Huseyn Khan Nakhchivanski

**Huseyn Khan Nahchivanski** veya **Nahchivansky**, Latin alfabesiyle yazılışı: **Hussein Nahitchevansky** (;  veya ) (28 Temmuz 1863 - Ocak 1919), Azerbaycan kökenli bir Rus Süvari Generali idi. "Majestelerinin maiyetinde Genel Yardımcı" olarak görev yapan tek Müslümandı.

## Askeri Kariyer
28 Temmuz 1863'te Nahçıvan Şehri'nde (şimdi Azerbaycan'daki Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin başkenti) doğdu. Babasının dedesi Ehsan Han Nahçıvanski, Nahçıvan Hanlığı'nın son hükümdarıydı. Hüseyin Nahçıvanski'nin ebeveynleri, İmparatorluk Rus Ordusu'nda tümgeneral olan Kalbali Han Nahçıvanski ve Kajar hanedanının bir kolundan olan ve Erivan Hanlığı'nı yöneten (1828'de kaldırılan) Khurshid Qajar-Iravani idi.

1874'te Hüseyin Nahçıvanski, Sayfa Birliği'ne kabul edildi ve 1883'te onur derecesiyle mezun oldu. kornet rütbesini aldı ve seçkin Leib Muhafızları Süvari Alayı'na atandı. Nahçıvanski burada yirmi yıl görev yaptı ve kornetten Leib Muhafızları'nda Albay rütbesine kadar yükseldi.

1904'te Rus-Japon Savaşı patlak verdiğinde, Hüseyin Han, gönüllülerden 2. Dağıstani süvari alayını kurmak üzere Petrovsk-Port'a görevlendirildi. Savaş sırasında alay kendini gösterdi ve Han Nahçıvanski şahsen yedi madalya aldı. 27 Ocak 1907'de, kuşatılmış bir Rus piyade birliğini kurtarmak için başarılı bir süvari hücumuna önderlik ettiği için dördüncü derece Aziz George Nişanı ile ödüllendirildi. Ayrıca Altın Aziz George Kılıcı ile de ödüllendirildi.

Han Nahçıvanski, Kasım 1905'ten itibaren 44. Nizhegorodski Süvari Alayı'nın komutanıydı ve 1906'da Kraliyet Muhafız Alayı'nın yaverliğine atandı ve askeri kariyerine burada başladı. 1907'de tümgeneral rütbesine yükseldi. 1912'de 1. müstakil süvari tugayının komutanı olarak atandı, 1914'te korgeneral rütbesine yükseltildi ve 2. Süvari Tümeni'nin komutanı oldu ve bu görevle I. Dünya Savaşı'na girdi. Ağustos 1914'te Han Nahçıvanski, 1. ordunun sağ kanadındaki süvari grubunun başıydı. 19 Ekim 1914'ten itibaren 2. Süvari Kolordusu'nun komutanı oldu ve 22 Ekim 1914'te, Çar II. Nikolay tarafından kendisine şahsen takdim edilen III. derece Aziz George Nişanı ile ödüllendirildi. Haziran 1915'te İmparator Hazretlerinin Genel-Kurmay Başkanı olarak atandı ve bu görevi üstlenen tek Müslüman oldu. 25 Kasım 1915'te Hüseyin Han, Kafkas Ordusu'nun başkomutanlığına atandı ve 23 Ocak 1916'da Süvari Generali rütbesine terfi etti. 9 Nisan 1916'dan itibaren Muhafız Süvari Kolordusu komutanıydı ve Brusilov Taarruzu'na katıldı.

## Rus Devrimi
1917 kışında Şubat Devrimi Petrograd'da (günümüzdeki Saint Petersburg) başladığında, Nahçıvanski, Çar'ı destekleyen ve Rusya Kralı II. Nikolay'a isyanı bastırmak için birliklerini kullanma teklifinde bulunmak üzere Başkomutanın karargahına bir telgraf gönderen iki Rus generalden biriydi (diğeri Fyodor Arturovich Keller), ancak II. Nikolay bu telgrafı asla almadı.

II. Nikolay'ın tahttan çekilmesinden sonra Han Nahçıvanski, Rus Geçici Hükümeti'ne hizmet etmeyi reddetti. Ordudan atıldı ve ailesiyle birlikte Petrograd'da yaşadı. Yeni kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni desteklemeyen az sayıdaki Azeri şahsiyetten biriydi ve Rus monarşisine sıkı sıkıya bağlı kaldı.

Ekim Devrimi'nden ve Petrograd Çeka lideri Moisei Uritsky'nin suikastından sonra, Nahçıvanski, Petrograd'ın diğer bazı önde gelen vatandaşlarıyla birlikte Bolşevikler tarafından rehin alındı. Rusya Büyük Dükü Paul Aleksandroviç, Rusya Büyük Dükü Nikolay Mihailoviç, Rusya Büyük Dükü George Mihailoviç (1863-1919) ve Rusya Büyük Dükü Dmitry Konstantinoviç ile aynı hapishanede tutuldu. Daha önce Nahçıvanski'nin emrinde görev yapmış olan Rus Prensi Gabriel Konstantinoviç de aynı hapishanede tutuluyordu. Prens Gabriel daha sonra kaçtı ve anılarında şunları belirtti:

Hapishane avlusunda yürüyüşler sırasında Han Nahçıvanski ile tanıştı.

Büyük Dükler, Ocak 1919'da Peter ve Paul Kalesi'nde idam edildi. Birçok tarihçi, Han Nahçıvanski'nin Büyük Düklerle birlikte idam edildiğini varsaymaktadır. Ancak, Han Nahçıvanski'nin ölümünün kesin koşulları ve gömüldüğü yer hala bilinmemektedir.

## Aile
Yaklaşık 1890'da Nahçıvanski, Rus şair ve çevirmen Nikolai Gerbel'in kızı Sophia Taube (née Gerbel; 1864, St. Petersburg – 1941, Beyrut) ile evlendi. Birlikte üç çocukları oldu: Nicholas (1912'de öldü), Tatiana ve Georges. Ekim Devrimi'nden sonra Nahçıvanski ailesi göç etti. Soyundan gelenler Fransa, Lübnan, Mısır ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamışlardır (ve bazıları hala yaşamaktadır).

## Kurgusal Eserlerde
Nahhichevanski, Aleksandr Solzhenitsyn'in Tannenberg Muharebesi hakkındaki tarihi kurgu eseri Ağustos 1914'te de geçmektedir.

## Kaynakça