open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Игорь Коронов

**Игорь Коронов** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), РФның спорт остасы (2016), ФМЛ җиңүчесе (2016).
Сергей Коротков

**Сергей Коротков** (, ,  — , ) — күмәк хуҗалык рәисе, Социалистик Хезмәт каһарманы (1948, 1961), ЧАССР игенчелек халык комиссары (1937-1939), ЧАССР ХКШ рәисе урынбасары (1941-1942).
Александр Корсак

**Александр Корсак** (, ,  — , ) — икътисадчы һәм тарихчы, публицист, мөхәррир.
Иван Корсаков

**Иван Корсаков** (, ,  — , ) — , Новгород губернасыннан I чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Сергей Королёв

**Сергей Королөв** (, , ,  — , ) — СССР галиме, инженер-конструктор, СССРда ракета коралын һәм ракета-космик техникасын җитештерүгә, практик космонавтикага нигез салучы. СССР ФА академигы (1958), СССР баш конструкторлар шурасы рәисе (1950-1966). Социалистик Хезмәт каһарманы (1956, 1961), Ленин премиясе лауреаты.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар
 
 

## Шулай ук карагызрга
Евгений Королёв (1978)

**Евгений Королёв** (, ,  — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы), Россия чемпионы (2003).
## Искәрмәләр
Иван Корякин

**Иван Корәкин** (, ,  — , ) — гигиеначы, КазССРның атказанган фән эшлеклесе, КазССР сәламәтлек саклау халык комиссариатының баш дәүләт санитар инспекторы (1938-1953), КазССР сәламәтлек саклау халык комиссары урынбасары (1941-1953), Алматы медицина инситуты ректоры (1955-1960).
Александр Косарев

**Александр Косарев** (, ,  — , ) — Украина һәм Россия волейболчысы, Россия чемпионатларының алтын (1997/98, 1999/00, 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2004/05, 2006/07, 2012/13), көмеш (1998/99, 2005/06, 2014/15) һәм бронза (2007/08, 2010/11, 2013/14, 2015/16) призчысы, 2004 һәм 2008 елгы Олимпиадаларның бронза мидәле иясе, Дөнья лигасының алтын (2002), көмеш (2000) һәм бронза (2006, 2008) призчысы, Дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2002), Европа чемпионатының көмеш (2007) һәм бронза (2001) призчысы.
Дмитрий Космачёв

**Дмитри Космачов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы), Гагарин кубогы иясе (2009).
Коморларда Һинд дине

**[[Комор]]ларга** **Һинд дине** Һиндле азчылык тарафыннан алып киленгән. Һинд дине бәйсез Коморларда да, Майоттада да утрауның мәдәниятендә бик кечкенә өлеш алып тора, монда җәмгыять күбесенчә Ислам принципларына нигезләнгән. Шулай да, Һиндле халык утрауларның икътисадына зур кертем ясаган, аларның күбесе докторлар, адвокатлар һәм укытучылар булып эшли.

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Эстониядә Һинд дине

Эстониядә 1980-енче еллар ахырынннан башлап Көнчыгыш чыгышлы диннәрдән, беренчеләре булып Һинд дине һәм Буддизм барып җиткән.
Һинд дине һәм Буддизм 1990-ынчы елларда теркәлгән булган.

## Фаразлар
Эстониядә Һинд дине тарафдарлары күп түгел. Эстониядә 2000 ел халык санын алу 138 Һинд дине тарафдарын күрсәткән.
Боларга 90 кеше Һинд дине тарафдары (54 Эстон кешесен кертеп) керә һәм 48 Һаре Кришна тарафдары керә (22 Эстон кешесен кертеп)

## Шулай ук карагыз
*Литвада Һинд дине
*Латвиядә Һинд дине
*Россияда Һинд дине
*Ил буенча Һинд дине

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Юрми (мәгънәләр)

**Юрми** — күп мәгънәле сүз.

*Юрми — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.

## Шулай ук карагыз
*Юрмиязбаш — Башкортстанның Тәтешле районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 72 кешенең яшәве мәгълүм.
*Юрмияз — Гәри елгасы (Гәрә бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Тәтешле районы[1] биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Кыргыз (мәгънәләр)

**Кыргыз** — күп мәгънәле сүз.

*Кыргызлар – Кыргызстанда яшәүче төрки халык. Шулай ук Кытайда, Русиядә, Үзәк Азия илләрендә тора.
* Иске Кыргыз — Башкортстанның Илеш районында урнашкан авыл.
*Кыргыз (Кызыл Кама районы)-Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
*Кыргыз (Дүртөйле районы)-Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
## Шулай ук карагыз
*Кыргыз теле —— кыргызларның милли теле, төрки телләрнең кыпчак төркеменә керә. 
*Кыргыз-Миякә — Башкортстанның Миякә районы биләмәләрендә ага.
*Кыргызстан (кырг. Кыргыз Республикасы), рәсми атамасы Кыргыз Республикасы – Урта Азияның төньяк-көнчыгышындагы, нигездә Тянь-Шаньның көнбатыш һәм үзәк өлешендә урнашкан дәүләт.
Юрматы җире

**Юрматы җире** —  Ишембай һәм Салават калаларының хәзерге биләмәләрендәге бетерелгән туплавык пунктлар хөрмәтенә, шулай ук яуларда батыр һәлак булган Ватанны саклаучылар истәлегенә 2003 елның 24 сентябрендә куелган мемориаль комплекс.Бу биредә яшәүче татар, башкорт, чу​ваш, рус халыклары өчен изге урын.
Ул Салават — Ишембай — Стәрлетамак трассасы ярында, Башкортстанның Стәрлетамак районы биләмәсендә, Салават шәһәре белән чиктән якын-тирәдә урнашкан. Салават шәһәре шәһәр округы «Мирас» мәдәният һәм сәнгать муниципаль бюджет учреждениесенең структур бүлекчәсе булып тора.
## Тарихы
Бөек Ватан сугышы елларында Аллагуат, Карлыкүл, Ирек, Кызыл Яңавыл, Ил артлы, Яңа Петровск (Кожа) һәм Кече Аллагуат авыллардан (аларның урыннарында Салават шәһәре төзелгән) 1428 кеше фронтка киткән, 513 кеше сугыш яланында һәлак булган. Аларның исемнәре «Юрматы ере» мемориалының гранит плитәләренә бар. Алар арасында Аллагуват авылы кешесе Советлар Берлеге Герое Әхтәмов Хәсән Баһны улының да исеме бар.

«Юрматы ере» мемориаль комплексы «Аллагуат» җәмәгать оешмасы советы инициативасы, Салават шәһәре, Стәрлетамак районы, Стәрлетамак совхоз-техникумы хакимиятләре һәм «Салаватнефтеоргсинтез» ачык акционерлар җәмгыятенең матди ярдәме нәтиҗәсендә барлыкка килгән.

Бүгенге көндә «Юрматы ере» мемориаль комплексы янында истәлекле чаралар оештырыла, ветераннарны тәбриклиләр, үлгән истәлегенә веноклар күтәрәләр.

Ел саен 9 майда, 22 июньдә һәм һәр атнаның шимбә көннәрендә, яшьләр ЗАГС-та язылышу үткәннән соң, мемориал һәйкәле янында чәчкәләр салу тантанасы үткәрелә.

Мемориаль комплекс проекты авторы — Прочухан В. П., Әхтәмов Хәсән Басыйр улы һәйкәле авторы — Башкортстанның атказанган рәссамы, Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы М. Р. Хәлилов
## Искәрмәләр

Төркем:Башкортлар
Евгения Кострикова

**Евгения Кострикова** (, ,  — , ) — СССР әфисәре, капитан, Сергей Киров (Костриков)ның кызы, алман-совет сугышы вакытында - хәрби фельдшер, танк, аннары танк ротасы командиры.
Владилен Котельников

**Владилен Котелников** (, ,  — , ) — инженер-механик, СССР дәүләт премиясе лауреаты, Краснояр машиналар төзү заводы директоры (196?-1974).
Юрий Котиков

**Юри Котиков** (, ,  — , ) — СССР педиатры, СССРнең сәламәтлек саклау әтличниге (1942), Ленингрда педиатрия медицинасы институты ректоры вазифасын башкаручы (1949-1950).
Алексей Котляров

**Алексей Котләров** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Гильермо Котуньо

**Гильермо Котуньо** (, ,  — , ) — Уругвай футболчысы (сакчы), Уругвай чемпионы (2014), яшьләр арсында Көньяк Америка чемпионы (2015).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Иван Кочергин

**Иван Кочергин** (, ,  — , ) — инженер-геолог, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1957), Төньяк Казакъстан геология идарәсенең баш геологы (1957-?).

Төркем:Геологлар
Дамиан Кочнев

**Дамиан Кочнев** (, ,  — , ) — , җәмәгать эшлеклесе, Байкал арты өлкәсеннән II чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Юрий Кочнев

**Юри Кочнев** (, ,  — , ) — СССР һәм РФ дирижеры, РСФСРның халык әртисе (1990), РФ дәүләт премиясе лауреаты (1995), ТДОһБТның баш дирижеры (1972-1975), Сарытау опера һәм балет театрының баш дирижеры һәм сәнгать җитәкчесе.
Николай Кошаев

**Николай Кошаев** (, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Нина Кошелева

**Нина Кошелева** (, ,  — , ) — композитор, Мордовиянең халык әртисе (2002), Мордовиянең атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), Мордовия һимны музыкасы авторы.
Петр Коукал

**Петр Коукал** (, ,  — , ) — Чехия һоккейчесе (үзәк һөҗүмче), дөнья чемпионатларының алтын (2010) һәм бронза (2013) призчысы.
Андрей Кощеев

**Андрей Кощеев** (, ,  — , ) — Россия баскетболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионатының бронза призчысы (2012/2013, 2015/2016).
Евгений Кранатов

**Евгени Кранатов** (, ,  — , ) — СССР һәм Россия һөнәри футболчысы (капкачы), РФ футбол тренеры.

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Александр Краснов

**Александр Краснов** (, ,  — , ) — РИ астрономы, Варшава астрономия обсерваториясе директоры.
## Искәрмәләр
Андрей Краснов

**Андрей Краснов** (, ,  — , ) — совет дәүләт эшлеклесе, Чуаш АССР ҮБК рәисе урынбасары, Чуаш АССР ЮШ президиумы (1938-194?), СССР ЮШ депутаты (1 нче чакырылыш).
## Искәрмәләр
Виктор Краснов

**Виктор Краснов** (, ,  — , ) — СССР бокс тренеры, СССРнең атказанган тренеры (1989), ТАССРның атказанган физик мәдәният хезмәткәре (1989).
## Искәрмәләр
Николай Красносельцев

**Николай Красноселцев** (, ,  — , ) — чиркәү тарихчысы, археолог, Новороссия университеты профессоры.
Вадим Краснослободцев

**Вадим Краснослободцев** (, ,  — , ) — Казакъстан һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
Иван Краснопёров

**Иван Краснопөров** (, ,  — , ) — зимства статистигы, тарихчы, этнограф, мемуарчы.

Төркем:Статистиклар
Владимир Крат

**Владимир Крат** (, ,  — , ) — СССР астрономы, СССР ФА академигы (1972), Пулково астрономия обсерваториясе директоры (1966-1979).
Николай Кремлев

**Николай Кремлев** (, ,  — , ) — хокук белгече, хокук докторы (1864), яшерен киңәшче (1906), Казан университеты ректоры (1872—1876, 1885—1889), Казан университетының шәрәфле әгъзасы.

## Искәрмәләр
Владимир Крикунов

**Владимир Крикунов** (, ,  — , ) — СССР хоккейчесе, СССР һәм РФ хоккей тренеры, Словакия (1995-1996), Беларус (2001-2003, 2014), Россия (2004-2006) һәм Казакъстан (2012-2013) милли хоккей җыелмаларының, Казан «Ак Барсы»ның (1999-2001, 2011-2012), Мәскәү «Динамосы»ның (2004-2008), Түбән Кама «Нефтехимигы»ның (2001-2004, 2008-2011, 2013, 2014-2016) баш тренеры.
Швейцариядә Һинд дине

2000 ел халык санын алу буенча Швейцариядә 27839 кеше үзен Һинд дине тарафдары итеп игълан иткән (тулаем халыкның 0,38%-ы, Бернда 1,11%, Цюрихта 1%, Женевада 0,27%). Аларның күпчелеге Шри Ланка Тамиллары (81,2%). Һинд дине тарафдарларының якынча 90%-ы башка илдә туган  һәм аларның якынча өчтән беренең качак яки сыену эзләүче статусына ия. Шри Шивасубраманиар Гыйбадәтханәсе Адлисвилның Сихл Үзәнендә урнашкан һәм ул Швейцариядә иң зур Һинд дине гыйбадәтханәсе. Глаттбруггта урнашкан Арулмиху Шива Гыйбадәтханәсе Шивага багышланган  һәм иң соңгы нигезләнгәне 2010 елда Дюрнтендагы Шри Вишну Тхурккаи Амман Гыйбадәтханәсе.

Иң иртә халык санын алулар буенча, Һинд дине башка Ибраһим-булмаган традицияләр (күбесенчә Буддизм) белән "башка чиркәүләр һәм җәмәгатьләр" буларак күрсәтелгән. 1970 елда бу 0,12% булган, 1980 елда 0,19%, 1990 елда 0,42% һәм 2000 елда 0,78% (Һинд дине 0,38%, Буддизм 0,29%, башкалар 0,11%). Һинд дине 1990 елларда Швейцариядә өченче дин буларак Иудаизм динен куып җиткән (Христианлык һәм Исламнан соң) һәм Яңа Апостолик Чиркәү белән 2000 елда 0,38%-та калган.

## Шулай ук карагыз
*Швейцариядә дин
*Швейцариядә Буддизм
*Швейцариядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге

## Искәрмәләр
* 2000 census results (Swiss federal statistics office)
*Swiss Tamils look to preserve their culture , Swissinfo,   February 18, 2006.

## Тышкы сылтамалар

Төркем:Швейцариядә Һинд дине
Төркем:Швейцариядә дин
Швейцариядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге

**Швейцариядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге**:

## Цюрих
* Арулмиху Шива Гыйбадәтханәсе, Глаттбург
* Һаре Кришна Гыйбадәтханәсе 
* Шри Шивасубраманаир Гыйбадәтханәсе, Адлисвил
* Шри Вишну Тхурккаи Амман Гыйбадәтханәсе, Дюрнтен

## Башка урыннар
* Муруган Гыйбадәтханәсе, Аарау
* Арулмигу Сидди Винаякар Гыйбадәтханәсе, Баар, Швейцария
* Диннәр Йорты, Берн
* Шри Раджешвари Амбал Гыйбадәтханәсе, Базель
* Кальяаана Субраманая Свами Гыйбадәтханәсе, Берн
* Винааяка Гыйбадәтханәсе, Чур
* Винаягар Гыйбадәтханәсе , Женева
* Туркаи Амман Гыйбадәтханәсе , Гренхен
* Шри Муруган Гыйбадәтханәсе, Лозанна
* Амман Һинд дине Гыйбадәтханәсе Люцерн , Люцерн
* Шакти Гыйбадәтханәсе, Олтен
* Һинд дине гыйбадәтханәсе, Рененс
* Арулмигу Велааюдхарсвами гыйбадәтханәсе, Сент Маргретен
* Шивасубраманья Свами Гыйбадәтханәсе, Тичино
* Шри Манонмани Ампал Алаям, Тримбач
* Базель Һинд дине гыйбадәтханәсе, Базель
* Сомасканда Ашрамы, Фидерис

Шулай ук карагыз: Швейцариядә барлык Һинд дине гыйбадәтханәләре, аларның контактлары һәм ачылу вакытлары 

## Шулай ук карагыз
*Швейцариядә дин
*Швейцариядә Һинд дине
* Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
* Һиндстаннан тыш Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
* Иң зур Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Гөлчәчәк төсе

**Гөлчәчәк** (*аллы-гөлле*, ) — кызыл һәм маҗента арасындагы төс .

RGB төсләр түгәрәгендә гөлчәчәк төсе кызыл һәм маҗента төсләр уртасында өченчел төс булып тора.

## Төсмерләр
**Бишни** (*сыек чия төсе*, ) — җете кызыл төс.

RGB төсләр түгәрәгендә бишни гөлчәчәк (*rose*) һәм маҗента төсләр уртасында дүртенчел төс булып тора.

## Шулай ук кара

Төркем:Төс
Саттаров

**Саттаров** — фамилия.
* Айвар Саттаров (1956), архитектор, Тукай бүләге иясе. Гомәр Саттаровның улы.
* Вил Саттаров (1930-2000), төзүче инженер.
* Галләм Саттаров (1894-1986), актер, режиссер, педагог (*[[Уфа]]*).
* Гомәр Саттаров (Саттаров-Муллиле) (1932—2020), тел галиме, фән докторы.
* Маннур Саттаров (*[[Маннур Саттар]]*, 1920-2016), шагыйрь.
* Мансур Саттаров (1948), рәссам-нәкышче (*[[Мәскәү]]*).
* Миңнебай Саттаров (1929-2015), завод директоры урынбасары (*[[Салават (шәһәр)|Салават]]*), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Рәшит Саттаров (1912-1996), ташчылар бригадиры, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Фәүзи Саттаров (1923-1996), балетмейстер (*[[Уфа]]*).
* Шәмгун Саттаров (1901-билгесез), ТАССР дәүләт эшлеклесе, «Унбиш җитәкче хаты»на кул куйганнарның берсе.
* Шәриф Саттаров (1887-1972), драматург.
* **[[Саттарова]]**
** Камал Саттарова (Вәсфикамал Мәгъсум кызы Саттарова) (1923-1985), радио дикторы.
** Флера Саттарова (1938-1991), тарихчы, фән докторы.
 
## <small>Моны да карагыз</small>
* Саттар

Төркем:Фамилияләр
Саттар

**Саттар** – әдәби псевдоним.
* Маннур Саттар (1920-2016), сатирик шагыйрь.
* Рәхим Саттар (Габдерәхим Сөләйман улы Габделсаттаров) (1912-1943), шагыйрь.
* Әхмәт Саттар (1939), шагыйрь.

## <small>Моны да карагыз</small>
* Саттаров
* Рәхим Саттар урамы

Төркем:Фамилияләр
Николай Кромер

**Николай Кромер** (, ,  — , ) — фармацевт, химик, Пермь фармацевтика мәктәбенә нигез салучы, Пермь дәүләт университетының фармацевтик һәм мәхкәмә химиясе кафедрасы мөдире (1937-1940).

Төркем:Химиклар
Валентин Кротков

**Валентин Кротков** (, ,  — , ) — Россия волейболчысы, РФның спорт остасы, Россия чемпионы (2016/17).
Пётр Кротов

**Пётр Кротов** (, ,  — , ) — геолог, Казан университетының физика-математика факультеты деканы (1907—1913).

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

Төркем:Геологлар
Бутанда Һинд дине

Бутанның халкының якынча дүрттән бер өлеше этник Лхотшампалар, алар күбесенчә көньякта торалар һәм Һинд динен тоталар. Һинд дине тарафдарлары арасында Шайвитлар, Вайшнавитлар, Шакталар, Ганапати, Пураник һәм Ведик мәктәпләр бар. Һинд дине гыйбадәтханәләре көньяк Бутанда бар һәм Һинд дине тарафдарлары Һинд динен кечкенә һәм урта төркемнәрдә тоталар.
Һинд дине Бутанда икенче иң зур дини аффилиация, ул Пью Өйрәнү Үзәге буенча бөтен халыкның якынча 22,6%-ын тәшкил итә. Аның тарафдарлары булып күбесенчә этник Лһотсампалар тора. Һиндулар арасында Шиваизм, Вишнуизм, Шактизм, Ганапатья, Пураник һәм Ведик мәктәпләр бар. Көньяк Бутанда Һинд дине гыйбадәтханәләре бар һәм Һинд дине тарафдарлары диннәрен кечкенә һәм урта төркемнәрдә практикалый. Бутанның якынча 75%-ы Буддачылык тарафдарлары.
## Фестиваль

Бутан Һинд дине тарафдарларының төп фестивале булып Дашайин тора.
Ул Бутанда бердәнбер танылган Һинд дине җәмәгать бәйрәме. Ул 2015 елда Бутан патшасы тарафыннан танылган булган. Ул Дашайнны Һинд дине тарафдарлары белән бергә бәйрәм иткән. Дашайнның беренче тугыз көне Дурганың төрле манифестацияләре һәм Махишасура арасында көрәшне символлаштыра. Унынчы көн ул Дурга соңыннан аны тәмам җиңгән көн булып тора. Башка Һиндулар өчен бу фестиваль Раманың Раван өстеннән җиңүенең символы булып тора, бу Рамаянада сөйләнелә. Дашайн вакытында Сэл роти әзерләнә.

## Һинду Дһарма Самудайя
Бутанның Һинду Дһарма Самудайясы 2009 елда нигезләнгән Һинд дине дини оешмасы булып тора. Ул Бутанның дини оешмалары комиссиясе тарафыннан Чһоэдэй Лһентшог тарафыннан теркәлгән булган. Һинду Дһарма Самудайя Бутанның максаты Бутанда рухи традицияләрне һәм практикаларны тәэмин итәргә һәм кеше кыйммәтләрен көчәйтү һәм үстерү. Аның баш офисы башкала Тхимпхуда, оешма белән Мөдирләр органы идарә итә, ул Һинд дине каһиннәре һәм ел саен гомуми очрашуда сайланган башка Һинду Дһарма Самудайя Бутан әгъзаларыннан торган волонтёрдан тора.

## Шулай ук карагыз
* Бутанда дин иреге

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* International Religious Freedom Report 2005, Bhutan

Төркем:Һинд дине
Төркем:Бутанда дин
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Алексей Крутов

**Алексей Крутов** (, ,  — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), Швейцария чемпионы (2009).
Александр Крылов

**Александр Крылов** (, ,  — , ) — дини язучы, педагог, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1896), Бессарабия халык укуханәләре директоры (1895-?).
## Искәрмәләр
Василий Крылов

**Василий Крылов** (, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
## Искәрмәләр
Виктор Крылов

**Виктор Крылов** (, ,  — , ) — педагог, өлкәне өйрәнүче, Карелия дәүләт өлкәне өйрәнү музее директоры (1925-1928).
## Искәрмәләр
Владимир Крылов

**Владимир Крылов** (, ,  — , ) — РФА академигы, РФның атказанган фән эшлеклесе (2004), РФ дәүләт премиясе лауреаты (2003), РФ сәламәтлек саклау министрлыгының баш штаттан тыш нейрохирургы.
## Искәрмәләр
Павел Крысин

**Павел Крысин** (, ,  — , ) — СССР журналисты, язучы, Чуаш АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1978), Чуаш АССРның телевидение һәм радиотапшырулар буенча дәүләт комитеты рәисе (1965-1984), ЧАССР журналистлар берлеге рәисе (1971-1984).
Валерий Крюгер

**Валери Крүгер** (, ,  — , ) — ботаник, геоботаник, Пермь дәүләт университетының ботаника кафедрасы мөдире (1934-1957).
Игорь Куделин

**Игорь Куделин** (, ,  — , ) — СССР һәм Россия баскетболчысы, 9 мәртәбә Россия чемпионы, дөнья чемпионатының көмеш призчысы (1998), Европа чемпионатының бронза призчысы (1997).
Никита Кудрявцев

**Никита Кудрәвцев** (, ,  — , ) — дәүләт эшлеклесе, Казан шәһәрендә икенче (1697-1699) һәм беренче (1699-1708) воеводасы, Казан коменданты (1708-1714), Казан вице-губернаторы (1714-1727).

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
* Татарстан тарихы
Порфирий Крылов

**Порфирий Крылов** (, ,  — , ) — ботаник, флорист, УССР (1925) һәм СССР (1929) фәннәр академияләре мөхбир әгъзасы, Себер ботаника бакчасы директоры (1924-1928).
## Искәрмәләр
Пётр Кудрявцев

**Пөтр Кудрәвцев** (, ,  — , ) — земство табибы, санитар табибы, Хезмәт каһарманы (1933).
Нефед Кудрявцев

**Нефед Кудрәвцев** (, ,  — , ) — хәрби-дәүләт эшлеклесе, генерал-майор (1740), Казан вице-губернаторы (1727-1740).
Герасим Кудряшев

**Герасим Кудрәшев** (, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Александр Кудряшов

**Александр Кудрәшов** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (сакчы), Таҗикстан чемпионатларының алтын (2011), көмеш (2013) һәм бронза (2012) призчысы.

Төркем:«Бугульма-Рунако» футбол клубы
Ольга Кудряшова

**Ольга Кудрәшова** (, ,  — , ) — Беларус биатлончысы, Европа чемпионатының алтын һәм бронза призчысы (2007)
Пётр Кузнецкий

**Пөтр Кузнецки** (, ,  — , ) — табиб, җәррах, медицина докторы (1899), Кызыл Хачның Түбән Тагил комитеты рәисе (1904-?).
Виктор Кузнецов

**Виктор Кузнецов** (, ,  — , ) — СССР хоккейчесе (сакчы), СССР һәм РФ хоккей тренеры, дөнья (1974) һәм Европа (1974) чемпионы, СССР чемпионатларының алтын (1974, 1977), көмеш (1975) һәм бронза (1987) призчысы, Казан «Итиле»нең (1993-1994), Әлмәт «Нефтянигы»ның (1997), Түбән Кама «Нефтехимигы»ның (1998) баш тренеры.
Дмитрий Кудряшов

**Дмитри Кудрәшов** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), Россия чемпионатларының бронза призчысы (2002, 2004), РФның беренче дивизионы җиңүчесе (2007).
Фёдор Кудряшов

**Фөдор Кудрәшов** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы, Россия чемпионатларының көмеш призчысы (2007, 2009, 2011/12, 2015/16).
Мадагаскарда Һинд дине

**Мадагаскарда Һинд дине** тарихы 1870 елда Мадагаскар Малагаше дип аталган Франция колониясе булган вакытта Һиндстанның Саураштра дип аталган төбәгеннән күбесенчә Гуҗарати кешеләре килүе белән башлана. Алар күбесенчә Мөселман булган (Ходжа, Исмәгыйлиләр һәм Даудилар Дауди Бохралар), әмма күпмедер Һинд дине тарафдарлары да булган.

## Хәзерге статус
2006 Халыкара Дини Хөррият Мәгълүматы буенча Мадагаскарда кечкенә сан Һинд дине тарафдарлары булган. Аларның күбесе илдә буыннар буе яшәгән эшмәкәрләр яки IT белгечләр. Күпчелек Һинд теле (Хинди) яки Гуҗарати телендә сөйләшәләр, гәрчә кайбер башка Һиндстан телләрендә дә сөйләшәләр. Хәзерге көндә, яшь буыннар кимендә өч телдә сөйләшәләр, Француз телен яки Инглиз телен, Гуҗарати һәм Малагасий телләрен кертеп.

## Тышкы сылтамалар
*Мадагаскарда Һинд дине тарафдарлары Ассоциацияләре 

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Мадагаскарда дин
Елена Карлеуша

**Елена Карлеуша** (, 17 август 1978 ел, Белград, Югославия социалистик федератив җөмһүрияте) — Сербия җырчысы.
## Дискография
* Огледалце (1995)
* Жените се момци (1996)
* Вештице, виле (1997)
* Јелена (1998)
* Гили, гили (1999)
* За своје године (2001)
* Само за твоје очи (2002)
* Магија (2005)
* JK Revolution (2008)
* The Diamond Collection (2009)
* Дива (2012)
## Сылтамалар
* рәсми сайт 

Төркем:Җырчылар
Олег Кузнецов

**Олег Кузнецов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (капкачы).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Сергей Кузнецов

**Сергей Кузнецов** (, ,  — , ) — Россия архитекторы, Мәскәүнең баш архитекторы, Казандагы Су спорт төрләре сарае бинасы архитекторларының берсе.
Стефан Кузнецов

**Стефан Кузнецов** (, ,  — , ) — тарихчы, археолог, этнограф, дәүләт киңәшчесе, Казан университеты каршындагы этнография, борынгы әйберләр һәм нәфис сәнгать музее мөдире (1879-1895).
Юрий Кузнецов

**Юри Кузнецов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Алексей Кузьмин

**Алексей Кузьмин** (, ,  — , ) — геолог, профессор, Тум политехника институтының минералогия һәм кристаллография кафедрасы мөдире (1935-1974).

Төркем:Геологлар
Андрей Кузьмин (1981)

**Андрей Кузьмин** (, ,  — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
## Искәрмәләр
Виталий Кузнецов (1942)

**Виталий Кузнецов** (, ,  — , ) — СССР спортчысы (җүдочы, самбочы). Җүдочы буларак Европа чемпионатларының алтын (1971), көмеш (1979) һәм бронза (1969, 1972) призчысы, дөнья чемпионатларының көмеш призчысы (1971, 1979), 1972 елгы Олимпия уеннарының көмеш медале иясе; самбочы буларак дөнья (1975, 1982) һәм Европа (1972) чемпионы.
## Искәрмәләр
Василий Кузьмин

**Васили Кузьмин** (, ,  — , ) — РИ җәррахы, Мәскәү һәм Казан университетлары профессоры.
Евгений Кузьмин

**Евгени Кузьмин** (, ,  — , ) — Казакъстан һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Грециядә Һинд дине

:*Бу мәкалә Грециядә хәзерге Һинд дине тарафдарлары турында. Эллинистик Грециядә Һинд дине әһәмияте турында мәгълүмат өчен [[Һинд-Греклар]] мәкаләсен карагыз. Эллинистик чорда Грециядә туган Һинд дине тарафдарлары өчен археологик шәһадәтнамә өчен [[Хелиодор баганасы]] турында уккыгыз. 
*'Грециядә Һинд дине''' тарафдарлары күп түгел. 2006 елның 1 мартында, Греция хөкүмәте кремацияне рөхсәт итүче законны кабул иткән. Бу законны Афиннардагы Һиндле җәмәгать алкышлап каршы алган.
## Грециядә Һиндлеләр
Афиннарда бик кечкенә Һинд дине тарафдарлары җәмәгате бар. Күпләр бай гаиләләр өчен өй хезмәткәрләре яки машина йөртүчеләре булып эшлиләр.

## Грециядә Һиндлеләр оешмалары
Грек Һинд Мәдәни һәм Муллык Ассоциациясе һәм Һинд-Грек Бизнес Фонды.
Грециянең Берләшкән Җирле Һиндле Җәмәгате. Дилесида, Танагра янында кечкенә мандир бар.

## Грециядә Һинд дине оешмалары
Грециядә ИСККОН (Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте), Сатьянанда Йога, Сахаджа Йога, Брахма Кумари һәм Сатья Саи Баба оешмалары бар.

## Грециядә Сатьянанда Йога
Грециядә Йога популярлык яулый, бигрәк тә Сатьянанда Йога һәм Сахаджа Йога. Сатьянанда Йога Свами Сатьянанда тарафыннан нигезләнгән булган. Свами Сатьянанда Грециядә йога юлламасын тапшыру өчен Свами Шивамуртины билгеләгән. Илһамланып һәм җитәкләп, 1978 елда Свами Шивамурти Сатьянандашрам Хелласны нигезләгән (ул Каламатада башланып аннары Афиннарга, Фессалоникига һәм Греция кыйтга өлеше һәм утрауларына барып җиткән). Сатьянандашрам Хелласның хәзерге Ашрамы Паяниа шәһәрчегеннән тыш нигезләнгән булган һәм аны киләсе елда Свами Сатьянанда җитәкли башлаган. 1984-енче һәм 1985-енче елларда Свами Сатьянанда Грециягә барган һәм борынгы "Үзеңне бел" юлламасы белән күп тарафдарны җыйган. Бу турлар вакытында, ул йога һәм тантра хикмәтен рухи сабак биреп тараткан һәм йоганы кешелекнең бәһагә ия түгел мирасы дип ачкан.

Гаруда Хеллас  нәшрият йорты 2007 елда Греция, Фессалоникида нигезләнгән булган. Кечкенә Гаруда Хеллас һәр йога өйрәнчеге өчен ачык һәм шәхси тәэминат бирә. Ул күбесенчә Һиндстан, Бихар Йога Бхаратидан инглизчә йога турында китаплар кертә. Гаруда Хеллас шулай ук Грек телендә йога китапларын тәрҗемә итә һәм бастыра, шулай итеп йога хикмәте объектив һәм фәнни рәвештә барлык Грек телендә сөйләшүче кешеләргә тәкъдим ителә.

## Грециядә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте
ИСККОН (Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте)нең Грециядә аз санлы тарафдарлары бар. ИСККОН Греция, Афиннарда филиал ачкан. Грециядә ИСККОН 60 Kolokotroni Street, Athens Greece (105 60) адресы буенча урнашкан. ИСККОН Грецияның кечкенә чиркәү, "дога кылу йорты" статусы бар һәм ул шулай итеп Греция Дин Министрлыгы тарафыннан танылган.

## Тышкы сылтамалар
* Greece to Allow cremation 
* Controversy over Durga in Greece
* Sathya Sai Organisation in Greece 
* Satyananda Yoga in Greece 
* Sahaja Yoga in Greece 
* ISKCON Centre in Europe
* Rupanuga Vedic College in Athens 
* Brahma Kumaris in Greece

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Ирина Кузьмина

**Ирина Кузьмина** (, ,  — , ) — СССР опера җырчысы (лирик-колоратур сопрано), РСФСР (1977) һәм Төрекмән ССРның (1965) атказанган, Бүрәт АССРның халык әртисе.
Василий Кузьмин-Короваев

**Васили Кузьмин-Короваев** (, ,  — , ) — хәрби эшлекле, Казан шәһәренең икенче воеводасы (1601-1605).

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Василий Кузьминов

**Васили Кузьминов** (, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1946).
Сергей Кузьминых

**Сергей Кузьминых** (, ,  — , ) — СССР һәм РФ археологы, РФА археология институтының табигать фәннәре ысуллары лабораторяисенең өлкән фәнни хезмәткәре.
Александр Кузьмичёв

**Александр Кузьмичов** (, ,  — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы һәм һөҗүмче), РФ футбол тренеры.

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Сергей Кузьмин

**Сергей Кузьмин** (, ,  — , ) — СССР хәрби эшлеклесе, генерал-майор (1962), Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Артём Кузякин

**Артөм Кузәкин** (, ,  — , ) — Россия баскетболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионатларының бронза (2008/2009, 2009/2010) һәм көмеш (2004/2005) призчысы, Россия кубогы иясе (2008/2009).
Олег Кузьмин

**Олег Кузьмин** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2015-2016), Россия чемпионатларының алтын (2000) һәм бронза (2010) призчысы, Россия кубогы (2011/12) һәм суперкубогы (2012) иясе.

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Дерон Куинт

**Дерон Куинт** (, ,  — , ) — АКШ һоккейчесе (сакчы), Алмания чемпионы (2005/2006, 2007/2008, 2008/2009), КХЛның көмеш (2012/2013) һәм бронза (2011/2012) призчысы.
Андрей Кукарников

**Андрей Кукарников** (, ,  — , ) — сәүдәгәр, җәмәгать эшлеклесе, Казанда карагөрүһлар хәрәкәте җитәкчеләреннән берсе.
Михаил Куклев

**Михаил Куклев** (, ,  — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Александр Куканос

**Александр Куканос** (, ,  — , ) — Россия футболчысы (сакчы), Латвия чемпионатының көмеш призчысы (2012), Латвия кубогы иясе (2012).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Роман Кукумберг

**Роман Кукумберг** (, ,  — , ) — Словакия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
Алексей Кулешов

**Алексей Кулешов** (, ,  — , ) — Россия волейболчысы, Россия чемпионатларының алтын (1997/98, 1999/00, 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2005/06, 2015/16), көмеш (1998/99, 2004/05, 2006/07, 2007/08, 2008/09) һәм бронза (2011/12) призчысы, Олимпия уеннарының көмеш (2000) һәм бронза (2004, 2008) мидәлләре иясе, дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2002), Европа чемпионатларының бронза (2001, 2003) һәм көмеш (2007) призчысы, дөнья кубогының көмеш призчысы (2007), дөнья лигасының алтын (2002), көмеш (2000, 2007) һәм бронза (2006, 2008, 2009) призчысы.
Константин Куликов

**Константин Куликов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри хоккейчысы (һөҗүмче), Югары Хоккей лигасының бронза призчысы (2014).
## Искәрмәләр
Владислав Кулик

**Владислав Кулик** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы), РФның беренче дивизионы җиңүчесе (2010).

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Александр Куликов

**Александр Куликов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (сакчы).
## Искәрмәләр

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Алексей Кулябко

**Алексей Куләбко** (, ,  — , ) — физиолог, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1914), Казан, Тум һәм Мәскәү университетлары профессоры, Тум университетының атказанган профессоры.
Александр Кулясов

**Александр Куләсов** (, ,  — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Александр Кунахович

**Александр Кунахович** (, ,  — , ) — СССР караблар төзүчесе, Сталин премиясе лауреаты (1949), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1960), 340 санлы үзәк конструкторлык бюросының баш конструкторы (1949-?).
Павел Куликов

**Павел Куликов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри хоккейчысы (һөҗүмче), яшьләр арасында дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2012).
## Искәрмәләр
Михаил Куликов

**Михаил Куликов** (, ,  — , ) — табиб, җәмәгать эшлеклесе, Әстерхан губернасыннан I чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
## Искәрмәләр
Матсья

**Ма́тсья** ( — «балык») Һинд динендә — Вишну Ходаеның Дашаватарның беренче аватарасы.

Пураналар буенча соңрак Ману буларак мәгълүм булган борынгы Дравидларның патшасы һәм Вишну тарафдары елгада кулларын юган, шул вакытта аның кулларына кечкенә балык йөзеп килгән һәм аны тормышын коткарырга ялварган. Ул аны комганга салган, ләкин балык комганнан зуррак итеп үскән. Соңрак ул аны бакка, елгага һәм ниһаять океанга салган, ләкин файдасызга. Соңыннан, балык үзен Вишну буларак ачкан һәм Мануга җиде көн дәвам иткән су басу булачак һәм бөтен терелек юк булачак дип әйткән. Вишну Мануга үзе белән коткарыр өчен көймәгә барлык үсемлекләр сортларын һәм барлык хайваннар төрләрен җыярга тиеш дип кушкан. 
Вишну бу очракта бөек балык формасында пәйда була һәм Мануны, беренчел кешене, яңа кеше расасының бабасын коткара. Иске Гаһәдтәге Нух кебек үк, Ману беренче кеше ролена бөтен кеше гөнаһ кылган вакытта изге буларак сайлана. Су басуның төрле юрамалары китерелә. Пураналарда әйтелгәнчә, Манудан кала шулай ук хатыннары белән бергә Брахманың акылга ия балалары җиде риши Сапта-риши коткарылган булган, шуңа күрә җир янә кешеләр яши торган булган.
Бу Вишну аватары Иконографик чагылышында ул ярымбалык-ярымкеше образында килә, аның аскы өлеше балыкныкы. Ике кулында ул кабырчык һәм көпчәк тота, башка ике кулы игелек бирүче һәм саклаучы позициядә. Ул Кирита таҗын һәм Вишну өчен башка традицион бизәнү әйберләрен кия.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Жуковский, Владимир Ильич, Копцева, Наталья Петровна, Искусство Востока. Индия: Учеб. пособие., Красноярск, Красноярский государственный университет, 2005

## Шулай ук карагыз
* Бөтендөнья су басуы
* Нух көймәсе

## Сылтамалар
* Вишну Аватарлары 

Төркем:Һинд дине
Пелагея Куприянова

**Пелагея Куприянова** (, ,  — , ) — мәктәп укытучысы, 3 нче чакырылыш СССР ЮШ депутаты.
Григорий Куракин

**Григори Куракин** (, ,  — , ) — хәрби-дәүләт эшлеклесе, баяр, Казан воеводасы (1579).
Владимир Курашов

**Владимир Курашов** (, ,  — , ) — фәлсәфәче, фән һәм техника фәлсәфәсе, танып-белү теориясе һәм онотологиясе, фән мантыйгы һәм методологиясе өлкәләрендә белгеч, ТРның атказанган фән эшлеклесе (2007).
Сергей Курашов

**Сергей Курашов** (, ,  — , ) — сәламәтлек саклау эшлеклесе, СССР медицина фәннәре академиясенең мөхбир әгъзасы (1966), РСФСР сәламәтлек саклау министры (1955-1959), СССР сәламәтлек сакалау министры (1959-1965).
Пётр Куракин

**Пөтр Куракин** (, ,  — , ) — хәрби-дәүләт эшлеклесе, баяр, кенәз, Казан воеводасы (1571, 1575).

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

## Моны да карагыз
Владимир Курбатов

**Владимир Курбатов** (, ,  — , ) — химик, Ленин комсомолы (1978) һәм СССР дәүләт (1989) премияләре лауреаты, ТАССРның атказанган химигы.

Төркем:Химиклар
Евгений Курбатов

**Евгени Курбатов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри хоккейчесе (сакчы), яшьләр арасында хоккей чемпионатының бронза призчысы (2008).
Никита Корбанов

**Никита Корбанов** (, ,  — , ) — Россия баскетболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионы (2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012, 2015/2016, 2016/2017).
## Искәрмәләр
Фёдор Курганов

**Фөдор Курганов** (, ,  — , ) — илаһиятче, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1896), чиркәү тарихчысы, Казан руханилар академиясе һәм Казан университеты укуытучысы.
Борис Курчатов

**Борис Курчатов** (, ,  — , ) — радиохимик, химия фәннәре докторы, профессор, Ленин (1959) һәм Сталин (1949, 1951) премияләре лауреаты.
Константин Кутепов

**Константин Кутепов** (, ,  — , ) — илаһиятче, гәҗит мөхәррире, Ставрополь руханилар семинариясе ректоры (1904-1911).
Николай Кутепов

**Николай Кутепов** (, ,  — , ) — дини язучы, илаһиятче, Дон миссионерлар мәктәбе башлыгы (?-1915).
Александр Кутузов

**Александр Кутузов** (, ,  — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы), дөнья чемпионы (2014).
Сергей Кутявин

**Сергей Кутәвин** (, ,  — , ) — Россия һөнәри хоккейчесе (һөҗүмче) һәм хоккей тренеры.
Сергей Кутяшов

**Сергей Кутәшов** (, ,  — , ) — мәгариф эшлеклесе, Чуаш фәнни тикшеренү институты (1933-1935) һәм Чуаш дәүләт педагогика институты (1935-1937) директоры.
Илья Кухарчук

**Илья Кухарчук** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).

## Искәрмәләр

Төркем:«Рубин» футбол клубы
Николай Кухто

**Николай Кухто** (, ,  — , ) — газ-турбин йөрткечләр констркуторы, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1975).
Алексей Курзенёв

**Алексей Курзенөв** (, ,  — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).
Виталий Куценко

**Витали Куценко** (, ,  — , ) — Украина дирижеры, Мари АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1974), Татар опера һәм балет театрының баш дирижеры (1979-1983).
Константин Кучин

**Константин Кучин** (, ,  — , ) — гистолог, Харковь университеты профессоры.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

Төркем:Харьковта вафатлар
Николай Кушев

**Николай Кушев** (, ,  — , ) — табиб, маляриолог, Хезмәт каһарманы (1933), Сарытау физика-медицина җәмгыяте рәисе (1908-?).
Иван Лаврентьев

**Иван Лаврентьев** (, ,  — , ) — авыл укытучысы, Казан губернасыннан I чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Борис Кушелевский

**Борис Кушелевски** (, ,  — , ) — табиб, терапевт, Урал хәрби бүлгесенең баш терапевты (1941-1947), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1969), СССР дәүләт премиясе лауреаты (1969).
Дариуш Лавринович

**Дариуш Лавринович** (, , ,  — , ) — Литва баскетболчысы, Литва (2003, 2004, 2005), Төркия (2011), Россия (2012) һәм Украина (2014) чемпионы, Европа чемпионталырының көмеш (2013) һәм бронза (2007) призчысы.
Наталья Лаврентьева

**Наталья Лаврентьева** (, ,  — , ) — җитештерү алдынгысы, В.И. Ленин исемендәге Казан җитен комбинаты тегүчесе (1930-1962), Сталин премиясе лауреаты (1951), СССР ЮШ депутаты (3-5 нче чакырылышлары).
Кшыштоф Лавринович

**Кшыштоф Лавринович** (, , ,  — , ) — Литва баскетболчысы, Россия чемпионтларының көмеш призчысы (2003, 2005, 2007), Италия (2008, 2009, 2010, 2011, 2012) һәм Литва (2013) чемпионы, Европа чемпионатларының алтын (2003), көмеш (2013) һәм бронза (2007) призчысы.
Курма

**Ку́рма** () — Вишнуның Дашаватарның ташбака кыяфәтен алган икенче Аватарасы.

## Тарихы
Берьюлы Дэвалар патшасы Индраның филе, шул Ходайга Дурваса исемле риши бүләк иткән чәчәк гирлянданы таптаган. Моның турында белгәч, Дурваса ачуы килеп Ходайларны каргаган һәм алар көчләрен югалтканнар. Дэвалар куркып Вишнуга мөрәҗәгать иткән һәм ул аларга болгаткыч буларак Мандара тавын кулланып сөт океанын язарга кушкан.  Шулай ук Вишну Дэваларга сөт океанын язуда булышырга асураларны чакырырга тәкъдим иткән, ә алмашка аларга амританың өлешен бирергә, ул алар бергә ирешергә тиеш үлемсезлек нектары. Язу процессы башланганнан соң, Мандара океан эченә бата башлаган, шуннан соң Вишну ташбакага әверелеп тауны тота башлаган. Амрита белән касә пәйда булгач, асуралар шундук аны үзеннән алганнар, шуннан соң Вишну гүзәл апсара кыяфәтен алып һәм аларны юлдан яздырып үзе теләгән чиратта дэвалар һәм асураларга амританы өләшү хокукына ирешкән. Ходайларга амританы өләшеп бетергәч, апсара юк булган. Шуннан соң булган бәрелештә Дэвалар җиңгән, ә асуралар җиңелгән булганнар.

## Ташбака кыяфәтенең мәгънәсе
Ташбаканың кыяфәте бу очракта Галәм төзелешенең символы булып тора: аның панциреның ике капкачы - Күк һәм Җир, алар арасындагы пространство - Ходайлар, табигать һәм кешеләр дөньясы. Ташбаканың аякларын эчкә кертүе һәм чыгаруы Галәмне Барлыкка Китерүче эшчәнелеге белән чагыштырырга мөмкин, ул башта дөньяны үзеннән дөньяны чыгара, ә аннан соң аны бөтендөнья катастрофасы мизгелендә эчкә ала. Ә ташбаканың панцире - санасара даирәсенең визуаль образы.

## Сәнгатьтә
Сәнгатьтә Курма-Вишну гадәттә сын буларак иңбашларында Мандара тавын тотучы һәм шул тауны Шеша(Ананта) еланы уратылган килеш күрсәтелә.

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* Жуковский, Владимир Ильич, Копцева, Наталья Петровна, Искусство Востока. Индия: Учеб. пособие., Красноярск, Красноярский государственный университет, 2005

## Сылтамалар
* Курма килүенең тасвирламасы  «Бхагавата-пурана»да (Ачарья Бхактиведанта Свами Прабхупада комментариялары белән).

Төркем:Һинд дине
Төркем:Вишнуизм
Төркем:Һинд дине Илаһлары
Валлабха

**Валла́бха, Шри Валлабхачарья** (1479—1531) — Һиндстан дини фәлсәфәчесе, Һинд дине Вайшнав Кришнаит дин әһеле, ачарья, Пуштимарга ("Җанның чәчәк атуы юлы") Һинд дине вишнуит агымы нигезләүчесе. Валлабха Вайшнавизм традициясендә Веданта фәлсәфәсен кабул иткән ачарья һәм гуру буларак карала. Еш ул Рудра-сампрадая нигезләүчесе Вишнусвами белән ассоциацияләнә һәм аның чагылышы буларак карала.. Һинд фәлсәфәсендә ул Кришна һәм аның Аватарларының күп лилалары тасвирланган Бхагавата-пурананың берничә комментарияләрнең һәм уналты сутра (трактатларның) авторы буларак мәгълүм. Валлабхачарья Һиндстан мәдәниятендә галим, фәлсәфәче һәм бхакти тәгълиматы дәгъвачысы буларак уникаль урын алып тора. Ул бигрәк тә Бхагавата дине дәгъвачысы һәм тарафдары буларак мәгълүм. Валлабха Райпур янында Чампаранья авылында Һинд Чхаттисгарх штатында туган.
  
## Хезмәтләре
*  «Кришнашарая»
* «Сиддханта Рахасья»
* «Чатухшлоки»
* «Мадхураштакам»

## Шулай ук карагыз
* Пуштимарга
* Вишнусвами
* Кришнаизм
* Вайшнавизм

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Валлабха (по материалам «Энциклопедия РОЛ»)
* *[[Радхакришнан С.]]* Валлабха (из книги «Индийская философия» том 2)
* Валлабха-сампрадая 

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине шәхесләре
Төркем:Һинд дине фәлсәфәсе
Риши

**Ри́ши** (кай вакыт *рши*; ,  — «күрәзәче», «үткен акыл иясе») — Һинд динендә аларга Ходайлар Веда гимннарын ачкан хәкимнәр. Гимннар төзүчеләре булып саналган хәкимнәр исемнәре анукрамани индексында күрсәтелгән. Шуннан кала, аерым ришиларның һәм тулы гаиләләренең исемнәре текстларның үзендә очрый. Мәсәлән, Сварбхану Сурьяны (Кояшны) урлагач, Атри гаиләсе аны кайтара («Ригведа», 5. 40), "Ригведа"ның 7-енче мандаласында Васиштхаларга гимн бар һәм аларның нәсел башы бабалары мифик туу тарихы бар.. Кайбер "Ригведа" гимннары авторлары булып хатын-кыз ришилар тора, мәсәлән: Вишвара Атрейи (5.28), Гхоша Какшивати (10. 39-40), Джуху Брахмаджая (10.109) һәм башкалар. 
"Ригведа"да ук Саптариши турында табабыз. Монда алар "илаһи", "аталар" эпитетын йөртәләр һәм Ходайлар белән бергә искә алыналар. Аларның билгеле исемнәре юк. Шатапатха-брахманада инде алар шәхесләнәләр һәм исемнәргә ия булалар. Ваю һәм Вишну Пураналарында җиде ришига тагын берәр өстәлә. Соңрак ришилар рәтенә Ману закон бирүчесе, Вальмики һәм Вьяса шагыйрьләре, Гаутама (Уддалака Аруни) (Гаутама Будда белән бутамаска) һәм башкалар кертелә. Вишну-пурана барлык ришиларны өч сыйныфка бүлә: Вишвамитра кебек патша ришилар, Нарада кебек илаһи ришилар, брахман ришилар, Васиштха кебек Брахма уллары һ.б.
Эпоста "риши" - батырлыклары яки язмалары, тәкъвалыгы яки зирәклеге белән мәшһүр тарихи шәхесләр атамасы гына. Ришиларның кайберәүләре шулай ук Праджапати санында да кабатлана, аларның саны шулай ук башта җиде булган, аннары сигез һәм хәтта ун булган. Җиде ришиларның иң борынгы хасияте буларак аларны Зур Җидегән йолдызлыгына тиңләштерү тора. Аларның саны (җиде) гадәттә Веда текстларында искә алынган төрле төркем каһиннәр саны белән бәйләнешкә куела.

## Шулай ук карагыз
* Саптариши
* Апаурушея

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

Төркем:Һинд дине
Ашвиннар

**Ашви́ннар** () (*ашвин-* «ат иясе, атны тыючы, җайдак», икелек санында *ашвинау*) яки **Ашвини Кумарлар** — "Ригведа"да илаһи игезәк-җайдаклар, Сурьяның Вивасвата формасындагы болытлар Алиһәсе Саранья уллары. Алар таң атуны һәм Кояш баюның символлары булган Ведик Ходайлар. Алар таң ату алдыннан алтын арбада пәйда булалар һәм кешеләргә байлык китерәләр, бәлалардан һәм авырулардан арындыра.
Алар - Ходайларның табиблары һәм Аюрведа медицинасы яклаучылары. Аларны "Ригведа"да Насатья дип атыйлар (икелек санында "насатйау" "юмартлар, файдалылар"), соңрак Насатья дип игезәкләрнең берсен атадылар, икенчесен Дасра дип атадылар ("якты бүләк"). Популяр этимологиядән чыгып, Насатья исеме "на+асатйа'' "ялганчы түгел" = "чын".
«Махабхарата»да Панду патшасының хатыны Мадри үз улларын Ашвиннарга багышлый һәм Накула һәм Сахадева дигән игезәкләрне тудыра, алар соңрак Кунти уллары белән беррәттән Пандавлар буларак мәгълүм булдылар.

Ашвиннар "Ригведа"да 376 мәртәбә искә алына.

Жорж Дюмезиль Ашвиннар һәм Грек Диоскурлары һәм Скандинавия Фрейр һәм Ньёрд игезәкләре арасында параллель үткәрә, аларны өченче иҗтимагый функция - муллык һәм иминлек чагылышы дип саный. Бу барлык илаһи игезәкләрнең мифологик образлары, Дюмезиль фикеренчә гомуми Һинд-Европа вакытыннан ук килә.

## Шулай ук карагыз
* Игезәк Ходайлар
* Косма һәм Дамиан

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Франциядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге

Түбәндә адреслары белән Франциядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге''' китерелгән:

## Париж
* Ганеша Гыйбадәтханәсе, 17, rue Pajol Paris France 75018
* Шри Ашталакшми Тевастханам, 1 bis, Rue Ledru Rollin, Choisy-le-Roi 94600
* Шри Шри Радха Паришишвара Гыйбадәтханәсе , 230 Av de la General Leclerc, 95200 Sarcelles, Paris, France

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре
Пандит

**Пандит** (; әйтелеше (IPAc-en|ˈ|p|ʌ|n|d|ɪ|t|,_|ˈ|p|æ|n|d|ɪ|t); кыскартылмасы **Pt.** яки **Pdt.** дип язылырга мөмкин; **Panditain** яки **Punditain** хатын-кыз пандитка яки пандит хатынына карый торган төшенчә булырга мөмкин) ул галим Брамин яки Һинд дине белеменең нинди дә булса тармагының, бигрәк тә Ведик язмаларның, дхарманың, Һинд фәлсәфәсенең яки музыканың укытучысы. Ул Гурукулда Гуру булырга мөмкин. Көньяк Һиндстан музыкантлары һәм Аюрведа вайдья кастасы әгъзалары "Пандит яки Пандитһ" фамилияле булырга мөмкин.

Монье Уильямс фаразынча, Санскритта, Пандит махсус белемле "акыллы, белем алган яки мәгърифәтле кеше" дигәнне аңлата. Төшенчә *paṇḍ* (पण्ड्) сүзеннән алынган, бу "җыярга, өеп куярга, урнаштырырга" дигәнне аңлата. Төшенчә Ведик һәм пост-Ведик текстларда бар, ләкин аның нинди дә булса социологик контексты юк. Колониаль чор әдәбиятында төшенчә гомумән алганда Һинд дине законында белгеч булган браминнарга караган.

Моңа бәйле булган Пурохит төшенчәсе өй яки сарай каһиненә карый.

## Шулай ук карагыз
*Пурохит
*Пуджари
*Эпик Һиндстан
*Кашмири Пандит
*Найи брамин
*Корла Пандит
*Сарасватлар исемлеге
*Сарасват Брамин
*Устад

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Һинд дине төшенчәләре
Мантра

**Ма́нтра** (, «психик гамәл башкару коралы», башка мәгънәдә "шигырь", "сихер сүзе", "әфсен", "тылсым","ырым" ) — Һинд динендә, Буддизмда һәм Джайнизмда кагыйдә буларак аны тәшкил итүче авазларны дөрес итеп әйтергә тиеш булган изге текст, сүз яки иҗек.
Мантраларны псаломнар, догалар һәм тылсымлы сүзләр белән чагыштыралар. Һинд дине тарафдарлары фаразлаганча, мантра - ул акылга, эмоцияларга һәм хәтта тышкы әйберләргә дә йогынты ясаучы сөйләмнең билгеле формасы. Гадәттә мантра Санскрит телендә берничә аваз яки сүзнең сүзтезмәсе. Шул ук вакытта мантраның һәрбер сүзенең, иҗегенең һәм хәтта аерым авазының тирән дини мәгънәсе булырга мөмкин (мәсәлән, иң мәшһүр мантраларның берсе - сакраль "Ом" авазы, аны кайбер дини-фәлсәфи тәгълиматларда өч авазның (А, У һәм М)ның комбинациясе дип санарга мөмкин, аларның һәрберсе, үз чиратында, төрле мәгънәләргә һәм аңлатмаларга ия).

Мантралар Веда чыгышлы - Һинд дине әдәбиятында күп мантралар бар. Мантралар шулай ук Буддизмда һәм Джайнизмда кабул ителгән.
Һинд дине әдәбиятының рәтендә расланганча, мантраларны өч иң югары каста гына җырлый ала, ә башкалар садхананы мантраларны декламацияләмичә генә башкарырга тиеш дип әйтелә.
.
## Ом мантрасы

## Буддизм мантрасы мисалы

## Шулай ук карарга мөмкин
* Харе Кришна мантра
* Ом (мантрасы)

## Искәрмәләр

## Әдәбият
* *Матвийцева Е. В.* Жанровое переосмысление восточных мантр в современной Европе // В мире научных открытий. 2013. № 5. С. 26-41.
* *[[Пахомов, Сергей Владимирович|Пахомов С. В.]]* Индуистские тантрические мантры: значение, разновидности, практическое применение // Вестник Русской христианской гуманитарной академии. 2008. Т. 9. № 1. С. 225—241.

Төркем:Һинд дине
Таиландта Һинд дине

**Таиландта Һинд дине** тарафдарларының берникадәр өлеше кала бирә. Алар күбесенчә шәһәрләрендә яшиләр. Үткәндә, дәүләт Кхмер Империясе тәэсире астында булган, аның көчле Һинд дине тамырлары булган. Таиланд бүгенге көндә күбесенчә Буддист дәүләте булуга карамастан, Таиланд мәдәниятенең күп элементлары һәм символизмы Һинд дине тәэсирен һәм мирасын күрсәтә. Мәсәлән, популяр Рамакиен эпосы Рамаянага нигезләнгән. Таиландның Патша эмблемасында Вишнуның атлана торган ваһанасы Гаруда сурәтләнгән.

Баңкок янындагы Пхра Нахон Си Аюттхая Таи шәһәре Раманың туу урыны хөрмәтенә Айодхья дип атала. Ритуалларда Брахманизмдан килеп чыккан күпсанлы чагылышлар бар, мәсәлән, изге бауларны куллану һәм кабырчыклардан суны агызу. Дәвам иттереп, Таилар Буддизм белән беррәттән Һинд дине ходайларына табыналар, мәсәлән, мәшһүр Эраван Гыйбадәтханәсендә Брахмага, Ганеша, Индра һәм Шива сыннарында һәм Һинд дине Ходайларына карый торган символлар бар, мәсәлән, Гаруда, монархия символы. Гыйбадәтханә стеналарында рельефлар, мәсәлән, Сурин янында 12-енче гасыр "Прасат Сихорафум" биюче Шиваны һәм кечерәк Парвати, Вишну, Брахма һәм Ганеша сурәтләрен күрсәтә.

Дэвасатхан ул Патша Рама I тарафыннан 1784 елда нигезләнгән Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Таиландта Браминизмның үзәге булып тора. Патша мәхкәмәсе Браминнары гыйбадәтханәдә эшлиләр, алар елында берничә патша церемониясе башкаралар.

Ел саен "Триямпаваи-Трипаваи" буларак мәгълүм Гигант Таган церемониясе Таиландның төп шәһәрләрендә 1935 елга кадәр үткәрелгән, шуннан соң ул саклык сәбәпләре аркасында туктатылган. Церемониянең исеме ике Тамил лозунгыннан килә: "Тирувемпаваи" һәм "Тируппаваи". "Тирувемпаваи"дан Тамил шигырьләр - *poet pratu sivalai* ("Шива Ходаеның йортының порталларын ачу") - бу церемониядә укылган һәм шулай ук Таи Патшасының Таҗ кию церемониясе булган. Т.П. Минакшисундарам буенча, фестивальнең исеме Тхируппаваи шулай ук укылырга мөмкин булуга ишарә итә. Таган церемониясе Ходай ничек дөньяны яратканны күрсәткән. Кибетләрдән тыш, бигрәк тә шәһәрчекләрдә һәм авыл өлкәләрендә, муллык, уңыш Алиһәсе буларак Нанг Квакның сыннарын (Лакшминың юрамасы) күрергә була.

Элита һәм патшаның өйдәгеләре, еш Браминнарны соңгы юлга озатуларны һәм Патшаның Сукалау Церемониясе кебек церемонияләргә яллыйлар, бу яхшы уңышны тәэмин итү өчен. Һинд диненең әһәмиятен инкарь итеп булмый, гәрчә күпчелек ритуаллар Буддизм белән катнашкан булса да.

Таи Халык Санын Алу буенча, Таиландта 52 631 Һинд дине тарафдары яши, алар халыкның 0,09%-ын тәшкил итәләр.
## Шулай ук карарга мөмкин
* Видья Дхар Шукла
* Сдок Кок Тһом
* Рамакиен

## Искәрмәләр

Төркем:Һинд дине
Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине
Төркем:Таиландта дин
Упаманью

**Упаманью** ул Ригведик риши. Ул Сама Веданың Вамса Брахманасында (1.18)-дә искә алынган Камбоджа Аупаманьяваның атасы яки борынгы бабасы.

## Искәрмәләр

## Шулай ук карагыз
*Камбоджалар
*Камбодж
*Аупаманьява Камбоджа
*Борынгы Камбоджаларда Брахманизм

Төркем:Һинд дине