open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kari pnsltudan ndaan daha hido

= Kari pnsltudan ndaan daha hido (賽德克族-兩個太陽的故事) =
Kari rudan cbeyo, niqal daha hido cbeyo cbeyo riyung, uka kesun keeman ciida, mttilux riyung karac, lmngelun ka seediq, asi naq cbuung kingal hido si seediq.       

Kiya naq niqal kingal riso smruwa mqada kndesan na mmaha cmebu kingal hido. Ciida, maapa kingal laqi rseno ka riso kiya, ma mmaha di, ndaan na eluw kssiyo ka heya ge, phumaan na tlahi daka mudu.                      

Eluw ndaan na, wada hmrinas eguw knkaws ge, ini na dheki dehuk ka heya naq, ma dehuk hiya ka mnapa na laqi rseno kiya. Msdaling deriq na hido ciida ka laqi rseno kiya, mangal budi ma mquri hido cmebu ka heya, qulung ba, wada na ttingun ka kingal hido di, kndalax ciida, betaq mntena saya, niqal snaaxan diyang daka keeman ka bobo dheran.                                                                                                  

Kii kleeluw meyah alang ka heya, mkkesa ma mekan tlahi daka mudu pnhumaan na rudan mnapa heya. Dehuk alang heya ciida de, wada daha klaun seediq mnosa theya nii, laqi rseno mnapa seediq, wada mgrudan ma qudi kana tunux duri di.                                                                                                                                                                                                                   

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 《Kari pnsltudan nrudan nSeediq》- Temi Nawi (曾瑞琳).
* Tseeru na mptgesa Walis Pawan(郭明吉) ma Bakan Temu(梁秀珍) ka pnatis nii.
Embanah quwaq qduda

## Embanah quwaq qduda (紅嘴黑鵯)

## Snalu kari utux Pu-nung cu – Embanah quwaq qduda (布農族神話故事-紅嘴黑鵯)
Snalu kari Pu-naong-cu o, pxal jjiyax pklu yahan mapa palu bi qsiya ka sejiqan hiya, ana nanaq wada mquri baraw ka qndriqan dha,binaw wada mtbiyax ni ini adas ranaq puniq, niqan malu bi lnglungan ka qpatur ni ciyaqun,iyux musa dmayaw mangal raniq puniq,binaw wad ini dhuq dmayaw,dhuq miyah dmayaw ka qduda ciway,qyutan na quwawq ka ranaiq puniq,nhari spidu ni mquri alang skaya,ada ka mtalux bi ka  raniq puniq sryuxan na qmiyuc quwaq ni qrapun na baga ka ranaiq,madas ranaiq puniq siida,maku dhuq embanah ka slingan quwaq ni baga niya,saw abura mrdax ka ubal na o wada msqrung ni mqalux,iyux dha saw niqan rrihan ka huway dnayaw qduda banah quwaq,kndadax siida ida smparu bi qmita qduda banah quwaq ka sejiqan Pu-nong-cu.
Psgihur do mshjil da

## Psgihur do mshjil da (吹風受孕)

## Snruan kari seejiq Bunun-psgihur do mshjil da (布農族神話故事-吹風受孕)
Niqan kingal ngalan Sungkahivhiv ksun, tgaaw ddqrijil kana tnalang hiya, asaw ka mkaraw dnamux iyux psgihur bibi dha ka ddqrijil. Gaga niqan mshjil laqi ka qrijil, nasi saw laqi qrijil ka nbuyas na o,ida ini huya,nasi saw laqi snaw do, saw bi yupan bgihur maku mntna saw mghliq bbilan pglkan dha ka laqi snaw gaga, duri ni ini biyaw do asi mhuqil ka laqi snaw gaga.     

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源:蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: 高玉美老師 / 編輯手: 張慧琳
Bbaraw ngungu seejiq

## Bbaraw ngungu seejiq (長尾人)

## Bunun snruan kari utux-Bbaraw ngungu seejiq (布農族神話故事-長尾人)
Seuxal o niqan ka qpuring hmru bbaraw ngungu seejiq ka Knlangan**,** hniygan na o mtna seejiq qtaan, duri ni**,** embhgay qtaan**,** niqan ngungu ka hiyi na. Gaga Sinabal hiya o niqan elug tduwa stmayan**,** mntru mtmay hiya musa qmita ka dseejiq**,**  dhiyaq balay ka nniqan bbaraw ngungu seejiq**,** asi ka mapa kingal harung qhuni brunguy prdax elug kika tduwa pdhuq.Bbaraw ngungu seejiq ga bliqun dha spkan idaw ni hiyi wawa uri**,** nasi mnhdu qmita musa ka dseejiq siida do**,** bbaraw ngungu seejiq rmngaw dhyaan, nasi miyah namu babaw dga**,** plealay o kparu hnang mlawa han! Yaasa kmpengungu nami o asi ka ligun ruwan duhung. 

Nasi miyah pqmita ka dseejiq siida**,** yaasa nasi ini pllaly kparu mlawa**,** psklui ka bbaraw ngungu seejiq**,**yasa tbiyax balay do bsaun ruwan duhung ka bbaraw ngungu musa pstuq da**.** Dhiya o tgrnaun dha ka bbaraw ngungu seejiq**,** pkciway ngungu lqlaqi seejiq mkan hiyi wawa do musa mnarux embuyas dha phuqil da. Yaasa bbaraw ngungu seejiq ga ini ekan idaw wana bi qrngul uqun dha**,** kika kiya ni ini kla qmuci**,**nasi laxun ka naqih qnqan na o**,** tay saw laxanan naqih qnqan na o mtna saw qumi. Kika kiya ni bukuy do msaang bi remgaw ka bbaraw ngungu seejiq**;** hici do uxay bi pyahun hini ka dseejiq da.                          

## '''中文翻譯:'''
**從前地球上有一群長著長尾巴的人，長得跟我們人一樣，同時，長得白白的，身上長有尾巴。在Sinabal的地方有通道可以進入，人們曾經三次進入拜訪，長尾人住的地方很遠，必須背一個背籃的松材在夜間照明才能到達。**                                                                                 

**長尾人也好好地招待他們吃飯吃肉，當人們拜訪完要回去時，長尾人就告訴他們說:如果下次在來時，請先大聲呼喊，因為我們想將尾巴事先藏在臼裡面。**                                                                                 

**當人們再次去拜訪時，因沒有事先大聲呼叫，長尾人受到了驚嚇，因為太急著要放在臼裡面尾巴就斷掉了。他們便開了長尾人的玩笑，讓小尾人吃肉的小孩們因肚子疼痛而死亡。**                                                                                 

**因長尾人並不吃飯只吃煙霧，所以不會排泄糞便，當他們在排泄廢物時，像是用真刺一樣的排出廢氣。所以最後長尾人很生氣地說:以後不要讓人們到這裡來了。於是用了臼堵住了通道，使得人們不能往這通道經過。**                                                                                                                                                                                                                                                   

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源: 蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: Away Pawan - 詹雪霞老師  / 編輯手: 張慧琳
Cinyuey

= Cinyuey(金岳部落) =

## Thnganan alang （部落名稱）
Cinyuey.

## Thuyang alang (部落特色)
Tqriyan tru dgiyaq ka Cin-yuey-cun, kingal ka mquri gsilung, kkana o mqpah dxgal, ciway ka mqpah ppanan, seejiq Nan-aw-tay-ya Ce-aw-rey ka dhiya, ida qriyan  knmalu bi kndkilan ni ngngalan idankiya ka alang dha, kiya ni ida dhiya nanaq ka iqan saw nii gaya Tay-ya. Alang Cin-yuey ga niqanhbaraw bi ka seejiq mkla smaluana manu qyqaya, saw gayathjingan, gaya tmsamac, mndaan alang sbiyaw, tminunqwarux, tminun pala, smaluqqhuni, Sayun shlayan rmgri Cin-yuey, uuyas dnii.  

## Nniqan alang  （所在位置）
I-ran-seyn Nan-aw-syang Cin-yuey-cun

## Klbangan （範圍）
Nniq yo-an pey-si ta-Nan-aw ni mseupu yayung  Daya gqiyan hidaw Ru-pi o wada niqan 1km

## Kndkilan lnglingay （地理環境 ）

## Kklaan ppanan  （交通資訊）
Mgriq nanaq rulu: kndadax Tay-9 seyn 137.7 km, priyux elu Cang-cun can-yey muda Pi-hu-cun hakaw  Tgkingal spgan Cin-yuey hiqurigi musa ruwan Cin-yuey-cun. 

## Mlutuc syusan teyn-c （電子地圖連結）

## Nniqan seejiq alang （部落所屬族群）
Syusan teyn-c alang

## Skari kari  （使用語言）
Kari Atayal.

## Snhiyaan （宗教信仰）

## Pnyahan alang  （部落由來）
Kndadaxsnpuan (U-ta sbiyaw) ni (Ryo-sin) dha alang sbiyaw nii ka alangCin-yuey, mnda thjinghini hinika ci-twan Tanah tunux hngkawas siida ni muda thjingalang ka kwo-min-cn-fu, kndudug thjing Cin-yuey. 

Seejiq(U-ta sbiyaw) ka pnlalaynniq alang Cin-yuey, si-yueyn hngkawas 1915(ta-cn hngkawas4), kika Hayung-naban(Ha- 

yung No-pan) o madas wadaniqan 100 seejiq musa thjingKa-nan-ran, wada ka knkingalidas do, wada niqan naqih naru, hbaraw ka wada mhuqil, kiya ka kiya ni wasa brinah nniqan dhaplalay kkana duri, wana 13 sapah 72 seejiq trangi nniq Ka-na-ran.

13 sapah 72 sejiq kska nii o yasatqiisug, wada thjing ising alangYahallan (Ya-ha-ran) tnhanganKang-c-tu duri, hraan 

Hidaw Pi-hu-cun sayan, phiyug nanaq ising ka  alangSkba-bo   (S-pa-po) se, ta-cnhngkawas 14(si-yueynhngkawas 1925)  

Muda paru sbgirur ni quyux ka alang hini, qliyan 16 sapah, Kika thjing (alang Ru-pi, alangCin-yuey sayan).   

## Kklaan rgigan  （旅遊觀光資訊）

### Tglaq Cin-yue
Tglaq Cin-yuey ga pska dgiyaqka nniqan dha, saw knmalubiqtaan, tdha ka tglaq, kndadax10m mtucing dhuq truma, mlaqssiyaw ka qsiya, knhuway knhuwaymsasug

Qluli truma, mtasaw ka qsiya qtaan kana ka dhuq truma.

Ini tduwa rrigan ka tglaq Cin-yuey, klahan nanaq ka rmigawseejiq.  

## i-Tribe (愛部落)
http://www.itribe.me/index.php/ryohen-sightseeing/ryohen-touring-site

## 參考資料
i-Tribe:.me/index.php/ryohen-sightseeing/ryohen-touring-site 

## php/ryohen-sightseeing bnatas(參考資料)
Bruwa

= Bruwa (雷) =
Smiling Temi Nawi, "Maanu dungus na mesa pnyahan seediq ka bruwa?"

Mrengo ka Tado Walis, "Ini mu klai maanu ka dungus na, wano naq mesa pnyahan ita Seediq. Kiya na de mbruwa, qmuyux denu, malu ka so nii; Ini kbruwa de, hmetur mquyux denu."

Smiling Temi Nawi, "Maanu bale ka dungus na mbruwa pnyahan nseediq ha?"

Mrengo dungal ka Tado Walis, "Ini ku kela ka yaku; Mrengo nUtux Baro ka kiya."

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* Temi Nawi (曾瑞琳) ma Tado Walis (溫克成), pskari Paran.
* Pnyahan kari: Pnsltulan snruwan nrudan Seediq.- Temi Nawi. P.70
* Hlidan na Aking Nawi (黃美玉).
Karac

= **[[Karac ta|Karac]] (天空)** =
縮圖|'''Sky'''/Karac ni rulung.
Ini mu hari klai kesun karac baro, ini huwa ka rrudan, ma mkela naq ka dheya. Ini hari kela ka yami llutuc da, ini ku hari kela ka yaku duri.  Mnrengo ka rrudan miyan, qnbahang ku ka kari snruwan na rrudan.      

Mesa, niqan daha weewa, waga  tmekan macu ka dheya, wanaq hmuwa ka seru, asi lux skiya karac baro. So klaun mptebukm kiya wada asi lux skiya karac baro di.                  

Qnbahang ku ka kari rrudan miyan, niqan daha weewa waga tmekan macu si, wanaq hmuwa peni, so kalun mptebuk ka seru kiya asi lux skiya karac baro di, so nii ka snruwan daha, uxe ku mnita duri.                           

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 《Patis kari pnsltudan rudan》p.76  -Temi Nawi(曾瑞琳)
* Tseeru na mptgesa Aking Puhuk(桂素芳) ka pnatis nii.
Alang mqedin

= Alang mqedin (女人社) =
Cbeyo niqal kingal klegan seediq ka meeniq kingal alang hini, wano naq mmqedil ka meeniq tnalang hini, uka rseno; kiya kesun daha uka beling quti mesa, ini ekan ido ka dheya, tnugiyo mekan qrengun hnpure, so nii ka kari rrudan cbeyo.              

Stexan, moda hiya ka kingal rseno, asi daha qrapi ka rseno kii, mesa nasi su tnlaqi kingal laqi dige, plaxun su mu denu. Netun niqal seediq ini sruwa menaq hiya de, asi daha puqi ka beqax na, ma qrapun daha kana ka rseno, so nii ka rrengo na seediq cbeyo, so hari wada daha puqun ka rseno kiya di si.                                           

Seediq mnenaq quri Paran hiya ka dheya, pqquri so kenu ka tnalang daha, uka seediq mkela.                                              

Mesa sa, menaq quri Paran ka dheya, moda hiya ka rseno de qrapun daha si. Kiya kcugun daha riyung moda hiya ka seediq.                                                

Ma mkela smkagul bngehun ka dheya, netun mkqduriq ka seediq de, psrapan daha bngehun ka dheya, ma nasi wada qyutan bngehun ka rrseno di, ini beyo sklaan denu. So nii ka kari hniti na rrudan cbeyo,  tmngayan daha Pyuma ka rahur mqedil hini.                                                                                                           

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* 《Patis kari pnsltudan rudan》p.90  -Temi Nawi(曾瑞琳)
* Tseeru na mptgesa Aking Puhuk (桂素芳) ka pnatis nii.
Qmulahan qmpahan

## Qmulahan qmpahan(如何保護農作物)

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* Tseeru na Takun(邱建堂)ka pnatis nii.
Utux qmerac(qmraq) laqi

## '''Utux qmerac(qmraq) laqi(賽德克族神話故事-鬼抓孩子的故事)'''
Senxal han o alang ta seejiq mseupu mqaras ni mkan uuqun siida, kika miyah qmraq lqlaqi ka utux, qrapun na ka laqi dsun tglaq dowras hiya. Miing laqi ka rdrudan, Dseejiq ga ida mkla tglaq dowras hiya, utux ga liyun na hiya ka laqi, ida niqan ka saw nii, musa hiya mangal laqi. Utux ga hqilan na ka laqi uri, laqi ga gmukan gluq ka bling muhing, dowriq, quwaq na. Musa pkdusi laqi ka seejiq siida, duma seejiq ga madas puniq, smbu ka puniq siida, asi ka spuxun truma ka puniq miyah smbu, kika misug ka utux ni musa qdowriq da.  

Seejiq sbiyaw o ini asi lwani “ Utux”, mduuy “ bgihur” mlawa “ Utux”. Mribaq ka “ bgihur”, ida naqih bhagan ka kari nii, kika kiya ni rngagun ta kari nii ga, mduuy “ bgihur” ksun ka hangan “ Utux”.   

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* Seejiq Balay snru kari sbiyaw gaya endaan-Teymi-naweyi(Cen-rey-lin) Maxal rima kbkuy mngari klabuy.
* Tnhjil kari Seejiq na Away Pawan (詹雪霞).
Bgihur paru

## [[Msbgihur Paru|Bgihur Paru]] (颱風)
Mesa kari na Temi Nawi: "Meyah bgihur paru de, ini kesi bgihur paru, netun mrengo bgihur paru de, maha rmabang paru ka bgihur denu, kiya asi ta ka mprengo miyuk.”

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* **《Patis kari pnsltudan rudan》p.73 - Temi Nawi (曾瑞琳)**
Kari Tlu

右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Coko
**Kari Tlu / Kari Telu** uxe de kesun daha **Kari Cikuku** we (Kari Tlu：漢語 Hànyǔ),  we kingal klegan na krkari Sinitik (Han-yu). Mrengo kari Coko ka seediq Coko, Heongkong, ma Owmun. 140000 mang kana hei ka tnkari Tlu.

## Alang skari Kari Tlu
* Coko
* Heongkong
* Owmun
* Taywang

## Dndulan Kari

# Kari Kwongtong.
# Kari Wu.
# Kari Hakka.
# Kari Min.
# Kari Gan.
# Kari Xiang.

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）
### Hengak Laqi （子音）

## Duma kari Tlu

*人皆生而自由；在尊嚴及權利上均各平等。人各賦有理性良知，誠應和睦相處，情同手足。（《世界人權宣言》第一條）*

"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)

## Papak
## Pnyahan pnataas
Kari Tanah Tunux

右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Tanah Tunux
**Kari Tanah Tunux** uxe de kesun daha Kari Nihong we (Kari Tanah Tunux：日本語／にほんご Nihongo),  we kingal klegan na krkari Tanah Tunux . Mrengo kari Tanah Tunux ka seediq Tanah Tunux ma Poryo. 13000 mang kana hei ka tnkari Tanah Tunux.

## Alang skari Kari Tanah Tunux
* Tanah Tunux
* Poryo

## Dndulan Kari
#Kari Hachijo
#Kari Tanah Tunux tnarac
#Kari Tanah Tunux tuiril
#Kari Kyushu 
## Patis
### Kana

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）

### Hengak Bubu （母音）

### Hengak Laqi （子音）

## Duma kari Tanah Tunux

### Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
*すべての人間は、生れながらにして自由であり、かつ、尊厳と権利とについて平等である。 人間は、理性と良心とを授けられており、互いに同胞の精神をもって行動しなければならない。*

"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)

## Papak
## Pnyahan pnataas
* 語言代碼 jpn 的 Ethnologue 報告
Kari Dame

右|縮圖|upright=2|Nniqan kari Igiris
**Kari Dame Doriq** uxe de kesun daha **Kari Igiris** we (Kari Dame：English, Kari Tlu：英語),  we kingal klegan na krkari Intu-Owcow . Mrengo kari Dame ka seediq Igiris, Amirika, Awco ma Kanada. 4000 mang kana hei ka tnkari Dame.

## Alang skari Kari Dame
* Igiris
* Amirika
* Awco
* Kanada

## Dndulan Kari
#Kari Amirika
#Kari Awco
#Kari Kanada 
## Patis

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）

### Hengak Bubu （母音）

## Duma kari Igiris

### Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
*All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.*

"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)

## Papak
## Patis pnyahan
* 
* 
* 
* 
*
John Lee Ka-chiu

thumb|John Lee Ka-chiu(李家超), kngkawas 2019|alt=Carrie_Lam_2019-04-09_(1).jpg
= **John Lee Ka-chiu** (李家超) =
Mntucing hngkawas 1957 idas 12 jiyax 7 ka John Lee Ka-chiu ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Hoengkong ta sayang o kiya ka John Lee Ka-chiu, pnaah hngkawas 2022 idas 7 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.

## Papak

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Kari Si-pan-ya

右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Si-pan-ya
**Kari Si-pan-ya** uxe de kesun daha Kari Spain we (Kari Si-pan-ya：español, Kari Coko：西班牙語),  we kingal klegan na krkari Intu-Owcow . Mrengo kari Si-pan-ya ka seediq Si-pan-ya, Mosik, Chile, Peru ma Akinting. 4800 mang kana hei ka tnkari Si-pan-ya.

## Alang skari Kari Si-pan-ya
* Si-pan-ya
* Mosik
* Chile
* Peru
* Akinting

## Dndulan Kari
#Kari Mosik
#Kari Caribbean

## Patis

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）

### Hengak Bubu （母音）

## Duma kari Si-pan-ya

### Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
*Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.*

**"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)**

## Papak
## Pnyahan pnataas
* 線上法語、義大利語、西班牙語字典
Kari Hwako

右|縮圖|300x300像素|Nniqan kari Hwako
**Kari Hwako** uxe de kesun daha Kari Francais we (Kari Hwako：français, Kari Coko：法語),  we kingal klegan na krkari Intu-Owcow . Mrengo kari Hwako ka seediq Hwako, Piris ma Kanada. 3000 mang kana hei ka tnkari Hwako.

## Alang skari Kari Hwako
* Hwako
* Piris
* Kanada

## Dndulan Kari
#Kari Hwako Fecow
#Kari Hwako Piris
#Kari Hwako Kanada

## Patis

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）

### Hengak Bubu （母音）

## Duma kari Hwako

### Kari Beyax Pusu Bobo Dheran
*Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits. Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité.*

**"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)**

## Papak
## Pnyahan pnataas
* 線上法語、義大利語、西班牙語字典
Cyaqung ni arung

## Cyaqung ni arung (烏鴉和穿山甲)

## Snruan kari utux Pu-nong-cu- cyaqung ni arung (布農族神話故事-烏鴉和穿山甲)
Seuxal o niqan kingal seejiq ni kingal arung,dha nii o mseupu musa hruan spriq,pspung psqama gmiya. Rmngaw seejiq ka arung: nmai spama ka gmiya haw, yaku o mniq ku gmiya hiya. spama gmiya ka seejiq do, asi nhari kmarig dxgal ka arung, krmux Ruwan dxgal stling na. mhdu spama ka gmiya do,
Ayal psapuh qbhuni sisil

pnspuwan pnatas298   pnyahan:Yeyn-cu-min-cu-wey-yeyn-huwey

Pnsltudan dha kari enca, cbiyaw! Cbiyaw  pa, niqan kingal ka qbhni, mniq bbuyu hini mpprngaw rmngaw:“yahan  ta psuung biyax kana, beyhing bay btunux doras way pa， qtai ta ima ka ckulun na ayu qsiya, kiya umaaw ta hiya ka qbhni malu bay tunux. ”hbaraw bay ka qhbni mnusa tlami, uka ana ima msmay cmikun beyhing tasil kiya. Bukuy daw ryuxun kingal ini bay qqtai qbhni,“sisil”ka hangan na. kiya ka miyah mhiyu meysa:“ptlmi ku ka yaku pa!!”Wada mhulis eceicil kana ka dhiya. Kiya ka kiya mi wada mbbiyax lmlu palic, kndadax sthyaqan skaya daw, kiya ka quwaq na pshnang “ci!- ci!”hnang; saw balay budi kmbxani mquri beyhing btunux,  beyhing btunux, kiya daw wada mhnang hong hong mstakun yayung qsiya ka beyhing btunux nii da.
Sdoyi (Sdawhiyi) bgihur

= **Sdoyi (Sdawhiyi) bgihur(鬼魂附身)** =
Msa ka Cen-rey-lin “ Nasi ku muda bqrus siida, ma ta musa mnarux hug??” Smiyuk ka Uan-sen-pin “ Iq! Nasi ta muda bqrus siida, rmngaw ta ga ta sseura naqih utux da, mhuqil seejiq sdawhiyi bgihur ka saw nii. Kiya kiya ni meisug kndadax muda siyaw bqrus ka seejiq, yaasa mhuqil ddadal niya ga sdawhiyi bgihur sqapah hiyi su.”

Muda ta habun siida, sqapah hiyi ta ka utux, ida musa mnarux ka seejiq, kiya ka kiya ni, meisug muda habun ka seejiq, seuxal seejiq ga ini uda ska habun hiya, pnaah ssiyaw mksa; yaasa mhuqil ddadal na utux musa sqapah hiyi.

Mnarux siida, musa miing seejiq psapuh sbiyaw, bukuy malu spuhan na do ga sqpahun utux ka hiyi su da msa ka hiya, nasi su pqita sapuh sbiyaw o kika malus u da. Kika kiya ni mduuy durun kmalu narux su, sbiyaw isa niqan kjiyax ka saw nii.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Seejiq Balay snru kari sbiyaw gaya uuda-Teymi-Nawei(Cen-rey-lin) Maxal maspac kbkuy empitu klabuy----Away Pawan(詹雪霞)
Ho Iat Seng

thumb|Ho Iat Seng (賀一誠)|alt=Ho_Iat-Seng2021.jpg

= **Ho Iat Seng** (賀一誠) =
Mntucing hngkawas 1957 idas 6 jiyax 12 ka Ho Iat Seng ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Macau ta sayang o kiya ka Ho Iat Seng, pnaah hngkawas 2019 idas 12 jiyax 20 pnrajing kmlawa klwaan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Pnngalan kari pnsltudan pusu pnyahan alang Jimorod

## Pnngalan kari pnsltudan pusu pnyahan alang Jimorod(雅美族-紅頭部落的始祖傳說)
Taxa qridin mchdil tuhuy rudan qridin msupu musa siyaw ucilung bubul qsiya, ini klayi ma ida kndudul mkala baraw ka qsiya ucilung, kiya ka prading tbrinah tmalang ka dhiya,wada uxay bay mslxan thdu ka ucilung, uka biyax tmalang uri ka qridin mchdil da, kiya mi tbku qaqay msangay, kiya daw sndiyal kingal bhuway tasil, snpeyyah truma ini pstuq pcriyu babaw qsiya. Hdilun dha siyaw ka tasil, cmahu qsiya psrmal mmosa sapah, binaw qsiya dxral truma u mntna so qsiya tulaq,kari balay qnluluy na, wada bungan qsiya ka dha hiyi qridin nbubul qsiya da. lda wada kndudul mkala baraw ka qsiya ucilung, maku to sqrbuq ucilung kana ka dxral cka ucilung da, wana dudux dwiyaq Mquri hunac mi dwiyaq Hwangnan saya ka pcriyu. Uka pnwalang ka dxral qnpahan, uka ana maun uqun, skkingal uqun uray mhuqil da. Wada spac kngkawas da u, ida ini elih ka qsiya ucilung,wana msngari msdungus ka dwiyaq, tumspac kngkawas cida, criyu ou balay hama rmdax kman mi btunux qrari ka dwiyaq. Tumngari kngkawas cida, niqan kingal diyax sndiyal kingal qolic ka qridin, kiya mi sqada na cka ucilung, dmurun mlih ka qsiya ucilung,kiya mi balay bay wada mlih ka qsiya ucilung da, wada muda mkmaxal kngkawas dungan,kiya ka wada mlih ida nkiya ka qsiya ucilung, msdungus ni pa mkla niqan qsiya mahun ka hunac dwiyaq u, kiya stabuy dwiyaq hunac, cida u wada mmaku qqhuni mi pnwalang qnpahan kana ka dwiyaq da.             

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 來源: 原住民委員會
* 雅美族-紅頭部落的始祖傳說
* https://www.cip.gov.tw/zh-tw/index.html
* 翻譯老師: Watan Diro 老師 / 編輯手:  Robaw Saku 陳淑微
Strung ka seejiq mi hawling

= Strung ka sejiq mi hawling(賽德克族-人狗婚配) =
Sbiyaw o niqan bukung alang, yasa laqi na qrijil mnarux hiyi kika meisuw hiya.  Biqun hyaan lala pila ka hiya do, lwai hyaan thuy hawling mapa asu, dhuq usilung Truku mniq usilung beyheyng 飄流 asu nii. Pndngusan dhiya nniqan.  Tnalang ayu mi naduk qsurux dnanga qrijil kdjiyax ka hawling, bukuy kngkawas. Niqan kingan jiyax rnngaw hyaan ka hawling, bukuy kngkawas. Niqan kingan jiyax rnngaw hyaan ka hawling, lnglungan misu balay ka miing uqun lala kngkawas, ida ini biqey saku ana manu, mkmusa ku sayang. Skluwi mi rnngaw ka bukung, qmlahang saku lala balay, mhawway misu balay.  Mkla ku kingal qrijil, niqan ptasan, biqun misu qrijil su. Khnu jiyax, mniyah ka qrijil. Mstrung ka dhiya, bukuy o mntujing Truku da.                 

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Seejiq Balay-snalu kari Awi

= **Seejiq Balay-snalu kari Awi** =
Sbiyaw niqan kingal tbowk seejiq hangan na o Tmalang, hniygan na o ida bowqax dha dnamux. Niqan tru seejjiq hangan na o Sily, Libu ni Awi, kmtuhuy tbowk pspung ima ka mbiyax balay, kiya ni musa smipaq hyaan. Tru dhiya o smipaq hyaan siida, paru bi ka baga na, kika mduuy knkingal baga na pixan ka kingal seejiq, mtna saw qtahi qpiyan ka dyaan. Kiya ka kiya ni ini na qlbangi ka bukuy, msngari kingal seejiq mkaraw waru niya pakun na ka tunux, Smipaq tunux na o ida Awi. Paqun ka tunux na do o, ini nhari tqraq, Awi ga rwahun na baga na, kika pixan truma ka seejiq ga pkdusi na. Tru seejiq nii ga dsun na ka tunux na, hiyi na ida ga mhiyug hiya na, wada mksa yayung ka dhiya dnii “hangan dxgal, llabang dhiyaq ksun.” Kika tqraq hiya da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari Seejiq na Away Pawan(詹雪霞)
Peypay ka knlwaan Cikuku

= Peypay ka knlwaan Cikuku（中國國民黨） =
Peypay ka Taywang. Peypay ka Cikuku. Sun Chung-shan(孫中山) hiyu.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 中國國民黨
Saisiyat-mnniq dwiyaq qalux sediq snsunguc

Saisiyat-mnniq dwiyaq qalux sediq snsunguc

spngan pntasan 298 pnyahan: Yeyn-cu -min-wey-yeyn-huway

Cbiyaw,cbiyaw pa,  musa mcbu ccamac ka  sediq saisiyat, smdiyan kingal tipiq elu kasediq balay Garlih, skluwi balay mbahang dwiyaq hiya niqan ka sediq wa mthuway muuyas, hbaraw bay ka sediq snsun gusqalux wa tmumun tluung, muuyas  kingal nanaq uuyas, saw hari wa muda poda kingal smapuh, lmngelung ka Gar-lih:“ma niqan  bay biyax bhring ka sediq snsungus qakux nii, kiya uri u tduwa dmayaw ita ka alang Saisiyat ka sediq snsungus qalux daw, qulung balay snblayaq ka kndusan sediq da. Binaw prading umluk ka sediq snsunguc qalux,tmhri qqridil,prdingan na ini qqaras ka sediq saisiyat. Kiya ka mniq mnhdu pprngawan srpuhan kmtuy ciida daw, wada nanak alang ka dhdha sediq,wada wada mksa ka sediq snsunguc qalux nii, ini qlhangi wada tuting pnsaan dha durang mhuqil kana da.mkla wada mangal snpngan sediq saisiyat ka qbsuran snsunguc qalux, kiya daw smiyus msaang meysa:“sediq saisiyat,mpmangal utux rudan nami psdahu ka yamu.” Babaw na daw, mllutuc qmuyux piya bay idas ka quyux, wada daan mapa qsiya ka nniqan sediq saisiyat. Kiya ka ciida pa,miyah hini ka qusuran snsunguc qalux uri, rmngaw ka hiya:“Wada ka ncuxal han,miyah ku tmsa uuyas spuhan snsunguc ka yaku, asi psbalay lnglungan muuyas ka yamu.”Kiya daw, pspruun  rmngaw ka qbsuran    saisiyat:“babaw na saisiyat:“babaw na daw kngkingal kngkawas diyax kntiyan pryuxun ta smapuh snsunguc, psbalay lnglungan meysa utux snsunguc ini peyyah endaan mqraqil.”
Ndaan ka kumay mi qrijiq

## Ndaan ka kumay mi qrijiq(賽德克族-女人與熊的故事)
Sbiyaw u niqan qrijiq mapa samac mdmngu,yasa malu balay sknxang ka samac wawa,babaw wada sknxang kumay do,manu so kiya do asi snnugul qrijiq ni ka heyya da.            

kman do,heyya nana ka mtaqi siyaw dasil btunux,pklu balay wawa malah puniq sayda.asiluh miya ka kinag hnng,mbahang ka haeyya u hnng kumay.                        

kla wawa kumay knttu miying skngxang ka samac mi snuun qrijiq.                        

meysu ka qrijiq da,soni ka lnglungan qrijiq :「Ah！Waha muya da! hemuya ka sayang da？」kiya na niqan kingal bhniq yayu ka qrijiq。                        

mtkla ka qrijiq wawa！wa sapah ruma ka qrijiq,smdaling ka kumay sayda,kumay ka pawa murung qrijiq jida do,qmraq ka puniq qmada kumay,smaruk ka ubal kumay wawa,yasa knttu mangal puniq ka qrijiq wawa,babaw wada ungan ka puniq da,misu ka qrijiq dungan,soni ka lnglungan qrijiq :「nasi saw ungan puniq da,Asi ka qmraq yaku da。」                        

wa heyni sayda,blbil yayu ka qrijiq do,wa kumay nbahang hnng blbil yayu sayda,tmalang ka kumay da,malu ba qrijiq han,kika nii ka ini pahung kla kumay wawa,meysu balay hnng mangal yayu ka kumay.                                                                                                

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Pnngalan Kari pnsltudan mbhuway rqnux

= Pnngalan Kari pnsltudan mbhuway rqnux-Than minjoku(白鹿傳說-邵族) =
Musa thiyaq balay umaduk ka pusu balay rdrudan Thau Patamu mi sediq tnualang, uka balay ka nngalan dha. Niqan kingal diyax, madas kingal huling balay ka Patamu, mniq lmiqu smpusal mtqiri,kasi qita kingal uxay balay qntan mbhuway rqnux, Prading tmlibu mhraw ka dhiya,dhuq mhraw beytaq nyusan Nato nsuwan Yucu saya, asi storil cka yayung ka rqnux. (Kiya ka ucilung Swatan saya). So sklwiyun balay pa, uka balay sndalan ka ana manu dapil ccamac. Asi nanaq snul huling musa siyaw yayung mimah qsiya ka dhiya da, asi awah siyaw qaqay ka ou balay qcurux tunanaq qtan, uxay dha balay qneqan ka kluwan hiyi qcurux ni. Ngalun dha ka snipaq dha qcurux, dsun dha siyaw yayung muduh ka qcurux, ini dha qduwi mkan ka qcurux daw duhun dha sdnguwan mi ngalun dha "Uqun sndnguwan". Dhuq alang da u, ida ini chungi knmalu balay nniqan hiya ka Patamu, kiya daw mdhu bay lnglungan na madas tnsapah thdil alang, kiya mi kbkuy hiyi sediq ka smnul hiya, klelu muru elu pnskraya na brah smdiyal alang nniqan ni. Kiya u "Patamu" ka wada mwaya balay nngalan kari Thau,mniq trahuc beyhing bay qhuni banah ka hiya,psliyun na kana ka sediq alang mquri utux qhuni psdhu: Snpeyyah saya daw, ana mblayaq mi qrinuc, uxay balay thdil dxral hini ana dhuq knuwan, mhiyi kingal wasaw ka qhuni banah pa,qulung balay mrana taxa hiyi ka sediq Thau.                

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 來源: 原住民委員會
* 邵族-白鹿傳說
* https://www.cip.gov.tw/zh-tw/index.html
* 翻譯老師: Watan Diro / 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
NTruku-Snruan knparu seejiq

= nTruku-Snruan knparu seejiq(太魯閣族－巨人傳說) =
Ida nniqan seejiq Truku sbiyaw, niqan kingal bowqah ni paru seejiq. Mmawey ka hangan na. Sntama ini biyaw ni paru qangaw na nanaq ka seejiq bowqah nii, mluhay gmeeluk bnqrus ensaan mhhraw tmsamac sjiqun, kiya ka kmsiyuk lnglungan dha ka tnpusu da, hksaw musa lmiqu tmsamac ka thiya. Manu ka seejiq bowqah kiya do wada mliying bukuy isil tgiyaq, tmaga muda ka tmsamac. Kiya ka siida do ida gaga tahu puniq sqama psramal dha mqurug qrari, mseupu skbyaxan dha smikul truma dgiyaq, embbiyax rrisaw isil o mhraw paru tasil isil o kleelug lmawa: “Wada truma da! Sai nhari mhraw wah!” thksaw bi gaga mhraw tmsamac. Ga na qbhangan ka hnang embbiyax rrisaw hnang lmawa ni hnang wada trutu truma dgiyaq ka paru tasil, seejiq bowqah mrawah paru quwaq na ni hma sdahar babaw tqiri elug dgiyaq, psramal asi mntxal qmubu miyah mquri hini na tmsamac. Ima mkla, asi lux niqan kingal mtalux qyqaya mrmux ruwan glu na, mknrisuh dxgal mnarux ka seejiq bowqah, hici do trutu dhuq isil na gsilung HwaTung, rmbngan kska gsilung ka qbubur na, wana msngari dha qaqay niya smriyu babaw gsilung, snruan kari o kiya ka Ranyu ni Luitaw sayang da, ini pntna ka kndusan kingal seejiq bowqah wada saw nii mnhdu da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari seejiq na Lubi Pingaw(高玉美).
Seediq knpruwan dmilun karac

= Seediq knpruwan dmilun karac-Taucu (巨人舉天-達悟族) =
Kawas cbeyo cbeyo riyung, niqal kingal seediq kesun daha Sikazurung ( Sikazozon / Sikazozo), tuting ciida mntena naq kana laqi rabu, ani si hmrinas mtbeno ma ini beyo mdakil daka lqlaqi, skului ba ka tama bubu na, qtaun daha ini ba pntena seediq alang duri. Aliali kndudul paru ka Sikazurung, meniq doriq na heya, so hari qtahi qtaun biciq kana seediq. Bobo de tloung ka heya, ptebuk karac baro ka tunux na, so hari qtahi qtaun biciq kana seediq. Bobo de tloung ka heya, ptebuk karac baro ka tunux na, ini ba leexan mggelu. Niqal kingal ali, meniq knseeyang na ciida ka heya, kika pcikul baro ka karac. Qqahun na Jipaicikng kingal papaq ka heya, icil papaq de qqahun na Jiparetang (Jipaleytan ), pstotuy karac ka daha baga na, knthuwe na patotuy mquri baro ka karac, kndudul mquri baro, betaq ini telung karac pstotuy ka baga na. Kndalax ciida mpheyu mkkesa ka heya, mesa heya; nniqan nii mtbale nniqun seediq.                                                      

## Pnyahan pnatas(參考資料）

* Tsseru na Walis Pawan(郭明吉) ma Bakan Temu (梁秀珍) ka pnatis nii.
Kari snruan brah bukuy Utux rhngun (Babaw)

## kari snruan brah bukuy Utux rhngun (Babaw) (拉魯阿哇族神話故事-前後門神的故事-上)

Sbiyaw knxalan ci-i siida, niqan dha paru rhngun ka seeiq Hla＇alua, snaqun rhngun brah ni rhngun bukuy.                 

Rhngun brah o ga ga truma Taw-yeyn-cukaw-cung-ri muda pqita kdadak rima kbkuy qnjisan na pngahu, thnganan ararari ; manu ka rhngun bukuy ksun o ga mniq Taw-yeyn-cu cin-he-ri sipaw na ceyn-s-yueyn, thnganan curuvaka. Yaasa dha rhngun nii ga wada niqan Utux rhngun qmlahang, rhngun brah o niqan Avisavulangahla, rhngun bukuy o Hlipurimacu kmlawa, mntna embiyax balay ka dha mhhuni nii.                                                       

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源: 蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: : Lubi pingaw 高玉美老師 / 編輯手: Uhay Ruji 張慧琳
Seejiq – priyux rungay ka bsrux seejiq

= **Seejiq – priyux rungay ka bsrux seejiq (懶惰的人變猴子)** =
Seuxal niqan kingal ka seejiq ini drumuc qmpah, wana mtaqi ni ekan ka klaun na, ana niqan ka sejiq miyah pdayaw hiya, hiya o ida ini sruwa dmayaw uda, niqan kingal jiyax, kmttu mkksa Puwan alang ka hiya, pklu qmita kingal rungay gisu hmrapas babaw qbuni. Asi lnglung ni smura puuda naq hiya ka rungay, kika mangal kingal sida qhuni pquri sulay na mitaq, siyahan na tduwa mntna rungay niqan ngungu. Kiya ka kiya ni asi tai priyux rungay ka hiya da ida ini tduwa miyah priyu seejiq da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari seejiq na Rabay Puhuk(白談翠屏).
Ndaan pskluwi knrmux

= Ndaan pskluwi knrmux-Sediq(奇襲的故事-賽德克族) =
Niqan txal ka cbiyaw sa wada smipaq kingal tunux Sediq Tcitaya ka Sediq bunun, dhuq alang daw sqrasan dha balay mi mniq alang u ngalan dha Sediq balay, kmsang bay lnglungan dha ka  Sediq Tcitaya, kiya mi miing maxal mbbiyax rsrisaw, snuul daping sndraan miing,sklaan dha wisu bay mqaras ka dhiya, ini bay qlahang ka lnglungan. Kiya mi Sediq Tcitaya u twaun dha kbsukan kana han, mtaqi ciida daw wada dha qbrangan kana ka dhiya, snkkingal wada paqan ka tunux dha. Kiya ka kiya mi mlih kingal tunux ka Sediq Tcitaya, manu ka Sediq bunun u wada mlih kingal alang ka dhyaan da. Ananaq mkkray bay ka hnyuwan Sediq bunun, binaw lxan bay ka tunux dha.    

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 來源:
* 翻譯老師: 廖蓮花老師 / 編輯手: Robaw Soku 陳淑微
Utux naqah

= Utux naqah (賽德克族-鬼王) =
Berah 50 knkawas han si we niqan utux mesa si, niqan utux meyah pskluwi seediq si; Ani seediq mqlmiqu tncamac si, saun na pskluwi uri si, utux naqah kiya kesun seediq.

Seediq mnita utux, netun su so seediq malu lehebun se, ini na yahi kmlui ka heya sa; mnetun so seediq naqah lnglngan si we, kiya sa saun na smiicu mesa.

Mntena seediq meniq alang uri, cbeyo si ani su so kleelwu mkkesa si, asi su qtai ka utux gaga smkesik uleluw hiya.

Saya di ge uka taan so meyah ptuura di, ani su naq tbburux mkkesa uri, uka ani kkingal ka utux meeyah ptqita isu uri, uka utux mmeeyah pskluwi seediq uri.

Saya de, ado ta gisu snuhei Tama Baro kana saya di.

Ani su mosa kleeru eluw so Huli, ma ani su naq meniq alang uri, ani keeman bobo ceka rabi uri, ga inu utux meeyah kmlui seediq uri.

Berah 50 knkawas, mntaan mu ba doriq ka seediq wada yahun mnais utux, saan na muwa ppalix kdere llmiqu hiya.

Bubu mu seyung naq so nii rmengo uri, yahun na  gmluus madi ka seediq naq  lhebun sa, ma saun na paalix kdere llmiqu hiya si; ma saun na paha so tgelaq duma naq si, ma sqpahun na geloq ka doriq na daha ka quwaq na.

Dseediq alang di ge, madis puniq meyah skadi seediq pnsaan kkdere lmiqu hiya, ado ka utux nii we mngungu halung, asi su nqa pscyuqun ka halung su cmebu, kiya sa maha su desun ka seediq.

Nknii, oda ndaan cbeyo ka nii, saya de uka utux meyah ttkita di.
Tminun pala ni kari sluwan smkaway

= Tminun pala ni kari sluwan smkaway =
Pnaah snalu kari, sbiyaw han o ini sruwa psqama ubung ka Seejiq, mhiqil o ini tduwa madas. Rngiyan ni subway dha lqlai ida tduwa dmuy. Nasi uka lqlaqi lmutuc, skuun dha skuwan uyung sapah, wada hmrinas knkawas sngari do, nasi ga uqan quwi, kika ubung do saan qmada ini sai kmbura dowras rbuan mhuqil sejiq ni lukus hiya. 

Nasi niqan sejiq wada midan, ini qpah kana ka seejiq alang ida dha spruwan bi qmita; kiya ka kiya ni, musa dmayaw qmlahan utux mhuqil seejiq duma ka dlupung. Duri nasi niqan ka saan rmbu siida, sngayan kana ka qqpahan jiyax sayang. Dqrijil o asi sangay tminun pala, yasa, nasi ima ka ini puru gaya sbiyaw mpshrmadan dha ka uda nii, musa sqama kana ka qnduwan tminun lukus.----曾阿滿，1994.11.05 Hori

Jiyax smku qbubur hiyi, nasi ini sangay tminun ka dqrijil o ida mpshrmadan ka nii. Wada qduwan tminun jiyax saying ka lukus o musa sqama kana, kika smku qbubur hiyi siida o naka sngayan ka tminun pala han, tgaan dhuq sapah kana ka wada mhaduc qbubur hiyi, tduwa tminun pala duri.----鍾花英，1994.11.10 Nakahara

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari seejiq o Rabay Puhuk(白談翠屏).
Snruan utux rhngun brah ni uyung

## Snruan utux rhngun brah ni uyung (前後門神的故事-下)

## Snruan utux rhngun brah ni uyung (拉阿魯哇族神話故事- 前後門神的故事-下)

 Ana nanaq paru bi biyax na ka Hlipurimacu utux rhngun uyung,ida ini sdlihi seejiq tnealang ka huya,yaasa smkuxul tmhri balay sjiqan alang ka hiya. Niqan kingal jiyax, utux rhngun uyung nii ga kmttu msmur nanaq ka quwaq niya,Lmnglung ka utux rhngun brah, kla niqan bi biyax na ka utux rhngun uyung.

Kiya ni dmuuy kingal nanaq biyax na ka utux rhngun brah,tbiyax sqama btunux dhuq embanah ka utux rhngun brah, slabu na ruwan btunux paru.

Kiya ni trtuun na truma dungan ka btunux, mjiras rmngaw duri,**“** Qlahang bi! Wada trutu truma dungan ka btunux, angal nhari” msa! Manu ka utux rhngun uyung o tduwa na ngalan ka btunux, siida asi sqapah babaw btunux ka hiyi na, wada asi sqama ni mhuqil da. 

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源: 蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: : Lituk Teymu 詹素娥校長 / 編輯手: Uhay Ruji 張慧琳
Waya “pui”

## Waya “pui” Ceng-Ming-Cung
Niqan kingal kari hini, “smalu phiyug gaya baraq＂ ksun, kari dSeedjiq ga baraq nii o iya bi qlali lqlaqi.

Gaya nii ga ida paah rdrudan sbiyaw do, mkan hiyi dsamac ni siyang babuy siida asaw ka snegul gaya da. Seuxal ha o ungac hari ka tmabug babuy, yaasa luhay musa lmiqu powsa wasil ni mhhaw tmsamac. Manu ka gaya nii ga rmngaw ka rdrudan iya bi qlali lqlaqi ka baraq, thnganan dha “Pui＂ ka baraq, kana saw iraq baraq, saw kiya baraq nii ga uqan do malu bi uqun ni kplhpuh, kika quri saw baraq nii da o sluun dha mgaya ini qlali lqlaqi da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Snruan nSeediq gaya rudan sbiyaw II-Teymi Nawi(Cng-Luey-Ling) p.145-147.

Tnhjil kari seediq na Lubi Pingaw(高玉美).
Seejiq Balay-Kumay ni ngiyaw rklic

## '''Seejiq -Kumay ni ngiyaw rklic (賽德克族-熊與豹的傳說)'''
Sbiyaw, kumay ni ngiyaw rklic o msdangi balay. Niqan kingal jiyax, kumay ga rmngaw ngiyaw rklic kingal kari **“Em**bhgay kana ka hiyi ta, naka ta rsuhun lhang ni pspingun ka hiyi ta**”msa.**

Kiya ni kumay ka plealay rmisuh lhang ngiyaw rklic, wada rsuhan suyang bi qtaan mqalux ni embhgay. Mqaras bi ka ngiyaw rklic, kiya ni rmisuh lhang kumay ka ngiyaw rklic. Wada asi kaguh bagah qrngul ni rnsuhan mqalux kana ka hiyi kumay da. 

Mkla ka kumay do msaang balay, ssuling msaang ngiyaw rklic, ma su uxay dangi balay ka isu, duri ni mquri ngiyaw rklic sqapah, meisug bi ka ngiyaw rklic, wada asi usa qdowriq. 

Kiya ni ana bitaq sayang, ida meisug bi kumay na ka ngiyaw rklic, qmita bi kumay do, qulung musa tgliying kska qpruhan sprig ka hiya. 

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari seejiq na Away Pawan(詹雪霞)
Raaruwacu snafu Kari Utux brah rhngun ni bukuy

## Raaruwacu snafu Kari Utux brah rhngun ni bukuy (前後門神的故事-中)

## Raaruwacu snafu Kari Utux brah rhngun ni bukuy (拉魯阿哇族神話故事-前後門神的故事-中)

Utux baraw rhngun brah o ida qmlahan balay sejiqan Ruwan hini, ini na piyahi krmux Ruwan alang. niqan pxal miyah mguy krmux Ra-a-ru-wa cu, kntxa naqih seejiq ga madas puniq ni qiqaya yayu, kiya ka jjilan dha smliq A-ru-wa cu.  Dmui biyax na ka Utux rhngun brah. kika wada mdrudu knkla ka naqih seejiq, asi tay miyah brah rhngun paru,nadas dha qiqaya o gaga hridan so rhngun paru hiya,maku mkkran kana ka naqih seejiq, asi wada tmalan qdowriq da.  

Dhuq alang dha ka naqih seejiq do,pprngaw kana ka dhiya hmuya malux saw kiya ini tduwa mrmux Ruwan hiya, binaw ini alax ka lnglungan, kika kiya ni tgdha musa mrmux duri.Tgdha miyah ka naqih seejiq o mrana hbaraw bi,dhuq rhngu do,pprngaw kana ka dhiya hmuya malux saw kiya ini tduwa mrmux Ruwan hiya,binaw ini alax ka lnglungan, kika kiya ni tgdha musa mrmux duri.   

Tgdha miyah ka naqih seejiq o mrana hbaraw bi,  dhuq rhngu do,ida mntna snduray, krinah so mdrudu,uxay wana hridan rhngun paru ka qiqaya, ini adas ana manu ka bag ani wada pxalan Ruwan A-ru-wa se.kndadax siida ykiisug ka naqih seejiq da,misug miyah krmux ka dhiya da.kiya ka sun saw biyax Utux baraw rhngun brah Avisavulangahla, tduwa mhtur naqih seejiq, qmlahan Sejiqan.   

kiya ni musa miying utux rhngun brah Avisavulangahla rmngaw,“ Ma yaku kdjiyax ka qmlahang rhngun uyung hug? Uxay saw kiya ka balay bi wah!” msa msaang rmngaw.(68)

Manu ka utux rhngun brah Avisavulangahla o smiyuk rmngaw, “ Ya kiya wa! Pspung ta tmaga mangal btunux paru, nasi sungalan ini ini tucing babaw dxgal o, kika isu ka meiyah qmlahang rhngun brah da.” Qmbahang ka utux rhngun uyung o smruwa, kiya ni psramal pspung ka dhiya nii da.Manu ka utux rhngun brah o mniq dgiyaq daya, manu ka utux rhngun uyung o mniq truma kiya.Siida ga mniq daya na utux rhngun brah o mjiras rmngaw, “ Qlahang! Wada trutu truma da ka btunux, angal nhari wah!

 Manu ka ga mniq truma na utux rhngun uyung o wada na ngalun ka btunux,wada na sqada daya dungan ka btunux.

    

  

   

                     

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源: 蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: : Rabay Puhuk 白談翠屏老師 / 編輯手: Uhay Ruji 張慧琳
Pnngalan kari rmdax tasil

= Pnngalan kari rmdax tasil-Sediq (賽德克族-白石傳說) =
Nyusan nanto nsuwan jnay, niqan kingal pnngalan kari enca ka dsediq, niqan kingal beyhing bay tasil mbhuway ka dwiyaq tudu, thnganan dsediq u rmdax tasil. Pusu bay lnglungan u kiya ka rmdax tasil, kiya nniqan pnrdingan rdrudan dsediq cbiyaw. Kiya ka dupan ssaan tmcamac dsediq uri ka rmdax tassil hiya. Mniq tmcamac dwiyaq tudu ka dhyaan ciida,rmdax tasil nii u mntna so bwihur rmdax tasil qmlahang dsediq. Alaw beyhing bay mniq baraw ka hiya, mntna so eruc qnabil camaw ncuul dmudul daping qaqay dsediq. Kiya uxay mpkrdan mniq knlbangan cka dwiyaq tudu ka dsediq ta. Kiya rmdax tasil, uxay wana dupan dsediq ka hiya, kiya bnuhur rmdax tasil dsediq uri.Alaw niqan Utux rmdax tasil dsediq ka ruma “rmdax tasil.” kiya ka rmdax tasil nii, thyaqan qmita u mntna so snkyaan tasil. wa umuqi baraw doras dwiyaq. Mntna so tasul phpah mutan, kiya thnganan dha tasil mutan. 

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* 來源:
* 翻譯老師: 廖蓮花老師 / 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Kari pnsltudan rudan ndaan psgao

= **Kari pnsltudan rudan ndaan psgao (賽德克族-死後審判)** =
Mesa kari nrudan. “Kkdusun nseediq asi ka mdulumc nqqepah,ado ka mhuqil ciida, maha niqan nkingl utux psdehu hako psgao na,” 

Nasi so rrseno wada mhuqil de, baga na  heya asi naq moda psgao utux pqlahang hako,Nasi so taan baga na niqan pdhung dara we, kiya sa klaun na mesa mdrumc ka heya,Utux pqlahang Hako kiya di we, maha suna asi pooda Hako mosa sipo yayung hiya.Kingal uri,netun mhuqil ka kingal mqedil mkela riyung tuminun miri de,Utux mpqlahang du ge maha na asi ppdai  hako mosa dehuk tnlangal lmedax hiya.Niqan Dungan, na si so mqedil  ini kela tuminun(miri)  wada mhuqil de,Utux mpqlahang ge,uxe naq na psrwaun pooda hako,ma maha naqah ba so nii,Heya we maha na sciqun utux mpqlahang so toma ruru rbeyuq,ssaan na ppeekan utux karang.Alang Tayan Mbgala hiya nii qan kari pnsltudan so nii duri:Mhuqil ka seediq we, asi naq qulung moda psgao utux mpqlahang,Netun so bag ana ini ba ka kntanah,Utux mpqlahang we sbege na kinal hukuc mntena knrkawan na naq heya,Kiya ka pplahun na ma moda hako, netun so wada pudu ka hukuc nege na di we,so kiya nii de asi su naq qulung moda psgao utux mpqlahang Dungan.
Pusu na Kanakanavucu pneyah

= Pusu na Kanakanavucu pneyah(卡那卡那富族的發祥根源) =
Niqal kingal bubu ngayan na ge Niun,ma mstange daka laqi riso na Parumaci,mqrinuc riyung ma murux naq smepu ali,kika bubu na meniq berah laqi na naqah ba knnuudus mu mesa,ketu ba qnnaqah meniq bobo dheran nii! Bobo na qulun biqun misu knnmalu kndesan mesa klmeyan bubu na Parumaci. Ini khedurmengo na  ma asi lux tutuy di, papaq na meturmquri pusu qhuni  ga tanah kana waso  na karusʉrʉ (qhuni Cyiatan）,tutin kana waso na,ma mttapa kana, asi lux mttapa ma mgknkingal sapah di. metur ttexal dungal,asi lux mgseediq ttingan waso,ye ba wada piya knkbekuy spegun na.Mgmdudul ndheya ka Parumaci di, kndalax ciida msseli mgkingal alang di.
Kari rudan cbeyo ka seediq mbtunux togang(baro) - Kavalan

= Kari rudan cbeyo ka seediq mbtunux togang(baro) - Kavalan ( 噶瑪蘭族－冬瓜美人的傳說 (上)) =
Cbeyo, niqal kingal seediq mhuma snlayan rehaq togang, knthuwe na reesun dheran truma rehaq ka heya, wada hmrinas ka ali de,sntasin ma khei duri,tmara betaq mhada de bcbacun daha ngalun na ppqun ciida,melux qbahang hrenang pneeyah togang truma mesa “ iya ku bcbaci’’, asi lux sklui ka seediq mhuma, uka pahung na mekan duri,kina asi psai sapah di. Ini qbsiyaq, ceka ma mhada riyung ka togang, kndalax truma milo kingal ka mqedil. Mqqaras seediq mhuma ngalun na kesun seediq mbtunux  togang ka mqedil nii.

Kndudul paru ka seediq mbtunux togang,ma kndudul mbtunux duri, ncuging mosa ssiyo mangal qsiya,kleeluw niqal eguw seediq mesa qsiya na ka heya,dungus de ado mksndaling heya, kika klaali ini dehuk sapah dungal de wada uka sngari qsiya na ka cuqi di, uka ani maanu di.
Sediq cocu pnngalan kari psnkxulan tasil

patas sspuwan 299 pneyyah patas: Qnpringan tnpusu sediq.

Mniq alang sediq Tehuyey, niqan kingal msskuxul ka qridil mi snaw, Hangan snaw u Pasuya, Hangan qridil u Sanmry. Bukuy daw wada mrdan mnarux ka Pasuya da. Niqan kingal diyax, qnlqihan bay lnglungan na muyas uyas ciid ka Sanmey, tnays bay qmita mnrdan Pasuya, skluwi  balay ka hiya. Bawa na u diyun Pasuya, mksa dhuq kingal lhngaw Tasan, mtuhuy mniq hini ka kndusan dha. Qnbsiyaqan kngkingal lntudan diyax, madas sinaw payay musa qmita sapah ka hiya. Wa mtuhuy Pasuya ka hiya, enca rmngaw ka tnsapah Sanmay. Qtaan u kingal nanaq! Binaw ini  bay rngaw uri. Babaw  na kngkwasan, tnrabu kingal laqi ka Sanmey da! Msupu miya tqita tnsapah ka dhiya. Mnhapuy kingal handay damac ka bubu Sanmay, wada qduun mkan kana ka hnpuyan mnniq babaw eqan idaw, kiya ini bay qtai ka Pasuya. Kingal nanaq u tnmkuan bawa bubu ka laqi u kiya ka laqi labu. Tmkuan bawa bubu rudan daw wada knpyiyux pusu wamin da!
Pntbrnahan sejiq Tuda

## <big>Pntbrnahan sejiq Tuda(賽德克族-都達遷徙)</big>
Daha mnswayi mrmun ba lnglunan daha uusa ana inu, Taymu Naywal ka qbsuran mi Bulun Naywal ka cswayi, uusa daha miying burah qrunang, hmrinas mukala tudaya dwiwaq Klbiyun mi dhuq dxral yayung Tawsay.

kiya mi thjiq duri quri hraan heydaw,dhuq alang Tkiji;mlatac muquri dungal truma strngan yayung Sinju do embrnah miyah da.  

Saw nii endaan dha ka mnswayi nii du,niqan balay rmun mi nklaan dha.iya mi yaa saw lala ba ka sejiq sida du,ppluk qrunang pphuqil mi hbaraw ba ka wada mhuqilduri u ungac hari wimu ka uqun uri.     

manu saw kiya daha mnswayi ni du madas kana ruma sapah daha thjil musa dxral cska mi cmuheyn yayung Tawsay.                

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 來源 : 道賽迴聲: 山里編織故事與圖錄

* 賽德克族傳說故事

* 花縣山里社區發展協會 出版

* 翻譯老師：張正祺老師/編輯手：Lawpaw nawbu 王益忠
Kari bhuway tarux sari

= Kari bhuway tarux sari(白野芋柄的故事) =
Uy ba sida, kingal snruwan kari quri bhuway tarux sari. bnsiyaq ba ini quyux ka karac sida, mdngu kana ka dxral, ungac balay uqun daha ka kana sejiq, kiya du hmlay bhway tarux sari ka sejiq. Skradan sida ka karac u bhuway tarux sari ni ka kkudus sejiq. Mkan sida u plalay sbuway daha smka ka uqun laqey, yasa ini puuray laqey hmi. Nasi uxay bhuway tarux sari ni ka pkudus dhiya, naa wada uqun uray mhuqil ka kana sejiq sida da.

Aji nhawma sejiq ka sari nii, sari tmunang ka kiya, mhru quri bbuyu mi siyaw qsiya ayu. Mtena sari balay tduwa uqun ka sari nii msa ka rudan, kiya u wana tarux niya ka uqun, ini eka heyyi niya. Niqan daha kluwan ka tarux sari；kingal u mupajiq mi kingal u musaas embana ka lahang niya. Nasi mqlahang ba ka mhapuy ha, ini daha ptlung txa sejiq ka tarux sari, nasi wada tlngun sejiq sida ka tarux niya du, mkkrak kana ka heyyi mnkan mi ini duwa uqun da.        

。

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文

* 太魯閣族傳說故事

* 南投縣原住民部落大學/南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師：張正祺老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮
Kari rudan cbeyo ka seediq mbtunux togang(truma) - Kavalan

= Kari rudan cbeyo ka seediq mbtunux togang(truma) - Kavalan ( 噶瑪蘭族－冬瓜美人的傳說 (下)) =
Smkuxul riyung tminun ka seediq  mbtunux togang, ani si tminun ka heya de, kneguw ba seediq meniq mtlibu deriq na,maha ini snlesi meepah ka heya, kika lmngelun kingal oda ka seediq mhuma,smmalu kingal qnalang sapah nganguc ka heya, ma sdhegan na ba psaan snalu dnamux baro ka ubung,maha meniq baro tminun ka heya, ma rnagun na ka seediq mbtunux togang qtai hari kesun na.

Ani si niqal kingal ali, nii snlesi tminun ciida ka seediq mbtunux togang, wada asi sdheriq dnamux truma ka ubung na, mteeyux lnglungan na mkmosa mangal,kii ini na tai wada ptkuro huqil sdheriq srahuq papaq na.

Kndalax kari rudan cbeyo knii, maha miyan klaun weewa cbeyo ka Kavalan, qulun naq meepah tminun ma mangal qsiya ddoyun na ka aliali. Ma mesa kingal qyqeya spruun qmita ka ubung,kneguw ba pgyaun na,so ka ini telung ka rseno,ali ini tinun de sbleyaq daha smekun ciida denu…knii.
Kari rudan quri puwau

= Kari rudan quri puwau-Sejiq Tuda(野鴿子傳說) =
Sbiyaw niqan kingal ka embheytur balay. Ini kdrumut qmpah. Niqan kingal jiyax, qmburung hiya du ida mawyas mi mawyas.  Tama laqi krijil o skawlan na musa dwiyaq pssli sudu blbul mi sqmai sun na.  Hiya du nanak psqama mi mawyas. Kiya ni hiya du wada sqama uri da.  Babaw wada sqama du maa kingal puwau malu balay bhangan uyas na.

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文

* 太魯閣族傳說故事

* 出版

* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮