Ho Chi Minh City

**Ho Chi Minh City** i muganga lowu kumekaka e Dong Nam Bo, e Vietnam. Hi kuya hi Nhlayo wa vanhu wa 2010, muganga lowu, wu hlayisa Va aki va 7,392,398.

## Ntleketlo

Hikwalaho ka swiyimo leswinene swa ntumbuluko, Doroba ra Ho Chi Minh ri hundzuke ntsindza wa nkoka wa swo famba eVietnam ni le Dzonga-vuxa bya Asia . Ku hambana na Hanoi, vutleketli bya mati eDorobeni ra Ho Chi Minh byi endla tibiliyoni nawu wa nkoka. Hi mayelana na vutleketli bya nhundzu ntsena, vutleketli bya le lwandle byi endla kwalomu ka 29% naswona vutleketli bya milambu byi endla kwalomu ka 20% wa vholumo hinkwayo hi ku tirhisa ntsindza wa doroba. Magondzo ya endla ntsena 44% wa vutleketli bya nhundzu kambe 85.6% wa vutleketli bya vakhandziyi  . Malunghana na vutleketli bya swihahampfhuka, Rivala ra Swihahampfhuka ra Matiko ya Misava ra Tan Son Nhat i rivala ra swihahampfhuka lerikulu swinene eVietnam hi ku ya hi ndhawu ya xitichi xa swihahampfhuka na vuswikoti  . Hi 2006, vutleketli bya le madorobeni byi rhwale nhlayo ya 73,743 wa tithani ta nhundzu, 239 wa timiliyoni ta vanhu naswona byi layicha ni ku rhurhisa 44,341 wa tithani ta nhundzu.  Hi September 2011, doroba hinkwaro a ri ri ni timovha ta 480 473 ni swithuthuthu swa 4 883 753. 

### Gondzo
Tinhlayo ta le xikarhi ka 2017 ti kombisile leswaku doroba leri ri na kwalomu ka 7.6 wa timiliyoni ta swithuthuthu (leswi endlaka 1/3 wa swithuthuthu swa tiko) na kwalomu ka 700,000 wa timovha, kasi vaaki hinkwavo i 13 wa timiliyoni  . Ku tala ka timovha ku khumba nhluvukiso wa ikhonomi naswona i yin’wana ya mintlhontlho ya doroba.

Emalembeni ya sweswinyana, switirhisiwa swa magondzo swa doroba leri swi cinciwile hi ndlela yo tala leyi hlamarisaka. Sweswi, doroba leri ri hlanganisiwe ni swifundzha swin’wana hi magondzo mambirhi lamakulu: Doroba ra Ho Chi Minh - Long Thanh - Dau Giay Expressway na Doroba ra Ho Chi Minh - Trung Luong Expressway . Ku engetela kwalaho, Magondzo ya Rixaka na Magondzo ya Gede na wona ya ndlandlamuxiwile swinene, ku fana na Nguyen Van Linh Avenue (Dzonga wa Saigon), Hanoi Highway (ku ya eBien Hoa ) na East - West Avenue na Thu Thiem Tunnel ku tsemakanya Nambu wa Saigon . Doroba ri tlhele ri vekisa eka mabuloho yo tala lamakulu ku hunguta ku famba ka mimovha ku ya etindhawini ta le makaya, hi ntolovelo Phu My Bridge, Saigon 2 Bridge na Thu Thiem Bridge . 

Ku famba ka mimovha endzeni ka doroba, hikwalaho ka ku kula ka vaaki hi xihatla, vupulani byo tsana, sisiteme ya magondzo lamatsongo... ku endla leswaku doroba ri tshama ri langutana ni swiphiqo swa ku tala ka vanhu. Doroba leri ri ni mabuloho ya 239, kambe yo tala ya wona i matsongo ku tlula ku anama ka patu, leswi vangaka swiphiqo eka timovha. A hi swona ntsena, xiphemu xa mabuloho xina tithani tale hansi kutani xiri eka xiyimo xo biha. Eka swifundzha swa le makaya, fambiselo ra magondzo ra ha ri ngopfu magondzo ya misava na maribye.

Doroba leri ri na switichi swa mabazi swa 2 swa le xikarhi ka swifundzha leswi hangalasiweke eka tinyangwa: Mien Dong, Mien Tay na switichi swo hlayanyana swa mabazi swo pfuneta eka Xifundzha xa 8, An Suong na Nga Tu Ga . Netiweke leyi yi na vuswikoti byo amukela mimovha yo tlula 1,200/siku, yi rhwala kwalomu ka 41,000 wa vakhandziyi/siku ku ya eswifundzheni swa le Dzongeni wa Xikarhi, Central Highlands, Southeast, na Mekong Delta . Tikhampani to tala ta timovha ta phurayivhete ti tlhela ti hlanganyela eku yiseni ka vakhandziyi eswitichini leswi nga riki swa ximfumo etindhawini to tala ta le ndzeni ka doroba, ekusuhi ni tindhawu to tshama eka tona ni le tisenthara ta vaendzi. Nakambe hi ku ya hi datha ku suka hi 1994, nhlayo hinkwayo ya vakhandziyi va le xikarhi ka swifundzha lava hundzaka edorobeni i kwalomu ka 106.4 wa timiliyoni ta vanhu/lembe, ku nga nhlayo leyikulu hi ku tirhisa National Highway 1 . 

### Xiporo xa xiporo
Vutleketli bya swiporo swa doroba byi katsa milayeni ya le ndzeni ka doroba na tindhawu leti rhendzeleke leti lawuriwaka hi Railway Union Enterprise 3, milayeni ya le N’walungwini - Dzonga na swiyenge swi nga ri swingani swo hlawuleka swa magondzo, leswi sweswi swi nga kusuhi no yimisiwa. Ku ni switichi swimbirhi leswikulu edorobeni leri: Song Than na Saigon . Handle ka sweswo, kutlhela kuva na switichi swin’wana leswintsongo swofana na Di An, Thu Duc, Binh Trieu, Go Vap . Hikuva netiweke ya swiporo a yi hlanganisiwanga hi ku kongoma na swikepe naswona switirhisiwa i swa khale, vutleketli bya swiporo swa Doroba ra Ho Chi Minh a byi hluvukisiwanga, byi endla ntsena kwalomu ka 6% wa vholumo ya ndzhwalo na 0.6% wa vholumo ya vakhandziyi. 

### Ndlela ya mati
Sweswi doroba leri ri na ndlela ya mati ya vakhandziyi exikarhi ka swifundzha, layini ya swikepe swa hydrofoil leyi hlanganisaka Ribuwa ra Nha Rong na Ribuwa ra Cau Da, Doroba ra Vung Tau . Nakambe ku ni kwalomu ka 50 wa swikepe ni swikepe leswi tirhelaka vutleketli bya vakhandziyi, laha lexikulu eka swona ku nga Cat Lai Ferry leyi hlanganisaka doroba ra Thu Duc ni xifundzha xa Nhon Trach, exifundzheni xa Dong Nai .

Ndhawu ya Doroba ra Ho Chi Minh yi na 4 wa swikepe leswikulu swa lwandle: Saigon, Ben Nghe, Nha Be, Tan Cang na swikepe swa milambu ya Binh Dong, Tan Thuan, Ton That Thuyet, Binh Loi, Binh Phuoc... Ribuwa ra Saigon i rin’wana ra swikepe leswikulu eVietnam, leswi endlaka 25% wa vholumo hinkwayo ya nhundzu hi ku tirhisa swikepe swa le lwandle etikweni hinkwaro. Ben Nghe Port yi kumeka ehansi ka nambu wa Saigon, 32 wa ti hectares hiku anama, total wharf ku leha 528m, yinga amukela swikepe leswingana tonnage ya 15,000 - 20,000 tons. Hambi leswi vuswikoti bya swikepe swa Doroba ra Ho Chi Minh byi nga byikulu, ku cinca exikarhi ka vutleketli bya le magondzweni, elwandle na milambu swa tika. Eka swikepe swotala swa milambu, hikokwalaho ka ku pfumaleka ka switirhisiwa, ku layicha na ku rhurhisa hi mavoko swaha laveka. 

### Ndlela ya moya
Rivala ra Swihahampfhuka ra Matiko Hinkwawo ra Tan Son Nhat ri kumeka eXifundzheni xa Tan Binh, eDorobeni ra Ho Chi Minh, timinete ta 7 ntsena ku suka exikarhi ka doroba.&nbsp;km. Lexi i rivala ra swihahampfhuka leri nga tala ngopfu naswona ri na nhlayo ya le henhla ya vutleketli etikweni , i nyangwa lowukulu wa swihahampfhuka swa matiko ya misava wa Dzonga-vuxa bya Asia, laha ku nga na ku tlula 41 wa timiliyoni ta vakhandziyi lava fikaka no suka hi 2019  . Sweswi ku na 43 wa tikhamphani ta swihahampfhuka ta matiko ya misava leti pfulaka swihahampfhuka ku ya erivaleni ra swihahampfhuka leri. Theminali ya vunharhu yi ta akiwa ku engetela vuswikoti bya rivala ra swihahampfhuka ra Tan Son Nhat ku ya eka 45 wa timiliyoni ta vakhandziyi/lembe, leswi languteriweke ku sungula ku akiwa eka kotara ya vunharhu ya 2022. Eka nkarhi lowu taka, loko Rivala ra Swihahampfhuka ra Matiko ya Misava ra Long Thanh ri hetiwile no pfuriwa, rivala leri ra swihahampfhuka ri ta rhwala nhlayo ya nkoka ya vakhandziyi ku suka eTan Son Nhat, ku pfuneta ku hunguta xiyimo xa sweswi xa ku tlula mpimo lexi heleleke. 

### Swifambo swa mani na mani

Leswaku ku tlhantlhiwa swiphiqo swa vutleketli bya le madorobeni, Doroba ra Ho Chi Minh ri vekisa mali eka fambiselo ra swo famba swa mani na mani . Hi 2008, doroba leri a ri ri na 3,250 wa mabazi na 8,000 wa mathekisi, ntsena ku fikelela kwalomu ka 10% wa xilaveko xa maendzo lembe na lembe.  Ngopfungopfu, sisiteme ya mabazi leyi pfuxetiweke ku sukela hi 2002 yi tlanga xiave xa nkoka edorobeni. Hambi leswi ku nga na vuvekisi eka ku ndlandlamuxa switirhisiwa na mpfuneto eka tindlela to tala, netiweke leyi a yi tisanga vukorhokeri bya le henhla, 65% wa tindlela ti phindhiwile. Ku katsa ni netiweke ya mabazi, phurojeke ya xitimela xa le hansi ka misava xa Doroba ra Ho Chi Minh na yona ya le ku endliweni. Hi ku ya hi pulani leyi amukeriweke hi 2013, doroba ri ta va na 8 wa milayeni ya swiporo swa le madorobeni, leswi nga na ku leha hinkwako ku tlula 160 wa timitara.&nbsp;km.   Ku languteriwe leswaku eku sunguleni ka 2024 , layini yo sungula ya metro ( layini ya metro ya nomboro yin'we Ben Thanh - Suoi Tien ) leyi sunguleke hi Dzivamisoko 2007 yi ta sungula ku tirha endzhaku ka malembe yo tlula 17 ya ku akiwa  . Leyi i layini ya xiporo xa le madorobeni leyi nga na xiphemu xa le henhla xa vuvekisi hinkwabyo, leyi nga na ku tlakuka ka xiphemu xa le henhla ku fika eka 2.7 wa minkarhi loko ku pimanisiwa na xiringanyeto xo sungula, ngopfungopfu ntsengo wo sungula wa 17,387 wa tibiliyoni ta VND. VND leyi lulamisiweke sweswi 43,757.15 wa tibiliyoni Xiphemu xa xipano lexi ringanaka na kwalomu ka 26,400 wa tibiliyoni koporo  . Ku engetela kwalaho, phurojeke ya ndlela ya mabazi ya le nambyeni ya Doroba ra Ho Chi Minh na yona yi kunguhatiwile no tirhisiwa. Sweswi, ndlela ya mabazi ya le nambyeni ya nomboro yin’we (Bach Dang, Xifundzha 1 - Linh Dong, Doroba ra Thu Duc) yi sungule ku tirha ku sukela hi November 25, 2017. 

### Nomboro ya pulati ya layisense

#### Movha

* 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 na 59A
* 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 na 59D
* 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 na 59 C
* 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 na 59B
* 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 na 59LD.

*