Периметрия

**Периметрия** — бу күрү кырындагы үзгәрешләрне бәяләү. Тикшергәндә авыруларның субъектив җаваплары күп төрле, шуңа шәхси үзенчәлекләргә нигезләнеп тикшерү күрсәткечләрен стандартлаштыру өчен күп көч сарыф ителде. Күрү кыры кимчелекләрен дөрес аңлату өчен кеше факторын исәпкә алырга кирәк.
## Билгеләмә
1.   **Күрү кыры** — «караңгылык диңгезендә күрү утравы». Бу яссылык түгел, ә күрү калкулыгына охшаган өч дәрәҗәле төзелеш (рәс. 1.39). Күрү кырының перифериясе якынча 60° өскә, 60° борын ягына, 80° аска, 90° чигә ягына сузыла. Иң югары күрү үткенлеге — калкулык очында (фовеа өлкәсе), аннары ул әкренләп перифериягә таба кими, ә борын бите чигәгә караганда текәрәк. Сукыр тап чигә ягында 10° һәм 20° арасында урнашкан.

2.   **Әйберләр**. Әйбернең зурлыгы һәм яктылыгы кимегәндә күрү кыры да кими, шулай итеп изоптерлар дип аталган бер-берсенә карата кимегән берничә түгәрәк барлыкка килә. Картада изоптерлар контур сызыкларына охшаш, алар билгеле бер әйбер аерыла торган мәйданны чикли. Күрү кырының контур сызыгының тигезлеге бозылу барлык изоптерларда зарарланган өлкәдә уемтык барлыкка килүенә китерә.

3.   **Абсолют скотома** күрүне тулысынча югалту өлкәсеннән гыйбарәт, аның эчендә иң зур һәм якты әйберне дә аерып булмый.
4.  Чагыштырмача скотома күрүне өлешчә югалу өлкәсеннән гыйбарәт, аның эчендә зур һәм якты әйберләр аерыла, ә кечерәк һәм тонык аерылмый. Скотоманың кырлары тигезсез була ала, ә абсолют скотома чагыштырмача скотома белән урап алына ала.

5.   **Яктыртылу** — ул апостильбта (asb) үлчәнгән яктылык этәргеченең киеренкелеге (яки яктылыгы). Децибел (дБ) — ул логарифмик исәпләүгә нигезләнгән (1/10 log) яктыртылуның үзенчәлекле булмаган берәмлеге.

6.   **Дифференциаль яктылык сизгерлеге** әйберне аеру күренеше белән чагыштырганда югарырак яктыртылу дәрәҗәсеннән гыйбарәт. Шулай итеп, күрү кыры — бу һәр ноктада төрле яктылык сизгерлегенең өч дәрәҗәле моделе.

7. **Чик сизгерлеге** — 50% ышанычлы кабул ителгән ярсыткычның яктыртылуы (asb яки dB) (рәс. 1.40). Чикне ярсыткычның киеренкелеге 0,1 log-ка арту белән билгелиләр. Кеше күзе яктылык ярсыткычлары арасындагы аерманы яктылыкны 10%-ка үзгәргәндә ачыклый ала. Мәсәлән, күренеш яктыртылуы 0,1 asb тигез булса, күз андагы күренешкә караганда 0,01 asb яктырак яктылык ярсытуын аера ала, әгәр күренеш яктыртылуы 1000 asb тигез булса, күз аның өстендә 100 asb яктырак яктылык ярсытуын аера ала. Чик сизгерлеге фовеада югарырак һәм әкренләп перифериягә таба кими. 20 яшьтән соң сизгерлек 10 ел саен 1 дБ кими. Мәсәлән, 20 яшьтә фовеа өлкәсендә сизгерлек 35 дБ тигез, 30 яшьтә - 34 дБ, 70 яшьтә - 30 дБ.
## Периметрия төрләре
### Хәрәкәтле периметрия
Хәрәкәтле периметрия — күрү калкулыгы чикләрен икеләтә үлчәү ысулы. Аны күрмәү өлкәсеннән күрү өлкәсенә күчкән билгеле бер зурлыктагы һәм яктылыктагы ярсыткыч белән ул аерыла башлаганчы йөртәләр. (рәс. 1.41а). Ярсыткыч сәгать меридианнары буенча даими тизлектә хәрәкәт итә һәм ул күренгән нокта схемада билгеләнә. Бу нокталарны барлык меридианнар буенча тоташтырып күрү кыры схемасында билгеле бер киеренкелек ярсыткычы өчен изоптер алалар. Төрле киеренкелек ярсыткычын кулланганда схемада төрле изоптерлар алалар.
Хәрәкәтле периметрияне башкару җиңел һәм ул Листер һәм Голдман периметриясе белән чагыштырырлык.
### Хәрәкәтсез периметрия
Хәрәкәтсез периметрия — катлаулырак, ләкин глаукома барышын заманча тикшерү һәм бәяләү ысулы. Ул алдан сайланган күрү калкулыгы өлкәсе биеклеген (дифференциаль яктылык сизгерлеген) өч үлчәмле бәяләвеннән гыйбарәт. Хәрәкәтсез периметрия күрү кырының асма чикләрен билгеләү өчен бер үк өлкәдә төрлечә яктыртылган хәрәкәтсез әйберләрне күрсәтүдән тора. (рәс. 1.41б). Хәрәкәтсез периметрияне Henson, Octopus һәм Humphrey периметрлары белән башкарып була.
### Өсчик периметрия
Өсчик периметрияне күбесенчә тикшереп табуда кулланалар. Бу күрү кырының төрле өлкәләренә фаразланган нормаль чик күрсәткечләреннән югарырак (өсчик) яктыртылу дәрәҗәсеннән күрү ярсыткычларын күрсәтүдән тора. Ярсыткыч билгеләнгән өлкәләрдә күрү мөмкинлекләре ышанычлы югарырак. Әйбер төшеп калган өлкәләрне күрү сизгерлеге кимегән өлкәләр дип исәпләргә кирәк. Төшеп калган нокталарны чик сизгерлеге ысулы ярдәмендә кабат үлчәп була. Дөрес өсчик киеренкелеген сайлау мөһим: ул бик югары булса, кечкенә башлангыч кимчелекләрне үткәреп була, ә ул бик түбән, чиккә якын булса, булмаган кимчелекләрне ялгыш ачыкларга була.
### Чик периметрия
Чик периметриясен күрү калкулыгын җентекләп тикшереп, күрү кырының төрле өлкәләрендәге чик сизгерлеген бәяләү һәм нәтиҗәләрне яшь нормасы белән чагыштыру өчен кулланалар.
Humphrey буенча периметрия үткәргәндә, ярсыткыч киеренкелеген чик мәгънәсенә җиткәнче 4 дБ арттыралар. Аннары киеренкелекне әкренләп 2 дВ киметеп чикне тагын бер тапкыр билгелиләр (рәс. 1.42). Чик периметрия санлы бәя бирә һәм күрү кырындагы глаукоматоз үзгәрешләрне күзәтүдә иң төгәл ысул санала.
Басмаларда географик нәтиҗәләр (соры бүлем) һәм санлы күрсәткечләр була. Соңгылары чимал нәтиҗәләреннән (һәр тикшерелгән ноктада дБ-да сизгерлек), авыру һәм яшь белән бәйле нәтиҗәләр арасындагы аермадан һәм йомгаклау нәтиҗәләреннән (күрү кыры күрсәткечләре) тора. Бу индекслар күрү кырындагы таралган үзгәрешләрне, урынлы кимчелекләрне һәм кеше факторларын исәпкә ала.
## Ялгышлар сәбәпләре
Төгәл нәтиҗәләргә ирешү өчен нигез - периметристның профессиональлеге, авыруга процедураны төгәл аңлату, аңа ярдәм күрсәтү һәм тикшерүне күзәтү. Ялгышлар түбәндәге факторлар аркасында була ала.

1.   Миоз перифериядә чик сизгерлеген киметә һәм сәламәт һәм глаукоматоз күздә дә үзәк өлкәнең үзгәрүчәнлеген арттыра. Бәбәкнең диаметры  15 Гц) катнашмасына нигезләнгән. Караңгы һәм якты ярсыткычларның тиз алышынуы икеләтә сызыклар иллюзиясен бирә.

3.   Периметр бүлмә яктылыгында кулланып булган өстәл өстендәге портатив җайланмадан гыйбарәт. Ул күз каплагычы кебек өстәмә җайланмалар таләп итми, чөнки җиһаз икенче күзне үзе яба. Җайланма чагыштырмача җыйнак һәм өйрәнү өчен җиңел.

4.   Ярсыткычлар сайланган программага (эзләү яки чик) карап, үзәк күрү кырының 20° яки 30° эчендә 17 һәм 19 секторларда күрсәтелә.

5.   Сынау вакыты кыска: бер күзгә тулы чик программасы үткәрү 5 минут, эзләү программасы 45-90 секунд вакыт ала, шуңа күпчелек авырулар традицион периметриягә караганда бу ысулны өстен күрә.

6.    Нәтиҗә дөреслек, ихтималлык, уртача һәм стандарт тайпылышлар белән бергә чыгарыла һәм бастырыла (рәс. 1.48). Бу ысул глаукомага тикшергәндә югары сизгерлеккә ия һәм сан ягыннан глаукоматоз үзгәрешләрне билгели. Нәтиҗәгә 6-дан артык дптр-да рефракция тайпылышы бераз тәэсир итә, ә бәбәкнең зурлыгына юк. Җайланмада яшьнең норма нигезе бар һәм нәтиҗәләрне тиз бәяләү өчен ул статистик анализ ясый.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар
* 

Төркем:Медицина
Төркем:Офтальмология