Dağıstan'da güreş

**[[Güreş]]**, Rusya'nın cumhuriyetlerinden Dağıstan’da en popüler sporlardan biridir. Yaklaşık 3,1 milyonluk nüfusa sahip olan Dağıstan, tarih boyunca Olimpiyat ve Dünya Şampiyonası düzeyinde çok sayıda serbest güreş şampiyonu yetiştirmesiyle dikkat çekmiştir. Dağıstan’dan dünya şampiyonluğu kazanan ilk güreşçi, beş kez dünya şampiyonu olan Ali Aliyev’dir. Ayrıca cumhuriyet, sambo sporunda da birçok dünya şampiyonu çıkarmıştır. Sambo, Dünya Güreş Birliği tarafından tanınan üçüncü uluslararası güreş stili olarak kabul edilmektedir.

Son yıllarda karma dövüş sanatları (MMA), güreşin temel bir unsur olması sebebiyle Dağıstan’da hızla yaygınlaşmıştır. Bölgeden çıkan ilk UFC şampiyonu Habib Nurmagomedov olmuş, güreş altyapısını kullanarak UFC Hafif Sıklet Şampiyonluğu’nu kazanmış ve yenilgisiz bir şekilde kariyerini noktalama başarısı göstermiştir. Günümüzde UFC Hafif Sıklet Şampiyonu olan İslam Mahaçev, Habib ile birlikte onun babası Abdulmanap Nurmagomedov’un gözetiminde yetişmiştir. Ayrıca MMA dövüşçüsü Karimula Barkalayev, ADCC Submission Fighting Dünya Şampiyonası’nda altın madalya kazanan ilk ve şu ana dek tek Rus sporcu olarak Dağıstan’da yetişmiştir.

## Arka plan

Güreş, Dağıstan halkının yaşamında önemli bir yere sahiptir. Bölge erkekleri, tarih boyunca dağ köyleri arasında geleneksel güreş karşılaşmaları yaptıklarını ifade etmektedir. Kafkasya’da bulunan Dağıstan’ın coğrafi konumu, tarih boyunca sürekli savaş tehdidi altında kalmasına yol açmış ve bu durum dövüşe yönelik bir kültürün oluşmasına katkıda bulunmuştur. Komşu ülkeler Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile komşu bölgeler Osetya, Çeçenya, İnguşetya ve Abhazya’da da güreş yaygın olmakla birlikte, Dağıstan bu alanlarda bile öne çıkmaktadır.

Rus İmparatorluğu’nun son döneminde, Al-Klych Hasayev, Osman Abdurrahmanov ve Dağıstan Spor Bakanlığı’nın en yüksek ödülüne adı verilen Sali Süleyman (Махтулаев Мама) öne çıkan güreşçiler arasındaydı. Sovyetler Birliği döneminde ise spor yeterince desteklenmemiş, köylerde çok az spor salonu bulunmuş ve güreş gerileme göstermiştir.

Sovyetler Birliği’nin dağılması sonrasında güreş, gençlerin İslami terörizme yönelmesini engellemek için bir araç olarak yeniden canlanmıştır. Güreş, hem dövüşün olumlu bir yansıması hem de İslam ile uyumlu bir vizyon olarak görülmektedir. Güreşte başarı elde edenlerin hayatları tamamen değişebilmekte, yeni spor salonları açılmakta ve küçük köylerde bile antrenman imkânı sağlanmaktadır. Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin güreşi Olimpiyatlardan çıkarmayı gündeme getirmesi, Dağıstan’da endişeyle karşılanmış; zira güreşin yokluğunda gençlerin sokaklara veya aşırılıkçı gruplara yönelmesinden kaygı duyulmuştur.

Dağıstan’daki güreş, farklı etnik grupları bir araya getiren bir spordur. Sporcular sabah koşularını Hazar Denizi kıyısında yaparken, hafta sonları dağlarda idman yapmaktadır. Güreş metodolojisi yüzyıllar boyunca geliştirilmiş olup kültürel güreş geleneklerinin izlerini taşımaktadır. Antrenmanlarda pliometrik esaslı kondisyon çalışmaları, kucaklama, el mücadelesi ve karşı saldırı gibi tekniklere büyük önem verilmektedir.

Güreşçiler emekli olduktan sonra çoğunlukla antrenörlük yapmayı tercih etmektedir. Antrenörler, gençler için hem baba figürü hem de ahlaki rehber olarak görülmektedir. Spor salonlarında antrenörler ve sporcular birlikte dua etmekte, bazı güreşçiler için güreş dini bir anlam da taşımaktadır. Örneğin, Hadzimurad Magomedov 1996 Olimpiyatlarında altın madalya kazandıktan sonra Rusya millî takımında antrenörlük yapmaya başlamış ve Moskova’da ailesiyle yaşamını sürdürmüştür. Mahaçkale’de 50.000’den fazla lisanslı güreşçi bulunmaktadır.

Dünya çapından sporcular da antrenman için Dağıstan’a gelmektedir. Frank Chamizo ve Saifedine Alekma bunlara örnektir. Ancak talebin fazla olması nedeniyle spor salonları yeni başlayanları geri çevirmek zorunda kalmaktadır. Ulusal takımda sınırlı yer olduğundan, bazı Dağıstanlı güreşçiler başka ülkeleri temsil etmektedir. Bunlar arasında Şerif Şerifov, Albert Saritov, Magomedmurad Gadżijew ve Magomed İbragimov yer almaktadır. 2024 Yaz Olimpiyatları’nda Rusya’nın işgal nedeniyle yasaklanmasına rağmen, erkekler serbest stil güreşte dağıtılan altı altın madalyanın üçü Dağıstanlı güreşçilere gitti. Bu güreşçiler Bahreyn adına yarışan Akhmed Tazhudinov, Özbekistan adına yarışan Razambek Jamalov ve Bulgaristan adına yarışan Magomed Ramazanov’dur.

## Önemli isimler

### Serbest güreş
Dağıstan’ın en tanınmış güreşçilerinden biri beş kez dünya şampiyonu olan Ali Aliyev’dir. Aliyev, 1959 Dünya Güreş Şampiyonası’nda elde ettiği zaferle dünya şampiyonu olan ilk Dağıstanlı güreşçi olmuştur. Onun adını taşıyan Ali Aliyev Spor Kompleksi, her yıl anısına düzenlenen uluslararası serbest güreş turnuvasına ev sahipliği yapmaktadır.

Zagalav Abdulbekov, 1972 Yaz Olimpiyatları’nda şampiyon olarak Olimpiyat altın madalyası kazanan ilk Dağıstanlı güreşçi olmuştur.

Üç kez Olimpiyat şampiyonu ve altı kez dünya şampiyonu olan Buvaysar Saytiyev, tarihin en büyük serbest güreşçisi kabul edilmektedir.

Abdulraşid Sadulayev ise iki Olimpiyat ve altı dünya şampiyonluğu ile Dağıstan’ın en başarılı ikinci güreşçisi olarak görülmektedir. Sadulayev hâlen aktif olarak kariyerine devam etmektedir.

#### Dağıstanlı Olimpiyat ve dünya şampiyonları

### Sambo
Serbest güreşin yanı sıra, Dağıstan birçok spor ve dövüş sambosu şampiyonu yetiştirmiştir. Ayrıca çok sayıda Spor Ustası ve Onurlu Antrenör unvanı sahibi çıkarmıştır. Öne çıkan sambocular arasında Habib Nurmagomedov, Şamil Zavurov, Ikram Aliskerov, Rasul Mirzayev, Ali Bagautinov ve antrenör Abdulmanap Nurmagomedov bulunmaktadır.

## Karma dövüş sanatları

Güreş, MMA’de (karma dövüş sanatları) en etkili disiplinlerden biri olarak kabul edilir. Dağıstan’da güreş eğitimi almış sporcular, bu birikimlerini MMA’ye aktararak uluslararası başarılar elde etmişlerdir.

Bu alandaki en ünlü isim Habib Nurmagomedov’dur. Başarısını serbest güreşin yanı sıra sambo ve judodaki yetkinliğine de bağlamaktadır. Nurmagomedov, UFC’de şampiyonluk kazanan ilk Müslüman ve ilk Rus sporcu olmuştur. UFC 229’da Conor McGregor ile yaptığı karşılaşma, MMA tarihinin en çok ilgi çeken müsabakalarından biri olmuş ve onu dünya çapında üne kavuşturmuştur.

Volk Han, sambodaki ustalığını profesyonel güreşte ve MMA’nin ilk dönemlerinde göstermiştir. Fyodor Yemelyanenko, Aleksandr Emelianenko, Sergey Haritonov ve Karimula Barkalayev gibi birçok ünlü dövüşçünün antrenörlüğünü yapmıştır.

Habib’in yakın arkadaşı ve uzun süreli antrenman partneri İslam Mahaçev de UFC Hafif Sıklet Şampiyonu olmuştur. Mahaçev’in deyimiyle “ABD’nin Amerikan futbolu varsa, Dağıstan’ın da güreşi vardır.”

Diğer öne çıkan Dağıstanlı MMA sporcuları şunlardır:
* Usman Nurmagomedov — Bellator Hafif Sıklet Dünya Şampiyonu
* Magomed Ankalaev — UFC Yarı-Ağır Sıklet Şampiyonu
* Umar Nurmagomedov — UFC dövüşçüsü
* Zabit Magomedşeripov — UFC dövüşçüsü
* Magomed Magomedkerimov — 2018 ve 2023 PFL Yarı-Orta Sıklet Şampiyonu
* Movlid Haybulaev — 2021 PFL Tüy Sıklet Şampiyonu
* Marat Gafurov — ONE Tüy Sıklet Şampiyonu

## Submission grappling
Dağıstanlı sporcular submission grappling (teslimiyet güreşi) branşında da başarı göstermiştir. En dikkat çekici isim, MMA dövüşçüsü Karimula Barkalayev olup, ADCC Submission Wrestling Dünya Şampiyonası’nda altın madalya kazanan ilk ve tek Rus sporcu olmuştur. Ayrıca UWW grappling dünya şampiyonu Magomed Abdulkadirov ve jiu-jitsu dünya şampiyonu Marat Gafurov da bu alanda öne çıkan isimlerdir.

## Notlar


## Kaynakça