Bettina Heinen-Ayech

**Bettina Heinen-Ayech** (3 Eylül 1937, Solingen - 7 Haziran 2020, Münih), Alman ressamdır. Cezayir'in renkli manzara resimleriyle tanındı.

## Biyografi
Bettina Heinen, *Solinger Tageblatt* ve ticaret gazetesi Eberswalder Offertenblatt'ın uzun süre genel yayın yönetmenliğini yapan, aynı zamanda şair ve oyun yazarı olarak da aktif olan Bauchem doğumlu gazeteci Johann Jakob Josef "Hanns" Heinen'in (1895-1961) kızıydı. Annesi Erna, (doğumdaki soyadı Steinhoff, 1898-1969) Düsseldorf'ta doğmuştu ve Soest yakınlarındaki Haus Ahse malikanesinde yaşayan Vestfalyalı bir aileden geliyordu. Bettina Heinen'in üç kardeşi vardı. Bunlardan ikisi erkek ve biri kızdı; çocuklar Solingen'de sanat ve açıklıkla karakterize edilen bir evde büyüdüler. Aile, Höhscheid mahallesinde, yerel bir kurşun madeninin eski madenci evi olan ve Heinen'in yaşlılığına kadar memleketinde kaldığı süre boyunca yaşamaya devam ettiği eski yarı ahşap bir evde yaşadı.

Bettina Heinen İkinci Dünya Savaşı sırasında 1942'den itibaren annesi ve kız kardeşiyle birlikte Allgäu bölgesindeki Isny yakınlarındaki Kreuzthal-Eisenbach'ta yaşadı. 1942'de Hollanda'da on yıl kaldıktan sonra Almanya'ya dönen ve Nazi yetkililerinden kaçan ressam ve aile dostu Erwin Bowien (1899-1972) de ona katıldı. Babası Hanns Heinen de 1944 yılında Almanya'daki gerçek durumla ilgili bir makale yayınladıktan sonra onu takip etti. Kreuzthal'a kendisi ve Bowien hakkında tutuklama emri geldi ve Heinen'in daha sonra belirttiği gibi bunu "postacı kadın yırttı."

Genç Bettina Heinen 1948'den 1954'e kadar Solingen'deki August-Dicke-Mädchengymnasium'a devam etti ve burada bir öğretmen onun yeteneğini fark edip teşvik etti. İlk sanatsal eğitimini, 1945'te Heinen ailesiyle birlikte "Kara Ev" olarak adlandırılan eve taşınan ve ölümüne kadar akıl hocası olarak kalan Bowien'den aldı. 1954'ten itibaren Kölner Werkschulene ve Otto Gerster'in anıtsal duvar resmi sınıfına katıldı ve burada üç ön dersten muaf tutuldu. 1955'te Bettina Heinen'in eserleri - 20 suluboya ve çizim - ilk kez Bad Homburg'daki Kursaal'da sergilendi. O zamanlar 18 yaşında olan Bettina Heinen'in resimleri Frankfurtlu galeri sahibi Hanna Bekker vom Rath tarafından *Deutsche Kunst* *der* *Gegenwart* (1955/56) adlı grup sergisine dahil edildi ve Karl Schmidt-Rottluff, Paul Klee, Max Beckmann, Max Ernst, Ernst Ludwig Kirchner ve Käthe Kollwitz'in eserleriyle birlikte Güney Amerika, Afrika ve Asya'yı kapsayan bir turda gösterildi. Schmidt-Rottluff ona şu tavsiyede bulundu: "Bettina, kendine sadık kal!"

Ardından Münih Sanat Akademisi‘nde Hermann Kaspar'ın öğrencisi oldu ve Ticino'ya gitti. Bettina Heinen 1958'den itibaren Kopenhag'daki Danimarka Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi'nde okudu ve Yedi Kızkardeş'in eteklerinde bir kulübe satın aldığı Norveç'e birkaç geziden ilkini yaptı. Bettina Heinen 1959 ve 1962'de Kuzey Ren-Vestfalya Kültür Bakanlığı'ndan burs aldı. Bunu Sylt, Ticino ve Norveç'in yanı sıra Paris'te resim konaklamaları izledi. 1962'de Alman Kültür Enstitüsü tarafından Kahire‘ye davet edildiğinde Bettina Heinen Kuzey Afrika‘ya ilk seyahatini gerçekleştirdi.

Heinen 1960 yılında müstakbel eşi Cezayirli Abdelhamid Ayech (1926-2010) ile Paris'te, Bowien ile birlikte resim yaptığı Jardin du Luxembourg'da tanıştı. Kızları Diana'nın 1961'de doğumundan iki yıl sonra aile, Ayech'in Cezayir'deki memleketi olan ve o sırada Fransa'dan bağımsızlığını kazanan Guelma'ya taşındı; 1969'da oğulları Haroun doğdu. Bettina Heinen-Ayech sonraki yıllarda, Solingen ve Cezayir arasında seyahat etti ve "bir zamanlar R4 olarak doğmuş bir araç" olan arabasındaki motiflerin arayışında, "ağzının köşesindeki kaçınılmaz sigara ucuyla" tanınmış bir figür haline geldi. Bettina Heinen-Ayech'e göre Cezayir'e olan sevgisi aynı zamanda "özgür ve cesur bir adam" olan kocası Hamid'e olan sevgisine dayanmaktadır.

1968 yılında Bettina Heinen-Ayech'in ilk eserleri Cezayir‘deki Ulusal Müze (Musée National des beaux-arts d'Alger) tarafından satın alındı ve 1976 yılında Grand Prix de la ville d'Alger ile onurlandırıldı. Aynı yıl Erwin Bowien'in Dostları'nın başkanı oldu (Bowien 1972'de ölmüştü). 1992 yılında Musée National des beaux-arts d'Alger'de 120 resminden oluşan bir retrospektif sergilendi. 1993 yılında Solingen Bürgerstiftung Baden'in kültür ödülüne layık görüldü. 2004 yılında Cezayir'de eserlerinin ikinci büyük retrospektifi sergilendi, sergi dönemin Cezayir Kültür Bakanı Khalida Toumi'nin himayesindeydi; 2006 yılında Cezayir hükümeti tarafından tekrar onurlandırıldı. Aynı yıl, yokluğunda Solingen'deki evine hırsız girmiş ve özellikle Erwin Bowien'in altı tablosu çalınmıştır.

2018 yılına kadar Heinen-Ayech'in resimleri Avrupa, Amerika ve Afrika'da 100'den fazla kişisel ve çok sayıda karma sergide gösterildi. İlk adı "Bettina", Arapça yazılışıyla بتينا  da sanatçının adı olarak yerleşmiştir. Bettina Heinen-Ayech'in hayatı ve çalışmaları kitaplarda ve filmlerde tasvir edilmiştir. 2012 yılında, savaştan sonra ilk kez Allgäu'daki Kreuzthal'a döndü ve bu sırada kendisine Bayerischen Rundfunk'tan bir televizyon ekibi eşlik etti.

Bettina Heinen-Ayech 7 Haziran 2020 tarihinde 82 yaşında Münih'te ölmüştür.

## Eser

Bettina Heinen-Ayech, eğitimi kapsamında tüm teknikleri öğrendi, ancak suluboya resme odaklandı. Bir açık hava ressamı olarak çok sayıda manzara ve daha nadiren portreler yarattı. Cezayir'de kaldığı süre boyunca kendi tekniğini geliştirdi: Guelma'daki kuru hava nedeniyle oradaki suluboyalar Avrupa'da olduğu gibi birbiri içinde erimiyor, hızla kuruyordu. Heinen-Ayech bundan yola çıkarak kendi yaklaşımını geliştirdi: "Güçlü renkleri, tıpkı bir mozaik gibi birbiri ardına renk vuruşlarıyla birleştiriyorum." diyordu. Bu yoğun renkler bir araya geldiklerinde Cezayir'deki manzaraların ve ışığın canlı bir görüntüsünü oluşturuyor. 1990'lardaki ve 2000'lerdeki terör yılları boyunca, seyahat edemediği için Cezayir'de sadece portreler, natürmortlar ve pencereden dışarı bakarak resim yapabildi.

Bettina Heinen-Ayech'e göre Cezayir'de sadece tekniği değil, aynı zamanda kişiliği de değişti. "Avrupalı önyargılarından" uzaklaşmış ve Guelma'daki güzel doğayı "dinlemiş": "Güneydeki dağ, Mahouna, tarlaları, tüm duyularımı büyülüyor ve fantezilerimi koruyor. Bu bölgeyi ilkbaharda, kırmızı noktalarla - gelinciklerle - bezeli tarlalarının yeşili Avrupa'nın yoğun yeşilinden uzakta tüm tonlarıyla parlarken; yazın, mavi ve mor zirveleri buğday tarlalarının harikulade altın rengi üzerinde yükselirken; kışın, toprağın kırmızısı tasvir edilmesi çok zor olan inanılmaz bir güce sahipken resmediyorum!"

Gazeteci Max Metzker daha 1967'de Düsseldorfer Nachrichten gazetesinde Bettina Heinen-Ayech hakkında şunları yazmıştı: "Heinen-Ayech bir manzarayı, onu bilmeyenler için bile erişilebilir kılmayı başarıyor. Portreler sadece insan görüntüleri değil, aynı zamanda ruhun da derinliklerine inen bir tasviridir."

## Müzeler, arşivler, kamu koleksiyonları
Sanatçı Bettina Heinen-Ayech'e ait resim ve belgeler çeşitli Avrupa ve Kuzey Afrika ülkelerindeki müze, arşiv ve kamu koleksiyonlarında yer almaktadır. Cezayir'de, Cezayir Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi'nde (Musée National des Beaux Arts d'Alger), ayrıca başkent Cezayir'in "Galerie Samson" belediye sanat koleksiyonunda ve Cezayir Cumhurbaşkanlığı Ofisi koleksiyonunda sanatçı Bettina Heinen-Ayech'in geniş bir resim koleksiyonu bulunmaktadır. Bettina Heinen-Ayech, Norveç'te Alstahaug Belediyesi'nin sanat koleksiyonunda temsil edilmektedir. Almanya'da sanatçının resimleri Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin sanat koleksiyonunda, Solingen'deki sanat müzesinde ve Nordfriesland Müzesi'nde bulunmaktadır İsviçre'de sanatçıyla ilgili daha fazla arşiv malzemesi Zürih'teki SIK-ISEA: İsviçre'de Tarihsel ve Çağdaş Sanat Araştırmaları Enstitüsü arşivlerinde saklanmaktadır.

## Sanatçı kolonisi “Kara Ev”
2020 yılında, "Kara Ev" olarak adlandırılan aile evine kendisi ve sanatçı kolonisinden arkadaşları için bir anma plaketi takıldı. Ocak 2022'de kar amacı gütmeyen Bettina Heinen-Ayech Vakfı, Sanat, Kültür ve Uluslararası Diyalog Vakfı kuruldu. Vakıf sanatçının mirasıyla ilgilenmektedir.

Bettina Heinen-Ayech'in ölümünden beri, oğlu Münihli Doktor Haroun Ayech, onun ve sanatçı arkadaşlarının anısını onurlandırmaya kendini adadı. Sanatçının kendisi de hayatının sonuna kadar, Heinen'in babasının 1932 yılında satın aldığı Höhscheid kurşun madeninin madenci evi olan ve "Kara Ev" olarak adlandırılan evde yaşadı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Erwin Bowien komşu ev olan "Kırmızı Ev"e taşındı. Ayech, "Bettina Heinen-Ayech Vakfı - Sanat, Kültür ve Uluslararası Diyalog Vakfı" adlı hayırsever vakfını kurdu. Vakıf da Solingen'de "Kara Ev" sanatçı kolonisi projesini başlattı.

Şubat 2023'te "Kara Ev" sanatçı kolonisi "Avrupa Sanatçı Kolonileri Federasyonu"na ve kısa bir süre sonra da Avrupa Konseyi'nin "Empresyonizm Rotaları" kültür rotasına kabul edildi.

## Onur ödülleri

* 1976 Bettina Heinen-Ayech Grand Prix de la ville d'Alger ödülünü aldı
* 1993 Baden Yurttaşlık Vakfı Kültür Ödülü, Solingen
* 1998 Cezayir'deki Konstantin şehri ressamı Prix d'honneur ile onurlandırdı
* 2003 Cezayir Devlet Ödülü, Kültür Bakanı Bayan Khalida Toumi tarafından tüm sanatsal çalışmaları için bir onurlandırmak üzere verildi
* 2006 Cezayir Kültür Bakanlığı'ndan resmi onur ödülü
* 2023 Kuzey Ren-Vestfalya eyaletindeki en önemli 50 tarihi kadın şahsiyet listesine dahil edilme. NRW FrauenOrte projesi.

## Yayınlar

* (yayımcı olarak) Hanns Heinen: Aus der Fülle des Lebens. Şiirler. ciltsiz, Solingen.
* (yayımcı olarak) Erwin Bowien: Das schöne Spiel zwischen Geist und Welt - Mein Malerleben. .
* (yayımcı olarak) Erwin Bowien. Catalogue raisonné - katalog raisonné - oeuvre renunciation. Ciltsiz, Solingen 1999, .

## Literatür

* Eduard Fallet-von Castelberg: Bettina Heinen. Kleiner, Bern 1967 (Almanca/Fransızca)
* Ali Elhadj-Tahar/Hans Karl Pesch: Bettina Heinen-Ayech. Ciltsiz yayınevi, Solingen 1982.
* Marianne Kopatz: Bettina Heinen-Ayech, Cezayir'den suluboyalar ve çizimler. Yayımcı: Stadtsparkasse Solingen. 1985.
* Malika Bouabdellah/Diana Millies/Bernard Zimmermann: Bettina Heinen-Ayech Retrospektif 1951-1992. Yayımcı: Stadtsparkasse Solingen. 1992.
* Malika Bouabdellah: "Bettina" Musée National des Beaux-Arts'daki retrospektifin kataloğu. 1993.
* Hans Karl Pesch: Bettina, Klaus Wiens Koleksiyonu. 1999, .
* Dalila Mahammed Orfali: "Bettina". Musée National des Beaux-Arts'daki retrospektifin kataloğu. 2005.
* Taieb Larak: Bettina, la rencontre d'un peintre et d'un pays. Bettina Heinen-Ayech et l'Algérie. 2007.
* Ali Elhadj-Tahar/Dr Haroun Ayech: "Bettina". Galeri Dar El Kenz, Alger, 2016.
* Taieb Larak, Bettina. Bir ressamın manzara ile karşılaşması. Bettina Heinen-Ayech ve Cezayir. En-Nakhla, Algier, 2018, 
* Dr. Claudia Schöning-Kalender; Bettina Heinen-Ayech: Hareket, Renk, Işık. Bir ressamın sanatsal mirası. Art Profil, sanat dergisi, sayı 144-2021
* Cristina Streckfuss: Sanatçı kolonisi ve aynı zamanda çağdaş tanıklık. Solingen'deki "Kara Ev". İçinde: Art Profil sanat dergisi, s. 48-53, sayı no. 148-2022.

## Filmler

* 1992: Bettina Heinen-Ayech, Lettre à Erwin Bowien, sanatçı portresi (Hassan Bouabdellah, Visualis Production, Algier 1992. Almanca versiyonu: Bettina Heinen-Ayech, Brief an Erwin Bowien. Visualis Production, Avalon Film+TV-Produktion ile iş birliği içinde, Solingen 1992)
* 2002: Bettina Heinen-Ayech, Hymne à la nature (Boualem Aissaoui, CYM Audiovisuel, Algier)
* 2010: Anma sanatı (Bettina Heinen-Ayech'in savaşın sona ermesinden bu yana Kreuzthal'e yaptığı ilk ziyaret hakkında BR formatında "Zwischen Spessart und Karwendel" başlıklı röportaj)
* 2015: Fluchtpunkt im Allgäu - Die Kunst der Erinnerung: Erwin Bowien im Kreuzthal (Yönetmen: Georg Bayerle ve Rudi Holzberger. Bayerle-Kümpfel-Holzberger Vakfı)
* 2017: Bettina Heinen-Ayech - Cezayir'deki Solingenli ressam (WDR'nin "Lokalzeit Bergisches Land" formatında sanatçının 80. doğum gününe katkı)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Bettina Heinen-Ayech'in eserlerinin görselleri www.bettina-heinen-ayech.com adresinde.
* Bettina Heinen-Ayech - www.schwarzes-haus.com adresindeki "Schwarzes Haus (Kara Ev)" sanatçı kolonisinin kahramanı.
* Barbara & Detlef Rahlf: Bettina Heinen-Ayech. İçinde: bettina-heinen-ayech.com. 10 Ekim 2008, 3 Kasım 2018 tarihinde alındı.
* Lokalzeit Bergisches Land: Bettina Heinen-Ayech - Solingenli Cezayirli ressam. İçinde: ardmediathek.de. 28 Aralık 2017, 3 Kasım 2018 tarihinde çağrıldı.