open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Миңлегали Камалов

**Миңлегали Камалов**  (9 март 1928 ел — 8 апрель 1998 ел) — галим-табиб.. 1960-1987 елларда Башкорт АССР-ның сәламәтлек саклау министры һәм 6-12-нче чакырылыш Югары Советы депутаты. Медицина фәннәре кандидаты (1959). Башкорт АССР-ның атказанган табибы (1980), ССРБ-ның сәламәтлек саклау отличнигы (1975). Хезмәт Кызыл Байрак (1970) һәм ике «Хөрмәт Билгесе» (1961, 1966) ордены кавалеры.

## Биографиясе
Миңлегали Хаҗигали улы Камалов 1928 елның 9 мартында Башкорт АССРның Бәләбәй кантоны Чуенчы авылында күп балалы гаиләдә туган. Камаловларның гаиләсендә барысы җиде бала була, бишенчесе — Миңлегали. 

1946 елда урта мәктәпне тәмамлый һәм Башкорт дәүләт медицина институтына укырга керә. Яхшы уку белән беррәттән җәмәгать эшләрен башкара, спорт белән шөгыльләнә. 

Югары белем алгач, 1951-1956 елларда Мишкә районында хирург һәм район Советы башкарма комитетының сәламәтлек саклау бүлеге мөдире булып эшли. Аннары Уфага  күчә, 1959 елдан Башкорт АССРның Сәламәтлек саклау министрлыгының баш хирургы була.

1960 елда Башкорт АССРың сәламәтлек саклау министры итеп тәгаенләнә һәм бу вазифада 1988 елгача эшли. Аның җитәкчелегендә республиканың медицина өлкәсендә уңай үзгәрешләр була: медицина профилактика эшчәнлеге үсеш ала, ашыгыч медицина ярдәме оештыру системасы камилләштерелә; сәнәгать предприятиеләре һәм авыл хуҗалыгы эшчәннәренә медицина хезмәтен күрсәтүнең яңа формалары үсә; Г. Г. Куватов исемендәге Җөмһүрият клиник хастаханәсе яңадан төзекләндерелә; заманча җиһазландырылган  гемодиализ һәм бөер күчереп утырту бүлекләре булган Җөмһүрият балалар клиник хастаханәсе төзелә; Әлшәй, Дәүләкән, Дүртөйле, Мәләвез, Яңавыл районнарында 200-250 урынлы хастаханәләр төзелә.

1988 елдан Миңлегали Камалов — Җөмһүрият клиник хастаханәсендә бүлек мөдире, 1992 елдан — сугыш ветераннарының Уфа туберкулез госпитале начальнигының оештыру-методик эшләре буенча урынбасары.

Миңлегали Хаҗигали улы Камалов 1998 елның 8 апрелендә Уфа шәһәрендә вафат була.

## Гыйльми эшчәнлеге
Медицина фәннәре кандидаты М. Камалов 150-гә якын фәнни хезмәт язган. Шуларның күбесе үт куыгы юлларының хирургия мәсьәләләрен ачыклауга багышланган.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* ике «Хөрмәт Билгесе» ордены (1961, 1966)
* Хезмәт Кызыл Байрак ордены (1971)
* ССРБ-ның сәламәтлек саклау отличнигы (1975)
* Башкортстанның атказанган табибы (1998)

## Хәтер

* Уфа шәһәрендә Миңлегали Камалов яшәгән йортка мемориаль тактаташ куела (Совет районы, 8 Март урамы, 20; Әй урамы, 85)
* Дәүләкән шәһәренең Дан Аллеясында Камалов Миңлегали Хаҗигали улы истәлегенә Хәтер тактаташы урнаштырылган.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Камалов Миңлегали Хаҗигали улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — . 
Төркем:Башкортстанның атказанган табиблары
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:1998 елда вафатлар
Төркем:8 апрель көнне вафатлар
Төркем:Дәүләкән районында туганнар
Төркем:1928 елда туганнар
Төркем:9 март көнне туганнар
Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:Уфада вафатлар
Алисә Камалова

= Биографиясе =
Алисә Атлас кызы Камалова 1979 елның 30 августында Башкорт АССРның Мәчетле районы Олы Ыктамак авылында туган.

1996 елда Олы Ыктамак урта мәктәбен, 2002 елда Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаган.

2002 елда интернатура, 2003—2006 елларда клиник ординатура үтә.

2006 елдан Башкорт дәүләт медицина университетының поликлиника терапиясе кафедрасында укыта.

## Гыйльми эшчәнлеге
Гастроэнтерология, терапия, саклану чаралары өлкәсендә гыйльми эзләнүләр алып бара.

2006 елда  темасына диссертация яклый һәм медицина фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен ала.

4 монография, 122-дән артык гыйльми басма авторы. Башка авторлар белән бергә 4 уку кулланмасы, 2 укыту методикасы кулланмасы, 22 методик тәкъдим нәшер иткән.

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* Мечетлинский район Республики Башкортостан: энциклопедия / Редкол.: Ю. Ю. Султанов (гл.ред.), Н. Ф. Ахкамова (сост.), Г. К. Бикташева (отв.ред.) и др. — Уфа: Мир печати, 2010. — 284 с.:илл. ISBN 978-5-9613-0148-9

## Сылтамалар

* Камалова Алиса Атласовна. Официальный сайт БГМУ  
* Клинико-функциональная характеристика билиарной патологии у лиц призывного возраста : диссертация кандидата медицинских наук (14.00.05). Автор: Камалова, Алиса Атласовна. Российская государственная библиотека 

Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Мәчетле районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1979 елда туганнар
Төркем:30 август көнне туганнар
Сарыш

**Сарыш** ― күпмәгънәле сүз, топоним.
;Гидроним
* Сарыш (Җилем кушылдыгы)
* Сарыш (Чәрмәсән кушылдыгы)
;Топоним
* Сарыш (Әлшәй районы)
* Сарыш (Мәләвез районы)

Төркем:Топонимнар
Наил Зарипов

**Наил Зарипов** (18 февраль 1957 ел, Башкорт АССРның Кушнаренко районы Бакай авылы) — инженер-механик, галим, педагог. Техник фәннәр докторы (2002), профессор (2002).

## Биографиясе
Наил Гарифҗан  улы Зарипов 1957 елның 18 февралендә Башкорт АССРның Кушнаренко районы Бакай авылында туган.

1979 елда инженер-механик белгечлеген алып, Уфа авиация институтын (УАИ, хәзерге Уфа дәүләт авиация техник университеты,УДАТУ) тәмамлый.

Институтны тәмамлаганнан соң Уфа авиация институты каршындагы «Тантал» (Уфа) махсус конструкторлык-технология бюросында эшли: инженер, өлкән  һәм әйдәүче инженер.

1986 елдан Россия Фәннәр академиясенең Металларның үтә сыгылмалылыгы проблемалары институтында: кече  гыйльми хеpмәткәр, 1995 елдан өлкән  гыйльми хеpмәткәр, әйдәүче  гыйльми хеpмәткәр, авыр деформацияләнүче материалларның үтә сыгылмалылыгы лабораториясе мөдире урынбасары, 2000 елдан — фән буенча директор урынбасары.

1997 елдан алып Уфа дәүләт авиация техник университетында: доцент, профессор.

2006 елдан алып материалларны өйрәнү һәм металлар физикасы кафедрасы мөдире, 2015 елдан уку эшләре буенча проректор.

Металларның ныклыгы һәм сыгылмалылыгы физикасы өлкәсендә белгеч.

## Фәнни эшчәнлеге
Фәнни хезмәтләре материалларның үтә сыгылмалылыгы проблемаларына багышланган. Зарипов Наил Гарифҗан улы катнашлыгында металларда, эретмәләрдә, керамик һәм тимер-керамик материалларда үтә сыгылмалы деформацияләр вакытындагы физик-химик һәм структур үзгәрешләр тикшерелгән. Интерметаллидлар һәм керамика алу технологиясен эшләүдә, бирелгән үзенчәлекләре булган функциональ материаллар эшләүдә катнаша. Ачышлары Башкортстанның һәм Россия Федерациясенең башка төбәкләренең сәнәгать предприятиеләрендә кертелгән.

75 тән артык фәнни хезмәт һәм 14 уйлап табу авторы.

## Сылтамалар

* Зарипов Наиль Гарифьянов 
* Зарипов Наил Гарифҗан улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .

## Искәрмәләр


Төркем:Уфа дәүләт авиация техник университетын тәмамлаучылар
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Кушнарин районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1957 елда туганнар
Төркем:18 февраль көнне туганнар
Рөстәм Аипов

**Рөстәм Аипов** (1 август 1946 ел) — ССРБ һәм Россия радиоинженеры, укытучы. Техник фәннәре докторы (2007), профессор (2007). РФ‑ның мактаулы югары профессиональ белем бирү хезмәткәре (2009). Җиңел атлетика буенча ССРБ-ның спорт мастеры (1969).

## Биографиясе
Рөстәм Сәгыйть улы Аипов 1946 елның 1 августында Сембер өлкәсенең Николаевка авылында туа.

1971 елда Свердловск шәһәрендә Урал политехник институтын тәмамлаган, «Радиоэлектрон кулламалар» белгечлеге буенча радиоинженер. Аннары Уфа элемтә аппаратурасы заводында хезмәт юлын башлый.

1969 елда җиңел атлетика буенча «ССРБ-ның спорт мастеры» исемен ала.

1973 елдан Уфа авиация институты укытучысы.

1998 елда Башкорт дәүләт аграр университетында укыта башлый (авыл хуҗалыгы электр  җиһазларын автоматлаштыру һәм куллану кафедрасы мөдире, 2000-2002 елларда һәм 2011 елдан  электр машиналары һәм электр  җиһазлары кафедрасы мөдире, бер үк вакытта 2000-2011 елларда энергетика факультеты деканы).

2007 елда докторлык диссертациясе яклый.

2009 елда «Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре» мактаулы исеменә лаек була.

Гыйльми эшчәнлеге авыл хужалыгын электрлаштыруга багышланган. Россия электротехник фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы. 175 тән артык фәнни хезмәт, 2 монография, 26 патент һәм 42 уйлап табу авторы.

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган энергетигы
* Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2009)
* Җиңел атлетика буенча ССРБ-ның спорт мастеры (1969)

## Гыйльми хезмәтләре

** Линейные электрические машины и приводы на их основе. Өфө, 2003
** Основы построения и теории линейных асинхронных приводов с упругими накопителями энергии. Өфө, 2006

## Сылтамалар

* Аепов Рөстәм Сәгыйт улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
* Аипов Рустам Сагитович
* БДАУ укытучысы Рөстәм Аепов   2020 елның 8 августында архивланган.

Төркем:Россиянең шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәрләре
Төркем:ССРБ спорт осталары
Төркем:Урал техник университетын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Техник фәннәр докторлары
Төркем:1946 елда туганнар
Төркем:1 август көнне туганнар
Марат Азнабаев

**Марат Азнабаев**  (1 февраль 1939 ел) — галим-офтальмолог, югары мәктәп укытучысы. Башкортстан Фәннәр академиясе академигы (1995), медицина фәннәре докторы (1987), профессор (1989). РСФСР‑ның (1986) һәм Башкорт АССРның (1977) атказанган табибы, Россия Федерациясенең (2004) һәм Башкортстанның (1991) атказанган фән эшлеклесе. Башкорт АССРның 12‑нче чакырылыш Югары Советы депутаты. Башкортстан Республикасының Фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (2011). "Хөрмәт билгесе" (1999), Салават Юлаев (2004), Абхаз Республикасының «Намус һәм дан» (2004) орденнары кавалеры.

## Биографиясе
Марат Тәлгать улы Азнабаев 1939 елның 1 февралендә Башкорт АССРның Куергазы районы Якшымбәт авылында туган.

1962 елда Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлаганнан соң, шунда ук эшли, шул исәптән 1987-2011 елларда офтальмология кафедрасы мөдире, бер үк вакытта 1980-2006 елларда Уфа күз авырулары фәнни-тикшеренү институты директоры, 1983 елдан өлкәара күз микрохирургиясе җитәкчесе.

## Гыйльми эшчәнлеге
Марат Азнабаевның гыйльми эшчәнлеге яңа туган балаларның күз авыруларын диагностикалау һәм операция ярдәмендә дәвалауның яңа алымнарын эшләүгә багышланган. Ул 600 дән артык фәнни хезмәт һәм 140‑тан артык уйлап табу авторы. Микрохирургик операцияләрнең яңа ысулларын, хирургия инструментларын эшли. Уфа офтальмологлары гыйльми мәктәбенә нигез сала. Аның ярдәме  һәм җитәкчелегендә Күмертау, Сибай, Туймазы, Учалы, Яңавыл каласы, Салават районы Малаяз авылындагы хастаханәләрдә офтальмология буенча микрохирургия үзәкләре оештырыла; интраокуляр һәм контакт линзалар җитештерү буенча лаборатория ачыла.

1997 елдан — Башкортстан Республикасының Офтальмологлар ассоциациясе президенты.

## Фәнни хезмәтләре

* Руководство по глазной хирургии. М., 1976 (автордаш)
* Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов. Уфа, 2007 (автордаш)
* Атлас глазной патологии. 2-нче бас. М., 2013 (автордаш).

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Почет ордены (1999)
* Салават Юлаев ордены (2004)
* Абхазия Республикасының «Намус һәм дан» ордены (2004)
* Башкортстан Республикасының Фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (2011)

## Сылтамалар

* Азнабаев Марат Тәлгать улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — . 

## Галим вакытлы матбугатта

* К. Шаманов. Күңел күзе // Яшьлек, 1995, 28 февр.
* К. Шаманов. Әти нигезе // Башкортстан, 2015, 31 март 

Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр
Төркем:Россиянең атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Салават Юлаев ордены кавалерлары
Төркем:Почет ордены кавалерлары
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Куергазы районында туганнар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:1939 елда туганнар
Төркем:1 февраль көнне туганнар
Дамир Шакиров

Дамир Шакиров  (15 февраль 1956 ел) — галим-гигиенист. Медицина фәннәре докторы (2002), профессор (2006). 1982 елдан (өзеклек белән) Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы.

## Биографиясе
Дамир Фәез улы Шакиров 1956 елның 15 февралендә Башкорт АССРның Миякә районы Кыргыз-Миякә авылында туа.

1980 елда Башкорт дәүләт медицина институтының санитар-гигиена факультетын тәмамлый.

Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлаганнан соң Җөмһүрият санитария мәгарифе йортында эшли. 

1982 елдан (өзеклек белән) Башкорт дәүләт медицина университетында «Гомуми гигиена», «Гадәттән тыш хәлләр гигиенасы һәм эпидемиологиясе» дисциплиналарын укыта.

1991-93 елларда "Биос" преприятиесенең (Уфа) өлкән гыйльми хезмәткәре.

## Фәнни эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлеге җитештерү мөхитендәге химик пычратучыларның химия, нефтехимия һәм нефть эшкәртү сәнәгате эшчеләре сәламәтлеге торышына йогынтысын өйрәнүгә, хезмәт шартларына гигиеник бәя бирүгә, тирә-як мохитнең зарарлы факторлар тәэсир иткәндә донозологик критерийлар эшләүгә һ.б. багышланган. 

400 фәнни хезмәт, 30 методик эш һәм 3 уйлап табу авторы.

## Төп хезмәте

* Энергообеспечение жизнедеятельности человека в норме и патологии. 2‑е изд., доп. и перераб. Уфа, 2005  (автордаш).

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* Шакиров Дамир Фәез улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .
Төркем:Медицина фәннәре докторлары
Төркем:Галимнәр
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Миякә районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1956 елда туганнар
Төркем:15 февраль көнне туганнар
Марат Фазлыев

**Марат Фазлыев**  (8 май 1967 ел) — галим-терапевт, югары мәктәп укытучысы. 2002 елдан Башкортстан буенча Эчке эшләр министрлыгының медицина‑санитария бүлеге госпитале начальнигы. Эчке хезмәт подполковнигы. Медицина фәннәре докторы (2005), профессор (2006).

## Биографиясе
Марат Мөдәрис улы Фазлыев 1967 елның 8 маенда Уфа шәһәрендә туган.

1992 елда Башкорт дәүләт медицина институтының дәвалау факультетын уңышлы тәмамлый. Югары һөнәри белем алганнан соң, 1993-1996 елларда аспирантурада «эчке әгъзалар авырулары» юнәлеше буенча укый.

1996 елда кандидатлык  диссертациясе яклап,«Медицина фәннәре кандидаты» гыйльми дәрәҗәсенә ия була. 

2005 елда докторлык диссертациясе яклый.

1996 елдан Башкорт дәүләт медицина университетында укыта.

2002 елдан өстәмә профессиональ белем бирү институтында эшли һәм бер үк  вакытта  начальнигы булып эшли.

## Фәнни эшчәнлеге
Галимнең фәнни эшчәнлеге гематология, кардиология, ревматология мәсьәләләренә, геморрагик васкулитның клиник‑патогенетик һәм диагностик үзенчәлекләрен, гемостазның патологиясен өйрәнүгә һәм башкаларга багышланган. Фазлыев җитәкчелегендә геморрагик васкулит формаларын дифференциаль диагностикалау ысулы эшләнгән.

130 га якын фәнни хезмәт һәм 1 уйлап табу авторы. Аның җитәкчелегендә ике фән кандидаты әзерләнгән, 200 дән артык фәнни хезмәт нәшер ителгән.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Фазлыев Марат Мөдәрис улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1967 елда туганнар
Төркем:8 май көнне туганнар
Гафур Мәһәдиев

**Гафур Мәһәдиев**  (; 8 май 1946 ел - 29 февраля 2024 ел) — сәламәтлек саклау өлкәсе ветераны, табиб: акушер-гинеколог. Башкортстан Республикасының атказанган табибы (2001).

## Биографиясе
Гафур Дәүләткирәй улы Мәһәдиев 1946 елның 8 маенда Зиянчура районы Абзан авылында тәрҗемәче (Коръән  Кәримне тәүге булып башкорт теленә тәрҗемә иткән), журналист, Башкортстан Республикасының Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты Мәһәдиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы гаиләсендә дөньяга килгән.

Галим-геолог, геология-минералогия фәннәре кандитаты, БАССР-ның атказанган геологы, ССРБ-ның Дәүләт премиясе лауреаты Мәһәдиев Басыйр Дәүләтбай улы — атасының бертуган энесе.

Гафур Дәүләткирәй улы Абзан урта мәктәбен тәмамлый һәм 1966 елда Башкортстан медицина институтының дәвалау факультетына укырга керә.

Хезмәт юлын Әбҗәлил районы Аскар үзәк район хастаханәсендә башлый, 1973 елдан аның баш табибы булып эшли. Нәкъ  биредә ул гинеколог һөнәре буенча белгечкә әйләнә дә. Анасының 1943 елдан 1947 елга кадәр Абзан участок  больницасында акушерка булып эшләве дә, бәлки, йогынты ясагандыр.

1978 елдан Зиянчура районы Абзан участок хастаханәсендә, 1983 елдан — Исәнгол үзәк район хастаханәсе табибы булып хезмәт итә.

2001 елда Гафур Дәүләткирәй улы Мәһәдиевкә Башкортстан Республикасының атказанган табибы дигән мактаулы исем бирелә.

## Гаиләсе
Хатыны Светлана Равил кызы Уракаева белән өч бала тәрбияләп үстергәннәр.

Гафур Дәүләткирәй улы оныкларына да туган телгә, милли мәдәнияткә тәрбия орлыклары сала.

## Искәрмәләр

Төркем:Башкортстанның атказанган табиблары
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Зиянчура районында туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1946 елда туганнар
Төркем:8 май көнне туганнар
Азат Рәхмәтуллин

**Азат Рәхмәтуллин** (4 апрель 1972 ел) — галим-табиб. 2007 елдан 2-нче Җөмһүрият клиник хастаханәсенең баш табибы, 2018 елдан Г. Г. Куватов исемендәге Җөмһүрият клиник хастаханәсенең баш табиб урынбасары, 2019 елдан Башкортстан сәламәтлек саклау министрының беренче урынбасары, 2022 елның 28 мартыннан — министр вазифасын башкаручы. Медицина фәннәре кандидаты.

## Биографиясе
Азат Салават улы Рәхмәтуллин 1972 елның 4 апрелендә Башкорт АССРның Сибай шәһәрендә туа. 1989 елда Башкорт дәүләт медицина институтына укырга керә һәм аны 1995 елда тәмамлый. Бер ел башкаланың 6 нчы хастаханәсендә хирургия буенча табиб-интерн булып эшли.

1996-1998 елларда БДМИ-да хирургия буенча клиник ординатура үтә.

2001 елга кадәр Уфаның 13-нче шәһәр клиник хастаханәсендә хирургия бүлеге хирургы була.Аннары  ике елын Сибай шәһәре хастаханәсендә  буенча эшли.

2004 елга кадәр баш табибның медицина буенча урынбасары була.2004-2005 елларда Башкортстан Сәламәтлек саклау министрлыгының кадрлар бүлегенең баш белгече, бер үк вакытта БДМУ клиникасының кан тамырлары хирургиясе бүлеге хирургы. 2007 елга кадәр баш табиб урынбасары, 2-нче Җөмһүрият клиник хастаханәсенең табиб-хирургы, бер үк  вакытта БДМУ клиникасы хирургы. 2007 елдан 2-нче Җөмһүрият клиник хастаханәсенең баш табибы.

2019 елның 9 сентябреннән БР сәламәтлек саклау министрының беренче урынбасары.

2022 елның 28 мартыннан — БР Сәламәтлек саклау министры вазифасын башкаручы.

## Гыйльми эшчәнлеге
Азат Рәхмәтуллинның 38 фәнни хезмәте, уйлап табуга 2 патенты бар.

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* Рахматуллин Азат Салаватович
* Азат Рахматуллин назначен первым заместителем министр здравоохранения Башкирии
* Азат Рахматуллин

Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Сибайда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:1972 елда туганнар
Төркем:4 апрель көнне туганнар
Азат Кәримов (1952)

**Азат Кәримов** (; 20 июнь 1952 ел — 26 декабрь 2017 ел) — сәламәтлек саклау өлкәсе хезмәткәре, 1994 елдан Учалы шәһәре мәҗбүри медицина страховкасы фонды директоры.

1990 елның 11 октябрендә БАССР-ның ун икенче чакырылыш Югары Советының өченче сессиясендә республиканың дәүләт суверенитеты турында Декларация кабул иткән Башкорт АССР-ының 12-нче чакырылыш Югары Советы депутаты, Югары Советның Сәламәтлек саклау, ветеран һәм инвалидлар эшләре буенча комиссия әгъзасы.

## Биографиясе
Кәримов Азат Әхмәтхан улы 1952 елның 20 июнендә Башкорт АССРның Учалы районы Илче авылында туган.

Милләте буенча башкорт, югары белемле — 1975 елда Башкортстан медицина институтын  тәмамлаган.

Хезмәт юлын, ,институтны тәмамлагач, Учалы район больницасында терапевт булып башлый. Аннары район туберкулез диспансерында баш врач булып эшли.

Район авыл амбулаториясе баш врачы, район хастаханәсенең баш врачы булып эшли.

1994 елдан Учалы шәһәре мәҗбүри медицина страховкасы фонды директоры.

Учалы шәһәре 146 нчы Горный сайлау округыннан Башкорт АССРның 12-нче чакырылыш Югары Советының халык депутаты итеп сайлана. Башкортстан Югары Советының сәламәтлек саклау, ветеран һәм инвалидлар эше буенча комиссия әгъзасы.

Кәримов Азат Әхмәтхан улы 2017 елның 26 декабрендә вафат була

## Шулай ук карагыз

* БАССР-ның 12-нче чакырылыш Югары Советы депутатлары исемлеге

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Народные депутаты Республики Башкортостан. Двенадцатый созыв. - Уфа, Китап, 1994. - с. 104

## Сылтамалар

* 12 созыв (БАССР)

Төркем:Шәхесләр:Учалы районы
Төркем:Әлифба буена табиблар
Төркем:Башкортстан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:2017 елда вафатлар
Төркем:26 декабрь көнне вафатлар
Төркем:Учалы районында туганнар
Төркем:1952 елда туганнар
Төркем:20 июнь көнне туганнар
Тикеев

**Тикеев** ― фамилия.
* Данис Тикеев (1940—2008), филология фәннәре докторы (2000), профессор (1995). БР атказанган фән эшлеклесе (2006), РФ (1998) һәм БАССР (1990) атказанган укытучысы.
* Фаил Тикеев (1950), тарих фәннәре кандидаты (2004), РФ атказанган мәдәният хезмәткәре, БР атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре. Д. Ә. Тикеевның энесе.

Төркем:Фамилияләр
Азнабаева

**Азнабаева** ― фамилия.
* Лилия Азнабаева (1963), медицина фәннәре докторы (2003), профессор (2012). БР атказанган табибы (2013).
* Флүрә Азнабаева (1937), педагогика фәннәре кандидаты (1988).
----
* **[[Азнабаев]]**
## Моны да карагыз
* Атнабаев

Төркем:Фамилияләр
Локманов

**Локманов** ― фамилия.
* Альберт Локманов (1974), РФ футболчысы (сакчы, ярымсакчы), тренер.
* Гаян Локманов (1923—1988), язучы, БАССР язучылар берлеге әгъзасы (1969).
----
* Клара Локманова (1945), медицина фәннәре докторы (2000). БАССР атказанган табибы (1986).

Төркем:Фамилияләр
Әбдрәшитов

**Әбдрәшитов** ― фамилия.
* Хәмзә Әбдрәшитов (1954), медицина фәннәре докторы (2001), профессор (2003). БР атказанган табибы (1992).
* **[[Шамил Әбдрәшитов]]**
## Моны да карагыз
* Габдрәшитов

Төркем:Фамилияләр
Каев

**Каев** ― күпмәгънәле сүз.
; Фамилия:
* Фәрит Каев (1955), БР атказанган табибы (1992). Мәчетле районының мактаулы гражданы (2017).
; Топоним :
* Каев, Лодзь воеводалыгы авылы (Польша).

Төркем:ФамилияләрТөркем:Топонимнар
Виктор Бондаренко

**Виктор Бондаренко :**
* Виктор Бондаренко (1943—2007), сәясәтче, завод директоры (1981―1986), Украинаның халык депутаты (1-2нче чакырылыш).
* Виктор Бондаренко (1953), фәлсәфә фәннәре докторы (1996), профессор (1997).
Аипов

**Аипов** ― фамилия.
* Мәхмүт Аипов (1920—1945), Советлар Берлеге Каһарманы (1945, вафат булганнан соң ), рядовой.
* Рөстәм Аипов (1946), техник фәннәре докторы (2007), профессор (2007). Җиңел атлетика буенча СССР спорт мастеры (1969).
## Моны да карагыз
* Аитов

Төркем:Фамилияләр
Мәһәдиев

**Мәһәдиев** ― фамилия.
* Гафур Мәһәдиев (1946), БР атказанган табибы (2001).
* Мәкәрим Мәһәдиев (1901–1938), татар актёры, режиссёр.
* Риза Мәһәдиев (1972—2021), актер, җырчы. Салават башкорт дәүләт драма театры актеры (1993-2020). БР халык артисты (2010).
----
* Рәшидә Мәһәдиева (1965), журналист, филология фәннәре кандидаты. Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреаты (1999). БР атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2004).
## Моны да карагыз
* Мәһдиев

Төркем:Фамилияләр
Аннобон (провинция)

**Аннобон** — Аннобон утравында урнашкан Экваториаль Гвинеяның сигез провинциясенең берсе. Сан Антонио де Пале шәһәре өлкә башкаласы булып тора.

## Искәрмәләр

Төркем:Гвинея провинцияләре
Сергей Лазарев

**Сергей Лазарев** (1 апрель 1926 — 25 декабрь 2017) — совет күмер сәнәгате алдынгысы, «Кузбассуголь» комбинатының «Чертинская-Южная» шахтасы директоры, Социалистик Хезмәт Герое (1971).

## Биографиясе
1926 елда Тверь губернасында (хәзерге — Тверь өлкәсе) туган. ФЗО мәктәбендә укыганнан соң, 1942 елдан 1944 елга кадәр «Төньяк» шахтасында (Кемерово шәһәре) элемтәче булып эшли.

1948 елда техникумны тәмамлаганнан соң, «Бутовская» шахтасында (Кемерово шәһәре) участок  начальнигы булып эшли. 1956 елда читтән торып Свердловск тау институтын тәмамлый, тау инженеры дипломы ала.

1963-1977 елларда «Чертинская-Южная»шахтасын җитәкли (1973 елдан — «Яңарыш» шахтасын) (Белово шәһәре).  Ул эшләгән чорда яңа җитештерү технологияләре үзләштерелә, аның белән П-3М, ПК-7, ГПК  комбайннары, шулай ук ОМКТМ, МК-1 чистарткыч комплекслары, «Глинки» Гомуми Россия продукция классификаторы сериясе комплексы сынала.

60 нчы еллар уртасында сәнәгать запаслары бетә башлый, шахта начальнигы реконструкцияләүгә техник документация һәм инженер нигезләве әзерли, комбинатта хуплау таба һәм «Сибгипрошахт» Новосибирск институты белән хезмәттәшлек итә башлый. Анда реконструкцияләү проектының тәүге варианты эшләнә, һәм 1974 елда ук объектның беренче чираты сафка кертелә (1984 елда реконструкцияләү тулысынча тәмамлана). Шахтаның еллык куәте ике тапкыр диярлек арта, ярты миллионга кадәр җиткерелә.

ССРБ Югары Советы Президиумының 1971 елның 30 мартындагы Указы белән Лазарев Сергей Тихоновичка күмер сәнәгате продукциясен җитештерүдә, югары күрсәткечләргә ирешкән өчен Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә,Ленин ордены белән ««Урак һәм Чүкеч» медале тапшырыла.

1977 елның гыйнварында ул лаеклы ялга китә, аннары туган иленә Калинин өлкәсенә кайтып китә, Селижарово бистәсендә  төпләнә.

2017 елның 25 декабрендә вафат була.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «Урак һәм Чүкеч» медале(30.03.1971)
* Ленин ордены (30.03.1971)
* «Шахтер даны» билгесенең тулы кавалеры.
* башка медальләр.

## Сылтамалар

* Лазарев Сергей Тихонович.                    
**
** *Музалевский М. В.* Герои Социалистического Труда : Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — 200 с.
** Кладчихин В. Лазарев Сергей Тихонович (рус.) (недоступная ссылка). Уголь Кузбасса.  Дата обращения: 24 апреля 2015. Архивировано 13 февраля 2016 года.
** Лазарев Сергей Тихонович (рус.). Централизованная библиотечная система г. Белово. Дата обращения: 24 апреля 2015. (недоступная ссылка)

## Искәрмәләр

Төркем:1 апрель көнне туганнар
Төркем:1926 елда туганнар
Төркем:25 декабрь көнне вафатлар
Төркем:2017 елда вафатлар
Төркем:Әлифба буенча шәхесләр
Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары
Төркем:Ленин ордены кавалерлары
Төркем:Урал дәүләт тау университетын тәмамлаучылар
Төркем:ССРБда туганнар
Илья Мархасин

**Илья Мархасин** (27 апрель 1919 ел—21 апрель 1988 ел) — физик. Техник фәннәр докторы (1966), профессор (1968). БАССР‑ның атказанган нефтьчесе (1967), ССРБ‑ның югары мәктәп отличнигы (1979), нефть сәнәгате (1980) отличнигы. Бөек Ватан сугышында катнашучы.

## Биографиясе
Илья Львович Мархасин 1919 елның 27 апрелендә Киевта туа. 

1943 елда Бакыда Азәрбайҗан университетын тәмамлый. 

1949 елдан  гыйльми-тикшеренү институтында эшли башлый, катлам сыеклыкларны фильтрлау процессларын һәм аларның нефть бирүчәнлегенә йогынтысын тикшерә..

1952 елдан алып Уфа нефть сәнәгате гыйльми-тикшеренү институтында эшли. 

1968 елда Уфа нефть институтының кафедрасы мөдире вазыйфасына техник фәннәр докторы, профессор Илья Львович Мархасин чакырыла. Ул килгәч физика кафедрасы институтның төп кафедралары белән бер рәткә әйләнә. Кафедра илнең алдынгы галимнәре җыелган  Бөтенсоюз семинарлары һәм конференцияләрен үткәрү инициаторы булып чыгыш ясый.

Мархасин И.Л. 1988 елның 21 апрелендә Уфада вафат була

## Фәнни эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлеге нефть катламы физикасына багышланган. Мархасин тарафыннан нефть продуктларының физик‑химик механикасы, нефть катламнарына су җибәргәндә кулланылган химик реагентларны фильтрлау вакытындагы процесслар сыналган, катламнарның нефть бирүчәнлеген арттыру ысуллары эшләнгән. 250‑гә якын фәнни хезмәт һәм 20 уйлап табу авторы

## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* БАССР‑ның атказанган нефтьчесе (1967)
* ССРБ‑ның югары мәктәп отличнигы (1979)
* И.М.Губкин исемендәге премия лауреаты (1971).
* ССРБ-ның сәнәгать отличнигы (1980)
* 1-нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
* "Хәрби хезмәтләре өчен" медале (1946).

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* Мархасин Илья Львович // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .

## Хезмәтләре

* Физико-химическая механика нефтяного пласта. М., 1977.
Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар
Төркем:Техник фәннәр докторлары
Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Сугышчан хезмәтләре өчен медале белән бүләкләнүчеләр
Төркем:I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:1988 елда вафатлар
Төркем:21 апрель көнне вафатлар
Төркем:Киевта туганнар
Төркем:1919 елда туганнар
Төркем:27 апрель көнне туганнар
Төркем:Химиклар
Радик Әхмәтов

**Радик Әхмәтов** (3 март 1933 ел—9 август Ике мең сигез) — галим-биохимик, биотехнолог, югары мәктәп укытучысы. 1981-1985 елларда Россия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Биология институты директоры. Биология фәннәре докторы (1976), профессор (1986). Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (1975), «Хөрмәт Билгесе» ордены кавалеры (1975)

## Биографиясе
Радик Рәхимҗан улы Әхмәтов 1933 елның 3 мартында Башкорт АССРның Дуван районы Өлкенде авылында туа.

1958 елда Башкорт авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.

1959-85 елларда  СССР Фәннәр академиясенең Башкортстан филиалында эшли: 1967 елдан биохимия һәм цитохимик бүлеге мөдире, 1981 елдан Биология институты директоры, бер үк вакытта 1967-81 елларда, шулай ук 1985 елда мөдир, 2000 елдан Башкорт дәүләт университетының биохимия һәм биотехнология кафедрасы укытучысы.

## Фәнни эшчәнлеге
Фәнни хезмәтләре үсемлекләр гетерозисының  күзәнәк  ядросын һәм молекуляр-генетик табигатен өйрәнүгә багышланган. Әхмәтов җитәкчелегендә тәүге тапкыр үсемлекләрдәге гистон аксымнарының модификациясе ачыла; фитогормоннарның һәм башка физиологик актив матдәләрнең күзәнәкнең генетик аппараты активлыгын көйләүдә катнашуының яңа механизмнары ачыклана; рекомбиноген үзенчәлекләргә ия булган һәм иммунитетны стимуллаштыручы, фунгицид тәэсиргә ия химик берләшмә ачыклана. Аның тарафыннан үсемлекләрдә матдәләр алмашынуының, шул исәптән үсемлекләрнең гетерозис гибридларының нуклеин кислоталары синтезы һәм аларның ана формаларының законлыклары ачыклана; тәүге тапкыр кыяклылар протопластларыннан  каллуска охшаш тукымалар алына.

190 нан артык фәнни хезмәт һәм 10 уйлап табу авторы.

Әхмәтов — РФ биохимия җәмгыятенең Уфа бүлекчәсен һәм РФ генетиклары һәм селекционерлары җәмгыятенең Башкортстан бүлекчәсен оештыручыларның берсе.

## Төп хезмәтләре

** Электронно-микроскопическая цитохимия. Уфа, 1971 (соавт.);
** Теоретические основы селекции. Т.1.
** Молекулярно-биологические аспекты прикладной ботаники, генетики и селекции. М., 1993(соавт.).

## Искәрмәләр


## Чыганаклар

* Әхмәтов Радик Рәхимҗан улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — .

Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Югары уку йортларын тәмамлаучылар
Төркем:Биология фәннәре докторлары
Төркем:БДУ укытучылары
Төркем:«Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
Төркем:БАССР атказанган фән эшлеклеләре
Төркем:Башкортстан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2008 елда вафатлар
Төркем:9 август көнне вафатлар
Төркем:1933 елда туганнар
Төркем:3 март көнне туганнар
Григорий Куранов

**Григорий Куранов**   (1 гыйнвар 1959 ел, Лениногорск, Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе) — Россия дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. 2017 елдан Россия Федерациясенең Ерак Көнчыгыш федераль округында президентның тулы хокуклы вәкиле урынбасары. Россия Федерациясе федераль җыелышының VI чакырылыш дәүләт думасы депутаты (2013-2017).

## Биографиясе
Григорий Владимирович Куранов 1984 елда Башкорт дәүләт медицина институтын «Педиатрия» белгечлеге  буенча тәмамлый. Медицина фәннәре кандидаты.

1984 елдан 1992 елга кадәр 3-нче Шәһәр балалар клиник хастаханәсендә табиб-педиатр һәм шулай ук 18-нче Балалар клиник хастаханәсендә врач-реабилитолог булып эшли.

2000 елда — Пермь «Кучер» реклама-сәясәт агентлыгын җитәкли;

2011 елның июленнән — Пермь краенда В. В. Путинның «Бердәм Россия» партиясенең фирка лидеры кабул итүенең җитәкчесе;

2012 елның июленнән 2013 елның гыйнварына кадәр — Пермь крае губернаторы хакимияте җитәкчесе;

2012 елның 17 декабреннән — Гомуми Россия халык фронтының оештыру съездына әзерлек буенча төбәк оештыру комитетын җитәкли;

2013 елның 1 февраленнән Россия Федерациясе Президенты каршындагы Башкортстан Республикасының тулы хокуклы вәкиле— Республика хөкүмәте премьер-министры урынбасары

2013 елның февралендә «Бердәм Россия» фиркасе исемлеге буенча Дәүләт Думасына депутат мандатын ала. 22 февральдә Анатолий Ломакин Пермь крае депутаты булудан туктый.

Гаилә, хатын-кыз һәм балалар мәсьәләләре буенча парламент комитеты әгъзасы булып тора.

2017 елның февралендә Григорий Владимирович Куранов Ерак Көнчыгыш федераль округында Россия Федерациясе президенты тулы хокуклы вәкиле урынбасары итеп тәгаенләнә.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Григорий Владимирович Куранов на сайте Гос. Думы 

Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары
Төркем:Башкорт дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар
Төркем:Медицина фәннәре кандидатлары
Төркем:1 гыйнвар көнне туганнар
Төркем:1959 елда туганнар
Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе
Төркем:Башкортстан хөкүмәте әгъзалары
Төркем:Казакъстанда туганнар
Денис Васильев

**Денис Васильев** (; 1999 елның 9 августы, Даугавпилс, Латвия) — Латвия тимераякта фигуралы шуучысы. Европа чемпионатының бакыр призёры (2022), дүрт тапкыр Латвия чемпионы (2016—2018, 2020).

## Карьера
Денис 1999 елның 9 августында Латвиянең Даугавпилс шәһәрендә туа. Фигуралы шуу белән 2003 елдан бирле шөгыльләнә. 2013—2014 сезонында яшьүсмерләр арасында чыгыш ясый башлый. 2015 ел ахырында беренче тапкыр Латвия чемпионатында алтын медаль яулый.

2016 елда беренче тапкыр Европа чемпионатында чыгыш ясый, ярыш нәтиҗәләре буенча 12 нче урында урнаша. Февраль аенда яшүсмерләр Олимпия уеннарында катнаша һәм көмеш медаль яулый. Март аенда дөнья чемпионатында беренче тапкыр чыгыш ясый һәм 14 нче урында урнаша. Шул ук елны швейцария фигуралы шуучысы Стефан Ламбьель җитәкчелегендә күнегүләр ясый башлый.

2017 елның гыйнвар аенда Европа чемпионатында 7 нче урынны яулый. Мартта Һельсинкида дөнья чемпионатында 14 нче урында урнаша һәм 2018 елгы Олимпия уеннарына квалификация уза ала.

2017—2018 сезонында Россиядә Rostelecom Cup 2017 Гран-при этабында чыгыш ясый һәм 8 нче урынны яулый. Япониядә NHK Trophy 2017 Гран-при этабында 6 нчы урынный яулый. 2018 елның гыйнвар аенда Мәскәүдә узган Европа беренчелегендә катнаша һәм ярыш нәтиҗәләре буенча 4 нче урынны яулый. Пхёнчханда узган Олимпия уеннарында 19 нчы урынны яулый.

2020—2021 сезонын Nebelhorn Trophy 2020 ярышында башлый һәм алтын медаль яулый. Әлеге ярышта Денис үз карьерасында беренче тапкыр чиста дүртләтелгән сикерү башкара. Яңа сезонда спортчы кыска программада Гидон Кремер башкарган «Le Grand Tango» музыкасына чыгыш ясый, ирекле программада — Сергей Прокофьевның «Ромео һәм Джульетта» балетыннан музыка. 2021 елда узган дөнья чемпионатында 18 нче урынны яулый һәм 2022 елгы Олимпия уеннарына квалификация уза.

2021—2022 сезонында кыска программада Марат Бисенгалиев башкарган «Sarakiz II. Romanza» музыкасына һәм Хаяо Миядзакиның «Мононоке принцессасы» анимесында яңгыраган «The Battle Drums» музыкасына, ирекле программмада «Ромео һәм Джульетта» балетыннан музыкага чыгыш ясый. Ике Гран-при этабында чыгыш ясый (Gran Premio d'Italia һәм Internationaux de France) һәм ике ярышта да 4 нче урынны яулый. 2022 елның гыйнвар аенда Таллиннда узган Европа чемпионатында чыгыш ясый. Кыска программада һәм ирекле программада да хаталарсыз чыгыш ясый һәм бакыр медаль яулый. Денис яулаган медаль Латвия фигуралы шууы өчен тарихи вакыйга була — бу Латвия өчен беренче Европа чемпионаты медале була. Февраль аенда Пекинда узган Олимпия уеннарында чыгыш ясый һәм 13 нче урында урнаша. Сезонны дөнья чемпионатында тәмамлый, анда шулай ук 13 нче урында урнаша.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар
* Денис Васильев Халыкара тимераякта ярышучылар берлеге сайтында 

Төркем:Әлифба буенча спортчылар
Төркем:Тимераякта фигуралы шуучылар
Кунин

**Кунин** ― күпмәгънәле сүз.
; Фамилия
* Евгений Кунин (1956), совет һәм Америка биологы, биология фәннәре кандидаты (1983).
; Топоним
* Кунин, Польшадагы авыл.

Төркем:Фамилияләр
Төркем:Топонимнар
Колесов

**Колесов** (Ко́лесов) ― фамилия.
* Николай Колесов (1956), «Элекон» заводы директоры (1997-2007), Амур өлкәсе губернаторы (2007-2008), ТР дәүләт премиясе лауреаты (2002). 
* Сергей Колесов (1950), химия фәннәре докторы (1985), профессор (1990). 

Төркем:Фамилияләр
Калиев

**Калиев** ― фамилия.
* Әнвәр Калиев (1921―1998), Советлар Союзы Герое (1944).
* Юрий Калиев (1957–2014), фәлсәфә фәннәре докторы (2004), профессор (2006).

Төркем:Фамилияләр
Фәсхетдинов

**Фәсхетдинов** ― фамилия.
* Әнвәр Фәсхетдинов (1919-), ТАССР халык (1970), РСФСР атказанган (1976) артисты.
* Габдулла Фәсхетдинов (1932), спортчы (парашют спорты), СССР спорт мастеры (1962), Үзбәкстан ССР атказанган тренеры (1970).
* Гыйлаҗ Фәсхетдинов (1899―1937), ВЛКСМның Татарстан ӨК җаваплы секретаре (1922-1932).
* Ибраһим Фәсхетдинов (1940), спортчы (парашют спорты), СССР спорт мастеры (1964), Үзбәкстан ССР атказанган тренеры (1972).
* Ирек Фәсхетдинов (1960), спортчы (туплы һәм чирәм өсте хоккее), СССР атказанган спорт мастеры (1988), туплы хоккей буенча дөнья чемпионы (1988-1990).
* Раип Фәсхетдинов (1960), спортчы (туплы һәм чирәм өсте хоккее), халыкара класслы спорт мастеры (1991).
* Ридик Фәсхетдинов (1940―2022), баянчы, БАССР халык артисты (1982), РСФСР атказанган артисты (1989).
* Фәһим Фәсхетдинов (1944―2015), рәссам―сынчы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996).
----
;Фәсхетдинова
* Луиза Фәсхетдинова (1968), рәссам-этнодизайнер, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе. Ф. Н. Фәсхетдиновның кызы.
## Моны да карагыз
* Фәтхетдинов
* Фәрхетдинов

Төркем:Фамилияләр
Россия мөфтиләр шурасы

**Россия мөфтиләр шурасы** () ― үзәкләштерелгән мөселман дини оешмасы. Россия Федерациясе башкаласы Мәскәүдә урнашкан гомумроссия мөселман дини оешмаларының берсе. Аңа 1996 елда нигез салынган. Россия территориясендә теркәлгән кайбер җирле һәм төбәк мөселман дини оешмаларын берләштерә. Рәисе ― мөфти шәех Равил Гайнетдин.

## Тарих

1996 елның 1 июлендә нигез салынган.

1991 елга кадәр РСФСР мөселманнары бердәм була һәм Тәлгать Таҗетдинне баш мөфти дип таныйлар. Россия бәйсезлек алгач, төбәкләрдә  мөселманнарның мөстәкыйль дини идарәләре барлыкка килә, аларның кайберләре акрынлап Равил Гайнетдин тирәсендә төркемләнә башлый.

1996 елда Россия мөфтиләр шурасын оештырганда мөфти Равил Гайнетдин әлеге дини оешма төзүнең прогрессив характерда булуын ассызыклый, шура бертигез хокуклы мөфтиләр берлеге буларак күзаллана һәм бу яктан артык үзәкләштерелгән Үзәк Диния нәзарәтенә каршы куелган булган .

1998 елның 25 ноябрендә Россия мөфтиләр шурасы Россия мөселманнарының Диния нәзарәте югары координацион үзәге һәм Төньяк Кавказ мөселманнарының Координация үзәге белән берләшә.

2009 елның февралендә мөфтиләр шурасы, тикшерү барышында РФ законнарын бозу очраклары ачыклану сәбәпле, Россия Федерациясе юстиция министрлыгыннан кисәтү ала.

2009 елның декабрендә Россия мөселман оешмалары (Үзәк Диния нәзарәтен, Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәтен, Россия мөфтиләр шурасын  да кертеп)  җитәкчеләре арасында бердәм структурага берләшү турында  сөйләшүләр һәм консультацияләр башлана. Әмма Тәлгать Таҗетдин һәм Равил Гайнетдин арасындагы каршылыклар аркасында мөселман оешмаларын берләштерү процессы билгесез бер вакытка кичектерелә.

2012 елда Россия мөфтиләр шурасы Мәскәүдәге мәчетләр санын арттыруны таләп итә, мәчетләр ким дигәндә ике тапкыр артырга тиеш, дип белдерә .

2014 елның 1 мартыннан Россия мөфтиләр шурасы һәм Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәте аппаратлары киң колачлы үзгәртеп корыла, регионнарга, мәгърифәтчелек, белем бирү, тәрбия эшләренә кагылышлы барлык эшчәнлек Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәте аппараты карамагына күчерелә .

Россия мөфтиләр шурасы Россия мөселманнарына хаҗ кылырга бару өчен Согуд Гарәбстаны бүлеп биргән урыннарны (квота) бүлү өчен җавап бирә .

## Җитәкчеләр

## Офис
Россия мөфтиләр шурасы 2015 елның 23 сентябрендә ачылган Мәскәү җәмигъ мәчетенең алты катлы  комплексында (Үзәк АО, Мещан районы, Выползов тыкрыгы, 7) урнашкан.

## Сылтамалар
*  Официальный сайт

## Моны да карагыз
* Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте
* Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәте
## Искәрмәләр


Төркем:Россия ислам оешмалары
Төркем:1996 елда нигезләнгән дини оешмалар
Төркем:Мөселманнарның Диния нәзарәтләре
Шастин

**Шастин** (Ш**а́**стин) ― фамилия.
* Егор Шастин (1982), Россия һәм Украина хоккейчысы (һөҗүмче).
* Иннокентий Шастин (1923—1999) , медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1973), медицина хезмәте генерал-майоры (1976). ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1987).

Төркем:Фамилияләр
Андрей Пахомов

**Андрей Алексеевич Пахомов** (1947 елның 20 мае, Ленинград, ССРБ — 2015 елның 6 августы, Санкт-Петербург, Россия) — совет һәм Россия графигы, Россия Сәнгать академиясе әгъза-корреспонденты, Россия Федерациясенең атказанган рәссамы (1999), рәссам Пахомов Алексейның улы.

## Тормыш юлы
Андрей Пахомов 1947 елның 20 маенда Ленинградта туган. 1971 елда Ленинград рәсем сәнгате, скульптура һәм архитектура институтының график факультетын тәмамлый, әтисе Алексей Фёдорович Пахомов курсында укый.

1984 елдан бирле Ленинград рәсем сәнгате, скульптура һәм архитектура институтында кафедра доценты булып, литография укыта, ә 2002 елдан графика кафедрасы мөдире була.

Институтта ул шәхси китап графика остаханәсен җитәкли.

1991 елда тираж белән чикләнгән библиофиль китаплар чыгара торган «Санкт-Петербургтан сирәк китап» нәшриятына нигез сала. 1990 елларда антик лирикасы җыентыклары — Андрей Пахомов башкарган рәсемнәр һәм кулъязмалар белән Сапфоның «Ун шигыре» җыентыклары яки Филодем шигырьләре чыга (бу китапның тугыз нөсхәсенең берсе Эрмитаж җыелышында тора).

Аның әсәрләре Британия музеенда, Лондондагы Виктория һәм Альберт музеенда, Берлин һәм Дрезден гравюра кабинетларында, Венадагы Альбертина галереясында һәм башка музейларда һәм Россиядә һәм бөтен дөнья буенча шәхси коллекцияләрдә саклана. Ватанында һәм чит илләрдә 150 дән артык сәнгать экспозициясендә, шул исәптән Россиядә һәм Алмания һәм Австриянең төрле шәһәрләрендә берничә шәхси күргәзмәдә катнаша. Россия һәм чит ил авторларының утыздан артык басмасы өчен иллюстрацияләр һәм бизәү авторы.

Лейпцигта китап графикасының биеннале алтын медале (1989). ССРБ Рәссамнар берлеге әгъзасы (1973), Санкт-Петербург Рәссамнар берлеге әгъзасы, Россия Сәнгать академиясе әгъза-корреспонденты (2001), Россиянең атказанган рәссамы (1999).

2015 елның 6 августында Санкт-Петербургта вафат була.

## Искәрмәләр


## Сылтамалар

* Арт–критик Станислав Савицкий — о выставке Андрея Пахомова в Академии художеств
* 

Төркем:РФ атказанган рәссамнары
Төркем:Санкт-Петербургта вафатлар
Төркем:2015 елда вафатлар
Төркем:6 август көнне вафатлар
Төркем:Питырбурда туганнар
Төркем:1947 елда туганнар
Төркем:20 май көнне туганнар
Төркем:Репин исемендәге институтны тәмамлаучылар
Веймар җөмһүрияте

**Веймар Җөмһүрияте** (алм. Weimarer Republik, башка Алман Җөмһүрияте, алм. Deutsche Republik). Алмания 

## ихи
Ул Ноябрь революциясе нәтиҗәсендә 1919 елда барлыкка килгән.

## Моны да карагыз

## Искәрмәләр

## Сылтама. 1933 елда [[Адольф Һитлер|Адольф Гитлер]] Рейхсканцлер вазыйфасына билгеләнгән вакыты белән бетте.лар

Төркем:1918 ел
Төркем:1933 ел
Төркем:Элекке җөмһүриятләр
Төркем:Алмания тарихы
Ли теле

**Ли теле(-ләре)** (яки **Хлаи телләре**) — Кытайның Хайнань утравында яшәүче ли халкының теле. 1950-нче елларга кадәр Хлаи телләренең берсенең дә язуы булмаган, хәзер Ха теле өчен латин язуы тәкъдим ителгән булаган.

## Язу

## Искәрмәләр

Төркем:Кытай телләре
Евгений Ишемгужин

**Евгений Ишемгужин  ** (19 июль 1939 ел, Пугачев каласы — 4 октябрь 2014 ел, Уфа) — тау инженеры. Техник фәннәр докторы (1989), профессор (1991), Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998), ССРБ‐ның уйлап табучысы (1985).

## Биографиясе
Евгений Измаил улы Ишемгужин 1939 елның 19 июлендә Пугачев шәһәрендә туган.

1962 елда Уфа нефть институтын (УНИ, хәзерге Уфа дәүләт нефть техник университеты —УДНТУ) тәмамлый.

1962-1965 елларда — Пермь өлкәсенең бораулау предприятиеләрендә: бораулаучы ярдәмчесе, участок өлкән инженеры, җитештерү-техник бүлегенең өлкән инженеры; 1965 елдан — УНИ-дә (УДНТУ): өлкән укытучы, доцент, профессор, тау-нефть  факультеты деканы, мәгариф эшләре буенча проректор.

1971 елда техник фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп, «Исследование вопросов устойчивости ступенчатого низа бурильной колонны»  темасына диссертация яклый.

1989 елда техник фәннәр докторы гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп, «Условия эксплуатации турбобуров и разработка мероприятий по повышению их надежности»темасына диссертация яклый.

2014 елның 4 октябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.

## Фәнни эшчәнлеге
Евгений Измаил улы Ишемгужин фәнни эшчәнлеге бораулау проблемаларына багышланган. Тикшеренү нәтиҗәләре Башкортстан Республикасының һәм Россия Федерациясенең башка төбәкләренең нефть һәм газ сәнәгате предприятиеләрендә кертелгән. Уйлап табуларга 27 авторлык танытмасы һәм патент бар. 120-дән артык басма хезмәт, шул исәптән 8 монография, авторы.

## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
— Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998).

— ССРБ‐ның уйлап табучысы (1985).

## Хезмәтләре

* Работа бурильной колонны в скважине. М., 1973 (автордаш);
** Теоретические основы надёжности буровых и нефтепромысловых машин. Өфө, 1981;
** Нелинейные колебания элементов буровых машин. Өфө, 1999.
** Нелинейные колебания элементов буровых машин : Учеб. пособие для студентов спец. 0508. Ишемгужин, Евгений Измайлович
** Регрессионный анализ и планирование эксперимента при оценке надежности буровых и нефтепромысловых машин : Учеб. пособие. Ишемгужин, Евгений Измайлович.
** Ремонт бурового и нефтепромыслового оборудования : Учеб. пособие. Ишемгужин, Евгений Измайлович

## Сылтамалар

* УГНТУ Ишемгужина 
* Ишемгужин Евгений Измаил улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — .
* [Ишемгужина, Е.И](https://primo.nlr.ru/primo_library/libweb/action/search.do?fn=search&vl(freeText0)=Ишемгужин%2C+Е.И&tab=default_tab&mode=Basic&scp.scps=scope%3A(MAIN_07NLR)&vid=07NLR_VU1&ct=suggestedSearch&vl(95401580UI1)=all_items&vl(45974060UI0)=creator)

## Искәрмәләр


Төркем:Вуз укытучылары
Төркем:Профессорлар
Төркем:Уфа дәүләт нефть техник университеты укытучылары
Төркем:Уфа нефть институтын тәмамлаучылар
Төркем:Уфада вафатлар
Төркем:2014 елда вафатлар
Төркем:4 октябрь көнне вафатлар
Төркем:1939 елда туганнар
Төркем:19 июль көнне туганнар