open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мең Кояштан да яктырак (китап)

***Brighter than a Thousand Suns: A Personal History of the Atomic Scientists***, башта Алман телендә басылган булган: Heller als tausend Sonnen. Das Schicksal der Atomforscher, (Stuttgart, 1956), Австрияле Роберт Юнгк китабы, «Манхэттэн» проекты һәм Германия атом-төш бомбасы проектының беренче отчёты.

## Тарихы
Китапта атом-төшне өйрәнүче галимнәр карашларыннан атом бомбаны ясау һәм ташлау өйрәнелә. Китап бомбаларны төзү һәм сафка бастыруында җитәкче рольләрне уйнаучы кешеләрдән интервьюларга нигезләнгән.

1956 елда китап Алман телендә Alfred Scherz Verlag нәшрияты тарафыннан бастырылган булган, аның исеме *Heller als tausend Sonnen* булган.  Джеймс Кло аны Инглиз теленә тәрҗемә иткән һәм ул 1958 елда Harcourt, Brace and Company тарафыннан бастырылган булган.

Китапның атамасы Бхагавад Гитадан шигырьгә нигезләнгән, ул Роберт Оппенһеймерның Тринити атом-төш сынавы вакытында исенә төшкән.

## Каршылыклар
Соңрак тормышында Роберт Юнгк китабының кайбер өлешләренең карашларын кире каккан.  Ул интервью алган Carl Friedrich von Weizsäcker-ны аны ялгын караш алырга мәҗбур иткәндә гаепләгән, һәм Вернер Хайзенберг-ны Вайцзэкер расламаларын раславында гаепләгән:

Мин берничә күз шәһитен, алар хәттә әле дә җәмәгать тарафыннан хөрмәт ителә, тарихны аңлы рәвештә юри дөреслеккә туры килмәүләрне кертеп бозуда гаеплим - хәтта, мин бу сүзне кулланырыга икеләнмим - юри ялганда гаеплим. [...] Герман галимнәре атом бомбаны төзергә теләмиләр дигәнне бик көчле итеп миңа тасвирлаган кеше Карл Фридрих фон Вайцзэкер иде.



Юнгк китабының Инглиз теленә тәрҗемәсе һәм шуннан соң булган барлык басмаларда бу карашны тәфсилләп аңлата торган Хайзенбергтан Юнгка хаты бар.

1967 ел интервьюсында, «Манхэттэн» проектының хәрби җитәкчесе, Генерал Лесли Гроувз шулай дип әйткән:

Мин *Brighter than the Suns* китабына ышанмас идем. Мәсьәлән, ул мин әйткәннең мин әйткән дип капма-каршы цитаталарын китерә. Ул моны һәрбер сөйләгән кешесе белән эшли. Аны белгән һәрбер кеше күзләрендә ышанычын югалткан дип әйтер идем. 
}}


## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

## Шулай ук карарга мөмкин

* Александр Закс

Төркем:Әлифба буенча китаплар
Гандхари Амман Ковил

**Гандхари Амман Ковил** Һиндстанда, Кералада, Тһируванантхапурамда, Меле Тхампанурда урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гандхари Амман бу гыйбадәтханәнең төп Алиһәсе булып тора. Шулай ук бу гыйбадәтханә комплексында Ганеша, Нагарадж һәм Мантхрамурти кечерәк гыйбадәтханәләре бар. Бу гыйбадәтханәдә төп фестиваль булып Читхра пурнима тора. Бу фестиваль Май аенда бәйрәм ителә.

Бу ковил Тхируванантхапурам үзәк Тимер Юл Станциясе, Тһампанурдан 1,5 км да урнашкан.

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине
Төркем:Шактизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Мөслим туган як тарихы музее

**Мөслим туган як тарихы музее** () — Татарстанның Мөслим районы үзәге Мөслим авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Мөслим төбәге тарихы белән таныштыра. Биредә 5 экспозицион зал эшли: "Табигать һәм археология", "Этнография" (*[[татар]], [[рус]], [[мари]], [[керәшен]]*), "Совет чоры", "Бүгенге Мөслим" һәм "Күргәзмәләр залы".

## Тарих

Музей 1989 елда Мөслим урта мәктәбенең туган як музее (*җитәкчесе* Нурдидә Галиева) фонды нигезендә оештырыла. Нигез салучылар — Наис Гамбәр (*[[1947 ел|1947]]—[[2005 ел|2005]]*), Рәйхан Хантимеров. 1989 елда Мөслим районы башкарма комитеты шагыйрь Наис Гамбәргә Туган якны өйрәнү музеен оештыруны йөкли. Иске типография бинасын рәссам Рәйхан Хантимеров белән бергә яңартып, анда өч меңнән артык экспонат туплый. 1990 елның 30 августында элекке район басмаханәсенең бер катлы агач бинасында ачыла. Беренче директорлары — Наис Гамбәр, Рәйхан Хантимеров.

2014 елда музей яңа бинага күчә. ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты галим-археологлары (Альберт Борһанов җитәкчелегендә), ТР милли музее хезмәткәрләре музей экспозицияләрен яңартуда, фондны баетуда һәм реконструкцияләүдә катнаша.

Мөслим туган як тарихы музее район мәктәпләренең статусы кимү сәбәпле, юкка чыга барган мәктәп музейларындагы тупланмаларны исәпкә алу һәм үзендә саклау чаралары күрә.

## Экспонатлар
Мәйданы 478, 2 кв. м. Музей фондында 10 393 саклау берәмлеге исәпләнә. 

## Сылтамалар
*  Музей сайты
*  Муслюмовский краеведческий музей. tatfrontu.ru
*  Муслюмовский краеведческий  музей. Музеи России
* Муслюмовский краеведческий музей vk.com

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Мөслим районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Питрәч районы туган якны өйрәнү музее

**Питрәч районы туган якны өйрәнү музее** () — Татарстанның Питрәч районы үзәге Питрәч авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Питрәч төбәге тарихы белән таныштыра.

## Филиалы
* Крәш-Сәрдә туган якны өйрәнү музее

## Тарих
1986 елның 10 августында «Питрәч районы хәрби һәм хезмәт даны музее» буларак ачыла. Аңа туган як тарихын өйрәнүче, укытучы Петр Яков улы Козлов нигез сала. П. Я. Козлов — 1960-елларда Питрәчтә беренче мәктәп музеен оештыручы. П. Я. Козлов вафат булгач, 1980-елларда музей эшчәнлеген туктата, экспонатлар КПСС район комитеты китапханәсенә күчерелә.
 
1986 елда музейга яңа бина бирелә һәм экспозиция оештыру эше башлана. Музейның беренче мөдире — Анна Лаврентий кызы Ларина, Питрәч урта мәктәбенең элекке укытучысы. 1988 елның маеннан район туган як музее буларак эшли. Ул ХХ гасыр башында төзелгән тарихи бинада урнашкан. Әлеге бина — республика әһәмиятендәге архитектура һәйкәле.

1992 елдан — ТР Дәүләт берләштерелгән музее филиалы. Директор — Воля Федор кызы Ушанова, 1997 елдан — Елена Федор кызы Корябина. 2010 елда музей юридик статус ала һәм «Питрәч районы туган якны өйрәнү музее» муниципаль бюджет оешмасы дип атала.

## Экспонатлар
Мәйданы – 234 кв. м. Фондта ~15 000 саклау берәмлеге (*төп фондта — 12173 , фәнни-ярдәмче фондта — 2 900*). Экспозицияләр өч залда урнашкан: «Төбәк халыклары мәдәнияте һәм көнкүреше залы» (*[[XIX гасыр]] ахыры [[татар]] һәм [[рус]] йорты,  һәм сәүдәгәр йорты күренешләре*), «Хәтер залы» (*[[Беренче бөтендөнья сугышы|Беренче бөтендөнья]],  [[Русия ватандашлар сугышы|Ватандашлар]], [[Бөек Ватан сугышы|Бөек Ватан]], [[Әфганстан сугышы|Әфганстан]], [[Беренче чечен сугышы|Чечня]] сугышларында катнашучылар турында материаллар. [[Брест]] кирмәнен саклаучы [[Советлар Берлеге Каһарманы]] [[Петр Гаврилов|Петр Михаил улы Гавриловка]] аерым бүлек багышланган*), «Халык һөнәрчелек кәсепләре залы».

## Экскурсияләр
* Һәрвакыт халык күңелендә 
* Төбәк халыклары мәдәнияте һәм көнкүреше 
* Питрәч керамикасы тарихы 
* Халык һөнәрчелек кәсепләре

## Сылтамалар
*  Краеведческий музей Пестречинского района. Музеи России
	
## Искәрмәләр

Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Питрәч районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Крәш-Сәрдә туган якны өйрәнү музее

**Крәш-Сәрдә туган якны өйрәнү музее** () — Татарстанның Питрәч районы Керәшен Сәрдәсе авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Питрәч районы туган якны өйрәнү музее филиалы. Питрәч төбәге һәм Керәшен Сәрдәсе авылы үсеше тарихы, керәшеннәрнең көнкүреше һәм мәдәнияте белән таныштыра.

## Тарих
Музей 1981 елда оештырылган. Керәшен Сәрдәсе мәктәбе каршындагы мәктәп музее нигезендә ачыла. 1985 елдан — мәктәп музее, 2003 елдан — Питрәч районы туган якны өйрәнү музее филиалы. Музейны оештыруда математика укытучысы Анна Никифорова башлап йөри. 2003 елда музей земство мәктәбе укытучысы, сәүдәгәр Николай Максим улы Максимов-Сердинский (*[[1843 ел|1843]]—[[1912 ел|1912]]*)  төзегән ике катлы тарихи йортта урнаша 

## Экспонатлар
Экспозицияләр ике катта урнашкан. Беренче катта татарларның этник төркеме булган керәшеннәрнең мәдәниятен һәм көнкүрешен гәүдәләндерүче экспонатлар урнашкан. Бер залда XX гасыр керәшен йортының эчке күренеше торгызылган.

Икенче залда натураль хуҗалык алып баручы керәшен гаиләсенең эш кораллары күрсәтелә. 
 
Икенче катта Ватандашлар, Бөек Ватан сугышларында катнашучылар турында материаллар, төбәк, авыл, мәктәп тарихы, күмәк хуҗалык алдынгылары, авылның танылган шәхесләре турында мәгълүмат урнаштырылган.

Музейда керәшеннәрнең көнкүреше һәм мәдәнияте турында күргәзмәләр оештырыла.
 
## Сылтамалар
*   Пестречинский музей в селе Кряш-Серда войдет в новый туристический маршрут. «Алга», 14.12.2018

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Питрәч районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Канада Математика Фәлсәфәсе һәм Тарихы Җәмгыяте

**Канада Математика Фәлсәфәсе һәм Тарихы Җәмгыяте** Канадада математиканың фәлсәфәсен һәм тарихын өйрәнүгә багышланган. Ул *[[Historia Mathematica]]* журналы белән хезмәттәшлектә Kenneth O. May тарафыннан тәкъдим ителгән булган, һәм 1974 елда нигезләнгән булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Канада Математика Җәмгыяте
*Математика Җәмгыятьләре Исемлеге

## Искәрмәләр

Төркем:Фәнни җәмгыятьләр
Наратлы (мәгънәләр)

**Наратлы** — күп мәгънәле сүз.
## Топоним
*  Наратлы — Азнакай районы (*бетерелгән*) авылы.
* Наратлы — Әлмәт районы авылы.
* Наратлы — Бөгелмә районы авылы.

## Һидроним
* Наратлы — елга, Сөн кушылдыгы.
* Наратлы, Наратлыелга — Ык кушылдыгы.

## Моны да карагыз
* Нарат
* **[[Наратлык (мәгънәләр)|Наратлык]]**
* Наратлы Кичү
* Нарат-Елга
* Ямаш Наратлы

Төркем:Топонимнар
Төркем:Һидронимнар
Наратлык (мәгънәләр)

**Наратлык** — күп мәгънәле сүз.
## Топоним
#### Татарстан
* Наратлык — Арча районы авылы.
* Наратлык — Биектау районы авылы.
#### Ырынбур өлкәсе
* Наратлык — Әсәкәй районы авылы.

## Моны да карагыз
* Нарат
* **[[Наратлы (мәгънәләр)|Наратлы]]**
* **[[Нарат Асты]]**

Төркем:Топонимнар
Нарат Асты

**Нарат Асты**, Наратасты — күп мәгънәле сүз.
## Топоним
#### Татарстан
* Нарат Асты — Мөслим районы авылы.
* Нарат Асты — Сарман районы авылы. 
#### Башкортстан
* Наратасты — Шаран районы авылы.

## Моны да карагыз
* Нарат
* **[[Наратлы (мәгънәләр)|Наратлы]]**
* **[[Наратлык (мәгънәләр)|Наратлык]]**

Төркем:Топонимнар
Сан-Фернандо-де-Апуре

**Сан-Фернандо-де-Апуре** () — Венесуэланың Апуре штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1788 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Венесуэла шәһәрләре
Hypex Electronics

**Hypex Electronics** ― ул Цифрлы маркетинг һәм онлайн маркетинг экспертизасы һәм ux консалтинг платформасында эшләүче Интернет ширкәте. 2019 елның 13 маенда нигезләнгән булган.

## Тышкы сылтамалар
*Official website
*Product catalog

Төркем:Нидерланд оешмалары
Pluck (ширкәте)

**Pluck** Техаста, Остинда нигезләнгән Америка Интернет ширкәте, ул RSS укучы (яңалыклар аггрегаторын) тәъдим итүче вебсайтны 2005 елдан бирле алып барган. Ширкәтне 2008 елның 3 Мартында Demand Media тарафыннан US$75 миллион кулдагы акча өчен сатып алынган булган.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Official website 

Төркем:АКШ компанияләре
Electronic Arts

**Electronic Arts (EA)** () — Америка корпорациясе, видео уеннар тарату белән шөгыльләнә.
Компаниянең штаб-фатиры Калифорниянең Редвуд-Сити шәһәрендә урнашкан.
## Тарих
Компаниягә 1982 елның 28 маенда Трип Хокинс нигез салган һәм уен индустриясендә беренче компанияләрнең берсе булган һәм уеннар өстендә эшләгән дизайнерлар һәм программистларны популярлаштыруы белән аерылып торган.
Тулысы белән Хокинсның шәхси тупланмасы хисабына формалаштырылган старт капиталы 200 мең АКШ доллары тәшкил иткән.

Башта EA уеннар нәшире гына иде.

## EA Sports
Маркага 1993 елда нигез салынган һәм ул спорт уеннары арасында иң уңышлы һәм танылган маркаларның берсе булып тора.
## Electronic Arts уеннары

* Battlefield 2142.
Уенда лазерлы яисә ультратавышлы корал урынына, гади утлы корал кулланыла, шуның хисабына ату тавышлары ишетелә.

## Сылтамалар
* Рәсми сайт
* Корпорациянең Россия бүлеге

## Искәрмәләр

Төркем:АКШ компанияләре
Everspark

**EverSpark Interactive** Джорджия, Атлантадан технология ширкәте. Ширкәт аеруча эзләү оптимизациясе өчен мәгълүм һәм аның турында *[[Washington Post]]*, *[[Wall Street Journal]]*, һәм *Business News Daily* газеталарында язганнар. Ширкәт шулай ук цифрлы маркетинг һәм вебсайт үстерү буенча киңәшләр бирә. Аның нигезләүчеләре булып 2009 елда Джейсон Хеннеси һәм Крис Уотсон булганнар. Хеннеси төп башкарма мөдир булып тора. 2014 елда ширкәт JJ Hennessey Honorary Epilepsy Scholarship игълан иткән.

## Искәрмәләр

## Шулай ук укырга мөмкин
*Washington Post: What Google+ can do for small business by Jason Hennessey
*Wall Street Journal: Preparing for a Double Dip
*Business News Daily: How to DIY Your SEO
Бритни Спирсның Ярымүткәргечләр Физикасы буенча Белешмәсе

***Britney Spears' Guide to Semiconductor Physics*** - ул ярымүткәргечләр физикасы буенча мәгълүмат бирә торган сайт. Биредә Америка поп җырчысы Бритни Спирс физика укыта. Аны Эссекс Университетын тәмамлаган Карл Хэпбёрн ясаган.

Вебсайт турында күп вебсайтларда сөйләгәннәр BBC News-тан MTV-га кадәр.
2016 *Vice* журналы аны тарихи вирус күренешенең "яшәп калган калдыгы" мисалы итеп күрсәтә.

Темаларга башкалар арасында "Ярымүткәргечләр Нигезләре", "Халәтләр Тыгызлыгы", һәм "Фотолитография" керә.
Сайтта шулай ук төшенчәләр сүзлеге керә, ул шаяртып "Ярымүткәргеч Төшенчәләренең Ирен Помадасы Сүзлеге" дип атала.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Britney Spears' Guide to Semiconductor Physics

Төркем:Изотоплар
Түшәм дәрәҗәсе

Аудио җиһазларында **түшәм дәрәҗәсе**, шулай ук *тавыш бозылуы ноктасы*, бу шуннан югарырак булса, чыгу тавыш бозылуы ярый торган дәрәҗәдән артык булган максималь керү сигналы.
Түшәм дәрәҗәсе ул эш әйләнә-тирәсендә максималь зарарлы материал концентрациясе. Бу дәрәҗәдән беркайчан да артык булмаска тиеш. Ул гадәттә (әмма гел түгел) химикат өчен якынча шуңа караган вакыт өлешенең урта дәрәҗәсе итеп кабул ителә.

Төркем:Акустика
Һиндстан Физика Җәмгыяте

**Һиндстан Физика Җәмгыяте** - ул Һиндстанда һөнәри физкларның җәмгыяте. Ул рәсми рәвештә 1934 елда башлап җибәрүче Һиндстан физигы Мегһнад Саха тарафыннан нигезләнгән булган. Җәмгыятьнең игълан ителгән максатлары итеп прогрессны алга сөрү, Һиндстанда саф һәм кулланылышлы физиканы үстерү, физика буенча басмаларны илһамландыру, китаплар, академик журналлар бастыру, киңәшмәләр оештыру, дәүләт оешмаларына киңәш бирү, һәм фәнни үстерүне алга сөрү өчен фондларны, грантларны һәм премияләрне саклау булып тора.

Аның штаб-фатиры Һиндстанда, Калькуттада.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
*IPS Home Page 

Төркем:Һиндстан фәнни оешмалары
Виджнамайя коша

**Виджнамайя коша** Атманны каплый торган биш кошаларның (Панчакоша) берсе. Виджнамайя коша турыдан-туры мәгънәдә акылдан (виджнана) яки интеллектан торган кабыкны аңлата. Ул Атманың дүртенче капланышы булып тора.
Ул шулай ук Вишуддха чакрада, Аджна чакрада һәм Сахасара чакрада урнашкан сәбәп акылының беренче катламы булып тора. Метафизик рәвештә, ул яктылыкның беренче чагылышы булып тора.

## Свами Шивананда буенча Виджянамайя коша
Виджьянамайя Коша биш белем органы яки Джнана-Индрийялар белән бергә акылдан тора. Йокы вакытында ул Чидабхаса белән Лайяга яки бәйләнешкә керә, бу Саф Аң чагылышы. Аяу вакытта ул гамәл кылучы. Ул савыт кебек эффект һәм ул хәрәктләнмәүчән. Ул шуннан бурычка алган хасиятләрдә балкый. Ул яктылыкны вакытлыча чыганктан, Ай яктысын Кояштан алган кебек алып тора. Ул мәңге Үз түгел.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Виджинана

## Искәрмәләр

Төркем:Веданта
Төркем:Һинд дине
Шастрартха

**Шастрартха** (Санскрит телендә: शास्त्रार्थ) борынгы Һиндстанда фәлсәфи бәхәсләрнең бер төре булган, анда галимнәр язмаларның (шастра - शास्त्र) эчке мәгънәсен (артха - अर्थ) ачыкларга тырышканнар. Борынгы Һиндстанда Шастрартханың өч тибы превалент булган, атап ук әйткәндә, Вадакатха (максаты хакыйкать булган бәхәсләр), Җалпакатха (биредә ике капма-каршы интерпретация бер-берсе белән ярышканнар) һәм Витандакатха (алар башка карашларны үз карашларын булдырмыйча һөҗүм иткәннәр). Вадакатха Гуру һәм Шишья арасында яки бер фәлсәфи мәктәпкә караган кешеләр арасында булган. Шул ук вакытта соңгылары төрле мәктәп кешеләре арасында яки антагонист секталар арасында булган. Кешеләр борынгы язмаларның телен күрсәтеп җиңү өчен ярышканнар.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Борынгы Һиндстанда бәхәсләр

## Искәрмәләр
*

Төркем:Һинд дине
Сахавас

**Сахавас**  (Ведантада - берлек & күплек саннар, шулай ук **сахваса**) турыдан-туры мәгънәдә бергә яшәүне, якын компанияне аңлата. Бу шулай ук рухи ретрит яки гуру яки остаз тарафыннан уздырылган җыелышны аңлата, шулай итеп аның тугърылары аның компаниясенә яки физик булуына рәхәтенә ия булалар, яки аның хөрмәтенә җыелыш, шулай итеп тарафдарлар аны искә төшерәләр.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Даршан

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Вилья-де-Кура

**Вилья-де-Кура** () — Венесуэланың Арагва штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1722 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Венесуэла шәһәрләре
Глобаль метеорик су сызыгы

**Глобаль Метеорик Су Сызыгы** геохимик Хармон Крейг тарафыннан билгеләнгән тигезләмә,

 
ул дөнья буенча уртача буларак чагылдырылган, табигый Җир суларында водород һәм кислород арасында нисбәтне күрсәтә.

\delta\mathrm D = 8.0\cdot\delta^{18}\mathrm O + 10{}^{0\!}\!/\!_{00}

Метеорик су сызыгы шулай ук бирелгән өлкә өчен исәпләнергә мөмкин, һәм шул өлкә өчен нигез сызыгы буларак кулланылырга мөмкин. Кинетик фракционацияләр шул өлкәдә изотоп нисбәтләре үзгәрешләре сәбәбе булып тора. Бу нисбәт изотоп гидрологиясе кырында кулланыла. Крейгның баштагы расламасы шулай дип яңгырый *[[Океан суы]]на бәйле изотопик баетылулар бөтен сулар диапазоны өчен сызыкча корреляцияне күрсәтә, әгәр дә ул киң [[буга (парга) әверелдерелүгә]] дучар булмаса*.

## Искәрмәләр

Төркем:Изотоплар
Япония Физика Җәмгыяте

**Япония Физика Җәмгыяте** (**JPS**; Японча:日本物理学会 Нихон-буцуригак-кай) Япониядә физиклар оешмасы. Якынча 20 000 әгъза бар, университет профессорларын, өйрәнүчеләрне, шулай ук белем бирүчеләрне һәм инженерларны кертеп.  JPS 1877 елда Япониядә табигый фәннәр буенча беренче җәмгыять буларак нигезләнгән.

## Тарихы
1877 ел - Токио Математика Җәмгыяте (Японча:Токио Суу-Гак-Кай-Ся) буларак нигезләнгән булган
1884 ел - Токио Математика-Физика Җәмгыяте буларак реорганизацияләнгән булган
1918 ел - Япония Математика-Физика Җәмгыяте дигән яңа исем алган
1946 ел - Япония Математика-Физика Җәмгыятеннән аерылып бәйсез Япония Физика Җәмгыяте булган
1966 ел - Америка Кушма Штатлары хәрбиләреннән грант алынуы ачыкланган булган, шуңа күрә җыелыш булган
1995 ел - Япония Физика Җәмгыятенең 50-еллык юбилее
2000 ел - хезмәттәшлектә физика журналлары нигезләнгән булган
2008 ел - Физика Журналлары Физика Журналлары Бастыру Үзәгенә исеме үзгәртелгән булган

## Максаты
JPS-ның беренчел максаты булып аның әгъзаларының өйрәнү отчётларын бастыру һәм әгъзаларны физикага караган җиһазлар белән тәэмин итү.

## Ике яклы килешүләр
JPS җиде физика җәмгыяте белән ике яклы килешүләр төзегән: Америка Физика Җәмгыяте, Германия Физика Җәмгыяте, Мексика Физика Җәмгыяте һәм Корея Физика Җәмгыяте, шулай итеп бер җәмгыятьнең әгъзалары башкаларның гамәлләрендә тигез партнёр нигезендә катнаша ала.

## Басмалар
**[[Journal of the Physical Society of Japan]]*
**[[Progress of Theoretical Physics]]*

## Шулай ук карарга мөмкин
*Applied Physics Express
*Japan Society of Applied Physics
*Optical Review
*Optical Society of Japan

## Тышкы сылтамалар
* JPS веб-сайты – Япон телендә/Инглиз телендә

Төркем:Япония фәне
Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее

**Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее** () — Татарстанның Балык Бистәсе районы үзәге Балык Бистәсе шәһәр тибындагы бистәсендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Балык Бистәсе төбәге тарихы белән таныштыра.

## Филиаллар
* Котлы Бөкәш авыл тарихы музее
* Олы Елга авыл тарихы музее

## Тарих
1985 елның 8 маенда җәмәгать башлангычында «Хәрби һәм хезмәт даны музее» буларак ачыла. Музейны оештыруда тарих укытучысы В. И. Шурыгин башлап йөри.

1992 елдан ТР милли музее филиалы.

2001 елдан музейның юнәлеше үзгәрә һәм «Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее» дип атала.

## Экспонатлар
Мәйданы 135 кв. м. Фондта 5 843 саклау берәмлеге (*1 200 - [[Бөек Ватан сугышы]] темасына*). Музей Балык Бистәсе төбәгенең тарихы белән таныштыра. Экспонатлар арасында борынгы Чаллы шәһәрчегендә табылган, XII – XVI гасырга караучы казылма табылдыклар урын алган. Балык Бистәсенең балык тоту, зәркән эше, челтәр үрү һөнәрләре белән бәйле экспонатлар саклана. 
Бер бүлек  Бөек Ватан сугышына багышланган. 9 якташ  Советлар Берлеге Каһарманы (*[[Миңнулла Гыйззәтуллин|Гыйззәтуллин М. С.]] (1925-1993),  [[Селивёрст Давыдов|Давыдов С. В.]] (1918-1992), [[Александр Меркушев|Меркушев А. М.]] (1918-1986), [[Климент Русаков|Русаков К. С.]] (1904-1996), [[Зәки Шәймәрданов|Шәймәрданов З. Ш.]] (1923-1967), [[Миңнулла Гыйззәтуллин|Гыйззәтуллин М. С.]] (1925-1993), [[Валентин Иванов (1911)|Иванов В. К.]] (1918-1986), [[Александр Сергеев|Сергеев А. Т.]] (1916-1979), [[Игнатий Петухов|Петухов И. П.]] (1914-1950), [[Михаил Рыжов|Рыжов М. И.]] (1922-1988)*), Александр Матросов батырлыгын кабатлаган Шәвәлиев Б. Г. (1925-1944) турында мәгълүмат тупланган. Экспозициянең бер өлеше районның билгеле шәхесләренә багышланган. Тукай бүләгенә лаек булган Р. Фәйзуллин, Р. Шәрәфиев, Р. Әхмәтҗанов турында күргәзмә ясалган. XVI Олимпия уеннарында  (*[[1956 ел|1956]], [[Мельбурн]], [[Австралия]]*) каноэда ишү буенча бронза медаль алган, ике тапкыр дөнья чемпионы Г. И. Бухаринның шәхси әйберләре күрсәтелә. Этнография бүлеге рус, татар, керәшен халкының мәдәниятен чагылдыра.

## Экскурсияләр
* Дәһшәтле сугыш юллары
* Якташларыбыз – күренекле шәхесләр

## Сылтамалар
*  Рыбно-Слободский краеведческий музей. tatfrontu.ru 
* Рыбно-Слободский краеведческий музей. Балык Бистәсе районы сайты 
*     Рыбно-Слободский краеведческий музей. Музеи России

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Балык Бистәсе районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Котлы Бөкәш авыл тарихы музее

**Котлы Бөкәш авыл тарихы музее** () — Татарстанның Балык Бистәсе районы Котлы Бөкәш авылында  урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее филиалы. Котлы Бөкәш авылы тарихы, борынгы Чаллы шәһәрчеге табылдыклары белән таныштыра.

## Тарих
Музей 1985 елда Котлы Бөкәш мәктәбе бинасында ачыла.

1992 елдан ТР милли музее филиалы.

2005 елда музейның юнәлеше үзгәрә: ТР милли музее иҗади төркеме (*җитәкчесе фән кандидаты Алсу Данил кызы Хәйруллина*) яңа экспозиция төзи.

2011 елның гыйнварыннан  — Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее филиалы.

## Экспонатлар
Музейда 2 895 саклау берәмлеге.

Аерым бүлектә Чаллы шәһәрчеге табылдыклары күрсәтелә.

Авылның XIX—XX гасырдагы тормыш-көнкүреше чагылдырыла, йорт җиһазлары тупланган. Документлар һәм фотосурәтләр тупланмасы кызыклы.

## Сылтамалар
*    Музей истории с. Кутлу Букаш. tatfrontu.ru

## Моны да карагыз
* Борынгы Чаллы

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Балык Бистәсе районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Олы Елга авыл тарихы музее

**Олы Елга авыл тарихы музее** () — Татарстанның Балык Бистәсе районы Олы Елга авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее филиалы. Олы Елга авылы, борынгы Кашан каласы тарихы белән таныштыра.

## Тарих
1975 елда, Бөек Җиңүнең 30 еллыгына багышлап, Олы Елга авылы мәктәбендә музей оештырыла.

2011 елдан музейның юнәлеше үзгәртелеп, «Олы Елга авыл тарихы музее» исеме астында Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее филиалы булып теркәлә.

2012 елда музей мәдәният йортына күчерелә.

## Экспонатлар
Музейда Олы Елга авылы тарихына, авылның күренекле кешеләренә, күмәк хуҗалык оешу чорына, сугыш һәм тыл батырларына багышланган бүлекләр бар.

Борынгы Кашан каласына кагылышлы аерым экспозиция бар. Борынгы әйберләр, иске акчалар, элекке көнкүреш кирәк-яраклары тупланган.

## Сылтамалар
* Олы Елга  авылы тарихы музее.  Балык Бистәсе районы сайты, 14.01.2019 
*  Олы Елга  авылы тарихы музее.  (*видео, 01:36*)

## Моны да карагыз
* Кашан

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Балык Бистәсе районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Редвуд-Сити

**Редвуд-Сити** — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

## Тарихы

Редвуд-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.

## Халык саны

## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән  биеклектә урнашкан.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* 
* 

Төркем:Калифорния шәһәрләре
Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар
Төркем:АКШ шәһәрләре
Интеграцияләнгән Плазма Өйрәнүләре Үзәге

**Интеграцияләнгән Плазма Өйрәнүләре Үзәге** ул Колорадо, Боулдер Университетында өйрәнү үзәге. Бу үзәк Колорадо, Боулдер Университет кампусында плазма физикасын өйрәнүне берләштерү һәм җайлаштыру өчен нигезләнгән булган. Хәзер Интеграцияләнгән Плазма Өйрәнүләре Үзәге плазма физикасын, астрофизика плазмасын, тузан плазмасын, плазма диагностикасын һәм термотөш реакциясен өйрәнүдә катнаша. CIPS Колорадо Боулдер Университеты Кампусының Дуэйн Физика бинасында урнашкан, һәм аның якынча 20 өйрәнү факультеты һәм якынча 20 тәмамлаган һәм тәмамлаган студенты һәм тәэмин итү персоналы бар. CIPS күбесенчә NASA, Америка Кушма Штатлары Энергия Департаменты һәм Милли Фән Фонды тарафыннан финанслана.

## Өйрәнү проектлары

* NASA Magnetospheric MultiScale Mission
* Scientific Discovery Through Advanced Computing
* Mesospheric Aerosol Sampling Spectrometer
* Large Area Mass Analyzer

## Искәрмәләр


## Тышкы сылтамалар
* Center for Integrated Plasma Studies 

Төркем:Фәнни оешмалар
Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее

**Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее** () — Татарстанның Чүпрәле районы үзәге Иске Чүпрәле авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Чүпрәле төбәге тарихы, татар һәм чуаш халкының мәдәнияте белән таныштыра.

## Филиаллары
* Ә. Ш. Әбдриев исемендәге «Җир һәм кешеләр» музее (Иске Шәйморза)
* Петр Дементьев музее (Үби)

## Тарих
1970 елда район пионерлар йортында (*директоры* Рафаил Сирачетдин улы Субаев) туган якны өйрәнү почмагы ачыла.

1990 елның 16 мартында музейга элекке хәрби комиссариат бинасы бирелә. 1991—2000 елларда ТР милли музее филиалы.

2011 елның 1 гыйнварында муниципаль бюджет оешмасы статусы ала. 2013 елда музейга элекке Агробанк бинасында урын бирелә.

Музей директорлары: 1990—1993 елларда Рәфәгать Фәтхелислам улы Низамов (*[[1933 ел|1933]]—[[1993 ел|1993]]*), 1994 елдан Рәдиф Рафаил улы Субаев.

## Экспонатлар
Төп фондта 2 030, фәнни-ярдәмче фондта 1 363 саклау берәмлеге. Музейда тарихчы-галим Һади Атласи, фронтовик-шагыйрьләр Зәки Нури, Шәрәф Мөдәррис, җырчы Габдулла Рәхимкулов, Камал театры актерлары Һидаят Солтанов, Ринат Таҗетдинов, академик Ирек Фәхретдинов, чуаш драматурглары , Анатолий Чебанов, шагыйрә Валентина Тарават һ. б. турында мәгълүмат тупланган.

Палеонтология, этнография бүлекләре, Бөек Ватан сугышында катнашучылар һәм тыл хезмәтчәннәре турында экспозиция бар. Татар һәм чуаш халкының көнкүреш әйберләре тупланган.

## Экскурсияләр
* Туган ягым
* Беркем дә, берни дә онытылмаган. *1941-1945 еллардагы [[Бөек Ватан сугышы]]нда чүпрәлеләр*
* Чүпрәле районының элеккесе һәм бүгенгесе 
* Үзеңә таләпчән булсаң, зур уңышларга ирешерсең. *Ике тапкыр  [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]], 9 [[Ленин ордены]] кавалеры, ССРБ  авиация сәнәгате министры булган [[Пётр Дементьев|Пётр Василий улы Дементьев]] ([[1907 ел|1907]]—[[1977 ел|1977]]) турында*
* Әфганстан – йөрәк ярам

## Сылтанмалар
*  Краеведческий музей Дрожжановского района. Музеи России
*    Краеведческий музей Дрожжановского района. tatfrontu.ru

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Чүпрәле районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Ә. Ш. Әбдриев исемендәге «Җир һәм кешеләр» музее (Иске Шәйморза)

**Ә. Ш. Әбдриев исемендәге «Җир һәм кешеләр» музее** () — Татарстанның Чүпрәле районы Иске Шәйморза авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее филиалы. Авыл тарихы,  Социалистик Хезмәт Каһарманы Әхмәтгәрәй Шакирҗан улы Әбдриевның тормыш юлы, татар һәм чуаш халкының мәдәнияте белән таныштыра.

## Тарих
1956 елда материаллар җыю эше башланган. Тарих укытучысы Әминә Заһит кызы Азизова башлап йөри. Музейны нигезләүче — күмәк хуҗалык рәисе Әхмәтгәрәй Шакирҗан улы Әбдриев (*[[192 ел|1923]]—[[2005 ел|2005]]*) — Социалистик Хезмәт Каһарманы, 3 Ленин ордены, Октябрь Инкыйлабы ордены кавалеры.

1982 елның 26 маенда музей рәсми төстә ачылган.

## Экспонатлар
Музей фондында 9 500 (*төп фондта 7 000*) саклау берәмлеге. Экспозиция авыл тарихын чагылдыра. 9 күргәзмә залы булдырылган. Этнография залы XIX гасыр азагы — ХХ гасыр башы татар һәм чуаш халкының көнкүреш җиһазлары һәм кием тупланмасын күрсәтә. Экспозициядә шулай ук татар гаиләсенең торак йорты интерьеры торгызылган. Башка залларда Октябрь инкыйлабыннан соңгы авыл тарихы, пионер һәм комсомол оешмалары төзелеше тарихы, авылда күмәк хуҗалык оешу, Бөек Ватан сугышы чоры тасвирлана.

Чүпрәле районы хакимияте заказы буенча Ә. Ш. Әбдриевның 75 яшенә сынчы Альфред Хәйрулла улы Габдрәшитов аның бюстын эшли. Бюст музейга бүләк ителгән.

## Экскурсияләр
* Иске Шәйморза авылы тарихы
* Иске Шәйморза кешеләре
* Бөек Ватан сугышы елларында 
* Авылда пионер һәм комсомол оешмаларын оештыручылар
* Хезмәт даны
* Әхмәтгәрәй Әбдриевның тормыш юлы
* Күмәк хуҗалык оешу
* Габдулла Рәхимкулов
* Татар милли гореф-гадәтләре

## Сылтамалар
*   Музей «Земля и люди»имени А. Ш. Абдреева. tatfrontu.ru
*  Музей «Земля и люди» имени А. Ш. Абдреева. Музеи России

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Чүпрәле районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Петр Дементьев музее (Үби)

**Петр Дементьев музее** () — Татарстанның Чүпрәле районы Үби авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее филиалы. Ике тапкыр  Социалистик Хезмәт Каһарманы, 9 Ленин ордены кавалеры, ССРБ  авиация сәнәгате министры булган Пётр Василий улы Дементьевның (*[[1907 ел|1907]]—[[1977 ел|1977]]*) тормыш юлы белән таныштыра. Әлеге музей — Пётр Дементьевка  беренче музей.

## Тарих
Музей 2017 елның 11 маенда Пётр Василий улы Дементьевның 110 еллыгы уңаеннан «Ике тапкыр Социалистик Хезмәт Герое Дементьев П. В. исемендәге Үби урта гомуми белем бирү мәктәбе» бинасында оештырыла.

## Экспонатлар
Музей фондында 120 дән артык экспонат, шуларның 15 — шәхси әйбер, дүртесен министрның гаиләсе Мәскәүдән Үбигә тапшырган. Музейның экспозициясен ТР милли музееның иҗади төркеме эшләгән. Экспозициядә П. В. Дементьевның шәхси әйберләре: хәрби костюмы, Социалистик Хезмәт Каһарманы медале, фотосурәтләр, юбилейга конструкторлык бюроларыннан һәм эре авиаширкәтләрдән бирелгән бүләк-сувенирлар һ. б. файдаланылган. Документларны һәм фотосурәтләрне ТР милли музее, ТР дәүләт архивы, Сембер өлкәсе дәүләт архивы, С. П. Горбунов исемендәге Казан авиазаводының хезмәт даны музее, Казан вертолет заводының хезмәт даны музее, П. В. Дементьев исемендәге Казан  авиация-техник көллияте тапшырган.

ТР милли музее хезмәткәрләре 1979 һәм 1983 елларда Мәскәүгә махсус барып, министрның тол хатыны Евдокия Петр кызы  Дементьевадан шәхси әйберләрен алып кайта. Экспозициядә каһарманның балалык чоры һәм үсмер вакытлары, министр булып эшләгән еллары тасвирлана.

## Сылтамалар
*  Музей П. В. Дементьева в Татарстане.  tatmuseum.ru, 11.05.2017
*  Открытие музея  П. В. Дементьева (*видео, 10:00*)

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Чүпрәле районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Шри Сваминараян Мандир, Бһудҗ

**Шри Сваминараян Мандир, Бһудҗ** (Дэванагари: श्री स्वामिनारायण मंदिर, भुज) Бһудҗта Һинд дине гыйбадәтханәсе. Бу гыйбадәтханә (мандир) Сваминараян Сампрадайсы нигезләүчесе раббы Сваминараян тарафыннан нигезләнгән булган.

## Тарихы

Бу мандир Нарнараян Дэв Гади астында. Кутчның Бһуҗ төбәгеннән өлкән тугърылар Гангарамбһаи җетһи Сундарҗибһай, Җигнешварбһай һәм башкалар Ходай Сваминараян зиярәт кылган *Фулдол фестивале*на барганнар.

Ходай Сваминараян *Вайшнавананди Свами*ны изгеләр такымы белән Бһудҗга барырга һәм гыйбадәтханә төзергә сораган. Вайшнавананд Свами һәм аның юлдашлары изгеләр Бһудҗга 1822 елда барганнар, гыйбадәтханә җире янында палаткалар корганнар, гыйбадәтханәнең, комплексның планнарын ясаганнар, төгәл тәфсиллек белән планнарны башкарганнар һәм бер ел дәверендә НарНараян Дэвның сыену урыны гыйбадәтханәне төзегәннәр.

Кутч төбәгендә Сатсанг Гуру Рамананд Свами тарафыннан таратылган булган. Ул Кутчта һәрдаим Бһудҗга һәм башка урыннарга барган.

Ходай Сваминараян Һиндстанның көнбатыш кушагында бу гыйбадәтханәне алкышлаган һәм үзе Нарнараян дэв потларын куйган һәм үз формасы - Һарикришна Маһараҗ гыйбадәтханәнең үзәк sanctum sanctorum-ында Ачарья Айодхьяпрасһадҗи маһараҗ тарафыннан куелган булган. Үзәк гөмбәздә Ходайның бу манифестацияләрдән башка, көнчыгыш гөмбәздә РадһаКришна Дэв, Һарикришна Маһараҗ һәм көнбатыш гөмбәздә Гһаншьям Маһараҗ утыра. Эчке гыйбадәтханәнең төп мәйданында *Руп Чоуки* - Ганапати һәм Хануман сурәтләре.

Гыйбадәтханәдә *Акшар Бһаван*да Сваминараянның тормышында кулланылган әйберләре саклана.

## Гөҗарат җир тетрәве

2001 елның 26 январендә Гөҗәрат җир тетрәвендә Бһудҗ шәһәренең күпчелеге җимерелгән булган, Сваминараян Сампрадайга бәйле гыйбадәтханәне дә кертеп. Һиндстанда яшәүче Кутчның изгеләре һәм *[[сатсанг]]илары* һәм чит илләрдә яшәүче *сатсангилар* бу урыннан якын урында яңа гыйбадәтханә төзергә уйлаганнар.

## Шулай ук карарга мөмкин
* Шри Сваминараян Гыйбадәтханәләре

## Билгеләмәләр

## Искәрмәләр
*
* Swaminarayan Mandirs Worldwide - Bhuj
* Shree NarNarayan Dev Nutan Mandir Mahotsav 2010 - Bhuj

## Тышкы сылтамалар
* Information about this temple is available on temple's official website
* All about Shri Swaminarayan Mandir
* Shree NarNarayan Dev Nutan Mandir Mahotsav 2010 - Bhuj

Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
HyMap

**HyMap** ул Австралиядә уйлап чыгарылган һәм Integrated Spectronics ширкәте тарафыннан җитештерелгән борт гиперспектраль сурәт сенсоры. HyMap-ның бирелгән мәгълүматының 126 спектраль диапазоны бар, дулкын озынлыгы интервалы 0.45–2.5 μm, һәм урын тәфсиллеге 5 метр. Ул сатуга чыгарылган берничә гиперспектраль сенсорларның берсе һәм, хәзерге вакытта җирне күзәтүдә мөһим әйбер булып тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Физика
Төркем:Оптика
Швейцария Физика Җәмгыяте

**Швейцария Физика Җәмгыяте** (SPS) (Алман телендә: **Schweizerische Physikalische Gesellschaft** / SPG, Француз телендә: **Société Suisse de Physique** / SSP) Швейцариядә физиканы алга сөрүче Швейцария һөнәри җәмгыяте. Ул *SPS Communications* журналын чыгара (Алман телендә: *SPG Mitteilungen*, Француз телендә: *Communications de la SSP*), һәм шулай ук академик киңәшмәләр, симпозиумнар һәм остаханәләрне оештыра.

## Тышкы сылтамалар
*Рәсми сайты 
*SPS Communications 

Төркем:Фәнни җәмгыятьләр
Экваториаль Геофизик Өйрәнү Лабораториясе

**Экваториаль Геофизика Өйрәнү Лабораториясе** (EGRL) Һиндстан Фән һәм Технология Бүлегенең Һиндстан Геомагнетизм Институтының төбәк үзәге булып тора.

Өйрәнү игътибар үзәге күбесенчә атмосфераның өстен өйрәнү булып тора. EGRL-да берничә алдынгы геофизик тәҗрибә җайланмасы урнашкан. Анда Җирнең магнит кырын үлчәү өчен магнетометрлар һәм күптөрле радарлар һәм һава торышы станцияләре бар.

Хәзерге вакытта EGRL-да 13 әгъза бар (галимнәр, техника офицерлары, администраторлар) һәм өч өйрәнү галиме бар. Өйрәнү галимнәре Физика буенча Ph.D. дәрәҗәсен алу өчен Тирунелвели, MS Университетында теркәләләр.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* https://web.archive.org/web/20120424000900/http://203.193.153.36/iigweb/index.php?page_id=133
* https://archive.is/20121128154804/http://203.193.153.36/iigweb/index.php?page_id=1377

Төркем:Һиндстан фәнни оешмалары
Бразилия Физика Җәмгыяте

**Бразилия Физика Җәмгыяте** (**[[Португал теле]]ндә: Sociedade Brasileira de Física**, **SBF**) Бразилиядә физиклар тарафыннан формалаштырылган граждан оешмасы.
1966 елның 14 июлендә нигезләнгән булган, SBF-ның штаб-фатиры Сан Паулу шәһәрендә урнашкан. Аның беренче президенты Оскар Сала булган.

## Барлыкка килүе
*SBF* Бразилиядә, Санта Катаринада, Блюмёнода булган Sociedade Brasileira para o Progresso da Ciência (SBPC) - Фәнне Алга Сөрү Җәмгыятенең XVIII ел саен уза торган җыелышында нигезләнгән булган. Нигезләү акты 1966 елның 14 июленда Фритц Мюллер Муниципаль Китапханәсендә булган. Бу очрашуның катнашучылары, алар арасында галимнәр, мәктәп укытучылары һәм физика студентлары, SBPC-ның физика секторыың барлык әгъзаларына җибәрелгән хатлар буенча җыелганнар булган.

## Шулай ук карарга мөмкин
* *[[Brazilian Journal of Physics]]*

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* Рәсми сайты

Төркем:Фәнни оешмалар
Төркем:Бразилия фәне
Annegret Kramp-Karrenbauer

**Annegret Kramp-Karrenbauer** (almança *Annegret Kramp-Karrenbauer*, 9 avgust, 1962, Fölklingen) - Almaniä säyäsätçese, Xristian-demokratik berlekneñ räise, Almaniä saqlanu ministrı (2019 yıldan).

2011-2018 yıllarda Saar digän cirneñ premyer-ministrı, 2010 yılda Xristian-demokratik berlek prezidiumında kerä.

2018 yılda Xristian-demokratik berlekneñ ğomumi särkätibe bula, 7 dekaberdä Xristian-demokratik berlek räise itep saylanğan.

Ğämäldäge Almaniä kantslerı Angela Merkelneñ ixtimal däwamçısı.

## Tormış yulı

1962 yılda konservativ katolik ğailädä tuğan.

1981 yılda Xristian-demokratik berlektä kerä.

1984 yıldan Trir häm Saar universitetlarında säyäsi fännär uqıy.

2000-2007 yıllarda Saar xökümätendä eçke eşlär ministrı, ğailä, sport, xatınnar xoquqları buyınça ministr bulıp eşli. 2009-2011 yılda xezmät ministrı, ğailä, ictimaği mäs'älälär buyınça ministr bula.

2018 yılda Angela Merkel Xristian-demokratik berlek räislegennän baş tartqannan soñ, Kramp-Karrenbauer Hamburgta firqäneñ räise itep saylanğan.

2019 yılnıñ 17 iyülendä  Almaniä saqlanu ministrı itep bilgelänä.

Räsäyneñ säyäsäten tänqitli: Keriç buğazında nizağınan soñ Azaq diñgezennän Räsäy korablarına könbatış illär portların yabarğa täqdim itä.

Öç balası bar, ire - injener Helmut Karrenbauer.

## Sıltamalar

* Биография на сайте бундестага
* Биография на сайте ХДС 

## İskärmälär

Төркем:Алмания сәясәтчеләре
Тариба

**Тариба** () — Венесуэланың Тачира штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1547 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Венесуэла шәһәрләре
Дания Физика Җәмгыяте

**Дания Физика Җәмгыяте** - ул Даниянең физика буенча милли ассоциациясе. Шулай итеп, ул Европа Физика Җәмгыятенең 41 әгъзаларының берсе булып тора, һәм күмәк Европа проектларына кертем ясый, мәсьәлән, Зур Ион Коллайдеры Тәҗрибәсенә. Җәмгыять *Kvant* дигән журнал чыгара, һәм шулай ук Физикада Хатыннар өчен Челтәр аша физикага күбрәк хатыннарны җәлеп итәргә тырыша. Шулай ук ел саен Дания Физика Җәмгыяте тарафыннан хатыннарга Физика Премиясе бирелә.

## Искәрмәләр

Төркем:Фәнни оешмалар
Төркем:Дания фәне
Теоретик Геофизика Институты

**Теоретик Геофизика Институты** - ул Англиядә, Кэмбридж Университетында өйрәнү институты.

Институтның әгъзаларның күпчелеге шулай ук Җир Фәннәре Департаментының DAMTP әгъзалары булып торалар. Аның өйрәнүләре күбесенчә геофизика гидромеханикасы буенча, һәм шулай ук геофизиканың башка аспектлары буенча, мәсьәлән, вулканология һәм тектоника буенча.

Бу институт 1989 елда нигезләнгән булган. Аның мөдире булып Герберт Хупперт тора, башка өлкән әгъзалар булып Грэй Уорстер һәм математик Джон Листер тора.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* ITG website

Төркем:Бөекбритания фәне
Төркем:Фәнни оешмалар
Кара Урман Обсерваториясе

**Кара Урман Обсерваториясе** яки **Шильтах Обсерваториясе** - ул иясе Штуттгарт Университеты һәм Карлсруэ Университеты булган геофизика обсерваториясе. Ул көньяк-көнбатыш Германиядә, Баден-Вюртембергның Кара Урман төбәгендә, Шильтах янында урнашкан. Обсерватория элек ташланган, аннары 1972 елда янә торгызылган Антон руднигында урнашкан.

## Тышкы сылтамалар

* Геофизика Институты  
* Шильтах Обсерваториясе

Төркем:Обсерваторияләр
Оптик кристалл

**Оптик кристалллар** - яктылык нурын юнәлтер өчен кулланыла торган кристалллар. Оптик кристалллар фотоник җайланмаларда яктылыкны юнәлтү өчен кулланылырга мөмкин. Оптика механикасында оптика кристаллларны кисү, шомарту һәм чистарту белән эш итәләр.

Төркем:Оптика
Төркем:Физика
Дарвин-Радау тигезләмәсе

Астрофизикада **Дарвин–Радау тигезләмәсе** (исеме Родольф Радау һәм Чарльз Галтон Дарвин хөрмәтенә бирелгән) планета җисеменең инерция моменты факторы һәм аның әйләнү тизлеге һәм формасы арасында якынча бәйләнешне күрсәтә.  Инерция моменты факторы турыдан-туры иң зур төп инерция моментына, *C*-га бәйле.  Әйләнүче җисем гидростатик тигез торышта һәм әйләнү эллипсоиды булып тора дип фараз ителә.  Дарвин-Радау тигезләмәсе раслаганча

:
\frac{C}{MR_{e}^{2}} = \frac{2}{3\lambda} = \frac{2}{3} \left( 1 - \frac{2}{5} \sqrt{1 + \eta} \right)


биредә *M* һәм *R<sub>e</sub>* җисемнең массасын һәм уртача экваториаль радиусын чагылдыралар. Биредә λ д'Аламбер параметры һәм Радау параметры η түбәндәгечә билгеләнә

:
\eta = \frac{5q}{2\epsilon} - 2


биредә *q* геодинамика константасы булып тора

:
q = \frac{\omega^{2} R_{e}^{3}}{GM}


һәм ε геометрик яссылану булып тора

:
\epsilon = \frac{R_{e} - R_{p}}{R_{e}}


биредә *R<sub>p</sub>* уртача поляр радиус һәм *R<sub>e</sub>* уртача экваториаль радиус.

Җир өчен, q \approx 3.461391 \times 10^{-3} һәм \epsilon \approx 1/298.257, моннан чыгып \frac{C}{MR_{e}^{2}} \approx 0.3313, үлчәнгән 0,3307 дәрәҗәсе өчен яхшы аппроксимация булып тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Астрофизика
Төркем:Тигезләмәләр
Халыкара Физика Институты

**Халыкара Физика Институты** (IIP) UFRN-ның (Рио Гранде до Норте Федераль Университеты) өйрәнү тармагы булып тора, ул Бразилиядә, Наталь, Рио Гранде до Нортеда урнашкан, аның игътибар үзәгендә теоретик физикасының алдынгы өлкәләре булып тора. Өйрәнү активлыкларына өстәп, Институт регуляр мастер-класслар, мәктәпләр, киңәшмәләр һәм җәмәгать лекцияләрен тәкъдим итә. IIP ачышларына кандидатлар халыкара белгечләр тарафыннан ачык ярышу режимында сайлана.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* http://www.iip.ufrn.br

Төркем:Бразилия фәне
Төркем:Фәнни оешмалар
Кулланылышлы Космос Технологиясе һәм Микрогравитация Үзәге

**Кулланылышлы Космос Технологиясе һәм Микрогравитация Үзәге** Бремен Университетында Германия фәнни оешмасы, ул кулланышлар белән галәм технологияләре, һәм башкалар арасында фундаменталь физика һәм гравитация белән мәшгуль.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Fallturm Bremen
*University of Bremen

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар
* http://www.zarm.uni-bremen.de/

Төркем:Фәнни оешмалар
Медицинада изотоплар

**Медицина изотобы** ул медицинада кулланылган изотоп.

Изотопларның медицинада беренче кулланылышы радиофармацевтикада булган һәм бу һаман иң киң кулланылыш булып тора. Шулай да, соңгы вакытта, сепарацияләнгән тотрыклы изотоплар да кулланыла башлаган.

Радиоактив булмаган медицина изотопларының мисаллары түбәндәгеләр:

* Дейтерийлы даруларда Дейтерий
* Метаболизм һәм бавыр эшләвен тикшергәндә кулланылган Углерод-13.

## Искәрмәләр

Төркем:Медицина
Төркем:Изотоплар
Шри Сваминараян Мандир, Окленд

Оклендта Сваминараян Мандир (Дэванагари язуы белән: श्री स्वमिनरयन मन्दिर, औक्क्लन्द) ул Яңа Зеландиядә Сваминараян Сампрадайның беренче Мандиры Гыйбадәтханәсе.

## Тарихы

Окленд Кытай һәм Һиндстан мәдәниятләре кешеләренең иң югары тыгызлыгына ия һәм соңгы елларда берничә яңа Һинд дине гыйбадәтханәсе ачылган булган.

Окленд Университеты Докторы Уордлоу Фризен язган Азия Яңа Зеландия Фонды отчётында "Diverse Auckland: The Face of New Zealand in the 21st Century", язылганча шәһәр илнең башка урыннарынна күбрәк иммигрантлар кабул итәчәген дәвам итүе турында язылган.

Үзенең отчётында Доктор Фризен шулай дип раслый: "Физик дәрәҗәдә, Оклендта Азия халыкларының төрле дини практикалары пәйда булуы драматик."  

Нәкъ проектка кадәр һәм чынга ашу вакытында Ходайга ышану микъдары бәрабәренә Оклендта, Яңа Зеландиядә яңа төзелгән Шри Сваминараян Гыйбадәтханәсе барлык Санатана Дхарма (Һинд дине) гыйбадәтханәләре арасында маяк булып тора. Гыйбадәтханәнең түшәмен һәм стеналарын шәхсән кисү өчен меңнәрчә сәгать хезмәт киткән. Сваминараян өчен яңа йорт ясау өчен Папатоэтоэ, Окленд җәмәгате тарафыннан 5 елдан артык сак планлаштыру һәм чынга ашыру булган. Яхшы нәтиҗәгә ирешер өчен дизайнны, инженерлык эшләрен һәм конструкцияне Яңа Зеландиядән тыш, Һоң Коң, Һиндстан һәм Европа тарафыннан эшләнгән булган. Традицион Һиндстан архитектурасы буенча тәфсилле агач кисүләре, скульптур формалар, баганалар һәм Шихаралар бөтенесе бөтен дөньядан тәҗрибәле белгечләр тарафыннан ясалган булган. Бу гыйбадәтханәне төзүдә катнашкан ике кеше Доктор Кантилал Патель һәм аның хатыны Миссис Ранджна Патель җәмәгать хезмәтләре өчен Патшабикә Хезмәте Медален алганнар.

## Гыйбадәтханәне ачу

Мурти Пран Пратистха Маһотсав (Ходайны кую церемониясе) Ачарья Шри Кошалендрапрасадҗи Маһараҗ тарафыннан 2008 елның 24 мартында башкарылган булган. Гыйбадәтханәдә изгеләштерелгән үзәк Муртилар Ганшьям Маһараҗ, НарНараян Дэв, Радһа Кришна Дэв һәм Рам Паривар һәм шулай ук биредәге җәмәгатьнең Кул Дэвы.

## Шулай ук карарга мөмкин

* Сваминараян
* Сваминараян Сампрадай
* Сваминараян Хәрәкәте

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Сваминараян хәрәкәте
Төркем:Әлифба буенча гыйбадәтханәләр
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Kiramek

**KIRAMEK** (株式会社キラメック *Kiramek, Inc.*) үзәк Япониядә урнашкан электроника җитештерү ширкәте, ул ялгыш кушылмый торган автомобиль сигнализациясе һәм мотоцикл саклау системалары өчен танылган. Ширкәт шулай ук LED (яктылык балкучы) диодларга нигезләнгән анти-карак яктылык җайланмаларын һәм OEM килешүе нигезендә башка саклык системаларын һәм сенсорларын җитештерә.

2001 елда нигезләнеп, штаб-фатиры Нагоя янында Ханда Шәһәрендә урнашкан, ширкәт Япониядә, Тайваньда һәм Кытайда продукциясен җыя.  Япония эчендә продукция TMY Corporation (辰巳屋興業 *Tatsumiya Kogyou*) тарафыннан дистрибуцияләнә, бу ваклап сата торган партнёрлар белән хезмәттәшлектә, мәсьәлән, AutoBacs, AutoWave һәм Yellow Hat. Ширкәт сайланган продукциясен дөнья буенча экспортлый.

## Тышкы сылтамалар
*Official Site(Japanese)
*Official Site(English)
*VISION Security Site(English)
*CYCLONE Motorcycle Security Site(English)
*TMY Corporation Site(Japanese & English)

Төркем:Япония электроника җитештерүчеләр
Joas Electronics

**Joas Electronics** (조아스전자, Joaseu Jeonja, Choasŭ Chŏnja) ул штаб-фатиры Көньяк Кореяда һәм Намьянгҗу, Гёнгги-до да булган электроника ширкәте. Ул 1982 елда SungJin Electronics атамасы астында нигезләнгән булган, әмма исем 1999 елда Joas Electronics-ка алмыштырылган булган. Ул күп электроника матурлык продуктларын җитештерә.

## Продукциясе
*Өй кулланылышы: Алмазлы пилинг кулланылышы, чәч яткыргычлар, чәч киптергечләр, электрик чәч клипперлары, электрик кыргычлар, батареядә эшләүче кыргычлар һәм шулай ук йорт хайваннары өчен җиһазлар эшләп чыгара.

## Шулай ук карарга мөмкин
*Көньяк Корея Икътисады
*Көньяк Корея ширкәтләре исемлеге

## Тышкы сылтамалар
*Joas Electronics Homepage
*Company and products information

Төркем:Электроника җитештерүчеләр
FISBA

**FISBA AG** Швейцария фотоника ширкәте, оптик компонентларны һәм системаларны конструкцияли һәм эшләп чыгара.

2015 елга мәгълүмат буенча, FISBA билгеле базар нишаларында, мәсьәлән, тиз күчәрле коллиматорлар буенча дөньяда лидер булган. Санкт-Галленда аның хезмәткәрләре булып 350 кеше торган.

## Искәрмәләр

Төркем:Швейцария ширкәтләре
Төркем:Электроника җитештерүчеләр
Пверто-Аякучо

**Пверто-Аякучо** () — Венесуэланың Амасонас штатында урнашкан шәһәр.
## Тарих
1924 елда нигезләнгән.
## Халык

## Кардәш шәһәрләр

## Искәрмәләр

## Рәсми сайт
* 

Төркем:Венесуэла шәһәрләре
Иван Яковлев мемориаль музее (Күшки-Яңа Тимбай)

**Иван Яковлев мемориаль музее** (, ) — Татарстанның Тәтеш районы Күшки-Яңа Тимбай авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (*[[музей]]*). Тәтеш төбәге тарихы музее филиалы. Күшки-Яңа Тимбай  авылында туган чуаш мәгърифәтчесе Иван Яков улы Яковлевның  (*[[1848 ел|1848]]—[[1930 ел|1930]]*) тормышы белән таныштыра.

## Тарих
1998 елның 25 апрелендә ачыла.

2008 елда Иван Яковлевның 160 еллыгына музей бинасы алдында бронзадан бюст куелган. Авторы — Чуашстанның халык, РФ һәм Башкортстанның атказанган рәссамы .

## Бина
Музей 1895 елда И. Я. Яковлев үзе төзеткән мәктәпнең агач бинасында урнашкан. Чуаш мәгърифәтчесенең туган нигезендә кәшәнә төзелгән.

## Экспонатлар
Музейда күренекле чуаш мәгърифәтчесе, чуаш мәдәнияте, язуы башында торучы Иван Яков улы Яковлев турында материаллар (*документлар, фотосурәтләр*) тупланган. Сынлы сәнгать әсәрләре, XIX гасыр ахыры — ХХ гасыр башы чуаш авылы керәстияны тормышын сурәтләүче хезмәт кораллары, көнкүреш җиһазлары, киемнәр куелган. Хукаш кирмәне урынында үткәрелгән археологик казынуларда табылган  табылдыклар урнаштырылган.

## Әдәбият
# И. Я. Яковлев — 160 лет (*төзүчеләр Вериялов В. Г., Пыркин А. А., бизәүче Панягина Н. Г.*). Тәтеш: «Тәтеш басмаханәсе»  ААҖ, 2008.

## Сылтамалар
*   Музей истории Тетюшского края.  Тәтеш районы сайты
*  Мемориальный музей И. Я. Яковлева. Музеи России

## Искәрмәләр


Төркем:Әлифба буенча музейлар
Төркем:Тәтеш районы музейлары
Төркем:Туган якны өйрәнү музейлары
Төркем:Мемориаль музейлар
Төркем:Иван Яковлев