Mapaluxelo ya vaxisati

## Xana i ntiyiso leswi paluxiwaka hi vaxisati eka tinsimu ta Xitsonga?
Nchumu wun’wana wa nkoka lowu kumiweke eka nxopaxopo lowu hileswaku tinqambhi ti paluxa vavasati hi ndlela yo biha, hikuva ti karhi ti vona swendlo swa van’wana vavasati kwala ku hanyeni na le mitini leyi va akelaneke na yona. Hi kuma leswaku tinqambhi ti tirhisa mikongomelo yo hambanahambana ku paluxa vavasati tanihi vanhu vo rhandza ngopfu vugangu.

## Leswi paluxiwaka hi General Muzka na Oscar Makamu
Eka tinsimu ta General Muzka na Oscar Makamu, vavasati va paluxiwa tanihi vanhu lava endlaka timhaka ta vugangu loko va ri emitirhweni. Vavasati lava va nyadzisa vavanuna va vona hi vatirhikulorhi va vona, hikuva va endlla vugangu va ri evukatini. General Muzka u hlamusela leswaku wansati loyi a nga sindzisiwa ku va a n’wi teka u vuya entirhweni hi nkarhi wa xidyambu, loko a vuya mikarhi yo tala u va a ri na misava kumbe mabyanyi endzhaku ka nhloko ya yena. Leswi hinkwaswo swi hi paluxela leswaku nsati wa yena u va a ri ku endleni ka manyala a tumbela hi ntirho.
General Muzka u hetelela a boxa leswaku nsati wa yena a nga na wona nkarhi wo tirha mitirho ya muti hikuva a nga na nkarhi wo wisa entirhweni. U n’wi byela leswaku ku na tinhlengeletano ta masiku hinkwawo leti n’wi fambisaka vusiku.

Eka risimu ra Oscar Makamu hi vona a paluxa nsati wa yena tanihi munhu loyi a nga sungula ku endla timhaka ta vugangu loko a sungula ku tirhela ekule na le kaya. Laha hi kuma nqambhi yi boxa leswaku yona wansati wo tirha a yi n’wi lavi, hikuva a yi ri na nsati loyi yi nga tekeriwa endzhaku ka loko a ta va a swi kumile leswaku u na xigangu lexi va nga hlangana entirhweni. U ya emahlweni a boxa leswaku vavasati hinkwavo va endla timhaka ta vugangu lomu va tirhelaka kona. U gimeta hi ku vula leswaku wansati wo tirha ko va nkatekokhombo, hikuva emitirhweni vo tala va rhandzana.

## Mapaluxelo ya vaxisati hi tinsimu ta Dokodela Thomas Chauke
Eka risimu ra Xitariyani ra Dokodela Thomas Chauke, wansati u paluxiwa tanihi munhu loyi ntirho wa yena ku nga ku pfuka a bomba a ya tshamela vavanuna va vanhu evhengeleni na le tindleleni. Nqambhi yi paluxa wansati tanihi munhu loyi a hahlulaka miti ya vanhu hi xikongomelo xo teka vavanuna va vavasatikulorhi.

## Mavonelo ya Eckson Maluleke eka vaxisati
Eka risimu ra Eckson Maluleke, hi kuma leswaku u paluxa nsati wa yena tanihi munhu loyi a n’wi nyadzaka no n’wi poyila emahlweni ka ntshungu wa kereke. Wansati loyi u paluxiwa tanihi munhu wo pfumala tingana, xihundla no yeyisa nuna wa yena hi vazalwana lava a va byelaka timhaka ta ndyangu wa yena. Hi twa hiloko nqambhi yi boxa leswaku loko a karhi a vula vumbhoni ekerekeni hi swidyoho swa yena tanihi nuna wa yena, kereke hinkwayo yi ba mavoko yi n’wi seketela loko a karhi a n’wi poyila. Hi tlhela hi twa leswaku loko kereke yi huma lowa wansati u tlhela a ya emahlweni a poyila nuna eka vazalwana lavan’wana, va vula leswaku a nge ngheni ematilweni hikwalaho ka swidyoho swa yena.

Eka risimu ra ‘xikerho’ ra Eckson Maluleke, wansati u paluxiwa tanihi munhu wo leva, loyi a nga riki na tingana. Wansati loyi u rhuketela vingi, ku fikela laha nqambhi yi n’wi fananisaka na xikero, lexi ku nga nchumu wa vukarhi lowu tirhaka ku tsema xan’wanchumu. Hi ku landzelerisa leswi paluxiweke hi tinqambhi eka tinsimu leti hlawuriweke, ku kumekile leswaku vavasati van’wana a va na mahanyelo ma kahle naswona vavanuna van’wana va ringeta ku va tiyisela no va rhandza hambi va karhi va nga hanyeki. Tanihile ka risimu ra Eckson Maluleke ra ‘ Xikerho’ wansati loyi wo leva hambiloko a rhuketela vingi, nuna wa yena u n’wi rhandza swiritano.

## Matsalwa lama tirhisiweke