Kırklareli Gar Binası

**Kırklareli Gar Binası**, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde, Kırklareli il merkezindeki İstasyon Caddesi üzerinde yer alan tarihi bir demiryolu istasyonudur. 20. yüzyılın başında inşa edilen yapı, günümüzde demiryolu işlevini yitirmiş olup restorasyon sonrası bir sosyal yaşam alanı ve kültür parkı olarak hizmet vermektedir.
## Tarihçe
Kırklareli gar binası, 1910-1912 yılları arasında, Balkan Savaşları'nın hemen öncesinde askerî lojistik ve ekonomik gereklilikler doğrultusunda inşa edilmiştir. Yapı, Alman-Avusturya sermayeli Şark Demiryolları Kumpanyası (Chemins de fer Orientaux) tarafından projelendirilmiştir. İnşaat sürecinde Fransız mimar ve mühendislerin görev alması, binanın mimari detaylarında ve iç mekan ibarelerinde Fransız etkisinin görülmesine neden olmuştur.

46 kilometrelik Büyükmandıra-Kırklareli hattının terminal (son) durağı olan istasyon, 1990 yılına kadar aktif demiryolu trafiğine hizmet vermiştir. Bölgedeki demiryolu taşımacılığının önemini yitirmesiyle yaklaşık 30 yıl atıl durumda kalan yapı, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun 20 Nisan 1990 tarihli kararıyla "korunması gerekli kültür varlığı" olarak tescil edilmiştir. 2020 yılında başlatılan restorasyon süreci 2021 yılında tamamlanarak yapı yeniden kullanıma açılmıştır.

## Mimari Analiz ve Yapım Tekniği
Dönemin Batı etkisindeki Osmanlı mimarisi ile endüstriyel mirasın nitelikli bir sentezi olan yapı, dikdörtgen plan şeması üzerine bodrum, zemin ve birinci kat olmak üzere üç katlı ve simetrik bir düzenle inşa edilmiştir. Cephe mimarisinde en dikkat çekici unsur, üst kısmın dik, alt kısmın ise daha az eğimli olduğu ve çatı katına geniş bir kullanım alanı sağlayan Gambrel çatı formudur. Giriş holünün dışarıya doğru taşırılmasıyla (projeksiyon) cepheye dinamizm kazandırılmış, böylece ana giriş vurgusu Neoklasik üslubun karakteristik özellikleri olan üçgen alınlıklar, kornişler ve pencere çevresi silmelerle desteklenmiştir. Yapım tekniği açısından tuğla malzemeli kâgir yığma sistemin tercih edildiği binada; bodrum tavanında dayanıklı volta döşeme, üst katlarda ise ahşap kirişli döşemeler kullanılmıştır. İç mekan detaylarında ise duvarları güçlendiren ve estetik bir doku sunan geleneksel bağdadi sıva tekniğine yer verilmiştir.

## Güncel Durum ve Fonksiyonel Dönüşüm
Kırklareli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescil edilen tarihi gar binası, günümüzde şehre kazandırılan bir "Kültür Park" konsepti çerçevesinde çok amaçlı bir sosyal merkez olarak hizmet vermektedir. Yapının işlevsel dağılımında; zemin kat ticari alanlar ve kafeterya, birinci kat sergi salonu, çatı katı ise toplantı ve etkinlik salonu olarak değerlendirilmiştir. Bu tarihi kompleks sadece ana binadan ibaret olmayıp; gar şefi evi, malzeme deposu, su deposu ve tamir atölyesi gibi demiryolu mirasından günümüze ulaşan toplam dokuz adet yapıdan oluşmaktadır. İstasyon alanı, geçmişin lojistik merkezinden bugünün kültür ve sanat merkezine dönüşen başarılı bir endüstriyel dönüşüm örneği olarak varlığını sürdürmektedir.

## Ayrıca Bakınız
* Rumeli Demiryolları
* Sirkeci Garı
* Karaağaç Tren İstasyonu

## Kaynakça

* Yıldız, A. (2013). ''Kırklareli-Babaeski Gar Binalarının Mimari ve Yapısal Analizi''. SDU International Technologic Science, 5(1), 51-61.
* Çaylak, E. (2021). ''Kırklareli Tren Garı ve Çevresinin Yeniden İşlevlendirilmesi Üzerine Bir Öneri''. (Yüksek Lisans Tezi), Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
* Arslan, S. (2016). *Trakya Demiryolu Mirası: Kırklareli İstasyon Yapıları*. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9.
* Kültür Envanteri. (2020). ''Kırklareli Gar Binası''.
* GZT Mimari. (2021). ''Osmanlı Demiryolu Mirası: Kırklareli İstasyon Binası''.