Полина Виардо

**Полина Виардо** (), тулы исеме **Мишель Фердинанда Полина Гарсиа Ситес** (Michelle Ferdinande Pauline García Sitches; кияугә чыкканнан соң үзен **Мадам** **Виардо** дип йөрткән, Madame Viardot; 18 июль , Париж — 17 яки 18 май , шунда ук) — испан-француз җырчысы, композитор һәм вокал педагогы. Испан җырчысы һәм педагогы Мануэль Гарсиа-олуг һәм Хоакина Ситчесның кызы һәм укучысы, Мария Малибран һәм Мануэль Патрис Гарсианың апасы, Луи Виардоның хатыны, Поль Виардоның әнисе. 

Аурупаның төрле театрларында чыгыш ясый, күп концертлар куя. Фидес (Мейерберның «Пророк»), Орфей (Глюкның «Орфей һәм Эвридика»), Розина (Россининың «Севильский цирюльник») партияләр белән билгеле була. Иван Тургеневның либреттосына романслар һәм комик опералар авторы. Ире белән бергә, Тургенев әсәрләрен Француз теленә тәрҗемә итә, рус мәдәнияте казанышларын пропагандалый. Төрле мәгълүматлар буенча, аның 250-нән артык музыкаль композициясе исәпләнгән.

## Полина Виардо карьерасы
1837 елда 16 яшьлек Полина Гарсиа үзенең башлангыч концертын Брюсселдә бирә, 1839 елда Лондонда Россининың «Отелло» операсында Дездемона роле белән беренче тапкыр чыгыш ясый. Музыка тәнкитчеләр фикере буенча, кайбер җитешсезлекләргә карамастан, кызның тавышында нечкә техника белән искиткеч дәрт берләшә.

1840 елда Полина Парижда Théatre Italien директоры һәм композиторы Луи Виардога кияүгә чыга. Катыннан 21 яшкә олы булып, ире аның карьерасы белән шөгыльләнә башлый. 1844 елда Руссия империясының башкаласы Санкт-Петербургта Антонио Тамбурин һәм Джованни Баттиста Рубини белән бер сәхнәдә чыгыш ясый. Русия шулай ук 1845, 1846, 1853 елларда гастрольләрдә була.

Виардоны сөючеләр күп була. Атап әйткәндә, рус язучысы Иван Сергеевич Тургенев 1843 елда аның «Севильский цирюльник» башкаруын ишетеп, җырчыга гашыйк була. 1845 елда ул Рәсәйне калдыра, Полина артыннан китә һәм, ахыр чиктә, Полинаның гаилә әгъзасына диярлек әверелә. Язучы Полинаның дүрт баласына үзенеке кебек карый, үзенең вафатына кадәр Полинаны ярата. Ул, үз чиратында, аның эшләренең тәнкыйтчесе була, ә дөньяви урыны һәм бәйләнешләре язучыны яхшы яктан күрсәтә. Мөнәсәбәтләренең чын характеры әлегә кадәр бәхәс предметы булып тора.

Моннан тыш, Полина Виардо башка бөек кешеләр белән аралаша, алар арасында Шарль Гуно һәм Гектор Берлиоз була.

Үзенең вокаль һәм драматик сәләтләре белән билгеле булган Виардо Фредерик Шопен, Гектор Берлиоз, Камил Сен-Санс һәм «Пророк» операсы авторы Джакомо Мейерберг кебек композиторларны илһамландыра.
Ул үзен бер кайчан да композитор дип исәпләми, әммә асылда исә өч музыкаль җыелма иҗат итә, шулай ук үзе өчен махсус булдырылган ролләр өчен музыка иҗат итүдә ярдәм итә. Аннары, сәхнәдән киткәч, ул «Последний колдун» исеме астында опера яза. 

Виардо испан, француз, итальян, инглиз, немец һәм рус телләрендә иркен сөйләшә һәм үзенең ижатында төрле милли стилләрне куллана. Үз таланты аркасында ул Аурупаның иң яхшы концерт  залларында, шул исәптән Санкт-Петербург опера театрында (1843-1846 еллап) чыгыш ясый. Виардоның популярлыгы шундый зур була, Жорж Санд үзенең «Консуэло» романында төп героиняның прототибы итеп ала.

Виардо 1849 елның 30 октябрендә *Mirum Tuba* (Моцартның «Реквием») Шопенны җирләгәндә меццо-сопрано партиясын башкара. Глюкның «Орфей һәм Эвридика» операсында төп рольне башкара. 

Полина Виардо-Гарсиа 1863 елда сәхнәне калдыра, гаиләсе белән Францияны ташлап китә (аның ире Луи Виардо Наполеон III режимына каршы була ) һәм Баден-Баденда төпләнә. Наполеон III колатылганнан соң гаилә Францияга кайта, Полина Париж Консерваториясендә 1883 елда ире вафат булганга кадәр укыта, шулай ук Сен-Жермен, бульварында музыкаль салон тота. Аның укучылары арасында Дезире Арто һәм Софи Рер-Брайнин була. 

Полина Виардо 1910 елда үзен яраткан туганнары чолгавында вафат була. Парижда Монмартр зиратында җирләнә. 1874 елда Иван Тургенев Буживалдә Виардо өчен парк һәм йорт сатып ала.

## Гаиләсе
Луи Виардо белән Полинаның танышуы Жорж Санд аркасында була.

1840 елда 16 апрелендә алар Парижда өйләнешә, ә ике айдан соң Полина Виардо Жорж Сандка Римнан яза: «Сез вәгъдә иткәнчә мин Луида югары акыл, тирән күңел һәм изгелекле фигыль таптым... ир өчен гүзәл сифатлар, әммә бу гына җитерме?». 

Ире темпераментлы Полинаның капма-каршысы була. Бу никахны бәхетле дип атау мөмкин түгел. Луи хатынын ярата һәм аның шәхесенә хөрмәт белән карый, көнчелек белән ялкытмый. Әммә Луига хөрмәт белән караган Жорж Санд та аны «төнге калфак кебек боек» дип таба, һәм көндәлегенә Полинаның ирен «яшенсез һәм дәртсез» яратуын яза.

Луи Виардо белән никахта кызлары Луиза-Полина (1841-1918), Клод (1852-1914), Марианна (1854-1919) туа, 1857 елда — улы Поль (1857-1941. (Кайбер хәбәрләр буенча — башлыча бу версия яклы, атап әйткәндә, Евгений Семенов буенча — Полнең әтисе Тургенев була). Марианна һәм Габриэль Фореның купьеллык романы аерылышу белән тәмамлана. Марианна композитор һәм пианист Альфонс Дювернуа кияүдә була.

Сеңлесе Мария Малибран — испан җырчысы, дөнья опера сәнгате легендасы.

## Санкт-Петербургта адреслары
1843 ел — А.М. Ушаковның керем йорты — Невский проспекты, 54.

## Нәфис әдәбияттә
Жорж Саннның «Консуэло» романында төп героиняның прототибы.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* 
* Виардо П. Упражнения для женского голоса : Час упражнений : уч. пособие / пер. А. Ю. Ефимова. — СПб. : Лань : Планета музыки, 2013.
* Гозен А. А. И. С. Тургенев : Исследование. — СПб. : Композитор, 1994. — (Musica et litteratura).
* Грев И. М. История одной любви : И. С. Тургенев и Полина Виардо. — М. : Современные проблемы, 1927.
* Молева Н. М. Призрак Виардо : Несостоявшиеся счастье Ивана Тургенева. — М. : Алгоритм, 2008. — 221, [2] с. — (Суфилык любви). — .
* Молева Н. М. Тургенев без Виардо, или Три надежды на любовь. — М. : АСТ : АСТ Москва : Олимп : Харвестер, 2008. — 192 с. — (Историческая личность). —  (АСТ). —  (АСТ Москва). —  (Олимп). —  (Хавес).
* Розанов А. Полина Виардо-Гарсиа. — Л., 1978.

## Сылтамалар

* YouTube: Полина Виардо. Романс на стихи А. С. Пушкина «Заклинание».
* Биография на сайте Belcanto
* Мэрилин Хорн в репертуаре Полины Виардо — в цикле радиопередач М. Малькова «Из коллекции редких записей»

Төркем:Шәхесләр:Франция
Төркем:18 июль көнне туганнар
Төркем:1821 елда туганнар
Төркем:18 май көнне вафатлар
Төркем:1910 елда вафатлар
Төркем:Парижда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча җырчылар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Әлифба буенча музыкантлар
Төркем:Әлифба буенча композиторлар
Төркем:Франция җырчылары
Төркем:Меццо-сопрано