Bedure Afganlı

**Bedure Afganlı** (, 25 Ekim 1912, Bakü - 7 Mayıs 2002, Bakü), Azerbaycanlı sahne ve kostüm tasarımcısı, ressam. İlk Azerbaycanlı kadın tiyatro tasarımcılarından birisi olan Afganlı, 1949'da 1974'te Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı ve Azerbaycan Cumhuriyeti Onursal Sanatçısı madalyaları sahibidir.

## İlk yılları ve eğitimi
Bedure Malik kızı Agamalova, 25 Ekim 1912'de Rus İmparatorluğu'na bağlı Bakü Guberniyası'nın merkezi Bakü şehrinde doğdu. Sanatçı bir ailede doğan Bedure Hanım'ın babası Malik Agamalova, resim sanatına düşkün, boş zamanlarında çocuklarıyla edebiyat ve sanat hakkında konuşan, bu alana ilgi duymalarını sağlayan bir ebeveyn idi. 1929'da Bedure Hanım ilk olarak Bakü Pedagoji Teknik Okulu'na girdi fakat sanatçı olma arzusu onu Bakü Sanat Okuluna (1931) yönlendirdi ve burada grafik bölümünde eğitim gördü. Ablası Seyyare'de heykelcilik alanında uğraşmayı seçti. Tiyatro sanatçısı olmaya karar veren Bedure Hanım'ın tezi, William Shakespeare'in "Othello" trajedisi üzerineydi. 

## Kariyeri
Tezini başarıyla tamamladıktan sonra, film ve tiyatro oyuncusu kocası Rıza Afganlı ile birlikte çalışmak üzere 1933'te Aşkabat'a gitti. Bedure Afganlı, 1934 yılında Puşkin Devlet Rus Dram Tiyatrosu'nda prodüksiyon tasarımcısı olarak çalışmaya başladı ve bazı oyunların sanat tasarımını üstlendi. Bunlara örnek olarak Hüsayin Cavid'in "*Şeyh Sanan*" trajedisi, Zülfükar Hacıbeyov'un "*Aşık Garip*" operası, Cafer Cabbarlı'nın ise "*1905'te*", "*Sevimli*" gibi oyunları gösterilebilir.

1935 yılında Sanat Komitesinde sahne düzenleme sanatçısı olarak çalıştı ve kültür sarayları ve kulüpleri için tiyatro taslakları çizdi. Taslaklarını hazırladığı komediler arasında Üzeyir Hacıbeyov'un "*[[Arşın Mal Alan]]*" adlı komedisi özel bir yere sahiptir. Afganlı, 1938-1939 yılları arasında Azerbaycan Devlet Akademik Millî Dram Tiyatrosu'nda çalıştı. Honoré de Balzac'ın  "Üvey Anne" ve Cafr Cabbarlı'nın "Şeytan" adlı oyunlarının hazırlanmasında yer alan sanatçılardan birisi oldu. Burada Süleyman Sani Ahundov'un "*Aşk ve İntikam"*, Mehdi Hüseyin ve İlyas Efendiyev'in "*Bekleyiş"* ve *"Parlak Yolllar"*, Abdurrahim Bey Hagverdiyev'in "*Yıkık Yuva"*, Maksim Gorki'nin "*Vassa Zheleznova"*, William Shakespeare'in "*Othello"* (Nusrat Fatullayev ile birlikte), Enver Memmedhanlı'nın "*Şirvan Güzelliği",* Mirza İbrahimov'un *"Aşk",* Samed Vurgun'un *"İnsan"* ve diğerleri gibi oyunların skeçlerini oluşturdu ve filmleri için kostüm eskizleri çizdi.  

Afganlı, 1960'tan itibaren Azerbaycanfilm sinema stüdyosunda kostüm tasarımcısı olarak çalıştı. Azerbaycan Rus Dram Tiyatrosu'nun bazı gösterileri, bazı operalar ve Aşk Masalı, Deli Kür, Dede Korkut ve Böyük Dayaq gibi filmler için kostüm taslakları çizdi. Sanatçının eserlerinin çoğu Azerbaycan Devlet Tiyatro Müzesi ve Moskova'daki A.A. Bakhrushin Rus Merkez Tiyatro Müzesi'nde bulunmaktadır. Halen Azerbaycan Devlet Sanat Galerisi'nin koleksiyonunda Afganlı'ya ait 110 eser bulunmaktadır. Azerbaycan'ın görsel sanatları ve tiyatro sahnesinin gelişimindeki hizmetlerinden ötürü, 1949'da "Emekdar Sanat İşçisi", 1974'te ise "Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı" unvanlarına layık görüldü. Ayrıca Onur Rozeti Nişanı ile ödüllendirildi. 

## Özel hayatı ve ölümü
Oyuncu Rıza Afganlı ile evlenen Bedure Afganlı'nın oyuncu Ofeliya Aslan adında bir kızı oldu. 7 Mayıs 2002'de Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de 89 yaşında hayatını kaybetti. 

## Kaynakça