1577 Büyük Kuyruklu Yıldızı

**1577 Büyük Kuyruklu Yıldızı** (modern adlandırmada **C/1577 V1** olarak adlandırılır) ilk gözleminin 1 Kasım 1577'de Peru'da mümkün olduğu Dünya'nın yakınından geçen periyodik olmayan bir kuyruklu yıldızdır. Son gözlem 26 Ocak 1578'de yapılmıştır. Tycho Brahe bu kuyrukluyıldızın en seçkin gözlemcilerinden biriydi ve kuyrukluyıldız hakkında binlerce hassas ölçüm yapmıştı. Brahe'nin yaptığı gözlemler, kuyruklu yıldızın Güneş ve Ay'ın yörüngesinin dışında olduğuna inanmasına yol açmıştır. Dünyanın dört bir yanından kuyrukluyıldızın birçok bağımsız gözlemcisi vardı. Kuyrukluyıldız için pek çok kişinin farklı açıklamaları vardı. Sultan III. Murad gibi bazıları kuyruklu yıldızı uğursuzluk olarak gördüler. Diğerleri ise, Kopernik'in evren modelindeki boşlukları doldurmak için kuyrukluyıldızı kullanan Michael Maestlin gibi bilimsel bir yaklaşım benimsedi. Jiri Dschitzky gibi sanatçılara ilham kaynağı oldu ve onlar kuyrukluyıldızın Prag üzerinden geçişini tasvir eden bir gravür yaptılar. Şu anda JPL Horizons kullanılarak kuyruklu yıldızın Güneş'ten 324 AU (48,5 milyar km) uzaklıkta olduğu düşünülüyor.

## Tycho Brahe'nin gözlemleri

13 Kasım'da balık tutmaktan döndükten sonra gün batımından hemen önce kuyrukluyıldızı ilk kez gördüğü söylenen Tycho Brahe kuyrukluyıldızın geçişini en seçkin gözlemci ve belgeleyen kişidir.

Brahe'nin not defterlerinden birinde bulunan çizimler, kuyruklu yıldızın Venüs'e yakın bir yerden geçtiğini gösteriyor. Bu çizimler, Dünya'yı Güneş Sistemi'nin merkezinde, Güneş ve Ay'ın yörüngede, diğer gezegenlerin ise Güneş'in etrafında döndüğünü tasvir ediyor; bu model daha sonra günmerkezlilik tarafından yerinden edildi. Brahe, kuyruklu yıldızın yolunun binlerce çok hassas ölçümünü yaptı ve bu bulgular Johannes Kepler'in gezegen hareketinin yasalarını teorileştirmesine ve gezegenlerin eliptik yörüngelerde hareket ettiğinin anlaşılmasına katkıda bulundu. Brahe, kuyruklu yıldızın yüksekliğini ve azimutunu ölçmek için kullandığı 16 inç yarıçaplı bir kadran kullanarak bu ölçümleri yaptı. Kuyrukluyıldızı bilinen durağan gök cisimleriyle karşılaştırmak için Brahe, bir dairenin derecelendirilmiş altıda biri olan basit bir sekstant kullandı. Brahe'nin Prag'daki zamanında asistanlığını yapan Kepler, kuyruklu yıldızın davranışının ve varlığının göksel küreleri teorisini çürütmeye yetecek bir kanıt olduğuna inanıyordu; ancak bu görüşün değişim hızına ilişkin aşırı iyimser olduğu ortaya çıktı.

Brahe'nin kuyrukluyıldızın koma kısmının Güneş'e dönük olmadığını keşfetmesi de önemlidir.

Brahe'nin ölçümlerindeki bir başarısızlık, kuyruklu yıldızın atmosferden tam olarak ne kadar uzakta olduğuydu ve bu mesafe için anlamlı ve doğru rakamlar sağlayamadı; ancak, en azından kuyruklu yıldızın Ay'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin ötesinde olduğunu kanıtlamayı başardı ve buna ek olarak muhtemelen üç kat daha uzaktaydı. Bunu, kuyrukluyıldızın gözlemlediği gece gökyüzündeki konumunu (Kopenhag yakınlarındaki Hven adası) aynı anda Prag'da Thadaeus Hagecius'un (Tadeáš Hájek) gözlemlediği konumla karşılaştırarak ve Ay'ın hareketini de özellikle dikkate alarak yaptı. Kuyruklu yıldızın her ikisi için de yaklaşık olarak aynı yerde olduğu, ancak Ay'ın aynı yerde olmadığı ve bunun da kuyruklu yıldızın çok daha uzakta olduğu anlamına geldiği keşfedildi.

Brahe'nin kuyrukluyıldızların gök cisimleri olduğuna ilişkin bulgusu, yaygın olarak kabul görmesine rağmen, 17. yüzyıla kadar ve 17. yüzyıl boyunca tartışma konusu olmuş ve astronomi camiası arasında birçok teori ortaya atılmıştır. Galileo, kuyruklu yıldızların optik fenomenler olduğunu ve bu nedenle paralakslarının ölçülmesinin imkansız olduğunu iddia etti. Ancak, onun hipotezi yaygın olarak kabul görmedi.


Dosya:Brahe2.gif| Tycho Brahe
Dosya:Brahe_notebook.jpg|alt=Observations by Brahe of the Great Comet of 1577| Brahe'nin 1577'deki Büyük Kuyrukluyıldızı Gözlemleri
Dosya:Richard_Goodricke_of_Ribston_by_Ketel.jpg|alt=Richard Goodricke, by Cornelis Ketel c.1578, with comet top right.| Cornelis Ketel tarafından 1578 civarında yapılan Richard Goodricke çizimi, sağ üstte kuyruklu yıldızla birlikte.


## Dünya çapında gözlemler
Tüm kayıtlar kullanılarak yörünge tahmini yapıldığında, enberi noktasının 27 Ekim olduğu anlaşılıyor. İlk kaydedilen gözlem 1 Kasım'da Peru'dan gerçekleşti: kayıtlarda Ay gibi bulutların arasından görüldüğü belirtiliyordu. Codex Aubin'de, 6 Kasım 1577 Çarşamba günü, Nahuatl dilindeki metnin 60v. sayfasında "dumanlı yıldız" olarak göründüğü kaydedilmiştir. 7 Kasım'da İtalya'nın Ferrara kentinde mimar Pirro Ligorio, "göz kamaştırıcı bulutun içinde yanan bir ateşten parıldayan kuyrukluyıldızı" tanımladı. 8 Kasım'da Japon gök bilimciler tarafından Ay benzeri bir parlaklık ve 60 dereceden fazla uzanan beyaz bir kuyrukla bildirildi.

Birkaç başka gözlemci kuyrukluyıldızı gördüklerini kaydetti: Gök bilimci Takiyüddin kuyrukluyıldızın geçişini kaydetti. Sultan III. Murad bu gözlemleri savaş için kötü bir alamet olarak gördü ve o sırada yayılan veba salgınından Takiyüddin'i sorumlu tuttu. Diğer gözlemciler arasında Helisaeus Roeslin, Hesse-Kassel Landgrave'i IV. William, kuyruklu yıldızın iki kuyruğu olduğunu fark eden Cornelius Gemma ve onu ay üstü olarak tanımlayan Michael Maestlin yer almaktadır. Bu kuyrukluyıldızın Dünya atmosferinde ilerlediğinin gözlemlenmesi, Maestlin'in Kopernik'in gezegen sistemindeki boşlukları açıklamasına da yardımcı oldu. Maestlin, kuyrukluyıldızların kendi yörüngesini taşıyacağını, çünkü kuyrukluyıldızların gök cisimlerinin bir parçası olduğunu düşünüyordu. Bu kürelerin, Kopernik'in sistemindeki boşlukları doldurduğunu öne sürdü.

Ayrıca, bağımsız olarak Hint gözlemciler Ebü’l-Fazl el-Allâmî ve Arif Kandaharî tarafından gözlemlendi ve kuyruklu yıldızın geçişini kaydetti ve kuyruklu yıldızın 26 Kasım 1577'de Şah Tahmasp'ın oğlu Şah İsmail'in suikastını etkilediğine inandı. Ebü'l-Fazl, kuyruklu yıldızın geçişini *[[Ekbernâme]] isimli eserinde kaydetmiş ve kuyruklu yıldızın uzun bir kuyruğu olduğunu ve 5 ay boyunca görülebildiğini belirtmiştir. Arif Kandaharî, kuyrukluyıldızı parlak bir görüntü olarak ele aldı ve ona açıkça kötülük atfetmedi. *Tarih-i Ekber Şāhî* adlı eserinde. Kuyrukluyıldızı, Kıbrıs ağacına benzeyen çok sayıda küçük parçaya sahip parlak bir yıldız olarak tanımladı ve uzun kuyruklu yıldız olarak tanındı.

[[Johannes Kepler]], küçük bir çocukken annesi tarafından kuyrukluyıldızı görmeye götürülmüştür.

== Sanat ve edebiyatta ==


Kuyrukluyıldızın geçişi sonucunda ortaya çıkan [[edebiyat]] çok zengin oldu ve bu çalışmalar, birçok gök bilimcinin ortaya koyduğu fikirlerle birlikte büyük tartışmalara yol açtı. Ancak kuyruklu yıldızların gök cisimleri olduğu fikri saygın bir teori haline geldi ve birçok kişi bu kavramın doğru olduğunu düşündü.

Olaydan esinlenerek [[Görsel sanatlar|bir sanat eseri]] de yapıldı; sanatçı [[Jiri Daschitzky]], 12 Kasım 1577'de Prag üzerinden geçen kuyruklu yıldızdan esinlenerek bir gravür yaptı. Cornelis Ketel, Richard Goodricke'nin portresini 1578 civarında çizdi. Goodricke 1577 yılında reşit olmuştu ve kuyrukluyıldızı bir alamet olarak görüp tabloya ekletmişti. Roeslin ayrıca Büyük Kuyrukluyıldız'ın daha karmaşık tasvirlerinden birini üretti ve "ilginç, ancak kaba bir girişim" olarak tanımlandı. Chaim Vital'in farklı rüyaların ve alametlerin ardındaki anlamı anlatan *vizyonlar kitabı* adlı kitabında Vital, sadece kuyruklu yıldızı anlatıyor ve bunun ne anlama gelebileceğine dair hiçbir açıklama sunmuyor. O zamanlar, kuyruklu yıldızın gökyüzünde hareketini gösteren çok sayıda kuyruklu yıldız çizimi de vardı. Bunlar Tycho Brahe ve o dönemdeki çok sayıda diğer [[astronom]] tarafından yapılmıştı. Ayrıca erken dönem gazetelerinde broadsides adı verilen çok sayıda baskı da vardı. Bu bildiriler, bu kuyrukluyıldız hakkındaki haberleri genel halkla paylaştı.

== Dönemin referansları ==
Kuyruklu yıldız, 17. yüzyıl Vietnam kroniği *Đại Việt sử ký toàn thư*, Kitap 17, kısım 1'de şöyle bahsedilmiştir: "Kasım 1577'de (ay takvimi), kuyruklu yıldız güneydoğu gökyüzünü işaret ederek belirir, ışıklı kuyruğu 40 zhàng kadar uzundur ve gül ve mor renk tonuna sahiptir, herkes korkmuştur. Aralık ayının birinci gününde kuyruklu yıldız kaybolur". Bu gözlem nedeniyle Kral Lê Thế Tông, ertesi yıl, 1578'de döneminin adını parlak ve yükselen anlamına gelen Quang Hưng (光興) olarak değiştirdi.

Kuyruklu yıldız ayrıca Çin tarihçileri tarafından *Ming Tarihi*, Kitap 27, İncelemeler, Astronomi bölüm 3'te de kaydedilmiştir.

Bu kuyruklu yıldız, Haham Hayyim ben Joseph Vital'in *Sêfer Chazionot – The Book Of Visions* adlı kitabında şöyle anlatılmıştır: "1577. Rosh Hodesh Kislev (11 Kasım), gün doğumundan sonra, gökyüzünün güneybatı kesiminde yukarıyı işaret eden uzun kuyruklu büyük bir yıldız görüldü. Kuyruğun bir kısmı da doğuya bakıyordu. Orada üç saat kaldı. Sonra Safed tepelerinin ardında batıya battı. Bu elli geceden fazla sürdü. Kislev'in on beşinde Kudüs'te yaşamaya gittim".

[[İrlanda (ada)|İrlanda'da]] Büyük Kuyrukluyıldız gözlemlendi ve onun geçişine dair bir anlatım daha sonra *Dört Ustanın Yıllıkları'na* eklendi: "Kışın ilk ayında güneydoğuda harika bir yıldız belirdi: parlak şimşeğe benzeyen, kavisli yay benzeri bir kuyruğu vardı, parlaklığı etrafındaki dünyayı ve üstündeki gökkubbeyi aydınlatıyordu. Bu yıldız Avrupa'nın batısının her yerinde görüldü ve herkes tarafından evrensel olarak merakla izlendi."

Northampton Kontu Henry Howard, *yazdığı "Sözde kehanetlerin zehrine karşı savunma"* adlı polemiğinde (1583, [sig. V iv]) [[I. Elizabeth|Elizabeth I'in]] kuyrukluyıldıza verdiği tepkiye tanıklık ettiğini şöyle anlatmıştır:


Kraliçe Elizabeth'in, kuyrukluyıldızın kendisi gibi prensler için kötü bir alamet olduğundan korkmak yerine, Tanrı'nın korumasına açıkça güvenmesi, kuyrukluyıldızların talihsizliğin göksel işaretleri olduğu fikrini önemli ölçüde reddetti. Bu anekdot, 1680'deki Büyük Kuyrukluyıldız'ın teşvikiyle hazırlanan anonim bir broşürde aktarılmıştır: *Dilekçe Kuyrukluyıldızı veya Hz. İsa'nın doğumundan bugüne kadar meydana gelen tüm ünlü kuyrukluyıldızların ve olaylarının kısa bir kronolojisi: Bu kuyrukluyıldıza ilişkin mütevazı bir soruşturmayla birlikte.*

== Kaynakça ==
;Özel


;Genel

*
*
*
*
*
*Gingerich Owen. “Tycho Brahe and the Great Comet of 1577.” *Sky and Telescope'' 1977 pp.&nbsp;452–458.