Далем Ди Маде

**Далем Ди Маде** 1623-1642 елда хөкем иткән булырга мөмкин булган Бали патшасы. Ул килеп чыгышын
Явада Маҗапаһит Империясеннән раслаган династиягә карый, аның резиденциясе Балиның көньяк ярына якын Гелгелда булган.
## Хөкеме
Далем Ди Маде хөкемдар Далем Сеганингның ундүрт улының берсе булган. Бер чыганакта 1623 ел белән даталанган элеккенең үлеменнән соң ул Гелгел тәхетенә варис булган. Аның хөкеме буенча төп чыганак 18-енче гасыр эше Далем Сеганинг һәм аның хөкеме турында мәгълүмат тулысынча аңлаешлы түгел. “Бабад Далем”да аның сарай яны матурлыклары мактала һәм аның сарай яны аксөякләре мул итеп детальләр китерелгән.  Башка тарихи текстта, *Бабад Рату Табанан*да аның хөкеме вакытында Явага хәрби экспедиция турында детальләр тәэмин ителә. Вассал хөкемдары Густи Ваяһан Памедекан тарафыннан җитәкләнгән Бали армиясе Матарам Солтанлыгының (як. 1613-1646) Солтан Агунгы тарафыннан очратылган булган һәм аяусыз рәвештә тар-мар ителгән булган.
## Куәтне югалту
*Бабад Далем*ның соңгы бүлегендә патшаның куәтләре ахыр чиктә бөлгән һәм төрле аксөякләр Гелгелдан киткән дип әйтелә.  Патшаның баш министры Англураһ Агунг (1686 елда үлгән) хөкемне узурпацияләгән һәм элеккеге хөкемдар хәзерге Бангли регентлыгында биек тау Гулианг авылына качарга мәҗбүр булган, соңыннан ул анда үлгән. Лояль аристократлар соңыннан аның ике улын тәэмин итә һәм Англураһ Агунгны тар-мар итә алган. Иске Гелгел резиденциясеннән дүрт километр төньякта Клунгкунгта (Семарапура) яңа патша сарае төзелгән булган. Хөкемдар буларак үлгән патшаның олы угылы Дэва Агунг Җамбе I була башлаган, әмма алдан килүчеләреннән аермалы буларак ул бөтен Бали өстеннән хөкемне кулында тота алмаган. Нәтиҗәдә утрау тугыз автоном патшалыкка бүленгән булган, бу хәл 19-ынчы гасырга кадәр дәвам иткән.
## Хөкемнең тышкы мәгълүматлары
Балиныкы булмаган чыганаклардан Гелгел патшалыгы 1630 елларда һаман Көнчыгыш Явада Бламбанган, Ломбок һәм Сумбавага (аның көнчыгыш өлеше Биманы кертеп) дәгъва итүе билгеле. The Нидерланд Көнчыгыш Индияләр Ширкәте (Vereenigde Oost-Indische Compagnie or VOC) 1633 елда Гелгелны Мөселман Матарам Солтанлыгына каршы шурадаш буларак ирешеп караган, әмма бу уңышсыз булган. Соңрак Бали үзе 1635-1647 елларда Бламбанган биләмәсе өчен Матарам белән берничә сугыш алып барган. Соңында Бламбанган өстеннән Бали йогынтысы күбрәк була башлаган. VOC чыганаклары буенча 1651 елда Гелгел хөкемдарының үлеме Балида эчке конфликтларга китергән. Соңыннан Бали мәгълүматы буенча 1665 елдан Нидерландлылар Гелгелның яңа лорды Англураһ Агунг белән контактлар урнаштырганнар. Бу Англураһ Агунг Бали текстларында да, Нидерланд текстларында да 1686 елда сугышта үтерелгән дип искә алына. Далем Ди Маденың чын үлем датасы шикле. Берничә Бали чыганагы аның датасын 1642 ел дип бирә. Шулай ук ул 1651 елда үлгән хөкемдар булган дип фараз ителә, яки аның хөкеме як. 1665 елда тәмамланган булган. Ул Нидерланд чыганагында исеме китерелгән беренче Гелгел хөкемдары, чөнки 1687 елда Батавиядә яши башлаган Бали патшазадәсе Раджа Сангсит аның туганың улы (энесе) булырга мөмкин дип раслана.
## Гаиләсе
Далем Ди Маденың җиде хатыны булган: 1-2. Ни Густи Пелинг (ике игезәк кыз); 3. Ни Густи Пачекан, Кияи ди Лер кызы; 4. Ни Густи Тангкебан, Густи Агунг кызы; 5. Ни Густи Селат, Густи Камасан кызы; 6. Ки Дукуһ Суладри кызы; һәм 7. Бадунгның Густи Җамбе Пуле кызы. Аның тугыз улы булган; боларның сигезе *Бабад Далем*да китерелгән. Соңрак чыганаклар башка башка угылны Дэва Агунг Җамбены искә ала, ул соңрак 1686 елда Клунгкунгның беренче хөкемдары булып киткән.
* Дэва Памбаһьюн
* Дэва Пачекан
* Дэва Кетут
* Дэва Буди
* Дэва Букиан
* Дэва Тампваган.
* Дэва Батан Ньямбу
* Дэва Гианьяр.
* Дэва Агунг Җамбе I, Клунгкунг патшасы
## Шулай ук карарга мөмкин
* Бали тарихы
* Бали монархлары исемлеге
* Гелгел, Индонезия
## Искәрмәләр

## Өстәмә укырга мөмкин
*C.C. Berg, *De middeljavaansche historische traditië*. Santpoort: Mees.

Төркем:Монархия