open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuxun mu muda

= Kuxun mu muda(我喜歡做的事) =
:Emca ka bubu mu “ini bay dma kddiyax ka yabung mu nii, ou bay kuxun na muda, ini ku na plungi ana manu. saw ka qmita nanaq patas mi treybi cnbu teynaw. saw ka rmri mi tminun pala saw swalu swayi mu qridin mi swayi mu snaw, smsik dxran mi sminaw uqan tnsapah uri, emca nanaq miing thiyan, mi
ppulah” yasa kuxun mu bay muda ka emdaan nii.kiya mi prngaw ku kuxun mu muda uda hini han.
:Tukingal kuxun mu muda u kiya ka “qmita patas” yabay pkla sediq ana manu ka pnatas ruma patas hiya, malu ka sluhay ou phtasan,klaun mu ka emdaan dsediq uri,qnita mu kda hay patas tmsa yaku “emchuya muda qmpah?” kiya sow musa niqan bay brihan na ka qnpah. “snhuya mudus 
babaw dxran ni snhuya lnglung quri qrinuc sediq? kiya ka musa malu bay ka kndsan ta babaw dxran. Wada ou bay ka qntaan mu patas da,kiya mi ou patas 
qtaan mu kddiyah,ana saw knuwan nasi niqan diyah mu u snkuxun ku manganl patas mi pmita pas.
:Tudha kuxun mu muda u kiya ka “rmri mi tminun pala”, sapah pyasan mu niqan emptusa tmsa yami iaqi meuyas “mrri mi tminun pala”, rmri nami rri 
rudan cbiyaw, saw ka siyo siyo siyo mi ohnay ohnay yaku uYbun Miquy dungan tminun nami ou pala sluun nami lubuy pila lubuy patas, bunuh mi lukus uri, emdaan rudan cbiyaw ka uda nii, niqan bay rileyh na. tdhuun bay sediq icil alang ka tninun ta pala. kndadax hini mkla ku ou emdaan rudan 
cbiyaw, mkla ku mrri mi tminun pala uri, kiya mi snkuxun ku mrri mi tminun 
waliq.
:Tuuturu Kuxun mu muda uda u kiya ka “snksik dxral mi sminaw uqan tnsapah”, ruma sapah mu yabay yaku ka pusu bay qsuran laqi qriil,bubu mu 
piyah ku laqi tipiq tsaan ku na “sluhay kmaraw sapan mi snhuya sminaw qqaya? kiya mi musa malu bay nniqan ka sapah sun asi ku ka dmayaw knaraw sapah 
kdiyah,ssikun mu kmalu kana ka dxran kraun mu ka tqiyan mi hpuyan mi haan msuus rupun.saw dxran nganguc.mi uyung ussikun mu kdiyah uri. sbliqun mu 
sminaw kana ka uqun pngrah mi hpuyan uqan,kiya ka qrasun mu balay qrasun ku bay tama bubu mu, kiya qrasun mu muda. sapah mu sbliqun mu bay kdyah, ini mu bay striqi.
:Sayang way ku meuyas sapah pyasan ana ou ka pyasan mu patas.mtna naq hiya ini ku kbsrux ,snkuhun ku bay qmita patas mi suupu ku rmri tnhiqan mu muyas sapah pyasan hiya yaku u tminun ku  mi smsik mi kmaraw nniqan uri uda nii asi mu ka qulung daun .kiya ka ana ima , qmita yaku swalu ku dha balay, dayaku u sun dha kiya ka “ laqi muyas balay ”ana knuwan uxay kpriyuh ka daan mu nii.
Kuyuh Qnraq Kumay

Kuyuh Qnraq Kumay 熊抓女人

Niqan 1 wauwa sbiyaw balay, dxgal nniqan na hiya o lala balay kumay. Musa smkrig qmpahan ka wauwa nii ni gbiyan do musa miing mdngu qhuni bbuyu apa na sapah. Brbil mdngu qhuni ka wauwa nii o brbil ka kumay uri, Hgliqan na lukus pbulang ka wauwa ni hngsan na tunux unuh na, babaw na nii, seapa na ka wauwa ni dsi niya qhuni baraw. Hciyan na ptluung sida qhuni. Tmabuy musa mangal uyug ka kumay ni pseisil baga mkaraw qhuni, gisu bi mnkala baraw ka kumay nii siida, kuyuh nii do sduuy na sowki ni“tak” tlapi na haya ka isil baga kumay, sduuy duri ka isil baga ni “tak” sun smalak wauwa duri, kiya do wadaasi tucing “bowk truma.”

Kiya ka kiya ni gbiyan ka dsapah niya ga, ana asi psmiyah hyaan o ida ungat miyah ka wauwa nii, kiya do slhbun balay ka dhiya, kiya ni saw saman, saan dha miing ka wauwa nii da. Bhangan dhagaga mlawa paah sida qhuni baraw ka wauwa,“tama, tama,yahi ku mangal, dnijil ku kumay ni nii ku sida qhuni hini, iya pyahi ka hlmadan” msa. Kiya do dhuq hyaan ka dsapah na do, sai miing ka kumay wada mtucing truma gaga, wada mu tlaban haya ka 2 baga na, msa. Prgan dha ka kumay do asi tai nii mniq hiya, btaqan dhasmbrangsan ni phqilan dha. Kiya ni siida, taan tana na ka wauwa embbulang gaga tluung sida qhuni baraw huiya, hkagan ni saan dha mapa dni qriyan dharnabaw ni dsun dha sapah da. 

## pnyahan kari
資料來源太魯閣族語教材 秀林鄉公所2006
Kwangsing cryaw

= Kwangsing cryaw (廣興紙寮) =
Balay bi han o wana nanaq dmuuy baga smalu patas ka Kwangsing cryaw ksun, ada ka wada kmpriyux ka stay sayang do huya bi phing da, bukuy duri o wada tuhuy mtutuy dha ka cayti unhwacanyey dni cryaw nii ga kmpriyux ka qqpah dha da. Sayang do niqan saan qmita dmuuy baga ssalu dha patas, niqan ka empsruway pddayaw rmngaw quri kana ka snalu dha egu klgan patas dnii. Pusu na o pklaun ka miyah qmita sejiqun, shuya msa smalu ka patas, saw ka ddaun mhanguc, sminaw, muwanun, mipix qsiya, hdagun dnii ka euda ssalu, hici do kiya ka qtaan ta knmalu bi patas da, ida niqan ka saan rmisuh rakaw ni spraan knmalu qyqaya ka patas duri.
Kyu’ang

Gaga mniq Sincuseyn Ufungsyang ka alang **Kyu’ang**.

20 sapah ka kneegu na sapah,  40 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 90% niqan  36 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 10% niqan 4 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Saysiyat 75%, Tayal 15%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Kzyay

Kzyay（水流東部落）

Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Kzyay.

141 sapah ka kneegu na sapah, 355 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 12% niqan 42 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 313 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal11%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq1%.

## ngayal Alang(部落名稱)
**Alang Sweryotong 【Kzyay】**

## Pgkela Alang(部落特色)
Pehngkongru nii ge kndalax hini mswaye maha quri Tasi daka Sansya, kika pusu na pprengo nganguc ka niniqun hini. Nniqan hini egu riyung sapah ppuqun ma mmahun sino, kii 「Syawpeto」 kesun daha. 

## nniqan(所在位置)
Tawyunsu Hwusincyu Sanmingri; ga mggaluk daka Tasicun.

## knmlangan(地理環境)
Dheran mcherus, 310~320 kongci knbrawan na.

## pskari(使用語言)
Kari Tayal, kari Telu

## Snhiyan/ snhii conjyaw(宗教信仰)
Tengcujyaw. Tawjyaw.

## Mpneyah na alang(部落由來)
Sweryotongser mneniq Sinpesu Sansyacyu Cajyawri hayan, ado kndalax hini wada qluli hreyan hido hiya ka Tapawsi, ki Sweryotong ka ngayan na. Bobo na de wada tnheruy hini ka seediq, kii desun na hini ngayan pusu dheran na Sweryotong duri.

## knklaan Riyokwankawng(旅遊觀光資訊)
Ssaan rmigo seediq 

Rhengo plale karic

Saya de niqal eluw maha neepah moda hini, kiya ka dehuk Rhengo plale karic. Rhengo nii ge kii kingal rhengo suhweyen ga meniq daya na yayung Sweryotong, ado wada slaan berah risu hniti na ndaan cbeyo kii klaan kana seediq di, kleeluw malu riyung ssaan rmigo.

## pnyahan pnataas

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Walis Pawan(郭明吉) daka Bakan Temu(梁秀珍).
K’babaw

= K’babaw（庫巴博部落） =
Gaga mniq Yilan Nanawsyang ka alang K’babaw.

31 sapah ka kneegu na sapah, 101 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan  99 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan   2 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal92%, Rukai1%, Truku3%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
L.muan

= L.muan（茂安部落） =
Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang L.muan.

72 sapah ka kneegu na sapah, 223 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 213 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan  10 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal85%, Amis2%, ni rahuq na o7%.

## Hangan alang (部落名稱)

Alang Maw-ang.

## Pnseanak alang(部落特色)
Ruwan alang Rio-maw-ang niqan kingal mrudan bi ka dara qhuni, kika ddgiyaq Tay- wan qhuni dara kmalu bi qtaan, spruun bi   alang seejiq ka rakaw sqapahun nii.

## Nniqan  (所在位置)
Yi-ran-seyn  Ta-tung-syang  Maw-ang-cun

## Llbangan  (範圍)
Ga narac yayung Ran-yan-si mlutuc Tay-pin-  san ring-syan ddgiyaq lnbuan, knbbaraw na o yaa bi 600 knjisan.

## Llingay ti-ri(地理環境)
Dxgal sttuan

## Pgkla ppanan rulu (交通資訊)

Tay-ci-cya sheng-taw kung-ru, syusan nniqan  ga kska Tu-ri-san ni S-ci cun hiya.

## Mlutuc  Teyn-c  ti-tu (電子地圖連結)
Teyn-c ti-tu alang.

## Klgan  seejiq alan (部落所屬族群)
Atayal.

## Skari kari (使用語言)
kari Atayal, kari Tlu.

## Snhiyan   cung-cyaw (宗教信仰)

## Pnyahan alang (部落由來)
Maw-ang-cun ga ruwan dgiyaq lmiqu Ta-tung-syang yayung ayug breenux Ran-yang-si hiya. Klbangan na o niqan: Cya-ran, Rio-maw-ang, Maw-ang. Ida dhiyaq ga kska ayug dgiyaq nniqan, kiya ni duma muda mquri Ri-san ka rulu o ungac hbaraw ka meiyah, ini khbaraw seejiq meiyah rmigaw. Duma pnegalang mskuy sama dnii, alang Maw-ang-cun, niqan kingal pnseanak kuxul bi yahun rmigaw sjiqan, kika Nung-ri  psmiyan bgurah hngkawas siida, phpah snegil, snegil Pa-cung dnii…qhuni snegil, yahun bi  msangay rmigaw seejiq ka hini.

## Pgkla rgrigan kwan-kwang  (旅遊觀光資訊)

Cya-ran sama mruway cyu. 

Knbbaraw bi ka ayug Ran-yang-si, malu bi  hmaan mskuy sama, lxi ni cikuh hiyi qhuni. Llabangan bi hmaan mskuy sama ka Maw-angcun uri. Smqic sama siida, kika muda kung-ru ka egu paru toraku, mapa mskuy sama musa breenux Ran-yang ni isil saun dha gnbrig, kiya ni pusu kung-ru wana dha syan-daw, kiya ka musa isil ni seejiq Maw-ang-cun ka pusu bi   ddaun dha elug.     

## Qtaan bnatas / qqtaan patas (參考資料)
Mey-mey ryu-yow ryen-men.

Yi-ran-seyn Ta-tung-syang kung-show.

Maw-ang se-cyu fa-cang seye-hwey.

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lacihakan

= Lacihakan（拉基禾幹部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Jweysweysyang ka alang Lacihakan.

197 sapah ka kneegu na sapah, 497 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 53% niqan 262 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 47% niqan 235 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis51%, ni rahuq na o1%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Laeno

= Laeno（大港口部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Fungpinsyang ka alang Laeno.

65 sapah ka kneegu na sapah, 145 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 82% niqan 119 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 18% niqan 26 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 74%, Paiwan 1%, Puyuma 1%, Sakizaya 1%, ni rahuq na o 6%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Laidazuan(malavi)

= Laidazuan(malavi)（潭南部落） =
Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Laidazuan(malavi).

227 sapah ka kneegu na sapah, 782 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 757 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan  25 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun94%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq1%, Amis1%, ni rahuq na o1%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lalauya

= Lalauya（樂野部落） =
Gaga mniq Cyaiseyn Arisansyang ka alang Lalauya.

378 sapah ka kneegu na sapah, 1,165 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 68% niqan 787 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 32% niqan 378 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Cou 56%, Bunun 1%, ni rahuq na o 2%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lalay

= Lale/ Lalay/ Lalay(金毛杜鵑) =
Lalay nii u qhuni　nanaq nTaywan hini, msquri hidaw mdakil mi msama kddiyax, mhru llbu mi ckcka dwiyaq, kiya ka dxral shhrus ddoras mi kkatu, hrwaan mqalux hari ubal mi mbanah phpah na ka lalay, kiya “lalay mubal king”sun dha.

　　Mkray bey mi malu bey srbiyan ka qhuni lalay nii, ngalan pusa slak sediq musa lmiqu, smqic kingal pusu qhuni ka dhiya han, kiya swasan dha ka cida na, ngalan dha uruc phniq ka kiya, sqriyan dha mhungun hari ka icil, icil u srbiyan dha bhniq kiya, kiya truma hari bhniq da u sqriyan tikoh prkhun dima, mquri narac u bkiyan dha mtumun hari slak, kiya ka daan tdiyan quri tkurih, uraqan, trabak, byucux mi kana qqbhni lmiqu.
縮圖|File:金毛杜鵑 Rhododendron oldhamii -台北陽明山公園 Yangmingshan National Park, Taiwan- (9207641830).jpg
　　Uqun mhuwau sediq ka phpah lalay nii uri, pngpang hari uqun; kuxul bey phmaam qqtaan sediq; ngalan dha smalu caqur（parih）diyun dha qmpah uri.
Lalekeleke

= Lalekeleke（力里部落） =
Gaga mniq Pingtung Cunjusyang ka alang Lalekeleke.

154 sapah ka kneegu na sapah, 577 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 562 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan  15 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan97%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Laliavan

= Laliavan（拉里亞灣部落） =
Gaga mniq Taytung Cinfungsyang ka alang Laliavan.

26 sapah ka kneegu na sapah,  83 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan  80 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan   3 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, .
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lalumaang

= Lalumaang（東方羅馬部落） =

Gaga mniq Hwareyseyn Sincungsyang ka alang Lalumaang.

204 sapah ka kneegu na sapah, 542 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 39% niqan 214 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 61% niqan 328 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 26%, Bunun 1%, Tayal 1%, Truku 7%, Kebalan 2%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 2%.

## Hangan alang  (部落名稱)

alang Tung-fung Row-ma.

## Pnseanak alang (部落特色)

Yasa mniq Sin-ceng-syang Tung-fang Row-ma- se-cyu, kika thangan na.

## Nniqan (所在位置)

Hwa-ren-seyn Sin-ceng-syang Pey-pu-cun.

## Llbangan (範圍)

Sin-ceng-syang Su-ring-cey 233 syang.

## Nniqan llingay (地理環境)
breenux.

## Pgkla ppanan rulu (交通資訊)

## Mlutuc teyn-c ti-tu (電子地圖連結)

## Klgan seejiq alang  (部落所屬族群)
Amis.

## Skari kari (使用語言)

kari Amis, kari Tlu.

## Snhiyan cung-cyaw (宗教信仰)

## Pnyahan alang (部落由來)
Sin-ceng-syang ga kghak daya Nan-s klgan   Amis hiya, ga mniq pusu daya dxgal ka Amia seejiq sbiyaw uri, egu bi spriq lmiqu ka hiya, tgdha ppais do, qqpahun bbrigan Ta-ri-s malu bi, hbaraw isil seejiq Amis meiyah mniq hini, dhuq ka sjiqan do, phyugan bgurah alang,   mlutuc thangan nniqan ka alang ksun.

## Pgkla rgrigaw kwan-kwang (旅遊觀光資訊)

## Qtaan bnatas (參考資料)
Syu-sow Haw-ren-seyn-c 71 hngkawas bitaq 90 hngkawas. Pnatas Qang-pey-te. Haw-ren-seyn-  cen-fu. Hngkawas 2005. Klabuy 58~61.

Edaan alang seejiq tnpusu Tay-wan. Pusu     pnatas Ring-syo-ce. Yueyn-cu-min-cu wey-yueyn-hwey. 2018. Klabuy 427. 
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lamuan

= Lamuan（南安部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Cwosisyang ka alang Lamuan.

34 sapah ka kneegu na sapah, 146 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 144 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan   2 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun88%, Amis1%, Paiwan1%, Cou1%, ni rahuq na o8%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Laiyi

Laiyi (來義鄉)

Nsgan Laiyi o gaga Nsgan Pingtung, kmpraan kana dxgal o 162.27 km², (dxgal dgiyaq o 70.84 km², dxgal pmblxan o 86.37 km²). kmhbragan hiyi o 7,556, sapah o 2,230, seejiq tnpusu 7,327 hiyi, knhbragan hiyi o 97% (Paywang). Paywang ka hbaraw balay alang hini.

## nyusan qpahan
Nsgan Laiyi o niqan 7 alang ni maxal 10.
10 o, Kuljaljau (古樓部落), Vungalid (望嘉部落), Payljus (白鷺部落), Calasiv (丹林部落), Tjuwaqau (大後部落), Siljevavav (喜樂發發吾部落), Tjana’asiya (義林部落), Pucunug (文樂部落), Tjalja’avus (來義部落), Takamimura (高見部落).

## pusupnyahan patas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Langas

= Langas (拉加善部落) =
Gaga mniq Hwareyseyn Jweysweysyang ka alang Langas.

136 sapah ka kneegu na sapah, 342 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 89% niqan 304 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 11% niqan  38 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 68%, Bunun 18%, Paiwan 1%, Truku 1%, ni rahuq na o 1%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lanngdun

= Lanngdun（人倫部落） =
Gaga mniq Nantowseyn Sinyisyang ka alang Lanngdun.

312 sapah ka kneegu na sapah, 1,219 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 1,156 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan  63 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 91%, Tayal 2%, Amis 1%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lanyu

Lanyu（蘭嶼鄉）

Nsgan Lanyu o gaga Nsgan Taitung, kmpraan kana dxgal o 7.04 km², (dxgal dgiyaq o 0 km², dxgal pmblxan o 43.17 km²). kmhbragan hiyi o 5,035, sapah o 1,798, seejiq tnpusu 4,243 hiyi, knhbragan hiyi o 84%Yami(Tao). Yami(Tao) ka hbaraw balay alang hini.

## nyusan qpahan
Nsgan Lanyu o niqan 4 alang ni maxal 6.
6 o, Ivalino（野銀部落）, Iranmeylek（東清部落）, Yayo（椰油部落）, Iratay（漁人部落）, Imaorod（紅頭部落）, Iraraley（朗島部落）.

## pusupnyahan patas
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Larepaq

= Larepaq（拉里巴部落） =
Gaga mniq Taytung Tajnsyang ka alang Larepaq.

126 sapah ka kneegu na sapah, 326 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 324 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan   2 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan96%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o2%.

## Hangan alang (部落名稱)

alang Ra-ri-pa.

## Pnseanak alang (部落特色)
Alang seejiq thnganan dxgal nii kiya ni ksun alang “ mniq dxgal hini” msa.

## Nniqan (所在位置)

Tay-tung-seyn Da-jen-syang tay-pang-cun.

## Llbangan (範圍)

Ga daya Ta-cu-kaw-si nyusang Tay-pang-si ga babaw qsiya sduman hiya, hraan hidaw Tay- ma-ri na Tow-ryang-cun, mlutuc gqiyan hidaw ni Tu-pang-cun, hunac ni Ta-wu-syang sipaw alang Ay-kwo-pu, daya ga lupun Ping-maw-cun.

## Pgkla ppanan rulu (交通資訊)

Mgriq rulu:

Tduwa muda paah Tay-cyo-seyn Nan-  hwey-kung-ru mquri hraan hidaw 68   seyn mtmay dgiyaq, kika qtaun kingal sapah ptasan, riqi narac 68-1 seyn    mquri Tay-pang ni alang Ra-ri-pa.

## Mlutuc  teyn-c ti-tu (電子地圖連結)

Teyn-c ti-tu alang.

## Klgan seejiq alang (部落所屬族群)

Pay-wan-cu.

## Skari kari (使用語言)

kari Pay-wan, kari Tlu.

## Snhiyan cung-cyaw (宗教信仰)

Ci-tu-cyaw, Teyn-cu-cyaw.

## Pnyahan alang (部落由來)

Dxgal nii pusu niqan kghak nniqan dalang, yasa sblaiyq na kndusan, kndudul maa dha dalang da, kika Tay-pang-se-cyu ni Ra-ri-pa ka sayang.

## Pgkla rgrigan kwan-kwang (旅遊觀光資訊)

## Qtaan bnatas (參考資料)
《Tay-tung-seyn-s》- Pnatas Pay-wan-cu ni Ru-kay.

 Ta-jen-syang-kung-syo

 Hwa-tung-se-hwey-cyaw-cyu-kwang
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Laso‘ay

= Laso‘ay（拉索艾部落） =

Gaga mniq Hwareyseyn Kwangfusyang ka alang Laso‘ay.

237 sapah ka kneegu na sapah, 641 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 44% niqan 284 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 56% niqan 357 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis42%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lasutan

= Lasutan（拉署旦部落） =

Gaga mniq Hwareyseyn Hwareynsu ka alang Lasutan.

1,940 sapah ka kneegu na sapah, 4,942 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 13% niqan 633 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 87% niqan 4,309 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 9%, Tayal 1%, Truku 1%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lavulan

= Lavulan (拉芙蘭部落) =
Gaga mniq Kawsyungsu Tawyuncyu ka alang Lavulan.

81 sapah ka kneegu na sapah, 222 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 99% niqan 219 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 1% niqan 3 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 96%, Tayal 0.5%, Rukai 0.5%, Puyuma 0.5%, Paiwan 0.5%, ni rahuq na o 0.5%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Layac

= Dayac/ Dayac/ Layac(冇骨消) =
Nii mhru truma lxan qpahan bi qaraw ghuni, saw bi snpuan mgsama ni snskawas spriq ni ka kndusan na. msqruqi bi ka buuc qmuru niya, msdhriq bi ka sudu qhuni , niqan saw ssamac sknxan na. Tnphpah rbagan ni krpuhan ka layac nii, Jiyax krpuhan do mhada ka hiyi ni mbanah ka hiyi na da, kuxun balay mhiyuc mkan klalay.

　　Snpual spawda ppkmalu narux seejiq ni ka emptsapuh, duma o psaan dha mniq babaw kbusan hiya, idaw saw iyux pkmalu nagih utux nalux bi mangan malu endaan knan.　Manu ka skbiyax na pkmalu mlabu dahun bi naqih sahu bi skkilit bi gmalu smhuwan bi pkskuy talux bi mangan naqih naraq.
thumb|File:Sambucus chinensis.JPG-Layac(冇骨消)
　　Emptsapuh ga spual spawda prmamux gamil, wasaw, qbulic tahuc, saun na pkmalu niqan naqih narux dahun, bgihur utux, tuba qdat. Ni duri o sgnprimax qsiya, cimu bi, ssyusan kari rudan, iyux saw pkmalu qdat snqriqan, mlabu snqriqan, ramus rkrak, narux hwinuk dnii. wasaw niya niqan skmalu smhuwan, pkskuy talux, bkriyux mlabu dara narux; pkla mangan hhiraw, sahu naraq, narux mlabu shmu bi puru ruic siqa narux.
Lemiyau

= Lemiyau（伊屯部落） =
Gaga mniq Pingtung Sucusyang ka alang Lemiyau.

59 sapah ka kneegu na sapah, 146 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 136 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan  10 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan90%, Rukai1%, ni rahuq na o3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Letsie III

thumb|Letsie III (萊齊耶三世)|alt=Letsie III.jpg

= Letsie III (萊齊耶三世) =
Mntucing hngkawas 1963 idas 7 jiyax 17 ka Letsie III ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Lesotho ta sayang o kiya ka Letsie III, pnaah hngkawas 1996 idas 2 jiyax 7 pnrajing kmlawa klwaan.
縮圖|File:Lesotho rel location map.svg-賴索托王國地貌圖
縮圖|File:Chinese Lesotho project Lesotho Parliament II.jpg-賴索托議會大廈
縮圖|File:BasothoHatShop.jpg-HatShop菜市場

= Letsie III (萊齊耶三世) =

### Kndusan(生平)
**Lezier III** u mntuting kngkawas 1963 idas 7 diyax 17, kiya ka qbsuran laqi snaw wada mrdang Bukung qnlhangan Lesotho Mo Shushu II.    

Kngkawas 1968 dhuq kngkawas 1972, **Lezier III** laqi tiping cida u mniq Maseru na Iketsetseng Pyasa Tutiping mnhdu 5 knkawas pyasan. Kngkawas 1973, musa Ingkoku muyas 1 Pyasan Roma Tyenskyo. Kngkawas 1977, mniq Pyasan Sweyweyn Ampley muyas pyasan tubaraw.

Kngkawas 1980 dhuq kngkawas 1984, **Lezier III** pa tbrinah miyah qnlhangan muyas Pyasan Tubeyhing Lesotho, wada mangal hwaswey mi wenswey sweys sweywey. Kngkawas 1984 dungan u musa Ingkoku Pyasan Tubeyhing Bristol muyas smluhay horicu Ingkoku, mnhdu muyas daw wada mtmay Pyasan Tubeyhing Cambridge mi Pyasan Tubeyhing London muyas dungan.  

Kngkawas 1989 idas 12 diyax 16, **Lezier III u** tbrinah miyah qnlhangan wada psdhuwan phiyu Nniqan Knbaraw Cyocang, kiya u mniq Maseru Sucngting mi Pnwaya Keyngpo Kaygi qmpah. Kngkawas 1990,  tama niya Mo Shushu II u wada plaxan seyhu heytay mi pltadan dha qnlhangan icil, mntna kngkawas hiya ka wada psdhuwan Bukung Lesotho, mnhdu psdhu daw wada splawa **Lezier III. **

Kngkawas 1992, tama **Lezier III** u Mo Shushu II mnhdu kndusan qndriqan tbrinah miyax qnlhangan, ini palix miying hniwan Bukung niya. **Lezier III** pa smruwa tbrinah mangal hniwan Bukung dungan, so muda ptalax mrrudu ka qnlhangan.** Kngkawas 1994 idas 8, wada mrrhak Gikay ka mpdkuh hiya mi mnseyngkyo seyhu, kiya u alaw tama niya tbrinah Bukung wada snbalay elu.  ** 

Kngkawas 1995 idas 1, **Lezier III** u malax hniwan niya Bukung, kiya mi tama niya ka tbrinah mBukung dungan. Binaw so kawas kngkawas 1996 idas 1,**  tama niya Mo Shushu wada muda snturung qnrqilan ttatuk rulu mi mrdang, mntna kngkawas idas 2 diyax 7 Lezier III ka tbrinah mBukung dungan, mniq idas 10 diyax 31 psdhuwan phiyu.    **

** **

## Tnsapah(家庭) '''                                                                     '''
· tama: Mo Shushu II. 

· bubu: Mamohato qridin Bukung. 

· qridin: Masenati Mamohato Seeiso. 

· llaqi: 

o  Lerotholi Seeiso Wangc, mpBukung saya.

o  Senati Seeiso Kongcu. 

o  MaSeeiso kongcu.   

o  'M'aSeeiso

## Splawa Hwangs(皇室旗幟)

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
*Walis Huwac 老師
Laulauzan

= Laulauzan (美園部落) =
Gaga mniq Pingtung Macyasyang ka alang Laulauzan.

224 sapah ka kneegu na sapah, 759 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 718 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 41 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Rukai 73%, Paiwan 17%, Amis 1%, Bunun 1%, ni rahuq na o 3%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Liberia

thumb|Flag of Liberia-Kwoci （賴比瑞亞）|alt=Flag of Liberia|423x423px

= Liberia（賴比瑞亞） =
Gaga kska Meycow ka Liberia, 6 30 N, 9 30 W ka gaga na nniqan.

Kana ka knlbangan na o 111,369 sq km（hangan na o Tg104）(knlbanga dxgal o 96,320 sq km, knlbangan qsiya o 15,049 sq km). 

Kana ka sejiqun o niqan 4,299,944 hiyi. 

Gaga Monrovia ka pusu alang paru, jiyax 26 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. 

Manu ka dxgal Liberia ga wada sugan 28.10%  ka dxgal qpahan, 44.60% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 27.30% na.
thumb|File:Coat of arms of Liberia.svg-Kwohwey(國徽)
Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Ellen Johnson Sirleaf, pnaah hngkawas2006 idas 1 jiyax 18pnrajing kmlawa klwaan.
thumb|File:Location Liberia AU Africa.svg-Ida nkiya nniqan lnglingay(自然地理位置)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
## Pnyahan pnatas(參考資料)

* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
* https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%88%A9%E6%AF%94%E9%87%8C%E4%BA%9A
Lidaw

= Lidaw (里漏部落) =
Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang Lidaw.

1,118 sapah ka kneegu na sapah, 2,835 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 32% niqan 899 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 68% niqan 1,936 hiyi koia.

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 29%, Truku 1%, ni rahuq na o 1%.
## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Liechtenstein

thumb|Flag of Liechtenstein -Kwoci（列支敦斯登國旗）|alt=Flag of Liechtenstein|390x390px

= Liechtenstein（列支敦斯登） =
Gaga kska Owcow ka Liechtenstein, 47 16 N, 9 32 E ka gaga na nniqan.

Kana ka knlbangan na o 160 sq km（hangan na o Tg219）(knlbanga dxgal o 160 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). 

Kana ka sejiqun o niqan 37,937 hiyi. 

Gaga Vaduz ka pusu alang paru, jiyax 15 idas 8 ka jiyax skrayan klwaan. 

Manu ka dxgal Liechtenstein ga wada sugan 37.60%  ka dxgal qpahan, 43.10% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 19.30% na.

Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Hans-Adam II, pnaah hngkawas1989 idas 11 jiyax 13pnrajing kmlawa klwaan.
thumb|File:Coat of arms of Liechtenstein.svg-Kwohwey (國徽)
thumb|File:Europe-Liechtenstein.svg-Ida nkiya nniqan lnglingay (自然地理位置)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’

## '''Reyctnstng（列支敦斯登）'''
Reyctnstng cinwangkwo,  qnlhangan tiping neyru kcka Oco (Ryeynhekwo cyuyu citwan ka ngalan dha qnlhangan tuiril Oco), wa qpiyan kcka ddha qnlhangan Jweysu mi Awtiri, kiya ka jeyseykay ddha qnlhangan swangcong neyru uri  (kingal u Ucpyeyke). Kiya mi qnlhangan niyi ka wana murux kingal dmuwi kari Doicu ka ngalan kari ddiyun seyhu; binaw ini ptuayus Doicu ka qnlhangan niyi.  Cyuncu risyeyn ka mniq lmiqu qnlhangan  tiping niyi, ana tiping ka tndxral mi ini khbaraw hiyi sediq uri, binaw mndungus bay ka ngengalan dha hbangan, txtaxa hiyi sediq nngalan dha kngkawas ka  hbangan pa dhuq 60,000 oyeyn, kiya ka wa mniq dwiyaq Aarpeysu knmalu qtan, piswey teyngkoku mi ou nngalan hbangan ka mnniqan msbyayaq bay qnlhangan tiping.   

## Nniqan lnlingay（地理）

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* Tnhjil kari seejiq Watan Diro(瓦旦 吉洛) mtabug.
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
* https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%88%97%E6%94%AF%E6%95%A6%E6%96%AF%E7%99%BB
Likau-uan

= Likau-uan (錦屏部落) =
Gaga mniq Taytung Haytwansyang ka alang Likau-uan.

103 sapah ka kneegu na sapah, 443 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 419 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan 24 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun 82%, Amis 4%, Paiwan 1%, Tayal 1%, ni rahuq na o 7%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Likavung

= Likavung（利嘉部落） =
Gaga mniq Taytung Peynansyang ka alang Likavung.

466 sapah ka kneegu na sapah, 1,247 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 69% niqan 857 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 31% niqan 390 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Puyuma54%, Amis7%, Paiwan3%, Bunun1%, Rukai2%, ni rahuq na o2%.

## Tnhangan alang（部落名稱）
Ａlang Ri-cya Ri-kavung.

## Thyang alang(部落特色)
Ga hana pglug pnhyugan Ri-cya se siida, hmuma sari ka seejiq hini, saw bunuh ka wasaw na, kiya o kari seejiq Rikavon ksun, kika tnhangan kari Rikavoka alang na da.

## Nniqan (所在位置)

Tay-tung-seyn pey-nan-syang ri-cya cun.

## Klbangan (範圍)
Quri ddgiyaq kska Truma hunac hraan hidaw, daya ayug Ryuya.

## Lnglingay ti-ri (地理環境)

breenux ayug qsiya.

## Kklaan ppanan (交通資訊)

## Mlutuc syusan Teyn-c  (電子地圖連結)

## Mniq alang seejiq (部落所屬族群)
Seejiq Pey-nan.

## Jilan kari (使用語言)
Kari Pey-nan、kari Tlu.

## Snhiyan utu (宗教信仰)

## Pnyahan alang (部落由來)
Ida qbsuran Pey-nan ka smkagun kwan-yueyn mangal qyqaya tgaan cong-ci Ri-cya. Kiya ni, ada sdalih nniqan lnglingay seejiq Ru-kay Ta-nan-se, kika snruan kari o, niqan rudan sbiyaw ka kndadax C-pen-se thjil do, msdungus seejiq Ru-kay Ta-nan se ada ka   sdalih Ru-kay Ta-nan-se kika mrana ka lutuc duri, asi nniq hini da. Seuxal o hbaraw seejiq ka paru alang nii, binaw nniq hngkawas 1897 (kuang-syu hngkawas 13),    yasa muda naqih uuda ka Ryu-cya-wang o  wada ungac da, dhuq bukuy klwaan Tanah Tunux siida prajing tutuy duri.

## Kklaan rgrigan (旅遊觀光資訊)

## Pnyahan bnatas (參考資料)
Patas sbiyaw Pey-nan-cu. Pnatas Sung- lung-seng. Tay-wan-seng wun-syeyn wey- yueyn-hwey. Min-kwo hngkawas 87.  klabuy 71-73.

Endaan Tay-tung-syeyn sbiyaw: Pnatas Pey-nan-cu. Snluwan Cen- wun-te. Tay- tung-syeyn ceng-fu. Min-kwo hngkawas 90. Klabuy 130-135.

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lilang

= Lilang（裡冷部落） =
Gaga mniq Tayungsu Hpingcyu ka alang Lilang.

145 sapah ka kneegu na sapah, 388 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 76% niqan 294 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 24% niqan  94 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 71%, Amis 2%, Bunun 1%, Cou 1%, Truku 1%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lingacay

= Lingacay（苓雅仔部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Yurisyang ka alang Lingacay.

223 sapah ka kneegu na sapah, 741 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 700 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan  41 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis89%, Bunun1%, ni rahuq na o4%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Libu

= Libu（李埔部落） =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Libu.

27 sapah ka kneegu na sapah, 103 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 99 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan 4 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 93%, Bunun 1%, ni rahuq na o 2%.

## (部落名稱)

Tnhangan alang :alang Ripu.

## (部落特色)

Thyang alang : niqan dha pnskari ka alang “Ribu”, kingal ka sun saw sari；kingal ka sun saw“dhuq do ini knmusa da”.kari Tlu o bukuy psbu ksun. 

## (所在位置)
Nniqan alang : Sin-cu-siyeyn ciyeyn-s-syan yu-fong-cuen. 

## (範圍)

Klbangan : Sin-cu-siyeyn ciyeyn-s-syan yu-fong-cuen 3 ring  alang hini,    tnhangan seejiq Tay-ya “Ribu”ka alang hini,  Nniq daya hraan hidaw 900 km knlangan Uy-fong.

## (地理環境)

Kndkilang lnglingay : nniqan o gaga sipaw yayung Uy-fong, lngligan o wada niqan kska 1000 – 1100 km.

## (交通資訊)

Kklaan ppanan.

## (電子地圖連結)

Mlutuc teyn-c pnyusan.

## (部落所屬族群)
Tnealang seejiq : Tayya.

## (使用語言)
Skari : kari Tayya、kari Tlu、kari Ke.

## (宗教信仰)
snhiyan cong-cyaw : Ci-tu-cyaw.

## (部落由來)

Mniyah alang : klaan ka pnatas“gaya Tayya”ida nanaq nniq Nan-to-siyeyn U-se ka quri daya Cwey-rwan, iyux miing burah nniqan, musa thjil siyaw ayug Mari-kwo-wa, kika thnganan U-raw-se, yasa mskuy ka karac bukuy, mtucing sipa kdjiyax ka knkawas, mquri thjil daya musa nniq dhuq swey-teyn-se【Sin-cu-seyn ceyn-s-syan sin-re-cun】,bukuy do yasa tkiisug miyah mspais ka Ce-aw-rey si-tong, musa brinah nniq daya cwo-an yayung Ma-ri-kwo-wa, kika pnhiyu alang hini.

## (旅遊觀光資訊)

Rrigaw kklaan.

= **Alang Ripu 【Lipu】(李埔部落)** =
Ngayan alang: Alang Ripu【Lipu】

## Snnaaxan alang (部落特色)
Ngayan na alang "Libu" nii, niqal daha ka dungus na; sari daha ka "Dehuk ini mkmusa".       

Nngalan bobo pnccecu kari Telu ka hengak na.         

## Niqun alang (所在位置)
Quri 3 Ring Yuifongcun Censu Siyang Sincusen hiya. Tnngayan nseediq Tayal ka "Libi" nii. Ga tgnarac tgdaya yaani 900m alang Yuifong. 

## Dheran kdkilan (地理環境)
Ga sipo tguiril ruru Yuifong, ayu Ritongsan kteetu thunac. Haypa yaani 1000-1100m ckceka hari. 

## Luwan Yencuming (部落所屬族群)
Tayalcu

## Kari srengo (使用語言)
Pskari Tayal, kari Telu, kari Kihilang.

## Snhei (宗教信仰)
Cituciyaw

## Pnyahan alang (部落由來)
Pkrwanun pntasan 《Gaya nTayalcu》, meniq tgdaya Paran Nantosen mnugaya hayan. Mhiti na knbgurah dheran, musa mtheruy quri sipo tguiril ruru Marikowan. Tnungayan Urayso. Bobo anu tleetu ba ka karac, knkkawas puqun sipa ka ppyahan. Mquri tgdaya mtheruy musa meniq Suwetenso 【Sinrocun Censu Siyang Sincusen】. Bobo na dungal kcugun yahun kmremux nulaalang Cuuri, kbberih meyah meniq tgdaya sipo ruru Makori. Ma pheyu alang saya nii.               

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* 泰雅族的文化: 部落遷徒與拓展。廖守臣著。世界新聞專科學校觀光宣導科。1984年。頁142。
* 臺灣地名辭書卷十四：新竹縣。劉明怡等編。臺灣省文獻委員會。2010年。頁659。
* Matis alang Ripu nii we, hlidan na Aking Nawi(黃美玉).
Litu

= Litu（利稻部落） =
Gaga mniq Taytung Haytwansyang ka alang Litu.

80 sapah ka kneegu na sapah, 335 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 318 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan  17 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Bunun82%, Amis2%, Paiwan2%, Tayal1%, ni rahuq na o8%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lkuxan

= Lkuxan (過水橋部落) =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Lkuxan.

11 sapah ka kneegu na sapah, 18 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 72% niqan 13 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 28% niqan  5 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 61%, Paiwan 6%, ni rahuq na o 6%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Llbu ka Kneudus Seejiq

Llbu ka Kneudus Seejiq 短生命傳

Smalu seejiq seuxal ka utux o plealay smalu tunux seejiq ni pniqun na babaw dxgal. Kiya ka kiya ni ida ini klglug ka tunux. Utux do smalu qaqay ni psaun na qaqay ka tunux do hana mksa babaw dxgal ka seejiq. Niqan ka seejiq snriyu paah quci babuy ni rmngaw sjiqun snalu utux;” Trmai ku haya ka hiyi mu hug? Nasi namu trima knan do ana namu mnarux ga, qrhqun namu siida o ida mha malu kana ka mnarux namu” sun na rmngaw. Kiya ka kiya ni dseejiq snalu utux nii o ini qbahang kari na. Kiya do hiya o wada mrmux quci babuy duri. Manu saw kiya ni hngkwasan seejiq sayang ka llbu ni mnarux mhuqil nhari o yaasa wada ini qbahang kari seejiq smnriyu paah quci babuy ni ungat gnealu dha hki.

## pnyahan kari
資料來源耆老Iyuq Ciyang 2005
Llyung

= Llyung（馬里光部落） =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Llyung.

13 sapah ka kneegu na sapah,  69 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan  67 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 2 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal75%, Amis 13%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o 7%.

## Ngayan alang(部落名稱)
Alany Mrikuwang【Llyung】

## Nniqun saya(所在位置)
Yui Fongcun Censu Siyang Sincusen. Meniq tgiril ruru Marikuwang. 70~1300 m ckceka Haypa.

## Kklaan tpaan rulu(交通資訊)
Mgeriq rulu. Mooda quri Sincu Newan, mpriyux Cu 60 Sentaw remux Censu Syang. Bobo mnoda Yuilaw Puruwo mpriyux Cu 60-1 Sentaw remux YuiFong cun, dehuk alang Marikuwang(YuiFong).

## Alang nYencuming(部落所屬族群)
Tayalcu

## Srengo kari(使用語言)
Pskari Tayal, Plmukan.

## Pnyahan alang(部落由來)
Pusu tnheruy na Luwan Marikung ka hini. Sqlahang Nihong ciida, Pheyu sapah Ptasan na malu sklahang, ngalan Luwan Marikung. Pryuxan YuiFong ka saya.

## Pnugkela saan rmigo(旅遊觀光資訊)

### Sprigo (觀光景點)

#### Ritongsan Kupaw Kuci (李棟山古堡古蹟)
Kingal hniti pncbuwan knciyuk Nihong na seediqTayalcu. Wada na slqan pncubuwan msngari snlmaqag gnlangan ka Kupaw. Knglhangan qndisan mquri tgdaya. Nalang pkbrexan spheyu Cisiyang Yicisuwo ka saya. Kteetu msherus eluw mquri dgiyaq baro. Kleeluw bhangan uuyas qqbhheni. Malu ba kksaan sprigo musa kteetu dgiyaq baro.

#### Tgelaq Mari Kuwang (馬里光瀑布)

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Aking Nawi(黃美玉).
Lmukas

## Lmukas(紅楠)
Lmukas nii u mhru llbu knrbawan dwiyaq Taywan, alaw tasul cida na u mbanah, kiya thnganan dha sa “ mbanah lmukas ” mnca, kndux bey ka wasaw qhuni na, tasul na u mbanah bay, msama mi sdhriq bey qtaan ka wasaw na, babaw rtrtan ka wasaw na u niqan kndux bey sknxan, msadu mi msama ka phpah na, tpupu wasaw qhuni ka phpah na u malu bey qtaan, hiyi na u mtapaq mtumun hari hnyuwan na, plalay mhiyi ha u msama ka rakaw na han, emphada hari da u kiya mplawa mi mqliyang ka rakaw na da, pqraqun ka qhuni lmukas u niqan wluq sqapah pnqraqan hiya.
thumb|File:M thunbergii.JPG-Lmukas(紅楠)
　　Malu bey sknxan, mkray, knmalu qtaan mi mkray briyun ka qhuni lmukas, kiya smluun dha sapah, qqaya sapah, qqaya ddiyun mi qhuni thuun, rhiq qhuni na u tduwa smluun rakaw msadu mqalux hari, rhak na tduwa smluun abura, tduwa smluun qqtaan mi pkmalu nniqan uri ka muudus qhuni na.

　　Uqun tlaway ka wasaw na, qqbhni, bbruhuc mi pada dnii smkuxul mkan hiyi na, tduwa slkiyan dha pusa dangal, durang mi slak ka hiyi na uri, iyux angal qqbhni mi ccamac ka dsediq cbiyaw.
Lnglungan mu 我思念的

Tmsaan mu ka turu laqi tipiq, mniq ta sapah pa asi bay ka mbahang kari drudan ta. Mniq ta sapah pyasan u mbahang ta kari mptusa uri. So kiya daw, mpwaalu mi mddayaw ka kana ta. Smblaiq kana ka kndusan ta.
我告訴我的三個小孩，在部落哩，要聽長者的話，在學校裡，要聽老師的話，像這樣大家互相友愛互相幫忙，我們的生活都很幸福。
Lohok

= Lohok（洛合谷部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Yurisyang ka alang Lohok.

289 sapah ka kneegu na sapah, 791 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 63% niqan 499 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 37% niqan 292 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis59%, Bunun1%, Truku1%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lqluq lnglungan

= Lqluq lnglungan(心軟) =
Saw yami mqlinuc dqrijil nii o, smkuxul bi msupu pprngaw smhulis kari. Niqan kingal ka risaw o kiya ka rngagun dha balay, gaga pprngaw siida ka dqrijil osariyu ka kingal risaw da ngagun dha kari, gaga hmuya da rngagan ta balay risaw kiya hug. Ma ini hari qtai da, ga hmuya da? Rmngaw ka kingal pklug mnuda hiya snaw “gaga lqluq hari ka lnglungan niya ini kkray da”  “kiya hug? Ini kkray da lnglungan na ” msa ka kingal qrijil.  “lq! Gaga mhnuk hari da.”

Msa ka kingal qrijil uri.
Lubug

Lubug (口簧琴)o kingal qngqaya phnang uyas. Yasa malu balay shlayan ni mslhan bi smalu ka lubug nii do hbaraw bi klwaan ni alang o niqan lala bi qlgan lubuq. Kiya ni yasa ini plka ka knkla kndsan klwaan ni seejiq do ini plka ka pngahan dha uri ka lubug. Kiya ni“(kucing)口琴”ksun ni“cuycing(嘴琴) ksun ni kusing(口弦)”ksun pngahan ka Cikuku. Aji uri o “cius hap(jaw’s harp)” ksun pngahan ka klwaan banah tunux(歐美國家). Aji uri o “tivtiv”、“Datok”、“Korkor” msa pngahan ka seejiq Sbnawan(阿美族) Sbnawan. Ita Truku da o Truku o, “lubug” ksun pngahan. 

Kiya ni Sejiiq Tnpusu Taywan o niqan lubug kana, Kiya ni lala bi ka qlgan uri. Niqan ka snalu paah djima o “lubug quqaw” ksun kari Truku, niqan uri ka psaan dha tapaq qnawan ka kska djima uri. Kiya ka kiya ni lala bi qntaan ta ka lubug sayang o “lubug quqaw” ni “lubug burux (lubug kingal)”, kiya ni lala bi qlgan ka snalu drudan suxal uri, tru ni spat ni rima qnawan malun kska lubug hiya. 

Ana lala bi qlgan ni malu bi slhayan ka lubug o ida aji hbaraw Seejiq Tnpusu Taywan ka mkla mlubug. Ana saw kiya o niqan bi lnglungan ka duma drudan ni demptgsa sayang, bowba uuda empcisa ni dmudul lala hngkawas do niqan balay brihan ka jiyah sayang da.

## 參考文獻
* 拉罕羅幸. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Lmala

= Rmala/ Rmala/ Lmala(過溝菜蕨) =
thumb|File:Starr 030807-8009 Diplazium esculentum.jpg-Rmala/ Rmala/ Lmala(過溝菜蕨)Lmala nii ga yaasa gaga tqiri ka dudux na, kiya ni thnganan dha “sanfungwey” uri. Ida smkila bi mdkil mrusaw na dxgal ka lmala, ana nanaq sqyuxun o ini saw manu, rbagan ka hruan niya balay. 

　　Nasi saw sbgihur paru, uxay uri o qmuyux paru siida, lmala nii ga ini saw manu. Ida hiya ka lxan bi slayan kmtuy ssama. Rudan ta sbiyaw o spruun dha bi qmita ka lmala nii, ida dha ksun pusu bi niqan ririh na uqun ka lmala msa.
縮圖|File:Vegetable fern.jpg
　　Yasa lmala nii ga mhnuk sqtan ka rabu dudux na, kiya ni asi duuy baga smqic lmala. Mnhdu smqic lmala ka tduling baga o ida sqpahan biyuq lmala ka baga, asi ka saan trima nhari, ini trmai nahari o mqarux ka baga ta mesa. 　　Lmala nii ga mskuy uqan, nasi cmiyus o tduwa gmaxun cikuh usik qapan, kika musa muhul hari ka qbubur. Malu bi uqun msa.
Lubug hnici rudan Truku

## lubug qawqaw (口簧琴)
Lubug qawqaw nii o tgkingal lubug Truku sbiyaw, snalu dha qawgan aji uri o rqling djimaq. Risaw ni wauwa Truku lmubug lubug nii empprngaw mskuxul.
Niqan psmiyan, niqan qrasan o rmgrig ni lmubug ka rudan Truku sbiyaw.

## tatuk (木琴)
Tatuk o tgdha lubug Truku sbiyaw uri, spat bi ka hnang na 2,3.5.6.sngqrian dha q1huni sangas,prihut,qulit,byugu,plux, bruqil ni dgarung. Asi ka mdngu o kika mtduwa smluun tatuk, kika ka malu bi hnang na lmubug tatuk siida, mdka lubug qawqaw niqan smiyan o dmuuy tatuk tmatuk uyas rudan Truku sbiyaw,

## pgagu mdkrang (馘首笛)
Pgagu mdkrang o djiyun rudan Truku sbiyaw, snalu djima, gaya Truku o ini tduwa hmtun dmuuy miyuk ka pgagu mdkrang nii, asi ka mnsa mdkrang mangal tunux pais miyah sapah ka snaw o miyuk pgagu mdkrang, kingal hnang o kingal tunux pais, nasi dha hnang o dha ka tunux pais nngalan dha uri. Niqan smiyan daan mqaras o ini tduwa seiyuk mdmuuy ka pgagu mdkrang nii.

## lubug qnawal (弦琴)
Lubug qnawal nii o spat ka qnawal, kiya ka kiya ni aji kana Truku ka mkla lmubug lubug qnawal nii, smiyan ni niqan daan mqaras o lmubug uri. Smnalu ku msa rmngaw ka kingal rudan Truku Yudaw Pisaw ka hanga na , 85 hkwasan na sayang kiya da.

## pnyahan kari
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Lubuy-tabuk

## Lubuy-tabuk(獵人袋)
Cbeyo, musa lmiqu ka rseno Seediq, mangal lubuy-tabuk, dsdesun 
daha musa lmiqu. kiya si maha maangal camac mesa. 

Niqan dungan, ssaan 
daha mbahang uyas sisil, pnsepi, qmita puniq tahuc, pbleyaq hei..., nii kana gaya ka musa lmiqu. Lubuy-tabuk nii ge, dsdesun daha, meniq snbeyax, pkmalu ndaan. Ki nii ka gaya ta ita Seediq musa lmiqu. Ini 
kmhemuc smipaq pnhuqil ccamac. 

Kesun lubuy-tabuk nii, snkraya na rseno Seediq ba bale kiya. Snais qraqin miric, rqenux ma so pada. Psaan toma na ka pnkraman nngalan na 
ngungu boyak, daha ka geluq tikung; mntena ba walu qtaan, biciq ma 
qalux. Asi naq mquri hreyan hido ka rudu ngalan ka geluq rudu kiya. 

Dnngeyan daha ka psaun lubuy-tabuk hiya. Ngalan daha paru ka mangal boyak nii. Kana so ddaun, spooda gaya, qulung psdara babuy. Dungus na nii, pldaxan na kndesan, ptbale, ma 
pggaalu, pssruwa meniq bobo dheran nii. Kiya ka psltulun ta ka gaya Seediq nii.
Lubuy Maduk(Truku)

= Lubuy Maduk-Truku(獵人袋) =
Sbiyaw musa ta maduk o asi ka niqan lubuy maduk kika niqan ka 
snbu ta. Lubuy kiya o bnarig kingal babuy. Kska lubuy hiya o niqan kari 
djiyun maduk. Pawsa ta dangal siida o rmngaw ta kari maduk ni kika 
empdhuq ta mangal samac/samat. Nasi ta ini adas lubuy nii do uxay/aji ta 
empdhuq mangal samac/samat da.
Lubuy nii o niqan birac/birat, muhing, ubal ni bilaq ngungu. Mangal 
ta bilaq ngungu ni birac/birat samac/samat psaun ta ska lubuy. Mtduwa ta 
sbrigun ka lubuy nii. Nii o kika lubuy maduk ksun ta. Nasi ta ini adas 
lubuy nii do o mawsa maduk ga uxay/aji ta meangal samac/samat uri.
Lubuy nii o bnarig. Duma na ka seejiq o pryuhun dha kingal tunux 
babuy, spuun hiya ka kari maduk uri. Nii o kika lubuy maduk ksun rudan 
ta. Saw ka lubuy kiya o snalu qraqil. Smluun dha bilaq balay lubuy. Dhiya 
o pqyaun dha ska rpun. Ini tduwa pqyaun sapah ni babaw tahuc/tahut. Ini 
tduwa tlngun laqi ni kana seejiq ruwan sapah. Lubuy kiya uri o ini tduwa 
tlngun qrijil/kuyuh. Yasa gaya balay ka saw ni. Dhuq marig lubuy ka seejiq 
o uxay/aji mslxan. Asi ka niqan egu/lala balay pila na. Asi ka pmahun na 
sinaw ka tnpusu sapah. Duri ni smalu uqun peekan na tnpusu sapah.
smbarig siida o ini tduwa pkla seejiq. Saw ni ka smbbarig lubuy maduk
Lubuy maduk

= Lubuy maduk(獵人袋) =
Sbiyaw, musa ta maduk o/u asi ka niqan lubuy maduk kika mawsa 
niqan ka snbu ta. Lubuy kiya o/u bnari 1 babuy. Kska lubuy hiya o/u niqan 
kari djiyun maduk. Pawsa ta dangal seyda o/u rmngaw ta kari maduk mi 
kika empdhuq ta mangal samac. Nasi ta ini adas lubuy ni do/u aji ta 
empdhuq mangal samac uri.
Lubuy kiya o/u niqan birac, muhing, ubal mi ngungu. Mangal ta 
bilaq ngungu mi birac samac psaun ta ska lubuy. Mtduwa ta bbriyun ka 
lubuy ni. Ni o/u kika lubuy maduk ksun ta. Nasi ta ini adas lubuy ni ka 
musa maduk o/u aji ta maangal samac uri.
Lubuy kiya o/u bnari, duma na ka Sejiq/Sediq o/u pryuhun dha 1 
babuy, dungal o/u kari maduk uri.
Ni o/u kika lubuy maduk ksun rudan ta. Saw ka lubuy kiya o/u snalu 
qraqil, smluun dha bilaq balay lubuy. Dheyya o/u pqyaun dha ska rpun. Ini 
tduwa pqyaun sapah mi babaw tahuc. Ini tduwa tlngun laqi mi kana 
Sejiq/Sediq sapah. Lubuy kiya uri o/u, ini tduwa tlngun qrijil. Yasa waya 
balay ka saw ni.
Dhuq mari lubuy ka sejiq/sediq o/u aji mslhan, asi ka niqan lala 
balay pila na. Asi ka pmahun na sinaw ka tnpusu sapah, dungal mi smalu 
uqun pkan na tnpusu sapah. Smbari seyda/cida o/u, ini tduwa pkla 
Sejiq/Sediq. Saw ni ka smbari lubuy maduk.
Ludja

= Ludja（安平部落） =
Gaga mniq Pingtung Taywusyang ka alang Ludja.

42 sapah ka kneegu na sapah, 184 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 95% niqan 175 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 5% niqan   9 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan93%, Amis1%, Bunun1%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Luhung

= Luhung（基國派部落） =
Gaga mniq Tawyuensu Fusingcyu ka alang Luhung.

248 sapah ka kneegu na sapah, 749 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 80% niqan 597 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 20% niqan 152 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal75%, Amis2%, Paiwan1%, ni rahuq na o2%.

## Ngayan alang(部落名稱)
**Alang Cikuwopay【Luhung】**

## Snnaaxan alang(部落特色)
Tnngayaun Tupa Yencuming duri, dungus na ge, ppyahan wahil qcurux.

## Niqan(所在位置)
Sanmingri Fusingci Tawyensu; Meniq tgdaya na Sanmingri ka alang Cikuwopay.

## Dheran kdkilan(地理環境)
Dheran kteetu, hmrinas 340 m Haypa

## Nluwan alang(部落所屬族群)
Tyalcu

## Kari srengo(使用語言)
Kari Tayal, Kari Telu

## Snhei(宗教信仰)
Tencu Ciyaw, Taw Ciyaw

## Pntheruy alang(部落由來)
Kesun Cikuwopay kari pnslutuc ge, ngayan kingal Plmukan (*kyakopay*)mesa. Mneniq alang hini. Patis Pnslutuc tnngayun “Cikuwpay” . Anu dheran ppyahun riyung wahil qcurux(*topa*) cbeyo.  Ngalan pcudu qcurux na Yencuming; Topa(*topa*) ge, kari nTayal.Kiya splawa Topa ka dheran nii duri. 

Nniqal na seediq 卡奇雅(kzyay) so ka cbeyo. Berih nCingcawmneniq Sulang, knparu ba ka beyax daha ciida mesa. Kndalax tgnarac Ciyawpansan, dehuk tgiril kesun Sansiya Uriyaw Cuntosan saya. Bobo pncbuwan meniq mquri Yensan. Mgeela Mingkuwa krkiyan hi kesacu Nihong, pthriga sipo Suweriyutaong, knbgurah pgyqeyaq niqun daha di. Yencuming naq hari ka meniq hini. Niqal eluw moda hini dehuk Lhengo plale karic(Penhutong). 

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Aking Nawi(黃美玉).
Lubug Truku sbiyaw

Lubug Truku sbiyaw太魯閣族傳統樂器

Lubug Truku sbiyaw o niqan lubug qawqaw, pgagu,lubug qnawal ni lubug tatut 4 keelgan. 

## lubug qawqaw 口簧琴
Lubug qawqaw Truku o niqan lhpis bi btaw snalu djima ni niqan lhpis bi btaw tnpaqan snalu xiluy embanah 2 keelgan, kiya o lubug qawqaw snalu djima btaw na ni tnpaqan xiluy embanah btaw na. 

Sbiyaw balay ka risaw ni wauwa Truku o lmubug qawqaw empprngaw ni niqan lnglungan dha quri txaun ni nirih kari rrngaw dha txaun, kiya o lining kari  aji uri o epprngaw pnskaraya. Qtaan ta paah saw nii, aji wana jiyun lbgun muda mqaras ka lubug qawqaw, plglug lnglungan rgrig, lubug jiyun quri mskuxul uri. 

## lubug tatuk 木琴
Lubug tatuk o kingal rmabang lubug Truku, snalu qhuni sangas, prihut,qulit, byugu, plux, rbuqil,ni dgarung. Rmabang bi msleexan mripuh bhangan hnang na ka qhuni prihut,mkndux bi bhangan na ka qhuni rbuqil.   

Sbiyaw balay mnniq ska dgiyaq siida ka kngkingal sapah rudan Truku o niqan lubug tatuk dha kana, qulung gbiyan mnhdu ka qpahun dha do lmubug tatuk ni ptrawah lnglungan dha, kana alang o hnang lubug tatuk kana, kiya duri ni kana yyayug o mdka saw paru bi qpringan ga mseupu lmubug lubug tatuk suyang bhangan hnang na, Lmubug tatuk o kmeaguh lupung miyah mseupu mkan suyang uqun ni mseupu rmgrig. 

## pgagu 縱笛又稱獵首笛
Pgagu o snalu kulaw djima, ini tduwa psmhtun miyuk, jiyun miyuk mnsa mdkrang mnangal tunux, tmgiyal miyah dhuq alang, mqaras mlatat alang ka msapuh ni miyuk msa ka rudan sbiyaw.

## lubug qnawal 弦琴
Qcinuh ka ttmaan lubug, 4 samu ka psmuun 2 bbaang na, bkian 4 ini pndka lbgan hnang na qnwal embanah, nii ka lubug qnawal sun.
dmuuy snalu qhuni mdka quway sslubug, lmubug suyang bi bhangan uyas Truku sbiyaw. 

## pnyahan kari
資料來源:秀林鄉志 秀林鄉公所2006