Kıtlık Sonrası

**Kıtlık sonrası,** çoğu malın minimum insan emeğine ihtiyaç duyularak büyük miktarda üretilebildiği ve bu sayede malların herkes tarafından çok ucuza ve hatta ücretsiz olarak elde edilebildiği hakkında bir teorik ekonomik durumdur.

Kıtlık sonrası, tüm mallar ve hizmetler için kıtlığın sona erdiği anlamına gelmez. Bununla birlikte, tüm insanların temel hayatta kalma ihtiyaçlarıyla birlikte önemli bir mal ve hizmet talebinin de kolayca karşılanabildiği anlamına gelir. Konuyla ilgili yazarlar genellikle kıtlık sonrası bir dünyada bazı malların yine de kıt kalmaya devam edeceğini vurgulamaktadır.

## Modeller

### Spekülatif teknoloji
"Kıtlık sonrası" dönemden söz eden fütüristler, otomasyonlu üretim teknolojilerindeki gelişmelere dayanan ekonomiler önermektedir.  Genellikle kendi kendini çoğaltabilen makineler fikri, yeterli hammadde ve enerji sağlandığında teorik olarak neredeyse tüm malları bol miktarda üretebilen iş bölümünün benimsenmesi anlamına gelmektedir.

Şu anda mevcut olmayan moleküler birleştiriciler veya nanofabrikalar gibi nanoteknolojinin daha spekülatif formları, doğru talimatlarla gerekli hammadde ve enerji verildiğinde belirtilen herhangi bir ürünü kendiliğinden üretebilecek araçların ortaya çıkma ihtimalini yükseltmektedir   ve birçok nanoteknoloji meraklısı bunun kıtlık sonrası bir dünyanın müjdecisi olacağını öne sürmektedir.

Daha yakın bir gelecekte, robotlar kullanılarak fiziksel emeğin artan oranda otomasyonu, kıtlık sonrası bir ekonomi yaratmanın yolu olarak sıklıkla tartışılmaktadır.

Hızlı prototipleme makinelerinin giderek daha çok yönlü biçimlerinin ve RepRap olarak bilinen bir makinenin varsayımsal olarak kendi kendini kopyalayan versiyonunun da, kıtlık sonrası bir ekonomi için ihtiyaç duyulan mal bolluğunun yaratılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir. RepRap projesinin yaratıcısı Adrian Bowyer gibi kendini kopyalayan makinelerin destekçileri, bir kendini kopyalayan makine tasarlandığında, bu makineye sahip olan herkesin daha fazla kopya üretebileceğini ve satabileceğini (ayrıca diğer satıcılardan daha düşük bir fiyat talep edebileceğini) savunmaktadır. Buna göre, piyasa rekabetinin doğal olarak bu tür makinelerin maliyetini kar elde etmek için gereken asgari seviyeye düşüreceği düşünülmektedir. Bu durumda, makineye girdi olarak girmesi gereken malzeme ve enerji maliyetinin hemen üstünde ve aynı şey makinenin yapabileceği diğer ürünler için de geçerli olmalıdır.

Tam otomasyonlu üretimde bile, hammadde ve enerji bulunabilirliğinin yanı sıra üretim teknolojilerinin yol açtığı ekolojik hasarlar, üretilecek mal sayısına kısıtlamalar getirecektir. Teknolojik bereketi destekleyenler, gelecekte enerji ve hammadde kaynaklarının tükenmesini önlemek ve ekolojik zararı azaltmak için genellikle yenilenebilir enerjinin daha fazla kullanılmasını ve daha fazla geri dönüşümü savunurlar. Güneş panellerinin maliyeti düşmeye devam ettiğinden  özellikle güneş enerjisi sıklıkla vurgulanmaktadır ve bu fikri destekleyenler, yıllık olarak Dünya yüzeyine çarpan toplam güneş enerjisinin bu rakamı fazkasıyla aştığını belirtiyor. Bu mikta uygarlığımızın mevcut yıllık enerji kullanımına kıyasla binlerce kat fazladır.

Ayrıca, bazen mevcut enerji ve hammaddelerin Dünya'nın dışındaki kaynaklara da başvurularak önemli ölçüde artırılabileceğini ileri sürmektedirler. Örneğin asteroit madenciliği bazen nikel gibi birçok faydalı metalin kıtlığını büyük ölçüde azaltmanın bir yolu olarak tartışılmaktadır. İlk asteroid madenciliği için mürettebatlı görevler söz konusu olsa da, insanlığın eninde sonunda kendi kendini kopyalayan makinelerle otomasyonlu bir madencilik yapabileceğini umut edenler de bulunuyor. Eğer bu yapılırsa, tek sermaye harcaması kendi kendini kopyalayan tek bir birim olacaktır ve bundan sonra birimlerin sayısı daha fazla masraf olmadan kopyalanabilir, sadece daha fazlasını inşa etmek için gereken mevcut hammaddelerle sınırlı kalır.

### Sosyal
Dünya Gelecek Derneği'nin bir raporu, kapitalizmin tarihsel olarak kıtlıktan nasıl yararlandığını inceledi. Kaynak kıtlığının artması, fiyatlarda artışa ve dalgalanmalara yol açarak kaynakların daha etkin kullanılmasını teşvik eder ve bu da teknolojide ilerlemeye neden olur. Sonuç olarak, masraflar önemli ölçüde azalır ve neredeyse sıfıra düşer. Bu nedenle, artan kaynak kıtlığı ile birlikte dünya, 2050 ile 2075 arasında kıtlık sonrası bir çağa gireceği iddia edilmektedir.

Murray Bookchin'in 1971 tarihli makale derlemesi *[[Kıtlık Sonrası Anarşizm]],* sosyal ekolojiye, liberteryen belediyeciliğe ve temel kaynakların bolluğuna dayalı bir ekonominin ana hatlarını çiziyor.Sanayi sonrası toplumların kıtlık sonrası toplumlara dönüşme potansiyeline sahip olabileceğini savunuyor. Böyle bir kalkınma, "bolluk teknolojisinde gizli olan sosyal ve kültürel potansiyelin hayata geçirilmesini" mümkün kılacaktır.

Bookchin, yirminci yüzyıldaki ileri teknolojinin mümkün kıldığı üretim artışının, insanların ihtiyaçlarını ve ekolojik sürdürülebilirliğin göz ardı edilerek piyasa kârının peşinde koştuğunu iddia etmektedir. Sermaye birikimi artık kurtuluşun önkoşulu olarak görülemez ve işçi sınıfının özgürlük mücadelesinde devlet, toplumsal hiyerarşi ve öncü siyasi partiler gibilerinin gerekli olduğu düşüncesini bir efsane olarak çürütülebilir.

### Marksizm
Karl Marx, *[[Grundrisse|Grundrisse'sinin]]* "Makineler Üzerine Parça" olarak bilinen bir bölümünde, Post-kapitalist bir topluma geçiş, otomasyondaki ilerlemelerle birlikte zorunlu malların üretimi için gereken işgücünde önemli azalmalara olanak sağlayacak ve nihayetinde tüm insanların bilim, sanat ve yaratıcı faaliyetler için kayda değer miktarda boş zamana sahip olacağı bir aşamaya ulaşılacağını savunmuştur. Bu durum, bazı yorumcular tarafından daha sonra "kıtlık sonrası" olarak tanımlanmıştır. Marx, sermaye birikimine dayalı bir iktisadi büyüme dinamiği olan kapitalizmin işçilerin emek fazlasının sömürüsüne dayandığını, ancak post-kapitalist bir toplumda buna izin verilebileceğini ileri sürmüştür:Bireylerin özgürce gelişmesi ve dolayısıyla emek fazlasının ortaya çıkması için gereken emek süresinin azaltılması değil, toplumun gerekli emek gücünün genel olarak asgariye indirilmesi ve bunun da bireylerin sanatsal, bilimsel vb. gelişimlerine, hepsi için serbest bırakılan zamanda ve oluşturulan olanaklarla tekabül etmesidir.Marx'ın post-kapitalist komünist toplum kavramı, otomasyonun sağladığı bolluk sayesinde malların özgürce dağıtımını içermektedir. Tam gelişmiş komünist ekonomik sistemin, bir önceki sosyalist sistemden gelişeceği varsayılmaktadır. Marx, üretim araçlarının kamusal mülkiyetine dayalı bir sistem olan sosyalizmin, üretken teknolojiyi daha da ilerleterek tam gelişmiş komünizme doğru bir ilerleme sağlayacağı görüşündeydi. Sosyalizm altında, giderek artan otomasyon düzeyleriyle birlikte, artan oranda mal ücretsiz olarak dağıtılacaktır.

Marx, kapitalist bir toplumda yalnızca teknolojik ilerlemeler yoluyla fiziksel işgücünün çoğunun ortadan kaldırılacağına inanmadı, çünkü kapitalizmin içinde artan otomasyona karşı çıkan ve sınırlı bir noktadan sonra gelişmesini engelleyen belirli eğilimlerin olduğuna inanıyordu, bu yüzden kapitalizm yıkılana kadar kol emeği ortadan kalkamazdı. Marx'la ilgili bazı eleştirmenler, Grundrisse'yi yazdığı dönemde, bu karşı yönelimlere karşın, gelişen otomasyon nedeniyle kapitalizmin yıkılmasının artık önlenemez olduğunu sandığını, oysa büyük eseri Kapital'e gelince bu düşünceden vazgeçerek, kapitalizmin devrilmediği takdirde kendini sürekli yenileyebileceğine inandığını ileri sürmüşlerdir.

## Kurguda Kıtlık Sonrası

### Edebiyat

* Frederik Pohl'un *Midas Vebası* adlı kısa romanında, robotların insanlığın zevk aldığı malları aşırı derecede ürettiği bir dünyayı anlatır. Alt sınıftaki "yoksullar", robotların aşırı üretimine ayak uydurmaya çalışarak hayatlarını çılgınca tüketimle geçirmek zorunda kalırken, üst sınıftaki "zenginler" sade bir hayat yaşayamaktadır.
* Kim Stanley Robinson'un *Mars* üçlemesi, Mars'ın bir insan kolonisi olarak yaşanabilir hale getirilmesini ve kıtlık sonrası bir toplumun kurulmasını anlatmaktadır.
* Iain M. Banks'in *Kültür* serisinde, teknolojinin tüm üretimi otomatikleştirmesi sonucunda, paranın ya da paranın kullanımının olmadığı bir kıtlık sonrası ekonomiye  odaklanmaktadır. Kültürdeki insanlar açık ve sosyal açıdan hoşgörülü bir toplumda kendi çıkarlarının peşinden gitmekte de özgürdür.
** *Kültür* romanlarında tasvir edilen toplum, bazı yorumcular tarafından "komünist"  veya " anarko-komünist " olarak tanımlanmıştır. Banks'in yakın arkadaşı ve bilimkurgu yazarı arkadaşı Ken MacLeod, Kültür'ün Marx'ın komünizminin hayata geçirilmesi olarak görülebileceğini söyler ama şunları ekler: "Radikal solla ne kadar dostane olursa olsun, Iain'in uzun vadeli olasılıklarla bağlantı kurmaya pek az ilgisi vardı." Radikal sola ne kadar yakın olursa olsun, Iain'in ütopyanın uzun vadeli ihtimalini şimdi ve burada radikal siyasetle ilişkilendirmekle pek ilgisi olmadı. Onun gözünde önemli olan, teknolojik ilerlemeyi, özellikle de uzay gelişimini sürdürerek ütopik ihtimali canlı tutmak ve bu arada gerçek dünyada rasyonel ve insancıl olan her türlü politika ve siyaseti sonuna kadar desteklemekti." 
* Cory Doctorow ve Charles Stross'un yazdığı *The Rapture of the Nerds,* kıtlık sonrası bir toplumda geçmektedir ve "yıkıcı" teknolojiyi vardır. Kitap ismi, bilimkurgu yazarı Ken MacLeod tarafından üretilen teknolojik tekillik konusunda bir aşağılamayı içerir.
* Con Blomberg'in 1959 tarihli kısa öyküsü *Satış Konuşması,* toplumun aşırı üretimin yükünü azaltmak için tüketimi teşvik ettiği kıtlık sonrası bir toplumu tasvir etmektedir. Üretimi daha da azaltmak amacıyla, insanların yaratma ihtiyaçlarını karşılamak için sanal gerçeklik kullanılmaktadır. 
* Cory Doctorow'un romanı *Walkaway,* kıtlık sonrası fikrine farklı modern bir bakış sunuyor. 3 boyulu baskının ortaya çıkışıyla ve özellikle bunları daha iyi imalatçılar üretmek için kullanılmasıyla atık veya atılmış malzemeleri arayıp yeniden işleyebilen makinelerin de ortaya çıkışıyla birlikte, kahramanların artık yaşamın temel ihtiyaçlarına gerek kalmayan bir düzeni ortaya çıkarıyor.

### Televizyon ve film

* *[[Uzay Yolu: Yeni Nesil]]* ve *[[Uzay Yolu: Derin Uzay Dokuz|Uzay Yolu: Derin Uzay Dokuz adlı]]* televizyon dizilerinde tasvir edilen 24. yüzyıl insan toplumu, enerjiyi anında maddeye dönüştüren bir makine olan " replikatör(çoğaltıcı) "nın icadıyla beraber ortaya çıkan bir kıtlık sonrası toplumdur. *[[Uzay Yolu VIII: İlk Temas|Uzay Yolu: İlk Temas]]* filminde Kaptan Jean-Luc Picard şunları söylüyor: "Servet edinmek artık hayatımızın lokomotifi değil. Kendimizi ve insanlığın geri kalan kısmını daha iyi hale getirebilmek için çabalıyoruz."  Bu evrende (en azından Birleşik Gezegenler Federasyonu'nda ), 22. yüzyıldan itibaren paranın Dünya'daki geçerliliği sona ermiştir.

## Ayrıca bakınız

* Evrensel temel gelir
* Kıtlık (ekonomi)
* Fütüroloji
* Post-Kapitalizm
* Komünist toplum
* Bilgi toplumu
* Uzay Yolu
* Ütopya
* Bilimcilik
* Jacque Fresco

## Kaynakça

* 
*  See also *[[Yaratılışın Motorları|Engines of Creation]]*.
* 
* 
*