Celal Karyağdı

**Celal Karyağdı** (, 2 Haziran 1914, Şuşa - 1 Ocak 2001, Bakü), Azerbaycanlı heykeltıraş. Fuad Abdurahmanov ile birlikte Azerbaycan'ın öncü anıtsal heykeltıraşlarından birisi olarak kabul edilmektedir.

## İlk yılları ve eğitimi
Celal Muharrem oğlu Karyağdı, 2 Haziran 1914'te Rus İmparatorluğu'na bağlı Yelizavetpol Guberniyası'nın Şuşa şehrinde doğdu. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti ve teyzesi ile büyükannesi tarafından büyütüldü. 1927'de Bakü'ye geldi ve burada 1928-1932 yılları arasında Sanat Okulunda eğitim gördü. Okulda Aleksandr Gerasimov, Pridatok ve Kosichkin gibi önde gelen Rus realist sanatçılar ders veriyordu. Kosichkin, Karyağdı'nın manzara resmine olan ilgisinin gelişmesinde büyük rol oynadı. Kolejde öğrenim görürken Yelizaveta Tripolskaya ve Pinhas Sabsai'nin atölyelerine katıldı.

Daha sonra 1932-1935 yılları arasında Tiflis Devlet Sanat Akademisi'nde eğitimine devam etti. 1934 yılında heykeltıraş ve pedagog profesör Yakob Nikoladze'nin (1976-1951) sınıfına kabul edildi. Nikoladze, Karyağdı'nın doğayı görme ve ona keskin plastik formlar verme becerisini geliştirmesine yardımcı oldu. Maddi zorluklar nedeniyle eğitimini yarıda bırakarak 1937'de Bakü'ye döndü. 1930'larda aynı zamanda gazetelerde ressam ve Sanat Okulu'nda öğretmen olarak çalıştı. 

## Kariyeri
Karyağdı, Bakü'ye döndükten sonra bağımsız yaratıcı faaliyetlerine başlayarak kariyerine adım attı. 1940'larda heykeller yapmaya başladı. Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında cephe gazetelerinde siyasi karikatürler yayınladı ve savaştan sonra halkın sanatsal tasvirleri üzerinde çalıştı. Çeşitli heykel türlerinde eserleri bulunmaktadır. Eserlerinde anıtsal-dekoratif heykeller merkezi bir yer tutmaktadır. Sanatçının karakteristik özellikleri arasında imgelerin yoğunluğu ve ulusal renkler yer almaktadır.

İçerişehir kalesi surlarının yakınındaki ünlü hiciv şairi Mirza Alekber Sabir'in heykeli ilk önemli eserlerinden birisi oldu. Karyağdı'nın anıtsal-dekoratif heykel çalışmaları, sanatsal ifade gücü ve dinamizmiyle dikkat çekti. Nariman Narimanov heykeli (1972) ve Sovyetler Birliği Kahramanı General Hezi Aslanov anıtı (1983, Lankaran) gibi heykelleri Azerbaycan heykel sanatının örnekleri arasında yer aldı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında yüksek tirajlı bir gazete için askeri sanatçı olarak çalışırken, cephede aldığı notları savaş sonrası yıllarda portre türündeki çalışmalarında kullandı. Bu dönemlerdeki eserlerinde heykeltıraş, kabartma sanatına büyük önem verdi. Sovyetler Birliği Kahramanı İsrafil Memmedov'a ithaf edilen, büyük boyutlu olmayan anıtsal kabartma "*Bizim Devrin Koroğlusu*" yarattı.

Karyağdı uzun yıllar Azerbaycan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde öğretim üyesi olarak görev yaptı. Bülbül, Reşid Behbudov, Cihangir Cihangirov, Hurşidbanu Natevan, Mirza Alakber Sabir ve Niyazi Hacıbeyov büstleri Karyağdı'nın en iyi eserleri olarak kabul edilir. Kara Karayev'in heykel büstü (1965) Karyağdı'nın en iyi portre çalışmaları arasında gösterilmektedir. 1950 yılında Azerbaycan Kültür Bakanlığı, Bakü Hükümet Evi'ne dikilecek Vladimir Lenin anıtı için en iyi proje yarışması düzenledi ve yarışmayı Celal Karyağdı kazandı. Lenin heykelinin yapımı dört yıl sürdü. 1955 yılında 11 metrelik bronz heykel dikildi. Heykeltıraş, Sovyetler Birliği'nde Lenin'in en iyi heykellerini yapan Nikolay Andreyev, Sergey Merkurov ve Matvey Manizer'in yaklaşımlarını detaylı bir şekilde inceledi.

1954 yılında yaratıcı çalışmaları nedeniyle Azerbaycan SSC Onursal Sanatçısı unvanıyla ödüllendirildi. 1959'da, Kızıl Bayrak İşçi Nişanı, 1960 yılında Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı, 1987'de ise Onur Rozeti Nişanı ödüllerine layık görüldü.

## Ölümü ve mirası
Hanende ve besteci Cabbar Karyağdıoğlu'nun yeğeni olan Celal Karyağdı, 1 Ocak 2001'de Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de 86 yaşında öldü ve Fahri Hiyabanı Mezarlığı'na defnedildi. Şu anda Azerbaycan Devlet Sanat Galerisi koleksiyonunda Karyağdı'ya ait 6 eser bulunmaktadır.

## Kaynakça