Gümüş sülfadiazin

**Gümüş sülfadiazin**, kısmi (ikinci derece) ve tam kalınlıktaki (üçüncü derece) yanıkları enfeksiyondan korumak için kullanılan bir topikal antibiyotiktir. İkinci derece yanıklar için artık önerilmemesine rağmen, üçüncü derece (tam kalınlıkta) yanıklarda enfeksiyonun önlenmesinde hala yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yaygın yan etkileri arasında kullanım yerinde kaşıntı ve ağrı bulunmaktadır. Diğer yan etkiler olarak düşük beyaz kan hücresi seviyeleri, alerjik reaksiyonlar, mavi gri cilt değişikliği, hemoliz veya ilaca bağlı hepatit sayılabilir. Gümüş sülfadiazin bir sülfonamid olan sülfadiazin içerdiğinden sülfonamid alerjisi olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. Doğuma yakın olan hamile kadınlar kullanmamalıdır. Ayrıca iki aydan küçük çocuklarda kullanılması önerilmemektedir.

Gümüş sülfadiazin 1960'larda keşfedilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün temel ilaçlar listesi'nde yer almaktadır. Jenerik formları mevcuttur.

## Tıbbi kullanımı
Küçük ve kısmi kalınlıktaki yanık tiplerinin iyileşmesinde başka antibiyotiklerin daha etkili olduğuna dair kanıtlar bulunduğundan bu yanık tiplerinde kullanımı önerilmemektedir. 2013 yılından bir Cochrane derlemesi, derlemeye kabul kriteri taşıyan çalışmaların çoğunun metodolojik eksikliklere sahip olduğunu ve bu nedenle gümüş sülfadiazinin yanıkların tedavisindeki etkililiğini saptamanın mümkün olmadığı kanaatine varmıştır. Yine 2010 yılından başka bir Cochrane sistematik derlemesi ise  "Gümüş içeren pansumanlar veya topikal ajanların yara iyileşmesini teşvik edip etmediğini veya yara enfeksiyonunu önleyip önlemediğini belirlemek için yeterli kanıt olmadığı" sonucuna varmıştır. Diğer derlemeler de, "bu alandaki çalışmaların kalitesinin yeterli olmadığı" sonucuna varmıştır. Cochrane, gümüş sülfadiazin kullanıldığında yara iyileşmesinde gecikmeler olabileceği yönünde endişelerini bildirmiştir. Bunun yanında yara yüzeyinde deri değişimine neden olduğundan yara derinliğinin yeniden değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır. Aynı zamanda yaraya her gün yeniden uygulanması gerekmektedir. Yara görünümünde yol açtığı değişiklikler ve pansumanın yenileme sıklığından ötürü çoğu yanık için gümüş sülfadiazin önerilmemektedir.

## Yan etkiler
Geniş alanlara veya şiddetli yanıklara uygulanması sistemik dolaşıma geçmesine yol açabilir ve sistemik kullanılan diğer sülfonamidlerdekine benzer yan etkilere neden olabilir. İnsanların yaklaşık %0.1-1'nde döküntü veya eritema multiforme gibi hipersensitivite reaksiyonlarına neden olmaktadır. Benzer deri reaksiyonları, diğer sülfonamidler, antibakteriyeller, tiazid diüretikler ve sülfonilüre antidiyabetiklerde de görülmektedır; ancak çapraz alerji olasılığına dair yeterince veri bulunmamaktadır.

İçeriğindeki gümüş iyonları, özellikle uygulanan alan ultraviyole ışığa maruz kaldığında lokal arjiri (cilt renginde değişiklik)ye sebep olabilir. Böbreklerde, karaciğerde ve retinada gümüş birikimi ile karakterize olan yaygın arjiri, sadece aşırı uzun süreli kullanım veya ağır iltihaplı yanıklarda tekrarlanan kullanımlarla ilişkili olarak bulunmuştur. Yaygın arjirinin olası sonuçları arasında interstisyel nefrit ve anemi yer almaktadır.

## Etkileşimler
Yaralardaki ölü deriyi çıkarmak için kullanılan merhemlerde bulunan tripsin ve klostridiopeptidaz gibi proteazlarla eşzamanlı uygulanırsa içeriğindeki gümüş iyonları proteazları inhibe edebilmekte ve proteaz etkinliğini düşürmektedir. Gümüş sülfadiazin sistemik dolaşıma önemli miktarda katıldığında, vitamin K antagonistleri gibi bazı ilaçların etkilerini ve yan etkilerini artırabilmektedir.

## Farmakokinetik
Gümüş sülfadiazinin çözünürlüğü zayıftır ve sağlam deriden çok sınırlı bir şekilde geçebilir. Ancak vücut sıvılarıyla temas, daha sonra sistemik olarak emilip dağılabilen serbest sülfadiazin oluşumuna yol açmaktadır. Oluşan serbest sülfadiazin karaciğerde glukuronidasyona uğrar ve değişmeden idrarla atılır. Özellikle ikinci ve üçüncü derece yanıklar veya diğer lezyonlar gibi büyük alanlara uygulandığında emilimi sorun yaratabilmektedir.

## Kaynakça