Sri Lanka'nın ekinodermlerinin listesi

**Sri Lanka**, Hindistan'ın güney ucuna yakın tropikal bir adadır. Omurgasız faunası dünyanın diğer bölgelerinde yaygın olduğu kadar geniştir. Bu nedenle ülkede bulunan türlerin tam sayısını özetlemek zor ve karmaışıktır.

Ekinodermler Echinodermata filumuna aittir. Kordalılar ile yakından ilişkili olan döterostomlardır. Ekinodermler, su damar sistemine, tüp ayaklara, radyal simetriye sahip olmaları ve tek bir uzuvdan tam rejenerasyon geçirmeleri ile karakterize edilir. Tatlı su veya karasal üyesi olmayan en büyük filumdur. Beş ekinoderm sınıfı vardır: Asteroidea (denizyıldızı), Ophiuroidea (kırılgan yıldız), Echinoidea (deniz kestanesi), Crinoidea (deniz zambağı) ve Holothuroidea (deniz hıyarı).

Aşağıdaki liste şu anda Sri Lanka sularında tespit edilen ekinodermleri sunmaktadır.

## Deniz Ürkünçleri
Düzensiz ekinoidler üzerine ilk detaylı çalışma 1872 yılında Agassiz tarafından gerçekleştirilmiş ve daha sonra 1971 yılında Clark & Rowe tarafından “Seylan bölgesinde” 24 düzensiz deniz kestanesi türünün kayıtları derlenmiştir. Ancak, bu lokalitelerden bazıları artık Hindistan Bölgesi'ne aittir. 2017 yılında, Sri Lanka sularından 27 düzensiz ekinoid tanımlayan Arachchige ve arkadaşları tarafından yeni bir tür listesi yapılmıştır. Düzenli ekinoidler hakkındaki bilgiler 1846 yılında Agassiz & Desor tarafından listelenmiş ve 19. yüzyılın sonuna kadar ilerlemeye devam etmiştir. Daha sonra, 20. yüzyılın ortaları ile 21. yüzyılın başları arasında, esas olarak sistematik çalışmaların eksikliği nedeniyle bir bilgi boşluğu vardı. Ancak, son dönemde IUCN Kırmızı Listesi tarafından 2006 ve 2012 yıllarında iki kontrol listesi yayınlanmıştır.

Şu anda Sri Lanka'da 28 cins, dokuz Familyaa ve beş takıma ait 39 düzenli ekinoid kaydedilmiştir. Bu arada, Sri Lanka'da dört takım, dokuz Familyaa ve 15 cinse ait 21 düzensiz ekinoid türü bulunmaktadır.

## Düzensiz ekinoidler

### Takım: [[Echinoneoida]]

#### Familya: [[Echinoneidae]]
**[[Echinoneus cyclostomus]]*
**[[Koehleraster abnormalis]]*

### Takım: [[Echinolampadoida]]

#### Familya: [[Echinolampadidae]] - Cassiduloids
**[[Echinolampas alexandri]]*
**[[Echinolampas ovata]]*

### Takım: [[Clypeasteroida]] - Sand dollars

#### Familya: [[Astriclypeidae]]
**[[Echinodiscus bisperforatus]]*
**[[Echinodiscus truncatus]]*
**[[Sculpsitechinus auritus]]*

#### Familya: [[Clypeasteridae]]
**[[Clypeaster humilis]]*
**[[Clypeaster reticulatus]]*

#### Familya: [[Fibulariidae]]
**[[Echinocyamus megapetalus]]*
**[[Fibulariella angulipora]]*
**[[Fibularia]]*

#### Familya: [[Laganidae]]
**[[Jacksonaster depressum]]*
**[[Peronella lesueuri]]*
**[[Peronella oblonga]]*

### Takım: [[Spatangoida]] - Heart urchins

#### Familya: [[Brissidae]]
**[[Brissus agassizii]]*
**[[Metalia sternalis]]*

#### Familya: [[Loveniidae]]
**[[Lovenia elongate]]*

#### Familya: [[Maretiidae]]
**[[Nacospatangus alta]]*

## Düzenli ekinoidler

### Takım: [[Cidaroida]]

#### Familya: [[Cidaridae]]
**[[Phyllacanthus imperialis]]*

### Takım: [[Diadematoida]]

#### Familya: [[Diadematidae]]
**[[Astropyga radiata]]*
**[[Diadema savignyi]]*
**[[Diadema setosum]]*
**[[Echinothrix calamaris]]*
**[[Echinothrix diadema]]*

### Takım: [[Stomopneustoida]]

#### Familya: [[Stomopneustidae]]
**[[Stomopneustes variolaris]]*

### Takım: [[Camarodonta]]

#### Familya: [[Echinometridae]]
**[[Echinometra ex]]*
**[[Echinostrephus molaris]]*
**[[Heterocentrotus mamillatus]]*

#### Familya: [[Temnopleuridae]]
**[[Microcyphus ceylanicus]]*
**[[Salmacis bicolor]]*
**[[Salmacis virgulata]]*
**[[Temnopleurus toreumaticus]]*

#### Familya: [[Toxopneustidae]]
**[[Pseudoboletia maculata]]*
**[[Toxopneustes pileolus]]*
**[[Tripneustes gratilla]]*

## Denizyıldızı
Sri Lanka sularındaki denizyıldızlarının kesin sayısı bilinmemektedir. Hint denizlerinde ve çevresinde Hint ekinodermlerine dayalı olarak yapılan çalışmalarla birçok eser ortaya çıkmıştır.

### Takım: [[Valvatida]]

#### Familya: [[Acanthasteridae]]
**[[Acanthaster planci]]*

#### Familya: [[Asterinidae]]
**[[Asterina coronata]]*

#### Familya: [[Ophidiasteridae]]
**[[Gomophia egyptiaca]]*
**[[Heteronardoa carinata]]*
**[[Linckia multifora]]*

#### Familya: [[Oreasteridae]]
**[[Anthenea pentagonula]]*
**[[Anthenea regalis]]*
**[[Goniodiscaster scaber]]*
**[[Siraster tuberculatus]]*
**[[Stellaster equestris]]*
**[[Stellaster incei]]*

#### Familya: [[Goniasteridae]]
**[[Fromia indica]]*

### Takım: [[Forcipulatida]]

#### Familya: [[Asteriidae]]
**[[Astrostole scabra]]*

### Takım: [[Paxillosida]]

#### Familya: [[Astropectinidae]]
**[[Astropecten vappa]]*

#### Familya: [[Luidiidae]]
**[[Luidia sagamina]]*
**[[Luidia savignyi]]*

## Kırılgan yıldızlar
Sri Lanka çevresindeki kırılgan yıldız türlerini tanımlamak için çok az çalışma yapılmıştır. Ancak, bir kontrol listesi oluşturmak için daha detaylı bir çalışma yapılması gerekmektedir.

### Takım: [[Ophiurida]]

#### Familya: [[Ophiactidae]]
**[[Ophiactis savignyi]]*

#### Familya: [[Ophiocomidae]]
**[[Ophiocoma anaglyptica]]*

#### Familya: [[Ophiodermatidae]]
**[[Ophiarachnella gorgonia]]*
**[[Ophiodyscrita instrata]]*

#### Familya: [[Ophiolepididae]]
**[[Ophiolepis cincta]]*

#### Familya: [[Ophiomyxidae]]
**[[Ophiarachna incrassata]]*

#### Familya: [[Ophiotrichidae]]
**[[Gymnolophus obscura]]*

## [[Deniz hıyarı]]
Sri Lanka'daki deniz hıyarlarının çeşitliliği, kapsamlı araştırma çalışmalarını göstermektedir. Birçok tür yenilebilir ve ekonomik açıdan önemliyken, Sri Lanka kıyı sularında deniz hıyarları ile ilgili bazı araştırmalar belgelenmiştir. Bununla birlikte, bazı türler kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Deniz hıyarı balıkçılığı Sri Lanka'ya Çinliler tarafından, özellikle de yüzyıllar boyunca Çin'e götürülen mallar aracılığıyla tanıtılmıştır. 1980 yılından bu yana deniz hıyarı balıkçılığı kuzey, doğu ve kuzeybatı Sri Lanka kıyılarında hızla büyümüştür. 2010 yılında D.C.T. Dissanayake ve Gunnar Stefansson, Sri Lanka kıyı sularında ticari deniz hıyarı türlerinin bolluğu ve dağılımı üzerine bir araştırma derlemiştir. Sri Lanka'nın doğu ve kuzeybatı kıyılarından yedi cinse ait yirmi beş deniz hıyarı türü tanımlamışlardır. Bir diğer araştırma, Jaffna yarımadasının Point Pedro kıyı bölgesindeki deniz hıyarı popülasyonunun tür kompozisyonunu ve çeşitliliğini belirlemek amacıyla Mayıs 2014 - Haziran 2015 tarihleri arasında Viyaparimuli ve Munnai'de gerçekleştirilmiştir. 2008 yılında Dissanayaka ve Athukorala, Sri Lanka'nın kuzeybatı ve doğu bölgelerinden 24 deniz hıyarı türü kaydetmiş, 2014 yılında ise Kuganathan Jaffna Halici'nde on altı deniz hıyarı türü rapor etmiştir. 2017 yılında Sri Lanka'nın Kuzeydoğu bölgesindeki Mullaitivu kıyı sularında holoturya balıkçılığının durumu belgelenmiştir. 2020 yılında, yakın sulardan yeni bir deniz hıyarı kaydı tespit edilmiştir. Bunun dışında, önde gelen bilim adamı D.C.T. Dissanayake deniz hıyarları üzerine kapsamlı çalışmalar yapmıştır.

### Takım: [[Apodida]]

#### Familya: [[Synaptidae]]
**[[Synaptula lamperti]]*

### Takım: [[Holothuriida]]

#### Familya: [[Holothuriidae]]
**[[Actinopyga echinites]]*
**[[Actinopyga mauritiana]]*
**[[Actinopyga miliaris]]* 
**[[Bohadschia argus]]*
**[[Bohadschia atra]]*
**[[Bohadschia maculisparsa]]* 
**[[Bohadschia marmorata]]* 
**[[Bohadschia vitiensis]]*
**[[Holothuria atra]]*
**[[Holothuria edulis]]* 
**[[Holothuria fuscocinerea]]* 
**[[Holothuria fuscogilva]]*
**[[Holothuria hilla]]*
**[[Holothuria isuga]]*
**[[Holothuria leucospilota]]* 
**[[Holothuria nobilis]]*
**[[Holothuria scabra]]*
**[[Holoturia spinifera]]*
**Holothuria* sp., type "pentard" 
**[[Pearsonothuria graeffei]]*

### Takım: [[Molpadiida]]

#### Familya: [[Caudinidae]]
**[[Acaudina molpadioides]]*

### Takım: [[Synallactida]]

#### Familya: [[Stichopodidae]]
**[[Stichopus variegatus]]*
**[[Stichopus chloronotus]]*
**[[Stichopus herrmanni]]* 
**[[Stichopus horrens]]*
**[[Thelenota ananas]]* 
**[[Thelenota anax]]* 

## Deniz zambakları
Sri Lanka sularındaki deniz zambağı veya tüy yıldızı çeşitliliği üzerine yapılan araştırmalar, diğer ekinoderm sınıflarıyla karşılaştırıldığında çok sınırlıdır.

### Takım: [[Comatulida]]

#### Familya: [[Colobometridae]]
**[[Cenometra bella]]*
**[[Colobometra arabica]]*
**[[Decametra informis]]*

#### Familya: [[Comatulidae]]
**[[Comaster nobilis]]*
**[[Comaster schlegelii]]*

#### Familya: [[Himerometridae]]
**[[Amphimetra molleri]]*
**[[Himerometra robustipinna]]*

#### Familya: [[Mariametridae]]
**[[Lamprometra palmata]]*
**[[Oxymetra finschii]]*
**[[Stephanometra indica]]*
**[[Stephanometra tenuipinna]]*

#### Familya: [[Tropiometridae]]
**[[Comatula pectinata]]*
**[[Tropiometra carinata]]*

#### Familya: [[Zygometridae]]
**[[Zygometra andromeda]]*

## Kaynakça