İlya Selvinski

**Ilya Lvovich Selvinsky,** (24 Ekim 1899, Akmescit, Kırım – 22 Mart 1968, Moskova) Kırımçak kökenli Rus-Sovyet şairi. Ayrıca oyun yazarı ve düzyazı yazarı olarak çalıştı. Yapılandırmacı Edebiyat Merkezi'nin kurucusu ve başkanı.

1920'lerde savaş zamanı belgelerinde Elliy-Karl ve Ilya-Karl Selvinsky takma adını kullanmıştır.

Ilya Selvinsky (doğum adı Selevinsky) 1899'da Akmescit'te Türk soylu Kırımçak ailesinde doğdu. Büyükbabası Elya (Eliogu) Shelevinsky, Phanagoria alayının kantoncusuydu. Babası Leyba Elshaelovich Selevinsky (günlük yaşamda Lev Ilyich ve Lev Solomonovich; ?–1923, Moskova), 1877 yılında Rus-Türk savaşına katılmış, daha sonra deri ve kürk ticaretiyle uğraşmıştır. Annesi Nadezhda (Nekha) Lvovna Selvinskaya (1856–1938), külleri Yeni Donsky mezarlığında gömülüdür. 1905 yılında anne, küçük oğlu ve kızlarıyla birlikte İstanbul'a gitmek zorunda kaldı. Burada, 1905-1906'da İlya, Fransız Katolik misyonunda, ardından Edicul'daki bir Arap okulunda okudu ve birkaç ay sonra Akmescit'e döndüler. 1909'un ortasında aile, İlya'nın devlet okuluna girdiği Odessa'ya taşındı. Ağustos 1911'de Yevpatoria'ya taşındılar ve burada İlya dört yıllık bir şehir ilkokuluna girdikten sonra eğitimine 1915-1919'da Yevpatoria erkek spor salonunda devam etti. 1915'ten itibaren eserlerini (özellikle "Yevpatoria Haberleri" gazetesinde) yayınlamaya başladı. 1919'da liseden mezun olduktan sonra yaz aylarını merada ve madende geçirdi, sonbaharda Taurida Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girdi. 1920 yılında fabrikada çalışmanın yanı sıra gündelik işlerle de uğraştı ve Taurida Üniversitesi'ne ama bu kez hukuk fakültesine döndü. Devrim sırasında, Sivastopol hapishanesinde tutuklu olan devrimci hareketin bir katılımcısıydı. Kendini birçok meslekte denedi ve hamal, model, görüşmeci, sirk güreşçisi vb. olarak çalıştı. 1921 yazında kız kardeşi Henrietta Lvovna Conver (1887–1958) ile birlikte Moskova'ya taşındı ve Moskova Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi'ne kabul edilerek eğitimine burada devam etti. 1923 yılında Selvinsky, 1. Moskova Devlet Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi'nden mezun oldu. Yapılandırmacı grubun fiili liderliğini yaptı. 1926'da ilk şiir koleksiyonunu yayınladı. 1920'lerin sonunda deneysel epik şiirler yazdı. 1920'lerin ortalarında ünlü eksantrik şarkıcı ve chanson şarkıcısı Mikhail Savoyarov, konserlerinde Ilya Selvinsky'nin deneysel "sol" şiirleri ile sahne aldı. Özellikle Siney Blues tiyatrosunun kostümü ve estetiğiyle müzik eşliğinde "Ulyalayevshina" şiirini söyledi (hatta bazen seslendirdi). 1927-1930'da Ilya Selvinsky'nin Vladimir Mayakovsky ile sert bir gazetecilik polemiği vardı. 1930'da pişmanlığını dile getirdi. Aynı zamanda otobiyografisinde de belirtildiği gibi "elektrik santralinde kaynakçı" olarak çalışmaya başlamıştır.

### Savaş sonrası yıllar
Ilya Selvinsky, 1950'lerdeki çalışmalarının başlangıcına geri dönmüş ve 1920'lerdeki eserlerin yeni baskılarını yapmıştır. 22 Mart 1968'de öldü ve Moskova'daki Novodevichye mezarlığına (7 numaralı cadde) gömüldü.

## Ödüller

* Vatanseverlik Savaşı Nişanı, 1. sınıf (16.10.1943)
* 3 Kızıl Çalışma Düzeni (31.01.1939; 09.11.1959; 28.10.1967)
* "Kızıl Yıldız" Nişanı (22.02.1943 tarihinde "Kızıl Nişan"a aday gösterildi)
* Madalyalar

### Ailesi

* Karısı (1924'ten itibaren) - Berta Yakovlevna Selvinskaya (Abarbarchuk'un ilk evliliği, 1898–1980). Ilya Selvinsky ünlü şiiri "Ulyalayevshina" yı ona adadı.
* Kızı - sanatçı ve şair Tatyana Ilinichna Selvinskaya (2 Kasım 1927, Moskova - 17 Mayıs 2020), Rusya Devlet Ödülü sahibi
* Üvey kız - Sesilya Aleksandrovna Voskresenskaya (Silya Selvinskaya, 1923-2006) oyuncu, yönetmen-öğretmen. Alexander Semenovich Abarbarchuk'un (1891–1941) kızı, Tiraspolia yerlisi, sekreter, daha sonra Tsaristsino merkez (eyalet) sendikasının başkanı (1918), 1920–1922'de Saritsino valiliği komiseri; 1941 sonbaharında açıklanamayan bir şekilde cephede eksik olan 1. rütbe teknisyeni; 1920'lerde Ilya Selvinsky'nin çalıştığı Merkez Birliği'nin emtia departmanına başkanlık etti. Edebi mirasıyla ilgili komisyon üyesi Ilya Selvinsky'nin ölümünden sonra, Selvinsky'nin edebiyat koleksiyonlarının yaratıcısı Ilya Selvinsky hakkında anıların yazarı, Simferopol'de Ilya Selvinsky ev müzesinin yaratılmasının başlatıcısı ve organizatörü (birlikte) Tatyana Selvinsky ile birlikte). İkinci evliliğinde Alman anti-faşist, anmacı Andei Iosovich Eisenberg ile evlendi.

## Ölümünün ardından
Akmescit şehrindeki bir semtteki caddeye şairin adı verilmiştir. 1989 yılında Kırım Yerel Tarihi Müzesi'nin Akmescit şubesinde Boldarniy Caddesi 2'de I. Selvinsky'nin ev müzesi kuruldu. 1993 yılında Evpatoria şehrinde I. Selvinsky'nin eğitim gördüğü spor salonuna onun adı verildi.

## Eserleri

* "Jimnastikçi Heykeli". Şiir dizisi
* 1926 - "Kayıtlar". Şiirsel koleksiyon
* 1930 - "Şair Hakları Bildirgesi"
* 1931 - "Elektrozavod gazetesi" (şiirler)
* "Pasifik Şiirleri" "Yabancı"
* Askeri şiirler ("Anavatan", "Biz kimiz?", "Gördüm!", "Leninizm Hakkında", "Hacı Muşkai"; "Faşizm" (1941) dahil)
* 1947 - "Kırım, Kafkasya, Kuban". Toplu.

### Şiirler ve şiir romanları

* 1920 – "Gençlik". Sonelerin tacı (şiir).
* 1923-1924, 1927'de yayınlandı. -Ulyalayevşina. Şiirde revize edildi, 1956.
* 1927 - "Şairin Notları". Şiir (Manzumla yazılan hikaye "İpek Ayı" koleksiyonunda yer almaktadır)
* 1927-1928, 1929 ayrı yayın - "İtici". Şiirle yazılmış bir roman
* 1937–1938 - "Chelyuskiniana" (şiir)
* 1951 – "Alice" (şiir)
* 1954 - "Üç kahraman" (Rus destanlarından oluşan bir koleksiyon)
* 1956 - ikinci başyazı "Ulyalayevshini"
* 1960 - "Arktik" (ayet romanı)

### Piyesleri

* 1928 - "Komuta 2" (dize trajedisi).
* 1932 – "Pao-pao" (drama)
* 1933 - "Umka - Kutup Ayısı" (çal)
* 1937 - "Şövalye Yohan" (şiir trajedisi).
* 1941 - "Babek" (Omzunda kartal taşıyan) (trajedi şiiri).
* "Rusya". (Dramatik üçleme):
* 1941–1944 - "Livonya Savaşı" (ayette).
* 1949 - "Poltava'dan Gangut'a" (Asi Çar).
* 1957 - "Büyük Kiril".
* 1943 (1941) – "General Brusilov" (drama).
* 1947 – "Faust'u Okumak" (trajedi)
* 1962 (1961) - "Kaderinin Üstünde Bir Adam" (Lenin hakkında bir oyun)
* 1968 (1966) – "Prens-Kuğu" (Şarkı Sözü Trajedisi)
* 1989 (1962) – "Dünya Trajedisi".
* "Tushino kampı", 1939

### Düzyazı çalışmaları

* 1928 – "Yapılandırmacı Kod"
* 1959 - "Hayatımın İzleri" otobiyografik el yazması
* 1962 - "Şiir Stüdyosu". Şiir teorisi ile ilgili eserler
* 1966 yılında yayımlandı. - "Ah gençliğim!" roman (otobiyografik).

### Şarkılar

* "Kara gözlü Kazak" (M. Blanter'ın Müziği)
* "Atlar-hayvanlar" (M. Blanter'ın müziği)

## Filmler

* "Sibirya Ülkesi Efsanesi" filmindeki şiirleri (1947)
* Azerbaycan'da yayınlanan eserler
* Babek (Çev: Halil Rıza). Bakü: Ganjlik, 1975, 206 s.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* Vera S. Babenko. *Voina glazami poeta: Krymskie stranitsy iz dnevnikov i pisem I. L. Sel’vinskogo*. Simferopol': Krymskaia Akademiia gumanitarnykh nauk; Dom-muzei I. L. Sel'vinskogo, 1994.
* Aleksandr Gol'dshtein. "O Sel’vinskom." *Zerkalo* 15-16 (2000). *http://magazines.russ.ru/zerkalo/2000/15/14selv.html
* Iakov Khelemskii. "Kurliandskaia vesna." In O *Sel’vinskom: vospominaniia*, edited by Ts. A. Voskresenskaia and I. P. Sirotinskaia, 125–175. Moscow: Sovetskii pisatel', 1982.
* Maxim D. Shrayer. "Ilya Selvinsky." In *An Anthology of Jewish-Russian Literature: Two Centuries of Dual Identity in Prose and Poetry, 1801-2001*, 2 vols., edited by Maxim D. Shrayer, 1: 226–227. Armonk, NY: M. E. Sharpe, 2007.
* Maxim D. Shrayer. "Selvinskii, Ilia Lvovich." In *The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe*, 2 vols., edited by Gershon David Hundert, 2: 1684–1685. New Haven: Yale University Press, 2008. *http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Selvinskii_Ilia_Lvovich
* Maxim D. Shrayer. Jewish-Russian Poets Bearing Witness to the Shoah, 1941-1946: Textual Evidence and Preliminary Conclusions." In *Studies in Slavic Languages and Literatures. ICCEES*, edited by Stefano Garzonio, 59–119. Bologna: Portal on Central Eastern and Balkan Europe, 2011. *https://web.archive.org/web/20120307111645/http://www.iecob.net/main/pecobs-volumes/344-studies-in-slavic-languages-and-literatures-iccees-congress-stockholm-2010-papers-and-contributions-edited-by-stefano-garzonio
* Maxim D. Shrayer. ''I SAW IT: Ilya Selvinsky and the Legacy of Bearing Witness to the Shoah''. Boston: Academic Studies Press, 2013.
* Harriet Murav, "Music from a Speeding Train: Jewish Literature in Post-Revolution Russia (Stanford: Stanford University Press, 2011).