Fontenoy Savaşı

**Fontenoy Muharebesi** 11 Mayıs 1745’te, Avusturya Veraset Savaşı sırasında, o dönemde Avusturya Hollandası'nda yer alan Tournai yakınlarında gerçekleşmiş büyük bir çatışmadır. Savaş, Mareşal Maurice de Saxe komutasındaki Fransız ordusuyla, Cumberland Dükü’nün başında bulunduğu Britanya, Hollanda Cumhuriyeti ve Kutsal Roma İmparatorluğu birliklerinden oluşan Pragmatik Ordu arasında yapılmıştır.

## Arka Plan
1745 yılına gelindiğinde, Fransa Avusturya Hollanda’sında stratejik üstünlüğü ele geçirmek için geniş bir kuşatma ve meydan savaşı dizisine girişmişti. Tournai kenti bölgenin ana kalelerinden biri olduğundan, Fransız ordusu kenti kuşatarak müttefik kuvvetleri savaşmaya zorlamayı amaçladı. Pragmatik Ordu, Tournai’nin düşmesinin tüm Flanders savunma hattının çökmesine yol açacağını düşündüğünden kuşatmayı kaldırmak için harekete geçmek zorundaydı.

Fransız ordusu yaklaşık 50.000 kişiden oluşuyor, Mareşal Saxe kuvvetlerini Fontenoy, Antoing, Vezon ve Bois de Barry arasına yayılmış güçlü savunma hatları üzerine yerleştiriyordu. Hatlar yer yer siperlerle, palangalarla, topçu mevzileriyle ve ormanlık bölgeyle desteklenmişti. Fransızların savunma düzeni özellikle Bois de Barry ormanının bulunduğu sol kanatta çok güçlüydü. Pragmatik Ordu yaklaşık 52.000 kişiydi. Britanya birlikleri ordunun merkezini, Hollanda ve Hannover birlikleri sağ kanadı, Avusturya ve Almanya birlikleri ise sol kanadı teşkil ediyordu. Cumberland Dükü’nün planı, Fransız hatlarının ortasında bir yarma hareketi gerçekleştirmek ve Fransız ordusunu ikiye bölerek Tournai kuşatmasını sona erdirmekti.

## Muharebe

Sabahın erken saatlerinde müttefik topçusu Fransız hatlarını dövmeye başladı, ancak Fransız mevzilerinin büyük kısmı toprak setler ve ormanlık alan tarafından korunuyordu. Hollandalı birliklerin Fontenoy ve Antoing arasındaki Fransız sağ kanadına yaptığı ilk saldırılar sert Fransız topçu ateşiyle geri püskürtüldü. Bu saldırıların başarısız olması Cumberland’ı ordusunun merkezini ileri sürerek Fransız hatlarının tam ortasında bir gedik açmaya yöneltti. Britanya piyadeleri, yoğun Fransız ateşine rağmen disiplinli bir hat düzeniyle ilerledi. Müttefik merkezinin ileri harekâtı, Fransız ordusunun ortasında bir boşluk oluşturmayı başardı. Britanya ve Hannover birlikleri Fransız ön hatlarını geri çekilmeye zorlayarak savaşın kritik bir anında aralarında geniş bir koridor açtı. Bu durum Fransız ordusu için ciddi bir tehlike yaratmıştı; Cumberland’ın merkez kolu hat boyunca hızla ilerliyordu.

Bu sırada, savaş literatüründe sıkça aktarılan karşılıklı selamlama sahnesi yaşandı. Britanya birlikleri Fransız muhafız birlikleriyle karşı karşıya geldiğinde iki taraf neredeyse yakın mesafeden ateş açmaya hazırlanan paralel hatlar hâlindeydi. Her iki tarafın subayları ateşi başlatmadan önce birbirini selamladı; ardından iki taraf da neredeyse eşzamanlı olarak ateş açtı. Bu karşılaşma savaşın dönüm noktalarından biriydi. Mareşal Saxe, İngiliz merkezinin açtığı gedik tehlikeli boyuta ulaştığında, seçkin Fransız birlikleri olan *Maison du Roi* muhafızlarını ve İrlanda Tugayı’nı devreye soktu. İrlanda Tugayı'nın karşı hücumu özellikle etkili oldu; Britanya hattı bu yoğun saldırı karşısında zayıflamaya başladı. Aynı anda Fransız topçusu yakın mesafeden müttefik kolonlarını ateş altına aldı. İngiliz merkezindeki birliklerin Fransız karşı taarruzuyla geri çekilmeye başlamasıyla Cumberland’ın ilerleyişi durdu. Bu sırada Hollandalı birliklerin Fransız sağ kanadını çözmeyi başaramamış olması Fransız ordusuna manevra serbestliği sağladı. Günün ilerleyen saatlerinde müttefik ordusu kademeli biçimde geri çekilmek zorunda kaldı. Cumberland geri çekilme düzenini sağlayarak ordusunu imhadan kurtardı ancak muharebe Fransız zaferiyle sonuçlandı.

## Sonuçlar
Fontenoy Muharebesi Fransa’nın belirgin bir zaferi oldu. Savaşın ardından Avusturya Hollandası'ndaki Fransız ilerleyişi hız kazandı ve kısa süre içerisinde Gent, Brugge ve Oostende gibi önemli merkezler Fransızların eline geçti. Muharebe ayrıca Fransız ordusunun 18. yüzyıl savaş alanındaki etkinliğini ve Mareşal Saxe’in savunma ağırlıklı taktiklerinin gücünü ortaya koydu. Britanya ve Hollanda için yenilgi moral kaybına neden oldu, ancak ordunun büyük kısmının düzenli biçimde geri çekilmesi stratejik felaketi önledi. Muharebe Avusturya Veraset Savaşı’nın Flanders cephesinde belirleyici bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

## Kaynakça