Jijiga Muharebesi (1900)

**Jijiga Muharebesi**, Etiyopya İmparatorluğu ile Derviş Devleti arasında 5 Mart 1900 tarihinde gerçekleşen bir savaştır.

Dervişler, liderleri Seyid Muhammed Abdullah Hasan komutasında, Ogaden bölgesindeki Jijiga şehrindeki bir askeri kışlayı bastılar ve yerel halktan II. Menelik tarafından yağmalanan hayvanları geri almayı hedeflediler. Bu çatışma, Derviş devletinin ilk büyük savaşı ve Etiyopya İmparatorluğu'na karşı iki on yıl sürecek bir savaşın başlangıcı olarak kabul edildi.

## Arka plan ve savaş
1890 ile 1899 yılları arasında Etiyopya İmparatoru II. Menelik, Ogaden bölgesindeki Somali klanlarına karşı ayrım yapmaksızın baskınlar ve saldırılar başlattı. Jijiga düzlüklerinde yaşayan Somali klanları özellikle hedef alındı. Baskınların sıklığı ve şiddeti arttıkça, Somali klanları Seyit Muhammed Abdullah Hasan liderliğinde Derviş Devleti arkasında birleşmeye başladı. 1899'un sonlarına doğru, Dervişler Ogaden'i geçen Etiyopya kervanlarını sistemli bir şekilde yağmalamaya başladılar. Bunun üzerine Etiyopyalılar onlarla başa çıkmak için bir sefer gönderdi.

Etiyopya İmparatorluğu, 1890'ların başında Somali topraklarına genişlemeye başladığında, Jijiga zaman zaman askeri işgal altındaydı ve 1900'e kadar böyle kaldı. Yılın başında, Etiyopyalı birlikler kasabaya yerleşti ve bir kışla inşa ettiler. Grazmatch Bante komutasındaki iyi silahlanmış bir Etiyopya seferi, Seyit'in adamlarını bulamadı, bu yüzden yerel Somali'leri yağmaladı ve Jijiga'ya çekildi, burada büyük bir diken zaribası inşa ettiler ve yağmalanan hayvanları depoladılar.

Bu hayvanların sahipleri, yağmalanan mallarını geri almak için Seyit'e başvurdu. Bunun üzerine Seyit, Müslüman Somali ve Oromo kabilelerinden 6,000 asker topladı ve Jijiga'daki Etiyopya zaribasına saldırdı. Somali güçleri Dhulbahante, Habar Yoonis ve Habr Je'lo klanlarından oluşuyordu. Seyit'in taktikleri, Sudan'ın Muhammad Ahmad'ı gibi başarılı oldu, ancak ağır kayıplar verdiler, zaribayı bastılar ve yağmalanan tüm hayvanları geri getirdiler. Etiyopyalılar, savaşın birkaç dakika süren kolay bir zafer olduğunu iddia etti. Bu iddialar, Jijiga'nın 40 mil doğusundaki Harar'daki Britanya Başkonsolosu tarafından sorgulandı:

*"Etiyopyalılar, Somali'lerden çok korkuyor gibi görünüyor. Şimdiye kadar bu kadar korkmuş adamları hiç görmedim; askerlerini burada olduğunu göstermek için çocuklara silah verdiler."*

Bu korkulara rağmen, Dervişler Harar'a saldırmak yerine Ogaden bölgesini etkili bir şekilde kontrol altına almaya yönlendi.

## Kayıplar
Muharebe sırasındaki kayıpların tahmini oldukça farklılık göstermektedir. Dervişler 170 ölü ve birçok yaralı verdiler. Diğer raporlar ise 2500'den fazla kayıp olduğunu belirtmektedir. Etiyopyalılar ise savaşta 2800 Derviş askerini öldürdüklerini iddia ettiler, ancak Afrika Tarihi Profesörü Raphael Chijioke Njoku'ya göre bu ölüm sayısının doğruluğu şüphelidir.

## Mirası ve Sonrası
Her iki taraf da savaşın ardından zafer ilan ettiler. Dervişler, saldırı sırasında ağır kayıplar yaşamalarına rağmen Menelik II tarafından el konulan tüm hayvanları geri getirme hedeflerini başardılar. Bu muharebe, Dervişlerin artık ciddi bir güç olduğunu kanıtlamış oldu. Kayıplara rağmen, savaş Muḥammad ibn 'Abdallāh Hassan'ın Somali klanları arasındaki statüsünü azaltmadı.

Bu çatışmadan sonra Seyit, neredeyse tüm Ogaden bölgesinin efendisi haline geldi ve Müslümanlar için Etiyopya Negusu'nun ortak düşmanları olarak kabul edildi. Bu başarıdan sonra Dervişler, Ogaden bölgesindeki Mahmuhd Zubeyr ve Aidgalle klanlarını yağmalamaya başladılar. Bu yağma sonrasında hareket uluslararası bir sorun haline geldi. Savaş, İngiliz sömürge yetkililerine Derviş tehdidinin ciddiyetini anlatmıştır. Sarsılmış olan Etiyopyalılar ise yeni tehdidi tanıdılar ve Dervişlere karşı ortak Etiyopya-Birleşik Krallık askeri operasyonları önerdiler.

## Kaynakça