Sindesmofit

**Sindesmofit**, omurganın intervertebral disklerini çevreleyen **anulus fibrosus**un dış liflerinin (Sharpey lifleri) kemikleşmesi (ossifikasyonu) sonucu oluşan patolojik kemik büyümesidir. Bu oluşumlar tipik olarak dikey yönelim gösterir ve spondiloartropati grubu hastalıkların, özellikle de ankilozan spondilitin (AS) karakteristik radyolojik bulgusudur.

Sindesmofitler, dejeneratif omurga hastalıklarında (kireçlenme) görülen **[[osteofit]]**lerden ayırt edilmelidir; osteofitler genellikle yatay yönelimli iken, sindesmofitler dikey bir köprüleşme oluşturarak ilerleyen dönemlerde "bambu kamışı omurga" görünümüne yol açabilir.

## Patofizyoloji
Sindesmofit oluşumu, disk-kemik bileşkesindeki entez bölgelerinde başlayan inflamatuar bir süreçle ilişkilidir. Ancak güncel moleküler çalışmalar, inflamasyon ve yeni kemik oluşumunun (osteoproliferasyon) iki ayrı ancak ilişkili süreç olduğunu göstermektedir.

Süreç genellikle şu aşamaları izler:
# **Entezit:** Omurga köşelerinde (vertebral rim) başlayan inflamasyon. MRG'de bu aşama "parlayan köşe" (shiny corner) veya Romanus lezyonu olarak izlenir.
# **Erozyon:** İnflamasyona bağlı kemik hasarı.
# **Ossifikasyonla İyileşme:** İnflamasyonun azalmasıyla birlikte, doku onarımı sırasında patolojik kemik yapımı tetiklenir. Bu süreçte **Wnt sinyal yolağı**nın aktivasyonu ve DKK-1 (Dickkopf-1) ile sklerostin gibi inhibitör moleküllerin baskılanmasının, osteoblast aktivitesini artırarak sindesmofit oluşumuna yol açtığı düşünülmektedir.

## Sınıflandırma
Radyolojik görünümlerine ve ilişkili oldukları hastalıklara göre ikiye ayrılır:

* **Marjinal Sindesmofitler:** Vertebral gövdenin hemen köşesinden başlar, ince, simetrik ve dikey bir yapıdadır. Anulus fibrosus liflerini takip eder. Tipik olarak ankilozan spondilitte görülür.
* **Non-Marjinal (Atipik) Sindesmofitler:** Vertebral gövdenin orta kısımlarından çıkar, daha kalın, asimetrik ve kaba yapıdadır ("virgül" şeklinde). Genellikle psoriatik artrit veya reaktif artrit ile ilişkilidir.

## Risk Faktörleri
Sindesmofit gelişimini ve ilerlemesini hızlandıran faktörler şunlardır:
* **Genetik:** HLA-B27 pozitifliği, daha şiddetli radyolojik progresyon ile ilişkilidir.
* **Sigara Kullanımı:** Sigara içen hastalarda sindesmofit oluşumu ve omurga füzyonu, içmeyenlere göre anlamlı derecede daha hızlıdır.
* **Bazal Radyolojik Hasar:** Tanı anında mevcut sindesmofitlerin varlığı, yeni sindesmofit gelişimi için en güçlü prediktördür.

## Ayırıcı Tanı
Radyolojik değerlendirmede sindesmofitler şu yapılarla karıştırılmamalıdır:

* **[[Osteofit]]:** Osteoartrit'e bağlı gelişen, vertebral son plaktan kaynaklanan ve yatay uzanan kemik çıkıntılarıdır.
* **DISH ([[Diffüz İdiyopatik İskelet Hiperostozu]]):** Ön uzun ligamentin (ALL) kalsifikasyonu sonucu oluşan, "mum damlası" görünümünde ve akıcı bir kemikleşme paternidir. Genellikle disk mesafesi korunmuştur ve sakroiliak eklem tutulumu yoktur.

## Klinik Önemi ve Tedavi
Sindesmofitlerin ilerlemesi, omurganın esnekliğini kaybetmesine ve ankiloz (kaynama) oluşumuna neden olur. Bu durum hastaların hareket açıklığını kısıtlar, göğüs ekspansiyonunu azaltarak solunum fonksiyonlarını etkileyebilir ve vertebral kırık riskini artırır.

Güncel tedavide kullanılan TNF inhibitörlerinin, inflamasyonu baskılamasına rağmen sindesmofit gelişimini tamamen durdurup durdurmadığı tartışmalıdır; ancak uzun süreli kullanımın (4 yıldan fazla) kemik yapımını yavaşlatabileceğine dair kanıtlar artmaktadır. IL-17 inhibitörleri de (örn. sekukinumab) tedavi seçenekleri arasındadır.

## Ayrıca bakınız
* Ankilozan spondilit
* Entezit
* Sakroileit

## Kaynakça