Las Vegas'ın Öğrettikleri

***Learning from Las Vegas*** (Türkçe: *Las Vegas’ın Öğrettikleri*), Robert Venturi, Denise Scott Brown ve Steven Izenour tarafından 1972 yılında yayımlanan bir kitaptır. On sekiz dile çevrilen eser, postmodern mimarlığın gelişimine katkı sağlayan önemli metinlerden biri olmuştur.

## Derleme
Mart 1968'de *[[Mimarlıkta Karmaşıklık ve Çelişki|Complexity and Contradiction in Architecture]] (Mimarlıkta Karmaşıklık ve Çelişki)* adlı kitabın yazarı Robert Venturi ile Denise Scott Brown, *[[Architectural Forum]]* dergisinde “*A Significance for A&P Parking Lots, or Learning from Las Vegas*” (*Büyük Mağaza Park Yerlerinin Anlamı veya Las Vegas'ın Öğrettikleri*) başlıklı bir makale yayımlamışlardır. Aynı yılın sonbaharında ikili, Yale Sanat ve Mimarlık Okulu'nda lisansüstü öğrenciler için “Learning from Las Vegas, or Form Analysis as Design Research” (Las Vegas'ın Öğrettikleri veya Tasarım Araştırması Olarak Form Analizi) adlı bir araştırma stüdyosu oluşturmuştur.

Bu stüdyoda yüksek lisans öğrencisi olan Steven Izenour, Venturi ve Scott Brown ile birlikte 1968 yılında Las Vegas’a gitmiş; aralarında dokuz mimarlık öğrencisi ile dört planlama ve grafik öğrencisinin de bulunduğu bir ekiple şehrin kentsel biçimini incelemiştir.

Las Vegas, o dönemde bir “şehir olmayan” olarak ve kumarhaneler, oteller, kiliseler ve barlardan oluşan cephelerin park alanları boyunca sıralandığı bir "strip" (şerit) yerleşimi olarak değerlendirilmekteydi. Araştırma grubu, kentin yerel mimarisi, aydınlatma düzenleri, biçimsel örüntüler, üsluplar ve mimarideki simgesellik gibi çeşitli yönlerini incelemiştir. Venturi ve Scott Brown, karşılaştıkları biçimler, işaretler ve semboller için bir sınıflandırma sistemi geliştirmiştir. İkili, Las Vegas şeridinde karşılaştıkları simge ve işaret yoğunluğundan ilham almış ve bunun sonucunda Modern mimarlığa yönelik eleştirel bir yaklaşım geliştirmiştir. Bu yaklaşım, en açık biçimde “duck” (ördek) ve “decorated shed” (süslenmiş hangar) ayrımıyla ortaya konmuştur.

“Ördek”, biçim ve hacim yoluyla anlam iletmeye çalışan modernist mimarlığı temsil eder. Buna karşılık “süslenmiş hangar”, anlamı yapı üzerindeki imgeler ve işaretler aracılığıyla iletir. Modern Hareket öncesindeki mimarlık anlayışlarında yapıların hemen hepsi anlamı süsleme yoluyla taşımakta, bu süslemeler kimi zaman derin bir anlam, kimi zaman ise Orta Çağ'daki dükkân tabelaları gibi basit bir işlevsel bilgi iletmekteydi. Modern mimarlık ise süslemeyi bütünüyle reddetmiş, yalnızca yapısal ve kütlesel öğelerle anlam üretmeye yönelmiştir. Yazarlar, bu nedenle modern yapıları özellikle kamusal veya kurumsal inşalarda "sessiz" ve "içeriği boş" olarak değerlendirmiştir.

## Tepkiler
*Las Vegas'ın Öğrettikleri*, yayımlandığında mimarlık dünyasında büyük bir tartışma yaratmıştır. İlerici eleştirmenler tarafından Modernizme karşı cesur bir çıkış olarak övülürken, geleneksel çevrelerce küfür sayılmıştır. 1970'li yıllarda Amerikan mimarlık ortamında bir bölünmeye yol açmış; Steven Izenour, Robert Venturi, Robert A.M. Stern, Charles Moore ve Allan Greenberg gibi isimler kitabı savunan “The Greys" (Griler) grubunu oluştururken; Richard Meier, Peter Eisenman, John Hejduk ve Michael Graves gibi isimler “The Whites" (Beyazlar) olarak bilinen karşıt grubu teşkil etmiştir. Kitap, *[[Progressive Architecture]]* gibi dergilerde genç kuşak üzerindeki etkisi vurgulanarak postmodernizmle özdeşleşmiştir. Tom Wolfe’un kimi çevrelerce eleştirilen *[[Bauhaus ve Sonrası|From Bauhaus to Our House]]* (*Bauhaus ve Sonrası*) adlı kitabı da, Venturi, Scott Brown ve Izenour’un Modernizme karşı aldıkları "kahramanca" tavrı övgüyle anmıştır.

### Sergi
29 Ekim 2009 – 5 Şubat 2010 tarihleri arasında Yale Mimarlık Okulu Galerisi'nde “What We Learned: The Yale Las Vegas Studio” (Neler Öğrendik: Yale Las Vegas Stüdyosu) ve “The Work of Venturi, Scott Brown & Associates” (Venturi, Scott Brown & Associates'in Çalışmaları) başlıklı sergiler düzenlenmiştir. Sergilerde, 1968 yılının Ekim ayında gerçekleştirilen saha araştırması sırasında çekilen ve Venturi ile Scott Brown'un araştırmalarının temelini oluşturan yaklaşık 100 fotoğraf yer almıştır. Sergilere tanıtım broşürleri ve bir söyleşi de eşlik etmiştir. “What We Learned” sergisi, ilk olarak İsviçre’nin Kriens kentindeki Museum im Bellpark’ta açılmış, ardından Frankfurt’taki Deutsches Architekturmuseum’da sergilenmiştir.

## Yayın geçmişi
Yazarlar, 1972 yılında yayımlanan orijinal baskının, “kahramanca ve anıtsal olana karşı sıradan ve çirkin olanı savunan bir metin için fazla anıtsal” olduğunu düşünmüş; bu nedenle 1977 yılında daha sade ve ciltsiz olarak yeniden yayımlanmasını uygun görmüşlerdir. Özgün büyük boy baskı, MIT Press için Muriel Cooper tarafından tasarlanmış ve baskısı tükendikten sonra tasarım dünyasında bir ikon hâline gelmiştir. 2017 yılında MIT Press, orijinal 1972 baskısını tıpkıbasım olarak yeniden yayımlamış; bu basımda Denise Scott Brown'un, özgün baskıya dair çekincelerini açıklayan bir önsözüne de yer verilmiştir. İlk baskının yüksek maliyeti de, Venturi ve Scott Brown'un kitabı yeniden tasarlamalarına izin verilmesinin gerekçeleri arasında gösterilmiştir.

Kitap 1993 yılında Serpil Merzi Özaloğlu tarafından Türkçeye çevrilmiş ve Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı tarafından yayımlanmıştır.

* 
*  192 ss.; hc, 
*  192 ss.; pb, 
*  216 ss.; hc, 

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 
* 
* 
* Didelon, Valéry (2011). *La controverse Learning from Las Vegas*. Mardaga. .
* 
* 
* Von Moos, Stanislaus & Stierli, Martino (eds.). *Eyes that saw. Architecture after Las Vegas*. Scheidegger & Spiess.