Deniz sümüklüböceği

**Deniz sümüklüböceği**, kara sümüklü böceklerine benzer özelliklere sahip olan bazı deniz omurgasızlarına verilen yaygın bir isimdir. Bilinen deniz sümüklü böceklerinin çoğu gastropodlardır, yani deniz salyangozlarıdır (deniz gastropodları), evrimsel zaman içinde ya tamamen kabuklarını kaybetmişlerdir ya da kabukları çok küçülmüş veya içeriye gömülmüştür. "Deniz sümüklü böceği" adı, genellikle nüdibranklar (kabuksuz deniz salyangozları) ve kabuksuz diğer deniz gastropodlarını tanımlamak için kullanılır.

Deniz sümüklü böcekleri, vücut şekli, rengi ve boyutları açısından son derece büyük bir çeşitliliğe sahiptir. Çoğu yarı saydamdır. Resiflerde yaşayan türlerin parlak renkleri, bu hayvanların sürekli olarak yırtıcılara karşı tehdit altında olduklarını ima eder. Ancak bu renkler, deniz sümüklü böceklerinin toksik iğne hücrelerine (nematosistlere) veya kötü bir tada sahip olduklarını diğer hayvanlara bildiren bir uyarı işlevi de görebilir. Tüm gastropodlar gibi, küçük ve keskin dişlere sahip olan radula adı verilen dişlere sahiptirler. Çoğu deniz sümüklü böceği başlarında, genellikle koku alma duyusu için kullanılan, iki adet rinofor adı verilen duyu tentaküle sahiptir. Ayrıca, her rinoforun tabanında küçük bir göz bulunur. Pek çok deniz sümüklü böceği, genellikle kontrast renklerde olan ve solungaç işlevi gören tüylü yapılar (cerata) bulundurur. Gerçek deniz sümüklü böceklerinin tüm türleri, plankton, denizanası, deniz anemonları ve diğer deniz sümüklü böceği türleri gibi belirli av hayvanlarıyla beslenir.

Deniz sümüklü böceklerinin beyinleri vardır. Örneğin, **Aplysia californica** türü, yaklaşık 20.000 sinir hücresinden oluşan bir beyne sahiptir.

**Kabuksuz Deniz Gastropodları**

"Deniz sümüklü böceği" adı, genellikle kabuk taşıyan deniz gastropodları (deniz salyangozları) içinde, ya kabuksuz olan ya da kabukları neredeyse kaybolmuş olan birçok evrimsel soy grubuna verilen bir isimdir. Evrimsel açıdan bakıldığında, tamamen kabuğun kaybedilmesi, küçük bir iç kabuk bulunması veya kabuğun o kadar küçük olması ki hayvanın yumuşak kısımları içine geri çekilemesin, Gastropoda sınıfında, hem karada hem de denizde bağımsız olarak defalarca evrimsel olarak gelişen özelliklerdir. Bu özellikler, bir gastropodun "sümüklü böcek" olarak adlandırılmasına yol açar.

**Nudibranklar (Nudibranchia Takımı)**

Nudibranklar, tamamen kabuksuz olan büyük bir deniz gastropodları grubudur. Bu canlılar, genellikle en tanınmış deniz sümüklü böcekleri türlerinden biridir. Çoğu nudibrank büyük olmasa da, pek çok türün parlak renkleri sayesinde oldukça dikkat çekici olurlar. Nudibrankların yanı sıra, kabuksuz olan ve bazen nudibranklarla karıştırılabilen bazı diğer deniz gastropodları türleri de sıkça "deniz sümüklü böceği" olarak adlandırılmaktadır.

**Gastropod Grupları**

*Sacoglossan Elysia crispata*

*Cephalaspidean Chelidonura varians*

*Deniz Haresi Aplysia dactylomela, suda dışarıda fotoğraflanmış*

"Deniz sümüklü böceği" olarak adlandırılan çeşitli gastropod grupları arasında, pek çok aileyi içeren ve gayri resmi taksonomik grup olan *[[Opisthobranchia]]* yer almaktadır. "Deniz sümüklü böceği" terimi, belki de en çok parlak desenlere ve dikkat çekici süslemelere sahip olan nudibranklara uygulanır. Ayrıca, "deniz sümüklü böceği" terimi, sıklıkla yeşil tonlarda olan ve genellikle "sap emen" veya "güneş enerjili" deniz sümüklü böcekleri olarak bilinen *[[Sacoglossa]]* takımı üyelerine de uygulanır.

Bir diğer grup ise, başkalkanlı sümüklü böcekler ve baloncuk salyangozlarının yer aldığı *[[Cephalaspidea]]* takımındaki çeşitli ailelerdir. Deniz hareleri ise *Aplysiomorpha* takımına aittir ve küçük, düz, protein yapısında içsel bir kabuğa sahiptir. *[[Thecosomata]]* ve *[[Gymnosomata]]* takımları ise "deniz kelebeği" ve "deniz meleği" olarak bilinen küçük pelajik gastropodlardır. Birçok deniz kelebeği kabuklarını korur, ancak bunlar bazen deniz sümüklüböcekleri olarak da adlandırılır, özellikle kabuksuz olan yetişkin *Gymnosomata* türleri.

*Onchidella celtica* adlı deniz pulmonatları, kabuksuz olan bir diğer deniz sümüklü böceği grubunu oluşturur ve *Pulmonata* adlı gayri resmi grubun içinde yer alır. Kabuksuz olan deniz gastropodları arasında, *[[Systellommatophora]]* takımı içinde yer alan ve hava soluyan *Onchidiidae* ailesine ait çok ilginç bir deniz sümüklüböceği türü bulunur.

**Deniz Sümüklü böceklerinde Çeşitlilik**

Pek çok nudibrank gibi, *Glaucus atlanticus* da avından (Portekizli adam yelkenlisi) aldığı zehirli hücreleri, yani nematositleri, parmak şeklindeki ceratalarında depolayabilir ve kullanabilir. *Chromodoris quadricolor* gibi diğer türler ise dikkat çekici renklerini, kötü kimyasal tatlarını duyurmak için kullanabilirler.

Marul deniz sümüklü böceği (*Elysia crispata*), vücudunun etrafında marul benzeri kıvrımlar oluşturur. Diğer *Sacoglossa* türleri gibi, bu sümüklü böcek de kleptoplastiyi kullanır; bu süreçte sümüklü böcek, yediği alglerden kloroplastları alır ve "çalınan" hücrelerle şeker fotosentezler. Marul deniz sümüklü böceğinin kıvrımları, sümüklü böceğin yüzey alanını artırarak hücrelerin daha fazla ışık almasını sağlar.

Başkalkanlı sümüklü böcekler, *Chelidonura varians* gibi, kalkan şeklindeki başlarını kumda kazmak için kullanır ve çoğu zaman zamanlarını burada geçirirler. Bu kalkan, kumun manto içine girmesini de engeller.

*Peronia indica*, kabuksuz bir deniz pulmonatı olan bir hava soluyan deniz sümüklü böceğidir ve *Onchidiidae* ailesine aittir.

En büyük deniz hare türü olan Kaliforniya siyah deniz haresi (*Aplysia vaccaria*), 75 santimetreye kadar uzayabilir ve 14 kilogram ağırlığına ulaşabilir. Çoğu deniz hareyi, birkaç savunma mekanizmasına sahiptir; doğal olarak zehirli olmalarının yanı sıra, avcıları caydırmak için kötü kokulu mürekkep püskürtebilir ya da viskoz bir sümük salgılayabilirler.

Bazı *Acochlidia* deniz sümüklü böcekleri türleri, evrimsel geçişler yaparak tatlı su akarsularında yaşamaya başlamışlardır ve en az bir evrimsel geçiş de kara yaşamına doğru olmuştur.,

## Kaynakça