Azerbaycan'daki Almanlar

**Almanlar** 1810'lardan bu yana **[[Azerbaycan]]**'da yaşıyor ve bunların büyük bir çoğunluğu bir zamanlar ülkenin batı kesiminde bulunuyordu. Cemaat, 1819'da buraya yerleşen Württemberg'den Alman yerleşimciler tarafından kurulan iki orijinal yerleşim yerinden doğmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında, o dönemde Azerbaycan'ı yöneten Sovyet hükûmetinin, potansiyel olarak Üçüncü Reich'ın ilerleyen ordusuna sempati duyan etnik Almanlara karşı ihtiyatlı davranması ve onları 1942'de Orta Asya'ya sürmesi nedeniyle varlığı fiilen sona ermiştir.

## Geçmiş

Azerbaycan topraklarındaki Alman yerleşimlerinin tarihi, Württemberg'den Güney Kafkasya'ya kadar Alman köylülerin şimdiki Azerbaycan'a yerleştirilmesiyle başladı. 1819'da daha sonra Elizavetpol uezd haline gelen yerde iki Alman kolonisi —Helenendorf ve Annenfeld kuruldu. Daha sonra, Alman yerleşimlerinin sayısı arttı ve yirminci yüzyılın başında Helenendorf, Annenfeld, Georgsfeld, Alexejewka, Grünfeld, Eichenfeld, Traubenfeld ve Jelisawetinka olmak üzere sekize ulaştı. .

## Ekonomi
Alman sömürgeciler Azerbaycan'da bağcılık ve şarapçılık alanında çalıştılar. Vohrer ve Hummel aileleri şarap imalathaneleri işletiyordu ve birkaç çiftliğin sahibiydi. Bira ve konyak fabrikaları Vohrer kardeşlerin Helenendorf'taki firması tarafından inşa edildi. Tarım ve çeşitli sanatlar da gelişti. 1922 yılında burada "Concordia" adında devlete ait bir şarap üretim tesisi kurulmuş ve 1930'lu yıllarda kolhozlar faaliyete geçmiştir.

## Eğitim
Alman toplumunun kültürel yaşamında eğitim ve kültür büyük önem taşıyordu. 1842 yılında Helenendorf'ta ilk okul binası inşa edildi. Azerbaycan'ın Alman köylerinde toplam sekiz okul, 1920'lerin ortalarından itibaren ise Bakü'de bir okul faaliyet gösteriyordu. Helenendorf'ta 1920'nin sonunda mühendislik okulu, 1930'larda ise bağcılık ve şarapçılık okulu faaliyete geçti.

## Kültür
Lutheran kiliseleri 1854'te Helenendorf'ta ve 1909'da Annenfeld'de kuruldu. Alman mimarlar Eichler ve Lehmkuhl tarafından tasarlandılar. 1899'da Bakü'de bir Lutheran kilisesi açıldı.

1918-1920'de Lorenz Kuhn, Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti parlamentosunda Alman halkını temsil ediyordu. O dönemde Almanların hayatındaki önemli tarihi olaylardan biri yaşandı; 9 Haziran 1919'da Azerbaycan'da Almanların yerleşiminin ve Helenendorf kolonisinin 100. yıl dönümü kutlandı.

Sovyet yönetiminin kurulmasından sonra Azerbaycan'da Almanca yayınlanan "Bauer und Arbeiter" ve "Lenins Weg" gazeteleri yayınlandı. 1928 yılında arkeolog Hummel'in girişimiyle Helenendorf'ta bir Etnoloji Müzesi açıldı. Helenendorf'ta tiyatro, spor dernekleri, orkestra, koro ve kütüphaneden oluşan bir kültür kulübü düzenlendi.

## Sınır dışı edilme

1941–1942'de, II. Dünya Savaşı sırasında, Azerbaycan da dahil olmak üzere SSCB'de yaşayan Almanlar, Sovyetler Birliği'nde nüfus transferi kapsamında Sovyet liderliğinin kararıyla Orta Asya ve Sibirya'ya sınır dışı edildi.

## Bugün
Bakü'de Kapellhaus Alman-Azerbaycan Kültür Derneği tarafından kültürel etkinlikler, konserler, sergiler düzenleniyor. Azerbaycan'da Alman mimari projelerine göre inşa edilen yapılar korunmaktadır.

## Ayrıca bakınız
*Azerbaycan-Almanya ilişkileri
* Alman diasporası
* Azerbaycan'daki etnik gruplar
* Almanya'daki Azerbaycanlılar
* Lawrence Kun
* Goygol (şehir)
* Büyük Zira
* Mingeçevir

## Kaynakça