İkinci Çözüm Süreci

**İkinci Çözüm Süreci** veya **Barış ve Demokratik Toplum Süreci**, Türkiye-PKK çatışmasını çözmeye yönelik Türkiye hükûmeti-MHP tarafından başlatılan sürecin adıdır. 2015'te çözümlenmeden sonlandırılan Çözüm Süreci'nin ardılı olarak görülmektedir. 2024 yılının Ekim ayında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin çağrısıyla başlamış ve PKK'nin silah bırakması hedefiyle devam etmektedir.

## Arka plan
2013-2015 yılları arasında yürütülen Çözüm Süreci, Temmuz 2015'te sona ermiş ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile HPG arasındaki çatışmalar yeniden başlamıştı. Bu süreçten sonra Kürt meselesine dair çeşitli siyasi aktörler farklı yaklaşımlar benimsemiş, ancak resmi bir müzakere süreci tekrar başlatılmamıştı. Çözüm Süreci başarısız olduktan sonra, süreç döneminde Kürt tarafının müzakerecileri olan Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Sırrı Süreyya Önder gibi siyasetçiler tutuklandı. İmralı görüşmelerini yöneten PKK lideri Abdullah Öcalan'ın uzun yıllar dışarıyla irtibatı kesilerek tecrit uygulandı. Cezaevindeki bir grup mahkûm, Öcalan'a uygulanan tecritin kalkması için ölüm orucuna girmişlerdir. Barış Süreci'ni başlatan MHP lideri Devlet Bahçeli, Çözüm Süreci'nin baş aktörü Halkların Demokratik Partisi (HDP)'nin kapatılmasını istemiştir.

2024 yılına gelindiğinde, Türkiye'nin iç ve dış politikasındaki gelişmeler, Irak ve Suriye'deki siyasi dengeler yeni bir çözüm sürecine yönelik tartışmaların yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Suriye'de Esad rejiminin çöküşü ve 7 Ekim 2023'te Aksa Tufanı Operasyonu sonucu başlayan Hamas-İsrail Savaşı süreci tekrardan gündeme getiren olaylardan bazılarıdır. Bu gelişmeler sonucunda; Milliyetçi Hareket Partisi lideri Devlet Bahçeli'nin Kürt siyasi hareketine karşı tutumu tamamen değişmiş ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1 Ekim 2024 Salı günkü yeni yasama yılının açılışında, kapatılmasını savunduğu DEM/HDP grubu ile el sıkışarak Barış Süreci'nin ilk adımlarını atmıştır.

## Süreç

### İlk çağrı
22 Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin çağrısıyla başlamıştır. Devlet Bahçeli yaptığı çağrıyla Abdullah Öcalan'ı TBMM'ye çağırmış ve DEM Parti grubunda konuşma yaparak PKK'nın feshedildiğini haykırmasını istemekle birlikte; Öcalan'ın bu konuşmayı kabul etmesi durumunda, umut hakkının kullanılmasını ve İmralı Cezaevi'nde 26 yıldır tutuklu olan Öcalan'ın serbest bırakılmasını önermiştir. MHP genel başkan yardımcısı Feti Yıldız ise yaptığı açıklamayla 22 Ekim'in bir milat olduğundan, artık siyasi değerlendirmelerin 22 Ekim'den önce 22 Ekim'den sonra olarak değerlendirileceğini söylemiştir. Devlet Bahçeli'nin çağrısından bir gün sonra 23 Ekim 2024'te ise Ankara'nın Kahramankazan ilçesindeki TUSAŞ tesislerine PKK tarafından silahlı saldırı düzenlenmiş ve saldırganlarla birlikte 7 kişi ölmüştür. PKK, 25 Ekim'de saldırıyı üstlenmekle birlikte saldırının önceden planlandığını ve Devlet Bahçeli'nin açıklamalarıyla bir ilgisi olmadığını açıklamıştır. 24 Ekim'de ise Ömer Öcalan yıllar sonra, tecrit altında tutulan ve dışarıyla irtibatı olmayan Abdullah Öcalan ile İmralı Cezaevi'nde görüştüklerini açıklamıştır. 4 Ekim 2024'te DEM Parti'nin Mardin Büyükşehir Belediyesi, Batman Belediyesi ve Halfeti Belediyesi'ne kayyım atanmıştır. DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ise "Hem barış hem kayyım olmaz" açıklamasını yapmıştır. Bundan sonra sırasıyla DEM Parti'li Tunceli Belediyesine, Van Bahçesaray Belediyesine ve Mersin'in Akdeniz Belediyesine kayyım atanmıştır. 28 Aralık 2024'te yıllar sonra Öcalan'la ilk resmi temas sağlandı: İmralı Heyeti üyeleri Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan İmralı'da Abdullah Öcalan'la görüştüler. Öcalan heyetle birlikte yaptığı açıklamada Türk-Kürt ilişkilerini yeniden düzenlemenin tarihi bir sorumluluk olduğundan bahsetmiştir. Aynı gün KCK eş başkanı Bese Hozat, yaptığı açıklamayla Öcalan'ın çağrısını desteklediklerini belirtmiştir. 27 Şubat 2025'te PKK lideri Abdullah Öcalan, PKK'ya silah bırakma çağrısı yapmıştır. 1 Mart 2025'te PKK Yürütme Komitesi tarafından ateşkes ilan edilmiştir. 25 Mart 2025'te KCK eş başkanı Bese Hozat kod adlı Hülya Oran "hukuki zemin olmadan PKK silah bırakmaz" açıklamasını yapmıştır. Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan'dan oluşan İmralı Heyeti 10 Nisan 2025'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşme yapmıştır.

### Sırrı Süreyya Önder'in ölümü
2024'te başlatılan Barış Süreci'nde İmralı Heyeti üyesi olan ve aynı zamanda bir önceki Çözüm Süreci'nde de rol alan Önder, Recep Tayyip Erdoğan'la yapılan görüşmeden 5 gün sonra 15 Nisan 2025'te kalp krizi geçirmiş, hastaneye şuuru kapalı ve nabızsız bir şekilde getirilmiş ve yapılan acil müdahalelerle yeniden dolaşımı sağlanmıştır. On sekiz gün boyunca yoğun bakımda tedavisi devam eden Önder, geçirdiği operasyon sonrasında gelişen komplikasyonlar nedeniyle çoklu organ yetmezliğine girdi ve 3 Mayıs 2025 tarihinde tedavi gördüğü Florence Nightingale Hastanesi'nde öldü. TBMM başkanvekili olan Önderin ölümünden sonra Barış Süreci'ni yönetenler arasında Recep Tayyip Erdoğan, Devlet Bahçeli, Abdullah Öcalan ve birçok hükûmet görevlisi başsağlığı dilemiştir. 4 Mayıs 2025'te AKM'de yapılan Önder'i anma programında süreç hakkında konuşan İmralı Heyeti üyesi Pervin Buldan "Türk annesiyle Kürt annesinin, polis annesi ile gerilla annesinin ellerini birbirine kenetleyeceğiz, Sana söz, Sırrı yoldaş, büyük barış bu ülkeye gelecek. Bunu gerçekleştirmek, Türkiye halklarının boynunun borcu olsun." demiştir.

### Örgütün kendisini feshetmesi
PKK 5-7 Mayıs 2025 tarihlerinde Irak'ın kuzeyinde toplanarak 12. Kongresini yapmıştır. Kongre sonrası DEM Parti Merkez Yürütme Kurulu yaptığı açıklamayla, Devlet Bahçeli'ye, Recep Tayyip Erdoğan'a, Özgür Özel'e ve Abdullah Öcalan'a sürece verdikleri katkılardan dolayı teşekkür etmiştir.

Kongre Irak'ın kuzeyinde iki farklı bölgede eşzamanlı olarak yapıldı. Kongreye, PKK yöneticileri, KCK ve PKK'nın alt örgütlerinin üyeleri katılmıştır. Yapılan tartışmaların ardından fesih kararı oybirliği ile alınmıştır.

PKK, 12 Mayıs 2025 tarihinde örgütü feshetme ve silahlı mücadeleye son verme kararı aldığını açıklamıştır. Fesih kararı sonrası birçok siyasetçi ve Barış Süreci'ni başlatan Devlet Bahçeli destek mesajları gönderdi. Devlet Bahçeli, Abdullah Öcalan'a teşekkür etti.

#### Öcalan'ın perspektif metni
Abdullah Öcalan, PKK'nın yayın organı *[[Serxwebûn]]*un 521. ve son sayısında, 25 Nisan 2025'te kaleme aldığı Perspektif metni yayınlanmıştır. PKK'nın fesih konusunu tarihsel bağlamda ele alan Öcalan, metinde Kürtlere çöplük toplum, Kürtçeye ise işlevsel olmayan bir dil demiştir. Barzanilere, Bedirhanilere, Şeyh Sait'in torunları ve Seyit Rıza'nın bazı torunlarına ihanetçi anlamına gelen Judenrat ifadesini kullanmıştır. Metnin ana konusu PKK'nın 1978-1991 yılları arasındaki "Bağımsız, birleşik, Kürdistan" ülkesini kurma hedefinin tamamen hata olduğundan ulus devletin başlıbaşına bir sorun olduğundan bahsetmiştir. Öcalan'ın perspektif metnine HAK-PAR ve PWK tepki göstererek Öcalan'ın Kürtlerden özür dilemesini istemişlerdir.

### PKK'nin silah bırakma süreci
Sırrı Süreyya Önder'in ölümü sonrası Öcalan'ın isteği üzerine yerine HDP eski eş başkanı Mithat Sancar geçmiştir. 6 Temmuz 2025'te İmralı'ya giden heyet, sürecin yeni bir boyuta evrildiğini vurgulamış ve PKK'nın yakında silah bırakmaya başlayacağı sinyalini vermişlerdir.

İlk silah bırakma görüntülerinden önce ANF tarafından 9 Temmuz 2025'te Öcalan'ın videolu açıklaması yayımlanmıştır. Öcalan kamera karşısında yanındaki diğer PKK'lı tutuklularla birlikte görüntü vermiştir. Öcalan yaptığı açıklamada ulus Kürt devletini kurma hedefinin sonlandığını bu yüzden PKK'nın feshedildiğini tekrarlamıştır.

11 Temmuz 2025'te Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin Süleymaniye şehrinin Cesene Mağarası'nda KCK eş başkanı Bese Hozat liderliğindeki 30 kişilik HPG/YJA-STAR mensubu PKK militanları, silahlarını bırakmış ve toplanan silahlar yakılmıştır. 12 Temmuz 2025'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan "Biz AK Parti, MHP ve DEM Parti olarak bu yolu beraber yürümeye karar verdik" demişken, İmralı Heyeti üyesi Pervin Buldan ise bu ittifakın yalnızca Barış Süreci ittifakı olduğunu açıklamıştır. PKK'nın 11 Temmuz'da ilk silah bırakma törenine değinen Erdoğan, tarihte yeni bir sayfa açıldığını belirtmiştir.

#### Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Kuruluşu ve Çalışmaları
TBMM'de bir komisyon kurulması gündeme geldi.

## Tepkiler

*  – Zafer Partisi genel başkanı Ümit Özdağ sürecin amacının barış olmadığı, esas amacın PKK'yı meşrulaştırma ve AK Parti hükûmetinin hedeflediği yeni anayasayı geçirme amacıyla mecliste DEM Parti desteği alma olduğunu iddia ederek süreci eleştirmiştir.
*  – İYİ Parti genel başkanı Müsavat Dervişoğlu partisinin duruşunun net bir şekilde sürece karşı olduğunu bildirmiş, süreci "ihanet süreci" olarak nitelemiştir. Dervişoğlu ayrıca "Türkiye'nin bölünmez bütünlüğünü hedef alan ve terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'ın özne olduğu hiçbir konunun içinde olmayacaklarını ve sürece karşı mücadelelerini sürdüreceklerini" belirtmiştir.
*  – Anahtar Parti genel başkanı Yavuz Ağıralioğlu sürece kesin olarak karşı çıkmış, "Sorunlarını teröristlerle konuşan bir siyaset ayakta zor kalır." açıklamasını yapmıştır. Terörün bitmesini istediklerini fakat uygulanan yöntemin yanlış olduğunu söylemiştir.
*  – Cumhur İttifakı'nın bileşeni olan BBP sürece karşı çıkmış ve başlamadan sonlanmasını istemiştir.
*  – PKK'nin de üyesi olduğu Halkların Birleşik Devrim Hareketi'nin üyesi olan MLKP, PKK'nin silah bırakma kararına karşı çıkmış; tasfiyeci, teslimiyetçi, revizyonist ve sapmacı olarak gördüğünü açıklamıştır. HBDH'nin kurucularından ve PKK yöneticisi Duran Kalkan ise MLKP'ye karşı "Kürtlerin ömrü hep savaşla mı geçecek? Bazıları çok akıllı. Bu kadar savaş istiyorlarsa kendileri savaşsınlar." açıklamasıyla tepki göstermiştir.
## Halkın desteği
Barış süreci, Türkiye kamuoyunda farklı toplumsal ve siyasal kesimler tarafından çeşitli şekillerde karşılandı. Sürecin başlamasıyla birlikte, çatışmaların sona ermesi ve toplumsal normalleşmenin sağlanması beklentisi bazı kesimlerde destek oluştururken, sürecin güvenlik, toprak bütünlüğü ve siyasi sonuçları konusunda kaygı duyan gruplar da oldu.

Süreç farklı kesimlerde farklı düzeyde destekler buldu. Örneğin sürecin öncüleri olan AK Parti, MHP ve DEM Parti'de genel olarak yüksek destek oranlarıyla karşılandı. Buna karşın İYİ Parti, Zafer Partisi, Anahtar Parti ve Büyük Birlik Partisi gibi milliyetçi partilerden destek alamadı.

Sürece yönelik kamuoyu algısı, çeşitli araştırma şirketleri tarafından yapılan anketler aracılığıyla ölçülmeye çalışıldı. Bu anketlerde, sürece destek oranları, karşıtlık düzeyi ve kararsız seçmen oranları dönemsel olarak raporlandı.

Aşağıda yapılan kamuoyu yoklamaları ters kronolojik sıra ile listelenmiştir.

### Kamuoyu yoklamaları

## Zaman çizelgesi

### 2024

* 26 Eylül - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD dönüşü "iç cephe" çıkışı yaptı ve güçlü bir anayasa hazırlığında olduklarını duyurdu. Bu, Terörsüz Türkiye sürecinin iç politikadaki başlangıcı olarak değerlendirildi.
* 1 Ekim - TBMM'nin yeni yasama yılı açılışında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, DEM Parti milletvekilleriyle tokalaşarak barış mesajı verdi.
* 9 Ekim - Cumhurbaşkanı Erdoğan ise partisinin grup toplantısında, ittifak ortağı MHP'ye destek vererek, “Cumhur İttifakı'nın uzattığı elin değerinin muhatapları tarafından anlaşılmasını ümit ediyoruz” diye konuştu.
* 13 Ekim - DEM Parti ortaklığında düzenlenen ve Diyarbakır Valiliği tarafından yasaklanan "Tecride Karşı Özgürlük Mitingi" gerçekleşti. Katılanlar ile polisler arasında arbede çıktı.
* 15 Ekim - DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan partisinin grup toplantısında Öcalan'ın tecridinin kaldırılmasını istedi.
* 22 Ekim - Bahçeli, partisinin grup toplantısında, PKK elebaşı Abdullah Öcalan'ın tecridinin kaldırılması ve örgütün lağvedildiğinin açıklanması durumunda TBMM'de konuşabileceğini ve “Umut Hakkı”ndan yararlanabileceğini söyledi. Ayrıca örgütün feshedilmesi çağrısı yaptı.
* 23 Ekim - Ankara'da TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) tesislerine yönelik silahlı ve bombalı saldırı gerçekleşti. 5 kişi şehit oldu, 22 kişi yaralandı. Saldırıyı PKK'nın askeri kanadı HPG üstlendi. TSK anında karşılık vererek Kuzey Irak ve Suriye'de hedefleri vurdu.
* 24 Ekim - Ömer Öcalan, İmralı'da Abdullah Öcalan ile görüşme yaptı. Tecridin kaldırılması için kararlı bir duruş sergilendi. Öcalan, Kürt meselesinin çözülmesinin Orta Doğu'nun önünü aydınlatacağını fakat çözülmezse bölgenin kaosa sürükleneceğini vurguladı.
* 31 Ekim - Tefenni belediye başkanı Ümit Alagöz, sürece tepki olarak partisi MHP'den istifa etti.
* 4 Kasım - Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk, Batman Belediye Başkanı Gülistan Sönük ve Halfeti Belediye Başkanı Mehmet Karayılan görevden alınarak yerlerine kayyum atandı.
* 26 Kasım - DEM Parti, Abdullah Öcalan ile İmralı'da bir görüşme yapılması için Adalet Bakanlığı'na başvurdu.
* 4 Aralık - MHP'den istifa eden Ümit Alagöz, Zafer Partisi'ne katıldı.
* 7 Aralık - 2024 Suriyeli muhaliflerin taarruzu sonucu Suriye'deki Esad Rejimi yıkıldı.
* 14 Aralık - Dışişleri bakanı Hakan Fidan, stratejik hedeflerinin YPG'yi ortadan kaldırmak olduğunu açıkladı ve fesih çağrısı yaptı.
* 28 Aralık - İmralı Adası'nda Abdullah Öcalan ile kritik bir görüşme yapıldı. Pervin Buldan ve Sırrı Süreyya Önder'in de yer aldığı heyetin Öcalan'la 3,5 saat görüştüğü öğrenildi. Ziyaret sonrası açıklama yapılmadı.
* 29 Aralık - DEM Parti, İmralı görüşmesi hakkında açıklamalar yaptı. Özetle Öcalan'ın süreci desteklediğini anlatan bir mektup okundu.

### 2025

* 2 Ocak - DEM Parti heyeti, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve MHP Lideri Devlet Bahçeli'yi ziyaret etti.
* 13 Ocak - Akdeniz Belediyesi Eşbaşkanları Hoşyar Sarıyıldız ve Nuriye Arslan görevden alınarak ve yerlerine kayyum atandı.
* 22 Ocak - DEM Partili Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan, İmralı'da Abdullah Öcalan'la ikinci kez görüştü.
* 28 Ocak - AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, sürecin bir pazarlık olmadığını vurguladı.
* 4 Şubat - DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Öcalan'ın önümüzdeki günlerde “tarihi bir çağrı” yapacağını belirtti.
* 11 Şubat - DEM Parti eşbaşkanları, Öcalan'ın PKK ile görüşmesini istedi.
* 13 Şubat - PKK yöneticilerinden Cemil Bayık, Abdullah Öcalan'dan bir mektup aldıklarını ancak içeriğini açıklamayacaklarını söyledi.
* 15 Şubat - Van Büyükşehir Belediye Başkanı Abdullah Zeydan görevden alınarak yerine kayyum atandı.
* 20 Şubat - Sırrı Süreyya Önder, IKBY temaslarının olumlu geçtiğini söyledi. Önder, Öcalan'ın değerlendirmelerini ve sorularını ilettiklerini, ulusal birlik ve barışa dönük geniş bir zemin oluşturmaya çalıştıklarını belirtti.
* 21 Şubat - TBMM başkanı Numan Kurtulmuş, süreçte pazarlığın olmadığını açıkladı.
* 27 Şubat - Yedi kişilik DEM Parti heyeti, İmralı Adası'na giderek PKK lideri Abdullah Öcalan ile üçüncü kez görüştü. Yaklaşık üç saat süren görüşmenin ardından heyetin, Öcalan'ın "Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı" adını taşıyan mesajı açıklandı.
* 28 Şubat - Erdoğan, "Dün itibarıyla yeni bir safhaya geçilmiştir." açıklamasını yaptı.
* 1 Mart - PKK Yürütme Komitesi ateşkes ilan etti.
* 10 Mart - Etnik azınlıkların haklarını güvence altına almayı, SDG'nin Suriye Hükûmeti'ne entegrasyonunu, göçmenlerin dönüşünü, nefret söyleminin reddini ve ortak terörle mücadeleyi öngören 8 maddelik bir mutabakat SDG ve Şam yönetimi tarafından imzalandı.
* 10 Nisan - Cumhurbaşkanı Erdoğan, DEM Parti heyetini cumhurbaşkanlığında kabul etti.
* 21 Nisan - DEM Parti heyeti PKK lideri Abdullah Öcalan ile görüşmek için dördüncü kez İmralı'ya gitti.
* 3 Mayıs - Sırrı Süreyya Önder öldü.
* 8 Mayıs - Abdullah Öcalan'ın PKK'ya yeni bir mektup gönderdiği ve bu mektupta "Kongrede olup olmamama takılmayın, bir an önce fesih toplantısını yapın" dediği öğrenildi.
* 12 Mayıs - PKK'nın fesih kararı kamuoyuna duyuruldu.
* 14 Mayıs - İzmir Şakran Kadın Kapalı Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Azime Işık tahliye edildi.
* 15 Mayıs - İzmir Şakran Kadın Kapalı Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Fatma Özbay tahliye edildi.
* 18 Mayıs - MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdıkları süreçle ilgili TBMM'de komisyon kurulması çağrısı yaptı.
* 18 Mayıs - DEM Parti heyeti PKK lideri Abdullah Öcalan ile görüşmek için beşinci kez İmralı'ya gitti.
* 27 Mayıs - DEM Parti heyeti, TBMM'de Bahçeli ile bir araya geldi.
* 21 Haziran - İran'da faaliyet gösteren Kürdistan Özgür Yaşam Partisi'nin (PJAK) Eş Genel Başkanı Emir Kerimi, BBC Türkçe'ye verdiği röportajda Türkiye'deki "yeni süreci" desteklediklerini ancak kendilerinin PKK gibi silah bırakma ve fesih kararlarının olmadığını söyledi.
* 24 Haziran - TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, mecliste kurulması planlanan komisyonla ilgili meclisteki siyasi partilerin grup yöneticileriyle buluştu.
* 24 Haziran - Tekirdağ Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Ecevit Özgül tahliye oldu.
* 30 Haziran - Emekli albay Orkun Özeller, Devlet Bahçeli hakkında “Öcalan'a yönelik ‘kurucu önder' söylemleri” sebebiyle suç duyurusunda bulundu.
* 30 Haziran - DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli 30 Haziran Pazartesi günü, PKK'nın Temmuz ayı içerisinde silah bırakma olasılığı olabileceğini söyledi.
* 2 Temmuz - Marmara Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Çetin Arkaş tahliye edildi.
* 6 Temmuz - DEM Parti heyeti, Abdullah Öcalan ile 2,5 saatlik bir görüşme gerçekleştirdi.
* 7 Temmuz - DEM Parti'nin İmralı heyeti Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ziyaret etti, basına kapalı yapılan görüşme yaklaşık bir saat sürdü.
* 8 Temmuz - İzmir 3 Nolu T Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Abdullah Aksu tahliye edildi.
* 9 Temmuz - PKK lideri Abdullah Öcalan, videolu mesaj yayınladı.
* 12 Temmuz - AKP-MHP-DEM Parti süreç ittifakı duyuruldu.
* 12 Temmuz - Tekirdağ 1 No'lu F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Sedat Alçiçek tahliye edildi.
* 12 Temmuz - Tekirdağ 1 No'lu F Tipi Kapalı Cezaevi'nde tutuklu bulunan PKK üyesi Reşat Özdil tahliye edildi.
* 15 Temmuz - Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, eyleme katılmayan PKK militanlarının askere alınacağını söyledi.
* 25 Temmuz - DEM Parti İmralı Heyeti, PKK Lideri Abdullah Öcalan ile yaklaşık 3.5 saat süren bir görüşme gerçekleştirdi.
* 25 Temmuz - İmralı'da tutuklu PKK yöneticisi Veysi Aktaş tahliye edildi.
* 27 Temmuz - TBMM başkanı Numan Kurtulmuş, 51 kişilik bir "Milli Dayanışma ve Kardeşlik Komisyonu" kurulacağını duyurdu.
** 21 AK Parti üyesi
** 10 CHP üyesi
** 4 DEM Parti üyesi
** 4 MHP üyesi
** 3 İYİ Parti üyesi (Katılmadı)
** 3 YYP üyesi
** 1 HÜDAPAR üyesi
** 1 TİP üyesi
** 1 EMEP üyesi
** 1 DSP üyesi
** Ve 1 DP üyesinden oluşacağı açıklandı.
* 28 Temmuz - Öcalan, Suriye'deki Arap aşiretlerine bir mektup gönderdi. Mektupta SDG'ye destek çağrısında bulundu.
* 31 Temmuz - Siyasi partiler, komisyon için üyelerinin isimlerini TBMM'ye bildirdi.
* 5 Ağustos - Millî Dayanışma ve Kardeşlik Komisyonu ilk toplantısı gerçekleştirildi. Komisyonda anayasanın konuşulmayacağı kararı alındı. Komisyonun adı "Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu" olarak değiştirildi.
* 8 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun ikinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 10 Ağustos - Milliyetçi Hareket Partisi genel başkanı Devlet Bahçeli, sürecin yıl sonuna kadar sonlanacağını açıkladı.
* 12 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun üçüncü toplantısı gerçekleştirildi.
* 19 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun dördüncü toplantısı öncesinde TBMM önünde beyaz bir toros ateşe verildi.
* 19 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun dördüncü toplantısı gerçekleştirildi.
* 20 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun beşinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 27 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun altıncı toplantısı gerçekleştirildi.
* 28 Ağustos - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun yedinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 28 Ağustos - DEM Parti İmralı Heyeti, Abdullah Öcalan ile 3 saat süren bir görüşme gerçekleştirdi.
* 11 Eylül - Öcalan'ın sekreteri tutuklu Zeki Bayhan sağlık sorunları sebebiyle İzmir 2 Nolu F Tipi Cezaevi'ne sevk edildi.
* 11 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun sekizinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 12 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun dokuzuncu toplantısı gerçekleştirildi.
* 12 Eylül - Devlet Bahçeli, Ahmet Türk'ün Mardin belediye başkanlığı görevine iade edilmesi gerektiğini, kardeşlik ve barış duygusunun gelişmesine katkı sağlayacağını açıkladı.
* 14 Eylül - Gazeteci Sedat Bozkurt "Öcalan partisi yolda" isimli yazısında Öcalan'ın yeni bir parti kuracağını ve genel başkanının Pervin Buldan olacağı, HDP'nin kapatılmayacağını ama DEM Parti'nin kapatılma ihtimali olduğu gibi iddialar ortaya atmıştır.
* 14 Eylül - PKK'nın yöneticilerinden Murat Karayılan, "Öcalan Özgür olmadan barış olmaz." açıklamasını yaptı.
* 15 Eylül - Asrın Hukuk Bürosu avukatları, PKK lideri Abdullah Öcalan ile görüştü.
* 17 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun onuncu toplantısı gerçekleştirildi.
* 17 Eylül - Devlet Bahçeli'ye ve yürütülen sürece yönelik eleştirileri ile gündeme gelen emekli albay Orkun Özeller tutuklandı.
* 18 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on birinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 18 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on birinci toplantısında Hizbullah bağlantılı olduğu iddia edilen İslami Tebliğ Tedris İlim Hareketi Adamları Derneği'nin yaptığı konuşma sonucu çıkan tartışmada CHP, MHP ve DEM Parti üyeleri tepki gösterdi.
* 23 Eylül - AKP/MHP'li komisyon üyeleri süreçte yapılacak yasal düzenlemeler için TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile görüştü.
* 24 Eylül - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on ikinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 25 Eylül - DEM Parti yaptığı açıklamada sürecin birinci aşamasının bittiği ve yasal düzenlemelerin olduğu ikinci aşamanın Ekim ayının başında başlayacağını belirtti. Geçiş Dönemi Kanunu, İnfaz Kanunu, TMK, TCK ve CMK'da ihtiyaç duyulan değişiklikler; başta kayyım düzenlemesi olmak üzere yerel yönetimlerin güçlendirilmesi; ayrımcılıkla mücadele düzenlemeleri ve anadilinde eğitim konuları için yasal düzenlemelerinin yapılmasını istedi.
* 26 Eylül - İsviçre Hükûmeti, sürece arabulucu olmaya hazır olduğunu belirterek, AİHM'in Abdullah Öcalan hakkında verdiği kararların uygulanması gerektiğini vurguladı.
* 1 Ekim - TBMM 28. Dönem 4. Yasama Yılı Açılış Toplantısı yapıldı. Oturuma AKP, MHP, DEM Parti ve İYİ Parti katılırken, CHP, TİP ve EMEP katılmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan yaptığı konuşmada süreci yürüten Devlet Bahçeli'ye ve DEM Parti'ye teşekkür etti.
* 2 Ekim - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on üçüncü toplantısı gerçekleştirildi.
* 7 Ekim - MHP Meclis Grup Toplantısı'nda Bahçeli, komisyon üyelerinden bir heyetin, Öcalan ile yüz yüze görüşmesini önerdi ve SDG/PYD'nin silah bırakması için Öcalan'ın çağrı yapmasını istedi.
* 7 Ekim - DEM Parti Meclis Grup Toplantısı'nda "Bijî Serok Apo" sloganları atıldı.
* 8 Ekim - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on dördüncü toplantısı gerçekleştirildi.
* 9 Ekim - Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ, DEM Parti yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunduğunu duyurdu.
* 15 Ekim - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on beşinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 17 Ekim - PKK lideri Öcalan yaptığı açıklamada "Umut Hakkı" talep etti.
* 17 Ekim - TBMM başkanı Numan Kurtulmuş'un Dicle Üniversitesi 2025-2026 Akademik Yıl Açılış Programı'nda Kürtçe şiir okuması ve bunun TBMM'nin resmi X hesabından paylaşılması tartışmalara sebep oldu.
* 18 Ekim - Dem Parti, Diyarbakır'da "Öcalan'a Özgürlük Yürüyüşü" adlı bir eylem yaptı, eylemde Öcalan posterleri açılan eyleme polis müdahale etti.
* 22 Ekim - Atatürkçü Düşünce Derneği, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve DEM Parti milletvekili Sırrı Sakık hakkında suç duyurusunda bulundu.
* 23 Ekim - Ahmet Türk, Mardin'e kayyum atanmasına sebep olan davadan beraat etti.
* 26 Ekim - PKK, Türkiye'den çekildiğini açıkladı.
* 30 Ekim - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on altıncı toplantısı gerçekleştirildi.
* 16 Kasım - PKK, Irak'ın kuzeyinde yer alan Zap'tan çekildiğini açıkladı.
* 17 Kasım - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on yedinci toplantısı gerçekleştirildi.
* 18 Kasım - MHP Genel Başkanı Bahçeli, MHP grup konuşmasında kimsenin Öcalan ile görüşmemesi halinde 3 arkadaşı ile İmralı'ya gideceğini duyurdu. Sözlerine Gelecek Partisi, AK Parti ve DEM Parti destek olurken, Zafer Partisi, Anahtar Parti, İYİ Parti ve DSP tepki gösterdi.
* 21 Kasım - CHP, Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun PKK lideri Öcalan ile görüşmesine karşı olduğunu açıkladı.
* 21 Kasım - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on sekizinci toplantısı gerçekleştirildi. Toplantının kapalı oturumunda AK Parti, MHP, DEM Parti, TİP ve EMEP'in "Evet" oyları sonucu Öcalan ile görüşme önerisi kabul edildi.
* 24 Kasım - Demokrat Parti, Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'ndan çekildi.
* 24 Kasım - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'ndan, AK Parti, MHP ve DEM Parti'nin oluşturduğu bir komite İmralı'ya giderek PKK lideri Öcalan ile 2 saat 50 dakikalık bir görüşme gerçekleştirdi.
* 4 Aralık - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun on dokuzuncu toplantısı gerçekleştirildi.
* 20 Aralık - DEM Parti heyeti, AK Parti ile TBMM'de bir araya geldi.
* 24 Aralık - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun yirminci toplantısı gerçekleştirildi ve bu toplantıda 31 Aralık 2025 tarihinden geçerli olmak üzere komisyon faaliyetlerinin iki ay uzatılmasına karar verdi.
* 30 Aralık - PKK lideri Öcalan, SDG'nin silah bırakıp Suriye Silahlı Kuvvetleri'ne entegre olunması yönünde çağrıda bulundu.

### 2026

*6 Ocak - Eşrefiye ve Şeyh Maksud mahalleleri ağırlıklı Halep genelinde Suriye Hükûmeti'ne bağlı gruplar ile SDG'ye bağlı gruplar arasında silahlı çatışmalar başladı.
*10 Ocak - Suriye Hükûmeti Şeyh Maksud, Eşrefiye ve Beni Zeyd mahallelerini ele geçirdi.
*16 Ocak - Suriye Devlet Başkanı Şara, Nevruz'un resmî tatil ilan edilmesini, Kürtçenin ulusal dil olarak tanınmasını, nefret söylemiyle mücadeleyi ve kültürel çeşitliliğin korunmasını taahhüt eden bir kararname yayınladı.
*17 Ocak - DEM Parti heyeti, İmralı'da PKK lideri Öcalan ile görüştü. Görüşme ardından yapılan açıklamada Öcalan'ın Suriye'deki çatışmaların süreci baltaladığını söyledi.
*20 Ocak - DEM Parti, Suriye'deki çatışmalara tepki olarak haftalık grup toplantılarını TBMM yerine Kamışlı sınırında bulunan Nusaybin'de düzenledi.
*20 Ocak - Suriye'deki çatışmaları protesto eden gruplar Mardin'in Nusaybin ilçesinde polis barikatlarını aşarak sınır hattında dikili Türk bayrağını indirdiler.
*23 Ocak - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nu temsilen İmralı'ya giden üç milletvekilinin Abdullah Öcalan ile yaptığı görüşmeye ait tutanaklar, “İmralı Yüksek Güvenlikli Cezaevi Görüşme Tutanağı” başlığıyla TBMM'nin resmî internet sitesinde yayınlandı.
*4 Şubat - MHP genel başkan yardımcısı Feti Yıldız; Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nda grubu bulunan siyasi partilerin temsilcilerinden oluşturulan ortak rapor yazım ekibi toplantısı sonrası yaptığı açıklamada “umut hakkı” konusunda uzlaştıklarını söyledi.
*18 Şubat - Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun yirmi birinci toplantısı gerçekleştirildi. Düzenlenen toplantıda komisyon tarafından hazırlanan 83 sayfalık ortak rapor 47 kabul, 2 ret ve 1 çekimser oy ile kabul edildi.
*21 Mart - Nevruz vesilesiyle Diyarbakır'da düzenlenen kutlamalarda PKK lideri Öcalan, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanı Neçirvan Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği başkanı Bafel Talabani'nin mesajları DEM Parti yöneticileri tarafından okundu.

## Kaynakça