Иосиф Григулевич

**Иосиф Григулевич** (*чын исем-фамилиясе* Юозас Ромуальдович Григулявичюс,  (*[[1913 ел]]ның [[22 апрель|22 апреле]] ([[5 май|5 мае]]), [[Россия империясе]], [[Вильна]] — [[1988 ел]]ның [[2 июнь|2 июне]], [[Мәскәү]]*) — совет разведчигы, тарихчы-латин америкачы, тарих фәннәре докторы (*[[1965 ел|1965]]*), ССРБ ФА әгъза-мөхбире (*[[1979 ел|1979]]*).

## Тәрҗемәи хәле
1913 елның 22 апрелендә (5 маенда) Россия империясе Вильна (*хәзерге* Литваның Вилнүс) шәһәрендә милләте буенча караим булган фармацевт гаиләсендә туган. Паневежис һәм Вильна гимназияләрендә укыган.
1931-1933 елларда, поляк хакимиятләре инкыйлаб хәрәкәтендә катнашуда гаепләве сәбәпле, Вильнаның Лукишки төрмәсендә утыра.

1933 елның августында Франциягә  китә. 1933-1934 елларда Сорбонна университетының (*[[Париж]]*) социаль фәннәр югары мәктәбендә укый.

1934 елда Коминтерн тарафыннан Аргентинага яшерен эшкә җибәрелә.

## Испаниядә
1936 елның сентябрендә Коминтерн юлламасы белән Испаниягә килә. ССРБ-ның Барселонадагы генераль консулы (1936-1937) В.&nbsp;А.&nbsp;Антонов-Овсеенконың (*<small>[[:ru:Антонов-Овсеенко, Владимир Анатольевич|ru]]</small>*) (*[[1883 ел|1883]]-[[1938 ел|1938]]*) тәрҗемәчесе булып, Мадридны саклау шурасының иҗтимагый тәртип комитеты рәисе С.&nbsp;Каррильоның (*<small>[[:en:Santiago Carrillo|en]]</small>*) (*[[1915 ел|1915]]-[[2012 ел|2012]]*) киңәшчесе булып хезмәт итә.

1937 елның мартыннан совет разведкасы белән тыгыз элемтәдә тора.

1938 елның башында Мексикага җибәрелә. 1940 елның маенда Лев Троцкийга (*[[1879 ел|1879]]-[[1940 ел|1940]]*) уңышсыз ясалган һөҗүмне оештыручыларның берсе була.

## Икенче бөтендөнья сугышында
1940 елның ахырында совет разведкасы резиденты сыйфатында Аргентинага килә. Ул җитәкләгән разведка-диверсия төркеме Аргентинадан фашистик Алманиягә стратегик чималны һәм азык-төлекне җибәрүне өзү, фашистлар басып алган һәм нейтраль илләргә агентлар җибәрү өстендә эш алып бара, Алманиягә юл алучы судноларга миналар куя.

## Сугыштан соң
Бөек Ватан сугышыннан соң Латин Америкасы илләрендә легаль булмаган эштә була.
 
1947-1949 елларда ССРБ-да яши, разведчиклар әзерләүче курсларда укый.
 
1950 елда ССРБ ватандашлыгы кабул итә һәм ВКП (б) сафына алына.

1951 елның июленнән 1952 елның маена кадәр Коста-Риканың Италиядәге миссиясе беренче сәркатибе вазифасында.

1952 елның маеннан 1953 елның 5 декабренә кадәр Коста-Риканың Италиядәге һәм Ватикандагы гадәттән тыш вәкаләтле илче - министры. Латин Америкасы илләренең Италиядәге илчелекләре берлегенең җаваплы сәркатибе булып тора.

1952 елның икенче яртысыннан Коста-Риканың Югославиядәге илчесе.

1951-1953 елларда Ватикан белән тыгыз элемтәдә тора. Пий XII аны «*аеруча хезмәтләре өчен*» Мальта орденының хачы (*ордены*) белән бүләкли.

## ССРБ-да
1953 елның декабрендә ССРБ-га чакыртып алына һәм разведка эшеннән читләштерелә. Фән белән шөгыльләнә башлый. Озак еллар ССРБ ФА этнография институтының бүлек җитәкчесе булып эшли. «*Общественные науки*» журналының баш мөхәррире булып тора. Аерым хезмәтләрен *Лаврецкий* дип (*әнисенең фамилиясе белән*) яки *Григорьев* исеме астында бастыра. Латин Америкасы илләрендәге дин һәм чиркәүләр тарихы буенча, шулай ук күренекле сәясәт һәм мәдәният эшеклеләре турында 30 китап авторы.

## Китаплары
* Миранда (*[[1965 ел|1965]]*)
* Боливар (*3-нче басма: [[1981 ел|1981]]*)
* Эрнесто Че Гевара (*3-нче басма: [[1978 ел|1978]]*)
* Сальвадор Альенде (*2-нче басма: [[1975 ел|1975]]*)
* Хуарес (*[[1969 ел|1969]]*)
* Ватикан. Дин. Финанслар. Сәясәт (*[[1957 ел|1957]]*)
* Хач һәм кылыч: XVI–XVIII гасырларда Латин Америкасында католик чиркәве (*[[1977 ел|1977]]*)
* Инквизиция тарихы (*[[1970 ел|1970]]*)
* Папалык. XX гасыр (*2-нче басма: [[1981 ел|1981]]*) һ.&nbsp;б.

## Чыганаклар
# Большая российская энциклопедия. В 30 томах. Том 8 (Гр-Ди). М.: НИ БРЭ, 2010. ISBN 978-5-85270-338-5

## Әдәбият
# Никандров Н.&nbsp;Григулевич. Разведчик, которому «везло». М., 2005.

## Сылтамалар
* РФ ФА сайтында шәхси бите
* РФ СВР сайтындагы бите 

## Искәрмәләр


Төркем:Караимнар
Төркем:Разведчиклар
Төркем:Париж университетын тәмамлаучылар
Төркем:Испания Ватандашлар сугышында катнашучылар
Төркем:РСФСР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Марксистлар
Төркем:Тарих фәннәре докторлары
Төркем:ССРБ галимнәре
Төркем:ССРБ разведчиклары
Төркем:ССРБ тарихчылары
Төркем:ССРБ этнографлары
Төркем:ССРБ язучылары
Төркем:Рус язучылары
Төркем:Литва революционерлары
Төркем:Аргентина революционерлары
Төркем:Икенче бөтендөнья сугышында катнашучылар
Төркем:Илчеләр