2026 Rubaya Maden Çökmeleri

**2026 Rubaya Maden Çökmeleri**, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin Kuzey Kivu eyaletindeki Rubaya maden havzasında, Ocak ve Mart 2026’da meydana gelen bir dizi ölümcül toprak kaymasıdır. Şiddetli yağışların tetiklediği çökmelerde toplam can kaybının 600’ü aştığı bildirilmiştir. Olaylar, madencilik faaliyetlerinin güvenliği ve “çatışma mineralleri” tartışmalarını yeniden gündeme getirmiştir.

## Arka plan

Rubaya bölgesi, küresel koltan (kolumbit-tantalit) üretiminde önemli bir paya sahip olup dünya arzının yaklaşık %15’ini karşıladığı tahmin edilmektedir. Koltan, işlenerek tantal metaline dönüştürülür ve yüksek ısıya dayanıklılığı nedeniyle elektronik sanayisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu metal, özellikle işlemciler, grafik işlem birimleri ve bellek modüllerinde kullanılan mikro-kapasitörlerin üretiminde önemli bir bileşendir.

Maden sahasının 2024 yılından itibaren 23 Mart Hareketi (M23) adlı silahlı grubun kontrolünde olduğu bildirilmektedir. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, bölgeden elde edilen gelirlerin silahlı grupların finansmanında kullanıldığı öne sürülmektedir.

Bölgedeki madencilik faaliyetleri büyük ölçüde mühendislik altyapısı ve iş güvenliği standartlarından yoksun, küçük ölçekli ve el yordamına dayalı (*artisanal mining*) yöntemlerle yürütülmektedir.

## Olayların gelişimi

Felaketler zinciri, 28 Ocak 2026 öğleden sonra ve 29 Ocak sabahı şiddetli yağışların Luwowo maden sahasında büyük bir toprak kaymasını tetiklemesiyle başlamıştır. Destekleyici unsurlardan yoksun tünellerin ve açık ocakların kısa sürede çökmesi sonucu yüzlerce kişi toprak altında kalmıştır. Hayatını kaybedenler arasında madencilerin yanı sıra bölgede çalışan sivillerin de bulunduğu bildirilmiştir. İlk büyük olayda en az 400 kişinin hayatını kaybettiği doğrulanmıştır.

Bölgedeki zemin dengesinin bozulması ve güvenlik önlemlerinin yetersizliği nedeniyle, 3–4 Mart 2026 tarihlerinde aynı bölgede ikinci bir büyük toprak kayması meydana gelmiştir. Bu olayda yaklaşık 70’i çocuk olmak üzere 200’den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildirilmiştir. 7 Mart’ta ise Gakombe maden sahasında üçüncü bir çökme yaşanmış ve toplam can kaybı artmıştır.

Kurtarma çalışmaları, bölgede faaliyet gösteren 23 Mart Hareketi (M23) grubunun varlığı, yoğun çamur koşulları ve profesyonel arama-kurtarma ekipmanlarının eksikliği nedeniyle büyük ölçüde yerel halk tarafından yürütülmüştür.

## Uluslararası tepkiler

Bu olaylar, uluslararası sivil toplum kuruluşları, insan hakları örgütleri ve işçi sendikaları tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Özellikle ITUC-Africa gibi kuruluşlar, madencilik sektöründeki iş güvenliği eksikliklerine ve insan hakları ihlallerine dikkat çekmiştir.

Sivil toplum kuruluşları, küresel teknoloji şirketlerine elektronik tedarik zincirlerini daha şeffaf hale getirmeleri, adil ticaret (*fair trade*) ilkelerini benimsemeleri ve silahlı grupların kontrolündeki bölgelerden hammadde teminini gözden geçirmeleri yönünde çağrıda bulunmuştur.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti yetkilileri, isyancı grupları yasadışı ve güvensiz madencilik faaliyetlerine izin vermekle suçlamıştır. Buna karşılık bazı gözlemciler ve kaynaklar, olaylara ilişkin can kaybı verileri konusunda farklı değerlendirmelerin bulunduğunu ve taraflar arasında karşılıklı suçlamaların sürdüğünü belirtmiştir.

## Değerlendirme

Rubaya maden çökmeleri, doğal afetler ile düzensiz ve denetimsiz madencilik faaliyetlerinin birleştiğinde ortaya çıkabilecek riskleri göstermesi açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Olay, aynı zamanda çatışma bölgelerinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin ekonomik, çevresel ve insani boyutlarını küresel ölçekte tartışmaya açmıştır.

## Kaynakça

* 

* 

* 

* 

* 

*