Suriye İç Savaşı'nda kimyasal silah kullanımı

**[[Suriye İç Savaşı]]** sırasında sarin, hardal gazı ve klor gazı kullanıldı. Çok sayıda can kaybı, özellikle 2013 Guta kimyasal saldırısı , uluslararası tepkiye yol açtı . Bildirilen kimyasal silah saldırılarını soruşturmak üzere bir BM bilgi toplama misyonu talep edildi. BM müfettişleri dört vakada sarin gazı kullanımını doğruladı. 
## Saldırılar
29 Nisan 2013 tarihinde, Baas Partisi güçlerinin Serakib'e düzenlediği bir saldırıda 2 kişi ölmüş ve 13 kişi yaralanmıştır; yaralıları tedavi eden ve ölülerin kanlarını analiz eden Türk doktorlar kurbanların kanlarında sarin bulmuşlardır. Fransız istihbaratı da bölgeden kan, irin, toprak ve sarf malzemesi numuneleri toplamış ve laboratuvarlardaki analizler sarin kullanımını teyit etmiştir. 13 Haziran 2013 tarihinde, Amerika Birleşik Devletleri, Suriye Ordusu'nun pek çok kez muhaliflere karşı sınırlı kimyasal saldırılar düzenlediğini ve bu saldırılarda 100-150 kişinin hayatını yitirdiğini kesin kanıtlarla duyurmuştur. 5 Ağustos 2013 tarihinde, Suriye Ordusu'nun Şam yakınlarındaki Adra ve Houma mahallelerinde kimyasal silah kullandığı iddia edilmiştir. Saldırılardan yaklaşık 400 kişinin etkilendiği bildirilmiş ve kimyasal maddeye maruz kalan kişilere ait olduğu öne sürülen video görüntüleri çeşitli çevrimiçi platformlarda yayımlanmıştır. Ancak olayla ilgili olarak kullanılan kimyasal maddenin türü kesin olarak tespit edilememiştir.

21 Ağustos 2013 tarihinde, Suriyeli insan hakları savunucuları Suriye Ordusu'nun Doğu Guta bölgesinin Jobar, Zamalka, 'Ain Tirma ve Hazzah bölgelerine sistematik bir kimyasal saldırı düzenlediğini ve en az 635 kişinin saldırının ilk anında hayatını kaybettiğini acil olarak duyurmuşlardır. Saldırılar Baas Partisi tarafından yalanlanmış ve video görüntülerinin sahte olduğu iddia edilmişse de, Birleşmiş Milletler'in üç haftalık soruşturmaları ve saha araştırmaları sonucunda saldırı kesinleşmiş ve saldırıda kullanılan kimyasal gazın sarin gazı olduğu netlik kazanmıştır. Birleşmiş Milletler misyonunun yaptığı araştırmalar, “saldırının bir düzenli ordunun düzenleyebileceği tarzda olduğu, saldırıda kullanılan roketlerin yeni yapım Rus roketleri olduğu, roketlerin Suriye Ordusu kontrolündeki bölgeden ateşlendiği ve büyük ihtimalle saldırıdan Baas Partisi'nin sorumlu olduğu” sonucuna ulaşmıştır. 
## Bulgular
Ağustos 2016'da, BM ve OPCW tarafından hazırlanan gizli bir raporda, Beşşar Esad'ın Suriye ordusunu Nisan 2014'te Talmenes ve Mart 2015'te Sarmin kasabalarına kimyasal silahlar (klor bombaları) attığı ve IŞİD'i Ağustos 2015'te Marea kasabasına kükürt hardalı kullandığı için açıkça suçladı.

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği, Suriye hükümetinin birkaç kimyasal saldırı gerçekleştirdiğini belirtti. 2013 Guta saldırıları ve uluslararası baskının ardından Suriye'nin kimyasal silahlarının imhası başladı. 2015 yılında BM misyonu, bir "askeri araştırma sahasında" daha önce beyan edilmemiş sarin bileşiği izlerini ortaya çıkardı. Nisan 2017'deki Han Şeyhun kimyasal saldırısının ardından , Amerika Birleşik Devletleri Suriye hükümet güçlerine karşı ilk kasıtlı saldırısını gerçekleştirdi. GPPi araştırma enstitüsünden Tobias Schneider ve Theresa Lutkefend tarafından yürütülen bir araştırma, 23 Aralık 2012 ile 18 Ocak 2019 tarihleri arasında Suriye'de kimyasal silah içeren 336 doğrulanmış saldırıyı belgeledi. Çalışma, toplam kimyasal saldırıların %98'ini Esad rejimine bağladı. Saldırıların neredeyse %90'ı Ağustos 2013'teki Guta kimyasal saldırısından sonra gerçekleşti.

Nisan 2020'de, BM Güvenlik Konseyi'nde, Suriye Hava Kuvvetleri'nin 2017'deki çok sayıda saldırıda sarin ve klor kullandığını tespit eden küresel bir kimyasal silah izleme örgütü olan Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü'nün (OPCW) bulguları hakkında brifing düzenlendi. Suriye'nin yakın müttefikleri Rusya ve diğer Avrupa ülkeleri konuyu tartışırken, Moskova OPCW bulgularını reddederken birçok Batı Avrupa ülkesi hükümetin savaş suçlarından sorumlu tutulması çağrısında bulundu. İngiltere'den BM Büyükelçi Yardımcısı Jonathan Allen, OPCW'nin Soruşturma Tespit Ekibi'nin (IIT) raporunda, Suriye rejiminin savaşta en az dört kez kimyasal silah kullanmaktan sorumlu olduğunun iddia edildiğini belirtti . Bu bilgi, BM tarafından yetkilendirilen iki soruşturmada da kaydedildi

Nisan 2021'de Suriye, IIT ile işbirliği yapmaması ve Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'ni ihlal etmesi nedeniyle üye devletlerin kamuoyu oylamasıyla OPCW'den uzaklaştırıldı Temmuz 2021'de yayınlanan başka bir OPCW soruşturma raporunun bulguları, Suriye rejiminin, Esad güçlerine atfedilen 77 bildirilen kimyasal silah kullanım olayından en az 17'sinde doğrulanmış kimyasal saldırılarda bulunduğunu sonucuna vardı.

## Kaynakça