Әлмәт

**Әлмәт** (, ) — Татарстан шәһәре, Әлмәт районы үзәге. Кама буе, Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгындагы сөзәклектә, Зәй елгасының (Кама кушылдыгы) сул як ярында, Әлмәт тимер юл станциясеннән төньяк-көнбатышка таба 16 километрда, Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 279 километр ераклыкта урнашкан. Автоюлларның эре төене. Шәһәрдән 10 километр читтә – Бөгелмә–Яр Чаллы–Әгерҗе тимер юлы. Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгында урнашкан.
Халкы 159 000 кеше тәшкил итә.
Әлмәт – Татарстанның эре нефть сәнәгате үзәге (Ромашкино нефть һәм газ ятмалары чыганагы). Әлмәт – «Дуслык» магистраль нефтьүткәргеченең, Түбән Новгород, Пермь, Самар һәм башка нефтьүткәргечләрнең башлангыч пункты.
## Тарих
Әлмәт шәһәре Әлмәт авылы нигезендә барлыкка килә. Әлмәт авылы, «Әлмәт энциклопедиясе» хезмәткәрләре тикшеренүләренә караганда, 1720 елда нигезләнгән. 1930 елдан Әлмәт авылы — Әлмәт районының үзәге. Нефть чыгу белән бәйләнешле рәвештә, 1952 елның март аеннан ул шәһәр тибындагы бистәгә (поселок) әверелә, 1953 елның ноябрь аеннан исә шәһәр статусын ала.

## Халык саны

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 163512 кеше яши, шул исәптән:
татарлар — 52,01%,
урыслар — 36,95%,
башка халыклар — 5,96%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 5,08%.

## Сәнәгать
 
**нефть чыгаручы сәнәгать**
* «Әлмәтнефть» нефть-газ чыгару идарәсе
* «Елховнефть» нефть-газ чыгару идарәсе
* «Ямашнефть» нефть-газ чыгару идарәсе
* В.Д.Шашин исемендәге «Татнефть» ААҖ
* «Татнефтеотдача» ЯАҖ
* «Нефтеконсорциум» ЯАҖ,
* «Татойлгаз» ЯАҖ,
 
**газ эшкәртү**
* «Татнефть газ эшкәртү» идарәсе
**машина төзелеше һәм металл эшкәртү** 
* «АЛНАС» батырма электр насослары заводы» ААҖ 
* «Әлмәт торба заводы» ААҖ 
* «Әлмәт резина техника изделиеләр заводы» ҖЧҖ 
* «Әлмәт тимер-бетон изделиеләр заводы» ААҖ
* «Әлмәт «Радиоприбор» заводы» ААҖ
* «АЗГП» ААҖ» производство-сәүдә фирмасы
 
**җиңел сәнәгать**
* «Алсу» оек-оекбаш фабрикасы
**азык-төлек сәнәгате** 
* Әлмәт сөт комбинаты, «Әлмәт икмәк заводы» ААҖ 
 
«Акташ кирпеч заводы» ААҖ үзәктән читтәрәк урнашкан. Нефть чыгару районның барлык территориясендә алып барыла.
## Авыл хуҗалыгы
Әлмәт районында бодай, арыш, арпа, солы, борчак, вика, кукуруз, тары, яшелчәләр үстерелә.
Мөгезле эре терлек, дуңгыз, сарык, атлар, кош-корт, читлектә җәнлекләр (ак төлке, чәшке) асрала.
**Авыл хуҗалыгы ширкәтләре **
* «Колшәрип» кошчылык фабрикасы» ҖЧҖ.
Территориядә Әлмәт һәм Кәләй урман хуҗалыклары бар.
 
## Мәгариф
* Әлмәт нефть институты
* Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты
* Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы
* Әлмәт политехника техникумы
* Әлмәт физкультура техникумы
* Әлмәт медицина училищесы
* Ф. З. Яруллин исемендәге музыка училищесы

## Мәдәният
### Театрлар
* Әлмәт татар дәүләт драма театры
* Әлмәт урам театры
* «Аулак» шәһәрлеләр театры
* Курчак театры
### Язучылар оешмасы
* Әлмәт язучылар оешмасы
#### Музейлар
* Туган якны өйрәнү музее
* Әлмәт картиналар галереясы
#### Һәйкәлләр
* Габулла Тукай һәйкәле (1967)
* Муса Җәлил һәйкәле
## Дин
#### Православие
* Әлмәт епархиясе
**Казан соборы
**Петр һәм Павел чиркәве
#### Ислам

* Р.Фәхретдин мәчете
* «Нурлы» мәчете
* Таш мәчет
* Бигәш мәчете
* Зиннур мәчете
* Нурсала мәчете
* Беренче мәхәллә мәчете
* «Дуслык» мәчете
* Мәдинә мәчете
* Тәскирә мәчете
## Спорт
* "Нефтяник" хоккей клубы
* "Алнас" футбол клубы
## Шәхесләр

* Локман Бадыйкшан (1919—2015), язучы.
* Минзаһит Баһаветдинов (1951), спортчы.
* Айвар Билалов (1990), спортчы, тренер, милли көрәш буенча Россиянең спорт мастеры (2014), Татарстан, Россия, дөнья (2015) чемпионы.
* Илгизәр Гайнетдинов (1954), футболчы.
* Сергей Мартынов (1962), инженер-механик, ТР Дәүләт бүләге лауреаты (2008).
* Наил Мәганов (1958), «Татнефть» ГАҖ генераль директоры, «ТАНЕКО» АҖ һәм «ЗЕНИТ» банкы ГАҖ директорлар шурасы рәисе.
* Равил Мәганов (1954―2022), «Лукойл» АҖ беренче башкарма вице-президенты.
* Өлфәт Мәганов (1928—2018), 1953 елдан «Татнефтегеофизика» трестының Әлмәт конторасында өлкән инженер, 1978—1998 елларда Әлмәт геофизика хезмәтләре идарәсе башлыгы.
* Ирек Сафин (1932—2004), медицина фәннәре докторы (1987), профессор (1989). БР атказанган фән эшлеклесе (1999), БР атказанган табибы (1993).
* Гүзәл Хәбетдинова (1969), Әлмәт районы башлыгы (2024 елның 15 ноябреннән). Татарстанның атказанган икътисадчысы.
* Уел Хөсәенов (1949), Яр Чаллының фирка, хуҗалык җитәкчесе.
* Ләйсән Фәйзуллина, Камал театры артисты (2008 елдан). Татарстанның атказанган артисты (2018), «Тантана» премиясе лауреаты (2021).

## Галерея

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Әлмәт турында мәгълүмат 
## Моны да карагыз

Төркем:Татарстан шәһәрләре
Төркем:Татарстан район үзәкләре
Төркем:Әлмәт районының торак пунктлары