Yatırım olarak gümüş

Gümüş, tarih boyunca para ve değer saklama aracı olarak kullanılmış olup, günümüzde diğer değerli metaller gibi yatırım amacıyla da değerlendirilmektedir. Gelişmiş ülkelerde gümüş standardının 1935 yılında terk edilmesiyle birlikte yasal ödeme aracı olma özelliğini yitirmiştir. Buna rağmen, bazı ülkeler Amerikan Gümüş Kartalı gibi nominal yüz değeri taşıyan yatırım ve koleksiyon paraları basmaya devam etmektedir. 2009 yılı itibarıyla gümüşe olan talebin yaklaşık %40'ı sanayi alanlarından gelirken, kalan kısmı mücevherat, yatırım amaçlı madeni paralar ve borsada işlem gören ürünlerden kaynaklanmıştır. Dünya genelindeki toplam gümüş rezervi ise 2011 yılında 530.000 ton olarak hesaplanmıştır.

Gümüş, değerli metaller arasında altın ve platine kıyasla daha bol bulunan bir metaldir. Mevcut rezervler ve madencilik verileri dikkate alındığında, platin gümüşten yaklaşık 139 kat, altın ise yaklaşık 8 kat daha az bulunur. Bu durum, gümüşün hem sanayide daha yaygın kullanılmasına hem de yatırım araçları arasında daha ulaşılabilir olmasına katkı sağlamaktadır.

## Değeri

Gümüş fiyatları, tıpkı diğer emtialarda olduğu gibi, büyük ölçüde arz-talep dengesi ve piyasa spekülasyonları tarafından şekillenir. Altınla karşılaştırıldığında, daha küçük ölçekli bir piyasaya ve daha düşük likiditeye sahip olması nedeniyle gümüş, fiyat açısından daha yüksek dalgalanmalara sahiptir. Ayrıca, sanayi kullanımı ile değer saklama amaçlı yatırım talebi arasındaki dönemsel değişiklikler, fiyatlar üzerinde belirgin oynamalara neden olabilir.

Gümüş, genellikle değer saklama talebiyle altının fiyat hareketlerini takip eder; ancak bu ilişki zaman içinde değişkenlik gösterebilir. Yerkabuğundaki doğal altın-gümüş oranı yaklaşık 17,5:1'dir. Altın/gümüş fiyat oranı, yatırımcılar, alıcılar ve piyasa analistleri tarafından sıkça takip edilen bir göstergedir.

Bu oran, tarih boyunca kesintisiz biçimde izlenen en eski döviz kuru olarak kabul edilir. Roma İmparatorluğu döneminde bu oran 12 ya da 12,5 olarak belirlenmişti. 1792 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde altın/gümüş fiyat oranı yasayla 15:1 olarak sabitlenmiş; bu da bir troy ons altının 15 troy ons gümüşe eşit olduğu anlamına gelmekteydi. Fransa'da ise bu oran 1803 yılında 15,5:1 olarak yürürlüğe girmiştir. Buna karşılık, 20. yüzyılda bu oran sabitlenmemiş, serbest piyasada ortalama olarak 47:1 seviyesinde seyretmiştir.

2005 yılının Eylül ayında troy ons başına yaklaşık 7 dolar seviyesinde olan gümüş fiyatı, Nisan 2006'nın sonuna kadar hızlı bir artış göstererek ilk kez 14 dolara ulaşmış; aynı ay içinde ortalama fiyat 12,61 dolar olarak gerçekleşmiştir. Mart 2008 itibarıyla gümüş, troy ons başına yaklaşık 20 dolar seviyelerinde işlem görmekteydi. Ancak, 2008 yılında yaşanan küresel kredi krizi nedeniyle Ekim ayında gümüş fiyatı %58 oranında düşüş göstererek diğer birçok metal ve emtia ile birlikte sert bir gerileme yaşamıştır. Buna rağmen, 2011 yılı Nisan ayında, özellikle Euro Bölgesi başta olmak üzere gelişmiş ülkelerdeki para politikalarına ilişkin enflasyon endişeleri ve hükûmetlerin mali sürdürülebilirliğine dair kaygılar sonucunda, gümüş fiyatı 29 Nisan 2011'de troy ons başına 49,21 dolara kadar çıkarak son 31 yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır.

### Etkiler
Gümüşün fiyatı çeşitli faktörlerden etkilenmektedir.

* Gümüş piyasası, altın piyasasına kıyasla çok daha küçük ölçeklidir; örneğin Londra'daki altın külçe piyasasının günlük işlem hacmi, gümüş piyasasının yaklaşık 18 katıdır. Bu görece düşük piyasa hacmi, büyük ölçekli yatırımcıların veya işlem yapan kurumların fiyatlar üzerinde kayda değer ölçüde etkili olabilmesine imkân tanımaktadır.
* Gümüş, sahip olduğu fiziksel ve kimyasal özellikler sayesinde fotovoltaik hücre üretimi, RoHS standartlarına uygun lehimleme, tekstil ürünleri ve tıbbi uygulamalar gibi birçok alanda önemli bir rol üstlenmektedir. Buna ek olarak, son yıllarda gümüş; RFID etiketleri, ahşap koruyucular, su arıtma sistemleri ve gıda hijyeni gibi çeşitli yeni alanlarda da kullanılmaya başlanmıştır. 2010 yılı verilerine göre, gümüş kullanımının büyük kısmı sanayi sektöründe (487,4 milyon ons) gerçekleşirken; mücevher üretiminde 167 milyon ons, yatırım amaçlı ise 101,3 milyon ons gümüş tüketilmiştir.
* Gümüş, tüm değerli metaller gibi, enflasyona, deflasyona veya para biriminin değer kaybına karşı bir koruma aracı olarak kullanılabilir.
* gümüşün enflasyona karşı bir koruma aracı olarak değerlendirilmesine ilişkin kamuoyu algısı, üretici şirketlerin ve bunlarla ilişkili kuruluşların yürüttüğü pazarlama kampanyalarının etkisiyle şekillenebilir.
* Altının aksine, gümüş üretiminin büyük bir kısmı bakır, kurşun ve çinko madenciliğinin yan ürünü olarak elde edildiğinden, arz genellikle fiyat değişimlerine karşı daha az esnektir. Bu nedenle, ana metal madenciliğinde yaşanan kesintiler gümüş üretimini beklenmedik biçimde düşürerek arzı sıkıştırabilir ve dolayısıyla fiyatların yükselmesine yol açabilir.

## Kaynakça