Iris Marion Young

**Iris Marion Young** (2 Ocak 1949, New York – 1 Ağustos 2006, Chicago), Amerikalı düşünür ve sosyalist feminist. Siyasal teori ve feminist sosyal teori alanında, özellikle adaletin doğası ve toplumsal farklılıklar üzerine çalışmalar yapmıştır. Chicago Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü olarak çalıştı ve üniversitenin Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Merkezi ile İnsan Hakları programında yer aldı. Siyasi aktivizmin önemine inanan ve öğrencilerini de bu yönde teşvik eden bir akademisyen olarak tanınmıştı.

## Erken dönem yaşamı ve kariyeri
Young, New York'ta doğdu; Queens College'da felsefe okudu ve onur derecesiyle mezun oldu. 1970 yılında Queens College’da Felsefe lisansını tamamladıktan sonra Pennsylvania Üniversitesi’ne kaydoldu ve 1974 yılında burada Felsefe alanında doktora derecesini aldı. Young, Worcester Polytechnic Institute ve Miami Üniversitesi gibi çeşitli üniversitelerde felsefe dersleri verdikten sonra, Pittsburgh Üniversitesi Kamu ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’ne katılarak Siyaset Teorisi dersleri vermeye başladı.

1995 yaz döneminde Young, Almanya'nın Frankfurt kentindeki Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi'nde misafir felsefe profesörü olarak görev yaptı. Ayrıca, New Jersey'deki Princeton İleri Araştırmalar Enstitüsü, Viyana'daki İnsan Bilimleri Enstitüsü, Avustralya Ulusal Üniversitesi, Yeni Zelanda'daki Canterbury Üniversitesi ve Güney Afrika İnsan Bilimleri Araştırma Konseyi dahil olmak üzere dünyanın çeşitli yerlerindeki birçok üniversite ve enstitüde misafir araştırmacı olarak çalıştı.

## Düşünceleri
Young, adalet kavramı üzerine çalışmalar yapmıştır. İnsanlar arasındaki ilişkileri anlamak için, büyük ölçekli sosyal yapıları göz önünde bulundurmuştur. Çalışmalarında birey olanaklarını mümkün kılan veya adaletsiz bir şekilde bunları ortadan kaldıran güç ilişkilerini ve yapıları anlamaya yönelik teorik bir çerçeve sunar. Liberal dünyadaki adalet ilkeleri üzerine  çalışmalar yapan bir diğer Amerikalı düşünür John Rawls'la benzeşen yönleri vardır.

Young’ın toplumsal gruplara ilişkin yaklaşımı post-liberal bir “farklılık siyaseti” olarak adlandırılmaktadır. Buna göre farklı gruplara yönelik bilinçsiz ayrımcılık biçimlerine meydan okumak ve ötekileştirilmiş grupların siyasi müzakerelere dahil edilmesini teşvik etmek gereklidir. Ancak o zaman kamusal alan gerçekten demokratik olabilir. Bireylerin eşit muamele görmesi, gruplara yönelik baskıları gölgede bırakmamalıdır.

Young'a göre beş baskı biçimi (sömürü, dışlanma, güçsüzlük, kültürel emperyalizm ve şiddet) kavramsal olarak birbirinden bağımsız olsa da, herhangi bir grup farklı kombinasyonlarla da olsa birden fazla baskı biçimini deneyimleyebilir. Bununla birlikte, bu beş koşuldan yalnızca birinin varlığı bile bir grubu baskı altında olarak değerlendirmek için yeterlidir.

## Ölümü ve anısı
Young, yemek borusu kanseri nedeniyle 1 Ağustos 2006 tarihinde 57 yaşında Chicago'da öldü.

Ölümünün ardından anısına çeşitli etkinlikler ve ödüller düzenlendi. Chicago Üniversitesi Cinsiyet Çalışmaları Merkezi'ndeki öğretim üyeleri konferans dizisi, Kasım 2006'da onun onuruna yeniden adlandırıldı. Ayrıca, Pittsburgh Üniversitesi Cinsiyet, Cinsellik ve Kadın Çalışmaları Programı, aynı okuldaki Kamu ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü ile işbirliği içinde, anısını onurlandırmak ve topluma katkı sağlayan üniversitenin öğretim üyeleri, personeli, lisansüstü ve lisans öğrencilerini ödüllendirmek amacıyla 2008 yılında Iris Marion Young Siyasi Katılım Ödülü'nü hayata geçirdi.

## Kaynakça