Hanife Malikova

**Hanife Malikova** (Kızlık soyadı Abayeva; 5 Mayıs 1856 – 2 Mayıs 1929), Kafkasya'da laik eğitim alan ilk Müslüman kadınlardan biriydi. Daha sonra Azerbaycanlı gazeteci ve entelektüel Hasan Bey Zardabi ile evlendi ve 1875 ile 1877 yılları arasında onunla birlikte ilk Azerbaycan dilindeki gazete "Akinçi"nin yayınlanmasına aktif olarak katıldı. Hanife aynı zamanda Azerbaycan'daki ilk kadın eğitimcilerden biriydi; Rus-Müslüman kız okulunda çalıştı. Bakü'de doğdu ve İmparatoriçe Alexandra Rus Müslüman Kız Yatılı Okulu'nun ilk müdürü oldu.

## Biyografi
Hanife Abaeva, 5 Mayıs 1856'da Kuzey Kafkasya'daki Nalçik'te doğdu. Etnik kökeni Balkar'dı] ve İmparatorluk ordusunda subay olan Aslanbeg Abaev'in kızıydı. 1862'den 1872'ye kadar St. Nina Okulu'nda eğitim gördü. O zamanlar, Müslüman kızların Hristiyan bir ülkede eğitim görmesi nadir bir durumdu.

1972'de "Kafkaz" gazetesi, St. Nina Okulu'ndan mezun olan kızların listesini yayınladı ve Abaeva'nın adı da listede yer aldı. Listede Müslüman kadının adını gören Azerbaycanlı gazeteci ve entelektüel Hasan Bey Zardabi, onunla tanışmak için Tiflis'e gitmeye karar verir. Hasan Bey'in Hanife Abaeva ile ilk karşılaşması onda olumlu bir izlenim bırakır. Bu tanışmanın ardından Tiflis'te evlenirler ve daha sonra Bakü'ye taşınırlar.

Hanife Malikova, Bakü'deyken evinde bir okul açar ve kız çocuklarına ders vermeye başlar. 1973 yılında bu okulda 12 kız öğrenci eğitim görüyordu. Ayrıca 1875 ile 1877 yılları arasında Hasan Bey Zerdabi ile birlikte "Akinchi" gazetesinin yayınlanmasına aktif olarak katıldı. 1877 yılında "Akinchi" gazetesi yasaklandı ve aynı yıl Hanife Melikova'nın okulu da kapatıldı. Melikov çiftine yönelik açık zulüm başladığında, Hasan Bey'in memleketi olan Zardab'a taşındılar.

Zardab'da bulundukları süre boyunca Malikova, topluluğundaki kadınlara dikiş ve örgü ile okuma yazma becerilerini öğretmeye kendini adadı. Ayrıca çocuklara baktı, çeşitli köylerde kadın danışma merkezleri kurdu ve Zardab topluluğunda 132 kişiyi ömür boyu körlükten kurtardı. 1881 yılında Hanife Melikova ve Hasan Bey Zardabi, Zardab'daki evlerinde insanlara eğitim ve bilgi sağlayan ücretsiz bir okul kurdular. O zamanlar Melikova ailesi, Zardab'da ikamet eden yerel dini yetkililer ve Ermeni tüccarlar tarafından taciz ve zulme maruz kalıyordu. Hanife Melikova ve kocası 16 yıl boyunca Zardab'da polis gözetimi altında yaşadılar.

Hasan Bek ve Hanife 1896'da Bakü'ye döndüler. Hanife Malikova'nın ilk öğrencileri de öğretmen oldular: Pedagojik kariyerinin başında 12 öğrencisi varken, 1914'te Hanife ve eski öğrencileri Azerbaycan'da 2000'den fazla kıza ders veriyordu. Çeşitli kaynaklara göre, Bakü'deki Rus-Müslüman kız okulunda çalıştı ve farklı yıllarda İmparatoriçe Alexandra Rus Müslüman Kız Yatılı Okulu'nun ilk müdürü oldu. Malikova, 1906'da Rus Müslüman Öğretmenler Kongresi'ne katıldı ve bu kongredeki konuşması hala korunmaktadır.

Hanife Malikova, öğretmenlik faaliyetlerinin yanı sıra sosyal çalışmalara da katıldı. Çeşitli hayır kurumlarına liderlik etti ve Azerbaycan'da peçenin kaldırılması hareketine öncülük etti. 1908'de, "Nijat" derneğinin bir şubesi olarak Bakü'de ilk kadın hayır kurumunu kurdu. Kurumun başkanı, Murtuza Mukhtarov'un eşi Liza Tuqanova idi.

1920 ile 1926 yılları arasında Hanife, Azerbaycan SSR Halk Komiserleri Konseyi'nde (Azerbaycan SSR Halk Eğitim Komiserliği) çalıştı.

Hanife Malikova 2 Mayıs 1929'da vefat etti. İlk olarak şehir mezarlığına defnedildi, ancak daha sonra naaşı eşi Hasan Bey Zardabi'nin mezarının yanına, Şeref Yolu'na nakledildi.

### Aile
Hanife Malikova ve Hasan Bey Zardabi'nin iki oğlu ve iki kızı vardı. En büyük kızları Pari Malikova, ADR'nin ilk parlamento başkanı Alimardan Bey Topçubaşov'un eşi oldu. Malikova'nın mezarıDiğer kızları Garibsoltan Malikova daha sonra bulundu. En büyük oğulları Midhat Malikov, Almanya'da ileri mühendislik eğitimi aldı. 1937'de vuruldu. İkinci oğulları Safvet Malikzadeh başlangıçta kayıp olarak bildirildi ve daha sonra Ankara'da yaşadığı tespit edildi.

## Kaynakça