай итеп, аның  «Вокал музыкасында бию»гә багышланган беренче мөстәкыйль концертларының берсе  Союзлар Йортының Колонналар залында  булды. 

1929 елдан ул чит илләрдә (Алмания, Бөек Британия, Төркия, Польша, Югославия, Болгария) гастрольләрдә була. 

1950-1953 елларда ул  П.И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясендә укыта.  (1952 елдан - профессор). 

1 нче чакырылыш РСФСР Югары Советы депутаты (1938-1946), 1947 елдан - Дәүләт Советы депутаты. 30 ел дәвамында Үзәк мәдәният  идарә йортында Президиум рәисе булып эшли. Зур театрның опера студиясендә, чит илләр белән Бөтенсоюз мәдәни бәйләнеш җәмгыяте президиумында җитәкче постлар биләгән  

1940 елдан Советлар Берлеге коммунистик фиркасе әгъзасы. 

1947 елда Сочида, Черноморская урамында, опера-вокал студиясен ачу нияте белән дача төзи. 1947-1967 елларда бу шәһәрдә еш була, елына берничә ай яши, курортның иҗтимагый һәм мәдәни тормышында катнаша, Сочи филармониясе Сәнгать советы әгъзасы була, бер үк вакытта вокаль-педагогик эшчәнлек белән шөгыльләнә 

Валерия Барсова 1967 елның 13 декабрендә Сочида вафат була. Сочидагы Үзәк Успение зиратында җирләнгән

## Титуллары һәм бүләкләре

* СССР халык артисты (1937) 
* Беренче дәрәҗәдәге Сталин премиясе (1941) - театр һәм вокал сәнгате өлкәсендәге күп еллык казанышлары өчен  
* Ленин ордены (02.06.1937) 
* Кызыл Байрак  Хезмәт ордены (1951) 
* Медаль “1941-1945 елларда  Бөек Ватан сугышында батыр хезмәт өчен. " 
* "Мәскәүнең 800 еллыгын искә алу" медале 

## Иҗаты

### Вокаль партиялары

* 1920 — «Севильский цирюльник» Дж. Россини — *Розина*
* 1927 — «Иван-солдат» К. А. Корчмарёв — *Красота Неописанная*
* 1928 — «Лакме» Л. Делиа — *Лакме*
* 1937 — «Руслан и Людмила» М. И. Глинка — *Людмила*
* 1939 — «Иван Сусанин» М. И. Глинка — *Антонида*
* 1941 — «Ромео и Джульетта» Ш. Гуно — *Джульетта*
* «Золотой петушок» Н.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Римский-Корсаков — *Шемаханская царица*
* «Садко» Н. А. Римский-Корсаков — *Волхова*
* «Снегурочка» Н. А. Римский-Корсаков — *Снегурочка*
* «Сказка о царе Салтане» Н. А. Римский-Корсаков — *Царевна Лебедь*
* «Царская невеста» Н. А. Римский-Корсаков — *Марфа*
* «Риголетто» Дж. Верди — *Джильда*
* «Травиата» Дж. Верди — *Виолетта*
* «Трубадур» Дж. Верди — *Леонора*
* «Гугеноты» Дж. Мейербер — *Маргарита*
* «Чио-Чио-Сан» Дж. Пуччини — *Чио-Чио-Сан*
* «Богема» Дж. Пуччини — *Мюзетта*
* «Манон» Ж. Массне — *Манон*
* «Паяцы» Р. Леонкавалло — *Недда*
* «Похищение из сераля» В. А. Моцарт — *Констанца*
* «Сказки Гофмана» Ж. Оффенбах — *Джульетта*, *Олимпия*, *Антония*
* «Дочь мадам Анго» Ш. Лекок — *Клеретта*
* «Гензель и Гретель» Э. Хумпердинк — *Гретель*
* «Пиковая дама» П. И. Чайковский — *Прилепа*
* «Кармен» Ж. Бизе — *Мерседес*

### Театр-кабаре "Летучая мышь"

; Миниатюралары 
:

* "Заря-Заряница" ( Ф. Сологуб шигырьләре  һәм Суворовский музыкасы) 
* "Вихрь" А. П. Малявин (сәхнәләштерелгән рәсем) 
* "Магазин мадам Бурдье" ( Мәскәү күренешләре) 
* "Серенада Фавна" ( В.А. Моцарт музыкасы) 
* "Катенька" (80-нче еллар  полкасы). 
* "Свадьба при фонарях" Дж. Оффенбах - *бай тол хатын* 

## Фильмография

* 1935 — Славная годовщина (документаль)
* 1951 — Большой концерт — *хозяйка гостиной в Большом театре*

## Хәтер

* Венерада  кратер һәм Әстерханда урам Валерия Барсова хөрмәтенә аталган. 
* Астраханьдә  Валерия Барсова һәм Мария Максакова исемендәге халыкара музыка фестивальләре үтә. 
* 1988-нче елда уның йортында  Сочи курорт шәһәре тарихы музее бүлеге буларак “СССР халык артисты   В. Барсова музей-дачасы” ачыла

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Статья М. Лобановой о В. В. Барсовой
* Могила В. В. Барсовой в Сочи

Төркем:Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
Төркем:СБКФ әгъзалары
Төркем:Сопранолар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Сталин премиясе лауреатлары
Төркем:ССРБ халык артистлары
Төркем:«Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:XX гасыр актрисалары
Төркем:Русия актрисалары
Төркем:ССРБ актрисалары
Төркем:Әлифба буенча актрисалар
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:XX гасыр җырчылары
Төркем:Русия җырчылары
Төркем:ССРБ җырчылары
Төркем:1967 елда вафатлар
Төркем:13 декабрь көнне вафатлар
Төркем:Әстерханда туганнар
Төркем:1892 елда туганнар
Төркем:13 июнь көнне туганнар