Kazakgate

**Kаzаkhgаtе**, Amerikalı işadamı ve Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev'in eski danışmanı olan James Giffen'in karıştığı skandala verilen isimdir.

## Suçlamalar ve yakalanma
ABD'li savcılar Giffen'i, 1990'larda Batılı şirketler için Tengiz petrol sahaları üzerinde sözleşmeler yapmak amacıyla Nazarbayev ve Kazakistan eski Başbakanı Nurlan Balgimbayev'e rüşvet vermekle suçladı. James Giffen, 2003 yılında New York'taki John F. Kennedy Uluslararası Havaalanında Paris'e giden bir uçağa binmeye çalışırken kaçma şüphesiyle tutuklandı fakat daha sonra ülkeden kaçmaya çalışmadığı öğrenildi. Dönüş bileti vardı ve bu normal planlanmış bir iş gezisiydi. Kendisi, ABD'nin New York Güney Bölgesi savcılığı tarafından 1974 tarihli Yabancı Yolsuzluk Uygulamaları Yasasını ihlal etmek ve kara para aklamakla suçlandı. Kazakistan kanunlarına göre çifte vatandaşlığa izin verilmemesine rağmen, Kazakistan diplomatik pasaportu taşıyordu. Avukatlık ofisi ayrıca eski bir Mobil yöneticisi olan J. Bryan Williams III'ü, Mobil'in Kazakistan'daki işlerinden elde edilen komisyonlarla ilgili vergi kaçakçılığıyla suçladı.

Federal rüşvet suçlamalarına göre Giffen, İsviçre'de banka hesapları oluşturmak ve 20 milyon dolar aktarmak, Kazak yetkililerin aile üyeleri için özel yatılı okullarda öğrenim ücreti ödemek ve milyonlarca dolar mücevher satın almakla suçlanıyordu. Giffen'in avukatları, Giffen'in ABD hükûmetinin tam bilgisi ve onayıyla hareket ettiğini iddia ediyordu. Giffen, iddialarını desteklemek için duruşmasında gizli bilgilere erişim talebinde bulundu fakat hükûmet gizli bilgilerin açığa çıkmasına karşı çıktı.

## Kazakistan'ın tepkisi
Kazakistan resmi olarak suçlamaların bir Amerikan vatandaşını ilgilendirdiği için ülkeleriyle hiçbir ilgisinin olmadığını açıklasa da birkaç Amerikalı avukat Kazakistan adına ABD Adalet Bakanlığı'na başvurdu. ABD'nin Kazakistan'la ilişkilerinin stratejik önemini dikkate alarak yargılamanın durdurulmasını talep ettiler.

## Duruşma
Kazakhgate davasında Giffen, bu faaliyetlerle ilgili gizli belgeleri açıklamayı reddeden CIA'nın onayıyla hareket ettiğini iddia etti. Savunması, Giffen'in yalnızca, yabancı bir devlet olarak yasallığı kendi görüşlerine göre belirleme hakkına sahip olan ve ABD'nin çıkarlarına hizmet eden Kazak hükûmetinin emirlerini yerine getirdiğini ifade etti.

Ağustos 2010'da Giffen, yolsuzlukla mücadele yasaları uyarınca vergi kabahatini kabul etti. Onlarca yıl hapis cezası gerektirebilecek diğer suçlamalar ise düştü. Giffen'in sahibi olduğu Mercator Corporation, Yabancı Yolsuzluk Uygulamaları Yasasını ihlal ederek Kazakistan Cumhuriyeti'nin üst düzey bir hükûmet yetkilisine yasa dışı ödeme yapma suçunu kabul etti.

Dava Kasım 2010'da sonuçlandı. Duruşmada kamuya açıklanmayan gizli belgelere atıfta bulunabildiğini söyleyen ABD Bölge Yargıcı William Pauley, Giffen için beraat akrarı verdi. Hapis veya para cezası verilmedi.

## Kurguda Kаzаkhgаtе
*[[Financial Times|Financial Times'a]]* göre, eski CIA ajanı Robert Baer, *See No Evil* adlı kitabında James Giffen'den, o ülkedeki petrol politikasını etkileme yeteneği nedeniyle "Bay Kazakistan" olarak söz ediyor. George Clooney bu kitaptan uyarlanan " Suriyena" filminin yapımcılığını üstlendi. Tim Blake Nelson, genel olarak James Giffen'e dayanan kurgusal karakter Danny Dalton'u canlandırdı.

Victor Robert Lee'nin casusluk romanı *Performans Anomalileri'nde*, Kazakistan'ın kurgusal bir başbakanı, "'Kazakhgate' adlı bir davada ABD federal mahkemesi önünde ABD Yabancı Yolsuzluk Uygulamaları Yasası'nın ihlal edildiği iddiasıyla açılan bir davayla (Ülkenin zengin petrol sahalarına ilişkin hakların satışıyla ilgili.) bağlantılıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* İddianamede Kazakistan petrolü için rüşvet verildiği iddia ediliyor
* ABD, Kazakistan Devlet Başkanı Nazarbayev'in Rüşvet Aldığını İddia Ediyor
* James Giffen - Uluslararası Bir Gizem