open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patas paadas tama ni bubu

= Patas paadas tama ni bubu. =
Tama ni bubu.
Smwayay ku munan bitaq sayang o wada tru idas da. Ini ta kla han, 
yasa mtbiyax ku matas ni ini ku dhuq paadas patas munan da. Lmnglung 
ku bi munan, embiyax(embrax) ka qbubur namu hug?
Nii ku embiyax(embrax) balay, iya slhbun. Nii ku mtaqi tqiyan 
pyasan, spac/t nami hiyi ka mseupu kingal tqiyan. Tru laqi Kmukan(Taywan), kndadax hunac brnux, wana yaku ka Seejiq tndxgal Taywan. 
smkuxul balay knan ka dhiyaan uri.
Alang paru Taypey hini o egu/lala balay rulu/tdruy, kiya ni uxay/aji malu ka hngak hini ni smtunux balay uri, mskman mtaqi ka seejiq hini, 
lmnglung ku alang ta hiya o rmabaang balay malu.  
Thici balay, brahaw maku balay, rngagi ku haya ka tama rudan/baki 
ni bubu rudan/payi ni kana mnswayi, embiyax/embrax namu kana hug? 
Ksii haya, tama, bubu! Mqlahang ku nanaq hini ni empdrumuc/t ku matas, 
bitaq hini ka pnatas mu da. Kmbiyax/Kmbrax ha!
Patawlinan

## Patawlinan (巴島力安部落)
Gaga mniq Hwareyseyn Yurisyang ka alang Patawlinan.

439 sapah ka kneegu na sapah, 1,158 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 40% niqan 467 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 60% niqan 691 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 34%, Bunun 1%, Tayal 1%, Puyuma 1%, ni rahuq na o 2%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Paterungan

= Paterungan（新社部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Fungpinsyang ka alang Paterungan.

83 sapah ka kneegu na sapah, 227 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 88% niqan 200 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 12% niqan  27 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Kebalan55%, Amis27%, Tayal1%, ni rahuq na o5%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Paudadan

= Paudadan{大德﹙巴烏拉藍﹚部落} =
Gaga mniq Hwareyseyn Sincungsyang ka alang Paudadan.

254 sapah ka kneegu na sapah, 727 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 72% niqan 526 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 28% niqan 201 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis48%, Sakizaya 1%, Bunun 4%, Tayal 4%, Truku 12%, Kebalan 1%, ni rahuq na o 3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Patrice Talon

thumb|Patrice Talon 2016-04-06-Patrice Talon（帕特里斯·塔隆）|alt=Patrice Talon 2016-04-06.jpg

= Patrice Talon（ 帕特里斯·塔隆 ） =
Mntucing hngkawas 1958 idas 5 jiyax 1 ka Patrice Talon ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Benin ta sayang o kiya ka Patrice Talon, pnaah hngkawas 2016 idas 5 jiyax 1 pnrajing kmlawa klwaan.

= Patrice Talon (帕特里斯·塔隆) =
Patrice Talon (Kari France: Patrice Guillaume Athanase Talon ; kngkawas 1958 idas 5diyax 1), hiya ka taxa Benin seyji jnwu, kngkawas 2016 mniq Soto Seyngkyo wada mbiyax mangal Soto Benin, idas 4 diyax 6 muda psdhuwan phiyu.

## Ndanan niya (背景)
Patrice Talon pa mniq Qqpahan Wata Cyey u wada dha splawa ‘Bukung Wata’, kiya ka dmkuh balay brah Soto Toma Poni Yayi uri, kiya mi mniq kngkawas 2006 mi kngkawas 2011 na seyngkyo cida dmayaw muway hbangan hiya. Kiya u bukuy daw wada mtdiyal quwaq ka ddha dha, Patrice Talon u mniq kngkawas 2012 wada hliyan pnhuqil Toma Poni Yayi ka hiya mi wada qduriq France, dhuq kngkawas 2014 cida daw wada mangal snrwanan cumi ka hiya.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Patis hengak kkklangan

**Patis hengak kkklangan** (Kari Amerika: **I**nternational **P**honetic **A**lphabet, ngayan puto **IPA**) we, kingal "patis pnstiyu hengak". Spatis daha mllamu hnghengak bobo dheran nii na seediq knkela krkari ka patis hengak kkklangan nii. Cikau patis nii ka kana seediq knkela krkari kkklangan, kika, mntena ka kana patis daha. Nngalan daha pheyu patis hengak kkklangan nii ka Patis Roma (Patis Latin) ma Patis Griik, uxe de, snlmeyan daha tikuh patis bgurah.
## Rekisi ma pnyahan
Knkawas 1888, tgkingal tkriyak ka patis hengak kkklangan. Ciida, kingal seediq knkela krkari, Pol Pasi ngayan na, dmudul mptgesa kari pneeyah Inggulis ma Hransu pheyu tgkingal IPA. Niqan dnyagan na Pssliyan Slluhe Knklaan Hengak Kkklangan ka dheya duri. IPA cnkau ta saya we, snlmeyan knkawas 2005. 

## Pgklaun IPA
Ga truma IPA, egu riyung patis mntena patis Latin, so ka [p], [b], [t], [d], [k], [g], [m], [n], [f], [v], [s], [h], [z], [l], [w], mghengak na kari Amerika ka hengak laqi nii. So ka [a], [e], [i], [o], [u]..., psdaling kari Espenio ka hengak bubu nii.

Niqan duma patis mntena patis Latin, ani si, hengak daha we ini kghengak kari Amerika, so ka [j], [r], [c], [y]. Ini pneeyah kari Amarika ka patis so nii, so ka:

# Hengak na [j] we, msdaling daka "j" na kari Jer-men, ini kgkari Amerika. "Y" na "Yes" ga truma kari Amerika hndure we, hengak so [j] nii.
# Hengak na [y] we, msdaling daka "ㄩ(ü)" na kari Telu. Ini pntena kari Amerika.

Gaya na cikau IPA we, "1 patis 1 pusu hengak", ini pntena so "sh", "th" na kari Amerika,  nngalan daha pndungus 1 hengak ka 2 patis.

Ga truma IPA, knpryexan daha hnyegan na duma patis Latin smalu patis bgurah, so ka N/n→[ɲ], [ɳ], [ŋ], [ɴ]...

Kntteyan ta qmita patis nmalan baro/toma/berah/bukuy patis IPA. So ka [n̥], nrutiq ka hengak laqi [n], bobo umal [͏◌̥] de, mdheriq di. Niqan kingal so [aː] dungan, dungus na [ː] we, pkbaro hengak [a].

Mesa ka Pssliyan Slluhe Knklaan Hengak Kkklangan, matis ta IPA de, malu ka cikau "[ ]". Ado ka ini pntena "[ ]" daka "/ /", mangal ta "[ ]" pnstiyu hengak dgehing , "/ / " pntsiyu hengak gheti. 

## Klkulu IPA

### [[Hengak laqi]] (pneeyah baraq)

* Patis hengak ga truma kulu mntena, so ka " ɸ β", ga iril we hengak laqi mdheriq, ga narac we hengak laqi rutiq.
* Nasi mgqbulic ka rako na kulu, kika uka ta brahan smalu ka hengak gaga peni.

### [[Hengak laqi]] (ini pneeyah baraq)











### [[Hengak bubu]]
Patis hengak ga truma kulu mntena, so ka " i y", ga iril we (hengak bubu) mtbale, ga narac we (hengak bubu) mtumun.


## Pndngusan（註釋）


## Lntudan nganguc（外部連結）

*Ppatis tennaw IPA
Paumeli

= Paumeli（包霧目力部落） =
Gaga mniq Taytung Cinfungsyang ka alang Paumeli.

80 sapah ka kneegu na sapah, 270 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 96% niqan 260 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 4% niqan  10 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, .
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Paul Kagame

thumb|Paul Kagame in kigali, Rwanda, 22 August 2016.-Paul Kagame (保羅·卡加米)|alt=Paul Kagame in kigali, Rwanda, 22 August 2016.

= Paul Kagame (保羅·卡加米) =
Mntucing hngkawas 1957 idas 10 jiyax 23 ka Paul Kagame ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Rwanda ta sayang o kiya ka Paul Kagame, pnaah hngkawas 2000 idas 4 jiyax 22 pnrajing kmlawa klwaan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Payljus

= Payljus（白鷺部落） =
Gaga mniq Pingtung Rayyisyang ka alang Payljus.

217 sapah ka kneegu na sapah, 664 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 644 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan  20 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan95%, Amis1%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pedro Pablo Kuczynski

thumb|Pedro Pablo Kuczynski Godard-Pedro Pablo Kuczynski( '''佩德羅·巴勃羅·庫辛斯基''' )|alt=Pedro Pablo Kuczynski Godard.jpg

= Pedro Pablo Kuczynski( 佩德羅·巴勃羅·庫辛斯基 ) =
Mntucing hngkawas 1938 idas 10 jiyax 3 ka Pedro Pablo Kuczynski ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Peru ta sayang o kiya ka Pedro Pablo Kuczynski, pnaah hngkawas 2016 idas 7 jiyax 28 pnrajing kmlawa klwaan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Payuwan

= Payuwan（排灣部落） =
Gaga mniq Pingtung Macyasyang ka alang Payuwan.

156 sapah ka kneegu na sapah, 531 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 518 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan  13 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan91%, Rukai1%, Tayal2%, Amis1%, Bunun1%, ni rahuq na o3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Peru

thumb|Flag of Peru- Kwoci（祕魯國旗）|alt=Flag of Peru|312x312px

= Peru（祕魯） =
thumb|File:Escudo nacional del Perú.svg-Kwohwey.(國徽)
Gaga kska Kska- Hunac Meycow ka Peru, 10 00 S, 76 00 W ka gaga na nniqan.
Kana ka knlbangan na o 1,285,216 sq km（hangan na o Tg20）
(knlbanga dxgal o 1,279,996 sq km, knlbangan qsiya o 5,220 sq km). 
Kana ka sejiqun o niqan 30,741,062 hiyi. 
Gaga Lima ka pusu alang paru, jiyax 28 idas 7 ka jiyax skrayan klwaan. 
Manu ka dxgal Peru ga wada sugan 18.80%  ka dxgal qpahan, 53% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 28.20% na.

Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Pedro Pablo Kuczynski, pnaah hngkawas2016 idas 7 jiyax 28pnrajing kmlawa klwaan.
thumb|File:Peru (orthographic projection).svg-Ida nkiya nniqan lnglingay.（自然地理位置）
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
## Pnyahan pnatas(參考資料)

* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
* https://zh.wikipedia.org/wiki/秘鲁（參考自中文維基百科）
Pekus

= Pekus（排骨溪部落） =
Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang Pekus.

24 sapah ka kneegu na sapah,  41 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 32% niqan  13 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 68% niqan  28 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal32%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Peter Mutharika

thumb|Peter Mutharika(彼得·穆薩里卡), kngkawas 2014|alt=Arthur Peter Mutharika 2014 (cropped).jpg
= Peter Mutharika （彼得·穆薩里卡 =
Mntucing hngkawas 1940 idas  jiyax  ka Peter Mutharika ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Malawi ta sayang o kiya ka Peter Mutharika, pnaah hngkawas 2014 idas 5 jiyax 31 pnrajing kmlawa klwaan.
縮圖|File:Malawei-ditu-zh-tw.png-馬拉威地圖
縮圖|File:Lilongwe Nico Centre area.JPG-首都街道
縮圖|File:MV Ilala.jpg-馬拉維湖渡船

= Peter Mutharika （彼得·穆薩里卡） =
**Arthur Peter Mutharika** (Kari Ingkoku: Arthur Peter Mutharika, phnang kari Ingkoku: //mutʰárika//; kngkawas 1940-), Malawi seyji jnwu, swayi brah soto Bingu Wa Mutharika, kngkawas 2012 prading ngalan tunux tang Mincu Cinpu Tang, mnngalan qqpahun Shwabu Bucyo, Kyoilibu Bucyo, Wacyawbu Bucyo uri, kngkawas 2014 idas 5 diyax 21, **Peter Mutharika** pa wada mbiyax mangal soto seyngkyo, mntna kngkawas idas 5 diyax 31 muda psdhuwan phiyu qnlhangan Malawi Tu5 Soto. 

Kngkawas 2019 idas 5 diyax 21, **Peter Mutharika** u mniq mntxal kcka pprngawan kari na knbeyhing seyngkyo pkla kari wada mbiyax mangal soto Dungan, binaw Malawi tubaraw balay hoying pa mniq kngkawas 2020 idas 2 diyax 3 muda pswau uka dungus niya ka lmutuc mangal, hiti daw **Peter Mutharika** u mniq mntna kngkawas idas 5 diyax 28 mntxal muda knbeyhing seyngkyo Soto cida wada ini baka ka hiya, kiya mi so babaw niya idas daw malix qpahun niya Soto.  

Kngkawas 2021 idas 8, keyngpo hoying u muda singsa **Peter Mutharika** Mincu Cinpu Tang pnusa dha patas sangsu. Pusa kari ka hiya palix ka kngkawas 2020 Soto seyngkyo, alaw 4 hiyi dayhyo niya u wada htran tumal Seyngkyo Yingkay.  

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
*Watan Diro
Peter M. Christian

thumb|President Peter M. Christian, kngkawas 2016|alt=President Peter M. Christian.jpg
= Peter M. Christian =
Mntucing hngkawas 1947 idas 10 jiyax 16 ka Peter M. Christian ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Micronesia ta sayang o kiya ka Peter M. Christian, pnaah hngkawas 2015 idas 5 jiyax 11 pnrajing kmlawa klwaan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Petro Poroshenko

thumb|Official portrait of Petro Poroshenko-Petro Poroshenko（ 彼得·波洛申科 ）|alt=Official portrait of Petro Poroshenko.jpg

= Petro Poroshenko（ 彼得·波洛申科 ） =
Mntucing hngkawas 1965 idas 9 jiyax 26 ka Petro Poroshenko ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Ukraine ta sayang o kiya ka Petro Poroshenko, pnaah hngkawas 2014 idas 6 jiyax 7 pnrajing kmlawa klwaan. His presidential term ended on 20 May 2019.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
Pgu

= Pegu/Pu/Pgu(紅藜) =
Sbiyaw ka Truku ga pgu nii o kingal pusu bi kndsan uqun. llbu bi qhuni ka hnigan na, seysay na o bbaraw bi, mhada do o paah pusu na qhuni embanah bitaq embanah ka seysay na suyang bi qtaan, saw bi rngayun qtaan ,kiya ka kiya ni mdka kuwi aji uri o mdka saw qtahi qnbilaq ka dmux na. mkmkan o asi ka tkanun, yasa mqsuqi bi bilaq ka dmux na asi mtqriyun qabang ka quwaq duhung, kiya ka ini tbus msuwiq ka bawax na da, dagun ta o asi ka gmaxan buwax masu mhapuy, srmuun ta mhapuy o kika suyang bi uqun. Kiya ka kiya ni saw balay sngkrawah Truku sayang do ungat ka pruway mhuma pgu da.laqi sayang ga manu ka bgu o ini dha klai d uri da. 

Pgu ni o kiya ka pusu bi uuqun rudan ta sbiyaw, plmaxun dha mhapuy payay buwax, masu, dhquy ni sari ka sjiqun. Lbuun dha wasaw djima, quru djima, uxay uri o sluun daha sinaw balay. Duri o pspuun daha udungko muduh ni dmatun dha nhapuy. Kiya uri o, mbiyax bi mipix narux ni pkmalu narux. 

Kana ka kngkwas o tduwa phuma pgu kdjiyax, mdungus bi phumaan ana naq ungac qsiya ka dxgal o tduwa hmaan pnegalang. Ita Seejiq o pspriyux mhuma masu ni pgu, iyux saw psduwa pkmalu ana dhuk knuwan ka dxgal gaga ta nniqan sayang. 
## Pnyahan kari(參考資料)
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Phuma egu bunga

= Phuma egu bunga (像地瓜一樣生生不息) =
Hani miyan msterung ciida,kingal ali,nikan kingal rudan alang miyan meyah qmita qbsuran mu rseno, klaun na hani nami msterung, mhulis qmita yami ma smiling,“Knuwan namu phuma bunga di Walis?〞

Maanu mesa ku lmngelung“ini ku phuma bunga wa!”mesa ku,“Knuwan namu tuting laqi sa rudan nii,salu mntena bunga nii egu laqi namu si”! Mesa qbsuran mu.
Pibutingan

= Pibutingan（順安部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Sincungsyang ka alang Pibutingan.

370 sapah ka kneegu na sapah, 1,056 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 21% niqan 225 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 79% niqan 831 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 48%, Sakizaya 10%, Bunun 2%, Tayal 1%, Truku 1%, Puyuma 1%, ni rahuq na o 3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Piling

= Piling（比麟部落） =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Piling.

94 sapah ka kneegu na sapah, 334 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 93% niqan 311 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 7% niqan 23 hiyi koia.

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 90%, Amis 1%, ni rahuq na o 2%.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Walis Pawan(郭明吉) daka Bakan Temu(梁秀珍).
Pinaski

= Pinaski（下賓朗部落） =
Gaga mniq Taytung Peynansyang ka alang Pinaski.

232 sapah ka kneegu na sapah, 670 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 50% niqan 337 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 50% niqan 333 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Puyuma36%, Amis4%, Paiwan3%, Bunun2%, Rukai1%, ni rahuq na o4%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pisirian

= Pisirian（比西里岸部落） =
Gaga mniq Taytung Cngkungcn ka alang Pisirian.

418 sapah ka kneegu na sapah, 1,054 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 70% niqan 733 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 30% niqan 321 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis64%, Puyuma1%, ni rahuq na o5%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Piyuma

= Piyuma（平和部落） =
Gaga mniq Pingtung Taywusyang ka alang Piyuma.

168 sapah ka kneegu na sapah, 716 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 702 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan  14 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan93%, Amis1%, ni rahuq na o3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Plmwan

= Plmwan（平論文部落） =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Plmwan.

36 sapah ka kneegu na sapah, 137 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 133 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 4 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal 93%, Amis 1%, Paiwan 1%, Saysiyat 1%, ni rahuq na o1 %.

= Alang Pinglunwun 【Plmwan】(平論文部落) =
Ngayan alang: Alang Pinglunwun 【Plmwan】

## Pgkela alang (部落特色)
Daha dungus ka ngayan alang "Plmwan", Tg.kingal "kmetuy", pnsltudan naq, kcbeyo we niqal waso bungan dheran hini, paru bale ngayan meyah kmetuy ka seediq tnalang; niqal kingal "hmudur", hnduran ka dheran ka ngayan srnuwan seediq tnalang. Mhedu cbuwan ka hengak ngayan Telu, srngagun cbeyo we Pirumoan.       

## Nniqan (所在位置)
Quri Singcusiyen Ciyensusiyang Yifongcun 11 ring hiya, kesun daha "Plmwan" ka seediq Tayal, meeniq quri tghunac tnarac 3 Kongri hari ka alang Yifong.    

## Dheran kndkilan (地理環境)
Meeniq tgnarac ruru Yifong, kteetu tgdaya dgiyaq Fuli, dehuk hari ckceka 1250~1300 Kongcu.    

## Kluwan nYencuming (部落所屬族群)
Atayal. 

## Srengo kari daha (使用語言)
Kari Tayal. Kari Plmukan. Kari Khilang. 

## Snhei/ Snhiyan (宗教信仰)
Cituciyaw. Tencuciyaw. 

## Pnneyah alang (部落由來)
Spooda pnatis 《Gaya na Tayalcu》, mneeniq naq dheran Nantosiyen Renaisiyang Lisingcun hiya, ado skadi dheran kmbgurah, kiiwada theruy meeniq Yifong, kesun daha Liliyuonse, anu ini baka ka dheran phmaan, kiya wada theruy mquri tgnarac ruru Malikuwan ka duma seediq tnalang dungan, kii pheyu tnalang saya.              

## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Aking Puhuk (桂素芳)
Plux

= Pelux/ Plux/ Plux(賊仔樹) =
Hngaran dha mangan dresiq. mudus mniq ana inu dgiyaq kuxun bi higun mkan klalay. Alaw sa niqan bi sknexan hnhangan niya, yasa mntna bi wasaw dresiq ka lipxan na, kiya ngaran dha plux ka hngan niya.

　　Alaw sa msaasaw bhgay ka lakaw niya, slokah qluway bi ini squran ka qhuni, maran malu bi ka ddan na eru, kiya saw sggngaran dha smalucipiq gyqaya bi dudux slipa bi phiyugan ruc sapah.
thumb|File:Tetradium glabrifolium.jpg-Phpah Plux.(賊仔樹花)
　　Spawda kbusan nhmuk lumau utux rdrudan sunan daw ada saw sknux ka snekaxan na, kiya malu bi rnawa na pn rhuran utux bgihur, emptsapuh bi msdaran smiyus kbusan nhmuk rseejiq knan ni, snpual dha mangan smapuh narux seejiq, saw ka snbuyas bi narux tunux bi narux qbubur dnii.
Pnguu

= Pnguu（來吉部落） =
Gaga mniq Cyaiseyn Arisansyang ka alang Pnguu.

127 sapah ka kneegu na sapah, 352 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 341 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 11 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Cou 94%, Bunun 1%, Paiwan 1%, ni rahuq na o 1%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Polo't

= Polo't（大峰峰部落） =
Gaga mniq Taytung Cangpinsyang ka alang Polo't.

33 sapah ka kneegu na sapah,  77 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 91% niqan  70 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 9% niqan   7 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis44%, Kebalan42%, ni rahuq na o5%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Ponaway

= Ponaway（帛納外部落） =
Gaga mniq Sincuseyn Ceynsusyang ka alang Ponaway.

32 sapah ka kneegu na sapah, 126 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 124 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan 2 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal93%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o 4%.

= **Ponaway  (帛納外部落)** =
Ngayan alang : Alang Ponaway【Ponaway】

## Snnaaxan alang (部落特色)
Ini klai ka dungus na ngayan alang “Ponaway”, nNgalan hengak Telu ka ngayan Telu. 

## Niqan alang (部落所在位置)
Alang Yuifong Censusiyang Sincusen.

## Gnyusan alang (部落範圍)
Tnngayun “Ponaway” na Tayal, ga quri 14 ring alang Yuifong Censusiyang Sincusen, meniq niqun psliyan Yuifang tgnarac yaani haha 5 km hii. 

## Dheran Pkdkilan (地理環境)
Ga tghunac qlliyan tgiril ruru Tayyaw nruru Yuifang, hmeruc tdaya dgiyaq Huri. Haypa 900-950 hari.     

## Kklaan ssaan(交通資訊)

## Nluwan alang (所屬族群)
Luwan Tayalcu.

## Sprengo kari (使用語言)
Pskari Tayal, Plmukan

## Snhei alang (宗教信仰)
Cituciyaw, Tencuciyaw

## Pnyahan alang (部落由來)

## Pklaan sprego (觀光旅遊資訊)
Alang nTayal Sqriq Marikowan（Mrqwang）

Spooda patis《Gaya nTayal》daka《Patis pntalang Kawsacu》, mneniq quri Nantosen Junnay Siyang Risingcun hayan. Bobo na knbgurah dheran, mtheruy musa meniq quri Yuifong, kesun Ririyongse. Anu wada ini baka dheran sqeepah, duma seediq musa mtheruy quri tnarac ruru Marikowan hiya. Ma pheyu tnngayaun alang Santayyawse（Tayax）. Mtdaha ka alang saya, alang Tayaw ka kingal, ma kingal ki kesun Pnpuro. 

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Hlidan na Aking Nawi(黃美玉).
Pongodan

= Pongodan（大橋部落） =
Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Pongodan.

397 sapah ka kneegu na sapah, 1,040 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 58% niqan 600 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 440 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis47%, Paiwan1%, Bunun1%, Puyuma5%, ni rahuq na o3%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pranab Mukherjee

thumb|Pranab Mukherjee, kngkawas 2015|alt=Pranab Mukherjee (cropped).JPG
= Pranab Mukherjee =
Mntucing hngkawas 1935 idas 12 jiyax 11 ka Pranab Mukherjee ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan India ta sayang o kiya ka Pranab Mukherjee, pnaah hngkawas 2012 idas 7 jiyax 25 pnrajing kmlawa klwaan.

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Poukwan Rungnan teynjanci

= Poukwan Rungnan teynjanci =
Poukwan Rungnan teynjanci nii ga ida kiya gaga smalu cici Taywan hini sayang na, hiya ga kingal Poukwan cici ksun. Gaga skuan ruwan Poukwan hiya kana ka snluan demptgsa kneinu, snalu dha Mincing uxay uri o Cankwo siida, mabang egu ka qyqaya qnlhangan Tanah Tunux siida, saw ka snalu qhuni qowlic ttqlian, kikay snalu Tanah Tunux dnii qyqaqya.Duma seejiq o paah hmuma, kmburung, smalu qyqaya ni dhuq mnhdu smalu qyqaya cici dnii pkla endaan, ida saw nii ka endaan rudan sbiyaw balay.
Posko

= Posko（璞石閣部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Yurisyang ka alang Posko.

148 sapah ka kneegu na sapah, 378 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 42% niqan 159 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 58% niqan 219 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis33%, Bunun5%, Truku1%, Seejiq/Seediq/Seejiq/Seejiq/Sediq2%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Prihuc

= Prihuc(羅氏鹽膚木) =
thumb|File:Rhus javanica var chinensis2.jpg-Prihuc(羅氏鹽膚木)
Qhuni prihuc o kari Seejiq/Seediq/Sediq, Tayal o ksun dha“ piring”, ida egu klgan ka kari Tlu uri. Kiya ni hbaraw bi sejiqun ga kuxul dha balay ka “qhuni prihuc”. 　

　Smkila bi bbuyu ni mrusaw dxgal Taywan ka pusu qhuni prihuc nii, ana inu ida qtaan balay. Tmphpah embhgay phpah ka jiyax krpuhan, mghiyi idas maxal dha dhuq babaw hngkawas na idas kingal. Ida smkuxul bi mniq thdagan bi nniqan ka hyaan. Babaw rabu hiyi qhuni prihuc nii ga embanah qtaan, mhru nanaq saw cimu spihan, embhgay qtaan, kiya ka seangal dha cimu mniq alang dgiyaq sbiyaw. Kiya ka “qhuni cimu qraqil” ksun dha. 　　

Seuxal han o smcimu hiyi na ga ngalan hlama smpih laqi alang. Hiya ga kika pusu bi gmaxun qsiya pmahun dapa empqpah sapah uri.
Psaniq

Psaniq o sqraqil kndsan ni sqnaqih utux. Kiya spdakar bi ka nii spatas trumq nii
# Quri kari：Smuling laqi kuyuh ni mnhuling kari（kari huling ka mnhuling sun）
# Quri uqun：Tunux, dowriq, pahing, balung, enduk, ngungu, wawa mniq nbuyas, muyak siida  psaniq ksun　tmngahan ka wawa embulang o saw wawa qowlit, brihut,rqbux,rapit, qbhni, saw ini hrii ubal niya na
#Hangan qnqaya：人體生殖器官名稱 Ngahan nkuyuh o‘psaniq’ksun rmngnaw kari Ngahan nsnaw o ‘qnqaya’ksun rmngaw kari
#Quri hhuqil：Niqan mhuqil ka seejiq siida, kana alang o kinal jiyax ini latat mnbasi ni Uusa mdkrang o lmawa 1 idas.
#Quri hnqilan seejiq：Mhuqil ka seejiq o jiyax siida skuun ka bqrus na. Mhuqil kaeman o sgrbu bi musa smku. Siida omnbasi ini ekan ini imah
#Quri tnbgan：
## Qmqugu gbiyan ka tama rudux
## Mkan mnhuqil hiyi seejiq ka huling
## Mnraqil ka babuy, puwaela papak  tmbru ni mkan bru na ni mkan rudux
## Pnsikan ini niqi bru nbuyas
#Quri mgdurug：
## 3 idas ini tduwa musa dgiyaq ka kana ruwan sapah ni initduwa saan mahu ngangut ka gndrgan. Nii o seiyah bgihur paru                
## 1 idas ini tduwa musabbuyu kasnaw, seiyah bgihur paru
#Quri seejiq mnarux：
## Niqan mnarux ka seejiq o ini tduwa tmayun . Asi ka madas tahut kika ini prana mnarux msa.
## Ini tduwa uqan ka snyusan （snapuh）paru mnarux
#Quri tmiyu：Tmiyu seejiq o tduwa , ini tduwa cuyuan ka hakaw utux sqriqi tduling baga

## pnyahan kari
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Prokopis Pavlopoulos

thumb|Prokopis Pavlopoulos(普羅科皮斯·帕夫洛普洛斯), kngkawas 2015|alt=Prokópis Pavlópoulos portrait.jpg
= Prokopis Pavlopoulos( 普羅科皮斯·帕夫洛普洛斯 ) =
Mntucing hngkawas 1950 idas 7 jiyax 10 ka Prokopis Pavlopoulos ga, empklaw ka hiya.

Bukung klwaan Greece ta sayang o kiya ka Prokopis Pavlopoulos, pnaah hngkawas 2015 idas 3 jiyax 13 pnrajing kmlawa klwaan.

## Po-ro-qe-pi-s.pa-fu-ro-rou-po-ro-s（普羅科皮斯·帕夫洛普洛斯）
Si-ra cng-cu-ciya, mngangal qmpah Sosoto Si-ra, ri-s, mptusa tuparu sapahpaysan ka Po-ro-qe-pi-s.pa-fu-ro-rou-po-ros(kari Si-ra: ll……………，diyax 10 idas 7 kngkawas 1950). 

Mhiyu qmpah ney-cng pu-can Si-ra kndadax kngkawas 2004 dhuq kngkawas 2009 (ida ngalan ney-cng,qou-ko-sing-cng mi ci-cung-sing-pu-can ka kngkawas 2004-2007, Nngalan ney-cng mi qou-ko-cu-si-pu-can ka kngkawas 2007-2009). 

Diyax 18 idas 2 kngkawas 2005, mniq yi-hwey Si-ra nnangal hiyi 233 pnhyuwan sosoto burah ka po-fu-rou-pu-ro-s, diyax 13 idas3 kngkawas 2015 rmirih ka-ro-ro-s. pa-pu-ri-ya-s umarang  pnsdhu phiyu qmpah.   

## Ndaan na kndusan（生平）
Pntingan na nniq Ka-ra-ma-ta ka Row-ke-pi-s.pa-fu-ro-pu-s「2」, kiya wa mptusa tuparu sapah  paysan ka tama na wa-si-ri-s.pa-fu-row-pu-ro-s.「3」bukuy na mniq alang sapah mnhdu prading ppyasan slhayan daw, kngkawas 1968 wada musa muuyas tuparu sapah paysan  huway-se-iyeyn Ya-deyn. 

「3」kngkawas 1975, wada muda mangal hbangan ppyasan cng-fu ka hiya, mnangal tudha tuparu sapah paysan truma qqurun pptasan patas( DEA, Diplome d’etudes approfondies , ya bay mntna psnama ppyasan po-s), kngkawas 1977 mangal slhayan Po-s ke-kou-huwa ri.   

Kngkawas 1983 wada mangal mptusa mdayaw, kngkawas 1986 wada mkala hu-cyaw-so, kngkawas 1989, wada mangal umaaw mptusa(ceyn-cu) sin-cung-hwa(2), kngkawas 1986 qmpah tudha tparu  sapah pyasan mi dmayaw qmpah mptusa.(4) Kngkawas 1990 dhuq kngkawas 1995, qmpah soto  Kang-su-tan-ting.Ka-ra-man-ri-su na su-ning hwa-ri-pan-kong-su ka hiya Pa-fu-ro-pu-ro-s, knda daxidas 9 kngkawas 1995 qmpah cu-si sin-min-cu-tang mi-ar-ti-a-ti-s.Ay-fo-to(kari Sira: Μιλτιάδης Έβερτ) na cng-cu-ku-wun(2)(5). Kngkawas 1996 ckau maaw ihwe wada mangal i-yeyn-sin-ming-cu-tang, kiya wada sin-ming-cu-tang na sin-wun mi sediq mprngaw cu-syun, kngkawas 2000, kngkawas 2004, kngkawas 2007, kngkawas mi kngkawas 2012 pllutuc mangal i-yeyn A-syang-cyi Ya-teyng. (2)(5)(3)       

Nniq idas 3 kngkawas 2004  na umaaw i-huwey,  wada mangal umaaw ka sin-min-cu-tang, wada ngalan burah cung-fu ko-s-ta-s.Ka-ra-man-ri-s cong-ri phyuwan ney-cung-pu-cang ka Po-fu-ro-pu-ro-s(5)(6).Idas 9 kngkawas  2007 bukuy na wada embiyax mangal umaaw i-hwey dungan, mpriyux cung-fu, wada pspuun ney-cung-pu mi kong-kong-c-si-pu, knttu qmpah pu-cang ka po-fu-ro-pu-ro-s.        

## Pnyahan pnatas(參考資料)

* List of current heads of state and government
Ptasan dqras

lala bi klgan seejiq o niqan matas dqras ka gaya dha'. seejiq Truku uri o niqan saw ni ka gaya dha uri. Pgaya matas dqras ka Truku o niqa balay pnegluban na kingal hnyigan seejiq, asi ka mgmeenu ka seejiq o kika mtduwa ptasan dqras hug? Kiya o laqi kuyuh ga asi ka mkla tminun, mmkay ni mhuma pnegalang, snaw o asi ka mkla tmsamat, tminun qngqaya. Manu saw kiya ni ptasan dqras o paru balay pnskraya niya. Seejiq Truku o nhdaan kndsan dha o asi ka muda hakaw utux ka utux dha, rudan o skwada ka seejiq o ini ksa wada mhuqil, wada plealay mhuma bunga msa. Skwada ka seejiq o utux dha o asi ka muda hakaw utux, Kika mtduwa dhuq mseupu utux rudan. Ptasan dqras ka seejiq o paru balay pnskraya niya kkeudus utux niya. Manu saw kiya ni ptasan dqras o Kika pusu balay bhragun kana seejiq Truku. Knsyangan ptasan o kuyuh o ptasan pnglux ni dqras, snaw o ptasan pnglux ni bkluy. Pnskraya na knxalan sayang o kkdrumut ta qmeepah ni kksuyang kana lnglungan t aita laqi Truku. 

## pnyahan kari
* 張素瑞. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Ptgaya Phiyug Sapah

## Ptgaya Phiyug Sapah (建屋開工祭儀)
Phiyug sapah ka Truku sbiyaw o ini smhmut musa plealu phiyugan sapah, kiya o asi ka saan bi plealay tkeuruy han, Saw aji daun sunu ni rngsux , ini tduwa phigan sapah o siyaw yayung ni siyaw ayug, malu bi phigan sapah o mhiyang dgiyaq ni mspngpung dgiyaq, deedaan dha gmraka eiyah pais. Kiya ni nasi hmjiyal ka malu smlaan sapah do o musa kmaalu pbiyi hiya ni mtaqi hiya yaa bi mkdha rabi ppsmiyah spi, qmita malu spi do mangal 3 btunux ni phigun na prqda. Knkla kndsan Truku ka rqda o asi ka 3 btunux, rahuq na hi o ungat, nii o nirih saw pnspuan tama, bubu ni laqi, kika paah ska rqda ka ranaq pnsblaiq mggealu msa ka kari rudan Truku,Babaw na nii tnsapah o mlawa dlutut mdayaw smmalu sapah ni kmeaguh msapuh miyah mseupu smapuh smlaan sapah, siida msapuh o gmdara rudux ni plaqan na dara ka rqda ni qngqaya djiyun smmalu sapah ni rmngaw ,“Utux mcinun hini ka snruwa su phigan sapah, saw mha tpusu ni tgblaiq meudus hini ka laqi su, iya yahi kmrasa ka kndsan dha wah! Brahaw su balay, nasi su yahan kmrasa do o aji empskila hini ka lqlaqi da, sus Bari”msa.Babaw smnapuh do musa maduk ka dsnaw ni uqun dha miyah mqaras smlaan sapah, meuyas ni rmgrig

## pnyahan kari
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Pucing

Pucing o pusu bi djiuuy snaw Truku, ana manu pqahun dha ka snaw Truku o ida asi ka smbbeytaq pucing. Kiya do pucing Truku o smbeytaq ksun uri, pucing Truku o niqan pucing musa tmsamat, pucing musa qmpahan, pucing mdkrang. Pucing qngqaya djiyun snaw o ini tduwa hmtun tmlung kuyuhni laqi uri. Pucing djiyun musa mdkrang o dhuq sapah dga ini dha hmci smku ni dha endwaunini bi smku, duri o ini tduwa tmliung ka kuyuh psaniq. musa qmita wauwa ka risaw o ngalan gnqbubur wauwa ka pucing nii uri. 

## pnyahan kari
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.

thumb|
Pucunug

= Pucunug（文樂部落） =
Gaga mniq Pingtung Rayyisyang ka alang Pucunug.

293 sapah ka kneegu na sapah, 1,033 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 1,007 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan  26 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan93%, Amis1%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pspung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu

**pspung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu(原住民族語能力認證)** 

Klaun mu o kari Truku o jiyun ska ruwan sapah nanak, ini jii musa ngaunt. Bhangan seejiq do o ksun ta dha, ksgun ta rmngaw ka kari mu Truku. Hici do shngiyun mu ka kari mu da. Kmpriyux ka knxalan, prajing smluhay kari ta nanak. 

Paah 2001hngkawas prajing pspung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu. 行政院原住民族委員會(行政院原住民族委員會)(prajing pstutui klgan kari seejiq, spruun na balay qmita, saw sklwiyun knxalan ka nii. Pspung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu, smpuru na 14 klgan seejiq 42 klgan kari , iyuh na aji pedang klgan kari ni tnslhayan. 

Spowda na saw nii kari klgan do duwa srisuh da, mnda kana dmppatas ni rdrudan alang. Mtbbrih mpprngaw nima patas da, tduwa hciyun lqlaqi hici ni tgsaan laqi hici. 
wada muda saw nii uri ni qlaun thowlang mklawa ka lnlungan seejiq tnpusu, phiyu kana mtgsa kari klgan. Tmgsa klgan kari ni klgan tnslhayan, tmgsa endaan ddrudan, tgsa dha dqlaqi alang. 

Pspuung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu, nii o dmudug gkla kari ta nanak. Btasan uri o psruway mku jiyax slhayan kari klgan, qmangaw mnda pspuung ni pgkla knkla kari seejiq ka mtgsa ni pslhayun na kana, malu balay ka bnnku saw nii. Pspuung ni pgkla knkla o uxay msriqu, aji ka mslxan uri, niqan bi rmun ta smtrung. Lala bi ka erug slhayan pnnhulan ni psliyan ni slhayan ptasan ka saan smluhay. 

Pusu balay qpahun seejiq knsxalan sayang ka lmutut kari klgan, gkla rmngaw kari klgan seejiq o asi ta ka muda kana. Txtaxa muudus ska Taiwan hini o ppsluxay ta snparu qmita, muda pspuung ni pgkla knkla kari seejiq tnpusu o krana gkla embahang rmngaw smpug rmisuh, kiya ni mtrura kika klgan seejiq maangan kari ni mrmuh ska kndsan, mqaras smmluhay. 

## pnyahan kari
* 鍾王秀娟. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Ptasan

Ptasan o sapah saan snluhay laqi matas. Pusu smluan kska hiya o iyuh kkrana knkla. Powda saw nii uuda slhayan o tduwa smblaiq hyaan nanak ni klwaan ni kana seejiqun. Kiya ka kiya ni knkingal klwaan o yaasa ini plka ka knkla kndsan dha do ini hari plka ka pntriyan gaya dha uri. Yaasa ini plka ka hngkwasan ni pusu slhayan do niqan lala klgan ka ptasan.
# brah 6 hngkwasan o ‘tgwawa ptasan’ daha ka ‘ptasan prjingan’ (幼稚園) ksun.
# kska 7-12 hngkwasan o ‘tgbilaq ptasan’ (小學) ksun.
# kska 13-15 hngkwasan o ‘tgska ptasan’ (國中) ksun.
# kska 15-17 hngkwasan o ‘tgbaraw kska ptasan’ (高中) ksun.
# babaw 17 hngkwasan o ‘tgparu ptasan’ (大學) ksun.

## 參考文獻
* 胡永寶。(2011)。Wikipedia維基百科族語詞條試寫──原住民族語詞條 2011作品集。教育部。
Puljekuwan

= Puljekuwan (下草埔部落) =
Gaga mniq Pingtung Sucusyang ka alang Puljekuwan.

42 sapah ka kneegu na sapah, 157 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 97% niqan 152 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 3% niqan 5 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan 78%, Bunun 3%, ni rahuq na o 17%.
## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Puljetji

= Puljetji（佳興部落） =
Gaga mniq Pingtung Taywusyang ka alang Puljetji.

138 sapah ka kneegu na sapah, 456 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 98% niqan 447 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 2% niqan   9 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan94%, Bunun1%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pungudan

= Pungudan（大梅部落） =
Gaga mniq Pingtung Mutansyang ka alang Pungudan.

130 sapah ka kneegu na sapah, 359 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 90% niqan 323 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 10% niqan 36 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Paiwan86%, Amis1%, Bunun1%, Rukai1%, ni rahuq na o1%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pusong

= Pusong (布頌部落) =
Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Pusong.

284 sapah ka kneegu na sapah, 709 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 52% niqan 368 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 48% niqan 341 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 36%, Puyuma 10%, ni rahuq na o 6%.

## Pnyahan pnatas (參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pukpuk

= Pukpuk（簿簿部落） =
Gaga mniq Hwareyseyn Ciansyang ka alang Pukpuk.

2,688 sapah ka kneegu na sapah, 6,978 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 18% niqan 1,245 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 82% niqan 5,733 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Amis 15%, Truku 1%, Bunun 0.5%, Tayal 0.5%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pusu uqun Truku

## Pusu uqun Truku (太魯閣族主食)
pusu bi uqun Truku sbiyaw o bunga, masu, basaw, pgu, phmaun dha ska dgiyaq. Bunga sbiyaw o prparu ni malu balay uqun,mnkan bunga ka Truku sbiyaw o bi mqqowduh ni embbrax balay ka qbubur dha, masu daun o uqun kdjiyax, gmaxan pajiq qulung ku idaw masu o rmabang bi malu uqun, masu dhquy o masu nrayray sun uri, hlmaun uqun smiyan. masu nbaqu o psnagun ni mahun dha niqan daun mqaras, basaw ni pgu o dagun suyang bi uqun uri, kiya ka kiya ni yasa mdka kuwi bilaq balay ka dmux na do, gmaxun dha mhapuy masu, basaw da.Saw balay smkrawah ini dha phmai ka basaw ni pgu saying da. masu o niqan bi brian sbrigan alang paru sayang, kiya ka kiya ni mkaray bi brigun ha. Bunga nuduh ka sbrigun seejiq Klmukan o mkray bi, kingal o niqan 50 pila, kingal lnbuan yaa bi 5 ka bunga, kiya o 100 pila. Lmnglung ku ka yaku o naa ta bi mhuma bunga ni tmukuy masu sbrigay ta kkrana kndsan ta.

## pnyahan kari
* 金清山. (2011). Wikipedia 維基百科 族語詞條試寫─原住民族語詞條 2011作品集. 教育部.
Putuh lnglungan

= Putuh lnglungan(謙卑) =
Sow saman ksun do, rwanun naka laqi, rngagun na kari.  “ Ita seejiq o iya asi ksaang
rmngaw kari, tlbu hari ka lnglungan su ni kputuh hari uri.
Putuh lnglungan na ini kbaraw

= Putuh lnglungan na ini kbaraw(心胸狹窄，不寬闊) =
Pxan kingal tnsapah o gaga pprngaw kari, pprngaw kari siida o yabi ini aw lnglungan taha ka kari, mhici msaang ni asi usa da.  Rmngaw ka tama naga,  “Putuh lnglungan na ka laqi nii, ini kbaraw lnglungan na, asi ka tlbu hari ka lnglungan ta, iya asi angan baraw”naqih kida saw nini.
Putuh lnglungan na ni ini kbaraw

= Putuh lnglungan na ni ini kbaraw (心胸狹窄，不寬闊) =
Pxal kingal tnsapah o gaga pprngaw kari, pprngaw kari siida o yabi ini pdungus ka lnglungan dha, hmici msaang ni asi usa da.  Rmngaw ka tama na, “Putuh lnglungan na ka laqi nii, ini kllabang lnglungan na, asi ka tlbu hari ka lnglungan ta, iya asi angal baraw” naqih kida saw nii.

## Putuh lnglungan (心胸狹窄)
Saw saman kusun do, lwanun na ka laqi, rngagun na kari “ ita seejiq o iya asi tpruq msaang rmngaw kari, tlbu hari ka lnglungan su ni kputuh hari uri” msa.
Puyen璞園

Kbberih kndalax dame meyah theruy sapah nrudan na ka llaqi tnsapah Puyen(璞園) nii. Meyah Pstotuy smalu knbgurah ka qyuqeya snalu btakan ma, psupuun lnlungan isucya(藝術家) ka smalu qyuqeya ddoun daha msuupu kndesan. Egu riyung pnhumaan na qnalang btakan msama ka ssiyo ngaguc hiya ma, ga psaun ka klengan sneli na so uka sppegan kndesan na ka hwasu(化石) qhuni, pngerah btunux, liwas ga gmarang so toma qhuni mhei. Kiya ka qtaan so bale ida nkiya malu bale qtaan.      

璞園的主人為繼承家業從美國返鄉定居，將傳統的竹產品創新、改造，更結合藝術家的創作，使竹藝術與生活緊密結合。在濃密翠竹圍繞的庭園中，巧妙擺設個人收藏的各類萬年木化石，石盆、陶甕散落在果樹綠地之間，精巧優雅、為人文與自然和諧交融的園地。
Pusu Seediq

= Pusu seediq(賽德克族人起源） =
Mprengo ku kingal so pnyahan rudan cbeyo sa, qnbhangan mu so kari rudan daha, tama su ma, pnyahan ta so plaale ta so menaq bobo dheran hini, rseno sa, ddaha si. Lmngelung ka ddaha rseno si ma, ita naq daha rseno mesa sa, ma uka dungus ka ita naq rseno mesa si, ma ye pneeyah naq inu ka ki, anu ka seediq dungal so bbaro snuunux si, ma wada remux pusu beling, pusu qhuni hi si, saan daha so mqiri si ma, mqedil menaq hi si, uka lukus cbeyo han, mbberas kana, desun daha si ma, musa smalu kingal sun sapah niqal si ma, ma lmngelung ka seediq si ma, mqedil ki si, sdngedan daha hi ka sun qyqeya na kiya, kesun kiya si we luqah kesun daha sa, ini daha kulay so sun mqedil si peni, sdngedan daha si ma, ini pttuku diida ka luqah na si, ma, usa, wada skgulun musa bubul qsiya ka kiyan rseno si ma, wada bubul qsiya si ma, wada dmidil kiyan qriyan si.
 
Ma, tlame ta mita ka so luqah nii mesa sa, skdiun daha so henu sa, ye so daha thiiqan, hnuwan daha so beling birac ma, beling muhing ma so toma qduwan si, ka henu si ma, tlame ta ka sun luqah ki mesa si ma, wada hiya di si we, ye niqal dungus na, mlawa ka seediq si, mlpuudus ta di mesa si. Nii so slayun so oda ta muudus di mesa si.
 
Ma gisu ka kiyal rseno si we, wada muda pehing ptebuk tnlaman muda ptebuk sdheriq qriyan na di si, uka qsiya di si. Mpkuudus ta di mesa si ma, ye bsiyaq hari di si we, skpahung ka mqedil ki di si, ma peeyah ciida di si ge, tuting laqi mqedil si. Kika ye slmeyan so oda mprana bobo dheran di peni, wada mrana ka seediq di si ma, mrana hbaro ka seediq di si ma, kika laqi pstrengun daha dungal si ma, kika msterung ka laqi ma, hbaro ka seediq di si.

= Pusu Seediq (賽德克族-人的起源說) =
Qbhangan mu rdrudan wada mgedun ka pnyahan ta cbeyo.

Daha ka rseno ka slale tkriyak.

Ini klai kndalax inu ka seediq bbaro snunux, mbberas kana seediq cbeyo, wada remux lhengo pusu qhuni ka heya, mosa muuruy ka rseno, kela naq mqedil ka heya.

Wada suupu remux sapah truma ka dheya, smkagun ka kingal rseno:” usa bubun qsiya.”

Kiya ka, wada mangan qriyan desun na bubun qsiya.

Cwaqun daha qsiya ka sneku mqedil “luqah” mesa ka rseno.

Mrengo ka heya:” Tlame ta luqah na!”

Wada daha tlamun ka berin birac, muhing ma toma qduwan, tlame ta luqah ma, wada remux du niqan ba dungus.

Mlawa ku:”Wada miyan sdlayan ka kkuudus di!”

Tmalang ka rseno, sdheri mu takun, wad ana prequn ka qriyan uka ka qsiya di.

Rnengo tgbukuy na mesa:”Pkuudus ta di!”

Ini qbsiyaq skpahung ka mqedil bobo mntuting laqi, pstrengun daha laqi, mrana ka sseediq di.
Pusu bi smiyan Truku sbiyaw Mgay Bari

Pusu bi smiyan Truku sbiyaw Mgay Bari （Mgay Bari 以前太魯閣族祭儀）
 
Emptukuy ni emphuma ana manu pnegalang brah na o asi ka plealay musa smapuh utux rudan han, kiya ka mha suyang bi hru na ni malu bi gnhiyi na msa ka kari rudan sbiyaw. Gaya smapuh o saw nii. Msgasut alang ga mk3 jiyax ka pnsrmalan ni spida na hraan idas ska rabi ka smapuh bbuyu hiya. Paah sapah mowsa smapuh ka Msgasut o madas kingal laqi snaw emptghuy hyaan musa,Msgasut o rngagan na ka laqi snaw kndadax mowsa siida, “Mowsa ta smapuh utux ka sayang da, iya bi squwaq ni gmlux balay”. Babaw na nii do mhing tahut ni ngalun na ka qbulit ni qhuni qada na ngangut ni braha na mtahu. (Pusu na ka nii ga tealax smudal lnglungan ni psbgurah euda), iyax jiyax musa smapuh o ini phngi ka tahut nii. Babaw na nii mutung harung gaga jiyun laqi snaw ni hmiru harung musa spuhan. Smapuh siida o dmuuy harung mhiyug kiyig ka laqi snaw nii..Madas kana ana manu ghak pnegalang, Mnhdu smapuh pnaah spuhan dhuq alang do miyah hyaan kana ka tnealang peangal ghak nadas Msgasut, yaasa klaun dha nadas Msgasut nii ka ghak o suyang bi ni mrana bi gnhiyi niya. Kiya ka kiya ni ini tduwa hmut musa tmukuy ka seejiq, asi ka plealay musa tmukuy ka Msgasut kiya ka suyang bi hru na mrana bi gnhiyi na. Nasi aji saw kiya dga, ini kmalu hru na ni naqih gnhiyi na uri, duri o tmbriun mhuqil ka seejiq, ana qbhni saw kiya uri, msa ka kari hnici rudan Truku sbiyaw.Saw nii ka kari Msgasut, “Utux tmninun ana manu! Ana nami rbangun ka isu, yaasa kana klgan ghak uqun ni pnegalang o snalu baga su kana, babaw tnukuy nami do thdagan, shdaan su, pqyuxan su, sdmlan su, sbhuran su ni pkdakil bitaq mphpah ni mghiyi kana. Brahaw misu balay Utux Tmninun! Hngkawas nii o wada nami mnduwa mangal uqun ni hiyi pnegalang paah qmpahan. Saw nii nami pslwilun mkug brah su hini sayang； ngali nami haya ni rinah emblaiq ni mqaras sunan tmdahu hangan su, smtama sunan ni smapuh  sunan isu Utux Tmninun ana manu.  

“Utux Bari hakawas sayang ka kndsan nami o malu balay knlwaan su, gmhak nami o malu balay nangal nami ni mttuku balay, kksa nami bbuyu o kmalu utux, biqi kkla matas ni klwai ka lqlaqi nami, hkawas duri o sbliqi nami duri. Mhuway su balay utux bari. “gaya”ka pusu bi Kndsan Truku sbiyaw, kana ana manu qpahun o ida asi ka murug “gaya”,  kiya ka malu nuda ni emblaiq ka kndsan uri. “gaya”nii o Kari hnici rudan sbiyaw,  stgsa kdjiyax tama ni bubu quri lqian dha, smparu “GAYA”ni murug“GAYA”ka kndsan dha. “GAYA” nii o utux rudan ni utux tmninun ka pusu na.  

## pnyahan kari
資料來源口述耆老Yudaw Pisaw 1999
Puyuma

= Puyuma（普悠瑪部落） =
Gaga mniq Taytung Taytungsu ka alang Puyuma.

1,136 sapah ka kneegu na sapah, 3,132 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 39% niqan 1,233 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 61% niqan 1,899 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Puyuma28%, Amis6%, Paiwan1%, Bunun1%, ni rahuq na o2%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pyanan

= Pyanan（南山部落） =
Gaga mniq Yilan Tatungsyang ka alang Pyanan.

259 sapah ka kneegu na sapah, 857 hiyi ka kana knhbragan na hiyi. Tnpusu seejiq o mangal 94% niqan 806 hiyi sp, rahuq na uxay tnpusu seejiq o mangal 6% niqan  51 hiyi koia. 

Kana ka kleegan seejiq ga, Tayal86%, Amis1%, Truku1%, ni rahuq na o5%.
## Pnyahan pnatas(參考資料)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Pyasan tgciway Cinay

= Pyasan tgciway Cinay(親愛國小) =
Gaga mniq truma hraan hidaw Nan tow seyn Jn ay syang ka pyasan tgciway Cin ay. brah niya niqan pusu bbaraw bi yayung slaq(mtudu) muda qluli. Nniqan na o wada hari hay pa 900m ka knbaraw na, ida mnkiya balay qtaan, ida mpyasan balay tnpusu seejiq ka pyasan nii.

Pyasan tgciway Cin ay ga pnhiyug knlwaan Tanah Tunux hngkawas Caw he 12(hngkawas 1937) siida, brah bi hangan na o fan tung cyaw yi swo Plngawan ni fan tung cyaw yi swo Inago ksun. Yasa ini pntna ka alang Plngawan Tayal ni alang Inago Seejiq Truku, duri ni gaga mniq kngkingal na ddgiyaq.
Klwaan ta Tanah Tunux siida, phiyugun sapah pyasan, sapah spuhan ni sapah ptasan kana ka klealang. Hici hari knlwaan dha do iyux kmdungus klwaan ka klealang seejiq tnpusu ni thjilan dha alang sayang ka Plngawan Tayal uri. Prajing bi han o pnhyugan dha alang dSmil ka sapah pyasan. Ma ka hici duri o thjilan dha gaga nniqan pyasan sayang ka sapah pyasan da. Miyah thjil Taywan ka Kwo min cungfu do wada pryuxun “ Cin ay kwo min pyasan” duri ka hangan na, manu ka Inago fan tung cyaw yi swo ga wada pryuxun Sung rin fn syaw uri da.
Smnru ka rudan sbiyaw ga laqi empuyas siida, meuyas alang Daya ka laqi dciway(yabi ini dhuq10 hngkwasan), dhuq 10 ka hngkwasan dha do asi ka kndadax alang Daya stabuy muda hanabay ni musa meuyas alang Plngawan kida, ida wada meuwic bi ka laqi empatas siida. Yaasa musa qpahan ka seejiq dealang, musa meuyas ka laqi empatas ga asi ka mksa dhiyaq hari lgelug.

Dhuq min kwo hngkawas 57 duri do prajing peuda meuyas 9 hngkawas kana ka laqi empuyas da, tduwa musa meuyas kana ka laqi empuyas, asi ka qulung meuyas kana ka laqi dealang. Pniyah Wan ta fa teyn cang, alang Plngawan, alang Pulan dnii tru nniqan alang laqi ka miyah meuyas pyasan tgciway Cin ay, ida niqan egu klgan sejiqun uri ka ruwan sapah pyasan, saw ka Plngawan Tayal, Seejiq Truku, Klmukan ni khilang dnii klgan. 
Endaan ptqraq paru bi runu 921 ka sapah pyasan laqi tgciway Cin ay, sbgrahun phiyug sapah pyasan saw mndungus bi gaya tnealang seejiq tnpusu dxgal, wada skrayan rakaw tnpusu seejiq ka bgurah sapah pyasan sayang da, ida ini ktna ni kingal nanaq qtaan, kuxul bi yahan smlhaw kndadax eseisil alang seejiq mprigaw. 
Kndadax seuxal balay o kmnbiyax bi dmudu laqi empuyas smluhay quri saw knkla rdrudan sbiyaw, saw ka tminun pala, tminun rawa, brunguy ni towkan. Duri ni smluhay grig rudadn sbiyaw ni kari Ciuli Tayal ni kari Seejiq Truku, ida mnatas patas uri stgsa dha laqi empuyas. 
Sndhyaan dha kari Ciuli Tayal ni kari Seejiq Truku ga, musa pspung kari Nan tow seyn, uxay kiya o musa pspung kari alang brnux paru o ida mnangal malu hangan uri.
Pyasan tgciway Cingcing

= Pyasan tgciway Cingcing （清境國小） =
Gaga daya hraan hidaw Nantowseyn Jnaysyang ka pyasan tgciway Cingcing ksun, gisu sdalih bi Taycung ni Hwareyn dha seyns nii. Niqan elug Tay14 cya gaga lmihu hiya, plutuc dha ka Taycung ni Hwareyn dha seyns. Pyasan tgciway Cingcing nii ga pnhiyug hngkawas 1967 siida, pusu na balay o sphiyug na peuyas patas laqi, saw ka pnaah Cungkwo Tlu na mnsaping imin ni Jungmin. Pyasan tgciway Cingcing nii ga pneiyah Sowtingsincun, Tingyueynsincun, Jungkwangsincun, Powangsincun ni Jncang dnii klealng ka laqi meiyah meuyas patas.
Pkla tru knmalu na pyasan tgciway Cingcing

Tgkingal knmalu na o “Tgkingal bowqax nniqan”

Gaga haypa 1748M ka pyasan tgciway Cingcing ksun, kiya ni mltu ka karac rbagan, msipa bi ka karac misan. Rbagan do ida hbaraw bi ka seejiq miyah rmigaw hiya,miya trbug lntan hngak karac hini, kiya ni ksun dha “Qdriqan kncilux” ka hiya. Pyasan hini ungac kiyayi pskltu nniqan(wana sapah teynnaw ka niqan), ungac kikayi skbgihur uri, mkan nhapuy o ida ini tmring uri. Saw nii malu bi nniqan ka rbagan alang Snapaw hiya.

Misan do ida msipa balay ka karac wah, lqian hini ga ini sa mskuy, ada ka luhay dha nniqan paah laqi ka hini. Nasi saw kska ka yahan na meuyas hiya do, ini tduwa skila duma ka lqian, hici o wada thjil alang breenux duri. Emptgsa hini o ida miisug hari knskuy kiya wah! Taqi keeman o asi ka smapaw teyntan kika tduwa malu tnqian keeman.

Tgdha knmalu na o “Tgkingal gnmaxan egu klgan sejiqun”

Pyasan tgciway Cingcing nii ga, laqi meuyas o hbaraw bi kleegan sejiqan. Niqan tnpusu seejiq(Seejiq balay, Bunun, Paiwan, Rukai, Thau dnii), niqan klmukan, niqan Khilang, niqan pnaah Cungkwo Tlu Yunnansng tnhjilan Kwomincnfu Minkwo hngkawas 38 ni 50 uri,ida egu bi klgan uri ka dhiya. Sayang do gisu rwahan kana ka rhngun klwaan dni, nii mstrung seejiq Taywan ka duma pnaah eseisil klwaan seejiq. Uxay uri o miyah qmeepah Taywan hini, dsan dha ka lqian na uri.Kiya ka hbaraw bi lqlaqi gaga meuyas patas pyasan tgciway hiya. Pyasan tgciway Cingcing ga ida spruun dha bi qmita ka quri sejiqun kklgan, kiya ni tgsaan dha bi ka quri knkla egu klgan sejiqun. 

Tgtru knmalu na o “stgsa lqlaqi pyasan ”

Egu bi ka stgsa dha lqlaqi mniq pyasan tgciway Cingcing, saw ka mgrig grig sejiqun Cungkwo Tlu Yunnansng, ida egu ka gnegrigan dha grig da. Saw ka grig kungcyuey(Taycu), grig Hanicu, grig Icu, grig Myawcu dnii. Ida miyuk Hurus na Rahucu uri wah. Teumal nami euda dealang Snapaw hini uri, saw ka kndsan Hanicu na Cangceyieyn, saw ka kndsan Icu na  Smiyan Puniq(Hwopacey) uri, saw ka kndsan Hanicu na Cangceyieyn, saw ka kndsan Icu na  Smiyan Puniq(Hwopacey) uri. Ida slhayun lqlaqi hini kana ka dnii.

Duri ni embiyax ni mdrumuc bi madas lqlaqi musa sttu mksa kdgiyaq gaga baraw bi alang snapaw hiya uri, ida asi ka mnusa mksa tru Pungpung Gokang hiya ka kana mnuyas pyasan tgciway Cingcing ka lqlaqi wah! Ida mdudul bi laqi meuyas musa pspung snluhay dh aka lqlaqi Pyasan tgciway Cingcing hiya, pkegu knkla ni pkniqan pahung na meuda ana manu hici.

## Pnyahan pnatas(參考資料)
詹素娥 Lituk Teymu