Şili'de askerî diktatörlük dönemi

**Şili'de askerî diktatörlük dönemi**, Şili'de Eylül 1973-Mart 1990 tarihleri arasında Augusto Pinochet'in liderliğindeki askerî cunta hükûmetiydi. Diktatörlük, 11 Eylül 1973'te demokratik olarak seçilen sosyalist Salvador Allende hükûmetinin Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklenen bir darbeyle devrilmesinden sonra kuruldu. Bu süre zarfında ülke, General Augusto Pinochet başkanlığındaki bir askerî cunta tarafından yönetiliyordu. Ordu, iktidarı ele geçirme gerekçesini, Allende'nin başkanlığı sırasında yaşanan demokrasinin çöküşü ve ekonomik kriz olarak gösterdi. Diktatörlük, misyonunu "ulusal yeniden yapılanma" olarak sundu. Darbe, muhafazakâr grupların, belirli siyasi partilerin, sendika grevlerinin ve diğer iç huzursuzlukların baskısı ve uluslararası etkenlerin de dahil olduğu çok sayıda gücün sonucuydu.

Rejim, siyasi partilerin sistematik olarak bastırılması ve muhaliflerin Şili tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir ölçüde baskı görmesiyle karakterize edildi. Genel olarak, rejim 3.000'den fazla kişiyi ölü veya kayıp bıraktı, on binlerce tutsağı işkenceye tabi tuttu ve yaklaşık 200.000 Şililiyi sürgüne gönderdi. Yükselişinden iki yıl sonra, Allende'nin solcu politikalarıyla keskin bir tezat oluşturan neoliberal ekonomik reformlar uygulandı. Hükûmete, Amerika Birleşik Devletleri'nde eğitim görmüş serbest piyasa ekonomistlerinden oluşan bir ekip olan Chicago Boys danışmanlık yaptı. Daha sonra, 1980'de rejim, tartışmalı bir referandumda 1925 Anayasası'nı yeni bir anayasa ile değiştirdi. Bu, sonunda o yılın 5 Ekim'inde 1988 Şili ulusal plebisitine yol açacak bir dizi hüküm oluşturdu.

O plebisitte, seçmenlerin %55'i Pinochet'nin başkanlığının sekiz yıl daha uzatılması önerisini reddetti. Sonuç olarak, ertesi yıl demokratik başkanlık ve parlamento seçimleri yapıldı. Askerî diktatörlük, 1990'da Hristiyan Demokrat aday Patricio Aylwin'in seçilmesiyle sona erdi. Ancak, cuntanın kendisi iktidarı kaybettikten sonra ordu birkaç yıl boyunca sivil kontrolden uzak kaldı.

## Kaynakça

### Bibliyografi

* Bawden, JR. (2016). *The Pinochet Generation: The Chilean Military in the Twentieth Century*, Tuscaloosa: University of Alabama Press.
* Christian, D. (1992). "Perestroika and World History", *Australian Slavonic and East European studies*, 6 (1), pp.&nbsp;1–28.
* Falcoff, M. (2003). "Cuba: The Morning After", p.&nbsp;26. AEI Press, 2003.
* Petras, J., & Vieux, S. (1990). "The Chilean 'Economic Miracle': An Empirical Critique", *Critical Sociology*, 17, pp.&nbsp;57–72.
* Roberts, K.M. (1995). "From the Barricades to the Ballot Box: Redemocratization and Political Realignment in the Chilean Left", *Politics & Society*, 23, pp.&nbsp;495–519.
* Schatan, J. (1990). "The Deceitful Nature of Socio-Economic Indicators". *Development*, 3–4, pp.&nbsp;69–75.
* Sznajder, M. (1996). "Dilemmas of economic and political modernisation in Chile: A jaguar that wants to be a puma", *Third World Quarterly*, 17, pp.&nbsp;725–736.
* Valdes, J.G. (1995). *Pinochet's economists: The Chicago School in Chile*, Cambridge: Cambridge University Press.
* Steve Anderson Body of Chile's Former President Frei May Be Exumed, *The Santiago Times*, April 5, 2005

## Dış bağlantılar
* Literature and Torture in Pinochet's Chile
* Criminals of the military dictatorship : Augusto Pinochet