open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maskut

**Maskutlar** (**Mazkutlar**, **Muskurlar**, **Mesketler**, **Müşkürler** olarak da bilinirler), Kafkasya'nın doğu kesiminde, Hazar Denizi'nin batı kıyısı boyunca yaşayan bir grup Massaget - Sarmat - Alan kabilesiydi. Derbent ve Şabran arasında, yani modern Azerbaycan'ının kuzeydoğusu ve Dağıstan'ının (Rusya) güneydoğusu arasında yaşıyorlardı. "Maskut" adı bazen bir etnik grubu değil, coğrafi bir bölgeyi ifade etmek için de kullanılır Bu kabilelerin ilk dalgası 3. yüzyılda Volga-Don Kanalı üzerinden ve Hazar Denizi'nin kuzey kıyısından geldi. Modern Rus-Dağıstanlı tarihçi Murtazali Gadjiev, bu kabilelerin sadece iklim değişiklikleri ve yeni bölgeleri keşfetme arzusuyla nedeniyle değil, aynı zamanda eş zamanlı çatışmalar nedeniyle de göç ettiğini öne sürmektedir.

Dağıstan'daki 3. ve 5. yüzyıllar arasındaki Sarmat-Alan mezar alanları Maskut yerleşiminin bir parçası olarak kabul edilmektedir. 216 yılında bu kabileler Ermenistan'a saldırdı. Ayrıca 3. yüzyılın ortalarında Ermenistan ile Sasani İmparatorluğu arasındaki savaşa katıldı Maskutların adı geçmeyen bir kralı, diğer Kafkas hükümdarlarıyla birlikte, Sasani Krallar Kralı (*[[şah]]anşah*) Narseh'in () Orta Farsça Paikuli Yazıtı'nda anılmaktadır. Yazıtta Maskut, Orta Farsçada *mskyt'n* (*mas(a)kitan* / *mas(a)ketan*) olarak translitere edilmiştir ve bu, Yunanca Μασσᾰγέται ve Latince *Massagetae* ile aynı kelimedir. 4. yüzyılın ilk yarısında, kuzeybatı Hazar kıyılarından gelen ikinci bir Sarmat-Alan kabileleri dalgası, Kuzey Kafkasya'dan gelen bir grup Alan ile birlikte Maskut'a göç etmeye başladı.

440 yılı civarında Maskut, Attila () önderliğindeki Hunlar tarafından kısa süreliğine ele geçirildi, bu durum çağdaş Ermeni tarihçi Elishe'nin Derbent'i "Hun kalesi", "Hun garnizonu" ve "Hun kapısı" olarak adlandırma gerekçesini de gözler önüne sermektedir. *Şahanshah* Yezdicerd II () Maskut'taki Hunlara karşı iki askeri sefere önderlik ederek karşılık verdi, Derbent'i geri aldı ve sonrasında ağır bir şekilde tahkim etti.

10. yüzyıl Arap tarihçisi el-Mesûdî'ye (ölümü 956) göre, *Şah* I. Kubâd, () Maskut yerleşiminde "taştan yapılmış bir kasabaya" sahipti. Ancak bu kasabanın yeri bilinmemektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* 
* 
* 

## İleri okumalar
*
SkyWork Airlines

**SkyWork Airlines**, İsviçre merkezli eski bir havayolu şirketidir. Şirket, 1983 yılında kurulmuş olup ağırlıklı olarak Avrupa genelindeki destinasyonlara tarifeli uçuşlar gerçekleştirmekte, yaz aylarında ise ek olarak charter seferleri düzenlemekteydi. Şirketin merkezi Belp'te yer almaktaydı.

SkyWork Airlines, 29 Ağustos 2018'de iflas etti ve aynı gün tüm faaliyetlerini durdurdu.

## Kaynakça
Ağoğlan Manastırı

**Ağoğlan Manastırı** () ya da **Tsitsernavank** (), Azerbaycan'ın Laçın Rayonu'nda bulunan bir Ermeni Apostolik manastırıdır. 5. ya da 6. yüzyılda inşa edilen yapı, Ermenistan'ın Sünik sınırına yaklaşık beş kilometre uzaklıktadır.

Yapı, tarihsel kaynaklarda Kaşatağk () olarak anılan bölgede bulunmaktadır. Azerbaycan'da Ağoğlan olarak adlandırılan yapı, Ermeni Apostolik manastırı olarak tanınmamakta, resmî olarak Alban Havari Kilisesi olarak nitelendirilmektedir.

## Mimari yapısı
Yapıda herhangi bir inşa kitabesi bulunmamaktadır. Ancak mimari özelliklere dayanılarak yapının üç ana inşa evresi geçirdiği kabul edilmektedir. Kilise, ilk evrede apsisi olmayan, basit dikdörtgen planlı bir bazilika olarak inşa edildi. Güney duvarındaki kapıların biçimine dayanılarak bu ilk evre 5. ya da 6. yüzyıllara tarihlendirilmektedir. Ancak alternatif bir görüşe göre yapı, başlangıçta pagan bir tapınak olarak işlev görmüş olup bu evre 3. yüzyıla tarihlenmektedir.

İkinci inşa evresinde bazilikaya penceresiz bir apsis eklendi. Bu apsis, dikdörtgen planlı iç mekânın doğu tarafına içten inşa edildi. Ayrıca dış duvarların üst bölümleri de yükseltildi. Bu evre 6. yüzyıla tarihlenir. Bu dönemde nefleri giriş bölümünden ayıran arkatın muhtemelen ahşap sütunlar aracılığıyla oluşturulduğu düşünülmektedir. Üçüncü inşa evresinde ise ahşap elemanların yerini taş kemerler ve sütunlar aldı. Sütun başlıklarının üslubuna dayanılarak bu evre 6. yüzyılın sonları ile 10. yüzyılın başları arasına tarihlendirilmektedir.

## Kaynakça
Gardman

**Gardman** (), **Girdman**, **Gardmank**' veya **Gardmanadzor** olarak da bilinir), Ermenistan Krallığı'ndaki eski Utik eyailinin sekiz kantonundan biriydi ve aynı zamanda Tuçkatak kantonu ile birlikte bir Ermeni prensliğiydi. Kabaca modern Azerbaycan'ın Kazak, Şemkir, Ağhstafa, Daşkesen, Gökgöl, Tovuz, Gebedey rayonlarına ve Ermenistan'ın Tavuş iline karşılık geliyordu. Gardman aynı zamanda kantonun merkez kalesinin de adıydı.

## Tarihi
Tarihçi Robert H. Hewsen'in görüşüne göre, Gardman adı Gürcü kökenli olabilir, ancak Pehlevice, Partça, Avestaca ve hatta modern Farsça gibi birçok eski Hint-İran dilinde gard kelimesinin "kale" veya "konut" anlamına gelmesi ve Parisos teriminin de İranlı bir kabile olan Parrasioi'den (Yunanca : Παρράσιοι) türemiş olması nedeniyle Hint-İran kökenli olduğuna dair başka bir iddia da vardır. Birçok çağdaş Ermeni yazar, Gardman'ı Artsah'ın (**' ('vilayet, toprak')) bir parçası olarak anmıştır. Ermenistan'ın [[Arşak Hanedanı (Ermenistan)|Arşak]] krallarının (MS 66-428) hükümdarlığı sırasında Gardman, Utik'in **' merkeziydi. Bu nedenle Utik' bazen ** veya Gardmanlıların prensliği olarak da anılırdı. Gardman, Ermenistan'ın bölünmesinin ardından 387 yılında Kafkas Albanyası tarafından ele geçirildi. Yedinci yüzyılda, yerel Gardman hanedanının yerini (Pers veya Part kökenli) Mihranî ailesi aldı. Bu aile daha sonra Arran bölgesinde hüküm süren hanedan haline geldi. Mihranîlerin yönetimi sırasında (7.-8. yüzyıllar), Utik' bölgesi Gardman olarak anılmaya başlandı.

Bölge 855 yılında Araplar tarafından fethedildi. Çağdaş Ermeni tarihçiler, Gardman'da iki bilinen yerin varlığını tekrar kaydettiler: Getabakk' adlı bir kale (modern Azerbaycan'ın Gebedey rayonunda) ve bir bakır madeni.

982 yılında, Artsah'ın kuzey bölgesi olan Gardman ve Parisos, 1017 yılına kadar süren ve daha sonra Lori Krallığı'nın bir parçası haline gelen küçük Ermeni Parisos Krallığı haline geldi. 1601 yılında, Melik-Şahnazaryan prens ailesi Gardman *[[melik]]liğini* kurdu. Hüküm süren aile, Haçen Hanedanı'nın bir koluna mensuptu ve ikametgâhları Voskanapat köyündeydi (ve bu nedenle, küçük devlet bazen Voskanapat melikliği olarak da anılırdı). Meliklerin toprak hakları, Rus İmparatorluğu'nun on dokuzuncu yüzyılın başlarında bölgeyi kontrol altına almasından sonra teyit edildi.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
* 
* 
*
Darwin Airline

**Darwin Airline SA**, İsviçre merkezli eski bir bölgesel havayolu şirketidir. Şirket, 12 Ağustos 2003 tarihinde kurulmuş olup bazı Batı Avrupa ülkelerinde tarifeli iç ve dış hat seferleri düzenliyordu. Şirketin merkezi Bioggio'da Lugano Havalimanı'nda yer almaktaydı.

Ocak 2014'te Etihad Airways tarafından satın alınmasıyla **Etihad Regional** adını alırken Temmuz 2017'de hisselerinin %33'ünün Adria Airways'a satılmasıyla **Adria Airways Switzerland** adını aldı.

Kasım 2017'de İsviçre yetkilileri, mali zorluklar nedeniyle havayolunun tarifeli uçuş lisansını askıya aldı, ancak uçak kiralama faaliyetlerinin devam etmesine izin verdi. 12 Aralık 2017 tarihinde şirket iflas etti ve 2019'da kesinleşti.

## Kaynakça
Vitiiler

**Vitiiler**, Kafkas Albanyası topraklarında ve modern Azerbaycan'ın Gebele bölgesindeki Udin köyünde yaşayan eski bir kabiledir. Bazı bilim insanları Vitiilerin Kafkas Albanları olduğuna inanırken bazı bilim insanları Vitiilerin Kafkasya'ya göç etmiş eski Yunanlar olduğunu öne sürmektedir. Bazı araştırmacılar Vitiilerin modern Udinlerin ataları olduğunu öne sürerken, bazı araştırmacılara göre bu iki kabile aynı anda yaşamış olabilir. V. V. Nikolaev, Vitiileri Gutilerle özdeşleştirmektedir. A. A. Tuallagov, Vitiileri Kafkas Toharları olarak tanımlamaktadır ve Yüeçi kabilesinin topraklarından geldiklerini öne sürmektedir.

Strabon'a göre, Albanya'daki Vitii topraklarında, Aini kabilesinden gelen Tesalyalıların yaşadığı bir şehir vardı; başka bir iddiaya göre, "Ainiler" yerel ad olan "Utii" veya "Vitii"nin bozulmuş halidir. Ermeni kaynaklarında, Vitii topraklarına "Otena" deniyordu. Ayrıca Strabon, Albanya ve Hazar kabilelerinin kuzeyinde, Hazar Denizi kıyılarında yaşayan bir başka Vitii kabilesinden daha bahsetmiştir. Pliny'ye göre, Vitii ve Kaspiler, modern Dağlık Karabağ bölgesinde bulunan eski Sakasene topraklarında halkın çoğunluğunu oluşturmaktaydı. Igor M. Diakonoff, Utilerin bir kısmının Transkafkasya'daki İskit krallığının bir parçası olduğunu iddia etmektedir.

## Kaynakça
Swiss Global Air Lines

**Swiss Global Air Lines** (2015'e kadar **Swiss European Air Lines**), İsviçre merkezli eski bir havayolu şirketidir. Şirket, 1 Eylül 2005 tarihinde kurulmuş olup Swiss International Air Lines'ın yan kuruluşuydu. Ana şirketi Swiss International'ın adı ve kurumsal kimliği altında, Zürih Havalimanı'ndan Avrupa'nın büyük şehirlerine ve bazı tatil beldelerine tarifeli uçuşlar gerçekleştirmekte, ayrıca ana şirketi adına bazı uzun mesafeli rotalarda da seferler düzenlemekteydi. Şirketin merkezi Basel'de yer almaktaydı.

19 Nisan 2018 itibarıyla, yeni bir iş sözleşmesi kapsamında tüm uçaklar ve çalışanlar ana şirkete devredildi ve şirket feshedildi.

## Kaynakça
Artagerses

**Artagerses**, Kadusilerin lideri, aynı zamanda Pers kralı II. Artaserhas'ın askeri lideridir.

## Açıklama
Plutarch'a göre Artagerses, Kiros'a karşı gerçekleştirilen savaşta Kadusilerin lideriydi. Belki de "**''Arta-garša''"** şeklinde yazılan adı "*adaleti, düzeni, gerçeği uygulayan kişi*" anlamına gelmektedir. Antik yazarların tanıklığına göre, Artagerses, MÖ 401'de kralın küçük kardeşi Genç Kiros'un Pers tahtını ele geçirdiği sırada gerçekleşen Cunaxa Savaşı sırasında II. Artaserhas'ın ordusundaki komutanlardan biriydi. Kadusilerin lideri Artagerses, Elam'dan bir süvari birliği getirmişti. Ksenofon'a göre, Artagerses'in süvarileri savaş başlamadan önce Artaserhas'ın önünde sıralanmıştı. Plütark'ın belirttiği üzere, Artagerses, Kiros ile bir süvari düellosuna girmiş ve bu düello sırasında öldürülmüştür. Tekli çarpışma başlamadan önce Artagerses, "Yunanların alçaklarını" Pers hükümdarına karşı yönlendirerek, “milyonlarca daha iyi ve daha cesur kölesi” bulunan Kiros'un adını lekelemekle suçladı.

## Kaynakça
Swissair

**Swissair** (; ), İsviçre'nin eski bayrak taşıyıcı havayolu şirketidir. Şirket, 26 Mart 1931 tarihinde Belair ve Ad Astra Aero'nun birleşmesi sonucu kurulmuştur. Şirketin merkezi Kloten'de Zürih Havalimanı'nda yer almaktaydı.

Swissair 71 yıllık varlığının büyük bir bölümünde, finansal istikrarı nedeniyle "Uçan Banka" olarak bilinen ve İsviçre'nin ulusal sembolü ve simgesi haline gelen önemli uluslararası havayollarından biriydi.

Küçük havayollarını satın alarak pazarını genişletme stratejisi olan "Avcı Stratejisi" nedeniyle Swissair, 1990'ların sonlarında aşırı genişlemeden mali kayıplar yaşamaya başladı. 1998'de Swissair 111 sefer sayılı uçağın düşmesi ve uçaktaki 229 kişinin tamamının hayatını kaybetmesi, havayolu için maliyetli bir davaya ve olumsuz bir kamuoyu algısına yol açtı. 11 Eylül saldırılarının ardından yaşanan ekonomik durgunluktan sonra, Swissair'in varlıkları önemli ölçüde değer kaybetti ve zaten sorunlu olan şirket Ekim 2001'de faaliyetlerini durdurdu. Şirket daha sonra yeniden canlandırıldı ve İsviçre hükûmeti tarafından 31 Mart 2002'ye kadar ayakta tutuldu.

1 Nisan 2002'de, eski bir bölgesel yan kuruluş olan Crossair, adını Swiss International Air Lines olarak değiştirdi ve Swissair'in rotalarının, uçaklarının ve personelinin çoğunu devraldı.

## Kaynakça

## Bibliyografi

* Benedikt Meyer: *Im Flug. Schweizer Airlines und ihre Passagiere, 1919–2002.* Chronos, Zürich 2014, .
*
Legae

**Legae** (Latince *legae,* Yunanca Λῆγαι), mitolojide Albanya ile Amazonlar ülkesi arasında yer alan, Hazar Denizi kıyılarında yaşayan İskit kökenli bir halktı. Bu isim günümüzde güney Dağıstan ve kuzey Azerbaycan'da yaşayan Lezginlerin adının kökeni olarak kabul edilmektedir.

Strabon, Pompey'in Kafkas seferindeki yoldaşı Mytileneli Theophanes'e (MÖ 1. yüzyıl) atıfta bulunarak, "*[[Amazonlar]] ve [[Albanya]]lılar arasında [[Gelae (kabile)|Gelaeler]] ve Legaeler - [[İskitler]] - yaşıyor*." demektedir.

Batlamyus'un Coğrafya'sında (*VI. Kitap*) Kadusiler ve Legaeler tanımlanmıştır ve Gelaeler kuzeye yerleştirilmiştir. Günümüze ulaşan tüm parçaları karşılaştıran Kai Brodersen, Pliny'nin kitabında "*legae*" kelimesinin kopyalanırken kaybolmuş olabileceğini öne sürmektedir. Yani, orijinal eserde gelae, legae olarak okunuyordu; Yunanlar bu halkı Kadusiler olarak adlandırıyordu.

Peter Uslar, eski Lekleri modern Lezginlerle özdeşleştirir: "*Lezginler,* *Legaeler, Lekler, Kura havzasını Rion havzasından ayıran sıradağlara adlarını vermişlerdir. [[Kolhis]], şairler tarafından bazen Ligistika, yani Legaelerin ülkesi olarak da adlandırılmıştır. Herodot'un bahsettiği Legaelerin [[Lezgiler|Lezgi halkı]] olması çok muhtemeldir*." 19. yüzyılın sonlarında - 20. yüzyılın başlarında yayımlanan Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü'ne göre, Varnişler (yani Laklar), "klasik Legiler'dir (Λήγες). 8. yüzyılın sonlarında Arap komutan Abumuslim tarafından fethedilmiş, onun aracılığıyla İslam bu halk arasında yerleşmiş ve ülkeleri, peygamber soyundan gelenlerden biri olan Şah-Baal'a yönetilmek üzere verilmiştir. Şah-Baal'a Şamhal ve Dağıstan valisi unvanları verilmiştir."

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

# Legae
# William Scott Shelley / Soma and the Indo-European Priesthood: Cereal Cultivation and the Origins of Religion
# Sundeep S. Jhutti /  The Getes
# Emanuel Kanter  /  The Amazons: A Marxian Study
# Dictionary of Greek and Roman Geography Volume 2  
# William Smith /  Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
Edelweiss Air

**Edelweiss Air AG**, İsviçre merkezli bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 19 Ekim 1995 tarihinde kurulmuş olup Swiss International Air Lines'ın yan kuruluşudur. Avrupa ve kıtalararası destinasyonlara uçuşlar düzenlemektedir. Şirketin merkezi Kloten'de Zürih Havalimanı'nda yer almaktadır.

## Filo
 ile EasyJet Switzerland aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Güney Mızrağı Operasyonu

**Güney Mızrağı Operasyonu**, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin açıklamasına göre, "uluslararası suç ve yasadışı denizcilik ağlarını tespit etmeyi, bozmayı ve zayıflatmayı" amaçlayan bir ABD askerî ve gözetleme harekâtıdır. Bazı analistler operasyonu terörle mücadele ve uyuşturucuyla mücadelenin bir melezleşmesi olarak tanımlarken diğerleri ise Venezuela'da Nicolás Maduro'nun iktidardan uzaklaştırılmasının operasyonun amaçlarından biri olduğunu savunmaktadır.

## Kaynakça
Amerika Birleşik Devletleri-Venezuela ilişkileri

**Amerika Birleşik Devletleri-Venezuela ilişkileri**, Amerika Birleşik Devletleri ile Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkiyi ifade eder.
Flight International

***Flight International***, havacılık ve uzay konularına odaklanan aylık bir dergidir. Dergi, 1909 yılında yayınlanmaya başlamış olup dünyanın en eski sürekli yayınlanan havacılık haber dergisidir.

*Flight International*, DVV Media Group tarafından yayınlanmaktadır. Rakipleri arasında Jane's Information Group ve *Aviation Week* bulunmaktadır. Eski editörleri ve yazarları arasında H. F. King, Bill Gunston, John W. R. Taylor ve David Learmount yer almaktadır.

## Kaynakça

## Ek okuma

* 

## Dış bağlantılar

*
Lei Gölü

**Lei Gölü** (), İtalya ve İsviçre arasında bulunan bir baraj gölüdür. Göl, Hinterhein'da yer almakta olup 1955 yılında oluşturulmaya başlanmıştır ve bölgedeki hidroelektrik santrallerini beslemektedir.

İtalya ve İsviçre arasında 1955'te diplomatik görüşmelerin ardından, gölün daha kuzeyindeki eşdeğer büyüklükte bir bölge takas karşılığında İtalya'ya devredildi. Baraj, Kraftwerke Hinterrhein tarafından işletilmektedir. Gölün suları, Ren Havzası'nın bir parçası olması nedeniyle, İtalyan topraklarında Kuzey Denizi'ne dökülen tek sudur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Hinterrhein storage power stations 
* Kraftwerke Hinterrhein increase efficiency thanks to modern technology, article about renovation of power plant that included drainage of the Lago di Lei reservoir.
EasyJet Switzerland

**EasyJet Switzerland SA** (kısaca **easyJet**), İsviçre merkezli bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 18 Mayıs 1988 tarihinde TEA Switzerland adıyla kurulmuş olup 1998'den beri EasyJet'in yan kuruluşudur. Şirketin merkezi Meyrin'de Cenevre Havalimanı'nda yer almaktadır.

## Filo
 ile EasyJet Switzerland aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Benjamin de Rohan

**Benjamin de Rohan**, Soubise Dükü (1580–1642) ve Fransız Huguenot lideriydi. Rohan Vikontu II. René'nin oğlu ve Henri de Rohan'ın küçük kardeşi olan Benjamin de Rohan, beyliğini annesi Catherine de Parthenay aracılığıyla miras aldı. Hollanda'da Maurits van Oranje'ın yanında asker olarak çıraklık yaptı. 1621'den itibaren başlayan dini savaşlarda, ağabeyi esas olarak karada ve güneyde komuta ederken, Benjamin'de batıda ve deniz kıyısında komuta etti.

Huguenot isyanları sırasında Les Sables-d'Olonne'un kontrolünü ele geçirmesi üzerine, Kraliyetçi güçlerden ele geçirilen sancaklar 1622 yılında La Rochelle'deki Hôtel de Ville'e yerleştirildi.

Benjamin'in en önemli başarısı, 1625'te Blavet Nehri'nde Kraliyetçi filoya karşı, sayıca üstün bir düşmana rağmen bir bariyerin yarılmasını da içeren, son derece cesur ve iyi yönetilmiş bir saldırı gerçekleştirmesiydi. Aynı yıl Ré ve Oléron adalarını işgal etmesi, XIII. Louis'nin Ré Adası'nı geri almak amacıyla başlattığı Saint-Martin-de-Ré Kuşatması'na yol açtı. La Rochelle Kuşatması (1627–1628) sırasında şehirde komutanlık yaptı. Kuşatma sırasında teslimiyetin kaçınılmaz hâle gelmesiyle birlikte, daha önce yardım arayışı kapsamında ziyaret ettiği İngiltere'ye kaçtı. 1642 yılında Londra'da öldü.

## Ayrıca bakınız
* Fransız Din Savaşları

## Kaynakça
Grimsel Gölü

**Grimsel Gölü** (), İsviçre'nin Bern kantonunda bulunan bir baraj gölüdür. Göl, Grimsel Geçidi'nde yer almakta olup 1932 yılında baraj inşaatı ile oluşturulmaya başlanmıştır.

## Dış bağlantılar

* KWO: Lake Grimsel
Türkiye'deki Azerilerin listesi

Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşayan, tam veya kısmi Azerbaycan kökenli kişileri ifade eden, tanınmış Azerbaycanlı Türklerin listesidir.

## Liste

## Ayrıca bakınız
* Türkiye Azerileri
* Azeri diasporası
* Azeriler
* Azeri yazarlar listesi
* Azeri film yönetmenleri listesi
## Kaynakça
Elmira Şahtahtinskaya

**Elmira Habibulla kızı Şahtahtinskaya** (25 Ekim 1930, Bakü – 13 Ekim 1996, Moskova), Azerbaycan SSC Halk Ressamı ve Emekdar Sanat İnsanıdır.

## Hayatı
Elmira Şahtahtinskaya 25 Ekim 1930'da Bakü'de doğmuştur. Orta öğrenimini Bakü'de tamamlamış, ardından Azim Azimzade Azerbaycan Ressamlık Okulunu (bugünkü Devlet Ressamlık Akademisi, 1950) ve V. İ. Surikov Moskova Devlet Sanat Enstitüsünü (1956) bitirmiştir. 13 Ekim 1996'da Moskova'da vefat etmiş, Bakü'de Fahri Hıyabanı Mezarlığına defnedilmiştir.

## Eserleri
Elmira Şahtahtinskaya daha çok afiş ve şövale resimlerinin yaratıcısı olarak ün kazanmıştır. 1970'li yıllarda "*Azərbaycan qədim mədəniyyət diyarıdır*" adlı afişler dizisini; Azerbaycan'ın bilim, edebiyat ve sanat insanlarına adanmış portreler galerisini; ayrıca şövale resimleri ve suluboyalarından oluşan "*Çekoslovakya'da*" (1957), "*Sosyalist Bakü*" (1958–1959), "*Bulgaristan'da*" (1963), "*Kutablar*" (1963) ve "*Nevruz Bayramı*" (1970) tablolarını üretmiştir. Moskova (1957), Kaunas (1967) ve başka şehirlerde kişisel sergiler açmıştır.

Sanatçının eserlerinde barış, halkların dostluğu ve emek temaları önemli yer tutar. 1970'lerde hazırladığı "*Azərbaycan qədim mədəniyyət diyarıdır* (Türkçe: Azerbaycan kadim bir kültür diyarıdır)" afiş serisinde Orta Çağ'da yaşamış Azerbaycanlı bilim ve kültür insanlarının (Nasîrüddin Tûsî, Mehsetî Gencevî, İmadeddin Nesîmî, Fuzûlî, Acemi Nahçıvani, Sultan Muhammed vd.); 1970–80'lerde ise çağdaş sanatçıların (Üzeyir Hacıbeyov, Hüseyin Cavid, Samed Vurgun, Settar Behlulzade, Kara Karayev, Fikret Emirov vd.) portrelerini yapmıştır.

Şahtahtinskaya "Onur Rozeti Nişanı" ile ödüllendirilmiş; 1963'te Emekdar Sanat İnsanı, 1977'de ise Azerbaycan Halk Ressamı unvanına layık görülmüştür.

## Ödülleri

* "Azerbaycan SSC Emekdar Sanat İnsanı" ünvanı - 12 Nisan 1963
* "Azerbaycan SSC Halk Ressamı" ünvanı - 5 Aralık 1977
* Onur Rozeti Nişanı

## Ayrıca bakınız

* Şahtahtinskiler
* "''Azərbaycan qədim mədəniyyət diyarıdır''" afiş serisi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Oqtay Sadıqzadə həyat yoldaşı Elmira Şahtaxtinskaya haqqında, "EL" jurnalı 
* Ханум АСКЕРОВА — ПЛАКАТНОЕ ИСКУССТВО ЭЛЬМИРЫ ШАХТАХТИНСКОЙ
Şuluk Mehmed Paşa

**Şuluk Mehmed Paşa**, Avrupa'da **Mehmed Siroco** ya da **Mahomet Sirocco** (1525 – 7 Ekim 1571, Patra Körfezi), Osmanlı devlet adamı ve amiralidir.

## Hayatı
Mehmed Paşa, 1525 doğumludur. Paşa'nın hem yabancı (*Sirocco*) hem de Türkçe (*Şuluk*) lâkapları, sırasıyla Güney Akdeniz rüzgârı Siroko'nun Yunanca "σιρόκος" (*sirokos*) ve ondan türeyen Levant Arapçası "شلوق" (*şlūḳ*) kelimelerinden kaynaklanmaktadır. Bir süre İskenderiye Beylerbeyliği görevini sürdürdü.

Şuluk Mehmed Paşa, 1571'deki İnebahtı Deniz Muharebesi'nde Osmanlı sağ kanadının komutanı olarak atandı. Muharebede, Amiral Agostino Barbarigo'nun komuta ettiği Kutsal İttifak sol kanadıyla çarpışan Paşa, savaşın en saldırgan komutanı olarak bilinir. Çarpışma sırasında yaralandıktan sonra Venedikli amiral Giovanni Contarini'nin kılıç darbesiyle başı kesilerek öldürüldü. Rakibi Barbarigo ise gözüne isâbet eden bir okla öldü.

## Kaynakça
Baldegg Gölü

**Baldegg Gölü** (), İsviçre'nin Luzern kantonunda bulunan bir göldür. Göl, kantonun kuzeydoğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Waterlevels of Lake Baldegg at Gelfingen
2010 Kadınlar Dünya Satranç Şampiyonası

**2010 Kadınlar Dünya Satranç Şampiyonası**, 2010 Kadınlar Dünya Satranç Şampiyonunu belirlemek için düzenlenmiş olan satranç turnuvasıdır. 2-24 Aralık 2010 tarihleri arasında Türkiye'nin Antakya şehrinde FIDE tarafından düzenlenmiştir.

Turnuva, önceki şampiyonalarda olduğu gibi 64 oyunculu eleme usulü formatında oynanmıştır. Her eşleşme, biri beyaz ve biri siyah taşlarla olmak üzere iki oyundan oluşmuş ve kazanan bir üst tura yükselmiştir. Beraberlik durumunda, ertesi gün iki hızlı oyun ve (eşitlik hâlâ bozulmazsa) bir Armageddon maçından oluşan eşitlik bozma oyunları oynanmıştır. Final maçı ise klasik zaman kontrolünde oynanan dört oyundan ve gerekirse bunları takip eden dört hızlı eşitlik bozma oyunundan oluşmuştur.
Şampiyonayı finalde Ruan Lufei'yi 5-3 mağlup eden Hou Yifan kazanmıştır. 16 yaşındaki Hou Yifan, bu başarısıyla tarihin en genç Kadınlar Dünya Satranç Şampiyonu olmuştur.

## Sonuçlar

### Final maçı

### Eşleşme tablosu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tomasee Gölü

**Tomasee Gölü** (), İsviçre'nin Graubünden kantonunda bulunan bir baraj gölüdür. Göl, Piz Badus'un kuzey yüzünde yer almakta olup Ön Ren Nehri'nin kaynağıdır ve Ren Nehri'nin resmi kaynağı olarak kabul edilir.

Oberalp Geçidi'nden göle bir patika yoluyla ulaşmak mümkündür, bu yol dağ yolu olmasına rağmen çoğu yürüyüşçü için uygundur.

## Kaynakça
Azerbaycan'da bira

**Azerbaycan'da bira** popüler alkollü içeceklerden biridir. Biraya Azerbaycan'da "narıncı qızıl" da denir. Carlsberg Azərbaycan ülkedeki en büyük bira üreticisidir. 2014 yılındaki verilere göre Azerbaycan müslüman ülkeler arasında bira üretiminde dördüncü sıradadır. 2020 yılında Azerbaycan'da 54,7 milyon litre bira üretilmiş ve Azerbaycan'daki arpanın %0.96'sı (13.203 ton) bira üretiminde kullanılmıştır.

## Tarihi

### 1868-1960
Azerbaycanda bira üretiminin temeli 19. yüzyılda Yelenendorf'da yaşayan Almanlar tarafından atılmıştır. Yelenendorf'daki Almanlar'dan olan Forer kardeşler 1868 yılında Yelenendorf'da bir bira fabrikası kurmuşlardır. Fabrikanın ilk bira üretimi toplam 12 bin litreden ibaretti. Vakit geçtikçe Azerbaycan'da biraya olan talep artmış ve 1911 yılında fabrikada 21.990 kova bira üretilmiştir. Bu fabrika, üretim kapasitesine göre Zığ'da kurulmuş olan Bakü bira fabrikasından sonra ikinci sırada gelmekteydi. Forer kardeşlerin Bakü'de de bir mağazaları vardı. Mağaza, Kolyubakinsky ve Mariinskiy sokaklarının kesişmesinde, Nağıyevin evinde bulunmaktaydı.

Sovyet hakimiyetinden sonra fabrika kapatıldı. 1949 yılında Kirovabad bira fabrikası adı altında faaliyete tekrar başlayıp 2006 yılında tekrar kapanmıştır.

Azerbaycan'daki ikinci bira fabrikası Zığ'da inşa edilmiştir. Bu fabrikada Zhigulevskoye birası üretilirdi. Fabrikanın temeli Avusturyalı tüccar ve aristokrat Alfred von Vacano tarafından atılmıştır. Alfred von Vacano 1889 yılında Bakü'de (bugünkü İsrafil Memmedov sokağında) bir bira ambarı da inşa ettirmiştir.

### 1960-günümüz
1960-1970 yılları arasında Azerbaycan'da artan bira talebi karşılanamadığı için bu dönemde yeni bira fabrikaları açılmaya başlamıştır. Bu fabrikalardan bir tanesi eski Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nda Askeran alkolsüz bira fabrikasıdır. Salyan (1965), Yevlah (1967), Haçmaz (1969), Mingeçevir (1975), Sumgayıt (1975) ve Zakatala'da (1979) bira fabrikaları açılmıştır. 1969 yılında Azerbaycan SSC'de en büyük bira fabrikası olan Hırdalan bira fabrikası üretime başlamıştır. Bu fabrika Bakü'den 10 kilometre uzaklıkta, Hırdalan kasabasında yer almaktaydı. Aynı dönemde fabrika Bakü-Bira üretim birliğine üyeydi ve SSCB'deki en büyük altı bira fabrikasından biriydi.

1997 yılında fabrika Fransa'nın "Group Castel"i tarafından devralınmış ve 1998 yılında fabrikanın yeniden kurulmasına başlanmıştır. İlk üretim gücü 6 milyon dekalitre olan "Bakı Kastel" fabrikasının açılışı 2000 yılında gerçekleşmiştir. Resmi açılışa Azerbaycan cumhurbaşkanı Haydar Aliyev de katılmıştır. Bu işletmede Hırdalan birası üretimine başlanmış, "Xırdalan Qara", "Xırdalan 7/7", "33 Export", "Bizim pivə", "Əfsanə" bira markaları ortaya çıkmıştır. 2008'e kadar bu şirketin ürünleri Azerbaycan bira pazarının %70'inden fazlasını oluşturmaktaydı. 

18 Mayıs 2021'de Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı ve Carlsberg Azərbaycan arasındaki anlaşmaya göre şirket, 2021-2025 yılları arasında bira imalatına 25 milyon manattan fazla yatırım yapacaktır. 2021 yılında Carlsberg Azərbaycan tarafından ilk defa yerli arpadan bira üretimi yapılmıştır.

## Kaynakça
Akinori Nakayama

**Akinori Nakayama** (, *Nakayama Akinori*, 1 Mart 1943 - 9 Mart 2025), Japon artistik jimnastikçi.

## Ölümü
9 Mart 2025 tarihinde uzun süredir mücadele ettiği mide kanseri hastalığı nedeniyle 82 yaşında hayatının kaybetti.

## Kaynakça
Gruyère Gölü

**Gruyère Gölü** (; ), İsviçre'nin Fribourg kantonunda bulunan bir baraj gölüdür. Göl, Bulle ve Fribourg kentleri arasında yer almakta olup 1948 yılında Rossens Barajı'nın inşasıyla oluşturuldu.

## Dış bağlantılar

* 
* Swissdams: Rossens
* 
* 
* Swisscastles: Ogoz
Muhammed Kâmil Şamil

**Muhammed Kâmil Şamil** (1863, Kaluga – 1951, Göztepe), Avar-Kumuk asıllı Osmanlı generalidir. Şeyh Şamil'in altı oğlundan birisidir.

## Hayatı
Muhammed Kâmil, 1863'te Kaluga'da Avar-Kumuk asıllı Şamil âilesine doğdu. Babası tanınmış dînî önder Şeyh Şamil, annesi ise Zagidat'tır (Zahide). 1870'te Şamil âilesinin çoğu Osmanlı İmparatorluğu'nun Hicaz Vilâyeti'ne göçtü. Kâmil, Mescid-i Nebevî'de konumlanan bir okulda öğrenim görmeye başladı. Ertesi sene babası öldü, çok geçmeden de annesi öldü. Bu olaylardan birkaç yıl sonra Osmanlı ordusuna katılan Muhammed Kâmil, çoğunlukla Arap vilâyetlerinde görevlendirildi.

Beyrut Vâlisi Bekir Sami Kunduh, Temmuz 1914'te Enver Paşa'ya yazdığı mektupta, savaş çıkması hâlinde Kafkasya'da Rus karşıtı ayaklanmalar teşvik edilmesini önerdi. Bunun için Muhammed Kâmil Paşa ve Dağıstanlı Mehmed Fâzıl Paşa'nın da göreve dâhil edilmesini tavsiye etti. Kâmil Paşa, Enver Paşa ile gerçekleştirdiği görüşme sırasında, Osmanlı ordusunun Dağıstan hudutlarına intikal ettiğini görmeden böyle bir teşebbüste bulunamayacağını söyledi. I. Dünya Savaşı'nda Arap İsyânı sebebiyle Medine'den Şam'a nakletmiş, akabinde ise İstanbul'a temelli yerleşti. 1920'de oğlu Mehmed Said'i Dağıstan'a ayaklanma başlatmak üzere yolladı. Yerli halk arasında büyük etki yaratmış olsa da ayaklanma akamete uğradı.

Muhammed Kâmil, 1951'de 87-88 yaşındayken İstanbul'un Göztepe mahallesinde öldü, akabinde Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi. Dağıstan asıllı eşi Nebiha Hanım ile üç çocuğu oldu: Mehmed Said (1901-1981), Naciye (1899-1983) ve Nacavat 
(1916-1983).

## Galeri

Resim:Загидат, жена Шамиля.jpg|Muhammed Kâmil'in annesi Zagidat (Zahide)
Resim:Дети Шамиля Мухаммад-Камиль и Баху-Меседу (cropped).jpg|Muhammed Kâmil'in gençliği
Resim:Мухаммад-Камиль Шамиль и Мухаммад-Саид Шамиль.jpg|Muhammed Kâmil ve oğlu Said Şamil, 15 Şubat 1915
Resim:Мухаммад-Камиль Шамиль.jpg|Muhammed Kâmil'in portresi


## Kaynakça

### Özel

### Genel
*
Oberalp Geçidi

**Oberalp Geçidi** (; ), İsviçre'nin Graubünden ve Uri kantonlarında bulunan bir dağ geçididir. Geçit, İsviçre Alpleri'nde 2.044 metre yükseklikte yer almakta olup Disentis ve Andermatt'ı birbirine bağlamaktadır.

Geçidin karayolu kış aylarında kapalı olup Furka-Oberalp demiryolu hattı ise kış aylarında sınırlı olarak açıktır.

## Kaynakça
Königsfelden Manastırı

**Königsfeld Manastırı,** İsviçre'nin Aargau kantonundaki Windisch belediyesinde bulunan, ayrı kanatlarda yaşayan hem Yoksul Klara rahibeleri hem de Fransisken rahiplerinden oluşan bir topluluğa ev sahipliği yapan eski bir Fransisken çift manastırıdır. 1308 yılında Habsburglar tarafından kurulmuştur. 1528'deki İsviçre Protestan Reformu sırasında laikleştirilmiş ve kompleks daha sonra Bern belediye başkanlarının ikametgâhı olmuştur. 1868'den beri eski manastır binaları psikiyatri kliniği olarak hizmet vermektedir. Manastır kilisesi 2009 yılında müzeye dönüştürülmüştür. İçinde, Bern Katedrali'ndeki pencerelerle birlikte İsviçre'nin en değerli vitray pencereleri olarak kabul edilen 14. yüzyıldan kalma bir dizi vitray pencere bulunmaktadır.

1 Mayıs 1308'de Almanya Kralı I. Albrecht, yeğeni John Parricida tarafından Windisch kasabasında öldürüldü. Bu olayın anısına, dul eşi Karintiyalı Elizabeth, yaklaşık  uzaklıktaki bu yerde 1310-11 yılları arasında manastırı kurdu. Brugg'dan uzaklıkta. Manastır kompleksi, rahibelerin tefekkür hayatı etrafında yoğunlaşırken, küçük keşiş topluluğu hem onların hem de çevredeki topluluğun ruhani ihtiyaçlarını karşılıyordu.

Albert ve Elisabeth'in en büyük kızı, Macaristan Kralı III. Andras'ın dul eşi Avusturyalı Agnes, 1317'de Königsfelden'e taşındı ve şehrin gelişmesine yardımcı oldu, ancak manastıra katılmadı.

Bern şehrinin Batı Aargau'yu fethiyle birlikte manastır, Habsburg ailesiyle olan bağını kaybetti. 1528'de İsviçre'deki Reformasyon'un başarılı sonuçlanmasının ardından lağvedildi. Daha sonra kompleks, Königsfelden bölgesinin Bernli valilerinin merkezi olarak hizmet verdi ve eski manastır mülkünün yönetimi bir kâhya tarafından devralındı.

1804 yılında eski manastır, bir yıl önce kurulan Aargau kantonunun mülkiyetine geçti. Yeni kanton bir akıl hastanesi kurdu. 1872'de yeni bir bina inşa edildi ve 1887'den beri psikiyatri kliniği olarak hizmet vermektedir. İnşaat sırasında Fransisken manastırının büyük bir kısmı yıkıldı. Manastırın Kilise bölümü günümüzde müze olarak hizmet vermektedir.

## Kaynakça
Vinschgau Vadisi

**Vinschgau Vadisi** (), İtalya'nın Trentino-Alto Adige bölgesinde bulunan bir vadidir. Vadi, Partschins'teki Merano havzasından başlayarak Adige Nehri boyunca kuzeybatıdaki Reschen Geçidi'ne kadar batı-doğu yönünde uzanır.

Vinschgau  ilçesi, 1962 yılında kurulmuştur. 13 belediyeyi kapsayan bölgenin toplam alanı 1.442 kilometrekare ve nüfusu 2005 yılı itibarı ile 35.043'tür. Merkezi Schlanders'tir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Vinschgau District
Hacı Müslim Çeşmesi

**Hacı Müslim Çeşmesi** veya **Ayşekadın Camii Çeşmesi**, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve 1647 tarihinde Hacı Müslim tarafından yaptırılmış bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

## Tarihi
Edirne'deki Ayşekadın Camii'nin güneyinde bulunan çeşmenin batı cephesi camiye ait abdest musluklarının olduğu kısma bitişik durumadır. Bu cephede bulunan kitabesine göre Hicri 1057 (Miladi 1647) tarihinde Hacı Müslim tarafından inşa ettirilmiştir. Yol seviyesinin yükselmesi nedeniyle özgün yalağı zemin kotunun altında kalmıştır. Güney cephesindeki ayna taşının yol çalışması sırasında sökülerek sonra yerine yerleştirildiği iddia edilmektedir.

Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.

## Mimarisi

Dikdörtgen planlı, tek cepheli, düz çatılı ve kesme taş malzemeden inşa edilmiş çeşmenin güney cephesinde sivri kemerli bir niş bulunmaktadır. Bu niş içerisinde konumlanan mermer ayna taşının yüzeyi merkezlerinde rozet bulunan dört ayrı panoya bölünmüştür ve alt kısımdaki iki pano içerisinde birer lüle deliği vardır. Cephedeki kemeri taşıyan ayakların iç kısımlarında birer tane taslık bulunmaktadır.

## Kitabesi
Ayşekadın Camii'nin abdest musluklarının konumlandığı batı cephesinde çeşmeye ait iki sütun ve üç satırlık inşa kitabesi bulunmaktadır. Bu kitabeye göre Hicri 1057 (Miladi 1647) tarihinde Hacı Müslim tarafından inşa ettirilmiştir.

**Oral Onur tarafından aktarılan inşa kitabesi transkripsiyonu**:*Sahibül-hayrat hacı Müsli (Musalli) ol alî himem / Kerem edüp bu abı paki buldu icrâ-yi ahere*
*Böyle bir pâkize hayr olmaz zemi, zibâ eser / Vere sahibi hayr ebedi safâ-yi mânevi*
*Seyredin erbab-ı dil şu sıtkile edip dua / Dediler tarihini hakka zeyn-i hayr-i kavi*
*1057*
**Murat Karademir tarafından aktarılan inşa kitabesi transkripsiyonu**:*Sahibül-hayrat hacı Müsli ol mali .... / Kerem idüb bu ab-ı paki buldu ....*
*Böyle bir Pakize hayr olmaz zehi .... / Vere sahib-i hayrına ..... safa-i manevi*
*Seyredin ................ / Dediler tarihini Hakka zehi hayr-ı kavi 1057*


## Kaynakça


## Dış bağlantılar

* 
*
İrade Aliyeva

**İrade Azad kızı Aliyeva** (d. 27 Aralık 1991, Bakü), Azerbaycan'ı temsil eden atlet. 2016 Yaz Paralimpik Oyunları'nda gümüş madalya kazanmıştır.

## Yaşamı
27 Aralık 1991'de Bakü'de doğdu. 1997-2008 yılları arasında Sabuncu rayonunda 310 numaralı tam orta mektepte eğitim görmüş, yüksek eğitimini 2008-2012 yılları arasında Azerbaycan İdman Akademisi'nde tamamlamıştır. Antrenörü Bahtiyar Zeynalov'dur.

## Kariyeri
Önceleri voleybolla ilgilenen Aliyeva, 2005 yılında atletizmle uğraşmaya başlamıştır. 2009'da spora ara verme kararı almış, 2014'te ise geri dönmüştür. 2015'te düzenlenen birinci Avrupa Oyunları'na katılmış, 36.99 meterelik sonuçla 10. sıraya yerleşmiştir. Aynı yıl Tunus ve Bakü'de ciritte Grand Prix birincisi olmuştur. 2015'te Doha'da düzenlenen dünya şampiyonasında 44.18 metrelik sonuç ile dünya rekorunu kırarak hem turnuvanın galibi olmuş hem de 2016 Yaz Paralimpik Oyunları'na katılmaya hak kazanmıştır. 2016 Yaz Paralimpik Oyunları'nda cirit atma turunda 42.58 metre ile gümüş madalyanın sahibi olmuştur.

Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 21 Eylül 2016 tarihli kararnamesiyle, 2016 Yaz Paralimpik Oyunları'nda gösterdiği başarı ve Azerbaycan sporuna hizmetlerinden ötürü Aliyeva'ya 3. derece Vatana Hizmet Nişanı verilmiştir.

## Kaynakça
The Life of a Showgirl

**The Life of a Showgirl,** Amerikalı şarkıcı-söz yazarı Taylor Swift'in on ikinci stüdyo albümüdür. 3 Ekim 2025'te Republic Records tarafından yayınlanmıştır. Swift, albümü 2024 ortasında Eras Tour'un Avrupa turu sırasında İsveç'te yapımcılar Max Martin ve Shellback ile birlikte kaydetmiştir. Albümün ana şarkısı "The Fate Of Ophelia" şarkısıdır.

## Şarkı listesi

## Kaynakça
The Fate of Ophelia

**"The Fate of Ophelia",** Amerikalı şarkıcı-söz yazarı Taylor Swift'in bir şarkısıdır. 3 Ekim 2025'te Republic Records tarafından onun on ikinci stüdyo albümü The Life of a Showgirl'ün ilk single'ı olarak yayınlandı. Swift, "The Fate of Ophelia"yı Max Martin ve Shellback ile birlikte yazdı ve üretti. Dans-pop, synth-pop ve funk türlerinde, new wave ritmine sahip bir şarkıdır. Parça, davul sesleri ve minör piyano akorlarıyla başlar ve sürükleyici bir bas hattı üzerinde steel gitar, synthesizer ve Omnichordların neşeli düzenlemelerine doğru ilerler.

## Kaynakça
Samsung Galaxy Z TriFold

**Samsung Galaxy Z TriFold**, Samsung Electronics tarafından Galaxy Z serisinin bir parçası olarak tasarlanan, geliştirilen ve pazarlanan Android tabanlı, üç parçalı katlanabilir bir akıllı telefondur. Cihaz, 2 Aralık 2025 tarihinde bir basın bülteni aracılığıyla duyurulmuştur. 

İlk olarak 12 Aralık 2025'te Güney Kore'de satışa sunulan cihaz; 19 Aralık 2025'te Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde, 22 Aralık 2025'te ise Tayvan'da piyasaya sürülmüştür. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise 2026'nın ilk çeyreğinde satışa sunulması planlanmaktadır.

Cihaz, Türkiye'de resmi olarak satışa sunulmamıştır.

## Donanım

### Bellek ve Hafıza
Galaxy Z TriFold, 512 GB veya 1 TB dahili depolama seçenekleriyle birlikte yalnızca 16 GB RAM seçeneğiyle geliyor.

### Ekran
Galaxy Z TriFold, biri üç parçalı katlanabilir yapıda olan iki adet Dinamik AMOLED 2X 120Hz ekrana sahiptir ve açıldığında 4:3 en boy oranını benimser.

Cihaz açıldığında 1584×2160 ekran çözünürlüğüyle 10,0 inç boyutundadır ve yaklaşık 159,2 × 214,1 × 3,9-4,2 mm ölçülerindedir. Katlandığında ise 1080×2520 ekran çözünürlüğüyle 6,5 inç boyutuna ulaşır ve yaklaşık 159,2 × 75 × 12,9 mm ölçülerine sahiptir.

### Batarya
Galaxy Z TriFold'un pili 5600mAh olup, bu değer katlanabilir bir Samsung telefonda görülen en büyük pil kapasitesidir. Telefon, katlanabilir Samsung telefonlar için bir yenilik olan 45W kablolu şarja sahiptir. Samsung, telefonun 45W kablo ile yaklaşık 30 dakikada şarj olabileceğini iddia etmektedir. Cihaz ayrıca 15W kablosuz şarjı ve 4.5W ters kablosuz şarjı da desteklemektedir.

### Kamera
Galaxy Z TriFold'un kamera donanımı Galaxy Z Fold 7 ile aynıdır.

## Kaynakça
Irina Krush

**Irina Borisivna Krush** (; d. 24 Aralık 1983), Amerikalı satranç büyükustası. ABD Kadınlar Satranç Şampiyonası'nda sekiz birinciliği bulunmaktadır.

## Kaynakça
Puster Vadisi

**Puster Vadisi** (; ), İtalya'nın Trentino-Alto Adige bölgesinde bulunan bir vadidir. Vadi, Alpler'deki en büyük uzunlamasına vadilerden biridir.

Pustertal ilçesi, 1969 yılında kurulmuştur. 26 belediyeyi kapsayan bölgenin toplam alanı 2.071 kilometrekare ve nüfusu 2001 yılı itibarı ile 73.000'dir. Merkezi Bruneck'tir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Puster Valley District 
* Slavia Tirolensis: Digitales Portal für slawische Ortsnamen in Osttirol. Universität Innsbruck, [2025].
Buz hokeyi sopası

**Buz hokeyi sopası**, buz hokeyinde şut atmak, pas vermek ve buz üzerinde pakı taşımak için kullanılan bir ekipmandır. Buz hokeyi sopaları yaklaşık 150-200 cm uzunluğundadır ve bir ucunda kıvrık uç adı verilen düz bir uzantıya sahip uzun, ince bir gövdeden oluşur. National Hockey League (NHL) sopaları 160 cm'ye kadar uzun olabilir. Uç, paka temas etmek için kullanılan sopa kısmıdır ve genellikle 25 ila 40 cm uzunluğundadır. Sopa boyutları, genellikle belirli bir oyuncunun boyuna ve tercihine uygun olarak üretildikleri için oldukça değişkenlik gösterebilir. Kıvrık uç, gövde ekseninden yaklaşık 135°'lik bir açıyla konumlandırılmıştır ve bu da sopaya kısmen 'L şeklinde' bir görünüm kazandırır. Sopa gövdesi oldukça serttir, ancak şut performansını artırmak için hafifçe esnektir.

Kıvrık uç, özellikle şut atmada diskin kontrolüne yardımcı olmak için hafifçe kavisli olarak tasarlanmıştır. Kavisin yönü, oyuncunun sopayı hangi vücut tarafında tuttuğuna bağlıdır.

Kalecinin sopası biraz daha farklı bir tasarıma sahiptir. Sopanın alt kısmı daha geniştir, açısı daha küçüktür ve kıvrık uç oyun yönüne doğru hafifçe kavisli olarak tasarlanmıştır. Yeni kaleci sopaları da normal sopalarda kullanılan aynı kompozit teknolojiyle üretilmektedir.

## Kaynakça
Kars Azerileri

**Kars Azerileri** (Kars Azerbaycanlıları), Türkiye'nin Kars ilinde yaşayan Azerbaycan kökenli Türklerin oluşturduğu bir topluluktur.

Bu topluluk, Kars merkezinden çevre ilçelere geniş bir coğrafyada dağılmış olup tarihî göçler sonucu bugünkü demografik yapısını kazanmıştır. 19. yüzyıl Osmanlı-Rus Savaşları (1877-78) sonrasında gerçekleşen nüfus hareketleri, Kars Azerbaycanlılarının bugünkü dağılımını belirlemiştir. Rus işgali dönemi ve 1920'li yıllar sonrası iskân politikaları, bölgenin etnik yapısını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

## Demografik dağılım
Kars Azerbaycanlıları ağırlıklı olarak Kars merkez mahallelerinde ve çevre ilçelerin köylerinde yaşar. Topluluk, Azerbaycan Kars Başkonsolosluğu'nun düzenlediği 31 Aralık Dünya Azerbaycanlılar Dayanışma Günü etkinliklerinde de bir araya gelmektedir.

### Kars merkezi
Yeni Mahallesi ve İstasyon Mahallesi'nde yoğunlaşmışlardır. Kökenlerine göre şu gruplara ayrılırlar: Molla Musalılar, Karakilseliler, Kulubeqliler, Çobankereliler

### Kars ilçesi köyleri
Azerbaycanlı nüfusun çoğunlukta olduğu 12 köy: Başgedikler, Bayraktar, Bekler, Büyükaküzüm, Karakaş, Küçükpirveli, Külveren, Soylu, Tazekent, Yağıkesen, Yalçınlar, Yılanlı.

### Arpaçay ilçesi
Bacıoğlu, İbişköy, Kayadöven, Mescidli, Meydancık, Taşdere

Karma etnik yapıdaki köyler: Büyükçatma, Gediksatılmış, Küçükçatma, Çetindurak, Demirkent, Hacıpiri

### Akyaka ilçesi
Akbulak, Aslanhane, Büyükkımlı, Büyükpirveli, Esenyayla, Küçükaküzüm, Küçükkımlı, Şahnalar köyleri ile ilçe merkezinin büyük kısmını oluştururlar.

Ayrıca, Kars Azerbaycanlıları içinde özel bir alt grup olan Qarapapaklar; Kars merkezi, Selim, Sarıkamış ve Arpaçay ilçelerinde yaşar.

## Dil özellikleri
Kars Azerileri'nin konuştuğu ağız, Azerbaycan Türkçesi ile önemli benzerlikler gösterir. Sürmene Çukuru-Tuzluca göç tabakalarından etkilenen bu ağız; ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından akademik çalışmalarda detaylı biçimde incelenmiştir. Ercilasun'un araştırması, Kars ağızlarının fonetik özelliklerini sistematik olarak belgelemektedir.

Bu ağız özellikleri, Kafkas Üniversitesi'nde 17 Ekim 2025'te düzenlenen 'Türk Dünyası'nda Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı Araştırmaları 2. Uluslararası Sempozyumu'nda da ele alınmış; 'Batı Azerbaycan ile Kars ağızlarındaki ortaklıklar' oturumunda incelenmiştir.

## Kaynakça
LAÇspor

**LAÇspor** ya da tam adıyla **Lapta Alsancak Çamlıbel Kültür Sanat ve Spor Derneği**, 2018 yılında kurulan Kıbrıs Türk spor kulübü. Girne'nın Lapta-Alsancak-Çamlıbel beldesini çeşitli branşlarda temsil eden kulüp 2025-26 Kadınlar Ligi sezonuyla birlikte profesyonel liglerde yer aldı.

## Tarihçe
LAÇspor kadın futbol takımı 2025-26 sezonunda başvuru yaparak ilk kez Kadınlar Ligi'nde yer aldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Buzlanma (buz hokeyi)

**Buzlanma**, buz hokeyinde bir oyuncunun kendi yarı sahasından (orta kırmızı çizginin üzerinden) rakip takımın kale çizgisinin ötesine, şut çekerek, eliyle veya sopasıyla vurarak veya yönünü değiştirerek pakı rakip takımın kale çizgisinin ötesine taşıması ve gol atamaması durumunda meydana gelen bir kural ihlalidir. Bir oyuncunun şut çekerek, eliyle veya sopasıyla vurarak veya yönünü değiştirerek topu orta kırmızı çizginin ve rakip takımın kırmızı kale çizgisinin ötesine taşıması ve topun gol atılmadan kalması durumunda meydana gelir. Kuralın temel amacı, savunma yapan takımın, topu rakip takımın saldırısından kurtarmak için nispeten kolay bir şekilde sahanın diğer tarafına göndererek oyunu geciktirmesini önlemektir.

Buzlanma kuralının temaslı buzlanma, temassız buzlanma (otomatik buzlanma olarak da adlandırılır) ve hibrit buzlanma olmak üzere üç varyasyonu vardır. Birçok profesyonel lig hibrit buzlanmayı kullanırken, dünya çapındaki birçok amatör lig temassız veya otomatik buzlanmayı kullanmaktadır.

## Bibliyografi

*
Masa hokeyi

**Masa hokeyi**, buz hokeyinden türetilmiş iki oyunculu bir masa oyunudur. Oyun, bir hokey sahasının temsili bir yapısından oluşur, oyuncular, hokey oyuncularını temsil eden kesik figürlerin bulunduğu karşı küçük kaleye küçük bir disk atarak gol atarlar. Figürler, "buzun" altındaki çubuklar tarafından hareket ettirilir, oyuncu çubuğu ittiğinde veya çektiğinde her biri kendi dar yuvasında ileri geri kayar veya oyuncu çubuğu döndürdüğünde diski atmak veya kontrol etmek için (dikey bir eksen etrafında) döner. Hava hokeyi (genellikle "kayma hokeyi" olarak bilinir) ile kavram olarak benzer olsa da, masa hokeyi oyunları buz hokeyi sporunun daha soyut bir simülasyonudur.

Masa hokeyinin uluslararası yönetim organı Uluslararası Masa Hokeyi Federasyonu'dur (*International Table Hockey Federation* (ITHF)).

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Virtual Museum Hockey Games : Table hockey virtual museum
* General history of tabletop hockey games : Table hockey history
* Stiga Table Hockey Game History : Stiga table hockey history
Süpürge topu

**Süpürge topu** (), hem eğlence amaçlı hem de organize edilmiş rekabetçi bir kış ve top sporudur ve buz veya kar üzerinde oynanır. İklim ve konuma bağlı olarak kapalı veya açık alanda oynanır. En popüler olarak Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde oynanır.

Buz üzerinde oynanan çoğu kış takım sporunun aksine, organize edilmiş süpürge topunda buz pateni kullanılmaz. Resmi oyunlarda oyuncu ayakkabıları, oyuncunun buz üzerindeki tutunmasını iyileştirmek için özel olarak tasarlanmış, süpürge topu için üretilmiş ayakkabılardan oluşur. Spor açık havada kar üzerinde oynanabilse de, 21. yüzyılda organize edilmiş süpürge topu öncelikle buz hokeyi pistinde oynanmaktadır.

Oyuncular buz veya kar üzerinde bir sopayla topa vururlar. Oyuncuların kullandığı sopanın gerçek bir süpürge mi yoksa kalıplanmış kürek şeklinde ucu olan geleneksel bir süpürge sopası mı olduğu fark etmeksizin, sopaya kısaca "süpürge" denir. Süpürgenin ahşap veya alüminyum bir sapı olabilir ve normal bir süpürgeye benzer şekilde kauçuktan kalıplanmış üçgen bir başlığı vardır. Oyuncular paten yerine özel kauçuk tabanlı ayakkabılar giyerler ve buz, çekişi artırmak için pürüzsüz ve kuru olacak şekilde hazırlanır. Kullanılan top, kapalı alan topu pürüzsüzken, açık alan topu çıkıntılıdır ve küçük bir futbol topuna benzer.

Süpürge topunun uluslararası yönetim organı Uluslararası Süpürge Topu Dernekleri Federasyonu'dur (*International Federation of Broomball Associations* (IFBA)).

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Maraş (kadın futbol takımı)

**Maraş kadın futbol takımı**, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Gazimağusa ilçesine bağlı Maraş kentini Kadınlar Ligi'nde temsil eden eski futbol takımı. Ana kulübü Maraş'a bağlı olarak faaliyet gösteren takım 1 sezon lige katılmış olup hiçbir resmî maça çıkmadan müsabakalardan çekilmiştir.

## Tarihçe
Maraş kadın futbol takımı 2025-26 sezonu başında kuruldu. Bu sezonda Kadınlar Ligi ve Kadınlar Kıbrıs Kupası fikstürleri belli olan takım henüz hiçbir maça çıkmadan federasyona müsabakalardan çekildiğini bildirdi ve Ocak 2026 itibarıyla faaliyetlerine son verdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*