open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юрий Власов

**Юрий Васильевич Власов** (1961 елның 22 июне, Прикумск, Ставрополь крае — 2019 елның 9 гыйнвары, Владимир) — икътисадчы, Владимир өлкәсенең беренче губернаторы (1991 елдан 1996 елга кадәр). Бөтенроссия икътисад һәм төзелештә инвестицияләр академиясе академигы.

## Тормыш юлы
Юрий Власов 1961 елның 22 июнендә Ставрополь краеның Прикумск шәһәрендә туган.

1983 елда Мәскәү идарә институтын тәмамылй. 1988 елда аспирантураны тәмамылй. Икътисад фәннәре кандидаты.

1983 елдан 1985 елга кадәр — Пятигорск йорт төзү заводы экономисты. 1985 елдан 1986 елга кадәр — Фәнни-тикшеренү институтының икътисадый тикшеренүләр бүлегенең фәнни хезмәткәре (Владимир шәһәре). 1988 елдан — Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү ящур институтының кече фәнни хезмәткәре (Владимир шәһәре).

1990 елда Владимир өлкә Советы депутаты итеп сайлана. 1991 елның сентябрендә Владимир шәһәр Советы башкарма комитеты рәисе урынбасары, аннары 25 сентябрьдә Владимир өлкәсе администрациясе башлыгы итеп билгеләнә. 1993 елның декабрендә беренче чакырылыш Федерация Советы депутаты итеп сайлана, Федерация Советының бюджет, финанс, валюта һәм кредитны җайга салу, акчалата эмиссия, салым сәясәте һәм таможня җайга салу комитеты әгъзасы була. 1996 елның гыйнварында икенче чакырылыш РФ Федерация Советы составына керә, Икътисадый сәясәт мәсьәләләре буенча комитет әгъзасы, аннары социаль сәясәт мәсьәләләре комитеты әгъзасы була.

1996 елның декабрендә, 21% тавыш җыеп, Владимир өлкәсе губернаторы постына Николай Виноградовка оттыра.

1997 елдан 2001 елга кадәр Россия Банкының Владимир өлкәсе буенча Баш идарәсе башлыгы урынбасары булып эшли. 2000 елда Владимир өлкәсе губернаторы вазыйфасына кабат сайлана, 15,96 % тавыш җыеп, икенче урынны ала.

2001 елдан 2003 елга кадәр — Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгының Бөтенроссия фәнни-тикшеренү институты фәнни консультанты, директоры вазыйфаларын башкаручы.

2004—2006 елларда — Шәһәр икътисад институтының төбәк программалары җитәкчесе (Мәскәү шәһәре).

2007 елдан 2010 елга кадәр — «Халыкара финанс үзәге» институты проректоры, дәүләт һәм муниципаль идарә кафедрасы мөдире.

2010 елдан башлап гомер ахырына кадәр — РФ Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең дәүләт һәм муниципаль хезмәткәрләре өчен квалификация күтәрү программалары директоры.

## Гаилә
Өйләнгән, кызы бар.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Власов Юрий Васильевич

Төркем:Ставрополь краенда туганнар
Төркем:2019 елда вафатлар
Төркем:9 гыйнвар көнне вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1961 елда туганнар
Төркем:22 июнь көнне туганнар
Төркем:Дәүләт идарә университетын тәмамлаучылар
Альберт Галин

**Альберт Галин** (5 апрель 1960 ел) — философ, социолог. Философия  фәннәре кандидаты (1988). Доцент

## Биографиясе
Альберт Феликс улы Галин 1960 елның 5 апрелендә Омск шәһәрендә туган. Гомуми  урта белемгә ия булганнан соң, югары белемне Урал дәүләт университетында ала. 1982 елда югары уку йортын  тәмамлый.

Хезмәт юлын Башкорт дәүләт педагогия институтының Философия кафедрасы укытучысы булып башлый, бер үк вакытта Башкорт дәүләт университетында аспирантурада укый һәм уны 1988елда философия фәннәре кандидаты дәрәжәсендә тәмамлый. 

1991 елга кадәр бер урында эшли.  1997 елга тикле шәхси компанияләрдә маркетолог, социолог була.

1997—2010 елдарда — Башкортстан Республикасы Президенты Хакимиятенең Мәгълүмат-аналитика бүлегенең баш белгече, мөдире. 

2011 елда Башкортстан Республикасы Президенты каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясендә Идарә итү һәм дәүләт хезмәте проблемалары гыйльми-тикшеренү үзәге җитәкчесенең урынбасары булып эшли. Шул ук елда БР Президенты Хакимиятенең мәгълүмат-аналитика бүлеге мөдире итеп күчерелә.

## Фәнни эшчәнлеге
Альберт Феликсовичның фәнни эшчәнлеге  идарә эшчәнлеген социологик һәм мәгълүмати тәэмин итүгә юнәлдерелгән. Ул алты фәнни хезмәт авторы.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы (2010)

## Хезмәтләре

# Галин А. Ф. Общественное мнение о состоянии межнациональных отношений в Республике Башкортостан// Экономика и управление. – 2011. – No 5. – С.18-23.
# Галин А. Ф. Общественное мнение о ситуации в Республике Башкортостан// Вестник Центральной избирательной комиссии Республики Башкортостан. – 2011. – No 1/15. – С. 4-6.

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* 
Төркем:Урал дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:Омскида туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1960 елда туганнар
Төркем:5 апрель көнне туганнар
Владислав Ховалыг

**Владислав Товарищтайович Ховалыг** (; 1967 елның 24 декабре, Тээли, Тыва АССР, РСФСР, ССРБ) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2021 елның 28 сентябреннән Тыва Республикасы башлыгы (2021 елның 7 апреленнән 2021 елның 28 сентябренә кадәр Тыва Республикасы башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы). «Бердәм Россия» Бөтенроссия сәяси партиясе әгъзасы.

Кызыл шәһәре башлыгы (2008 елның 30 июле — 1 ноябре). Тыва Республикасының җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министры (2007—2008).

## Тормыш юлы
Владислав Ховалыг 1967 елның 24 декабрендә Тыва АССРның Тээли авылында туган.

1986—1988 елларда ССРБ Кораллы Көчләре сафларында хезмәт итә. 1988 елда Шагонар райпромкомбинатында эшче булып эшли башлый.

1992 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча Красноярск дәүләт университетын, 2006 елда «Кризиска каршы идарә» белгечлеге буенча Россия Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаган.

Университетны тәмамлаганнан соң, Тыва Республикасының Мөлкәт буенча дәүләт комитетының хокук мәсьәләләре буенча баш белгече булып эшли.

Аннары, 1994 елдан 2004 елга кадәр, Финанс сәламәтләндерү һәм банкротлык буенча Россия Федерациясе федераль хезмәтенең Тывадагы территориаль органын җитәкли. Алга таба Тыва Республикасы финанс министрлыгына эшкә күчә, анда эзлекле рәвештә бүлек башлыгы һәм департамент башлыгы вазыйфаларын били.

2007 елның апреленнән 2008 елның июленә кадәр — Тыва Республикасының җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министры.

2008 елның 30 июлендә Кызыл шәһәр администрациясен шәһәр башлыгы буларак җитәкли. Бу постта ике срок эшли. 2018 елның 1 ноябрендә мэр вәкаләтләрен Карим Сагаан-оолга тапшырган.

2018 елның 9 ноябреннән 2021 елның 7 апреленә кадәр — «Тываэнергосбыт» компаниясе генераль директоры.

### Тыва Республикасы башлыгы
2021 елның 7 апрелендә Россия Президенты Владимир Путин отставкага киткән Шолбан Кара-оол урынына Ховалыгны Тыва Республикасы башлыгы вазыйфаларсын вакытлыча башкаручы итеп билгеләү турындагы указга кул куя.

2021 елның 20 июнендә «Бердәм Россия» партиясенең төбәк бүлеге 19 сентябрьдә республика башлыгы сайлауларында катнашу өчен Ховалыг кандидатурасын тәкъдим иткән.

2021 елның 28 сентябрендә Владислав Ховалыг Тыва Республикасы башлыгы вазыйфасына керешә.

Россия Федерациясе дәүләт граждан хезмәтенең 1 нче класслы киңәшчесе.

### Гаилә
Өйләнгән, ике баласы бар.

## Бүләкләр

* Россия Федерациясе Президентының рәхмәт хаты (2012), 
* Тыва Республикасы башлыгының мактау грамотасы (2013, 2018),
* «Кызыл шәһәре үсешенә керткән өлеше өчен» медале (2017).

## Искәрмәләр


Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Тыва башлыклары
Төркем:Россия юристлары
Төркем:Әлифба буенча юристлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1967 елда туганнар
Төркем:24 декабрь көнне туганнар
Төркем:Красноярск дәүләт университетын тәмамлаучылар
Казбек Коков

**Казбек Валерьевич Коков** (; 1973 елның 20 июле, Икенче Лескен, Кабарда-Балкария АССР) — Россия дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. 2019 елның 3 октябреннән Кабарда-Балкария Республикасы башлыгы (2018 елның 26 сентябреннән 3 октябренә кадәр Кабарда-Балкар Республикасы башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы). 2019 елның 6 ноябреннән «Бердәм Россия» партиясенең Кабарда-Балкария региональ бүлекчәсе секретаре.

## Тормыш юлы
Казбек Коков  1973 елның 20 июлендә Кабарда-Балкария АССРның Икенче Лескен авылында Кабарда-Балкария Республикасының беренче президенты Валерий Коков гаиләсендә туган.

Кабарда-Балкария агромелиорация институтын «галим-агроном» белгечлеге буенча тәмамлаган.

1995 елдан — «Нальчик „Халвич заводы“» ААҖ генераль директорының коммерция һәм гомуми мәсьәләләр буенча урынбасары.

2002 елдан — «Каббалкесурсы» ААҖ генераль директоры.

2003—2007 елларда — Нальчик шәһәр Җирле үзидарә советы депутаты.

2009 елның мартында Кабарда-Балкария парламенты депутаты итеп сайлана. Кабарда-Балкария Республикасы парламентында аграр сәясәт һәм табигатьтән файдалану комитеты әгъзасы була.

2010 елның 16 декабрендә Кабарда-Балкария Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры урынбасары итеп билгеләнә.

2013 елның апреленнән 2018 елның 26 сентябренә кадәр — Россия Президентының эчке сәясәт буенча идарәсенең төбәк блогы Киңәшчесе, Төньяк-Кавказ төбәге кураторы.

## Кабарда-Балкария Республикасы башлыгы
2018 елның 26 сентябрендә Кабарда-Балкария Республикасы башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләнә.

Беренче атнада үк Кабарда-Балкария Республикасы җитәкчесе аппаратының кайбер хезмәткәрләрен эштән азат итү буенча кадрлар карарлары кабул ителгән. КБР башлыгы ярдәмчесе Анзор Гонибов һәм төбәк башлыгының ике Киңәшчесе — Заур Вороков һәм Сергей Касумов эштән азат ителгән.

Коков җирле бизнеска ярдәм итү, инвестицион климатны яхшырту һәм яшьләр өчен социаль лифтлар булдыруны эшнең өстенлекле юнәлешләре дип атаган. Төбәк башлыгы фикеренчә, яшь белгечләрнең үз-үзләрен күрсәтү бик мөһим.

Коков билгеләп үткәнчә, элекке буын җитәкчеләр, шул исәптән аның әтисе мирасына хөрмәт белән карый. Шуңа да карамастан, ул чагыштырулардан курыкмый һәм, аның сүзләренчә, яңа шартларда, булган процессларны исәпкә алып, эшләргә әзер.

Instagram платформасында Коков шәхси блог алып бара.

2019 елның 3 октябрендә Кабарда-Балкария парламенты депутатлары Коковка республика башлыгы вәкаләтләрен 5 елга бирү өчен бертавыштан тавыш биргәннәр.

2020 елның 27 гыйнварыннан 21 декабренә кадәр — Россия Федерациясе Дәүләт Советы президиумы әгъзасы.

## Гаилә
Өйләнгән. Хатыны Лиана Руслановна, Нальчиктагы дәүләт университетында хезмәт хокукы укытучысы. Ике кыз тәрбияли, олысы — Виолетта, 2001 елда туган.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Казбек Коков kbr.ru сайтында.

Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1973 елда туганнар
Төркем:20 июль көнне туганнар
Төркем:Кабарда-Балкария дәүләт аграр университетын тәмамлаучылар
Ришат Нигъмәтуллин

**Ришат Нигъмәтуллин  :** 
* Ришат Нигъмәтуллин (1952), техник фәннәр докторы, профессор. БР атказанган уйлап табучысы.
* Ришат Нигъмәтуллин (1959), юридик фәннәр докторы (2008), профессор (2013). БР атказанган юристы.
Фокин

**Фокин** (Ф**о́**кин) ― фамилия.
* Валентин Фокин (1896―1945), хәрби җитәкче, полковник (1939).
* Владислав Фокин (1986), хоккейчы (капкачы).
* Сергей Фокин (1865—1917), химик-органик, Харьков технология, Дон һәм Киев политехника инсититутлары профессоры.
----
;Фокина
* Ольга Фокина (1937), шагыйрә, РСФСР Дәүләт (1976), Россиянең зур әдәби (2007) премияләре лауреаты. Вологданың мактаулы гражданины (2013).

Төркем:Фамилияләр
Фокина

**Фокина** (Ф**о́**кина) ― фамилия, *шулай ук* топоним.
;Фамилия
* Ольга Фокина (1937), шагыйрә, РСФСР Дәүләт (1976), Россиянең зур әдәби (2007) премияләре лауреаты. Вологданың мактаулы гражданины (2013).
----
* Фокин
;Топоним
* Фокина, авыл (Витебск өлкәсе, Беларусия).
* Фокина, авыл (Юрла районы, Пермь крае).

Төркем:Фамилияләр
Ткаченко

**Ткаченко** (Ткач**е́**нко) ― фамилия.
* Борис Ткаченко (1931—2009), медицина фәннәре докторы, профессор, СССР Медицина фәннәре академиясе академигы (1984).
* Владимир Ткаченко (1903―1983), генерал-лейтенант (1969), Советлар Берлеге Каһарманы (1945).
* Евгений Ткаченко (1938—2020), парашютчы,  1нче класслы очучы. СССР атказанган спорт мастеры, парашют спорты буенча Украинаның атказанган тренеры.
* Иван Ткаченко (1979—2011), хоккейчы (һөҗүмче), дөнья чемпионатының көмеш призеры (2002).
* Николай Ткаченко (1974), футболчы (ярымсакчы, һөҗүмче).
Төркем:Фамилияләр
Москвитин

**Москвитин** (Москв**и́**тин) ― фамилия.
* Александр Москвитин (1898—1984), геология-минералогия фәннәре докторы, РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1970).
* Виктор Москвитин (1923―1983), физика-математика фәннәре докторы, профессор.

Төркем:Фамилияләр
Орехово-Зуево җәмигъ мәчете

**Орехово-Зуево җәмигъ мәчете** () ― Мәскәү өлкәсенең Орехово-Зуево шәһәрендә урнашкан мөселман гыйбадәтханәсе (*җәмигъ мәчете*). РФ мөселманнарының Диния нәзарәте составындагы Мәскәү өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәте карамагында. 

## Тарих
Орехово-Зуево шәһәренең мөселман җәмгыяте XIX гасырдан да соңга калмыйча формалашкан. Ул вакытта җәмгыятьнең нигезен соңрак (1917 елда) шәһәргә берләшкән ике бистәдә (Орехово, Зуево) яшәүче җирле татарлар тәшкил итә. XX гасырның беренче яртысында шәһәргә Идел буеннан күп санлы яңа күченүчеләр килеп урнаша. Озак вакытлар мөселман җәмгыяте Түбән Новгород өлкәсенең татар авылларыннан: Олы һәм Кече Рбишча, Кызыл Атау, Сафаҗай, Питрәксе, Мунчәли, Мәдәнә, Чүмбәлидән күчеп килгән татарларның гаилә һәм күршелек элемтәләре нигезендә яши.

Озак еллар ике бистәдә һәм Орехово-Зуево шәһәрендә мөселманнар өчен гыйбадәт кылу бинасы да, чын имам да булмаган. Исмәгыйль Сабиров (1901―2001) истәлекләренә караганда, ул елларда татарлар төрле урыннарда, хәтта чиста кырда (*һава торышына карап*), уртак гыйбадәт кылалар. Ураза һәм Корбан бәйрәмнәре гыйбадәтләре өчен ел да шәһәрдә төрле биналар арендага алына, соңрак намазларны Үзәк шәһәр зиратының мөселман өлешендә үткәрә башлыйлар (икенче шәһәр зиратындагы яңа мөселман участогына 1984 елда нигез салына). Бары тик Бөек Ватан сугышы алдыннан гына, 1940-елларда Орехово-Зуевога мулла дип аталып йөртелүче кеше – Шакирҗан Рәхмәтуллин («Казан-бабай» – бу аның килеп чыгышы турында сөйли) күчеп килә. 

Орехово-Зуево мөселманнарының җирле дини оешмасы Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәте составындагы Мәскәү өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәтенә карый.

## Бина
Мәчет Казан шәһәренең Мәрҗани мәчете үрнәге буенча проектланган. Проектның архитекторлары: Саратовский, Ковалев. Мәчет Орехово-Зуево тимер юл станциясе янында җирле мөселманнар акчасына 3 ел эчендә төзелгән һәм 2001 елда ачылган. Комплексның ир-атлар һәм хатын-кызлар заллары (аерым керү юлы белән), тәһарәтханәсе, ашханәсе бар. Мәчет янында мәдәни үзәк бинасы урнашкан. Мәчетнең гомуми мәйданы 400 кв. м. Берьюлы 800 кешене сыйдыра ала. Бер манарасы бар.

2017 елда мәчетнең мөселман җәмгыяте «Мәскәү төбәгендә Ислам» () дигән беренче төбәкара фәнни конференция үткәргән, һәм ул ел саен уздырыла торганга әйләнгән .

## Әдәбият
* *Хайретдинов Д. З.* Мусульманская община Орехово-Зуева // Ислам в Москве: энциклопедический словарь / Коллект. автор. Сост. и отв. редактор – Д. З. Хайретдинов. – Н. Новгород: Издательский дом «Медина», 2008. – 320 с., ил. – (Ислам в Российской Федерации; Вып. 2).

## Моны да карагыз
* Мәскәү җәмигъ мәчете
## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча мәчетләр
Төркем:2001 елда төзелгән мәчетләр
Төркем:Мәскәү өлкәсе мәчетләре
Мөхетдинова

**Мөхетдинова** ― фамилия.
* Әминә Мөхетдинова (1893―1944), юрист.
* Надирә Мөхетдинова (1948), икътисадчы, фән докторы.
* Фәридә Мөхетдинова (1954), табиб-патофизиолог, фән докторы.
----
* **[[Мөхетдинов]]**

Төркем:Фамилияләр
Монин

**Монин** (М**о́**нин) ― фамилия.
* Андрей Монин (1921—2007), геофизик, океанолог, математик, Россия Фәннәр академиясе академигы (2000).
* Евгений Монин (1931—2002), рәссам-график, Россия Сәнгать академиясе әгъза-корреспонденты (2001).
Төркем:Фамилияләр
Ватсон

**Ватсон** (В**а́**тсон,  ― *Уо́тсон*) ― фамилия, *шулай ук* топоним.
;Фамилия
* Эрнест Ватсон (1839—1891), публицист, тәрҗемәче.
;Топоним
* Ватсон, шәһәр (Арканзас, АКШ).
* Ватсон, шәһәр (Миннесота, АКШ).
;Башка
* Ватсон, кратер.

## Моны да карагыз
* Уотсон

Төркем:Фамилияләр
Төркем:Топонимнар
Грицай

**Грицай** (Гриц**а́**й) ― фамилия.
* Алексей Грицай (1914—1998), СССР халык рәссамы (1974). СССР Дәүләт (1978) һәм III дәрәҗә Сталин (1951, 1952) премияләре лауреаты.
* Сергей Грицай (1951), хореограф, режиссер, пластика буенча педагог. РФ атказанган сәнгать эшлеклесе (2003).
Төркем:Фамилияләр
Наталья Калишек

**Наталья Калишек** (; 1996 елның 17 мае, Торунь, Польша) — Польша тимераякта фигуралы шуучысы. Бозда биюдә Максим Сподырев белән җиде тапкыр Польша чемпионы (2015—2021).

## Карьера
Наталья 1996 елның 17 маенда Польшаның Торунь шәһәрендә туа. Фигуралы шуу белән 2000 елда шөгыльләнә башлый.

Кечкенә вакытында Наталья ялгыз шууда чыгыш ясый. 2007 елдан абыйсы Михал Калишек белән парлы шууда ярышларда катнашкан, 2010 елдан алар бозда биюдә чыгыш ясый башлыйлар. 2012 елда Польша чемпионатында пара көмеш медальләр яулый, 2013 елда — бакыр медальләр. Бергә алар 2012 елгы яшьүсмерләр дөнья чемпионатында катнашалар һәм анда 28 нче урында урнашалар. Соңрак Михал карьерасын тәмамлый, ә Наталья карьерасын дәвам итә һәм Ярослав Курбаков белән чыгыш ясый. 2013—2014 сезоны дәвамында алар ярышларда катнашалар.

2014—2015 сезоныннан бозда биюдә Максим Сподырев белән чыгыш ясый башлый. 2015 елның декабрь аенда алар беренче тапкыр Польша чемпионатында алтын медальләргә ирешәләр. Пара беренче тапкыр Европа һәм дөнья чемпионатында катнаша. 2015 елгы Европа чемпионатында алар 14 нче булалар, дөнья чемпионатында 24 нче урында урнашалар.

2016—2017 сезонында алар Гран-при этапларында беренче тапкыр чыгыш ясыйлар: Кытайда 5 нче урынны яулыйлар, Япониядә — 7 нче. 2017 елның мартында дөнья чемпионатын 14 нче урында тәмамлыйлар һәм Олимпия уеннарына квалификация узалар. 2018 елгы Олимпия уеннарында 14 нче урында урнашалар.

2019 елда Минскта узган Европа чемпионатында ритм-биюдә һәм ирекле биюдә яхшы чыгыш ясыйлар һәм ярыш нәтиҗәләре буенча 5 нче урынны яулыйлар. 2019 елгы дөнья чемпионатында 11 нче урында урнашалар.

2021 елгы дөнья чемпионатында пара 12 нче урында урнаша һәм 2022 елгы Олимпия уенарына бер урын яулый ала. 2022 елның февралендә Пекинда узган Олимпия уеннарында чыгыш ясыйлар һәм ярышны 17 нче урында тәмамлыйлар.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Халыкара тимераякта ярышучылар берлеге сайтында 

Төркем:Әлифба буенча спортчылар
Төркем:Тимераякта фигуралы шуучылар
Овсянников

**Овсянников** (Овс**я́**нников) ― фамилия.
* **[[Александр Овсянников]]**
** Александр Овсянников (1842—1899), тарих һәм география укытучысы, педагог, язучы.
** Александр Овсянников (1974), футболчы (һөҗүмче).
* Лев Овсянников (1919—2014), математик һәм механик, СССР ФА академигы (1987). Ленин һәм СССР Дәүләт премияләре лауреаты.
* Филипп Овсянников (1827―1906), физиолог һәм гистолог, Петербург ФА академигы  (1863).
Төркем:Фамилияләр
Александр Овсянников

**Александр Овсянников  :**
* Александр Овсянников (1842—1899), тарих һәм география укытучысы, педагог, язучы.
* Александр Овсянников (1974), футболчы (һөҗүмче).
Авдеев

**Авдеев** (Авд**е́**ев) ― фамилия.
* Александр Авдеев (1975), дәүләт эшлеклесе. 2021 елның 4 октябреннән Владимир өлкәсе губернаторы 
* Валерий Авдеев (1908—1981), биология фәннәре докторы (1954), профессор (1959). 
* Иван Авдеев (1925—2004), СССР атказанган очучы-сынаучысы (1974), капитан (1957).
## Моны да карагыз
* Авдеевка, шәһәр (Украина).
* Авдеевка, авыл (Диңгез буе крае).

Төркем:Фамилияләр
Мальцев

**Мальцев** (М**а́**льцев) ― фамилия.
* Анатолий Мальцев (1909—1967), математик, СССР Фәннәр академиясе академигы (1958). Ленин премиясе лауреаты.
* Иустин (Мальцев) (*Иван Мальцев*, 1891—1950), Вологда һәм Череповец (1945-1949), Псков һәм Порхов (1949), Казан һәм Чистай (1949-1950) епискобы.
* **[[Николай Мальцев]]**
** Николай Мальцев (1891)
** Николай Мальцев (1928)

Төркем:Фамилияләр
Логунов

**Логунов** (Логун**о́**в) ― фамилия.
* Анатолий Логунов (1926—2015), физика-математика фәннәре докторы (1959), профессор. МДУ ректоры (1977—1992). СССР ФА академигы (1972). Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).
* Валентин Логунов (1938), журналист, СССР халык депутаты (1989-1991), «Российская газета» баш мөхәррире (1990-1993).
Төркем:Фамилияләр
Любимова

**Любимова** (Люб**и́**мова) ― фамилия.
* Альбина Любимова (*[[Альбина Юрату]]*, 1959), шагыйрә. Чуашстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2008).
* Ольга Любимова (1980), дәүләт эшлеклесе, журналист, театр белгече. 2020 елның 21 гыйнварыннан Россия Федерациясе мәдәният министры.
----
* **[[Любимов]]**

Төркем:Фамилияләр
Эдуард Арцрунян

**Эдуард Симонович Арцрунян** (1929 елның 28 декабре, Ленинакан — 2010 елның 5 мае, Ереван) — әрмән һәм совет рәссамы, педагог, заманча әрмән рәсем сәнгатенең иң зур вәкилләренең берсе. Әрмән ССР Халык рәссамы (1989). ССРБ Рәссамнар берлеге әгъзасы (1961).

## Тормыш юлы
Эдуард Арцрунян 1929 елның 28 декабрендә Ленинаканда туган. 1944 елда Меркурова исемендәге Ленинакан сәнгать мәктәбен тәмамлаганнан соң, Ереванда П. Терлемезян исемендәге сәнгать училищесына кабул ителә. Бөтенроссия сәнгать академиясе каршындагы урта сәнгать мәктәбендә укуын дәвам итә (1947—1951).

1951—1957 елларда Ленинградта ССРБ Сәнгать академиясе каршындагы И. Е. Репин исемендәге рәсем сәнгате, скульптура һәм архитектура институтының рәсем бүлегендә укый.

Мәскәүгә күчеп килә, анда ул «Плакат» нәшриятында эшли.

1974 елда Әрмәнстанга күчеп килә һәм Ереванга урнаша. 1980—1990 елларда — Рәссамнар берлеге идарәсе әгъзасы, Әрмәнстан Рәссамнар берлегенең рәсем секциясе рәисе.

Терлемезян исемендәге Ереван сәнгать училищесында, Сәнгать институтында (хәзер — Милли нәфис сәнгать академиясе (Әрмәнстан)) укыта.

1957 елда беренче тапкыр Мәскәүдә Бөтенсоюз сәнгать күргәзмәсендә катнаша. Соңыннан күп кенә күмәк күргәзмәләрдә катнаша. 1991—2004 елларда Әрмәнстан һәм ССРБның кайбер шәһәрләрендә — Ереванда, Эчмиадзинда, Гөмредә, Мәскәүдә, шулай ук чит илләрдә, шул исәптән Франциядә, Бөекбританиядә, Испаниядә, Иранда, АКШта, Россиядә, Кипрда күп санлы шәхси күргәзмәләр була.

2005 елда инсульт кичергәннән соң өлешчә параличланган була, әмма бер кул белән эшләүдән туктамый.

2010 елда вафат була.

Эдуард Арцрунян хезмәтләре Третьяков галереясе (Мәскәү) фондында, Әрмәнстанның Милли картиналар галереясендә һәм Хәзерге заман сәнгате музеенда (Ереван), Әрмәнстан Мәдәният министрлыгы фондында һәм Сәнгать фондында, шулай ук Әрмәнстан һәм чит илләрдә күп санлы шәхси коллекцияләрдә урнашкан.

## Бүләкләр

* Әрмән ССР атказанган рәссамы (1984).
* Әрмән ССР Халык рәссамы (1989).
* 1977—1978 елларда ССРБ дәүләт бүләкләренә лаек була.
* 1978—1985 елларда алты тапкыр Рәссамнар берлегенең бер эше күргәзмәләрендә иң яхшы эшләре өчен бүләккә лаек була.
* ССРБ Сәнгать академиясенең көмеш медале (1991).
* Әрмәнстан Рәссамнар берлеге премиясе — әрмән рәссамнарының бер картинасы күргәзмәләрендә тәкъдим ителгән иң яхшы эш өчен.

## Искәрмәләр

Төркем:ССРБ рәссамнары
Төркем:Ереванда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:2010 елда вафатлар
Төркем:5 май көнне вафатлар
Төркем:1929 елда туганнар
Төркем:28 декабрь көнне туганнар
Төркем:Репин исемендәге институтны тәмамлаучылар
Олег Коробченко

**Олег Владимир улы Коробченко** (, *[[1977 ел]]ның [[12 май|12 мае]], [[СССР]], [[Беларус Совет Социалистик Республикасы|Белоруссия ССР]]*) – бизнесмен, Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары – Татарстан Республикасы сәнәгать һәм сәүдә министры  (2022 елның 30 маеннан).

## Тәрҗемәи хәле
1977 елның 12 маенда Белоруссиядә туган. Әтисе ― төзүче, әнисе ― балалар бакчасы тәрбиячесе. Яр Чаллыга гаилә 1990 елда күчеп килә. Олег 25нче мәктәпне тәмамлый, институтка укырга керә, бер үк вакытта слесарь булып эшли. Вуздан соң «РемСервис» компаниясендә белгечлеге буенча эшли башлый, анда берничә ел эчендә бухгалтердан коммерция директорына кадәр юл узган.

2004 елда Коробченко «Кориб» автосәнәгать холдингын төзегән һәм 2022 елның май азагына кадәр аның белән җитәкчелек иткән (2021 елда «Кориб»ның суммар кереме 3 млрд сумнан артып киткән). «Кориб» ― КАМАЗның рәсми дилеры. Компания, нигездә, ремонт һәм сервис хезмәте күрсәтү, йөк техникасын сату һәм утильләштерү белән шөгыльләнә. Төркемгә Россиядә барлык маркадагы йөк автомобильләрен утильләштерү буенча бердәнбер булган завод керә. Төркем шулай ук 2017 елда «Алабуга» да үз аккумулятор заводын эшләтеп җибәргән.

2022 елның 15 июнендә узган Татарстан Дәүләт Советының XXXII утырышында депутатлар, бертавыштан диярлек (*76 депутат хуплаган, 1 депутат тавыш бирүдән тоткарланган*), Олег Коробченко кандидатурасын Татарстан вице премьеры ― сәнәгать һәм сәүдә министры вазифасына килештерүне хуплаган 

## Югары белеме
* Икътисад, идарә һәм хокук институты (2011, икътисад, финанслар һәм кредит);
* РФ Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе (2015, эшлекле идарә итү)

## Җәмәгать эшчәнлеге
Ике тапкыр (2010, 2015) Яр Чаллы шәһәр Советына сайланган, 2019―2022  елларда Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты () .  Шулай ук 2019 елдан Татарстанда «» бүлеген җитәкли. 2020 елда «Үсеш фиркасе»нең федераль сәяси Советына кертелә һәм  катнаша, 82 959 тавыш җыя (сайлаучыларның 3,58 % ы) .

2021 елның 18 мартыннан ― Татарстанның байдарка һәм каноэларда ишү федерациясе () президенты .

## Гаиләсе
Өйләнгән, хатыны Лилия, шәхси эшмәкәр (2021 елда, шәхси эшмәкәр буларак, 79 млн. сум акча декларацияләгән ), биш балалары бар. Чаңгы спорты, хоккей, футбол һәм балык тоту белән мавыга.

## Сылтамалар
* Коробченко Олег Владимирович.Биография. Партия Роста Татарстан

## Искәрмәләр


Төркем:Россия эшмәкәрләре
Төркем:Татарстан Дәүләт Советы депутатлары
Төркем:Татарстан хөкүмәте әгъзалары
Төркем:Казан инновацион университетын тәмамлаучылар
Төркем:Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаучылар
Беликов

**Беликов** (Б**е́**ликов) ― фамилия.
* Василий Беликов (1867—1943), Казан руханилар семинариясе ректоры (1907—1918).
* Владимир Беликов (1925—2012), фармацевтика фәннәре докторы (1970), профессор (1972).
* Димитрий (Беликов)  (1852—1932), Омск һәм Павлодар епискобы (1920-1922), Тум архиепискобы (1923-1927), Тум һәм Себер митрополиты (1927-1932).
Төркем:Фамилияләр
Ирек Рәхмәтуллин

**Ирек Рәхмәтуллин** (11 апрель 1928 ел, Казан — 18 май 2013 ел, Казан) — Совет татар табибы, патофизиолог, медицина фәннәре докторы (1966), профессор (1968), Татар АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (1978), Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1998).

## Биографиясе
Рәхмәтуллин Ирек Мәхмүт улы 1928 елның 11 апрелендә РСФСР-ның Татар АССР Казан шәһәрендә туган.

1950 елда Казан дәүләт медицина институтын тәмамлый. Диплом алганнан соң, институтта патофизиология кафедрасында кала, анда профессор Андрей Адоның укучысы була. 1966 елда докторлык диссертациясе яклый.

1967 елда проректор, ә 1968 елда — Казан дәүләт табиблар әзерләү институты ректоры (ГИДУВ) итеп сайлана, шул ук елда профессор итеп сайлана.

1971 елда Берлинда медицина кадрларына югары дипломнан соң белем бирү буенча социалистик илләр экспертлары киңәшмәсендә катнаша.

1978 елдан 1993 елга кадәр — патофизиология кафедрасы мөдире, 1993 елдан 1999 елга кадәр — Казан дәүләт медицина институтының профессор-консультанты (1994 елдан Казан медицина университеты). 1978 елда Бөтенрусия патофизиологлар җәмгыятенең Казан бүлекчәсе рәисе итеп сайлана.

Фәнни һәм практик медицинага, табиблар әзерләүгә шактый зур өлеш кертә. Бөтенсоюз патофизиологлар гыйльми җәмгыяте идарәсе һәм «Аллергия» проблемалы комиссиясе, РСФСР Сәламәтлек саклау министрлыгының гыйльми советы составында эшли, Казан патофизиологлар җәмгыятетенә җитәкчелек итә. Организмның аллергик үзгәреш чорында төрле әгъзаларның һәм системаларның алмашыну механизмнарын, йөрәк-кан тамырлары системасының функциональ хәләтен өйрәнү буенча эшләр яза. Уйлап табуларга 5 авторлык таныклыгы ала.

2013 елның 18 маенда Казанда вафат була.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «Хөрмәт Билгесе» ордены (1971)
* «Намуслы хезмәт өчен» медале (Татарстан) (1970) Россия Федерациянең атказанган фән эшлеклесе (1998)
* Татар АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (1978)
* «Аллергик реакцияләрнең күзәнәкле һәм молекуляр механизмнары» эшләр сериясе өчен Татарстан Фәннәр академиясенең А. Д. Адо исемендәге премиясе (2003)
* Татар АССР Югары Советының Мактау грамотасы

## Библиография

** К аллергической реакции скелетной мышцы. М., 1963.
** Интенсивная терапия в клинической практике. Л., 1976.
** Современные аспекты рентгенодиагностики. Л., 1977.
** Рахит и рахитоподобные заболевания. Л., 1978.

## Билгеле адреслар

* Казан, Зур Кызыл урамы, 57а йорты

## Искәрмә


## Сылтамалар

** Творцы славной истории Казанской государственной медицинской академии
** Профессор Ирек Махмудович Рахматуллин

Төркем:11 апрель көнне туганнар
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:Казанда туганнар
Төркем:18 май көнне вафатлар
Төркем:2013 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Казанда вафатлар
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Россиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Россия табиблары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Осипов

**Осипов** (**О́**сипов) ― фамилия.
* Адольф Осипов (1842—1905), юрист, язучы, хокук белгече, Казан университетының юридик факультеты деканы (1886-1896).
* Александр Осипов (1969), дәүләт эшлеклесе. 2019 елның 19 сентябреннән Байкал арты крае губернаторы.
* Василий Осипов (1913—1944), кызылармеец, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Берлеге Каһарманы (1943).
* Виктор Осипов (1937), геология-минералогия фәннәре докторы (1977), РФА академигы (1991), СССР дәүләт премиясе лауреаты (1988). 
* Дмитрий Осипов (1909—1954), дирижер, музыкаль педагог, РСФСР атказанган артисты (1947), Сталин премиясе лауреаты (1950).
* Евграф Осипов (1841— 1904), табиб, земство медицинасының күренекле эшлеклесе, Россиядә санитар статистикасына нигез салучыларның берсе.
* Игорь Осипов (1973),  Россия Кара диңгез флоты командующие (2019 елның 3 маеннан), адмирал (2021).
* Илья Осипов (1922―1944), Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Берлеге Каһарманы (1944).
* Максим Осипов (1976), хоккейчы (һөҗүмче).
* Пётр Осипов (1900—1987), язучы, драматург, ЧАССР халык язучысы (1984).
* Сергей Осипов (1968), футболчы (сакчы) һәм футбол тренеры.
## Моны да карагыз
* '''Осипов''' Коргон, елга.
Төркем:Фамилияләр
Алексей Орлов

**Алексей Валерьевич Орлов** (1967 елның 20 марты, Пенья, Төмән өлкәсе, РСФСР, ССРБ) — Россия сәяси һәм муниципаль эшлеклесе. 2021 елның 9 февраленнән Екатеринбург башлыгы. «Бердәм Россия» партиясенең төбәк сәяси советы әгъзасы.

## Тормыш юлы
Алексей Орлов 1967 елның 20 мартында Төмән өлкәсенең Пенья бистәсендә туган. 1992 елда «икътисад һәм авыл хуҗалыгы җитештерүен оештыру» белгечлеге буенча Омск авыл хуҗалыгы институтын, ә аннары «хокук белеме» белгечлеге буенча Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Төмән югары мәктәбен тәмамлый.

## Карьера
1993—2005 елларда Россия Эчке эшләр министрлыгында хезмәт итә. 2005 елда Тубыл шәһәре башлыгы урынбасары булып эшли. Аннары Төмән хакимияте башлыгы урынбасары була: икътисад, финанс һәм салым мәсьәләләре буенча кураторлык иткән. Соңрак Ленинград өлкәсе буенча Дәүләт теркәве, кадастр һәм картография федераль хезмәте белән җитәкчелек итә.

2012 елның июлендә Свердловск өлкәсе Хөкүмәте рәисе Денис Паслерның урынбасары булып эшли. Бу вазыйфада төбәкнең социаль-икътисади үсеше стратегиясен, финанс, бюджет һәм салым сәясәтен, социаль өлкәне, өстенлекле милли проектларны һәм демографик сәясәтне тормышка ашыруны, хезмәт ресурслары балансын эшләүне кураторлык иткән. Орлов шулай ук «Иннопром»ны оештыру белән дә шөгыльләнә. 2012 елның сентябрендә Свердловск өлкәсендә инвестицияләр буенча Совет башлыгының урынбасарларының берсе була. 2014 елның 30 августында Свердловск өлкәсе Хөкүмәте рәисенең беренче урынбасары — инвестицияләр һәм үсеш министры итеп билгеләнә.

2017—2020 елларда Свердловск өлкәсе губернаторының беренче урынбасары була.

### Екатеринбург башлыгы
2020 елның 21 декабрендә Екатеринбург хакимиятенә күчә, анда Екатеринбург башлыгының беренче урынбасары вазыйфасын башкара. 2020 елның 22 декабрендә Екатеринбург башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә.

2021 елның 9 февраленнән Орлов Екатеринбург башлыгы вазыйфасын били.

2021 елга Орлов «Бердәм Россия» әгъзасы булып тора.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Профиль Орлова на сайте Екатеринбурга 
* Вступление Алексея Орлова в должность главы Екатеринбурга

Төркем:Бердәм Русия фиркасе әгъзалары
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1967 елда туганнар
Төркем:20 март көнне туганнар
Төркем:Омск дәүләт аграр университетын тәмамлаучылар
Угаров

**Угаров** (Уг**а́**ров ) ― фамилия.
* Алексей Угаров (1985), хоккейчы, Беларусия чемпионы (2004-2006), КХЛның көмеш призеры (2010).
* Борис Угаров (1922—1991), СССР халык рәссамы (1982). СССР (1985), РСФСР (1976) Дәүләт премияләре лауреаты. СССР Сәнгать академиясе академигы (1978).
Төркем:Фамилияләр
Владимир Крупин

{{Шәхес
= Биографиясе ==
1925 елның 21 июлендә РСФСР-ның Татар АССР  Тәтеш районы Тәтеш шәһәрендә туган.

Читтән  торып мәктәпне, шулай ук читтән торып Казан авиация техник техникумын (әлеге вакытта П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация техник техникумы) тәмамлый. Бөек Ватан сугышы елларында Казан авиазаводында эшли. Аннары Казан дәүләт медицина институтына укырга керә, аны 1952 елда тәмамлый.

Диплом алганнан соң, Беловольжскаяда хирург, ә аннары Корноуховкая хастаханәсендә эшли башлый, анда баш табиб була. Аннары Казан тимер юлының Юдино станциясенең үзәк хастаханәсендә хирург булып эшли. 1958 елда Казанның 5-нче шәһәр клиник хастаханәсенә эшкә күчә, анда Казан дәүләт табиблар әзерләү институтының ашыгыч хирургия кафедрасына урнаша.

Крупин 30 елдан артык 5-нче шәһәр клиник хастаханәсенең гомуми хирургия бүлеген җитәкли. Татарстан Сәламәтлек саклау министрлыгының матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, ел саен 300-гә якын операция ясаган.

1980 елда халык сәламәтлек өлкәсен үстерүгә зур өлеш керткәне, югары әхлакый сыйфатлары һәм һөнәри эшчәнлеге өчен Крупин Владимир Павловичка «ССРБ-ның халык табибы» дигән мактаулы исем бирелә. Татарстанда сәламәтлек саклау тарихында бу исемне ике табиб кына ала.

2000 елда «Татфлот» суднолар йөртү компаниясенең медицина бүлеге хирургы булып эшли башлый. Хирург булып эшләгән елларында барлыгы 9 меңгә якын операция ясый. Хезмәт Кызыл Байрак ордены белән бүләкләнә.

2006 елның 3 октябрендә Казанда вафат була, Ар зиратында җирләнгән.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «ССРБ-ның халык табибы» (1980)
* Хезмәт Кызыл Байрак ордены(1971)

## Хәтер

* 2017 елның 14 июлендә Казан дәүләт медицина университетының (иске 5-нче шәһәр хастаханәсе) хирургия клиникасына Крупин Владимир Павлович исеме бирелә.

## Искәрмә


## Сылтамалар

* Народный врач ССРБ 
* Крупин Владимир Павлович 
* Имя народного врача ССРБ Владимир Крупина присвоено хирургической клинике КГМУ
* Крупин Владимир Павлович
* Крупин, Владимир Павлович

Төркем:25 июль көнне туганнар
Төркем:1925 елда туганнар
Төркем:6 октябрь көнне вафатлар
Төркем:2006 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Казанда вафатлар
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:Россия табиблары
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Крупин

**Крупин** (Круп**и́**н) ― фамилия, *шулай ук* топоним.
;Фамилия
* Владимир Крупин (1925—2006), хирург, СССР халык табибы (1980).
;Топоним
* Крупин, авыл (Елцкий повяты, Польша).
* Крупин, авыл (Олецкий повяты, Польша).
Төркем:Фамилияләр
Александр Локощенко

**Александр Локощенко**  (, Горький шәһәре) — совет һәм Россия галим-механигы, физика-математика фәннәре докторы (1986), профессор (1992), Мәскәү дәүләт университетының механика институты директоры урынбасары (2001-2015), лаборатория мөдире (2003).

## Биографиясе
Локощенко Александр Михайлович инженер-авиатөзүчеләр гаиләсендә туган. Атасы — Лощенко М. А. (1906-1983), анасы — Потиха Л. И. (1909-1989).

1942 елдан Мәскәүдә яши. 1960 елда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тәмамлаганнан соң, Мәскәү дәүләт университетының механика институтында эшли; 2001-2015 елларда — институт директорының гыйльми эш буенча урынбасары, 2003 елдан —лаборатория мөдире. Фәнни эшчәнлеген ул даими рәвештә укытучылык белән бергә алып бара (М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты), Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты, Мәскәү дәүләт индустриаль университеты). Биш фән кандидаты әзерләгән.

1967 елда «Некоторые задачи релаксации и выпучивания элементов конструкций в условиях ползучести» темасына кандидатлык диссертациясе яклый; 1986 елда — «Исследование ползучий и длительное прочности металлов и их описание с помощью кинетическая уравнений» дигән темага докторлык диссертациясе яклый.

Теоретик һәм гамәли механика буенча Россия милли комитеты әгъзасы (2001), Россия Фәннәр академиясенең Деформацияләнүче каты җисем механикасы буенча гыйльми советы әгъзасы (2002), Россия Табигый фәннәр академиясе академигы (2004).

«Хезмәт ветераны» (1986) һәм «Мәскәүнең 850 еллыгы истәлегенә» (1997) медальләре белән бүләкләнә. «Мәскәү университетының атказанган гыйльми хезмәткәре» (2001), «Россия Федерациясенең мактаулы фән һәм техника хезмәткәре» (2011) исемнәренә лаек була. Мәскәү дәүләт индустриаль университетының мактаулы профессоры (2010).

### Гаиләсе
Өйләнгән, улы бар.Улы — Михаил Локощенко, 1967 елда туган, география фәннәре кандидаты.

А. М. Локощенко Россия һәм чит ил матбугатында 250-дән артык гыйльми эш, шул исәптән 6 монография бастырып чыгара. А. М. Локощенконың эшләре Россиядә дә, башка илләрдә дә яхшы билгеле; алынган нәтиҗәләр Дәүләт стандарты документларында һәм Бөтенсоюз белешмәсе материалларында кулланыла. А. М.Локощенко берничә оешманың диссертация советлары әгъзасы булып тора. Ул механика буенча күп халыкара һәм Россия конференцияләренең оештыру комитетларына сайлана; халыкара гыйльми фонд, ИНТА халыкара ассоциациясе һәм Россия фундаменталь эзләнү фонды проектлары буенча башкарылган эшләрнең гыйльми җитәкчесе.

## Матбугат хезмәтләре

### Аерым басмалары

* Бойцов Ю. И., Данилов В. Л., Локощенко А. М., Шестериков С. А.  Исследование ползучести металлов при растяжении. — М.: Изд-во МГТУ им. Н. Э. Баумана, 1997. — 98 с.
* Локощенко А. М.  Ползучесть и длительная прочность металлов в агрессивных средах. — М.: Изд-во МГИУ, 2000. — 132 с. — ISBN 5-211-04296-4
* Локощенко А. М.  Моделирование процесса ползучести и длительной прочности металлов. — М.: Изд-во МГИУ, 2007. — 264 с. — <ISBN 978-5-2760-1218-6.
* Локощенко А. М., Пушкарь Е. А.  Основы теории ползучести: Учебное пособие. — М.: Изд-во МГИУ, 2007. — 132 с. —
Леопольд Лобковский

**Леопольд Лобковский** (26 март 1948, Мәскәү) — совет һәм Россия геологы, геофизигы һәм математигы, диңгез геофизикасы һәм гемодинамикасы өлкәсендә белгеч, Россия Фәннәр академиясе академигы (2019).

## Биографиясе
1972 елда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тәмамлый, аэромеханика кафедрасы буенча махсуслаша, гыйльми җитәкчесе — В. П. Мясников.

Математик геология лабораториясендә эшли, Геология институтының Ю. Г. Леонов җитәкчелегендәге сейсмография төркеме.

1975 елда СССР фәннәр академиясенең Океанология институты аспирантурасын тәмамлый. «Геомеханическая модель зон субдукции» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый.

1985 елда «Характер геодинамических процессов, геофизических полей и сейсмичности в зонах спрединга и субдукции» темасы буенча докторлык диссертациясе яклый.

1993 елдан — геология юнәлеше буенча институт директоры урынбасары.

1994 елдан — сейсмология һәм геодинамика лабораториясе мөдире.

2008 елда Россия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана.

Россия диңгез шельфының углеводород ресурсларын үзләштерү буенча комплекслы тикшенүләр оештыра.

Каспий диңгезен комплекслы тикшерү һәм нефть-газ проектларын фәнни озату өчен Әстерханда Россия Фәннәр академиясе Океанология институтының Каспий филиалын оештыра.

2019 елда Россия Фәннәр академиясе академигы итеп сайлана.

## Библиография
250-дән артык гыльми хезмәт авторы, алар арасында:

* Лобковский Л. И., Никишин А. М., Хаин В. Е. Современные проблемы геотектоники и геодинамики. — Москва: Научный мир, 2004. — 610 с. — .
* Кононов М. В., Лобковский Л. И. Влияние верхнемантийной конвективной ячейки и связанной с ней субдукции Тихоокеанской плиты на тектонику Арктики в позднем мелу-кайнозое // Геотектоника. — Российская академия наук (Москва), 2019. — № 6. — С. 27—45. — ISSN 0016-853X.
* Шипилов Э. В., Лобковский Л. И., Шкарубо С. И. Хатангско-Ломоносовская зона разломов: строение, тектоническая позиция, геодинамика // Арктика: экология и экономика. — Институт проблем безопасного развития атомной энергетики РАН (Москва), 2019. — № 3. — С. 47—61. — ISSN 2223-4594.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Лобковский Леопольд Исаевич РФА рәсми сайтында
* Лобковский, Леопольд Исаевич на математическом портале Math-Net.Ru
* Лобковский Леопольд Исаевич (ИС АРАН) (неопр.). isaran.ru. Дата обращения: 29 августа 2017.
* Ресурсы, климат и геополитика — триада Мирового океана / Наука / Независимая газета (неопр.). ng.ru. Дата обращения: 29 августа 2017.
* Лобковский Леопольд Исаевич — Биография

Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар
Төркем:26 март көнне туганнар
Төркем:1948 елда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Мәскәүдә туганнар
Төркем:Физика-математика фәннәре докторлары
Төркем:Математиклар
Наталья Котова

**Наталья Петровна Котова** (1965 елның 14 августы, Чиләбе өлкәсе) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2019 елның 19 ноябреннән Чиләбе башлыгы.

Чиләбе шәһәре башлыгы постында беренче хатын-кыз.

## Тормыш юлы
Наталья Котова 1965 елның 14 августында Чиләбе өлкәсендә туа. 1987 елда Чиләбе дәүләт педагогия институтын урта мәктәпнең физика һәм астрономия укытучысы профиле буенча тәмамлый, белгечлеге буенча Чиләбенең 63 нче мәктәбендә эшли.

1994 елда Дәүләт милке белән идарә итү буенча Чиләбе өлкә комитетына эшкә күчә. Ике елдан соң «юриспруденция» белгечлеге буенча Урал дәүләт хезмәте академиясенең Чиләбе институтын тәмамлый. 1996—1999 елларда — Бөлгенлек (банкротлык) эшләре буенча федераль идарәнең территориаль агентлыгының әйдәп баручы белгече, ә аннары бүлек башлыгы. 2001 елга кадәр — финанс савыктыру һәм банкротлык буенча Россия Федераль хезмәтенең Урал төбәкара территориаль органы җитәкчесе урынбасары, ә соңрак — Чиләбе өлкәсе буенча Федераль салым хезмәте идарәсенең бүлек башлыгы.

2005 елдан Чиләбе мэриясендә — торак сәясәте идарәсе башлыгы, аннары — беренче вице-мэр. 2019 елның 24 июнендә Чиләбе шәһәре башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә, бу вазыйфада Владимир Елистратовны алмаштыра. 19 ноябрьдә шәһәр Думасы утырышында бертавыштан Чиләбе шәһәре башлыгы итеп сайлана, ә икенче көнне вазыйфага керешә.

Вазыйфага керешү оппозицион сәясәтчеләр тарафыннан дәгъва белдерелгән. Аерым алганда, «Яблоко» партиясенең Чиләбе төбәк бүлеге рәисе Ярослав Щербаков 2020 елның февралендә Наталья Котованы Чиләбе мэры итеп сайлау буенча конкурс нәтиҗәләрен гамәлдән чыгару турында гариза биргән. 5 июнь көнне Совет районы суды Наталья Котова җиңгән Чиләбе шәһәре мэры вазыйфасына конкурс нәтиҗәләрен законсыз дип тану турындагы дәгъваны канәгатьләндерүдән баш тарткан.

## Гаилә
Балалары: кызы, улы.

Абыйсы — Владимир Котов, Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы башлыгы.

## Искәрмәләр

Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1965 елда туганнар
Төркем:14 август көнне туганнар
Төркем:Чиләбе дәүләт педагогика университетын тәмамлаучылар
Анатолий Дмитриенко

**Анатолий Дмитриенко  ** (15 февраль 1931 ел — 9 июнь 2006 ел) — архитектор, БАССР-ның атказанган төзүчесе (1979). БАССР Архитекторлар берлеге әгъзасы (1970).

## Биографиясе
Анатолий Сергеевич Дмитриенко 1931 елның 15 февралендә Азәрбайҗан ССР-ның Бакs шәһәрендә туа. 1954 елда Азәрбайҗан политехник институтын тәмамлаганнан соң, Бакыда, Новосибирскида һәм Мәскәүдә эшли, 1957 елдан алып Уфада Башсовнархоз төзелеш идарәсенең проект бюросы архитекторы була.

1959-2001 елларда —"Башпромстройпроект"  проект институтының баш архитекторы.

1974-1983 елларда — Уфа нефть университетының Архитектура-төзелеш факультеты укытучысы.

Анатолий Сергеевич 2006 елның 9 июнендә Уфа шәһәрендә вафат була.

## Мирасы
1957 елда Башкортстанның Рәсәйгә керүенең  400 еллыгына багышланган арка проектын эшли. Шулай ук Уфадагы Җиңү паркы (1963), Курчак театры (1967), Никах сарае (1976) проектлары авторы. 

1973-1983 елларда Ялта шәһәрендә поликлиника биналары, шулай ук «Башкортстан нефтьчесе» пансионаты проектларын эшли. Уфада  1960-1980 елларда Җөмһүрият клиник хастаханәсен, 1965 елда «Төзүче» стадионын 1976 елда — С. Орджоникидзе исемендәге мәдәният сарае алдындагы фонтан белән бергә мәйдан һәм сквер, 1985 елда Тынычлык урамындагы скверны реконструкцияләү проекты авторы.

Аның автордашлыгында 1970 елда «Промсвязь» заводының җитештерү корпусы, 1972 елда — ВАЗ автоүзәге, 1985 елда «Эре панельле йортлар төзү» (хәзер — «КПД» бизнес-үзәге) проектлары эшләнә.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
БАССР-ның атказанган төзүчесе (1979).

## Искәрмәләр

Төркем:15 февраль көнне туганнар
Төркем:1931 елда туганнар
Төркем:9 июнь көнне вафатлар
Төркем:2006 елда вафатлар
Төркем:Уфа архитекторлары
Төркем:Уфа дәүләт нефть техник университеты укытучылары
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:Бакыда туганнар
Сергей Ерёмин

**Сергей Васильевич Ерёмин** (1976 елның 14 мае, Красноярск) — Россия дәүләт эшлеклесе. Красноярск шәһәре башлыгы (2017 елның 26 октябреннән). Красноярск краеның транспорт министры (2012 елның 2 маеннан 2017 елның 25 октябренә кадәр). «Бердәм Россия» партиясенең Красноярск төбәк бүлеге сәяси советы әгъзасы, Красноярск буенча «Бердәм Россия» җирле бүлекчәләренең координацион советы рәисе.

## Тормыш юлы
Сергей Ерёмин 1976 елның 14 маенда Красноярск шәһәрендә туган.

1998 елда Красноярск дәүләт техник университетының автоюл факультетын «автомобиль транспортында пассажирлар йөртүне оештыру һәм идарә итү» белгечлеге буенча тәмамлый, «инженер» квалификациясен ала.

2005 елда «юрист» квалификациясен алып, «юриспруденция» белгечлеге буенча Красноярск дәүләт университетын тәмамлый.

1999 елның апреленнән 2002 елның мартына кадәр Красноярск крае эчке эшләр идарәседә оештыру-аналитик бүлеге инспекторы буларак хезмәт итә.

2002 елның мартыннан 2010 елның августына кадәр «Красноярск крае буенча автомобиль юллары идарәсе» край дәүләт бюджет учреждениесендә эшли: 2003 елның 1 июненә кадәр — федераль автомобиль юлларын карап тоту буенча эшләрне планлаштыру һәм оештыру бүлегенең әйдәп баручы инженеры, шулай ук федераль әһәмияттәге автомобиль юлларын ремонтлау һәм карап тоту буенча эшләрне планлаштыру һәм оештыру бүлегенең әйдәп баручы инженеры; 2004 елның 1 августына кадәр — юл сервисын үстерү һәм бүлеп бирелгән буйларны куллану бүлеге башлыгы вазыйфаларын башкаручы; 2007 елның 1 гыйнварына кадәр — юл хәрәкәте иминлеге һәм автомобиль юлларының сакланышы бүлеге башлыгы, шулай ук юл хәрәкәте иминлеге һәм түләүле автомобиль юллары бүлеге башлыгы; 2010 елның 1 августына кадәр — автомобиль юлларын эксплуатацияләү һәм юл хәрәкәте иминлеге бүлеге башлыгы.

2010 елның 12 ноябреннән — Красноярск краеның транспорт министры ярдәмчесе, шулай ук Красноярск краеның транспорт министры урынбасары вазыйфаларын вакытлыча башкаручы.

2012 елның 14 февраленнән — Красноярск крае буенча автомобиль юллары идарәсе җитәкчесе, ә 2012 елның 2 маеннан 2017 елның 1 октябренә кадәр — Красноярск краеның транспорт министры (2014 елның 1 маеннан һәм 2017 елның 1 октябреннән — вазыйфаларын башкаручы).

2017 елның 24 октябрендә Красноярск шәһәр депутатлар Советы тарафыннан Красноярск шәһәре башлыгы итеп сайлана (29 тавыштан 23 тавыш белән). 2017 елның 26 октябрендә рәсми рәвештә үз вазыйфасына керә.

## Шәхси тормыш
Өйләнгән, дүрт кызы бар. Очкыч модельләрен җыю белән мавыга.

## Искәрмәләр


Төркем:Бердәм Русия фиркасе әгъзалары
Төркем:Русия юристлары
Төркем:Красноярскида туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1976 елда туганнар
Төркем:14 май көнне туганнар
Төркем:Красноярск дәүләт университетын тәмамлаучылар