5 май

**5 май** — Милади тәкъвимендә бишенче айның бишенче көне. Ел ахырына кадәр 240 көн кала.

#### 

###### 
* : 
** ***[[Африка]]ның [[бөтендөнья мирасы]] көне*** (, , ).
** ***Бөтендөнья [[португал теле]] көне*** (, , ).
*  — ***Бөтендөнья куллар гигиенасы көне***, 2009 дан (, , ). 
* Халыкара акушерлар конфедерациясе (en) — ***[[Халыкара кендек аналары көне]]*** (, ).
*  Португал телле илләр берләшмәсе — ***[[Португал теле]] һәм лузофон [[мәдәни мирас]]ы көне***, 2005 тән (, ). 
*  Европа Шурасы — ***[[Европа]] көне***, 1949 дан (, , ).

###### 
*  АКШ — ***Хәбәрсез югалган һәм үтерелгән асаба халыклар [[хатын-кыз]]ларына багышланган [[хәтер көне]]*** ().
*  Албания — ***Милләт хакына газап чиккәннәр көне*** (, ).
*  — ***[[Һиндстан]]лылар күчеп килүе көне***, 1838 ().
*  Дания — ***Азат ителү көне*** (, ).
*  Испания — ***[https://www.wikidata.org/wiki/Q160139?uselang=tt Маутхаузен] һәм башка концлагерьләргә депортацияләнгән һәм анда вафат булган [[испаннар]]ны һәм Испаниядә бар [[нацизм]] корбаннарын [[хәтер көне|искә алу көне]]*** ().
*  Корея — ***[[Бала]]лар көне*** (, ).
*  Кыргызстан — ***[[Конституция]] көне*** (, , ).
*  Мексика — ***[[Пвебла-де-Сарагоса|Пвебла]] бәрелешендә [[җиңү көне]]*** яки ***5 май көне*** (1862) (, , ).
*  Нидерландлар — Азатлык көне (, ).
*  — Олы яшьлеләр көне ().
*   — **[[Татар теле көне (Румыния)|Татар теле көне]]**. 
*  — Эфиоп ватанпәрвәрләрнең җиңү көне (, ).
*  Япония — [Бала]]лар көне (, ).

###### 
* ***[[Халыкара инвалидлар хокуклары өчен керәшү көне]]*** (, ).
*  АКШ — ***[[Пвебла-де-Сарагоса|Пвебла]] бәрелешендә [[җиңү көне]]*** яки ***5 май көне***, 1862 (, , ).
*  Аргентина /  Буэнос-Айрес провинциясе — ***Җирле [[язучы]]лар көне***, Арольдо Конти истәлегенә ().
*  Беларусь — ***[[Матбугат]] көне*** (, ).
*  Бразилия: 
** ***Бөтендөнья юлларда ихтирамлылык көне*** (, ).
** Илкүләм ***иҗтимагый лидерлар көне*** (), ***коммуникацияләр көне***  () һәм ***экспедиторлар көне***  ()
**  Риу-Гранди-ду-Сул штатындагы *** [[Монтенегру (Риу-Гранди-ду-Сул)|Монтенегру]] муниципалитеты көне*** () һәм  Сан-Паулу штатындагы *** [[Биритиба-Мирин]] һәм  [[Гарса (Сан-Паулу)|Гарса]] муниципалитетлары көне*** ().
** ***[[Маршал]] [https://www.wikidata.org/wiki/Q961743?uselang=tt Рондон] көне*** (, ).
*  Фәлистыйн һәм диаспорасы — ***[https://www.wikidata.org/wiki/Q311577?uselang=tt Изге Хыдыр] бәйрәме көне*** ().
* ***[[Комикс]] [[рәссам]]нары көне*** ()

## 
* 1912 — Петроград шәһәрендә «Правда» газетасы чыга башлаган. 
* 1939 — ТАССР Югары  Президиумы татар язуын латин алфавитыннан рус графикасы нигезендә төзелгән алфавитка күчерү турында Указ чыгара.
* 1992 — Кырым парламенты Кырым бәйсезлеген игълан итте һәм бу статусны раслау өчен референдумны билгеләде.

## 
 
* 1813 — Сөрен Кьеркегор, дат фәлсәфәчесе, протестант теологы, язучы.
* 1818 — Карл Маркс, алман фәлсәфәчесе һәм сәясәтче.
* 1846 — Һенрик Сенкевич, Польша татар язучысы, галиме, Нобель бүләге иясе.
* 1860 — Бронислав Гузовский, 
* 1869 — Борис Розинг, 
* 1877 — Всеволод Кадыгробов, 
* 1877 — Сергей Гассар, 
* 1881 — Гафур Коләхмәтов, татар драматургы.
* 1884 — Һарри Труман, ның 33 нче президенты.
* 1884 — Юргис Карнавичюс, 
* 1886 — Хәбибулла Габитов, 
* 1888 — Зариф Бәшири, татар шагыйре, язучы, публицист, журналист, тәрҗемәче.
* 1898 — Георгий Юньев, 
* 1901 — Евгения Тихвинская, 
* 1904 — Абдулла Гыйззәтуллин, Кызыл Гаскәр сержанты, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1904 — Хәмит Ярми, фольклор белгече, әдәбият галиме.
* 1908 — Александр Кондаков, 
* 1911 — Габдулла Бичурин, ТАССР ДИК рәисе.
* 1913 — Иосиф Григулевич, совет разведчигы, караим.
* 1919 — Николай Байдин, 
* 1921 — Артур Леонард Шавлов, 
* 1923 — Михаил Егоров, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең укчылар полкы разведчигы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1926 — Клавдия Чегодаева, 
* 1927 — Ричард Аллаяров, 
* 1930 — Леонид Абалкин, 
* 1932 — Николай Ерёмин, 
* 1935 — Рифат Ибраһимов, журналист, җәмәгать эшлеклесе, төбәк тарихчысы, «Туган як» газетасын оештыручы.
* 1936 — Александр Зотов, 
* 1936 — Фёдор Олешкевич,
* 1937 — Владимир Кадышевский, 
* 1937 — Иса Абдурахманов, 
* 1938 — Геннадий Юмарт, чуаш шагыйре, әдәбият галиме.
* 1939 — Дамир Гарифуллин, төбәк тарихчысы, шагыйрь.
* 1940 — Дамир Азаматов, 
* 1942 — Эльмира Ильясова, 
* 1943 — Дагун Омаев, 
* 1946 — Борис Казаков, 
* 1956 — Айвар Саттаров, 
* 1958 — Альберт Сәфәров, 
* 1966 — Фәнис Сәлахиев, гер күтәрү спорты буенча дөнья чемпионы.
* 1968 — Владимир Филиппов, 
* 1974 — Трейси Майклз, музыкант.
* 1976 — Рөстәм Шәйхетдинов, 
* 1980 — Габделкәрим Кисси, 
* 1982 — Павел Воробьёв, 
* 1984 — Алексей Зацепин, йөзү буенча Татарстанда беренче халыкара класслы спорт остасы.
* 1985 — Денис Логинов, 
* 1993 — Владислав Трушкин,

## 

* 1821 — Наполеон I (*Napoléon Bonaparte*), француз императоры.
* 1842 — Василий Попов, 
* 1863 — Фёдор Вишневский, 
* 1892 — Август Гофман, алман химик-органигы.
* 1892 — Павел, 
* 1924 — Андрей Жеханов, Россия социал-демократик эшчеләр фиркасе, соңрак Советлар Берлеге коммунистик фиркасе эшлеклесе.
* 1933 — Нәҗип Думави, татар язучы, шагыйрь.
* 1941 — Александр Браунер, 
* 1950 — Игнатий Петухов, 
* 1952 — Зәйни Солтанов, Татарстанның халык, СССРның атказанган артисты, СССР язучылар берлеге әгъзасы.
* 1959 — Карлос Сааведра Ламас, аргентиналы галим-хокукчы һәм сәясәтче, Латин Америкасыннан беренче Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
* 1967 — Николай Максимов, 
* 1972 — Мартирос Сарьян, 
* 1975 — Елизавета Брадис, 
* 1976 — Мирза Таһиров, Татарстан АССР атказанган укытучысы.
* 1977 — Арыслан Мөбәрәков, актёр, режиссёр, Башкорт академия театры җитәкчесе.
* 1981 — Касыйм Фәттахов, 
* 1984 — Павел Саначин, РСФСР атказанган архитекторы.
* 1985 — Василий Кузьминов, 
* 1987 — Николай Бруевич, 
* 1990 — Павел Семёнов, 
* 1995 — Мәрьям Галләмева, 
* 1996 — Йокубас Минкәвичүс, 
* 1996 — Олег Исаев, 
* 1996 — Павел Надькин, 
* 2001 — Владислав Цюпак, 
* 2012 — Данил Садыйков, 
* 2013 — Янина Чайковская-Мошинская, 
* 2018 — Марат Мусин, 
* 2020 — Вадим Венедиктов,
* 2023 — Юрий Коноплёв,

## Искәрмәләр
 
 

Төркем:Ел көннәре
Төркем:5 май