Lale Caferova

**Lala Tahir Gizi Caferova** (Azerbaycanlı besteci, müzikolog, pedagog, piyanist. Azerbaycan Besteciler Birliği üyesi, Uzeyir Hacibeyli adına Bakü Müzik Akademisi profesörü, Sanat Tarihi alanında Doktora derecesine sahip, Azerbaycan Cumhuriyeti Onursal Öğretmeni (2021). Azerbaycan'da bale yazan ilk kadın bestecilerden biridir.

## Yaşam ve Kariyer
Lala Caferova, 14 Eylül 1966'da Bakü'de doğdu. Lala Caferova, ilk müzik eğitimini Bakü'deki Rauf Haciyev Çocuk Müzik Okulu No. 15'te Alla Timofeyevna-Mustafayeva'nın piyano sınıfında aldı. 1982-1986 yılları arasında Bakü Müzik Koleji'nde Habib Habibov'un piyano sınıfında ortaöğretim müzik eğitimini tamamladı.
Bakü Müzik Koleji'nden mezun olduktan sonra, 1986-1988 yılları arasında Valida Muradova'nın ve 1988-1991 yılları arasında Profesör Ogtay Abasguliyev'in piyano sınıflarında eğitimine devam ederek piyano bölümünden onur derecesiyle mezun oldu. Daha sonra, 1993 yılında Profesör Arif Malikov'un kompozisyon sınıfının 2. yılına kabul edildi ve eğitimine devam etti. 1997 yılında, ilk büyük ölçekli eseri olan piyano ve senfoni orkestrası için bir konçertoyu diploma çalışması olarak sundu ve kompozisyon bölümünden onur derecesiyle mezun oldu. 1999 yılında Arif Malikov'un sınıfında yüksek lisans stajını tamamladı ve aynı yıl Azerbaycan Besteciler Birliği'ne üye olarak kabul edildi.
1992 yılında Bakü Müzik Akademisi'nde öğretmen olarak kariyerine başladı. 14 Kasım 2007'de "A. Malikov'un bale müziğindeki tını ve doku özellikleri" konulu doktora tezini savundu ve Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı AAK'nin 2008 tarihli 20/k numaralı protokol kararına göre sanat tarihi adayı diploması aldı. 10 Ocak 2012'de (16-K numaralı protokol), Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı Yüksek Onay Komisyonu tarafından üflemeli ve vurmalı çalgılar bölümünde Doçent unvanı verildi.

## Faaliyetler
23 Nisan 1991'de, "Müzik Pedagojisi ve Performans Sorunları" konulu Tüm Birlik Bilimsel ve Pratik Konferansı'nda "Çocukların Müzik Eğitiminde Aşkın Performansının Rolü" başlıklı bir konuşma yaptı.

17 Aralık 1991'de, "Doğu Müziğinin Dünya Müzik Kültürü Tarihindeki Yeri" konulu Birinci Cumhuriyet Bilimsel Konferansı'nda konuşma yaptı. Her iki konuşmanın özetleri de yayımlandı.

Besteci olarak kariyerine başladığından beri Lala Caferova birçok kişisel konser verdi. İlk kişisel konseri 31 Mart 1994'te Asaf Zeynelli adına Bakü Müzik Koleji'nde gerçekleşti. Burada piyano için yazdığı prelüdler ve 3 bölümlü bir sonat seslendirildi.

1997 yılında, 4 bölümlü yaylı çalgılar dörtlüsü Besteciler Birliği genel kurulunda seslendirildi.

2000 yılında, Besteciler Birliği genel kurulunda, Uzeyir Hajibeyli adına Azerbaycan Devlet Senfoni Orkestrası eşliğinde, Halk Sanatçısı Rauf Abdullayev yönetiminde, Piyano ve Senfoni Orkestrası için 2 Numaralı Konçertosu seslendirildi. Besteci bu eseri babasının aziz hatırasına ithaf etmiş olup, solist Kim idi.

2002 yılında, Azerbaycan Gençlik, Spor ve Turizm Bakanlığı ile Azerbaycan Besteciler Birliği'nin ortaklaşa düzenlediği genç bestecilerin eserleri konserinde "Tar ve Piyano için Danslar" adlı eserini seslendirdi.

Aralık 2003'te, Profesör Tofig Aslanov'a ithaf ettiği viyola için "Hafıza" adlı solo şiirini besteledi. Eser, Kapellhaus'ta Tofig Aslanov tarafından seslendirilerek dinleyicilere sunuldu. (İlk gösterim)

Ekim 2004'te, Azad Aliyev yönetimindeki Azerbaycan Televizyon ve Radyo Senfoni Orkestrası için "Tar ve Senfoni Orkestrası için Danslar" ve senfoni orkestrası için "Bu Gece" adlı romantik eser kaydedildi.

2004 yılında, "Kız Kulesi" veya "Tapınağın Kalbi" adlı belgesel film için eserler yazdı. Bu belgeselde besteci, elektronik müziği eski müzik aletleriyle sentezledi.

2005 yılında, oda müziği eserleri Azerbaycan Besteciler Birliği'nin 70. yıldönümüne adanmış oda müziği festivalinde seslendirildi.

20 Mayıs 2005'te, "A. Malikov'un Aşk Efsanesi balesindeki dans numaralarında tını ve doku özelliklerinin tanımlanması üzerine" başlıklı metodolojik öneriler yazdı. Aynı yılın 15 Eylül'ünde, "Nefes ve Vurmalı Çalgılar" bölümünün lisans programı için "Nota Okuma" konulu bir program hazırladı.

13 Haziran 2007'de Azerbaycan Besteciler Birliği VIII. Kongresi'nde, "Hazar Denizi Efsanesi" bale süitinden (Adagio ve savaş sahnesi) bölümler seslendirildi.

24 Temmuz 2014'te, VI. Gabala Uluslararası Müzik Festivali'nde, piyano ve senfoni orkestrası için bestelediği 2 numaralı konçertosu, Halk Sanatçısı Fakhraddin Karimov'un yönetimindeki Uzeyir Hajibeyli Devlet Filarmoni Orkestrası tarafından seslendirildi.

Besteci solist olarak performans sergiledi.

5 Kasım 2014'te, Azerbaycan Besteciler Birliği'nin 80. yıldönümüne adanmış Müzik Festivali'nde, Onursal Sanatçı Eyyub Guliyev'in yönetiminde, M. Magomayev adına Azerbaycan Devlet Filarmonisi sahnesinde senfoni orkestrası için bestelediği "Marş" ve "Daimi Hareket" eserlerini seslendirdi.

22 Aralık 2015'te, Azerbaycan Cumhuriyeti Onursal Sanatçısı Nargiz Alyarova, Azerbaycan Devlet Filarmonisi Oda ve Org Müziği Salonu'nda Lala Caferova'nın bestelediği "Piyano Prelüdleri"ni dinleyicilere sundu. Lala Caferova, Gara Garayev'in "Yedi Güzel" balesinden piyano ve oda orkestrası için "Adagio" ve "Vals" eserlerini seslendirdi. Bu eserler, 6 Şubat 2016'da Azerbaycan Devlet Filarmonisi'nde, Halk Sanatçısı Teymur Goychayev'in yönetiminde ve Gara Garayev Devlet Oda Orkestrası eşliğinde, Cumhuriyet Onur Sanatçısı Nargiz Alyarova'nın icrasıyla Gara Garayev'in anısına düzenlenen bir konserde dinleyicilere sunuldu.

4 Mart 2016'da besteci Lala Jafarova'nın "Yazarın Konseri" ve 18 Mayıs 2016'da "Caz ve Pop Eserleri" konserleri Uzeyir Hajibeyli Bakü Müzik Akademisi Büyük Salonu'nda düzenlendi.

10 Mayıs 2018'de ise Uzeyir Hajibeyli Bakü Müzik Akademisi'nde Milli Lider Haydar Aliyev'in 95. yıldönümü anısına bir konser verildi. Bu konserde, Lala Caferova'nın Ahmad Elbrus'un sözleriyle senfoni orkestrası, solist ve koro için bestelediği "Zafer Marşı" ve Ramig Mukhtar'ın sözleriyle bestelediği "Abediyaşar Haydar" adlı eserleri, şef Yulizana Kukhmazova yönetimindeki öğrenci senfoni orkestrası eşliğinde, Halk Sanatçısı Gülnaz İsmailova ve Fakhri Kazim-Nijat tarafından seslendirilerek dinleyicilere sunuldu.

29 Mayıs 2018'de, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin 100. yıldönümüne ithaf edilen "Azerbaycan" adlı eserin klibinin gösterimi Azerbaycan Milli Konservatuvarı konser salonunda yapıldı. Klibin yönetmeni Mazahir Haşimov'du.

25 Aralık 2018'de, besteci Lala Caferova'nın "Besteci Lala Caferova'nın Eserlerinden Oluşan Yazar Konseri" başlıklı konseri Bakü Koreografi Akademisi'nde düzenlendi.

5 Mart 2019'da, Azerbaycan Devlet Akademik Filarmonisi'nde, bestecinin Ramig Mukhtar'ın sözleriyle bestelediği "Abediyashar Haydar" adlı eseri, Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı Agaverdi Paşayev yönetiminde ve Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçıları Gülnaz İsmailova ve Fakhri Kazım-Nicat tarafından seslendirilen "Azerbaycanlı Bestecilerin Halk Çalgıları Orkestrası İçin Yazdığı Eserler Konseri"nde sunuldu.

19 Nisan 2019'da, bestecinin "Müziğin Büyüsü" konseri YARAT Çağdaş Sanat Alanı'nda gerçekleşti. 2019 yılında dodekafonik sistemle sonat türünde bir eser yazdı.

25 Ekim 2019'da, Azerbaycan Besteciler Birliği'nin 85. yıldönümüne adanmış müzik festivalinde, Mustafa Mehmandarov'un şefliğinde Azerbaycan Devlet Senfoni Orkestrası'nda, Azerbaycan Devlet Filarmonisi'nde Uzeyir Hajibeyli adına Azerbaycan Devlet Senfoni Orkestrası tarafından seslendirilen "Adagio" ve "Dans" adlı senfoni orkestrası eserlerini seslendirdi.

9 Mayıs 2020'de, "Evde Kal, Evde Yarat" girişimi çerçevesinde düzenlenen etkinlikler sırasında, Ramig Mukhtar'ın sözleriyle bestelediği "Zafer Bayramı" marşıyla "Büyük Vatanseverlik Savaşı" zaferinin 75. yıldönümüne adanmış vatansever şarkı yarışmasında kazananlardan biri oldu.

Ağustos 2020'de, "Kafkasların Bu Tarafında" adlı belgesel film için müzik besteledi. Film 25 Aralık 2021'de gösterime girdi.

25 Haziran 2021'de, "Nizami Ganjavi Yılı"na adanmış "Gazel-Romantik" yarışmasına sunduğu "Sabr et" (Sabırlı Ol) adlı romanıyla ödül kazandı.

17 Eylül 2021'de Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kararnamesiyle kendisine "Onursal Öğretmen" unvanı verildi.

21 Eylül 2021'de, XIII Uluslararası Müzik Festivali'nde, Frederic Chopin'in piyano ve viyolonsel-piyano için yazdığı "Ballad - No. 4" eserini seslendirdi. Eser, Uluslararası Muğam Merkezi'nde viyolonselci Sergey Antonov ve piyanist Nargiz Alyarova tarafından icra edildi.

22 Eylül 2021'de, "Uzeyir Hajibeyli XIII Uluslararası Müzik Festivali" çerçevesinde düzenlenen bilimsel konferansta, Nizami Ganjavi'nin sözlerine bestelenen "Sabr et" (Sabırlı Ol) adlı romanı seslendirdi.

23 Eylül 2021'de, "Uzeyir Hajibeyli XIII Uluslararası Müzik Festivali" ödül töreni Uluslararası Muğam Merkezi'nde gerçekleştirildi. Lala Caferova'nın "Eğer Bu Değilse, İşte Bu" adlı müzikal komedisinden piyano için bir parça üzerinde çalıştı. Parça, Profesör Nargiz Alyarova tarafından seslendirildi.

2 Kasım 2021'de, "Zafer Günü"ne adanmış "Karabağ Azerbaycan'dır" konserinde, Lala Caferova'nın bestelediği "Zafer Marşı", Haydar Aliyev Sarayı'nda, Halk Sanatçıları Fakhraddin Karimov ve Gulbaci İmanova'nın şefliğinde seslendirildi.

Hajibeyov adına Azerbaycan Devlet Senfoni Orkestrası, Koro Capella ve solist olarak Onursal Kazim-Nijat tarafından seslendirildi.

14-20 Kasım 2021 tarihleri arasında Nizami Gencevi'nin doğumunun 880. yıldönümü ve Yunus Emre'nin ölümünün 700. yıldönümü anısına düzenlenen "Türk Dünyasının Başyapıtları" konserlerine kendi bestelediği eserlerle katılımından dolayı diploma ile ödüllendirildi.

30 Ocak 2022'de Lala Caferova'nın "Bir Hazar Afsanasi" balesinin prömiyeri Azerbaycan Devlet Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu'nda gerçekleştirildi.

## Kaynakça