Олег Ханов

**Олег Ханов**, Олег Закир улы Ханов (, *[[1951 ел]]ның [[11 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Архангель районы (Башкортстан)|Архангель районы]], [[Кызгы]] ― [[2025 ел]]ның [[30 сентябрь|30 сентябре]], [[РФ]], [[Ырынбур]]*) — театр һәм кино актеры, театр режиссеры, М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрының сәнгать җитәкчесе (*[[2012 ел|2012]]—[[2019 ел|2019]]*), 2000―2009 елларда, 2022 елдан  ― М. Горький исемендәге Ырымбур дәүләт өлкә драма театры артисты. РФ дәүләт премиясе (*[[1995]]*), Башкортстан АССРның Салават Юлаев премиясе (*[[1981]]*), Станиславский исемендәге халыкара премия (*[[2014]]*) лауреаты, Петр фән һәм сәнгать академиясе мөхбир-әгъзасы (*[[2005]]*), профессор (*[[2005]]*). РСФСР атказанган (*[[1987]]*), БАССР (*[[1983]]*) һәм Россия Федерациясенең (*[[2024 ел|2024]]*) халык артисты.

## Тәрҗемәи хәле

1951 елның 11 августында Башкортстан АССР Архангель районы Кызгы авылында туган. Уфа дәүләт сәнгать институтын (*Г. Гыйләҗев, Ф. Касыймова курсы*) тәмамлаган (*[[1973]]*).

## Хезмәт юлы
* 1973 елдан М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында эшли.
* 1989―1993 елларда ― Республика яшь тамашачылар театрында (*хәзер* БР М. Кәрим исемендәге милли яшьләр театры) сәнгать җитәкчесе.
* 1983―1999 елларда ― БАССР (БР) театр әһелләре берлеге идарәсе рәисе.
* «Сатирикон» театрында (*[[Мәскәү]]*) эшли.
* 2000―2009 елларда ― Ырынбурда  М. Горький исемендәге Ырынбур өлкә драма театрында актер һәм режиссер. Ырынбур сәнгать институтында укыта. 
* 2009―2012 елларда ― Салават дәүләт башкорт театры баш режиссеры.
* 2012—2019 елларда ― М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры сәнгать җитәкчесе.
* 2022 елдан  ― М. Горький исемендәге Ырынбур дәүләт өлкә драма театры артисты

2025 елның 30 сентябрендә Ырынбурда вафат. Уфада җирләнгән.
## Иҗаты
Актер амплуасы күпкырлы: трагедия  каһарманнарын да, комедия каһарманнарын да бердәй уңышлы уйный. Башкорт теленә пьесалар тәрҗемә итә.

#### Уйнаган рольләре
##### Гафури театрында
* *Ричард Галин* «Айгөл иле» М. Кәрим 
* *Мәхмүт* «Җәяүле Мәхмүт» М. Кәрим 
* *Әдамшаһ* «Ташлама утны, Прометей» М. Кәрим
* *Шомбай* «Шомбай» К. Мәргән
* *Мулла* «Зәңгәр шәл» К. Тинчурин
* *Сандро* «Айсылуның айлы кичләре» И. Абдуллин
* *Кендек* «Озын-озак балачак» М. Кәрим
* *Мулино* «Хатын-кыз тегүчесе» (*Дамский портной*) Ж. Фейдо
* *Мөэмүн бабай* «Ак пароход» Ч. Айтматов

##### Ырынбур өлкә театрында
* *[[Наполеон]]* («Корсика кызы», И. Губач) 
* *Ямчы, Хлопуша, Күзгә күренми торган кеше* («Капитан кызы», А. С. Пушкин) 
* *Фредерик Леметр* («Фредерик, яки Җинаятьләр  бульвары», Э.-Э. Шмит)
* *Мулино* («Хатын-кыз тегүчесе», Ж. Фейдо) 
* *Бруно* («Миһербанлы мөгез йөртүче», Ф. Кроммелинк)
* *Акыл иясе* («Өченче әтәчләргә кадәр», В. М. Шукшин)

##### Сатирикон театрында
* *Полоний* («Гамлет», У. Шекспир, Роберт Стуруа куелышында)

#### Куйган спектакльләре
##### Туймазы татар театрында
* 1998 «Мәкер һәм мәхәббәт» (*Коварство и любовь*) Ф. Шиллер — II Россия кече шәһәр театрлары фестивалендә (*[[Мәскәү]]*) катнаша. 
* 2000 «Онытылган» (*Всеми забытый*) Назыйм Хикмәт — Россия-Төркия театр һәм заманча драматургия фестивалендә (*[[Әнкара]]*) катнаша.
* 2003 «Гамлет» У. Шекспир — V Россия кече шәһәр театрлары фестивалендә  катнаша (*[[Лысьва]]*).

##### Башкорт ТЮЗында
* «Бернард  Альба йорты» (Ф. Гарсиа Лорка)

##### Салават драма театрында
* 2005 «Зәйтүнгөл» Н. Асанбаев
* 2006 «Шулай булды шул» Т. Миңнуллин
* 2007 «Соңлаган мәхәббәт» (*Поздняя любовь*) А.Н. Островский
* 2008 «Аккош җыры» (*Лебединая песня*) А.П. Чехов
* 2009 «Анакай » (*Мамуля*) С. Белов
* 2009 «Ул кайтты» Ә. Атнабаев
* 2010 «Шайтан коткысы» (*Бес в ребро*) М. Багаев
* 2010 «Риваять» Т. Миңнуллин
* 2011 «Чияле тау» Н. Асанбаев
* 2012 «Ак тәүбә, кара тәүбә» Т. Миңнуллин һ. б.

##### Гафури театрында
* 2012 «Бирнәсез кыз» (*Бесприданница*) А.Н. Островский 
* 2013 «Мактымсылу, Әбләй һәм Кара юрга» Таңчулпан Гарипова
* 2014 «Ялгызлык ташы» Ә. Гаязов
* 2014 «Гафу ит мине» (*Прости меня!*) И. Герман
* 2015 «Каһым түрә» Б. Бикбай, Х. Иргалин
##### М. Горький исем. Ырынбур драма театрында
* *Ямщик, Хлопуша, Человек-фатум* ― «Капитанская дочка», А. С. Пушкин, 1999
* *Арбенин* ― «Маскарад», М. Лермонтов, 2001
* *Ротмистр* ― «Отец», А. Стриндберг, 2002
* *Фредерик Леметр* ― «Фредерик, или Бульвар преступлений», Э.-Э. Шмит, 2003
* *Мулино* ― «Дамский портной», Ж. Фейдо, 2003
* *Бруно* ― «Великодушный рогоносец»", Ф. Кроммелинк, 2004
* *Мудрец* ― «До третьих петухов»", В. М. Шукшин, 2007
* *Наполеон* ― «Корсиканка», И. Губач, 2007
* *Сарафанов* ― «Свидания в предместье», А. Вампилов, 2008
* *Ричард, герцог Глостер, король Ричард II* ― «Ричард III», 2011
* *Петр Иванович Адуев* — «Обыкновенная история», И. Гончаров, 2023
* *Василь* — «Вечер», А. Дударев, 2023
## Фильмография
* 1981 Ханьяр роле — «Алтын атлы җайдак» (*Всадник на золотом коне*), «Мосфильм» (*реж. Василий Журавлев*).

## Катнашкан фестивальләре
* 2007 «Кырым көймәсе» (*Крымский ковчег*) фестивале (*[[Акмәчет]], [[Украина]]*) — Наполеон роле (Иржи Губач «Корсикан кызы»).
* 2008 IV «Синең шанс» (*Твой шанс*) театр мәктәпләре фестивале (*[[Мәскәү]]*) — Сарафанов роле (А. Вампилов, «Өлкән абый» (*Старший брат*) һәм режиссер-педагог.
* 2008 IX Волков фестивале (*[[Ярославль]]*) — Арбенин роле (М.Ю. Лермонтов, «Балмаскарад»). «*Иң яхшы ир-ат роле*» номинациясендә җиңүче.
* 2009 III Н.Х. Рыбаков исемендәге фестиваль (*[[Тамбов]]*) — «*Россия актеры*» мактаулы исеменә лаек була.
* 2009 «Театр язы» фестивале (*[[Уфа]]*) — «Ул кайтты» спектакле (*[[Әнгам Атнабаев]] әсәре*) белән катнаша.
* 2010 VIII кече шәһәрләр фестивале — Светловидов роле (А.П. Чехов, «Аккош җыры» (*Лебединая песня*) һәм режиссер.
* Халыкара фестивальдә (*[[Братислава]], [[Словакия]]*) «Авыл хикәятләре» спектаклен режиссер-куючы буларак тәкъдим итә.
* 2012 «Театр Олимпы» федераль фестивале (*[[Сочи]]*).

## Бүләкләре, мактаулы исемнәре
* 1981 ― БАССР атказанган артисты.
* 1981 ― БАССРның Салават Юлаев премиясе (*иҗат төркеме эчендә*) — Кендек роле өчен («Язмышлардан узмыш юк» Мостай Кәрим әсәре, Рифкать Исрафилов куелышында).
* 1983 ― БАССР халык артисты.
* 1987 ― РСФСР атказанган артисты.
* 1996 ― РФ дәүләт премиясе (*әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә*) — «Бибинур, һай, Бибинур!» спектаклендә (*[[Флорид Бүләков|Ф. Бүләков]] әсәре, [[Рифкать Исрафилов]] куелышында*) Габдрахман ролендә уйнаган өчен. 
* 1994 ― А. Яблочкина исемендәге премия — «Миһербанлы мөгез йөртүче» (*Великодушный рогоносец*) (Ф. Кроммелинк әсәре, режиссер Рифкать Исрафилов) спектаклендәге Бруно роле өчен (*«Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә*).
* 2003 ― Ырынбур губернаторының «Ырынбур лирасы» (*Оренбургская лира*) премиясе — Ротмистр роле өчен («Ата»,  А. Стриндберг).
* 2012 ― «Ырынбур лирасы» (*Оренбургская лира*) премиясе — Ричарда III роле өчен(«Ричард III» У. Шекспир).
* 2014 ― Станиславский исемендәге халыкара  премия.
* 2024 ― Россия Федерациясенең халык артисты ― *кинематография, музыка, театр, хореография һәм цирк сәнгатен үстерүдә зур хезмәтләре өчен*
## Аның турында әдәбият
* *А. Сагитова*. Олег Ханов. Судьба, избранная мною. Уфа, 2023
## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* М. Гафури театрының рәсми сайты 
* О.З. Ханов «Кино-театр.ру» сайтында

Төркем:БАССР халык артистлары
Төркем:РСФСР атказанган артистлары
Төркем:Салават Юлаев премиясе лауреатлары
Төркем:РФ дәүләт премиясе лауреатлары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар
Төркем:Иҗади берлекләр рәисләре
Төркем:Гафури театры режиссерлары
Төркем:Шәхесләр:Салават драма театры
Төркем:Русиянең халык артистлары
Төркем:Шәхесләр:М. Горький исемендәге Ырынбур драма театры