open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snuwing

## Snuwing（史努櫻部落）
Gaga mniq Nantowseyn Jnaysyang ka alang snuwing.

364 sapah ka kneegu na sapah, 1,246 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 1,156 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 90 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq 76%, Tayal 13%, Bunun 2%, Amis 1%.

## Hangan alang(部落名稱)
**Alang Snuwil**

## Tu-ku-bey-cu na alang(部落特色)
Alang Snuwil ka saya knkana Taiwan Sediq Tnpusu pa kiya ka mndungus balay nniqan alang quri so tminun pala.

## Nniqan niya(所在位置)
Nan-to-keyng In-ay-go Cwen-yang-cwen alang Snuwil.

## Knlbangan(範圍)
Alang Snuwil pa wa mniq Jn-ay-go knkana bay alang Snuwil.

## Nniqan lnglingay（地理環境）
Wa mniq kcka dwiyaq, hay-pa 1200 meyta.

## Quri ppanan rulu（交通資訊）
Mriq rulu niya— Kwo-taw 1 Cong-san-kaw, uxay daw Kwo-taw 3Fomosa kaw-su-kong-ru→ Kwo-taw 6 Swey-sa-ryeyn kaw-su-kong-ru→Hori, muru elu Tay 14 seyng (Pu-U kong-ru) mquri paran, mquri alang Snuwil 3 km daw kiya dhuq pusu ssaun da. 

●Tapa rulu basu mi kisya 

1.Kndadax Tayhoku: Snpeyyah Tayhoku tapa tay-ci k-yun Kwo-kwang-haw mquri Hori, kddiyax 07:00~:20:30 ici jikang mntxan pusarulu, dhuq Hori daw tapa Nan-to basu mquri uusa Bwarung, dhuq Snuwil daw mtuting da. 

2. Snpeyyah alang icil papa kisya mi basu dhuq “Eyki Kan-cng Tay-cyu”, tapa Nan-to K-yun basu musa Hori mi, dhuq Hori da u tapa basu mquri Bwarung, dhuq alang Snuwil daw mtuting da.  

## Ppwaluk tyeyn-cu patas qtan alang（電子地圖連結）
Teyn-cu patas pkla nniqan alang.

## Klwanan sediq(部落所屬族群)
Sediq Toda.

## Sduwi na kari saya（當今使用語言）
Skari kari Sediq Toda, skari kari Telu.

## Snlhayan snhiyan（宗教信仰）
Kiristo kyo: Cyoro Kyokay, Sin Yasu Kyokay, Teynskyo.

## Pnyahan alang（部落由來）
Pusu balay hangan alang Snuwil pa ida balay Gungu han, alaw mrriqi ka dxral nniqan hini, mntna so ngungu ccamac, kiya ka tmhangan Gungu; hana qnlhangan Nihong cida han u, dmuwi Gungu uri han, alaw ini pndungus ka phnang Tanah Tunux pa, kiya ka wada knpriyux Hogo sya da. Seediq Tgdaya ka tnpusu mneniq dxral alang hini, alaw mhuru ou bay qhuni phpah Snuwil, kiya ka wada sbrahun Sakura sya, qdriqan Kyosanto miyah Taiwan ka Cyokoku Kokominto Seyhu daw,wada pryuxan hangan Cwen-yang Dungan Kngkawas 1930 idas 10 idas 27 ka ndan Kmciyuk Tanah Tunux daw, mbiyax balay kmciyuk mccbu Tanah Tunux ka Sediq Gungu, kana tnualang u 269 hiyi ka mndha muda mqraqil ndan, mnngari niya u 34 hiyi, wada pspun knkingal alang Sediq ka mtngari niya, wada hadun turahuc Hwey-swen ring-cang tuhunac Yayung Pey-kang na Hu-cu-cwen alang Gluban (Cwan-cong-taw/Cing-ryo). Saya u wa miyah thdil alang hini ka Sediq Toda, spuda kari Sediq tmhangan phpah Snuwil ka alang Snuwil, splawa alang Ungu uri.         

## Quri pplahan mi sanan rmiwaw（旅遊觀光資訊）
Twelaq Rihong, Nng-kaw wey-ring elu rudan cbiyaw, qhdin Truwan. 

## Qntan patas（參考資料）
Alang Jin-ay-go cu-syun wang-can

仁愛鄉部落資訊網站 

Jin-ay-go ko-syo wang-can

仁愛鄉公所網站：

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Snegin山櫻花

Yaani kkkingal knkawas ma idas 3 ciida, qmuyux kesun daha quyux snegin. Anu mphepah snegin de qmuyux bsiyaq ma ini kparu, kiya kesun daha qyuxu snegin. Ciida de mmaha psrading tmukuy macu mnuhity. Smnegun hari qmita quyux mosa phuma puqun ka seediq.
　　Anu quyux so nii ka pdhedu pshuriq dheran, knbaka na naq ka pkheru ani mmaanu. Ciida duri moda blebing sudu girin tnkuyan daha macu mulaale duri, ki kesun daha moda psgirin.
　　Niqan hei qhuni na ka sneqin nii. Slaqi miyan ciida, mosa nami mdakil qhuni snegin mangan hei na qhuni, psaun nami cuqi btakan ma, mangal nami atak snalu cida qreti. Melux nami kesun cux ! cux! cux ! ka metaq cuqi, ngalan nami atak na ma hgetun miyan ka beyoq hei seedan atak na, mtbasi, mpmepan hari ma, niqan ka msibus tikuh na duri. Malu puqun wa. 

每年2-3月下雨時間長但雨不大，卻滋潤了整個大地，此時正值山櫻花盛開，所以我們稱此雨為櫻花雨。這時節也正是播種後期的小米，所以人們總是按雨下的時節來栽種作物。
　　也許因為水分充足，田間也紛紛冒出蕨類的新芽，因此，此時期小米田的除草，即在拔除新長的蕨類，我們稱為psgirin。
　　山櫻花會長小櫻桃，小時候，我們會做一組長杯子與竹筷，並將小櫻桃放入杯中，取竹筷子cux ! cux! cux ! 的打爛小櫻桃之後，吸取沾在筷子的小櫻桃汁，其味酸、澀、一點甜甜的，還不錯吃喔！
Stacis

= stacis（寒溪巷部落） =
Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang stacis.

147 sapah ka kneegu na sapah, 463 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 436 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan  27 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal85%, ni rahuq na o8%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Suguk

= Suguk(大咸豐草） =
替代文字|縮圖|File:Bidens 0213.jpg
Spriq ka “suguc” ksun, ida kuxul bi hrpasun lqlaqi mniq alang dgiyaq daya ni mniq ssiyaw alang breenux. Ana nanaq saw drudan uxay uri o lqlaq o, qulung bi snqpahan suguc lukus kana, asi ka niqan jiyax knhuway lmamu kndadax babaw lukus ka mqalux ciway pakaw. 

Lnmuan paah babaw lukus na ciway pakaw ga, nasi mtucing babaw dxgal ini kbsiyaq do nii tmbabaw duri ka spriq sunguc. Kiya ka kiya ni ana inu ida qtaan bi ka spriq suguc nii.
Mniq alang dgiyaq daya ida qtaan bi ka mnusa qmeepah drudan, ana nanaq dqrijil, ana nanaq dsnaw o tluung nganguc sapah. Pprngaw kari ka quwaq dha, lmamu mqalux suguc ka baga dha. Nasi pklug mniq hiya ka lqlaqi o lwanu drudan, uxay kiya o miyax nanaq mteumal drudan lmamu suguc. 

Duma o tluung siyaw rudan, duma o tluung brah rudan, qmbahang pprngaw kari ka drudan, lmamu mqalux suguc ka baga dha. Ida wada mqaras bi lmamu suguc ka lqlaqi uri.
Sttu

= Sttu (上坡) =
Sttu(坡度) balay ka sapah Walis gaga, kika ni nasi muuda hiya o ida meuwic bi wah!Sttu ga "tetu(一直) " ka pusu na bi kari. Iya tetu mekan, naqih ka suqi tbnaw uri da. Duri ni niqan ka "ktetu", "kntetu"...dnii.
Tekung

= Tekung (貓頭鷹) =
“Tekung” we kari qnxalax tmngayan kana tekung ka kiya.Ani si, egu klegan ka tekung nii,tekung bale ma tekung ngeriq, daha tekung nii ka srengo riyung rudan miyan yami Seediq.Daha tekung nii ka rrngagun hini.

## Meyah pgkela mptuting laqi maanu (報喜─生男或生女)
Meyah rmengac mneeru mesa ye mptlaqi laqi rseno,uxe de ye mptuting laqi mqedil. Meyah de meyah stama dnamux sapah mqedil gaga skpahung,uxe de meyah stama qqhuni siyo sapah mqedil gaga skpahung ma rmengac.  

## Tekung Bale (蘭嶼角鴞)
Tekung bale nii we, “Kung! Kung!” mesa ka rengac na. Mbahang rengac so nii ka tnsapa mqedil ga skpahung de,mkela mesa mptlaqi laqi rseno ka mqedil ga skpahung sapah daha.   

## Tekung nguriq (長耳鴞)
Meniq ka tekung nguriq nii de, “Nguriq! Nguriq!” mesa ka rengac na heya. Mbahang rengac so nii ka tnsapa mqedil ga skpahung de, mkela mesa mptlaqi laqi mqedil ka mqedil ga skpahung sapah daha.

## Ini puqi (不能食用)
So ka klegan qbheni, tekung nii kingan ini puqi yami Seediq.

## Pteumal pptasun(參考資料)
傅阿有、Seta Iban及Robo Pihu等耆老口述  Dakis Pawan整理
Tmgjiyal dxgal Tnqian

tmgjiyal dxgal Tnqian (桐給楊之役)

1914 hngkawas, 6 idas, 14-24 jiyax mtgjiyal alang Tnqian. 19 jiyax wada mangal alang Dowras ka mrata Nihung

## pnyahan kari
Tmjiyal dxgal Skahing

tmjiyal dxgal Skahing (沙卡亨之役)

1914 hngkawas, 6 idas, 6-8 jiyax Mtgjiyal dxgal Skahing

## pnyahan kari
Tmkuyka rudan Truku sbiyaw

tmkuyka rudan Truku sbiyaw 以前太魯閣族的播種

Sbiyaw balay ka rudan Truku ga, mkla bi mseupu hmnru bbuyu mneudus bbuyu. Quri qngqaya djiyun qmpah o smmalu nanak ni mttuku balay djiyun kndsan dha nanak uri. Mtbiyax balay qmpah ka rudan Truku sbiyaw, mgrbu balay do mtbiyax musa qmpah ni mskeeman balay paah qmpahan miyah sapah.Mnhdu mtbiyax do musa maduk bbuyu ka snsnaw, kykuyuh o psramal msinaw masu ni hlama masu. 

## qngqaya qmpah 農具與播種
Quri ka qngqaya djiyun dha o sowki, parih, suqu, btug. Phmaun dha o sari, masu, pgu, basaw, sqmu, brisan, beyluh, bunga. Emptukuy ni emphuma ana manu pnegalang brah na o asi ka plealay musa smapuh utux tmninun (utux bari) han, kiya ka mha suyang bi hru na ni malu bi gnhiyi na msa ka kari rudan sbiyaw.Gaya smapuh o saw nii. 

## tmukuy ni msgasut播種與祭司
Msgasut alang ga, mk4 jiyax ka pnsrmalan ni spida hraan idas ska rabi ka smapuh bbuyu hiya. Paah sapah mowsa smapuh ka Msgasut o asi ka madas kingal laqi snaw emptghuy hyaan musa, Msgasut o rngagan na ka laqi snaw kndadax mowsa siida,“Mowsa ta smapuh utux ka sayang da, iya bi squwaq ni gmlux balay”. Babaw na nii do phngun na ka tahut ngalun na ka qbulit ni qhuni, sqada na ngangut ni brahan na mtahu. (Pusu na ka nii ga tealax smudal lnglungan ni psbgurah euda), iyax jiyax musa smapuh o ini phngi ka tahut nii. Babaw na nii ptungan na ka harung gaga jiyun laqi snaw ni hmiru harung musa spuhan, smapuh siida o dmuuy harung mhiyug kiyig ka laqi snaw nii.. Madas kana ana manu ghak pnegalang, ni kana ana manu nengalan uqun, kiya o masu, sari, sqmu, beyluh, bunga, pgu, basaw……. 

Mnhdu smapuh pnaah spuhan dhuq alang do miyah hyaan kana ka tnealang peangal ghak nadas snpuhan, yaasa klaun dha snpuhan ka ghak o suyang bi ni mrana bi gnhiyi niya. musa tmukuy o asi ka plealay musa tmukuy ka msgasut, kiya ka suyang bi hru na ni mrana bi gnhiyi na.  

## pnyahan kari
口述耆老Iyuq Ciyang,Iyang Taying 2014  

秀林鄉志2006
Tnalang

= Tnalang (居民、村民) =
Ex: Tminun kana ka mqedin tnalang ma qnqugu ka tama rodux alang, qndheriq ba qbhangun ka uyas tama rodux ma hrenang pneeyah ubung tunan. 

## Pnyahan pnatas(參考資料)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁20。 )
Tnluungan

= Tnluungan(家庭及婚姻生活) =
ex：Egu nadis daha musa sapah seedaq, maha malu tnluungan sapah seno daha uri. 

## Pnyahan pnatas(參考資料)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁14。 )
Tqilung

= Tqilung/ Harung/ Harung(臺灣二葉松) =
Beyhing bay qhuni mi msama ka harung nii, kika sqmusu qhuni na u msdrux balay, ckcka mtumun ka msdrux knrtan na, ccida qaraw na u mslau uri, niaqn so knrtan rupung ka ssiyaw wasw na, qtaan bay u niaqn 4 elu ddaun wluq qhuni, wa mdakil ddwiyaq Mtutu.
thumb|File:Pinus taiwanensis foliage.jpg-Tqilung/ Harung/ Harung(臺灣二葉松)
　　Smkuxul mdakil mdngu dxral ka kluwan knuudus ckcka lmiqu hini ka hyaan uri, plalay criyu mdakil msunu dxral mi ini qpahan dxral.

　　Cbiyaw han, ita sediq ngalan dha psmuun phiyu sapah, qqiya mi slmuun lbrak, niqan uri u pngalan na rhiq qhuni, srading mutung puniq, uxay uri u ddiyun dha rcuhan btasan dqras ka sqmaan qbulic na.
Trabus

= Trabus(花生)　 =
Trabus nii ga qtaan ta ga tmphpah babaw dxgal, ga mghii truma dxgal. Ida mhuma trabus uri ka sejiqun alang seuxal, phmaan dha ssiyaw yayung.Tduwa uqun ka trabus, tduwa sluun abura uri, kiya ni kuxul ta balay ka trabus.
thumb|File:Arachis hypogaea - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-163.jpg-Hnigan trabus ni hiyi trabus.(花生植物外觀及果實外觀)
　　Yabi pnaah snuwan prajing ta hmuma trabus ka ita Seejiq, ini klai kida. Klaun ta ka ngalan hlama lqlaqi mkan, sdmatun mkan idaw drudan. 
　　Duri ni scyusun ni klmuun, gmaxun ssibus lbuun ruwan hlama tnkanan. Uxay uri o asi ssasi babaw tnkanan hlama, smciway mangal uqun, kiya ka pusu ta bi hlama seuxal. Ida ta ngalan ririh paru bi lnglungan qmita ka hlama trabus nii. Nasi musa smrai sapah dqrijil o hlama trabus nii ka kuxul dha bi mngal.

　　Duri ni yasa tduwa tkanan ni smalu abura ka trabus, kiya ni knbwaxan trabus ga dsun dha alang breenun saan dha priyux abura trabus sapah empbarig. Kiya ni mqaras bi madas abura trabus musa sapah alang, spuun mkan tnsapah.
Tslusuq

= Tslusuq (流著眼淚) =
Ex:Wada sonii ka ndaan laqi mqedin sluhe tminun cbeyo, asika tslusuq ma tmmeling betaq mkela.

## Pnyahan pnatas(資料來源)
(引自：曾瑞琳，《泰雅賽德克傳統織布文化》，頁8。 )
Tupih/ tpih/ tpih油葉石櫟

= Tupih/ tpih/ tpih(油葉石櫟) =
替代文字|縮圖|File:Pasania konishi 小西氏石櫟.jpg
Kingal naq ba ttaan ka qhuni tupih, kndalax pusu truma egu ka gncida na pusu qhuni; ccida na ge mlqeling qtaan. Niqal cnhbiyan kndkilan ma so maapung mbhege ka qraqil na qhuni. Qhuni pgsama klaali ka heya. Lmiqu siyo uxe pkdere bale ka ttaan kdkilan na peni.

　　Qnedis mgdoriq ma mgkeruc qtaan ka ssiyo waso na. Ttuwax na niqal uban runge. Rbagan mbhege msderux mslebi ka phepah na. Mpmisan mhada ka hei na de, mgtumun knbbunuh mntena ba kawara ka sduduy tuwax na baro. Puqun ka hei na duri, ma kuxul ba puqun brihuc duri. Slmeyan pcpingan, ma malu be ngalan qhuni tahuc peni.

　　Mgdengu bale mtuting dheran ka hei na de, mtuting ka bunuh na so ba kawara baro na kiya duri. Ckceka na mkobu tikuh kiya, ki nii ka stgiya kexil baga. Steruc pgyaun kexil baga qtaan qnbsyaqan pntgyaan na mpgeriq. Ckceka na nii duri, pkcaan posa snqriyan lqeling so tuwax, ma xxiluy biciq peni. Ki nii ka ptbyaxun sdooyan spgeriq baga kixil, spgeriq rrngayan koma tthiqan na ka lqlaqi.
Tuqul臺灣紅豆杉

= Tuqul(臺灣紅豆杉) =
替代文字|縮圖|File:Taxus sumatrana - Quarryhill Botanical Garden - DSC03460.JPG
Beyhing bay qhuni mi msama ka tuqul nii, kiya ka wasaw na u wasil hnyuwan madas qumi hari, so hari mntna soki ka hnyuwan na, niqan dha buway hngak ka bukuy wasaw na, rhak nganguc na niqan uxay nduwa bay rhiq rhak, mhada daw mbanah da, mdakil ddwiyaq haypa ckcka mi llbu Taywan hini.

　　Mkray bay ihiyux　mi mkkray elu bntasan hiyi qhuni ka tuqul nii, kiya ka malu bay smalu ddaun, snalu na qtinuh u sbuway dha smluun knmalu bay qqiya sapah mi qqtaan mhuma qhuni…dnii.
Saya daw, adaw ka mdduwa smluun iyu ka tuqul nii, so kiya daw han dha umowuy mangal ka ita sediq uri, kiya uri u tnburux mhru ka pusu qhuni na, snkkingal mniq ddwiyaq, kiya ka wada psaan cikuh bay pqlhangan Seyhu ka qhuni nii.
Ulah 玩

ulah 玩

Ulah o pusu bi kari. Ida kari Tgdaya ni Toda ka ulah nii. Niqan saw truma nii na ka rahuq patas kari, saw ka

1. muulah：Gaga muulah babaw dxgal ka laqi. 

2. ppulah：Emta ppulah nganguc hug?

3. plahi：Plahi nanaq tqian ka laqi gaga.

4. plahay：Plahay ta nanaq hini ka ita.

mppulah相互玩
wa mppulah ka dlaqi way.
Tpelaq

= Tpelaq/ Mawas/ Mangas(裡白葉薯榔) =
Hei wahil ka tpelaq nii, so hari hnyegan na balung ma bbaro qtaan, rudan waso na de, so hari bale qrakil na dapa ka qqtaan. Kriyun parih ka bunga na.
thumb|File:裏白葉薯榔-蒴果.jpg-Heyi Tpelaq.
　　Mosa lmiqu rseno, netun niqan tpelaq ka eluw ndaan daha ge, kriyun na bubu bunga tpelaq ma desuns daha sapah.

　    Mqedil ta ita Seediq, snagun daha bubu na bunga han, qlitan daha rehak ma tteun daha sbbiciq, nmeun daha posa tmekan duhung hiya, sgimax na ware ma nemu beyuq na bubu bunga tpelaq nii, kiya kesun daha rmebu ware ka nii. Niqan dungan, psaan ribo ma supun daha hmangc tnteyan na bubu bunga tpelaq ka ware nii duri, kiya kesun daha hmanguc ware. Rnbegan daha bubu bunga tpelaq ka waer nii de, mgtanah ka rako na. So ka ware na de, mknedux bbilun ma, ini hari hriqi qsiya, ini hari ksburo ma ini puqi kui dhenu.
Usik qapan

Usik qapan ksun mnihur ni saw bi qapan baga ni qapan qaqay qtaan, kiya ka asi dha thngani "usik qapan" da. Yasa sktalux hiyi uqun, kiya ni misan o hpuyun dha qsiya, mahun dha ka bgu na.

  Sbiyaw han o sgimax dha ssamac ni hpuyun dha bgu mhapuy, ida sktalux hiyi uqun ka usik qapan ksun.
Utux mnhuqil

## Utux mnhuqil (惡靈)
Utux mnhuqil nii we utux seediq mqdunuq. Pgyaun riyung yami Seediq ka mqdunuq nii, ini sai mteme ani ima ka seediq mnqdunuq, cbeyo hayan si we ani tnsapah daha ini osa tmelung.

## Mqdunuq (死於非命、意外死亡者)
Mqdunuq nii we seediq mnhuqil ngerac, uxe mnhuqil knrnexan daha meniq sapah, uxe mnhuqil knrudan daha duri, so ka mosa paangal tunux kaalang ma mnhuqil mosa lmiqu. Thdilun ta knxalan saya de, kika dseediq wada mhuqil mgedang nsaan daha mdakil ddgiyaq, mhuqil tnkuran rulu tnpaan daha ma mhuqil tnpaan daha otobay.

## Utux mnugedang (孤魂野鬼)
Mesa kari rudan, utux mnugedang nii we kiya ka utux seediq ini nkala Hako Utux, kika utux mnugedang daka utux mnhuqil nii ka meeyah smeeliq seediq bobo dheran hini, mnarux ma mhuqil ka duma seediq, wano ba seediq mnpahung ka ini daha kmkeli smeeliq.

## Pteumal pptasun (資料來源)
Tiwas Pawan、Pawan Nawi、Siyac Nabu ma Robo Pihu ka smneeru
Dakis Pawan ka smnnetur
Utux rudan

= Utux rudan （祖靈） =

Netun pskingal bale mesa “utux” ka kari miyan Seediq nii ge maha daha ka dungus na, kingal we utux gmaalu seediq ma, kingal we utux smeeliq seediq. Netun mesa “utux rudan” de, ga pndungus ba tmiyu utux nrdrudan miyan yami Seediq ka kiya di.

## Utux ma Seediq（utux與賽德克）
Meniq ka yami Seediq nii peni na, kesun “utux” nii ge niqan pnugluban na pnyahan seediq, kndesan seediq ma nhqilan seediq; ririh so ga rmengo maanu ka snhiyan nami yami Seediq, ga pgkela huwa mesa qqita na karac ma dheran ka yami Seediq.

## Hako Utux（神靈之橋）
Niqan miyan kari pnsltudan mesa “Hako Utux” ka yami Seediq, mesa ka kari na: “mhuqil ta de mooda Hako Utux ka utux(靈魂) ta, niqan naq ka utux rudan(祖靈) ta ga qmlahang hii, gneegan na ka mooda Hako Utux mosa dehuk tlangan utux rudan(祖靈之地) ta, meniq ka wada na psgeegan de uxe mooda Hako Utux dheya, kika mugedang naq tuxan mnkuung” mesa.  Kiya ka niqan nami pusu snhiyan rudan(固有信仰) miyan mesa “mhuqil ka hei ta, uxe mphuqil ka utix ta” ka yami Seediq.

## Utux Tmninun（編織生命的神）
Kari mesa “Utux Tmninun” nii ge, bhangun hari mosa smdehu seediq wada mgedang, drudan mnteme hii mesa “wada yahun mangal Utux Tmninun ka heya di”, ririh ga mesa “niqan nanaq ka utux tmninun kndusan ta ita seediq bobo dheran nii”.

## Pteumal pptasun(資料來源)
Tiwas Pawan、Tado Walis、Pawan Nawi、Siyac Nabu ma Robo Pihu ka smneeru
Dakis Pawan ka smnnetur
Uyas ni rgrig rudan Truku sbiyaw

uyas ni rgrig rudan Truku sbiyaw 傳統歌舞

## uyas rudan sbiyaw 傳統歌謠
smeuyas ka rudan Truku biyaw balay ga saw rmagun nmahan dha sinaw do kika ga pshnang quwaq dha uyas Truku. Bhangan ka hnang na o 4 hnang  ka pshnagan dha, kiya o Re、Mi、Sol、La, hnang na o ini hrinas 8 hnang ini pgriq pshnang uri ni ungat ka hnang smka, elug llubug o saw kari ka hnang na, murug saw kari ka llubug na uri, kari uyas o rahuq na pgkla pusu nkari uyas nii ni lnglungan empuyas o asi bi angal lnglungan kariuyas nii ka meuyas uri.

Uyas Truku sbiyaw ida niqan uyas rudan sbiyaw,uyas snalu na nanak ni bnrahan na smmalu uyas sbiyaw o niqan ini pndka ka uyas Truku sbiyaw.

Uyas ruda sbiyaw o niqan rgrig uyas mqaras msangay ni uyas rgrig smiyan.

## rgrig rudan sbiyaw 傳統舞蹈
Rgrig Truku rudan sbiyaw o niqan ini bi pndka quri rgrig kuyuh ni snaw. Pala kuyuh ka musa rmgrig o mubung bitaq tuma bqlit, msleexan bi qayqay dha nimngsesu bi ka rgrig dha, ana yaa djilun dha ka qaqay o ini kparu ka qaqa dha ni ida ka pungu bqlit dha.
Rgrig snaw o mrmun , mqhnga, msbbowlung ni niqanbibiyax.
Mtduwa emburux nanak rmgrig,aji uri o mseupu hbaraw seejiq meuyas ni rmgrig, aji uri o mtqiri na kska na hiya, ki nak lubug dha lubug qawqaw ni rmgrig, mjiras mlawani meuyas saw bi gaga mqaras rmgrig ka dhiya nii, kiya ka kiya ni ini bi pdduuy baga ka kuyuh ni snaw, ini bi pqqawit qaqay ka rmgrig, yaasa nii o psaniq sun.

## pnyahan kari
資料來源:口述者耆老 Iyuq Ciyang Iyang Taying 2016.
Uyas truku

Qowqaw nii o jjiyun bi alang truku sbiyaw,qngqaya hnlayan smalu rudan nami ka nii. Snalu dha bnegbaw kulaw djima ni pnseedal hipay xiluy limuk. Djiyun ini ptbiyax mseupu mqaras siida. Kiya ka kiya ni ini bi jiyi ka pklug mnbasi siida.
Uruy桑寄生

= Uruy(桑寄生) =
Uruy ge, tndheran meeniq dheran meebun truma. Qhuni lleebu msderux, egu hnreyan ccida, lqeling ma puto ka cida na peni. Mbhege madis mgqalux tikuh ka qhuni na rabu. Bukuy na waso ge, so ba snugrangan madis tikuh mbqbulic rako peni. Saadux mgbalung, ma ini kdayang qtaan, mntena so ka pncyukan balung mtumun ka hnyegan na, ma so qumi mcciyuk, ma niqal so mgdoriq eyux qnddoriq qtaan ka hnyegan na duri.  

　　Misan ka mphepah, tqgilaq mbhege betaq mgceyas, tnpupu ka kndkilan na. Dehuk mkkawas da mgbalung ttaan ka hei na kiya. Mhada ba de mgmudu soba kmraki qtaan ka knttanah na denu kii di.
　　Mpmepang madis tikuh ssibus puqun ka hei na nii. Kuxul ba pskanun lqlaqi, so ka eekan hlama pskanun peni. Pseengal lqlaqi spggeluq kkui, kana so ka mpskiya, ma ga mkkesa, mkkaro duri, ngngalan lqlaqi. Msdurik nanaq ka dheya duri mppqapah tunux ma snuunux, hei daha ma lklukus daha duri. Kiya ka wada pnqapah di ge, irih so wada ini baka da! Kela naq so nii pslhayan psriko hei tthiqan na ka lqlaqi peni.)
Wahil bale/ wahal boyak/ wahur bowyak山葛

= Wahar bowyaq(山葛) =
替代文字|縮圖|File:Flowering kudzu.jpg
Mtqiri mi mspriq na wahal ka wahal boyak nii, mttru hmru wasaw niya, phpah na u so bay hnyuwan tlaway, pbxkuwan na phpah pcriyu msdrux hnyuwan mblawa mbanah, mdakil mniq ckcka mi llbu truma ssiyaw bbuyu, ssiyaw elu , ini qpahi dxral mi qnpahan dxral.

　　Qmuru mhnuk mi rhiq aki qmuru wahal boyak nii u mkray bay, dsediq cbiyaw u ngalan dha sluwan wasil bkiyan uruc sapah, qqiya diyan, tmninun dha beyhing bay kadi qcurux, qqiya maduk; kiya ka dsediq ta ngalan na pneyyah wahal qmuru qluli ka biyuq, uxay uri u mangal rabu wasaw na psaan mluqih nganguc. Ini sdara da, mi spoda na mthuway knmalu ka narux da; niqan uri u dsediq cbiyaw tmabu ta sbirac mi qolic dnii, pusu na bay uqun ka wasaw wahal boyak.
Walo’

walo’（瓦祿部落）

Gaga mniq Myawriseyn Nancawagsyang ka alang walo’.

209 sapah ka kneegu na sapah, 524 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 66% niqan 348 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 34% niqan 176 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Saysiyat 52%, Tayal 11%.

## pnyahan pnataas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Walu

= Walu(蜜蜂) =
縮圖|File:Шумски мед.jpg
Msibus bi mkan ka biyuq walu. Kbiyax ni malu bi hiyi uri.
‘Bu balung

‘Bu balung （上巴陵部落）

Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang ‘Bu balung.

147 sapah ka kneegu na sapah, 394 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 76% niqan 299 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 24% niqan 95 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal72%, Amis2%, Truku1%, ni rahuq na o1%.

## pnyahan pnataas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
‘Etolan

‘Etolan（阿度蘭部落）

Gaga mniq Taytung Tunghesyang ka alang ‘Etolan.

1,032 sapah ka kneegu na sapah, 2,486 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 47% niqan 1,178 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 53% niqan 1,308 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis44%, Paiwan1%, ni rahuq na o2%.
## pnyahan pnataas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
‘Syabutay

‘Syabutay（四方林部落）

Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang ‘Syabutay.

51 sapah ka kneegu na sapah, 191 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 169 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 12% niqan  22 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal83%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o4%.

## Hangan alang (部落名稱)

Alang Se-fang-ring.

## Thuyang alang (部落特色)

Yaa sa ddgiyaq ka ssiyaw alang, kika tnhangan nii da. Sayang o rwanan dha Ce-cyang-sin-cun, kiya ka kiya ni tnpusu seejiq Tayan hiya o ida dha rwanan Se-fang-ring. 

## Nniqan alang (所在位置)

I-ran-seyn Ta-tung-syang alang han-si.

## Klbangan (範圍)

eigi yayug ta-kow hiya o muda hakaw Se-fang-ring do niqan ka kingal elug da muda Ce-cyan-sin-cun bitaq bi uka elug do kika Se-fang-ring da.

## Kndkilan lnglingay (地理環境)

hdrus.

## Kklaan ppanan (交通資訊)

Mgriq rulu. Tg1 elug:Row-tung-cn>ta-7-pin>muda elug mey-hwa>elug alang ce-cyang-sin-cun> alang Se-fang-ring.

## Mlutuc syusan teync (電子地圖連結)

Teyn-ce patas pkla nniqan alang.

## Nniqan seejiq alang (部落所屬族群)
Sjiqun Tayan.

## Skari kari (使用言語)

Skari Tayan, Tlu.

## Snhiyaan (宗教信仰)

## Pnyahan alang (部落由來)

Niqan dha ka nniq alang Se-fang-ring: alang Siyaw-na ni alang Se-fang-ring.

Prajil han o mniq quri eigi yayug ta-kow hiya ka alang Siyaw-nan, hdrus mniq daya dgiyaq Siyaw-nan, yaa sa strun narux punu da, lmnglung ka sjiqun hiya niqan naqih utux msa, kika smruwa thjil Se-fang-ring da. Plalay nniqn se-fang-ring han o gaga narac yayug ta-kow, ttuwa tqita alang Siyaw-nan, yaa sa sliqan paru qsiya yayug, uka brahan kana ka slaq, kika Wada thjil sipaw daya da, phiyug kingal alang, kika ce-cyang-sin-cun sayang. 

## Kklaan rrigaw (旅遊觀光資訊)

## Pnyahan bnatas (參考資料)

泰雅族的文化-部落遷徙與拓展 gygaya Tayan- thjil ni phiyug alang.台灣原住民史-泰雅族史篇 endaan **Tay-wan** yueyn-cu-min-cu-sjiqun Tayan.
## pnyahan pnataas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
布嵐部落

布嵐部落位於南投縣仁愛鄉的東南方，與泰雅族萬大(Plngawan)群同屬一個行政轄境親愛村的村民，也是親愛村最南邊的一個部落，並緊鄰布農族卓社群萬豐村。
        布嵐部落座落在濁水溪上游左岸的台階上，海拔高度約有八、九百公尺左右；日治時期的昭和二年(西元1928年)遷入此地，被日本政府稱為Inago(伊娜谷)社；國民政府播遷來台後，又被稱為松林部落；部落族人自稱alang Pulan(漢譯音布嵐。該部落以賽德克族德路固群為主，是由本鄉(仁愛鄉)合作村靜觀部落(布拉瑤、上部落的兩個聚落、下部落及平生部落)遷徙到此地的。
        話說遷入該地的族群皆為原居於今日合作村靜觀大聚落，他們可是具有勢力的賽德克族德路固群；當時為了興建霧社水壩減緩濁水溪上游人口；緩衝北方泰雅族萬大社和南方布農族干卓萬社，為了傳統領域的維護致兵戎相見等因素而遷入的。因此，當政的日本人為分散賽德克族德路固群的力量及水壩的興建和調節泰雅、布農的爭鬥，將部分族人遷居於此地。統治者並以新移的土壤肥沃會產出又大又甜的地瓜、地勢平坦可種植水稻，其顆粒又大又白又香，吃起來香噴噴的白米飯為由成功利誘族人遷徙。
        期初遷入時，亦即第一批族人被安置在現址的南方之山坡上(族人稱之為Qeycing)《如圖1》；第二批族人被安置於現址的西方之平坦的土地上(族人稱之為Tnlangan) 《如圖2》，之後再共同遷到Tnlangan的上方(族人稱之為alang daya) 《如圖3》，期間為了方便就地耕作與孩子就讀親愛國民學校，而有些家族索性離群就地搭建工寮與耕作地為伍，譬如Bling utux處。最後，約民國48年經過代表會的決議，整個部落再遷到現址(日人稱之為Hanabay) 《如圖4》至今。
        轄境有一條知名的河川(濁水溪)穿過，亦是部落孩童夏季戲水、游泳消暑的最佳去處。由於水質不穩定，時而清澈見底時而滾滾濁流，部落族人鮮少使用它來灌溉，更甭說飲用水了。部落的主要水源引自對面第三十八林地的乾淨優質水，維繫全部落族人的生命泉源。日治時期引進香氣獨一無二的糯米種，由於位於山谷裡，日照短溫差大，白天植物急速成長，太陽下山後因溫度快速下降，植物香氣冷凝其中，因此產物特有一股香氣，此特產被尊稱為「伊娜谷香糯米」，故布蘭部落又稱為「香糯米的故鄉」。
藥用 sama robo/ sama robaw/ sama robaw兔兒菜

替代文字|縮圖|File:Ixeridium chinense.JPG
Sama robo meniq alang, kklaan bale ba seediq tnalang peni. Robo, ngayan knbtunux ba mqedil seediq, mkela tminun so pnkadi tnunan na probo knmalu, ma niqal knbtunux ba ngayan na “ sama robo ”nii duri peni.

　　Sama robo ge, speriq msuupu mdakil hnreyan, lqeling qmuru ma egu hmeru kndalax gamil na ka uwaso; eyux qnedis. Mtheya gamil ka waso na kndudun biciq, mssriyux qmuru na mdakil qtaan. Mgceyas mphepah klaali, ani si mgrebu malu karac ttaan ka phepah na. Mkure qnedis mbhege ka hei na puting ludux baro. Niqal beyuq bhege tkriyak da kteun.

　　Meluq pskanun ka waso na mngihun ba rriyung. Ngalan rabu pusu, rabu waso ma qmuru, ini kgei shpure qsiya; mnbuwa pnrayan malu ba psqene mhqeni. Malu ba sdmatun ka begu na duri.

　　Sama robo, gbilan kana gamil, pthiqan qmuru, waso, ngalan mreemux kingal ddaha so pusu shpure tikuh qsiya, begu na spiimah mnarux nbuyas, so ini setuq snbuyes, asi thei ka mnarux na pnmahan. Ani si ini puqi egu, anu mngihun rriyun, ki iyu kesun tmngayan duri.
親愛國小

親愛國小位於南投縣仁愛鄉東南方，其前方有台灣最長的濁水溪流過。其位於海拔約九百公尺的山坡上，原始風貌濃厚，是典型的原住民重點學校。
    親愛國小為萬大番童教育所與Inago番童教育所的前身，創立於日治時代昭和12年（公元1937年）。萬大社(泰雅族)與Inago社(賽德克族)分別屬於不同族群部落，而且分踞不同的山頭。
    當時日本政府因應各社群的據點，設置學校、衛生室與駐在所。日治後期，為了管理方便萬大社也被日本政府遷徙到現址，學校起初設置在Smil聚落中。之後才又遷至現址。國民政府播遷來台後，學校改制為親愛國民學校，Inago番童教育所也隨著改朝換代校名更名為松林分校。
    據說，松林部落的學子低、中年級就讀松林分校、高年級就必須由alang Daya 部落下坡在上坡到親愛國民學校就讀，辛苦備至。Alang Daya的族人由於耕作地離居住的alang Daya，學生到親愛國校就讀都有一段很長的路程，民國48年起，松林部落的族人漸漸下山遷入現址的hanabay。
直到民國57年九年義務教育實施後，由於是免費、義務與強迫入學，所以每個族人都有機會進入學校就讀。親愛國小學區包括萬大發地廠區、親愛部落、松林部落等三個聚落，分屬萬大泰雅族、德路固賽德克族、漢族、客家等族群。
    九二一大地震將親愛國小校舍震毀，重建成以部落元素規畫的原住民學校，景觀特殊優美，吸引遊客眼光。。
過去曾經積極推動原住民族的語言與文化，譬如，織布、籃子、背簍及背袋等藤編，還有傳統及舞蹈萬大泰雅語及賽德克德路固語，也曾經出版相關的補充教材喔！傳統舞蹈與語言都曾經在縣賽，甚至全國賽榮獲佳績
    目前大力推展泛紋面的太鼓、弦樂團以及還有小提琴製作，成效良好深獲各界肯定。學習小提琴的學生，畢業後有的到外鄉鎮就讀國中，有些確實去讀友發展小提琴的學校。學校有一對夫妻檔老師，非常地認真指導小提琴。參加對外比賽都有相當不錯的成績。
Yayung

= Yayung(河流) =
縮圖|File:Loreley von Spitznack.jpg

## Yayung(河流)

## Ayug(小流水)
Nasi rbagan do paru bi ka qsiya yayung da!

dhuq rbagan do, kana tsapah mu, madas nami siyan babuy ni mutuh siyan babuy ka duma,

lqlaqi o mqayas hmrapas yayug ka duma uri.
Ｍami

Ｍami (馬美部落)

Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Ｍami.

30 sapah ka kneegu na sapah, 99 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 87% niqan  86 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 13 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 83%, ni rahuq na o 4%.

## pnyahan pnataas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Uncung Pan

Uncung Pan (潘文忠, jiyax 28 idas 11 hngkawas 1962), Qbsuran Cyawyupu sayang (現任教育部部長), seejiq Yiran Taywan Sng, Pos Cyawyusyuey sapah pyasan paru Kwori Taywan Sfan, tmnegsa sapah pyasan ciway Haysan Taypeyseyn, qmnpah Cyawyu Cyucang ni Unhwacyu Cyucang Taypeyseyn, Kwocyaws Scang ni Cujen Misu mklawa ttgsa klwaan, Kwancang Kwori Peynyikwan, Fuyueycang Cyawyu Yeyncyowyueyn klwaan ni Fuscang Taycungs.

Paah jiyax 20 idas 5 hngkawas 2016 do mnqpah tgkingal qbsuran mklawa ttgsa klwaan ruwan Rincyueyn Neyke. Mlutuc bukuy pnaah Kwomin cyawyu na qbsuran Cyawyupu.
Jiyax 8 idas 6 hngkawas 2016 do spuan na qmeepah ka weyyueyn qpruhan kmpriyux hbangan hngkawas klwaan uri.  

Mnuda qmeepah Kwancang Kwori Peynyikwan, Fuyueyncang Kwocyawyueyn. Seyncang siida ka Sucncang o, qbsuran Cyawyucyu Taypeyseyn.
Qmeepah Fuyueyncang Kwocyawyueyn siida, ida hiya ka pnkweyhwa 12 hngkawas kwocyaw Qekang, siida pklug gisu muda priyux cikuh Qekang. Mnrngaw ka Syawpo Wang ni Yacung Cang o yasa ini supu priyux Qekang ka Uncung Pan, kiya ni pryuxan ka sqpah na dni ini pdai ana manu qpahun da. Hici bi hngkawas 2014 do lwanan Cyawrung Rin miyah qmpah Fuscang Taycungs ni malax qnpahan na Kwocyawyueyn da.

## Cngce (政策)
Jiyax 21 idas 5 hngkawas 2016, psgdhug 4 paru *Cngce*-- “ Laxan hngkawas 103 kpruyux *Qekang*, sngayun 1 hngkawas ka gmbgurah uuda tgbaraw *cyawyu*, phiyug 50 hnpucing hbangan knparu na *cicin*, muda gmbgurah pyasan paru, kmpriyux, malax qnpahan dnii uuda ni psgdhug 12 hngkawas *Kwocyaw*, mquri uxay muda pspung matas ka hici”.
Edirne

## Edirne (埃迪爾內)

**Edirne (埃迪爾內)**

Nsgan Edirne, o gaga Edirne Province ka Turkey, kmpraan kana dxgal o 0.844km², (dxgal dgiyaq o 0.326 km², dxgal pmblxan o 0.42 km²) kmhbragan hiyi o 400.280, sapah o 6.098, seejiq tnpusu 180.327 hiyi, knhbragan hiyi o 66% (seejiq Turkey). Seejiq Turkey ka hbaraw balay alang hini.

## nyusan qpahan
Nsgan Edirne o niqan 24 alang ni maxal 20. 20 o, Kocasinan, Fatih, Şükrüpaşa, İstasyon, 1. Murat, Barutluk, Menzilahir, Nişancıpaşa, Medrese Ali Bey, Saricapaşa, Sabuni, Talatpaşa, Meydan, Babademirtaş, Abdurrahman, Çavuşbey, Mithatpaşa, Dilaverbey, Yeniimaret, Yıldırım Hacı Sarraf, Yıldirim Beyazıt, ma Karaağaç.

## Pusupnyahan patas

* www.edirne.bel.tr

be-x-old:Эдырнэ
COVID-19

COVID-19 (嚴重特殊傳染性肺炎，武漢肺炎) 

## '''Pnyahan pnatas('''參考資料)
* Coronavirus disease (COVID-19) FACTS by the World Health Organization (WHO)
* Coronavirus 2019 (COVID-19) by the US Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
* Coronavirus (COVID-19) by the UK National Health Service (NHS)
* Coronavirus Resource Center at the Center for Inquiry
* COVID-19 Resource Directory on OpenMD
* COVID-19 Information on FireMountain.net
Bnrahan Snlmean (Knklaan krkari)

Kesun ta "Bnrahan Snlmean" (Kari Amerika: Linguistic reconstruction) we, spooda ta "Ooda psseung" mbarah smmalu kari uxe de kari pusu na krkari so uka pntasan cbeyo. Pngerah(*) we, pnstiyu daha kari wada bnrahan smmalu. 

## Ooda mbarah smmalu
Ooda mbarah smmalu psseung krkari lutuc we, kesun daha "Bnrahan snlmean pnsseengan" (Kari Amerika: Comparitive reconstruction), ncugil kesun daha "Bnrahan snlmean nganguc" (Kari Amerika: External reconstruction).

Quri hnyegan ini pntena ga meniq truma kingal kari we, kesun daha "Bnrahan snlmean truma" (Kari Amerika: Internal reconstruction).

## Patis pnyahan

* Marius Jøhndal(2016)「Li11 Historical Linguistics: The comparative method」, 23 January 2016, Linguistics at Cambridge。
* Anthony Fox, *[https://books.google.com/books?id=RlU-nGcDrw4C&printsec=frontcover Linguistic Reconstruction: An Introduction to Theory and Method]* (Oxford University Press, 1995)  .
* Henry M. Hoenigswald, *Language Change and Linguistic Reconstruction* (University of Chicago Press, 1960)  .
Kari Mawri

**Kari Mawri (**Kari Mawri: **te reo Māori**, uxe de **te reo "kari"**）we, kari tnpusu na seediq Mawri meniq Aotearoa (Nyosilan), kari qnlhangan na Aotearoa uri. Pneeyah Taypingyang ka seediq Mawri, bobo betaq Aotearoa de, ini hari kpriyux ka hnghengak na kari daha, mngaangal kari pneeyah alang ini pntena, mkela mbahang ma mpprengo ka dseediq Mawri. 

## Pnskngalan Hnghengak（語音系統）

### Hengak Bubu （母音）

Niqan hengak bubu puto daha ma, niqan hengak bubu qnedis uri, so ka:

* *kēkē* ‘armpit’ ∼ *keke* ‘cake’ 

* *kākā* ‘bird species’ ∼ *kaka* ‘garment’ 

* *kōkō* ‘tui, bird species’ ∼ *koko* ‘shovel’ 

* *kīkī* ‘speak’ ∼ *kiki* ‘kick’ 

* *kūkū* ‘pigeon’ ∼ *kuku* ‘mussel’ 

### Hengak Laqi （子音）

## Patis（文字）
Uka patis cbeyo ka seediq Mawri. Bobo na de, meeyah ka seediq Piritana Nui di. Ngalan daha patis Latin matis kari Mawri. Wano 15 hengak ka nniqan na kari Mawri, so ka:

* hengak bubu: a, e, i, o, u (+ ā, ē, ī, ō, ū)
* hengak laqi: h, k, m, n, ng, p, r, t, w, wh

"r" we hengak plhelah, "wh" we [f] uxe de [ɸ], ani si niqan [hʷ] ma [ʔʷ] uri.

## Dndulan kari （方言）
Mntena kari Seediq, niqan dndulan kari ini pntena ka kari Mawri, so hari kari Tainui, Waikato, Ngai Tuhue...

Nii ka pnsseengan dndulan kari ini pntena:

## Duma kari Mawri

*Ko te katoa o ngā tāngata i te whanaungatanga mai e wātea ana i ngā here katoa; e tauriterite ana hoki ngā mana me ngā tika. E whakawhiwhia ana hoki ki a rātou te ngākau whai whakaaro me te hinengaro mōhio ki te tika me te hē, ā e tika ana kia meinga te mahi a tētahi ki tētahi me ma roto atu i te wairua o te noho tahi, anō he teina he tuakana i ringa i te whakaaro kotahi.*

"Kana seediq bobo dheran nii we, traguh kndalax pnttingan ta; mntena ka beyax pusu ta. Pniqan gnkela ka knkingal seediq, kiya ka, asi ta ka mntena mptswayi mggaalu ma mptbale msuupu." (Tg1 patis, Kari Beyax Pusu Bobo Dheran)

## Patis pnyahan
Harlow, Ray. (2007). *Māori: A linguistic introduction.* Cambridge: Cambridge University Press. 

Walis, Yen-chih, Sung. (2021). *The Sound Systems of Kari Seediq and Te Reo Māori.* Unreleased.

## Papak
Kari Kwongtong

右|縮圖|200x200像素|Nniqan kari Kwongtong
**Kari Kwongtong** we kingal klegan na krkari Sinitik (Han-yu). Mrengo kari Kwongtong ka seediq Kwongtong (Telu), Kwongsay (Telu), Heongkong, ma Owmun.
Raqic puniq

縮圖|Raqic puniq kesun Falcon 9 Block 5 na SpaceX.
**Raqic puniq** we, kingal klegan qyqeya ptaapa pckulun enjin (in-cin). Ngalan daha smmalu ppcikul bbali skiya (Hwey-tan), asu pkngerac cikyu (Taykongcwan), uxe de sapah skiya. 

Tqriyan daha pstenge qbulic ka raqic puniq ma, mbege beyax ma mcikul raqic puniq ka qbulic nii de skiya.
SARS-CoV-2

= Sars-CoV-2 =
縮圖|File:SARS map.svg
**Sars-CoV-2** (Sinkwanpingtu) nii we, birus (pingtu) pknarux COVID-19 ma, birus korona (pingtu mgbunuh na thowlang) ka nii. Mllamu klegan birus korona pknarux seediq wada ta klaun. Pknarux knrexan quri pcaqun/teerang uxe de lhebun/iraq ka brbirus so nii. Cenga 20 knkawas we, snpusal pkpunu ka birus korona ini pntena klegan daha, kingal we SARS-CoV cenga knkawas 2002~2003, icil we MERS-CoV cenga knkawas 2012~2013.

Betaq mhiti na knkawas 2019 de, tkriyak ka birus korona bgurah nii. Mnugaya de, kesun daha birus Wuhan. Birus nii we, pknarux teerang ma egu riyung seediq wada na phqilun. Mnarux nii we, kesun daha mnarux teerang Wuhan. Ini beyo mlatac peeyah Telu ka birus nii ma meyah betaq ulaalang bobo dheran. Mreeru cenga sseediq ma ini paalix phuqil seediq ani inu. 
Kndalax betaq alang ma qlhangan icil ka punu nii we, prading tmsiiyax seediq Wuhan ka seediq pneeyah alang icil. Kika seyhu na Telu we, mnbarah tmngayan punu nii, kesun daha “Sinkwan Hweyen”, “Mnarux teerang birus korona bgurah” ka dungus na. COVID-19 we, kesun na Pnsliyan Pkbyaxan Qqqlhangan (國際衛生組織) tmngayan ka punu nii, “Mnarux birus korona 2019” ka dungus na. Ini pntena ka birus daha ka mnarux/punu, ncugil gmimax mpprengo duma ka seediq, kika asi ta ka ptgaanak qmita.

## Pusu pnyahan patas(參考資料)
Kari Han-guk

**Kari Han-guk** (Kari Hanguk：한국어/韓國語 Hanguk-eo) uxe de kesun daha Kari Cyoson we (Kari Cyoson：조선말/朝鮮말 Chosǒn-mal), kari qnlhangan na Tehan Mingguk (Han-guk) daha ka Cyoson Minjujuwi Yinmin Kunghwaguk (Cyoson). 7560 mang kana hei ka **tnkari Han-guk/Cyoson**, tg13 snpegan bobo dheran nii. 

Egu riyung seediq bobo dheran prading smluhe Kari Han-guk, anu ka kndudul mrana ka beyax na Tehan Mingguk. 

## Alang skari Kari Han-guk

* Tehan Mingguk (Han-guk)
* Cyoson Minjujuwi Yinmin Kunghwaguk (Cyoson)
* Tong-pey na Telu
* Tanah Tunux, Amerika, Aotearoa...

## Dndulan Kari

# Kari Pyon'ando.
# Kari Hamgyongdo.
# Kari Pyojun (Soul, 標準語) .
# Kari Cyonrado.
# Kari Kyongsangdo.
# Kari Ceju.

## Patis
Wano 24 patis ka ga daha dooyun saya.

## Pnskngalan Hnghengak
19 hengak laqi tgberah na ka kari Han-guk:

23 hengak bubu na ka kari Han-guk:

## Duma kari
Egu riyung ka kari Hanguk pneeyah Kari Telu, niqan 4 klegan na ka pnyahan kari Han-guk:

* Kari tnpusu（고유어，固有語）：「나무（qhuni）」、「물（qsiya）」
* Kari Patis Telu（한자어，漢字語）：「민주（minsyu）」、「하물（荷物：Ha mul）」
* Kara pneeyah Dame（외래어，外來語）：「컴퓨터（tennaw）」、「프로그램（программа，en: Program）」
* Kari gnmaxan（혼종어，混種語）
Drangadrang Yang

**Drangadrang Yang Yung-wei** (楊勇緯, jiyax 28 idas 9 hngkawas 1997), Qbsuran Taiwan judoka.

## Pteumal pptasun（參考資料）
* 楊勇緯在國際柔道聯盟的頁面
* 楊勇緯在中華奧林匹克委員會的頁面
Alberto Fernandez

縮圖

= Alberto Fernandez (阿爾韋托·費爾南德斯) =
Soto Argentina (Kari Spain: Presidente de la Nación Argentina), kiya ka weynso qnlhangan mi pusu tunux seyhy Argentina. Spuda keyngpo Argentina, soto uri ka ryeynpang seyhu sosi bukung singcng socang mi ucwang butay congsring.

Qtan knkana ka rikisi Argentina, hangan bukung seyhu u mnuda knou balay knpriyux. Hangan dha pa niqan mndungus bay biyax mi knscuwan sing. Soto saya ka Alberto Fernandez u mniq kngkawas 2019 idas 12 diyax 10 pnsdhuwan phiyu.

Argentina u mn1 nniqan singcng cyuyu, hana balay pnrdingan pa malu bhraun dhuq kngkawas 1776, bukung qnlhangan Spain pa kndadax dxral qlhangan Peru congtu mangal dxral qlhangan La Plata congtu. Bukung nniqan dxral u ida kiya bukung qnlhangan Spain, binaw congtu tndxral hiya ka rmirih bukung qnlhangan. Dcongtu niyi pa uka hari ka snpeyyah sediq tndxral hiya. Kngkawas 1810 na Idas 5 Koming daw, tu1 cucu seyhu Argentina pa phyuwan Buenos Aires.

Soto Argentina mniq kngkawas 1995 brah han pa spuda seyngkyo qnpringan sediq spuda ndanan seyngkyo kana cyeyncyey umau, kngkawas 1995 prading daw knpriyux pnwaya mn2 meytaq hyo msdurux sediq umau, soto hosweynjn u kasi ka mangal hmrinas 40% hyo mi kasi ka mbiyax hmrinas 10% hyo tu2 niya pa kiya ka sunca mndungus balay mbiyax mangal.
Joao Lourenco

縮圖|Soto saya

= Joao Lourenco (若昂·洛倫索) =
Soto Angola ka weynso qnlhangan Angola mi pusu tunux seyhu. Angola u muda pnwaya soto, soto ka weynso qnlhangan Angola mi pusu tunux seyhum, kngkawas 2010 brah snburah keyngpo han u spuda seyngkyo kana pnhiyu, iyax diyax qpahun ka 5 knkawas.   

Kngkawas 2010 idas 1, kokomin gikay u wada puda burah keyngpo, pnwaya mangal knhbaraw giying na cngtang snkulan niya sediq ka phyuwan soto. Burah keyngpo u pnwaya taxa sediq u wana malu mn2 mangal soto, binaw ini spuwi ka brah ini sbrahi ka keyngpo niya han, kiya mi plahun ka qpahun congri, malan ka qpahun juku soto.

## Soto txtaxa (歷任總統)

## Pnsliyan seyji (政治組織)
Weycweyn cuyi, dukuricu daw mquri iwil balay, pusu balay ka tudaya sediq Ambundu joku, kngkawas 1991 idas 3 diyax 26 malax Marxismus cuyi. 

Phiyu Angola Mndungus Balay Dukuricu Ryeynmong (UNITA) 

Cwancu niya, syakay u mincu niya, pusu balay ka Tuhunac Ovimbundu.

## Msdalih balay nseyngkyo niya (最近一次選舉)
Kngkawas 2017 Angola knbeyhing seyngkyo.
Idass

**Idas** (月亮; patis: ) ge paru ma mtumun na ppngerah. 

Mtumun ka idas de, mtbale idas kesun ta kiya. Uka idas keeman ma, kuung riyung.
Terebi Tnpusu Seediq Taywang

thumb|Terebi Tnpusu Seediq Taywang 
**Terebi Tnpusu Seediq Taywang**(原住民族電視台, Taiwan Indigenous Television) ge terebi ga hini taywang.
Ppyaan Tdruy Qrngul Alang Paru(Truku)

thumb|Ppyaan Tdruy Qrngul Alang Paru(Truku)
**Ppyaan Tdruy Qrngul Alang Paru(Truku)**(Kari Cikuku: **新城（太魯閣）車站**;  Kari Igiris: **Xincheng (Taroko) Station**) ka ppyaan tdruy qrngul i Beyhueysyen(北迴線) Elug Tdruy Qrngul Taywang(台灣鐵路管理局). Ppyaan tdruy qrngul nii Nsgan Alang Paru Nyusan Skangki. Phiyug ta hngkawas 1975 idas 7 jiyax 26.
Li I-syu

**Li I-syu** (Kari Cikuku: 李易修; Pe̍h-ōe-jī: Lí E̍k-siu; ) ka YouTuber ga Taywang. Mnalax ku Kwoli Taywan Sihan Daigak(國立臺灣師範大學) slhayan endaan.
Leyoxen

= Leyoxen(利有亨部落) =

## Tnhangan alang (部落名稱)
Alang Ri-yo-hen.

## Thuyang alang(部落特色)
Kingal seejiq Ma-pa-ara-ya-cyun ka Ri-yo-hen-se, gaga nniq truma alang Aw-hwa(kika he-pin-si cwo-an).

## Nniqan alang(所在位置)
I-ran-syeyn Nan-aw-syang Cin-yuey-cun, Aw-Hwa cun, Han-si-cun.

## Klbangan(範圍)

## Kndkilan lnglingay(地理環境)

## Kklaan ppanan(交通資訊)

## Mlutuc syusan teyn-c(電子地圖連結)

## Nniqan seejiq alang(部落所屬族群)
Seejiq Atayal.

## Skari kari(使用語言)
Atayal, Tlu.

## Snhiyaan(宗教信仰)

## Pnyahan alang(部落由來)
Brah han o nniq babaw yayung Syaw-wa ka Ri-yo-hen, knhdyaqan dha Syang-kung-swo ga wada saw niqan 34km ka nniqa dha alang dgiyaq, dhiyaq bi ka alang ni  

## Pnyahan pnatas(參考資料)
http://www.tipp.org.tw/tribe.asp （台灣原住民族資訊資源網）
Ddgiyaq Ckceka

thumb|Ddgiyaq Ckceka (中央山脈)

Kesun ddgiya ckceka nii we, digyaq ga alang Taywang hini, ani si uxe ga meniq cceka ba dheran Taywang ha, ga mqruri hari tgnarac na, ado ka pswayan qsiya yayung tgiirin, daka qsiya yayung tgnarac Tawang hini, kii asi daha kesi Ddgiyaq Ckceka. Rima ka ddgiyaq paru bale ka ga Taywang hini ma, dgiyaq nii si bbaro bale ma qnedis bale, ga daha tnyanun mesa dgiyaq Knuruh Sapah ma Knuruh Taywang, quri narac tghunac we, wada mtuting rcilung paru ayus Taywang, daka Tayriku qsiya na yayung ma, wada mtuting rcilung paru Taiping-yang.

Ddgiyaq nii we, kndalax Su-ao ma betaq Olan-bi, so hari ga tgbaang qtaan de, kndalax daya mquri hunac tudu na dgiyaq, 330 kilo ka tnlhugan na dheran Taywang, tgnarac na ge mkdere paru ma, tgiirin na ge mgsapo hari, niqan rima dgiyaq paru ma teru dgiyaq hungul, ludux ba ddgiyaq nii we dgiyaq syoku-lan, ga asi so hari mgeqi karac ka dgiyaq hungul Daxun-san, so rcilung qtaan ka plabu dgiyaq kwan-san, mllutuc kanna ddgiyaq ka dgiyaq Tai-usan ga quri hunac. Quri daya na Ddgiyaq Ckceka nii na, irih so kndalax Kilai-Nanxong ma, betaq Lyosun-san hari ge, niqan breenux ga mgbaro breenux bale, tngiyo spriq ma ssudu biciq ka dgiyaq nii ma, bnuqin so hari dupi ini qtai ptputing na, niqan malu bale snrcinaan qaiya, rmabang ba bsuring cenga na Nunkao daka Antong-cin hiya ma, ga hii ka rcilung Pusu Qhuni, rcilung Smangan, rcilung Truku ma, rcilung Cizai-hu ga so tgrahuc na.

Ani naq biciq ka alang Taywang nii, ani si, so ka dgiyaq mgliwas, so hntiyan pndringan bobo dheran nii ma, rcilung snlcingan qsiya dgiyaq peni, ga mntgutu meniq Ddgiyaq Ckceka nii kanna, kii kesun daha “sapah ttgsaun mkkesa” ka dgiyaq nii mesa, irih so takara mono alang Taywang ka kanna nii ma, uka riyung seediq mkela. Kesun daha dgiyaq “sapah ttgsaun mkkesa” nii ge, ani knkana camac, so hari ka alang camac di, kika ga sdhegan ba seyhu ta Taywang nii saya, ini na srwai mosa mgcebu, phuling ma tmlenga ka quri hini.

## Pnyahan pnatas(參考文獻)
* 桂進德. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Rahaw(Takan)

## Rahaw (Takan) (溪口台部落)
Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Rahaw (Takan).

60 sapah ka kneegu na sapah, 217 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 202 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 15 hiyi koia.

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 87%, Amis 1%, Bunun 1%, Truku 1%, ni rahuq na o 2%.

= **Alang Sikotai【Rahaw (Takan)】(溪口台部落)** =
Ngayan alang: Alang Sikotai【Rahaw (Takan)】

## Knuglahang (範圍)
Tuirin na ruru Tahan, mquri tnarac breenux dgiyaq Nacei, mssipo digiyaq Ciawpan, pnsnaanax baro ruru daka ruru truma ka daha alang psliyan.    

Dheran ratuc yyayung, ruru baro dehuk hari 380 knbrawan na, ruru truma we 300 Kongcu dehuk hari 320 Kongcu knbrawan na.              

## Kluwan nYencuming (部落所屬族群)
Tayalcu

## Srengo daha kari (使用語言)
Kari Tayal. Kari Telu.

## Snhiyan (宗教信仰)
Citucyaw. Taocyaw.

## Pnneyah alang (部落由來)

### Pnyahan ngayan na alang (地名由來)

#### Tg.kingal:
Mqliyan hini ka qsiya ruru Tahan, kika mdudul qluli hini ka pusa qsiya, dheran breenux ka hini, kiya tmngayun daha Sikotai.       

#### '''Tg.daha:'''
Ruru Surang mssipo qsiya ruru qliyan na ruru Siko Tahan, kiya tmngayan na nii.                  Cbeyo han we tmngayun daha Rahaw ka seediq Tayal, pneyah naq Sinpesu Uraici cu Rahaw ka tnpusu rrudan daha, kii kesun na Rahaw; bobo na Rahaw kesun na Rowfuri cu breenux Ciawpan (alang psliyan Rowfu),  kii wada pkriyux Siko ka ngayan tndheran.                                                                

Berah 200(daha kbekuy) knkawas hari ge nseediq naq Tayal ka meniq tnalang Sikotai hini, kndalax dqiyaq kteetu Rofuri kndudul mtheruy hni. Spqlahang Tanah Tunux ciida, mneniq baro Sikotai pnhyegan kingal Cucaiso.                      

Nniqan naq seediq Sikotai ka truma Sikotai daka baro Sikotai hini.                        

Spqlhangan Tanah Tunux ciida, ado wada mtheruy dehuk Rofuri ka kana seediq tnalang, kndudul mbsuring di.     

Knkawas 1927, Speeniq na kesacu Tanah Tunux, spooda na qbsuran Cecise Apaw-syat kndalax Syayunri dmudul 30  tnsapah ma hei seediq 121 sptheruy hini.        

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
天湖部落【R"ra】

## Hangan alang (部落名稱)
Hangan alang   Alang Teyn-hu 【R’ra’】

## Thuyang alang (部落特色)
Sqyacing 、Tlakas(利岩)及Mawan。ala Pnseanak alang   seejiq alang ga pneiyah ruwan dgiyaq  Syow-rwan-cun tru ini ktna alang, saw ka Sqyacing 、Tlakas ni Mawan dalang nii.

## Nniqan alang (所在位置)
Nniqan Sing-cu-seyn Wu-fung-syang Hwa-yueyn-cun.

## Klbangan (範圍)
Llbangan.

## Kndkilan lnglingay (地理環境)
Nniqan llingay   dxgal sttuan, knbbaraw o 700-900m

## Kklaan ppanan (交通資訊)
Pgkla ppanan rulu mgriq rulu：Mmowsa alang nii, nasi muda pey-ar-kaw o uda wayaw elug pstlaway Cu-rin ni Cu-tung, ktmay kung-ru  120 spgan mlutuc dha Seng-taw 3 Spgan, dhuq Sya-kung-kwan do qqiri mtmay elug 122 spgan mquri Wu-fung. Yaa bi dhuq 34 km do keigi mqiri, muda Hakaw paru Wu-fung do mquri phpahan, Teyn-hu, yaa bi 15 km do kika dhuq alang Teyn-hu da.

## Mlutuc syusan teync (電子地圖連結)
Teyn-c titu alang.

## Nniqan seejiq alang (部落所屬族群)
Klgan seejiq alang  Atayal.

## Skari kari (使用言語)
Skari kari  kari Atayal, kari Tlu.

## Snhiyaan (宗教信仰)
Snhiyan cung-cyaw   Citu-cyaw, Teyn-cu-cyaw.

## Pnyahan alang (部落由來)
Pnyahan alang Alang Teyn-hu(re-e-ra) nii ga, ida uxay mnniq hini paah sbiyaw; Yaa bi hngkawas 1950 siida, kika mlutuc meiyah mdudul qmita ni qmpah ka Tanah Tunux; Bukuy do wada sapah ni madas tnsapah meiyah thjil alang hini. seejiq alang ga pneiyah ruwan dgiyaq Syow-rwan-cun tru ini ktna alang, saw ka Sqyacing (白石)、Tlakas(利岩) ni Mawan(馬鞍) dealang nii.Bukuy mneiyah dhuq hini ka seejiq alang do, ida Tanah Tunux ka kmlawa dhiya, kiya ni kska ciway alang o phiyug kangal sapah pyasan. Dhuq alang hini ka seejiq alang o smluhay hmuma payay, kiya ka kiya ni yaasa suqi baraw kanniqan alang, kiya ni hngkwasan o mnkingal balay hmuma payay. Siida yaasa kghak mniq tru nniqan ka alang, saw ka Tlakas, Tuqiqsya ni Bukuyu dnii.Dhuq bi hngkawas rima, mataru hngkawas do, seejiq lang ga  priyux hmama ngiraw, lmamu ngiraw bbuyu, kska o hmumadjima ni smqic djima ka qpahun dha. Dhuq knxalan, llingay  saying, ini ktna ka bneysa ni ppanan rulu, ddaun qmpah o kika asi ka musa qmpah qpahan ngalan hbangan, ini saw kiya do ida uxay dhqan ka kndusan knxalan sayang da. Ini kpiya ka hiyi seejiq alang Teyn-hu, ini yahi qmita klwaan, kiya ka kiya ni gaga mniq strngan Wu-fung-syang. Quri saw srngaw dha kari o mniq kska Wu-fung-syang o ida wana hini ka mtna bi hnang kari bukuy dgiyaq Ceyn-s-syang. Quri saw uuqun o ana nanaq uxay bunga, idaw payay mdngu ka stngi uqun, ida ini alax hmuma cikuh masu na, uqun dha nanaq, ida dha sqdal meiyah tuhuy sapah seejiq. Quri saw snhiyan o ida leexan balay, wana pnrhulan Ci-tu- cyaw ka pnhiyugan dha. Balay bi o nealang Hwa-yueyn-cun na pnrhulan cang-raw, yaasa suqi dhiyaq ka kksaan elug, kika murux nanaq phiyug da. Nasi saw dhuq smiyan uxay uri o smiyan pnrhulan, ida qulung niqan ka uuqun hiyi samac balay ni mgrig grig ririh smqaras.

## Kklaan rrigaw (旅遊觀光資訊)
  Pgkla rgrigan kwan-kwang.

## Pnyahan bnatas (參考資料)
https://web.archive.org/web/20100414194303/http://abo.hchg.gov.tw/rera/index.html
Krinah ka rngsux

= Krinah ka rngsux(洪水氾濫) =

## Snluan kari quri kari utux nBunun-Krinah ka rngsux(布農族神話故事-洪水氾濫)
Rdrudan nami sbiyaw ga, ida kndadax Lamungan thjil dhuq Tansimuk hiya.Ini klai saw pnrajing snuwan niqan kingal quyu paru ka Ilukan hiya,Ida hiya balay ka hmtur elug ddaun qsiya, kiya ni nii maku sthngay ni smliq lnglingay ka paru qsiya, wada rbqan rngsux kana ka dxgal da.Kiya ni musa nami qduriq dhuq Saveq ni Binuqazan hiya, ungac ka idaw uqun.wanan bi hiyi samac ka uqun name hiya.   

Niqan kingal ka kmarang, qmita sjiqun wada rbqan qsiya ni naqih balay ka kuxul niya.Rmngaw hyaan nanaq “Mkmusa ku msaang quyu paru” msa.Rmngaw hyaan nanaq “Mkmusa ku msaang quyu paru” msa.

Kiya ni rmngaw quyu paru ka kmarang “Quyu paru isu ka qiyuc knan han.” Kiya ni balay bi qmiyuc ka kmarang, yaasa mkray bi ka qraqil kmarang, kika ini qhuqil qyutun. Bukuy do kmarang ka mduuy saqic na qmiyuc quyu paru, wada tkdha snqitan ni mhuqil da. Babaw na wada mhuqil ka quyu paru do, wada asi saw “sux” msa qluli ka rngsux da, kiya ni smriyu qtaan dungan ka dxgal da.

## Pnyahan ppatas (參考資料)

* 來源: 蒐集至那瑪夏文物館
* Bunun Tu Paliqabasan ( Takbanuaz Isbukun) 布農傳說故事 巒社群 / 郡社群 (1930年~1935年)

* 南投縣原住民部落大學 / 南投縣政府原住民行政局 出版

* 翻譯老師: 詹素娥校長 / 編輯手: 張慧琳
Utux qmerac seediq

= Utux qmerac seediq (抓人的鬼) =
Cbeyo niqal kingal seediq, pneeyah Paran ka heya. Walis Nobing ge, Takano Nakahara ka tama na. Wada desun utux ka heya; Yaani eguw nmmahan na sino ma bsukan, uka hii ka heya di. Kana ba kniicu ma snklwiyan na ka seediq. Ani skdiyun na di seediq, ma ini daha slai.

Mneniq Paran ciida ka heya. Uxe pnneyah qnpahan na mmeeyah. Hmuwa nilux speeniq ngahu hiya di peni? Ye snnlayan na seediq mnoda hiya? Ye yaani mnlawa seediq ka heya, wada uxe ba leexan musa mangal meyah sapah hini ka heya.

## Pnyahan pnatas (參考資料)

* Temi Nawi (曾瑞琳) ma Pawan Torih (錢成鏡), pskari Paran.
* Pnyahan kari: Patis kari snruwan na rudan Seediq - Temi Nawi (曾瑞琳) P.162
* Tseeru na Aking Nawi (黃美玉)  ka pnatis nii.