open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pnngalan Kari pnsltudan sinaw macu

= Pnngalan Kari pnsltudan sinaw macu - Sediq minjoku (小米酒傳說 - 賽德克族) =
Cbiyaw pa, niqan mntxal niqan turu sediq alang musa nganguc, kiya mi mpprngaw kari. Kcka dha u rmngaw ka taxa sediq: “Mimah mnmnu sinaw ka sediq alang namu? ” Kiya daw ppciyuk kari ka dhiya. Niqan kingal sediq alang u rmngaw dmuwi cka iraq miriq smmalu sinaw, niqan ka kingal alang pa dmuwi brisan qmpi sinaw, niqan ka kingal alang dungan u dmuwi macu qmpi sinaw. Rmngaw kana ka dhiya u uda knmalu bay mahan ka qnpiyan dha sinaw, kiya mi psriyux ppimah sinaw iraq miric mi sinaw brisan mi sinaw macu ka dhiya. Kiya da u sinaw macu cida, Wa! Mskluy balay kana ka dhiya, to bay htngayan knux sinaw macu kana ka lmiqu.Rmngaw ka dhiya:“ Uxay ku balay mnimah so ni sinaw, laway bay knmalu knux niya wah! Taway bay knmalu mahan wah!” So kiya, kndadax hiya cida, ini salu sinaw brisan da, ini salu sinaw iraq miric uri da, wana pskingal mpruway smmalu sinaw macu, alaw sinaw macu pa pnoda pnsung mi wada mangal knmalu balay mahan sinaw.       

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* 翻譯老師: Watan Diro 老師 / 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Nkari uda piery

= Nkari uda pirey-Sediq balay(比雷的故事-賽德克族) =
Cbiyaw balay niqan kingal rudan hangan na u Bilay, sediq nii embsrux bay ka hiya. Pusu balay uqun ta cbiyaw u kiya ka bunga mi sari han; uxay uri u mnusa tmcamac kiya niqan wawa uqun.Dinaw ana nanaq ini sruwa musa qmpah ka Birey ni ida niqan ou sari ka sapah na, nii u tow bay nensan na mowi kiya. Laqiq niya u maku bkiluh kana tunux dha, maku bay mariq mi msnalaq ka rhiq tunux dha, sngari kingan mi dha balay ka ubang snunux uri, sow nii ka pusu na mowwi sari nesdiq. Adi manu u musa mowwi sari cida ka Birey u kman, mnowwi niya u kla naq tow bay sari brayaw, kiya mhuru bkiluh ka tunux na.  

## Pnyahan pnatas

* 翻譯老師: 溫黃輝芝老師 /編輯手: Rowbaw Saku 陳淑微
Kari pnsltudan rudan ndaan pusu qnquwan2

Kari rudan ncbeyo, malu riyung ka kndusan seediq, phuma macu asi phuma kingal bale pusu na, phmaun daha siyo rhengun sapah, neepah na ndheya, wano naq tloung siyo gakac qmlahang kingal pusu macu, ini sdlingi lngedi,ma ini alix slgelu ka hei macu, kmetuy ciida, gino mangal kingal demux macu psaun daha paru ribo truma,asi lux stenge ribo ka ido macu ;netun mkmekan wawa camac, asi eyah mheyu berah seediq, saan na blebil kingal uban camac ka seediq, psaun na sapah btuku truma, ma mangal kingal btuku gmukan na, so kiya hari de rwahan na ka gemuk, asi maku stenge wawa camac kana ka btuku.  

Niqal kingal mqedil mngangah ka cbeyo, pure ido ciida,wada na asi pusai kingal pote lubuy beras macu ka ribo truma, rwahan na ka gemuk ribo, “pit” ! Wada asi mpuruc kana ka ido macu di;niqal kingal mqedil mngangah dungal, smeliq Gaya duri, kmeruc tikoh hei camac ka heya, kndalax bobo na, ani si mlawa ka seediq, ini bale tkriyak ka niqal kinga l mqedil mngangah dungal, smeliq Gaya duri, kmeruc tikoh hei camac ka heya, kndalax bobo na, ani si mlawa ka seediq, ini bale tkriyak ka  camac di;mesa ka camac:“Asi namu ka pgdiyan pako kana hei namu, kii maha namu meekan wawa camac denu ”.  

Dehuk saya,naqah kuxul daha lmngelung kesun ndaan pusu qnquwan Gaya nrudan cbeyo, ani rabang.

Pnyahan: Patis kari pnsltudan rudan-Temi Nawi
Snruan kari mnuqih

= Snruan kari mnuqih捻麻紗的傳說(一) =
Sbiyaw balay han o, tmgsa lqian ka rudan o iya balay eguy qyqaya dha msa, iya balay knhmuc mangal pncingam dha elug dxgal ka qyqava dha uri msa, yaasa qulung niqan ka utux gaga qmita sunan. Ida rngagun bi rdrudan lqlagi ka kari nii. Ana nanaq saw pncingan bowtang uxay uri o nuqih seejiq o iya balay ngali kana, yaasa gaya kndadax rudan sbiyaw na ka saw nii, asi ka pgyaun.

Sbiyaw o mmowsa dgiyaq daya qmeepah ka dqrijil o, ida mksa ni mnuqih. Nasi mkla saw wada mtucing elug ka nuqih do, meiyah sapah siida, ida dha daun miying endaan dha elug dungan ka nuqih. Nasi saw pncingan wada brah na seejiq o, bukuy na seejiq ga ida dha ngalun ni pqyaun dha babaw sida qhuni siyaw elug. Gbiyan, mnhdu qmpah do, ida dha daun miying dungan ka pncingan dha nuqih.

Quri saw uda mnuqih ga, ida niqan egu bi dari snruan. Saw ka ini bi ngali ka nuqih pncingan dha elug. Snruan kari o musa tqriun gasil nuqih nbuyas da ka laqi ga ruwan nbuyas.

Smnru ka seejiq alang o, nasi wada mangal nuqih pntucing elug dxgal ka qrijil do, mshjil babaw do ida musa mqriqu balay tucing ka laqi ruwan nbuyas; Mshjil ka qrijil do, manu ka qaqay lagi gaga ruwan nbuyas o ida bkiyun nuqih msa.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Pnyahan: Knklan kndusan Atayal Seejiq tminun pala sbiyaw-Tymi aAwi(曾瑞琳).

Tnhjil kari seejiq na Lituk Teymu(詹素娥).
Umalak tunux / Mangal tunux - Boxin Gilang

= Umalak tunux / Mangal tunux - Boxin Gilang - Kari Sejiq Truku ( 出草 - 林仁川 Boxin Gilang - 語言: Kari Sejiq Truku) =
Mnuda pnqqihun uri ka rdrudan cbiyaw, mray so rudan cbiyaw Sediq minjoku mi mntna ka Sejiq Truku wa mniq kareyngko pa mnuda pnqqihun uri, ana so balay niqan pnluban tndadal niya, mntna so Sediq Toda mi Sejiq Truku mi Seediq Tgdaya uri u ppwalak tunux uri. Mray so ita mi Sediq wa mniq Kareyngko uri u tndadal ta kana.     

Mniq knxalan ni, nasi uxay balay snhiyi ta Bukung Baraw mi, smluhay kari Bukung daw, uka ana manu, wana msdurux muda lhbun ta ka smdhu onluban ta Sediq minkoku mi sediq minjoku icil.      

So ni ka qnbhangan kari rudan cbiyaw, ppqihun psipaq ka rudan cbiyaw pa, ppwaluk tunux, qyanun dha kcka rpun ka tunux,pqdalan dha idaw macu, nasi ini dha spkan idaw da u, uxay su mpangal tunux ka umalak nduray, nasi ou balay ka unlakan tunux cida, sediq pa ddilun dha msupu rmweri ka tunux qnriyan wasaw.        

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 翻譯老師: Watan Diro 老師 / 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
* 出處:賽德克族口述傳統文化故事ǁ-鐵米拿葳依(曾瑞琳) p.117-119
Dangi na ka quyu mlehe-Bununcu

= **Dangi na ka quyu mlehe - Bununcu (布農族 - 百步蛇的朋友)** =
Mprengo kari ndaan na kingal mqedil Bununcu, maapa hani na ba tntingan laqi rabu meyah pnhmaan dheran bungan ka heya, niqal beling tgsaso deriq na ka dheran bungan hii, psaun na msange beling hii ka laqi nheya. Cekanali, ciida meyah beling hii qmita laqi ka mqedil, wada asi lux uka qtaun ka laqi rabu na, kssiyo skadi ma uka ba qtaun, naqah ba kuxul na ciida asi tqeraq dheran, wada qmita niqal kingal beling biciq ka dheran, kssiyo skadi ma uka ba qtaun, naqah ba kuxul na ciida asi tqeraq dheran, wada qmita niqal kingal beling biciq ka dheran, pneeyah truma lmingis laqi rabu nheya. Mquri beling truma qmita ka mqedil, wada mita kingal mbtunux quyu mlehe, mquri heya peeyah hema na, mntena qtaun hei pntasan daka pntasan laqi labu. Lmingis rmengo seediq alang ka mqedil, wada mgquyu mlehe ka laqi mu di. Kika, pprengo pkela seediq Bununcu iya ta pqnaqah daka quyu mlehe, ado snhiyun daha bale kndalax laqi na Bununcu knpryuxan na ka quyu mlehe, ma nngalun daha msdangi ka quyu mlehe, snneru betaq saya ka kari rudan cbeyo knii, kesun daha “ dangi na quyu mlehe”
Pnsltudan kari nTekung-Thau

= Pnsltudan kari nTekung-Thau ( 貓頭鷹傳說-邵族) =
Cbeyo mesa si, niqan kingal laqi mqedil alang nThau si. Yawada humuwa asi luk paru nbuyas na gaga skpahung di si, menaq ooda so nii si, pgyaun riyung qmita Gaya ndThau si. Kiya ka phlisun ma pswayan daha ini daha supui si.

Bobo na de, ya naq wada msiqa ma spooda na keeman wada naq qduriq quri ceka llmiqu si, bobo na di si wada daun mnetun seediq tncamac, tena wada huqil naq knsekuy so dgiyaq baro di si.

Ani si, bobo nqhilan na si, hei na wada inu muwa mgtekung di si. Kndalax ciida, netun niqan seediq so ga skpahung ka tnalang daha di si, mosa skiya bobo dnamux ma uxe de mosa bobo cida qhuni ssiyo sapah daha hiya lmawa muuyas, so bale ga pgkela mqedil ga skpahun mesa tai hari ka hei su, ma madi so knbleqan mnadi na. Netun so ga muuyas berah sapah si we, mptuting  laqi mqedil denu mesa si, netun so muuyas bukuy sapah si mptuting laqi rseno kiya di mesa si.

Mnegu so nii meyah ptqita, kiya ka kndudul snhei kari rnngagan na seediq mgcebu di, kiya ka ngalun daha so qbheni malu kaTekung di, ma sprun daha mita ma qmlahang di.
Tminun "miri"

## Tminun “miri”「米粒」織布紋路的來源-王盛彬(Takun Numa)
Qnita elu rakaw Peypura ka rudan cbiyaw. Kiya muru elu rakuw hiyi na tminun “miri”. 

lni kla tminun “miri” ka sediq Bunun cbiyaw han. Kndadah tnsan ita sediq balay tminun ka dhyaan.Sow ka elu tinun“miri” mi kana sow elu ttinun lukus,mniyah ptsa rudan ka kana.  

Mkla ttinun kana sow “miri” ka rrudan ta,klan dha tmunun kana ka qntana dha elu hiyi Quyu. Tminun “miri” u uxay kantan ka uda nii, asi ka knhwayun tminun! Ini tduwa mhmuc tminun. Tminun “miri” u asi ka smliq ou bay diyax wah!  

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 來源:賽德克族口述傳統文化故事 II -鐵米拿威依(曾瑞琳) p.237-239
* 翻譯老師: 溫黃輝芝老師/ 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Kari pnsltudan rrudan na Cowcu-Cangi 鄒族神話－葫蘆

Saadis na pkadi qcurux laqi na rseno ka tama,mquri tgelaq hii,mkmilo bobo tgelaq ka kesun daha qcurux You kii.

Dmoi kadi kmadi ka tama,asi milo tuting truma ka qcurux .

Prngayan na laqi na rseno ka pnkadi na qcurux ka tama.

Mkmimah sino ka laqi na rseno ciida, mkala baro ka cangi, qmerac cangi ka laqi na rseno, asi lux skiya karac baro di.

Kndalax pkadi qcurux meyah ka tama,ini sdiyan laqi na rseno.Slngelung ba ka tama,ini na slai ka iaqi na rseno.

Bobo kawas kawas,asi lux peeyah karac baro mtuting hunac ka kingal rmabang paru hari tunux ka tumun btunux.Tg.daha qyqeya ge puyan,Tg.teru ge lmaqi na seediq, kika laqi na rseno wada mnkala karac baro kii mhiti meyah di.  

Rngagun na ka tama ndaan peyah Utux baro tmgesa ka laqi na rseno nii-Dmahur tunux boyak Taywan, Gaya lmaqi, Gaya mgseediq tncamac(mayasvi), qyqeya pccebu ma ooda, uyas dmahur daha ka ndaan.Bobo na psrading pssseli ma Dmahur ka Cowcu di.

Lalaci社

Voyuˋe Muknana的口述
Utux bhege 白鬼

Tseeru na mptgesa Pidu Nokan (田明德)ka pnatis nii.Muuyas ku sepec knkawa sapah paysan,meniq alang Tongan ka sapah mu. Nniqan supi hiya cbeyo.Meyah nami qmita kmeeki sapah thmkuwan, mkkesa ku yaku, taapa rulu tmediq ka qbsuran me rseno, ini ku na ptpai rulu na tmediq.

Mhedu qmita kmeeki, wada naq taapa rulu tmediq ka heya, Hdiyun ku na hiya, kteetu ku naq musa.

Dehuk ku kesun Kura hiya,qmita ku kingal seediq bhege rako ba paru, paru ba riyung.

Mheyu ceka eluw, ma mbhege bbaro hnyegan na.

Mttuy kana ka snuunux mu, miicu ku tikuh. Mqarux ka utux mesa seediq, malux mbhege ma bbaro?

Rmengo ka rudan , netun su qmita puniq utux,dmahul asi ka matis Jujika; Qmita heya matis ku Jujika,paru ka hnyegun na paru ka qapang na.

Matis ku Jujika ciida, qmaka paru ka papak bhege, kndudun mpahun ma uka qtaan di.

Lmngelung ku,ye kiya kesun utux na seediq.
Pala empitu rakaw

= Pala empitu rakaw- Nkari kari Sediq Amis (七彩布裙的傳說故事-阿美族) =
Alang ruwan niya. Niqan dha mmanan bay ka risaw-Kuras mi Karcaw. Dha sediq nii u kiya ka kuxul dha ngalan Tomoku(日語) babaw niya. Tdha dha u entna balay snkuxul tada uwa hangan na u Sama la, binaw waya sediq u ini tduwa kingal qridil u ini tduwa mangan dha senaw, kiya rmngaw ka Kuras, “psuung llingay tduwa msturun” lmawa Tomoku miyah psuung. Prading psuung cida, ana tmlang cnbu budi ... dni, ida mntna kana ka biyax dha, hiti balay dow lngung kingal tlayan ka Tomoko-“psuung psqu dima”, imi ka hmrinas ayu, kiya ka tduwa mangan Samala! Kmuruy qmita ayu ka Kuras, lnglung sa uxay bay empdhuq wah, kiya rmngaw Tomoku:“ hksaw sani ku mnarux embuyas iya tduwa prai posa ka Lar” , nhari mangan dima ka Kar, dmurung utux baraw ka Kar:“ biqi ku paru phung stowring paru ayu niya! ” wada embahang dnurng Kar ka utux baraw, wada ensduwa bay hmrinas ayu duyaq. Tomoku u wada na pstrngun Karcaw ka Samala da: “ pusuna mqaras dnayaw tama daraw, dwai ku smalu kingal pala empitu rakaw, sndhu na pnskray. ” Brah enphdu enpstrun ka Samara u wad ana qduun smalu ka pala empitu rakaw. Babaw na , sow bay hakaw utux mtna “empitu rakaw ” empskrya alang, Kar u kiya wada ngalan Tomoku uri da.                    

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* 翻譯老師: 溫黃輝芝 老師 / 編輯手: Robaw Saku 
* 出處: 原住民委員會
Snruan kari mnuqih(二)

## Snruan kari mnuqih(2)
Mnuda elug ni pntucing nuqih elug ka seejiq, sneegul bukuy mksa na seejiq ga, ida dha ini bi shngii ka gaya iya knhmuc mangal pncingan elug qyqaya, kiya ni ngalun dha ni qyanun dha babaw sida qhuni siyaw elug. Nasi meiyah miying dungan ka pntucing seejiq, qtaun dha gaga pqyanan babaw sida qhuni ka pncingan dha nuqih do, musa mqaras bi rmngaw ka quwaq na “Ma malu bi lnglungan na ka seejiq gaga, gaga na qyanun hini ka pncingan mu nuqih da. Malu seejiq ka hyaan tay saw musa qlhangun bi utux ni msblaiq bi hici ka kndusan niya” msa.

Gaya mnuqiq ga, ini kmhci mangal ka pncingan babaw elug na nuqih, uxay uri o snqihan nuqih. Ana ima na dqrijil o wada mangal pncingan babaw elug nuqih ni dsun na sapah dni naku nanaq msa do, snruan kari ga, nasi tmlaqi siida do musa mqriqu tucing ka laqi gaga nbuyas msa, manu ka laqi o bkiyu nuqih dni mhuqil mtucing da.    

Niqan kingal ka ina tnsapah, hnlian payi na wada mangal waray ubal payi na sa. Dsaw nii mhili o ida paru bi cnsyaxan na, wada asi sliq qsahur ina ka daw kiya. Manu ka ina na o meisug bi ni naqih balay kuxul na siida, wada asi usa tbsqur kingal pusu qhuni siyaw gqiqaq niya.    

Sbiyaw balay han o, ida mgaya bi ka drudan, ana nanaq kingal bi putuh nuqih, uxay uri o klgan waray mtucing dxgal do ida ini ngali wah! Ida mangal gaya nii ka rudan, stgsa dha lqian.    

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Knklan kndusan Atayal Seejiq tminun pala sbiyaw-Tymi nAwi(曾瑞琳).

Tnhjil kari seejiq na Lituk Teymu(詹素娥).
Mhuni” mi msapuh

Pusu pnyahan kari sunca “Mhuni”, cbiyaw pa hay nasi niqan ka sediq wada ngalun mphini, kcun hari sediq ka dhiya, micu tuhuy dhiya pprngaw mi msdupung uri ka dsediq; ini srwani mniq kcka alang uri, thdilun dha mniq nganguc alang ka hiya. Pniyahini ka tnhnganan mhuni.

Nasi mkla dmuwi pnsltudan smapuh ka taxa sediq, kiya mi dhuq pkmalu hbaraw bay mnarux sediq, hiya mi tnsapah na pa mosa tndhun bay sediq.

Nasi wada na klmun ka hbaraw bay mnarux sediq, binaw alaw uka pila klabuy ka rudan cbiyaw, so kiya, alaw iyux cmiyuk unhuway na ka sediq mnnarux, sediq mnnarux hay sbuway na pala tninun pnpungu mi macu ka hiya, niqan ana manu ka sediq mn narux pa bqanun na hiya kana. So ni ka pnsltudan rudan cbiyaw, “Mpsapuh” suncahaya, malu sunca “Pnsltudan ising” uri.Pnyahan: II-Pnngalan kari wowaya pnsltudan kari Sediq-Temi Nawi mptusap.79-81
Kari pnsltudan rudan ndaan pusu qnquwan1:生命與死亡

Kari pnsltulan ncbeyo bale ciida mesa,mtutuy lux kndalax quti banuy ka kingal seediq. Rahhur ba mtlubu qmita heya ka seediq.Mrengo ka seediq mntutuy kndalax quti

babuy, “Trmai ku tikuh! Netur namu ptrima yaku,maha mntena qhuni Yangticiya ka hei namu,knbgurah pnryuxan ani betaq knuwan mpkuudus.Ani si netur namu ini ptrima yaku, mphuqil ani betaq knuwan ka hei namu.”

Abu kcceun bale sseediq, ini daha trmai.Yaani so nii ka pusu, kndalax ciida, niqal mhuqil ka seediq di.
Sume daha ka rkeric - Bunun

= Sume daha ka rkeric - Bunun ( 熊與豹的傳說 - 布農族) =
Mnseediq naq ka sume daha ka rkeric kcbeyo, mgsume mgkeric ka seediq ciida, mpprengo dheya ima bale ka pkraman pjiyuga hei ta mesa. 

Mesa ka rkelic ”Yaku plaale trima han, pjiyuga/ saku qbulic mbhege, pbleyaq bale sjiyuga .”

Bobo mnjiyuga ka rkerix de, mesa ka sume ”Srriyux ta mjiyuga .” Mjjyuga ka rkelic, dmoi baqah sjuyuga na hei sume, wano ahing ka njiyuga na rau puniq mbhege.

Bobo na mesa ka sume ”Eh! Keyan ba knqalux ha! Keyan ba knseengan na ka sume ciida,” mesa ka rkeriq ”Iya kseyang, ado skngalun sumu kana cmamac daha ka rqenux.”

Qbsuran ka sume,  swai ka rkeric, mtswai naq ka dheya kcbeyo.
Ndaan kari rudan quri sejiq Saciraya 一Kari rudan quri rngesux(Teplaalay)

= Ndaan kari rudan quri sejiq Saciraya 一Kari rudan quri rngesux(Teplaalay) 撒奇萊雅族神話故事-洪水傳說(上) =
Snaw Botoc ni laqi qrijil  Sabak u smnriyu paah dxral. Dhiya u maakingal msdungus. Niqan ka laqi Botong ka hangan na. Niqan kingal dungal laqi Qrijil hangan na u 

Sayan(kari dha hiya u kika pusu rudan sejiq Saciraya.)  Madas psaan qsiya mi miyaj bubul, paah hhuwan qsiya smriyu kingal laqi snaw, kiya mi dmrai hiya. Snaw nii u kika Botong maa snaw Sayan. Hiya u mdrumut balay smmalu triya mi Laxan na ka Qmeepah qmpahan na da.babaw mnhdu  smmalu triya ka Boring du miyah qmpahan mi yahan na mriq ka yriya. sudu qmpahan u ini biyaw wada na qduun tmatak kana da.babaw Niya du wada ngalan "utux

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文
* 撒奇萊雅族傳說故事
* 出版
* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮
Bnhangan kndah kari Sediq Puyuma - "kndadax pntingan btunux" mi "kndadax pntingan dima"

= Bnhangan kndax kari Sediq puyuma- “ kndadax pntingan btunux” mi “ kndadax pntingan dima ”(石生和竹生傳說-卑南族) =
Rmngaw ka sediq Puyuma rrudan dha, ida dha psnank kndadah “ pntingan btunux ” mi “ pntingan ddima. ” Enkari “ pntingan btunux ”, rdrudan sediq Puyuma snhiyun dha sa mntuting kndadax mccka na paru btunux. cbiyaw balay pa, ida mniq siyaw Umi TeyTong mi Cpen saya, niqan kingal paru dtasing. Niqan kingal diyax, mccka ka paru btasing kndadah hiya miyah ka kingal laqi qridil, dowriq na u mniq pungu qaqay, babaw na, bukuy daping qaqay na mlabu paru, kla balay chdidan da, ini qbciyaq dow, mtuting kingal laqi qridil da. Uwa nii paru cida dow, pklu kndadah hiya qduriq ka risaw, dha nii u mskuhun mi msturun da, kiya hiti dow llrutuc lutuc sediq Puyuma ka dhiya. Pnrngawan kari “pntingan kndadax ddima” lutuc rrusdan sediq Puyuma u kndadah ddima. Encbiyax balay way mniq Taytong Taymari-siyan Meyhe-cun saya, pcriyu kingal kndadah baraw ka qridil, narac bawa na u dmuuy btunux, iring bawa na u dmuuy ddima. Kndadah baraw qridil nii u qdanan na dxral ka btunux iring bawa na, mccka ka btasing dow kndadah hiya miyah kakingal sediq, kiya babaw niya lutuc Amis. Qridil nii u ngalun na dungan ka dima narac bawa na sphiyi na dxral, enbbac ka klaw dima criyu kingal qridil dngan, trahuc na kuraw u mhuru kingal snaw uri da. Kiya snaw ni mi qridil nii u kiya lutuc sediq Puyuma.  

## (參考資料)
出處:原住民委員會

翻譯老師: 溫黃輝芝老師/ 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Qhuni hnyegan seediq-人形樹

Wada gremun bgihur paru icil baga na ka qhuni hnyegan kiya di.  Ma malu ka icil na na ga. Uxe kingal pusu qhuni wa! Qperas.

Smiling Temi Nawi(Cun Zuwering),“Ye ga Awwanta ka qhuni kiya?”

Cmiyuk Tado Walis(Un Kocung ),“Ini ku kela! Ma ka ga Lmiqu ga thunac ka Awwanta!Mnusa nami hiya cuuxan,Steetu (Kteetu ka dungus na.)ka ngayan na. ”
Pnngalan kari pnsltudan sediq uxiyux

Trahuc ribaq dwiyaq way pa, niqan sediq uxiyux mneniq hiya. Llbu hnyuwan dha, beytaq balay brah so  dsediq ka hnyuwan dha, binaw bbaraw balay ka putting dha. Niqan kingal  diyax, musa umalak tunux ka duita Sediq, mhraw bukuy ka dhiya. Cka rabi cida u mrmux mtaqi sapah tiping ka ita Sediq, kiya mi ptahu puniq ssiyaw hiya. Dsediq uxiyux kiya u paqun dha ka uruc sapah tiping, mtqraq ka sapah dmi wada ripun ka ita Sediq da, kiya u dsediq uxiyux ni hay asi kuruc nbuyas dh, beytaq wada mkan rumul uri da. Ita Sediq pa hay musa hiya umalak tunux dungan, niqan so ndan cnduray daw wada mtkla da, dmuwi qhuni ngalan dha dsediq pqrbling pniqun dha cka sapah tiping. Mntna so brah dungan,wada dha paqun dungan ka uruc, mmeyyah balay mrmux kcka sapah ka dhiya cida, posa budi ka duita Sediq, wada dha phqilunkana ka dhiya da.
Gaya mhuma kegui

Knttu ku mprngaw ndaan smkri ka yaku. Mnchaya rmngaw ka rudan ta cbiyaw, iya ekan paric rodux mi papak rodux. Mnkan su papak rodux, kiya  ini kdakil ka nhuma su kri. Kiya mi, nasi su mnkan paric rodux, naqah bay qtaan ka hnyuwan su tminun,  tminun ciida ka laqi qridil, naqah qtaan mridil ka bawa na. Kiya ka kiya mi rmngaw ka lqlaqi knxalan saya : “kiya balay pnyahan ini pkan paric rodux mi papak rodux  ka tama mi bubu ,  yasa malu uqun ka dhiya.”

Niqan uri, cuxal pa, kngkingal dlqlaqi niqan hndayu tpuk uxay uri u kulu sama ngalun dha pngerah. Hmanguc rodux ciida, psuun malu hiyi rodux ka kngngal sediq, kiya mi ccka pngrah lqlaqi, uka balay papak rodux mi paric rodux. Adaw  miicu dlqlaqi mkan papak rodux mi paric rodux ka tama mi bubu.

Uka kulu huda ka sediq cbiyaw, kiya saw mntna srngaw Awi Walis soni:“ndhiya nngalan na nanaq psaan sduduy rawa ka ndhiya, psaun na sduman baraw, nnisu na  nanaq sun dha “nsuraw”, uxay ntaxa kiya, ini mhmti mkan mi mangal ka nsediq, wana su naq mkan nisi nanaq, ini mhmuc umowuy, ima ka mhmuc mangal daw, wada smliq waya kiya da”.

Patas pnyahan: srngaw quwaq pnsltudan quwaq pnsltudan ndaan waya Sediq11-Teymi Nawip.233-235
Snluan kari quri quyu paru

## Snluan kariquri quyu paru
Seuxal o musa maduk siida, ida ini bi angal ana kingal samac. Ana nanaq mneudus o ungac kana, ana nanaq huling o ungac kana uri, maku meisug balay kana ka ssamac Emptsamac ga prajing lmnglung, manu balay ka saw nii hug?

Kiya ni kkaraw pusu qhuni musa dhuq dudux pusu qhuni ka emptsamac, siida wada qmita kingal llabang bi dxgal breenux, knbreenux niya o saw bi endaan qmilis sjiqan. Dhiya ga tlamay musa maduk dungan, ida ungac qtaan na ka ssamac. Dhiya ga musa sdalih cikuh duri, saw bi niqan  hngak ka ga hmguc dhiya, kla niqan kingal paru bi quyu. Rmngaw ka rudano, ada ka quyu paru gaga, ada ka paru ni embiyax bi ka quyu gaga.

Niqan knkla na rudan ga mangal embhgay btunux paru, ktluxun muduh han, yaa bi kingal idas muduh ka qnbsyaqan da, maa embanah ka btunux da. Kiya ni mquri btunux gaga mjiras, "Usa! Usa!". Yaasa mhguc hngak ka quyu paru, kiya ni wada na hgtun ka btunux da. Bukuy do qmbahang kingal saw empruq hnang, ida meisug bi ka dhiya uri, ini usa qmita nhari, duri ni tna sburaw sknxan ka paru bi quyu gaga da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil Kari seejiq na Lituk Teymu(詹素娥).
Utux plabu–雲鬼

Qmnita ku bale wa! Yaani ku koucong inenci hari ka qmnita, meeniq kiyokay miyan hini.Plabu mgrebu peni, mbhege ka plabu.

Ga mu qtaan waga karac baro han ma, lux wada asi tuting kntruma di.Peeyah ku kiyokai mquri eluw heruc hunac,mgnetun ku kingal seddiq ga mhuqil cghuur, ini mu klai mesa ima bale waga cghuur toma deriq pusu pusu qhuni hiya.

Waga kiyokai hiya, waga dderiq pusu qhuni lmiqu, tuting hiya ka mbhege plabu, mquri ku hiya peni , tena naq niqal kingal seediq wada mhuqil cqhuun di.

Plabu kiya peni, tkriyak plabu ka mgrebu, milo tuting truma hiya ka plabu, moda ku hiya, niqal kingal seediq cghuur hiya di, hbaro bale seediq tlibu qmita, kii kesun daha ka “Utux Plabu”.
Ndaan qurri rudan sejiq Saciraya 一Kari rudan quri Rngesux

## '''Ndaan kari rudan quri sejiq Saciraya 一Kari rudan quri rngesux (Twahici) 撒奇萊雅族神話故事-洪水傳說(下)'''
Tru hngkawas bukuy,mawsa sapah ka Boing,Kiya mi Sayan Mshjil ka hiya da,kmsenuul hyaan musa  sapah.

Sapah Botung u wa Baraw,asi ka mdakil hakaw,rngawan na ka qrijil na mdakil su hakaw u balay squwaq.

Mdakil hakaw Seyda ka Qrijil na yasa mawwit ka Sayan su phngak da,Seyda murung ka Bowyak da,

mtakur dxral  ka hiya ,Paah embuyas na smeriyu  hiya ka tmbuwan Qnux,Bowyak mi Quyu.

Hiya u niqan kingal ka laqi na Qrijil  hangan na Bay Rodas,embahang kana ka,utux usilung u smkahul  hyaan mi i kmiyah hiya mi hmkan nami ini sruwa,utux usilung do psreutux epaa usilung rngesux.

Psaun dha ska kulu ka Cisiringan, pqriyun dha Baraw usilung,lni do biyaw maabanah ka usilyng da,usilung Rngesux u wada embrinah uri da.

## Pnyahan ppatas(參考資料)

* 來源 : 原住民族委員會

* 撒奇萊雅族傳說故事

* 原住民族委員會 出版

* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Lawpaw nawbu 王益忠
Hlama masu

## Hlama masu<big>(賽德克族-糯米小米)</big>
Msinaw sinaw masu. 

Masau dhquy u splalay dha spcikan duhung maabuwax han.

Babaw na du rbuwan qsiya ka buwax masu mi beytaq mhnuq cikuh du ngalun mi psaan ruma kulu tluwan psluan mahpuy beytaq beytaq kiya  du psaan babaw rawa btuku psltu.

Babaw na siida tletu ka hlama masu stbabaw ruma spawan nabaw brayaw dmi,rmxan twula du lbuwan dha dungan nabaw brayaw mi waliq pala,kiya mi qqahan dha bitaq mquduh.

Babaw qsquduh dha ka hlama masu du,slabu dungan waliq mi psduyan dha baraw puniq,mkspac jiyax dudul mcilux du,psaun dha ruma salaw misheyri cikuh qsiya du,mukun mi skrtun dha wasi mkuy ka quwaq salaw.

Babaw yaa ba maxal rima jiyax du,maknux sinaw masu kana ka ruma sapah,baka mhada mi masinaw ka hlama masu da.kiya do hriyun dha psusu rawa wihi snalu qwarux ka sinaw masu,kiya ka sinaw masu sediq ni.

Kiya ka kiya mi niqan saw nii ka waya,nasi seyyax uduri babaw qnqahan dha smalu sinaw hlama masu,kiya u mapunu mnimah sinaw nii ka sediq da.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 出處 : 鐵米拿葳依《泰雅賽德克族人食物及其典故(一)》p11
* 出版 : 唐山出版社

* 翻譯老師：張正祺老師/編輯手：Lawpaw nawbu 王益忠
Gmarang kari utux

= Gmarang Kari utux(神話傳說) =
Gmarang paah quwaq pusu rudan,pniyahan ta it's sejiq Truku u mnseupu paah mntucing qhuni mi mntucing paah btunux.pusu rudan ta u pllealay balay u pnspuan kingal qhuni mi  btunux.smkau qhuni mi smka u btunux, niqan kingal jiyax,smriyu paah qhuni hiya ka kingal Snaw mi kingal Qrijil. msawpu kadhiya du niqan kalaqi mi laqi laqi da.kingal dungal ka Kari u  pusu rudan ta u pnaah kingal beyhing balay bling. Balay bi ka quri pniyahan u tkdaya. Tuuda. Truku 3kluwan ni u niqan nanak bqrus utux. Bqrus btunux.suyang dxral ka ini pndka Kari dha. Saw ka was mniq Nyusan Bsuring Qlhangan Skangki ryaxan hidaw mi quri truma Tamunan Bunobung(Bnbung)  btnux utux. Btnux bhoway.tasil btnux Mutang) Kika pusu balay pnatas dha.

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文
* 太魯閣族傳說故事
* 出版
* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮
Kari pnsltudan ndaan qsiya paru–洪水的故事

Kari pnsltulan cbeyo, breenux paru ciida ka bobo dheran. Meniq kingal ali hmuwa lux daan rnecux paru, wano naq kesun dgiyaq Pgdiyan Seediq wada ini dai trebu qsiya rnecux. Ma seediq mneniq breenux paru kiya de, wada musa qduriq ddgiyaq hungun baro hiya.

Ciida, mgmiging mrulun riso weewa mrbuni, mngangah ssqada daha qsiya rnecux truma,ani si, ini sruwa maangal ka qsiya rnecux,scikul daha ssiyo qsiya.

Kika miging kingal mrulun knbtunuc riso ma weewa dungal ka sseediq,splukus daha lukus mdheriq, ma plpingal daha pcequl,batu ma briku. Qmita dheya kana seediq qrasun daha bale, ma spuuyas daha uyas ma stubu daha tubu, wada mquri tghunac, snegul qsiya rnecuc meelih.

Kari pnsltulan. Kingal mrulun riso daha ka weewa nii ge, kii si pnyahan nrudan tghunac nii mesa;mrengo dungal ka ridan,ddaan mapa rnecux ka bobo dheran nii ka ciida mesa,niqal kingal pai rudan wada uka beyax na qduriq musa dehuk ddgiyaq ba baro. Kiya ka sslmeyan qqhuni so asu hnyegan na (bsawan bunga) gmukan nah ii, wada bungan na qsiya rnecux truma.Ani si, bobo meelih ka qsiya rnecux de,kbberih kndalax ddgiyaq meyah alang ka sseediq ciida,qtaan daha egu ba dnngeyan na qqcurux ka pai rudan kiya mesa peni.
Kari pnsltudan Khapu-Ba-caey 巴宰族的神話傳說

Ucilung mi sediq wada pkeudus 洪水與倖存者

Cbiyaw cbiyaw ciida,niqan kingal diyax ciida prading mrana mniq dxral ka sediq, asi lu pstutuy ka qsiya ucilung da, wada na daan mapa kana ka sediq mi tnbuwan,kiya ka niqan kingal knsdan qbsuran qridil swayi snaw:Benka-kaysi( Sabon-ksisi,qbduran qridil)、Wanay-kaysi( Wana-kaisi,swayi snaw) ,lutuc dara rdrudan sediq ka dha nii,adaw ka wada mdakil ddima mi muudus kiya, kiya daw wada mbiki kana ka ddima.Mkturu wada mlih ka ucilung nii da.Kingal naq srngaw na u adaw ka wa spuyan tuwil elu qsiya enchaya,babaw na mkturu diyax daw pcriyu ka krarang wada na sqitan ka puwa tuwil, pqdriqan ka tuwil kiya wada mlih ka ucilung.

Wada mlih ka ucilung daw,wa kndusan mniq Baradan(Parada, saya u Feng-yeyn) ka qbsuran qridil swayi snaw dha sediq nii,babaw na daw wada thdil brnux dxral da,phiyu「alang Waowarutur( Waowarutsary,alang Santun,dungus na u dxral nniqan sediq spruun)」.  

Msnuul qbhni kmari dxral ka dhiya,  mniq dxral ruma smdiyal ou balay snkuan payay kiya ka dhuq muudus saya.muudus saya.
Rukaycu-Panen daha ka Surang 魯凱族－巴嫩與蛇郎

Mntuting kesun tnsapah bukung paru/seediq mdudul ka Panen, niqal kingal ali msuupu mmqedil mosa lmiqu wada mgedang eluw. Peyah theya asi qbhangi ka hrengan pwau.Mheyu kingal knbtunux riso ka berah na Panay, mesa riso“Kongcu Panay,wada ini pGaya rrudan mu, kii wada daha syusan,kii wada pklihan Sucu di. Mpmsqedil mu ka isu, kii klkela/truura su qmita yaku” bobo na, klaali mosa lmiqu msterung surang ka Panay.

Niqal kingal ali, madis rahul sseediq muuyas uyas smrai berah rhengun na Panay ka surang. Qmita ka tnsapah Panay, kela naq skkingal quyu mlehe,mskluwi bale kana ka dheya.

Ani si mkere bale lnlungan na psterung Sucu ka Panay.Ali mpsterung ciida, meyah berah rhengun sapah na Panay ka Sucu,Pdilun harung ka seediq mddayo,klhangun daha Panay dehuk ssiyo yayung keuhu qlmiqu,  mesa ka Panay“ tama ma bubu,pqlhangun mu ka nniqal hini, meyah namu phuling de,qulung bale niqal ngalun namu ccamac” mhedu rmengo kari di mdaadis surang mquri lnguwan truma,bobo na, mphepah boxin kana ka ssiyo lnguwan.

Dehuk saya,smkuxul bale paha gidi phepah boxin tunux ka mmqedil Rukaycu,psaun daha lnlungan/ qcahul truma ka kongcu Panay.
Fanpoguey - Qahau / Bacaey

= Fanpoguey - Qahau / Bacaey (番婆鬼的故事 - 葛哈巫族 / 巴宰族) =
Qridil sluhay mhuni kana ka Fanpoguey nii, dha ita sediq pa ini kou bay pndna ka hnyuwan nganguc, kiya ka kiya mi mbiyax balay Fa-li ka dhiya, mtduwa ddiyun na skaya, ppriyux hiyi mi meiyax mangal qqiya dnii euda na.

Niqan truma nii Fa-su na ka kluwan sediq Qahau:

Skaya: uqiyan dha bukuy ka wasaw blbun skaya, uxay uri u knlutuc ma kingal qpuruh msqlalu puniq cubu.

Mliing mksa: spoda na mliing truma dxral ini biyaw ddaan na.

Muda iyax: wana niqan tipiq bay iyax qnabil kiya tduwa daun niya da.

Doriq ngiyaw: kriyun na naq ka doriq na, pryuxun doriq ngiyaw spoda na tuura qmita mkuung kman, kiya ka doriq niya mrdax uri.

Ini pwowuy: pnhmaan na hiyi qhuni psaan na mehe, nasi niqan umowuy ka sediq u sqapah baraw hiya ka bawa na, nasi uxay Fanpoguey hiya nanaq miyah mangal sngyusan ida ini pngali.

Ppriyux hiyi: ppriyux mnuudus musa umowuy uuqun sapah eceicil sediq, turu papak kuray babuy mi ngiyaw ka pstnay rmngaw;  tduwa dha msspriyux ka dha qqiya, enbahang enca rmngaw ka sqiqun, mnngal qcurux miyah sapah ka sediq, bukuy wada na psaan mhuni umowuy ka Fanpoguuy nii, wana naq kingal utuwan btunux msngari hiya.
Sediq- tmcamac

Cbiyaw cbiyaw ciida pa, kiya rungay knxalan sediq ciida uri pa, malu balay dngusan na ka kndussn dsediq. Mhapuy ta macu ciida, kiya ida nkiya mkksa ka thuun qhuni psqama nanaq; mpkan wawa ciida u kiya ida nkiya hmiti kingal ubal ka boyak, kiya hngedan ka kingal ubal daw, kiya wa mthngay kama ka malu sknxan wawa. Kiya mi masu lux mkmsipaq boyak ka taxa sediq, msaang bay ka boyak, mnchaya rmngaw: “Yamu sediq pa,naqah babay kana ka yamu, ngalan namu msspais cmiyuk ka mnhuway nii！ Kndadax saya daw, ana nanaq mseuriq lmawa walu ka yamu, uxay nami bay ka yamu, uxay nami bay miiyah, yami pa,saun namu smliq ka nriqan mhuma pnwalang namu!”mhdu rmngaw daw wada mrmux dwiyaq ruwan da. Bukuy daw, ini bay sdalih alang ka boyak, kiya wada tiling ddwiyaq ka rahuq ccamac uri da, asi bay ka musa tmcamac,  kiya niqan uqun ka wawa ccamac.
Lqian tuqbsuran klwaan Tplaq

= Lqian tuqbsuran klwaan Tplaq (孔雀王子-排灣族) =
Niqan kingal diyax pnngalan kari, enca. Miyah rmngaw mpulah talangan babaw dxral knpriyux hnyuwan Lqian tuqbsuran klwaan Tpaq ka Utux Baraw. Mkeayu qsiya mrmux alang Sediq Paywan. Tnays bay qmita wisu mahu lukus siyaw ayu ka kingal paru doriq qridil, niqan pnskxulan ka lnglungan na, smdhu ngalun na empqridil msdungus, kiya ka knmalu bay qtaan qridil nii. Qnhbang u kla uri laqi qridil Bukung ka Muritan. Lqian Tplaq nii u ini na tduwa pspawx ka biyax skxulun nii, musa rmiwaw nganguc ciida ka dhiya u kntanun na pprngaw ka Muritan . wada kndudu prading psskuxul ka qridil mi snaw da. Psmanan lnglungan na musa smlay Muritan ka Lqian Tplaq nii, ananaq mqaras ka Muritan, binaw asi ka mangal pnsrwanan tnsapah. Kiya mi umawu kingal malu diyax ka Lqian Tplaq nii, musa smlay sapah Muritan, quri uuda dha lay nii u meysa srwaun bukung alang. Rrudan mi Bukung alang u hrtanan dha dungan ka Lqian Tplaq nii. Ananaq qnlqihan ka lnglungan na mi ini angal qnbliqan dha uri ka Lqian Tplaq, binaw ida ini alax ka hiya, kiya mi pqriyu na karac baraw ptrwahan na ka palic, ngalun na pnadas smtrung pntrwahan na palic kcka srhak ka kngkingal knsyangan qmuru *ryori*. Tnays bay asi kuka ka Bukung qridil, wada na dsuung kingal putting Hakaw Utux hiya da. Thnganan dha “qmuru Tplaq,” Kiya ka pnngalan kari qmuru *ryoli*.

## (參考資料)
出處: 原住民委員會

翻譯老師: 廖蓮花 老師/ 編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Pnsltudan ka ngiraw

## '''Pnsltudan ka ngiraw(賽德克族- 鋸菇的故事）'''
Malu ba samac uqun ka quri ngiraw bbuyu, peyyah qnpahan lmuwan daha mi saadas sapah mhapuy uqun.

Tmngiraw brah kingan hnkawas na siida u kmruc mdngu qhawni. Tmangu sida qling ba ka pusu na mi bukuy na du dudul mrana mhru qhawni ka nabaw na da, kiya mi mtna urac kacin mkray ba heyyi naka ngiraw nii. babaw hnpuyan du mhnuk ka heyyi na da mi msibu balay mahan ka buu na.

Babaw qmnuyux ka karac rbawan du,prajing mhru ka ngiraw da,ini biyaw mdakil mi yaa maxal  jiyax babaw na sayda du  duwa lmuwan mi hpuyan uqun da.

Niqan kingan quri “ngiraw” pngalan kari: peyda ba mhapuy ngiraw mniq biyi qmpahan ka kingal sejiq, dmuuy yayu spciquh na kmruc mkan. Pklu mrdang kingal kacin na ka kingal sejiq muda kiwi na heyya, kiya mi hmili heyyaan wada mawwi kacing niya, kiya du wada na phqilun snbu buji ka sejiq mkan ngiraw wa da. Kiya mi paah sida du ngalan daha “ngiraw” sun pthangan da.

菌菇類煮湯味道鮮美好吃，菌菇為上山工作採集回當菜餚。

「鋸菇」生長在前一年砍下的乾木頭上。它的足柄很細，葉片會漸漸在木頭上擴展，而且「鋸菇」硬的像牛筋一樣堅韌。但煮過之後，葉片會變軟，而且湯味非常鮮美好喝。

夏天下過雨之後，「鋸菇」就會開始長出來，長得非常快，大約10天就可以採來煮食。

從前有一段關於「鋸菇」的故事：有一個人在山上工寮內煮「鋸菇」，煮好就拿起小刀咬煮好的「鋸菇」切鋸來吃。 正好那時候有一位遺失一隻牛頭的人經過，他誤以為正在吃「鋸菇」的人就是偷了他的牛的人，他就用箭射死了正在切「鋸菇」吃的人。 據說，也許就從那時候開始，這種菌菇就稱為「鋸菇」。

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 出處 : 鐵米拿葳依《泰雅賽德克族人食物及其典故(一)》p97
* 出版 : 唐山出版社

* 翻譯老師：張正祺老師/編輯手：Lawpaw nawbu 王益忠
Pnsltutudan kdiraw

= Pnsltutudan kdiraw -Thau (老鷹傳說-邵族) =
Cbiyaw pa, niqan kingal wouwa ka alang Thau ni, qnbsyaqan bay wada trqilan mi priqan pqpah bubu na ka hiya, inu na biqi idaw uri, tqraqil balay ka ndaan kndusan na, kiya u wada riqun scuun bubu mi kiya ini kncuyuk.Kiya dhuq kingal diyax daw, khbrawan diyax ini na pqdali idaw ka hiya,smkaul musa bubul qsiya langu ka bubu na, miyah daw kiya qdalun su kaci idaw enca, kiya u mhdu bubul qsiya ciid ka wouwa, wada na qduun mkan kana ka kaci idaw da, ini qnduq knrmnan na ka wouwa ni mi wada msaang balay, wada na asi dkaan dha ka btuku, mskluwi bay ndaan brah niya ka bubu na, asi nhari musa nganguc qmita, wada mtuting doriq niya ka kinga hbuy biyuq doriq wouwa nii, ini qbsiyaq daw wada mnarux nhuqil ka bubu ni da.

## (參考資料)
出處:維基百科

翻譯老師: Uya 洪良全 老師/編輯手: Robaw Saku 陳淑微
Pnngalan kari pnsltudan qridin mi kumay

= Pnngalan kari pnsltudan qridin mi kumay - Sediq (女人與熊-賽德克族) =
Cbiyaw pa niqan taxa qridin mapa hiyi camac dnnganan,alaw malu bay sknxan ka hiyi kiya, so kiya, smknux ka kumay da u, kiya ka smpusal msluluy qridin ni. Kman cida, mkrabi murux mtaqi siyaw beyhing tasil ka hiya, nisu ptahu puniq ka hiya cida, asi lux niqan kingal hnang, klan na mbahang hnang kumay ka kiya. Kla bay ida wisu ming knux hiyi camac ka kumay mi smnul hiya. Kiya mi micu ka qridin kiya da, lmngelung ka hiya:“ Akay biraq! Mphuya ku da?” Malu bay niqan kal puting na. Malu tunux na ka qridin kiya wah! Mniq ruma ka hiya, wada msdalih balay ka kumay, mtutuy ka bawa kiya cida, kasi qraq kingal puniq mtutuy ka hiya, sqama ka ubal kumay da, so kiya u cmahu puniq psqama ka hiya. Bukuy daw uxay biyaw mqdu ka puniq da u, micu ka qridin da. Lmngelung ka hiya:“ Nasi uka puniq daw, qulung bay miyah qmraq knan ka hiya da.” kiya u hmluq puting ka hiya, mbahang hnang hmlqan puting  ka kumay da u asi qduriq da, wada mblayaq ka qridin kiya da. Kla bay kiya ka kcun na kumay, micu hnang hmluq puting ka kumay.

## (參考資料)
翻譯老師: Watan Diro /編輯手:Robaw Saku 陳淑微
Snruan pusu bhgay btunux - Seejiq

= Snruan pusu bhgay btunux - Seejiq(賽德克族-神石傳說) =
Pxal, niqan msdangi snaw ni grijil, seejiq Nanto renay sayang ka laqi snaw, seejiq ita hini ka laqi qrijil, mmowsa miing dangi na snaw. Yaasa ita tnpusu nasi mmowsa hraan hidaw uxay uri o mmiyah gqiyan hidaw qulung bi muda nyusan ayus, pklug ga hiya ka paru btunux, llabang balay gasut na, yabi wada saw empitu, mspac kmxalan qnjisan. Kingal jiyax pklug ini quyux, mtaqi truma hiya, mtaqi siida o, mspi sa hbaraw balay seejiq psmiya hiya. Bukuy do wada ga gqiyan hidaw dangi snaw do, tna mshjil ka laqi grijil da.

Smiling ka laqi snaw: "Ini da bi seupu taqi, maa su mshjil da? "Smiyuk ka laqi qrijil: "Mntaqi ku kingal labi babaw btunux dgiyaq hiya, hbaraw seejiq psmiyah knan, bukuy do maa saw nii da."

Babaw do, mniq sapah snaw ida ptucing laqi ka hiya da, hmuya maa kingal paru btunux ka pncingan na, siida o asi huqil ka dangi qrijil uri da. Msaang balay ka swayi na dangi snaw, wada snbuc btunux gaga, ana saw kiya ugat brahan! Tnais do sbgihur paru bi bgihur, kndadax hiya tucing ka hiya da, yabi wada maxal kbkuy sngari qnjisan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Tnhjil kari seejiq na Lubi Pingaw(高玉美).
Basu

kingal klegan na rulu ka **basu**（公車、巴士） nii.

Enduwa msbkug ka empeapa **basu**.

Asi ka emblayaq embbku tmawa mi paapa **basu** twaan rulu hiya ka sediq.

## Nkari pnegluban(相關條目)
*Toraku
*Eki
*Otobay
*Tmediq
*Dudensya
*Rulu Puniq
Ptghbhuk

Rbagan da, emptsapuh o qlahang bi kmlawa mnarux paah kntlxan mkhbhuk, Playun klaun ka knrxan qbubur kika tduwa nhari psapuh.

Mtalux spngan kntlxan ka hiyi siida,wada ungat euda na ka dmudul smpung kntlxan hiyi,kika sriyu lala narux hiyi.“niqan tkuni tunux, mslikaw hngak brah, mring mdka bgu, mtalux bi kntlxan hiyi, ini hari tkla, kika ksun uqun kntlxan mkhbhuk. rahuq na o niqan “msbsrux kntlxan,tkuni kntlxan, mlabu hiyi pnaah uqan kntlxan, kuwaya paahuqan kntlxan,lala bi klgan na.

## 熱衰竭 Kuwaya paah uqan kntlxan
病人處於高溫環境或是劇烈運動後，導致身體的水分與鹽分喪失，產生不適的 症狀。體溫常會上升到 38 至 40℃，但少見神經學症狀。
Mniq mqsuqi bi kntlxan nniqan ni mqsuqi mlglug hiyi ka seejiq mnarux,wada ungat hari ka qsiya ni cimu ka hiyi, prajing sriyu ka knrxanan na. luhay hmrinas 38℃ bitaq 40℃ ka spngan kntlxan hiyi, rahuq na o ini hari usa narux bitaq singking niya na.

## 中暑 Ptghbhuk
*Pusu bi knrxan ptghbhuk o pnaah kntlxan, seejiq hqilan pnaah ptghbhuk o niqan spgan 30% bitaq 80%,pklai nhari ni pstatah ka kntlxan na o kika pusu bi pkmalu hyaan. 
**中暑為熱急症中最嚴重的疾病，死亡率可達 30 至 80%。早期診斷及降溫是影 響治療結果的重要關鍵。
*Pusu bi ptghbhuk sspgan kntlxan hiyi na o hmrinas 40℃ ni mseupu narux mdudul bukuy buut tudu bitaq luqi, niqan “narux meydang luqi、mkki、mcsuraw” luhay mlngu ni ungat mring ka rhiq hiyi, duri ni, ini kdka kana ka klgan knrxan kngkingal seejiq. 
**典型的中暑臨床診斷為體溫超過 40℃合併中樞神經症狀(如瞻妄、抽搐、昏 迷);皮膚常為乾熱無汗,但並非出現在所有中暑個案中。
*Mnda mtalux bi nniqan, mqsuqi mlglug hiyi ni kana klgan kntlxan hbhuk o kika pusu playun klaun.
**有高溫環境或劇烈運動等熱壓力接觸病史是重要的診斷依據。
*Nasi balay bi ptghbhuk o sneghtur ka mnarux meeru, mnarux mdudul buut tudu ni luqi, hmadut Hrmung pitaq kana dara, kmeurit sapuh.
**診斷中暑須排除感染症、中樞神經系統疾病、內分泌異常、或藥物中毒的可能。

## Ima ka seejiq luhay empthbhuk hug?
Seejiq mniq mqsuqi mtalux ni mhuriq nniqan, gaga qmpah, mlglug pskbiyax hiyi, mniq tgbaraw bi sapah, rdrudan, lqlaqi, mnarux lnglungan, mnarux tama baraq ni baraq, ini tduwa mlatat nanak, ini tduwa kmlawa nanak.
Sejiq Komaran pnerjingan endaan alang qburah pnslian

= Sejiq Komaran pnerjingan endaan alang qburah pnslian(噶瑪蘭族新社部落起源故事) =
Sawxal u mniq Sunasai, niqan Kasasayan mi Kabasayan msdungus, dhiya u pusu rudan Kariwan, dhiya u niqan ka pusu rudan sejiq Komaran. Msdungus ni u tmlaqi 3laqi, qbsuran laqi snaw u Tyabanho-Saya, 1gswayi snaw u Takid-saya, tg3 laqi snaw u Tawebo-KIDI. Tru hiji ni u yasa dweril ka alang Isanasai, ini tku qpahan mi empprngaw mi miing ssaun dha, dhiya du smmalu kngkingal asu mi musa Sanasai. Asu kiya u qwarux ka smluun dha pusu, wasaw bibul mi ddima ka skbiyax dha mruc hiya, saw aji ttmay qsiya, ini qbsiyaq asu du dhuq Takiris, yasa ini klala ka dxral qpahun hini, qbsuran snaw mi twe 3 swayi snaw du mquri daya alang. Girang ka dhiya, lqlaqi dha u kika sejig Komaran. twe2 laqi snaw u mnig alang Tajiris, dlutuc dha u umarang nanak llingay alang hiya, dhiya u "Taruku, dungal u thnganan dha" bayhing niqan pila sejiq".  

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文

* 噶瑪蘭族傳說故事
* 南投縣原住民部落大學/南投縣政府原住民行政局 出版
* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮
Sapah pyasan

**Sapah pyasan**（學校） ge ssaan muuyus laqi muuyas ka kiya ma. Sapah pyasan nii we ga dgiyaq baro duma, duma we ga ssiyo rcilung ma ga alang breenux paru, ani inu asi ka qulung niqan sapah pyasan ka saya.

Sapah pyasan we, niqan egu bale sslhayan ma tthiqan laqi muuyas duri. Egu klegan qhuni ma phepah ga daha phmaan ngerac sapah pyasan hii, so ka tqilung, qulic, dara ma raus peni, malu bale qtaan, malu bale sknxan ka hengac na duri. Kiya, kuxun riyung yyahun muuyas laqi ma yahan tmalang riso ka ttlaman ngerac sapah pyasan, yahan daha mkkesa seediq alang klaali duri.

Sapah pyasan we, niqan mpqlahang, mptgesa, laqi muuyas, mpkaro ooda ma mppure ppuqun duri. Egu klegan ka seediq mptgesa sapah pyasan, niqan ka Seediq Bale, Bunun, Plmakan, kihilang ma Telu duri, dheya we mdrumuc bale tmgesa ma gmaalu bale kana laqi muuyas hini. Saya, egu riyung sslhayun ka sapah pyasan, so ka slluhe matis patis, slluhe muuyas uyas ma kmeeki, slluhe gaya ooda sapah pyasan, kika mkela eluw kari kesun “ Pnseediq ma pnooda ”. Kingal duri we, uxe wao nii ka sslhayun laqi muuyas say, slluhe kari ta nanaq Seediq ma Gaya rudan ta cbeyo.

Yaku we malu bale ka utux mu, mdudul sapah miyan pyasan we, mbeyax ba kmdakan ttgesa kari Seediq, rngagun nami na klaali, mesa kini “ Malu ba qbhangun ka hengak kari rudan Seediq Bale, knbeyax ma iya ba qtqeran slluhe namu. Yaani gaga truma hii ka knkela rdrudan ta cbeyo ” mesa. Kika saya de ani naq sapah pyasan ga alang dgiyaq baro, ani naq sapah pyasan ga alang breenux paru, qulung daha pniqan ka ssaan slluhe kari Seediq Bale, kari Bunun ma kari Tayan; niqan ka slhayan kari Plmukan ma kari Kihilang duri.

Kiya, yaku saya we kuxun mu bale ka sapah pyasan mu, spruun mu ka mdudul mu sapah pyasan ma, kana mptgesa. Mqaras ku bale theyaq laqi muuyas mosa sapah pyasan klaali.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
*108 年全國語文競賽原住民族語朗讀 【德固達雅賽德克語 (原稱：德固達雅語)】 國小學生組 編號 3 號
Sapah utux (Hakaw utux)

= Sapah utux (Hakaw utux) 靈魂之家(彩虹橋) =
Saw ni ka kari, mawdus babaw dxral ka sejiq o, mndka balay ka na. Nasi wada mhuqil ka ana snaw ana qrijil, mawsa sapah "Sapah utux' (Mtduwa ksun" alang grasan". Utux mnhuqil u asi ka muda "hakaw utux rudan' saw ka wisu kmlahang pusu hakaw ka karang u mawda qmita bawa mhuqil sejiq, brah na seyda u asi ka rsuan welug pgu ka bawa dha mi kika trmaun ka bawa. Nasi rsuhan welug pgu mi ini tduwa snawun du, rmngaw ka karang:’ Isu u balay bi snaw mtduwa su muda hini,' saw ka sejiq mnhuqil ni u mtduwa mtmay::" sapah utux". Nasi balay bi qrijil. Mkla tminun, gdug pgu "hakaw utux" ka utux na seyda, mtduwa qtaan karang ka bawa ni uri,'  Qtai mi ka bawa su han. " Nasi wada rsunan pgu ni ini tduwa snaun, emparngaw ka karang ni:" Isu u balay bi qrijil. Usa, hiya du mtduwa mtmay ”Sapah utux” da.    

= Pnyahan ppatas(參考資料) =

* 來源：碩博士論文

* 賽德克族傳說故事

* 南投縣原住民部落大學/南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師：林光榮老師/編輯手：Ungay Daki 川心蓮
Wauwa laqi mqedin na utux bruwa - Saisyat

= Wauwa laqi mqedin na utux bruwa - Saisyat (雷神的女兒娃恩-賽夏族) =
Cbeyo ini kela qmeepah yqeyaq ka Saisyat, bobo qnita ka Utux bruwa Piwa de, kii asi plawa madis rehak macu tmgesa qmeepah seediq ka Waun.

Hani meyah bobo dheran Waun ciida de mnetur riso Saisyat Taing, msqita dehya daha asi lux mskuxul, kii asi msterung ka ali ciida.

Mosa meepah de madis mpusan qburung daka kagun ka Waun, ma mnmmteru qapang psaun na kingal ka cceka yqeyaq, mbahang hmrenang paru bluwa kndalax qeyaq ka Taing, ma asi lux mhedu smnetur yqeyaq di.

Niqal dungal, mangal beyax naq Waun wada pkmalu mbudu ka tama na Taing, mqaras riyung ka tama na, ani si osa pure ido ma eniq sapah kesun na Waun ciida de, mesa ka Waun naqah ku tmelung supih ma qyqeya xiluy knii si, pure ido sapah kesun na ka heya, heya daka Taing mosa meepah,  ani si wada tikuh ali de, ado ini skpahung ma gmiyak kii wada pkseyang ka heya daka bubu na Taing, ma asi naq osa pure ido hprayan hiya ka Waun, kiya de hmrenang paru mntena ba bruwa kndalax hprayan hiya, mosa qmita hiya seediq tnsapah daha tena uka qtaun ka heya di, wano sngari kingal qhuni blebun runge.

Kela naq mseyang dheya ini kela knhuwe heya ka Waun, klaun na uxe qbsiyaq meniq bobo dheran kii asi osa karac baro di.
Habung

**Habung**（墳墓）

## Kari Todac（都達賽德克語）
### Kmaraw habung（掃墓）
Uka waya kmaraw habung ka Sediq cbiyaw, asi dha rbngi ruma dxral ka bqrus Sediq mi pskryaan btunux ka babaw na, kiya ini dha tbrnahi qmita ka habung, sqnaqah kuxul musa lmnglung enca ka drudan Sediq.

Alaw snhiyi ka Sediq Balay, “Ana nanaq wada mhuqil ka bqrus Sediq, ini huqil ka tuxan na mi bhring na. wada mkraaw Hakaw Utux musa mquri talangan nniqan rdrudan dha.”

Nasi muda waya smsman smratuc, tmcamac mi mhu ciida ka Sediq, kiya skryaan dha qnaras muway bari tuxan mi bhring dskrudan dha, lbuwan dha wasaw dayac mi spqyaan na beybay sapah dha, kiya rpsan na pimah sinaw uri ka dhiya.

Kndadax knxalan Tanah Tunux ciida, spsalu na habung ka alang Sediq, babaw mnuda ptsa waya Tmukan mi snhiyan Kiristu ka dhiya, wada kmdudul mTmukan mi mKiristuan ka waya dha smsung kmaraw habung.

Muda smtrung waya smsung muway bari ciida ka Sediq, musa msupu kmaraw habung ka tnsapah dha, psaan dha phpah, sinaw, hiyi qhuni mi uuqun dnii ka brah na, kiya msupu smpu Patas Mrtasaw mi dmurun Tuxan Baraw ka dhiya.

Ana nanaq wada mrimax ka ndaan waya muway bari Sediq, balay bay ini dha chngii ka waya mskrudan mi meysa qnlhangan dskrudan dha ana beytaq knuwan.

## Kari Tgdaya（德固達雅賽德克語）
### Kmaro habung（掃墓）
Yami Seediq uka miyan gaya kmaro habung ka cbeyo.

Bobo na, smneeru miyan gaya Tanah Tunux daha ka Plmukan, mosa miyan kmaro habung.

Madis miyan ppuqun so ka rodux, qcurux, hei qhuni, sino, tmaku ma phepah mosa miyan habung.

Ani si, pllayun daha pqdiyan ka rudan wada mgedang han,

kiya ka, kingal tnsapah msuupu dmurun ma msuupu mekan nadis daha.
Qnhduwan muyas

## Kari Toda（都達賽德克語）
### Qnhduwan muyas'''（畢業）
Mqaras nami smtrung diyax smsman mphdu nami muyas patas tucka pyasan ka saya.

Lmawa dqbsuran mi tnsapah nami ka pyasan, miyah msupu mqaras mhdu nami muyas patas. mblayaq nami bay muda kndkilan mi snlhayan nami kngkingal ratuc ka yami.

Muda psbiyax rmngaw kari mnan ka bukung pyasan mi dqbsuran mniyah, muway nami qnaras mi kndmatan pyasan ka yami, maku nami bay naqah kuxul tsrusoq doriq mbahang ka lnglungan nami.

Spuda nami dha pspung pstalang budi ka drudan ngalan kari alang, miyah msupu qmita dapil kndkilan nami ka dhiya.

Smblayaq dmurun mnan ka drudan mpklawa, “Kdrmti bay usa muyas patas biyaw duwan, iya bay lixi ka diyax sslhayan ana manu.” enca ka dhiya.

Muyas nami uyas mswayay ciida, sngkkingal nami mlatac pyasan ka qaqay nami, musa nami prading psramal smtrung burah kndusan babaw na ka yami da.

## Kari Tgdaya（德固達雅賽德克語）
### Mhedu pnyasan（畢業）
Ali mhedu pnyasan miyan ka saya.

Mlawa qbsuran alang meyah smbeyax kari yami.

Psseengun miyan na tmalang ka qbsuran alang.

Ima ka rmabang mbeyax tmalang, kiya ka biqun na snadu.

Dmurun yami ka qbsuran alang ma smbeyax mesa knbeyax meepah.

Muuyas uyas mhedu pnyasan, skkingal miyan mswaye, mquri ooda bgurah kndesan.

## Kari Truku（太魯閣語）
### Mnhdu muyas patas/matas（畢業）
Jiyax mnhdu nami muyas patas ka sayang.

Smqaras mnan ka tmnegsa mnan, duri o ptgaya knluus hngkwasan mnan ka rudan ngalan kari.

Pdaan nami na pspung smbu buji ka rudan ngalan kari.

Wada dmgiyal smbu buji o biqan dha snadu.

Pqblaiq dmurun ni dmudug rmngaw skdrumuc nami qmeepah ka rudan ngalan kari.

Cyeuyas nami mswayay siida, sngkkingal nami mkksa pyasasn mqquri bgurah kdsan.
Snruan kari pnhru pusu qhuni

## Snruan kari pnhru pusu qhuni (樹生傳說-太魯閣族)
Sbiyaw balay han o niqan kingal ka bowqax bi pusu qhuni, qnbowqax na o ga bitaq ruwan karac. Wasaw ni sida na o llabang ni kndux mubung karac ni dxgal. Yaasa ga htran wasaw ka hidaw, kiya ni ana knuwan o ida mkuung kdjiyax ka babaw dxgal.

Bukuy do lhbun pusu qhuni ga mhru spac qaqay ni mhru ubal kana ka hiyi na samac, duri ni mhru puru ka babaw na saw bi qhuni ka hiyi na; Lhbun na o niqan dha sida qhuni saw gamil qtaan samac; Bukuy do babaw pusu qhuni ga mhru dha samac uri, kingal o bbaraw ni lqling, ini tduwa mhiyug nanaq asi ka kkarang thjil. Kingal o slukah ni bbaraw bi ka baga na, tduwa mksa tduwa skaya karac baraw uri.

Nii ga kika pusu na samac, seejiq, qduda dnii…, hiyi qhuni ga maa pnrjingan na hiyi snaw, mhru snaw qrijil dha hiyi duri, kiya ka pusu bi rudan mu sbiyaw.

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 翻譯老師:詹素娥校長  : / 編輯手: Uhay Ruji 張慧琳
Mstrung ka seejiq ni huling

## Seejiq Truku-mstrung ka seejiq ni huling (太魯閣族-人狗婚配)
 Seuxal siida niqan Tow-mu, yaasa laqi na qrijil o snliqan narux ka qbubur na ni siqa lnglungan na, lwanun niya thyian na kingal huling peapa asu qluli gsilung, asu nii ga qluli gsilung nkpiya jiyax do dhuq gsilung sipaw Truku.

Dhuq babaw dxgal mgaaw nniqan dha；huling nii o mkksa lmiqu qmraq qsurux saun na mdanga tnhangan qrijil, kiya ni wada piya hngkawas da.

Niqan kingal jiyax rmngaw tnhangan ka huling msa “mkdrumuc ku smiying uqun su wada niqan egu hngkawas da, bitaq sayang ini ku bi angal brihan su na, kiya ni kndadax sayang kmswayay ku suna da.”

Embahang ka tnhangan skluwi balay msa “mniq ku hini bliqun su qmlahang ka yaku, gnealu nii ga, ma ku ini tduwa brihun suna, klaun mu niqan kingal qrijil, btasan ka dqras na, yahun mu mangal hini ngalun su qrijil ha!”.Ini qbsiyaq do tduwa nii ka btasan dqras qrijil. Kiya ni mstrung do mrana ka seejiq Truku da.

## Pnyahan ppatas (參考資料)
翻譯老師:Away Pawan 詹雪霞 

編輯手: Uhay Ruji 張慧琳