Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты

**Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты** () — 1990 елда Татарстан АССРның Яр Чаллы шәһәрендә ачылган педагогика юнәлешле югары уку йорты. 

## Тарих

1980-елларда КамАЗ төзүчеләр шәһәре һәм халкының зур тизлек белән үсүе сәбәпле, һәртөрле белем һәм тәрбия бирү йортларында укытучы һәм тәрбиячеләр күпләп кирәк була башлый. Шуны истә тотып, 1990 елның 28 маенда Яр Чаллыда укытучылар һәм  тәрбиячеләр әзерләүче Алабуга дәүләт педагогия институтының филиалы оештырыла. 3 факультетта: педагогика, сәнгать-графика, мәктәпкәчә белем бирү факультетларында белгечләр әзерләнә. Ю. И. Петрушин (*[[1984 ел|1984]]—[[1991 ел]]ларда Яр Чаллы шәһәр башкарма комитеты рәисе*), Т. Н. Галиуллин  (*[[1971 ел|1971]]—[[1986 ел]]ларда [[Алабуга дәүләт педагогика университеты|АДПИ]] ректоры*) һәм вузның беренче ректоры З. Т. Шәрәфетдинов (*[[1950 ел|1950]]—[[2002 ел|2002]]*) башлангычы белән филиал мөстәкыйль вузга әверелә, яңа факультетлар ачыла: филология, математика, табигать фәннәре-география, чит телләр факультетлары.

1998 елда 7 факультетта: башлангыч белем бирү методикасы һәм педагогика, мәктәпкәчә педагогика һәм психология, чит телләр, татар филологиясе, математика һәм информатика, география, сәнгать-графика, филология факультетларында 3 мең студент белем ала. Татарстанда беренче буларак, әлеге югары уку йортының барлык факультетларында профиль фәннәрдән татар телендә белем бирә торган бүлекләр ачыла.
КамАЗ заводы ярдәме белән вузның матди-техник базасы ныгытыла, 1994 елда икенче уку бинасы (*[[Яр Чаллы]], ЗЯБ бистәсе, Тимер юлчылар тыкрыгы, 9А*) сафка баса. Югары уку йортында аспирантура ачыла.
 
2005 елда вузда 4 311 студент 11 белгечлек буенча укый.

2011 елның маенда институт РФ мәгариф һәм фән министрлыгы карары белән Яр Чаллы дәүләт социаль-педагогик технологияләр һәм ресурслар институты () итеп үзгәртелә.

2015 елның декабрендә институтка «университет» дәрәҗәсе бирелә, исеме Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты () итеп үзгәртелә.

Гамәлгә куючысы — РФ югары белем  һәм фән министрлыгы (*[[2018 ел]]ның [[15 май|15 маеннан]] [[Русия Федерациясенең мәгариф министрлыгы|РФ мәгариф министрлыгы]]*). 

## Факультетлар
* Педагогика һәм психология факультеты
* Филология факультеты
* Физик тәрбия һәм спорт факультеты
* Тарих-география факультеты
* Математика һәм информатика факультеты
* Сәнгатьләр һәм дизайн факультеты
* Индустриаль-педагогика көллияте (*[[2018 ел]]дан*)

## Кафедралар
* З. Т. Шәрәфетдинов исемендәге Педагогика һәм психология кафедрасы  
* Башлангыч һәм мәктәпкәчә белем бирү теориясе һәм методикасы кафедрасы  
* Рус теле һәм әдәбияты кафедрасы  
* Татар теле һәм әдәбияты, аларны укыту методикасы кафедрасы  
* Роман-алман телләре һәм аларны укыту методикасы кафедрасы  
* Чит телләр кафедрасы 
* Биология һәм аны укыту методикасы кафедрасы  
* Георафия һәм аны укыту методикасы кафедрасы  
* Тарих һәм аны укыту методикасы кафедрасы  
* Рәсем сәнгате кафедрасы
* Инновацияле дизайн кафедрасы
* Инфоматика һәм хисаплау математикасы кафедрасы 
* Математика һәм аны укыту методикасы кафедрасы  
* Физик тәрбия һәм спорт кафедрасы

## Белгечлекләр
* Гамәли информатика (*бакалавриат, торып уку 4 ел, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Менеджмент (*бакалавриат, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Туризм (*бакалавриат, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Педагогика белеме (*бакалавриат, торып уку 4 ел, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Психология-педагогика белеме (*бакалавриат, торып уку 4 ел*)
* Махсус (*дефектология*) белем (*бакалавриат, торып уку 4 ел, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Педагогика белеме (*ике профильле белем алу, бакалавриат, торып уку 5 ел, читтән торып уку 5 ел 6 ай*)
* Документ тутыру һәм архив эше (*бакалавриат, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Физик тәрбия (*бакалавриат, торып уку 4 ел*)
* Адаптив физик тәрбия (*сәламәтлегендә тайпылышлар булганнар өчен, бакалавриат, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Социаль-мәдәни эшчәнлек (*бакалавриат, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Дизайн (*бакалавриат, торып уку 4 ел, читтән торып уку 4 ел 6 ай*)
* Педагогика белеме (*магистратура, торып уку 2 ел, читтән торып уку 2 ел 6 ай, торып-читтән торып уку 2 ел 5 ай*)
* Педагогика белеме (*югары белемле белгечләр әзерләү, торып уку 3 ел, читтән торып уку 3 ел 6 ай*)
* Тел белеме һәм әдәбият белеме (*югары белемле белгечләр әзерләү, читтән торып уку 3 ел 6 ай*)
* Физик тәрбия һәм спорт (*югары белемле белгечләр әзерләү, читтән торып уку 3 ел 6 ай*)
* Гамәли информатика (*махсус урта белем, торып уку 3 ел 10 ай*)
* Туризм (*махсус урта белем, торып уку 3 ел 10 ай*)
* Мәктәпкәчә белем бирү (*махсус урта белем, торып уку 3 ел 10 ай*)
* Башлангыч сыйныфларда укыту (*махсус урта белем, торып уку 3 ел 10 ай*)
* Башлангыч сыйныфларда коррекцияле педагогика (*махсус урта белем, торып уку 3 ел 10 ай*)
* Документ белән тәэмин итү һәм архив эше (*махсус урта белем, торып уку 2 ел 10 ай*)
* Физик тәрбия (*махсус урта белем, торып уку 2 ел 10 ай*)
* Дизайн (*махсус урта белем, торып уку 2 ел 10 ай*)

## Инфраструктура
Студентлар өчен 300 урынлык спорт-сәламәтләндерү комплексы (*йөзү бассейны белән*), 225 урынлык спорт залы, ике тулай торагы бар.
.

## Шәхесләр
### Ректорлар
* 1990—2002 — З. Т. Шәрәфетдинов 
* 2002—2005 — Г. Р.  Әгъләмова 
* 2005—2006 — И. С.  Сафуанов 
* 2006—2018 — Ф. З. Мостафина 
* 2018 елдан — Ә. А. Галиәкбәрова, икътисад фәннәре кандидаты, доцент.

### Укытучылар

### Тәмамлаучылар

Югары уку йорты ачылганнар алып, шәһәр, Идел-Урал төбәкләре, Татарстанның авыл районнары өчен 18 мең югары белемле белгеч әзерләнгән.
* Әлфия Ситдыйкова. язучы.
* Гөлназ Әдһәмова, рәссам.

## Искәрмәләр


## Чыганаклар
# Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0

## Сылтамалар

*  Уку йортының рәсми сайты
*  НГПУ: сайт для абитуриентов 
*  Уку йортының Вконтакте сәхифәсе
*  Уку йортының студентлар һөнәри берлеге ошмасының Вконтакте төркеме рәсми сәхифәсе
*  Уку йорты турында фильм (*1:16*)
*  Уку йорты турында фильм  (*2:25*)

## Моны да карагыз

* Россия югары уку йортлары исемлеге

Төркем:Әлифба буенча университетлар
Төркем:1990 елда нигезләнгән уку йортлары
Төркем:Россия университетлары
Төркем:Татарстан югары уку йортлары
Төркем:Россиянең педагогика югары уку йортлары
Төркем:Яр Чаллы югары уку йортлары
Төркем:Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты