Mansio

**Mansio**, (Latince *mansus* kelimesinden türemiştir; *manere* yani “kalmak” fiilinin geçmiş zaman Sıfat-fiili) Roma İmparatorluğu'nda resmi ulaşım güzergahları üzerinde yer alan ve bakımı da merkezi hükümet tarafından yapılan konaklama noktalarıydı. Bu yapılar, resmî görevle seyahat eden memurlar ve görevliler için geçici konaklama amacıyla kullanılırdı.

## Arka plan

Antik Dünyayı kateden yollar, daha sonraları Romalılar tarafından etüt edilerek geliştirildi ve titizlikle bakımları yapıldı. Bu yollar üzerinde düzenli aralıklarla, *[[castra]]* olarak bilinen özel amaçlı dinlenme durakları bulunuyordu. Muhtemelen başlangıçta basit askeri kamp alanları şeklinde kurulan bu duraklar, zamanla askeri birlikler için kışlaları ve erzak depolarını (*[[Horreum|horrea]]*) içerecek şekilde donatıldı.

Zamanla, seyahat eden ileri gelenler ve yetkililer için daha sofistike bir barınma ihtiyacı ortaya çıktı. Latince *mansio* terimi, seyahat ederken bir yerde gecelemek anlamına gelen *manere* fiilinden türemiştir (bu kelimenin İngilizce "mansion" kelimesinin kaynağı olması muhtemeldir, ancak kullanımları tamamen farklıdır). Genellikle villa formunda olan bu kapsamlı yapılar, seyahat edenlerin dinlenmesine ve ihtiyaçlarını gidermesine hizmet ediyordu. Misafirlerin kimliklerini doğrulamak için pasaport sunmaları bekleniyordu.

Birçok durumda, bu mansio'lar çevresinde, aynı zamanda eyalet yetkililerinin villaları, kaleler ve hatta nihayetinde şehirler de dahil olmak üzere, konaklamayı destekleyen bir altyapı gelişti. Öküz arabaları günde yaklaşık 30&nbsp;km yol alabildiğinden ve yayalar biraz daha fazla yol kat edebildiğinden, her mansio bir sonrakine yaklaşık 25 ila 30&nbsp;km uzaklıkta konumlandırılmıştı.

Her mansio'da, *[[cisiarii]]* denilen kişiler, kiralanmak üzere at arabaları (*[[Cisium]]* *; [[Savaş arabası|Essedum]]*) ve hükümet yazışmalarını iletmek için araçlar bulunduruyordu.

333 yılında hazırlanmış bir yol kitabı olan *[[Itinerarium Burdigalense]]*, Bordeaux'dan Kudüs'e kadar olan mansio'ları, aradaki *mutationes* (değişim istasyonları) ile birlikte, *civitates* (şehirler), *vici* (köyler) veya castella (kalecikler) olarak adlandırılan diğer daha önemli yerleri sırasıyla listeler. Bir yer ile diğeri arasındaki lig veya mil sayısı da belirtilmiştir.

Günümüzde de, yeni *mansio* alanları keşfedilmeye devam etmekte ve bu alanlarda arkeolojik bulgular gün yüzüne çıkmaktadır. Örneğin, Temmuz 2024'te Orvieto yakınlarındaki Coriglia mevkiinde bulunan bir malikanede üzerinde "Roma" yazısı taşıyan bir yüzük keşfedildi.

## ''Mansionarius'' veya ''paramonarius''
Mansio'ların yönetimi, "*mainsanarius*" adı verilen bir memurun sorumluluğundaydı.

Beşinci ve altıncı yüzyıllarda Hristiyan Batı'da piskoposlar yönetimi devraldıkça, *mansionarius* unvanı yeni anlamlar kazanmaya başladı. Dördüncü Ekümenik Konsil'in (451) 2. kanonunda *mansionarius*, *prosmonarius/paramonarius* kelimelerinin bir eş anlamlısı olarak kullanılmıştır.

## Örnekler

### Britanya

* Alfoldean, Slinfold, Batı Sussex (2006 dizisi olan arkeolojik televizyon programı *[[Time Team]]* tarafından yapılan bir kazının konusu),  Londra ve Chichester arasındaki Stane Caddesi güzergahındaki muhtemel dört *malikaneden* biri 
* Chelmsford
* Cunetio, Mildenhall, Wiltshire ( *Time Team*, 2010) 
* Dubris
* Godmanchester, Godmanchester'daki Roman Konağı
* Letocetum, Duvar, Staffordshire
* Richborough Kalesi
* Tripontium
* Iping

### Diğer

* Küçük St. Bernard Geçidi
* Le Mesnil
* Storgosia
* Tre Taverne
* Via Augusta

## Diğer yol istasyonu türleri
Resmi olmayan gezginler de dinlenmeye ihtiyaç duyuyordu ve genellikle *mansio*'larla aynı yerlerde farklı derecelerde tesisler mevcuttu.

### ''Cauponae''
Mansio'ların yakınlarına özel *cauponae* (han/konaklama yeri) sistemi kurulmuştu. Bunlar da *mansio*'larla aynı işlevleri görüyordu, ancak hırsızlar ve fahişeler gibi kişilerce sıkça ziyaret edildikleri için pek iyi bir şöhretleri yoktu. Günümüze kalıntıları ulaşan az sayıdaki örneğin duvarları grafitilerle doludur.

### ''Tabernae''
Kibar gezginler, *cauponae*'den daha iyi konaklama yerlerine ihtiyaç duyuyordu. Roma yollarının (*viae*) ilk dönemlerinde, resmi olmayan seyahatlerin az olduğu zamanlarda, yola yakın evlerin talep üzerine misafirperverlik sunması yasa gereği zorunluydu.

Sıkça ziyaret edilen bu evler, zamanla ilk *tabernae*'ye dönüştü. Latince "taberna" kelimesi "*kulübe*" veya "*baraka*" anlamına gelir ve "*levha*" anlamına gelen *tabula*'dan türemiştir. Ancak buradaki "*tabernae*", günümüzde bildiğimiz "tavernalar (meyhaneler)"dan ziyade hosteller niteliğindeydi.

Bir *tabernaculum* veya küçük bir taberna ise, İbraniler için taşınabilir bir ibadet yeriydi ve bu da "tabernacle" kelimesinin kaynağını oluşturmuştur.

Roma İmparatorluğu büyüdükçe, onunla birlikte tabernae'ler de yayıldı ve gelişti. Bunlar daha lüks hale geldi ve verdikleri hizmete göre iyi ya da kötü şöhret kazandı.

En iyi hostellerden biri, Roma'nın önemli yollarından *[[Via Appia]]* üzerindeki Sinuessa'da bulunan *Tabernae Caediciae* idi. Bu taberna, fıçı fıçı şarap, peynir ve jambon gibi malzemeleri barındıran büyük bir depoya sahipti.

Günümüzdeki Renanya'daki Rheinzabern veAlsas'taki Saverne gibi pek çok şehir, aslında bir taberna kompleksi etrafında kurulup gelişmiştir.

### ''Mutationes''
Roma yollarındaki üçüncü tip , araçlar ve hayvanlara hizmet vermek üzere kurulmuştu: Bunlar *mutationes* (değişim istasyonları) () olarak biliniyordu. Bu komplekslerde, sürücüler tekerlek ve araba tamircileri ile veterinerler (*equarii medici*) gibi uzmanlardan hizmet alabiliyordu. Örneğin, İmparator Tiberius, attan düşmesi sonucu kangrenden ölmekte olan kardeşi Drusus Germanicus'a yetişmek için bu istasyonlardaki at arabası aktarmalarını kullanarak 24 saat içinde 200 mil (yaklaşık 320&nbsp;km) yol kat etmiştir.

* Örnekler: Ad Statuas (Trakya), Bitenas, Callum (Trakya), Colla, Tipaso

### ''Stationes''
*Stationes* (İstasyonlar) hakkında bilgilerimiz çoğunlukla Antoninus Yol Rehberi (*Antonine Itinerary*) 'nden gelmektedir ve bu istasyonların *mansio*'lara benzer olduğu düşünülmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Roma Yol Sistemi
* Tre Taverne

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Mansio, *Yunan ve Roma Eski Eserleri Sözlüğü*, John Murray, Londra, 1875.