Zafer Dilek (albüm)

**Zafer Dilek**, Türk müzisyen Zafer Dilek'in 10 Ekim 1973 tarihinde çıkardığı ilk stüdyo albümüdür. 1960'lı yılların sonundan itibaren birçok sanatçının albümünde ve 45'liğinde çalışan Dilek, 1971 yılında "Gibi Gibi" adlı ilk 45'liğini yayınladı. Ardından birçok enstrümantal 45'lik daha yayınladı.

Bu dönemde ayrıca Bülent Ersoy, Sezen Aksu, Ajda Pekkan, Neşe Karaböcek ve Gülden Karaböcek gibi dönemin önde gelen isimlerinin albümlerinde aranjör ve orkestra şefi olarak görev aldı. 1973 yazında ilk albümünün kayıtlarına başladı. 1973 yılında Yonca Plak etiketiyle yayımlanan *Zafer Dilek* adlı albümü, sanatçının ilk enstrümantal çalışması olup kendi adını taşır. Bu albüm, Dilek'in o dönemde 45'lik plaklar halinde çıkardığı enstrümantal düzenlemelerin bir araya toplanmasıyla ve yeni parçaların kaydedilmesiyle oluşmuştur. Albümün prodüktörlüğün Ergin Bener üstlenirken, albümde yer alan tüm parçaların düzenlemesini ise Zafer Dilek yapmıştır. Dönemin Türk sinema filmlerinde yer alan albümdeki parçalar geniş kitleler tarafından dinlendi. Ayrıca 45'likler yayınlanmaya başladığından itibaren Zafer Dilek müzik listelerinde aylarca ilk onda yer aldı.

## Müzikal tarz, enstrümanlar ve düzenleme
Albümün müzikal tarzı, pop ve psikedelik rock öğelerini Türk geleneksel melodileriyle birleştiren özgün bir yaklaşımdır. Zafer Dilek, özellikle Türk halk türkülerini ve sanat müziği eserlerini batı enstrümanları ve pop/rock altyapılarıyla yeniden düzenleyerek döneminin ötesinde sayılabilecek bir sound elde etmiştir. Bu albüm, Anadolu folk ezgilerinin elektro gitar, bas, davul ve synthesizer gibi batılı çalgılar eşliğinde yorumlandığı, yer yer funk ve psikedelik tınıların da hissedildiği bir enstrümantal albümdür. Düzenlemelerin yapısı, her parçanın orijinal melodi yapısını korurken modern armoniler ve ritmlerle zenginleştirilmesine dayanır. Elektro gitar, Zafer Dilek'in ana enstrümanı olarak birçoğunda solo melodi taşıyıcıdır; geleneksel bağlama veya keman yerine gitar ve klavyeli çalgılarla melodiler icra edilmiştir. Bunun yanı sıra, parçaların altyapısında bas gitar ve davul ile dönemin popüler ritimleri kullanılmış; bazı eserlerde org veya erken dönem sentezleyici tonları da duyulmaktadır.

"Bergama Zeybeği" gibi parçalarda Dilek'e, caz müzisyeni Önder Bali ve onun dörtlüsünün eşlik ettiği bilinmektedir; bu sayede zeybek ritmi, döneminin pop-rock orkestrasyonuyla birleştirilmiştir. Albüm genelinde doğu ve batı müziğinin sentezi hakimdir. Dilek'in kendi ifadesiyle Türk Sanat Müziği eserlerini batı müziği anlayışıyla enstrümantal olarak yorumlama fikri, 1970'lerde dinleyicide karşılık bulmuş bir yenilikti. Eserlerin düzenlemelerinde yer yer çok sesli orkestrasyon unsurları dikkat çeker. Bu yaklaşım, Anadolu pop akımının enstrümantal bir uzantısı olarak değerlendirilebilir. *Zafer Dilek* albümü, melodileri tanıdık olmakla birlikte taze bir sound ile sunarak hem dönemin popüler müziğine farklı bir renk katmış hem de Anadolu ezgilerinin evrensel bir dille ifade edilebileceğini göstermiştir.

## Arka plan ve yayınlanma
Albüm 10 Ekim 1973 tarihinde Yonca Plak etiketiyle piyasaya çıkmıştır. Yonca Plak, yapımcı Ergin Bener tarafından yönetilen bir plak şirketi olup 1970'lerde Türk pop ve folk müziği alanında birçok önemli yapımı yayınlamıştır. *Zafer Dilek* albümünün prodüktörlüğünü de Ergin Bener üstlenmiştir. Albüm, Türkiye'de LP formatında basılmıştır. Orijinal baskı, sonraki yıllarda sınırlı kaldığı ve tekrar basılmadığı için günümüzde koleksiyon değeri yüksek plaklar arasındadır. Albümün fotoğraflarını yapımcı Ergin Bener çekmiştir. İllüstrasyonlarını ise dönemin ünlü grafik sanatçılarından Betül Atlı yapmıştır. Albüm, baskı olarak bazı kopyalarda açılır kapaklı tasarımla sunulmuştur; iç kapağında muhtemelen eserler ve Zafer Dilek'e dair kısa bilgi yer alır. Kapak tasarımı o dönemin estetik anlayışına uygun biçimde, hem sanatçıyı tanıtıcı hem de albümün enstrümantal ve fusion içeriğini yansıtan çizgisel bir üsluptadır. 1972 yılında albümde yer alan parçalar 45'lik olarak yayımlanmaya başladığından itibaren Zafer Dilek aylarca listelerin üst sıralarında yer alarak büyük başarı elde etti.

## Kültürel miras ve etki
Zafer Dilek'in 1973 tarihli bu enstrümantal albümü, 1970'ler Türkiye'sinin müzik ortamında özgün bir yere sahiptir. Dönemin popüler müziği, Anadolu Pop akımı ile Türk halk ve sanat müziği melodilerinin modern düzenlemelerle yeniden keşfedildiği bir süreçten geçiyordu. Ancak bu alanda yayınlanan çalışmaların çoğu vokalli parçalar iken, Zafer Dilek'in eseri tamamıyla enstrümantal oluşuyla dikkat çekmiştir. Bu açıdan albüm, Türk popüler müzik tarihinde enstrümantal aranjman albümlerinin erken ve başarılı örneklerinden biri sayılır. Türk müziği eserlerini batılı tarzda düzenleyerek geniş kitlelere ulaştırdı. Bu albümde de görüldüğü üzere, halk türküleri ve Klasik Türk Müziği şarkıları elektro gitar, bas, davul gibi çalgılarla icra edildi. Bu sentez yaklaşımı, Anadolu Rock/Pop akımının enstrümantal dalında bir yenilikti ve dinleyici tarafından da benimsenmiştir. Bu durum, geleneksel eserlerin genç kuşaklarca da keşfedilmesini sağlamıştır. 1970'lerin ortalarına gelinirken, Türk sinemasında fon müziği olarak yerli bestelerin kullanımı artmıştır. Bu eğilimde Zafer Dilek'in enstrümantal düzenlemeleri önemli rol oynamıştır. Özellikle sanatçının bir sonraki albümü *[[Oyun Havaları]]* (1975) çok sayıda filmde müzik olarak kullanılmışsa da, 1973 tarihli bu ilk albüm de Yeşilçam'ın dikkatini çekmiştir. Özellikle Kemal Sunal gibi oyuncuların rol aldığı popüler komedi filmlerinde Dilek'in düzenlediği "Çiçek Dağı" veya "Yekte" gibi türküler fon müziği olmuştur. Bu albümdeki eserlerden "Çiçek Dağı" ve "Bergama Zeybeği" gibi parçaların ilerleyen yıllarda filmlerde veya TV programlarında kullanıldığı bilinmektedir.

Böylece albüm, Türk izleyicisinin aşina olduğu Yeşilçam tınılarının kaynaklarından biri haline gelmiştir. Bu nedenle Zafer Dilek, basında Yeşilçam’ın gizli kahramanı olarak da anılmıştır; filmlerde çalan ve çoğu kez anonim sanılan pek çok melodinin arkasındaki isim olmuştur. Albüm, Zafer Dilek'in müzik piyasasındaki aranjör kimliğini pekiştirmiştir. 1973 albümüyle elde ettiği başarı, onun aranjörlüğüne duyulan güveni artırmış; geleneksel motiflerin pop müziğe uyarlanmasında aranılan bir isim olmasını sağlamıştır. Bu albüm aynı zamanda enstrümantal albümlerin de ticari başarı yakalayabileceğini göstererek benzeri işlere kapı aralamıştır. Zafer Dilek albümü, günümüzde nadir bulunan bir plak olması ve tekrar basılmamış olması nedeniyle koleksiyonerler arasında değerlidir. Bu durum, albümün Türk müzik tarihinde özel bir konumu olduğuna da işaret eder. Zafer Dilek'in 1970'lerde yaptığı bu çalışma, Anadolu pop/rock müziğinin enstrümantal mirasının bir parçası olarak kabul edilir. Bugün Altın Gün gibi çağdaş grupların veya çeşitli projelerin yaptığı Anadolu ezgileri düzenlemelerinin atası sayılabilecek denemeler, o dönemde bu albüm gibi eserlerde görülmüştür. 1973 tarihli *Zafer Dilek* albümü, Türkiye'nin 1970'ler müzik panoramasında hem popüler kültüre katkısı hem de sonraki kuşak müzisyenlere ilham vermesi bakımından önemli bir yere sahiptir. Geleneksel ile modernin buluştuğu bu çalışma, döneminin müzikal atmosferine yenilik getirmiş ve kalıcı bir iz bırakmıştır.

## Şarkı listesi

## Yapım görevlileri
Yapım görevlileri, *Zafer Dilek* albüm kitapçığından alınmıştır.
 
* Zafer Dilek - Düzenleme, besteci (6, 8), elektro gitar, gitar
* Ergin Bener - Prodüktör, fotoğraf
* Betül Atlı - İllüstrasyon, grafik tasarım
* Suat Sayın - Besteci (2)
* Georges Moustaki - Besteci (4)
* N. Danas - Besteci (5)
* Yusuf Nalkesen - Besteci (7)
* Avni Anıl - Besteci (9)
* Neveser Kökdeş - Besteci (10)
* Önder Bali 4 - Orkestra (8)
* Yonca Plak - Yapım

## Yayımlanma tarihleri

## Kaynakça