Тынычлыкның яратылышы (фестиваль)

**Тынычлыкның яратылышы** (, ) — ачык һавада ел саен үткәрелә торган Халыкара җәйге тере музыка фестивале. Беренче тапкыр 2008 елның 30 августында үткәрелә.

Беренче дүрт фестиваль Казанда, ә бишенчесе Пермь шәһәрендә үткәрелгән.

## Үткәрү вакыты һәм урыны
**Вакыты:**

* *2008:* 12:00—22:00, 30 август — Татарстан Республикасы һәм Казан шәһәре көнендә.
* *2009:* 13:00—23:30, 27 июнь — Россия яшьләр көнендә.
* *2010:* 13:00—23:00, 26 июнь — Халыкара наркотик чараларны явыз ният белән куллануга һәм аларның законсыз әйләнешенә каршы көрәш көне һәм халыкара газапларга каршы көрәш көнендә.
* *2011:* 12:30—23:30, 25 июнь — Казанда Сабантуен бәйрәм итү белән бергә.
* *2012:* 12:00—23:00, 30 июнь.

**Урыны:**

* Казанда (2008—2011): Меңьеллык мәйданы (элеккеге ярминкә) . Ике параллель концерт мәйданы Казан Кремле стеналары астында урнашкан.
* Пермьда (2012): Эспланада. «Театр» театры алдындагы мәйдан.

## Фестивальнең символикасы, идеясе
Беренче фестивальне пацифистлар очрашуы дип атыйлар, чөнки «төрле милләт башкаручыларын сәхнә генә түгел, ә сугышсыз яшәү идеясе дә берләштерә».Оештыручылар сүзләренчә:Фестивальнең идеясе бүген дөньяның этникара һәм дини каршылыкларның яңа дулкыны белән очрашуын аңлаганда барлыкка килде, һәм без барыбыз да партнерлык һәм үзара аңлашуның яңа, традицион булмаган юлларын эзләргә тиеш.

Тарих, күптән түгел булганы, шулай ук бик борынгысы, музыкантларның, спортчылар, мәдәният һәм иҗтимагый тормышның башка юнәлешләреннән килгән вәкилләргә караганда, уртак телне җиңелрәк табуы һәм цивилизацияле хорафатларны җиңүе турында сөйли.

Оештыручылар фикере буенча, «Тынычлыкның яратылышы» исеме «тынычлык» сүзенең ике мәгънәсен дә чагылдырырга тиеш. Фестиваль кысаларында бер сәхнәдә артык дус булмаган илләр, мәсәлән, Сербия һәм Хорватия, яки Израиль һәм Палестина гражданнары, шулай ук төрле дин вәкилләре, хәтта төрле музыкаль жанр һәм мәктәп вәкилләре очрашырга тиеш.

## Фестивальне үткәрү

* Оештыру Комитеты рәисе — Казан мэры Илсур Метшин.
* Фестивальнең президенты — Андрей Макаревич.
* Идея авторы һәм генераль продюсер — Сергей Миров.
* Арт директоры — Александр Чепарухин.
* Техник директор — Михаил Капник.

Төп концертны Меңьеллык мәйданында үткәрү өчен фестиваль тамашачылары өчен 4 аерым зона формалаштырыла: гомуми зона; махсус кунак фан-зонасы, анда алдан Фестиваль сайтында теркәлгән кунакларны гына калдыралар; матбугат вәкилләре өчен зона; физик мөмкинлекләре чикләнгән тамашачылар өчен махсус урыннар каралган VIP-зона.

Фестивальнең йомгаклау номеры-джем-сейшн, анда барлык катнашучылар да танылган җырларның берсен («The Beatles» төркеменең «All You Need Is Love», «With a Little Help from My Friends» дүртенче, «Stand by Me» бишенче фестивальләрдә) башкара. Шуннан соң финал бәйрәм салюты ясала.

Фестивальнең йомгаклау номеры булып джем-сейшн тора, анда барлык катнашучылар да танылган җырларның берсен («The Beatles» төркеменең «All You Need Is Love» беренче өч фестивальләрдә, «With a Little Help from My Friends» дүртенче, «Stand by Me» бишенче фестивальдә) башкара. Шуннан соң бәйрәм салют белән тәмалана.

### 2008
Беренче фестивальне Гөрҗистан-Осетия джаз дуэты ача (джаз җырчылары — Гөрҗистаннан Этери Бериашвили һәм Осетиядән Ирина Томаева, сугыш башлануга карамастан, бергә чыгыш ясарга ризалашалар).

Беренче катнашучыларның берсе булып White Flag төркеме була. Көн дәвамында нон-стоп режимында 27 коллектив чыгыш ясый, алар арасында — «Аквариум» (киңәйтелгән составта: Ирландия, Һиндстан һәм Англия музыкантлары белән), «ДахаБраха», «Машина времени», Патти Смит, Земфира, Адриан Бель.

Патти Смит үз җырларыннан тыш, Nirvana төркеменең танылган «Smells Like Teen Spirit» җырын да башкара. Земфира белән бергә алар R. E. M. төркеменең «Everybody hurts» җырын дуэт белән башкаралар.

Яңгыраган әсәрләрнең төп жанры — психоделик рок. Шулай ук популяр рок һәм джаз композицияләрен башкарудан тыш, этник музыка да өстенлек итә.

Фестиваль 2009 елда «Степной волк» премиясенә лаек була.

**Катнашучылар:**

# Ирина Томаева (Төньяк Осетия, Россия)
# Этери Бериашвили (Грузия)
# Ришад Шафи и Гюнеш (Россия — Төркмәнстан — Алмания — Һиндстан)
# White Flag (Израиль — Палестина)
# Nina Nastasia (АКШ)
# Geoffrey Oryema (Уганда — Франция)
# Зөлфия Камалова (Татарстан, Россия — Австралия)
# Сергей Старостин (Россия)
# Инна Желанная (Россия)
# Даха-Браха (Украина)
# Хуун-Хуур-Ту (Тува, Россия)
# Justin Adams/Juldeh Camara + Triaboliques (Англия — Гамбия)
# Mystery Juice (Шотландия)
# Энвер Измайлов (Украина)
# Faiz Ali Faiz (Пакистан)
# Keith Emerson Band (Англия — АКШ)
# Jukebox Trio (Татарстан, Россия)
# Fairport Convention (Англия)
# Аквариум (Россия — Англия — Ирландия — Һиндстан)
# KTU — Trey Gunn, Kimmo Pohjonen, Pat Mastelotto (США — Финляндия)
# Eddie Jobson (АКШ)
# Tony Levin Band (АКШ)
# Adrian Belew Power Trio (АКШ)
# King Crimson Project (Англия)
# The Future Sound Of London (Англия)
# Машина Времени (Россия)
# Патти Смит (АКШ)
# Земфира (Россия)

### 2009
2009 елда фестивальне июнь азагында, ягъни беренчесеннән соң 10 айдан соң үткәрү турында карар кабул ителә. Өстәвенә, кабатламаска һәм яңа музыкаль коллективларны чакырырга карар кылына.

Юрий Шевчук («ДДТ»), Илья Лагутенко («Мумий Тролль») кебек танылган музыкантлар һәм төркемнәрнең чыгышларыннан тыш, фестивальгә июнь аенда Россия һәм Франция (Санкт-Петербург, Мәскәү, Казан, Париж) буенча концерт туры ясаучы Ману Чао чакырыла.

Казан артистларының чыгышларына аерым игътибар бирелә. Концертта шулай ук Белоруссия, Украина, Грузия, Хорватия, Сербия, Босния, Болгария, Англия, Пакистан, Һиндстаннан коллективлар катнаша.

Музыкантлар Майкл Джексонны искә алалар — күккә кара һәм ак төстәге һава шарлары җибәрелә.

Актриса Чулпан Хаматова фестивальнең кунагы була. Оештыручылар аны тамашачылар арасында күреп, сәхнәдән чыгыш ясарга чакыралар.

Фестивальне үткәрү тәртибен 2000 милиционер тәэмин иткән. Фестивальнең бюджеты бер миллион АКШ доллары тәшкил иткән.

**Катнашучылар:**

# Мураками (Казан, Татарстан, Россия)
# Pulse of Reason (Казан, Татарстан, Россия)
# Медвежий угол (Казан, Татарстан, Россия)
# Кхоол Жингел (Казан, Татарстан, Россия)
# Радик Салимов (Казан Татарстан, Россия)
# РаДжай (J. People) (Казан Татарстан, Россия) и Андрей Макаревич
# Оберег (Казан, Татарстан, Россия)
# Мубай (Казан, Татарстан, Россия)
# Treya (Новинки, Белоруссия)
# Анжела Манукян (Мәскәү, Россия)
# Звента-Свентана (Казан-Мәскәү, Россия)
# Татьяна Зыкина (Ижау, Удмуртия, Россия)
# Алексей Архиповский (Мәскәү, Россия)
# Булат Гафаров (Мәскәү, Россия)
# Маша и Медведи (Краснодар, Россия)
# Дарко Рундек Трио (Хорватия)
# Борис Ковач һәм La Campanella (Сербия)
# Kultur Shock (АКШ — Босния һәм Герцеговина — Болгария)
# Нино Катамадзе һәм Insight группасы (Батуми, Гөрҗистан)
# The Rifles (Англия)
# Вопли Видоплясова (Киев, Украина)
# Fun-Da-Mental (Англия-Пакистан-Һиндстан)
# Мумий Тролль (Владивосток, Россия)
# Ману Чао Radio Bemba Sound System (Франция — Испания)
# ДДТ (Санкт-Петербург, Россия)

### 2010
2010 елның 24 февралендә фестиваль Латин Америкасы продюсеры Марсело Карбалларның «RockRoad» циклының алтынчы эпизодына багышланачак; «тынычлык яратылу-2010» фестивалендә Латин Америкасында иң популяр төркемнәрнең берсе — Мексиканың «Molotov»коллективы катнашачак. Бу булачак фестивальнең рәсми рәвештә игълан ителгән беренче катнашучысы.

2010 елның 24 февралендә Латин Америкасы продюсеры Марсело Карбалларның «RockRoad» циклының алтынчы эпизоды фестивальга багышланачагы билгеле була; «Тынычлыкның яратылышы — 2010» фестивалендә Латин Америкасында иң популяр төркемнәрнең берсе — Мексиканың «Molotov» коллективы катнашачагы билгеле була. Бу булачак фестивальнең рәсми рәвештә игълан ителгән беренче катнашучысы.

8 апрель көнне фестивальнең генераль продюсеры Сергей Миров фестивальне үткәрү датасы турында хәбәр итә — 2010 елның 26 июне. Урын шул ук — Казанның Меңьеллык мәйданы. Ул билгеләп үткәнчә, фестивальнең бюджеты расланмаган, кайбер чит ил коллективлары белән сөйләшүләр алып барыла. Мексиканың «Molotov», «Dissidenten» — Алмания-Марокконың уртак проекты; Буркина Фасодан «Farafina» катнашачак.

Шулай ук «Тынычлыкның яратылышы»ның генераль продюсеры тере музыка фестивале «Чайф», «Глеб Самойлоff & The Matrixx» төркемнәре чыгышлары аркасында «урал акценты» белән узачагын билгеләп үтә. Украинаның «Океан Эльзы» һәм Россиянең «Сплин» төркемнәре үзләренең катнашуларын раслыйлар. Моннан тыш, фестивальдә Казаннан берничә рок-коллектив, шул исәптән «Дом Кукол» төркеме дә тәкъдим ителә.

**Катнашучылар:**

# Jai Aka DJArt, Татарстан Республикасы дәүләт камера хоры, Jive (Казань)
# Эссе (Яр Чаллы)
# Play! (Пермь)
# Love-fine (Казан)
# Упалинаушиs (Пермь)
# Дом Кукол (Казан)
# Azat (Казан)
# Morozova (Мәскәү)
# Павел Фахртдинов Сотоварищи (Москва)
# Борис Ковач (Сербия)
# Run Run Run (АКШ)
# Dissidenten (Германия-Марокко)
# Глеб Самойлoff & the MATRIXX (Москва)
# Трек һәм Настя Полева (Екатеринбург)
# Markscheider Kunst (Санкт-Петербург) һәм Баймурат Аллабериев
# Farafina (Буркина Фасо)
# Lætitia Sadier (ex. Stereolab) (Лондон)
# Blast (Мәскәү — Гөрҗистан — Болгария)
# Zdob şi Zdub (Молдова)
# Чайф (Екатеринбург)
# Океан Эльзы (Украина)
# Molotov (Мексика)
# Сплин (Санкт-Петербург)

### 2011
2011 елның 22 апрелендә Twitter һәм ВКонтакте социаль челтәрләрендә «Тынычлыкның яратылышы — 2011»нең беренче расланган катнашучылары турында мәгълүмат пәйда була: «Gogol Bordello» (АКШ), Джон Фогерти (Великобритания), «Амаду и Мариам» (Мали), «Неприкасаемые» (Россия), «БИ-2» (Россия). 23 майда ВКонтакте битендә катнашучыларның тулы исемлеге бастырыла.

Фестиваль алдыннан, 24 июнь көнне Бауман урамында хәйрия концерты үткәрелә, анда фестивальнең кайбер катнашучылары һәм Казан музыкантлары чыгыш ясый. Бу акция «Рәхмәт» яңа хәйрия фонды эшчәнлегенә старт бирүгә багышланган була.

Шул көнне Казанга Россия Президенты Дмитрий Анатольевич Медведев, 2013 елгы җәйге Универсиада өчен төзелә торган спорт объектларын, ипподромны, шулай ук Казан Сабантуен бәйрәм итү мәйданында булу өчен шәһәргә килә. Россия Президенты фестивальгә Андрей Макаревичка финанс ярдәме күрсәтергә вәгъдә иткәндә, 2010 елның октябрендә үк чакырылган була. «Gogol Bordello» төркеме чыгышы вакытында ул сәхнәгә чыга һәм «Тынычлыкның яратылышы» фестивалендә катнашучыларга һәм кунакларга рәхмәт белдерә.

Фестиваль Казанның «Рок мәктәбе» коллективы Аврил Лавинның «Hot» җырын башкару белән башланып китә, шулай ук Creedence Clearwater Revival төркеме һәм башка хитларны (мәсәлән, «Oh, Pretty Woman») башкарган Америка җырчысы һәм гитарачы Джон Фогерти чыгышы белән тәмамлана.

V «Тынычлыкның яратылышы» фестивалендә барлыгы 11 сәгать дәвамында 12 илдән 200дән артык музыкант чыгыш ясый. Фестивальне 300дән артык журналист яктырта, 1114 полицейский аның куркынычсызлыгын тәэмин итә. Фестиваль 250 меңгә якын тамашачыны җыя. Аның бюджеты 2,5 миллион АКШ доллары тәшкил иткән (бер миллионы — федераль бюджеттан, берсе — төбәк һәм ярты миллионы шәһәр бюджетыннан бүлеп бирелгән була).

**Катнашучылар:**

# Школа Рока («Ça Va Bien») (Россия, Казан)
# Baxtle (Россия, Казань)
# Feramonz (Россия — Иран)
# Moon Far Away (Россия, Архангельск)
# Курара (Россия, Екатеринбург)
# OYME (Россия, Мордовия)
# De Temps Antan (Канада)
# O’queStrada (Португалия)
# Гайдамаки (Украина)
# Gangbé Brass Band (Бенин)
# Hazmat Modine (АКШ)
# Роман Мирошниченко (Россия/Украина)
# Женя Любич (Россия, Санкт-Петербург)
# Cheese people (Россия, Самара)
# Неприкасаемые (Россия)
# Gogol Bordello (США — Украина — Россия — Израиль)
# Оркестр креольского танго һәм Андрей Макаревич (Россия)
# Амаду и Мариам (Мали)
# Ят-ха (Россия, Тува)
# Public Image Ltd (Великобритания)
# БИ-2 (Россия — Беларусь — Израиль — Австралия)
# Джон Фогерти (АКШ)

### 2012
Самараның «Алла Костина» төркеме «Тынычлыкның яратылышы — 2012»нең беренче расланган катнашучы була. 2012 елның 5 апрелендә булачак фестивальнең хедлайнеры турында мәгълүмат пәйда була — күптән түгел торгызылган Faith No More Америка төркеме. 19 апрельдә фестивальдә «Воскресение» төркеме чыгыш ясарга тиешлеге турында билгеле була.

30 апрельдә фестивальнең промоутеры һәм арт-директоры Александр Чепарухин бишенче, юбилей «Тынычлыкның яратылышы»ын Пермь кабул итәчәк, дип хәбәр итә. Мондый карар 2013 елгы җәйге Универсиада алдыннан Меңьеллык мәйданында үткәрелә торган төзелеш эшләре аркасында кабул ителә: яңа транспорт чишелеше — Казансу аша күпер төзү һәм Кремль дамбасын реконструкцияләү белән бәйле. Фестивальне оештыручылары һәм Казан хакимияте Татарстан башкаласында фестивальне уздыру өчен «сыйдырышлы, уңайлы,  куркынычсызлык таләпләренә туры килүче һәм шул ук вакытта матур» башка мәйданчык таба алмый; шуңа күрә, Пермь губернаторы О. А. Чиркунов белән килешү нигезендә «Тынычлыкның яратылышы — 2012» фестивале «Пермьдә Ак төннәр —2012» фестиваль марафоны кысаларында узарга тиеш була. 

Фестиваль 30 июньдә Пермь академия театр-театры каршында эспланадада уза. Моннан тыш, «Тынычлыкның яратылышы — 2012»дә катнашучыларның кайберләре 29 июнь, 30 июнь һәм 1 июль көннәрендә Пермьнең ташландык Бахаревка аэропорты территориясендә узган «Rock-Line — 2012» фестивалендә чыгыш ясый.

Фестивальне оештыручылар фикере буенча, чарада 70 меңгә якын кеше булырга тиеш булган (концерт тамашачылары өчен киртәләп алынган мәйданчык 14 мең кеше сыйдырган). Әмма тирә-юнь урамнар буенча транспорт хәрәкәте ябылуга карамастан, җәмәгать транспорты эшен төнгә кадәр озайтылган булса да, чарада тамашачылар көткәннән дә азрак була. 

Фестивальнең бюджеты составлы була: яртысын федераль казна, ә икенче яртысын хосусый инвесторлар түләгән.

Фестивальгә йомгак ясап, аның генераль продюсеры Сергей Миров «Тынычлыкның яратылышы — 2012»дә 20 меңгә якын кеше булуын хәбәр итә.

**Катнашучылар:**

# Дроздов бэнд (Пермь)
# Red Elvises (АКШ)
# Уленшпигель (Пермь)
# Алла Костина (Самара)
# Pelado Guru’ (Уругвай — Россия)
# Weloveyouwinona (Мәскәү)
# Отзвуки Му (Мәскәү)
# АВИА (Санкт-Петербург)
# the Fires on Tongue (Краснокамск)
# Thalamus (Германия)
# Скворцы Степанова (Санкт-Петербург)
# Мегаполис (Мәскәү)
# Dikanda (Польша)
# Starship Z (Россия, Татарстан — Австралия — Германия)
# ДахаБраха + Port Mone (Украина — Белоруссия)
# Leogun (ex-Mad Dog) (Великобритания)
# Джон Маклафлин + Remember Shakhti (Великобритания — Һиндстан)
# Bjørn Berge (Норвегия)
# Воскресение + Андрей Макаревич (Мәскәү)
# Faith No More (США)

### 2013
2013 елның 3 мартында «Тынычлыкның яратылышы» халыкара фестиваленең генераль продюсеры Сергей Миров «Тынычлыкның яратылышы — 2013»нең төгәл үткәрелмәячәген турында әйтә:Казанда акча күп елларга алга бетте, спорт, аңлыйсызмы... Ә башка шәһәргә күчерергә әле өлгермәдек.13 июньдә фестивальнең координаторы Елена Шаршак Пермь PRM.ru интернет-порталына «Тынычлыкның яратылышы — 2013»не Казанда уздыру планлаштырылса да, финанслау мәсьәләсе хәл ителмәгәнгә күрә, быел фестивальне уздыру гамәлдән чыгарылуы турында хәбәр итә:Быел фестивальнең 99 % узмаячак. Узган елларда фестивальнең төп иганәчесе Россия хөкүмәте булган иде. Без ахырга кадәр финанслау мәсьәләсе хәл ителер дип өметләнгән идек, тик бу хәл булмады.

## Искәрмәләр

## Әдәбият

* *[[:ru:Барабанов,_Борис_Сергеевич|Борис Барабанов]].* Всемирный Татарстан // Коммерсант-Weekend. — № 32 (78). — 2008. — 22 августа.
* *Михаил Марголис.* Машина времени для King Crimson // Известия. — 2008. — 25 августа.
* *Олег Корякин.* Вудсток по-казански // Российская газета. — 2008. — 27 августа.
* *Константин Иоч.* Сотворение звука // Российская газета. — 2008. — 3 сентября.
* *Андрей Алешин.* «Машина времени» готовится к пятому десятку, Андрей Макаревич — ко второму «Сотворению Мира» // Российская газета. — 2008. — 9 октября.
* *Светлана Брайловская.* День Творения (интервью с генеральным продюсером фестиваля Сергеем Мировым) // Российская газета. — 2009. — 19 июня.
* *Светлана Брайловская.* В Казани рабочие заканчивают монтировать сцену для фестиваля «Сотворение мира» (фоторепортаж Олега Косова) // Российская газета. — 2009. — 23 июня.
* *Светлана Брайловская.* Сотворение кумира // Российская газета. — 2009. — 25 июня.
* *Светлана Брайловская.* Юрий Шевчук: На «Сотворении мира» люди услышат серьёзную музыку, проблемные песни // Российская газета. — 2009. — 27 июня.
* *Светлана Брайловская.* 11 часов мира // Российская газета. — 2009. — 28 июня.
* *Екатерина Красуцкая.* «Сотворение мира-2011» завершилось «Би-2», Фогерти и салютом // ИА «Татар-информ». — 2011. — 26 июня.

## Сылтамалар

* Официальный сайт международного музыкального фестиваля «Сотворение мира»

Төркем:Казан фестивальләре
Төркем:Музыка