Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi

**Apostolik Signatura** (Latince: ***Suprema Tribunal Signaturae Apostolicae***), herhangi bir kilise yargısı ve devlet yargısı meselesinde nihai temyiz noktası olan en yüksek kilise yargıcı olarak Papa'nın kendisi hariç, Katolik Kilisesi'nin kanonik hukuku bakımından en yüksek kilise ve medeni hukuk yargı organı ve temyiz mahkemesidir. Kilise yargılamaları yanında diğer ülkelerdeki İdare mahkemeleri, Temyiz mahkemeleri ve Anayasa Mahkemesi görevlerini de yerine getirir. Vatikan'da bulunan mahkeme, kanonik hukuk çerçevesinde temyiz ve idari uyuşmazlıkları karara bağlar. Ayrıca, kilisede adaletin yönetimini denetler&nbsp;ve bazı üyelerinin Vatikan Şehir Devleti ile ilgili yargısal işlevleri vardır. Roman Curia'nın bir dikasteryumu olarak faaliyet gösterir ve Katolik Kilisesi'nin en yüksek mahkemesi kabul edilir.

8 Kasım 2014'ten beri Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi Başkanı Kardinal Dominique Mamberti'dir. 26 Ocak 2022'den beri Sekreteri başpiskopos Andrea Ripa'dır.

Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi, İtalya'nın Roma şehrindeki İtalyan Rönesansı döneminden kalma Palazzo della Cancelleria'da yer almaktadır. Bu bina aynı zamanda Katolik Kilisesi'nin diğer iki önemli mahkemesinin de merkezi ve toplantı yeridir: Roman Rota (çoğu durumda, özellikle evlilik iptali ve din adamlarının yargılanması ve disiplin işlemleriyle ilgili davalarda kilisenin nihai temyiz mahkemesidir) ve Apostolik Tövbe Yüksek Mahkemesi (Kutsal Makam'a ait günahların affıyla ilgili merhamet mahkemesidir).

## Yetki ve görevleri

Apostolik Signatura, Roman Curia içinde bir adalet kurumu ve en yüksek yargı organı olmasına karşın, doğrudan Roma Pontifi (Papa)'ya bağlı olarak çalışır.

Apostolik Signatura hem yargısal, hem de idari denetim yetkisine sahiptir. Aksi belirtilmedikçe, Yüksek Mahkeme davaları heyetler yoluyla karara bağlar; bu durum, Valinin davaları Signatura Genel Kuruluna havale etme yetkisini saklı tutar. 

### Yargı mahkemesi
Mahkemenin yargısal yetki alanları şunlardır:

# Roman Rota mahkemesinin kararlarına karşı hükümsüzlük şikayetleri ve tam iade talepleri;
# Kişilerin statüsüyle ilgili davalarda, Roman Rota'nın davanın yeniden incelenmesini reddetmesi halinde başvurulabilecek yollar;
# Roman Rota hakimlerine karşı görevlerini yerine getirirken ortaya çıkan şüphe ve diğer yasal işlemler;
# Aynı temyiz mahkemesine tabi olmayan mahkemeler arasındaki yetki çatışmaları. 

Bu yargısal konuların yanı sıra, Apostolik Signatura, Roman Curia'nın dikasteryumu (bölümleri) tarafından alınan veya onaylanan idari kararlar üzerindeki ihtilaflarla ilgilenmek üzere idari bir mahkeme olarak yetkiye sahiptir; bu ihtilafların, karar alma sürecinde veya kullanılan prosedürde bir yasayı ihlal ettiği iddia edilirse geçerlidir. Ayrıca, Papa veya Roman Curia'nın bölümleri tarafından kendisine havale edilen idari ihtilaflarla ve bölümler arasındaki yetki çatışmalarıyla da ilgilenir. 

Apostolik Signatura'nın yetki alanlarından üçüncüsü, Katolik Kilisesi'nin tüm mahkemelerini denetlemektir; bu kapsamda mahkemelerin yetki (yargı yetkisi) genişletme, usul yasalarından muafiyet verme, piskoposluklar arası mahkemeler kurma ve kanonik avukatları disipline etme yetkisine sahiptir.

Apostolik Signatura, Vatikan Şehir Devleti'nin medeni hukuk sistemindeki son temyiz mahkemesidir. 16 Mart 2020'de yayımlanan Vatikan Şehir Devleti Kanunu CCCLI'ye göre, yetki alanı, yasal prosedür ve yargısal yetkiyle ilgili temyizleri de kapsamaktadır. Papa XVI. Benedictus tarafından 2008 yılında yayımlanan bir kanuna göre, Vatikan Şehir Devleti'nin medeni hukuk sistemi, kanon hukukunu ilk norm kaynağı ve ilk yorum ilkesi olarak kabul etmektedir. Papa Franciscus, kanon hukuku ilkelerinin Vatikan Şehir Devleti yasalarının yorumlanması ve uygulanması için gerekli olduğunu belirtmiştir.

Apostolik Signatura ayrıca Roma Pontifi veya Curia kurumları tarafından kendisine havale edilen diğer idari ihtilafları da karara bağlar. Son olarak, Dikasteryumlar arasında veya Dikasteryumlar ile Devlet Sekreterliği arasında ortaya çıkan yetki çatışmalarını da karara bağlar. 

### İdare mahkemesi
Disiplin konularında idari bir adalet kurumu olarak Apostolik Signatura'nın yetkisi bulunmaktadır:

# Çeşitli kilise mahkemelerinde adaletin doğru şekilde uygulanmasını gözetmek ve gerekirse yetkilileri, avukatları veya savcıları kınamak;
# Bir davanın Roman Rota'ya sevk edilmesi için Apostolik Makama sunulan dilekçeleri karara bağlamak;
# Adalet yönetimine ilişkin diğer her türlü talebi karara bağlamak;
# Alt mahkemelerin yetki alanını genişletmek;
# Temyiz mahkemesinin onaylanmasının yanı sıra, Kutsal Makam'a saklı tutulmuşsa, piskoposluklar arası/episkoposluklar arası/ritüeller arası, bölgesel, ulusal ve gerekirse uluslararası mahkemelerin kurulmasının onaylanmasıdır.

## Tarihçe

Apostolik Signatura'nın geçmişi Orta Çağa kadar dayanır. On üçüncü yüzyılda Papalar, Kutsal Makama sunulan dilekçelerin ve diğer davaların incelenmesi ve imzalanması için hazırlık aşamasında "*referendarii*" () kullanmışlardır; bu nedenle bu göreve *"signatura"* () adı verilmiştir*.* Papa IV. Eugenius, bu referandum görevlilerine belirli dilekçeleri imzalama yetkisi vermiş ve böylece bu amaçla kalıcı bir makam kurmuştur. Papa VI. Alexander, IV. Sixtus ve II. Julius dönemlerinde bu makam ikiye ayrılmıştır: lütuf dilekçelerini incelemek için ***Signatura gratiae*** ve çekişmeli davalar için ***Signatura iustitiae***. Referandum görevlisi unvanı sıklıkla sadece onursal bir unvan olarak verilmeye başlanmış, ancak Papa V. Sixtus bunların sayısını sınırlamış ve Papa VII. Alexander, sınırlı sayıdaki oy kullanan referandum görevlilerini, sadece danışma görevi olan basit referandum görevlilerinin de yardımıyla bir kolej halinde birleştirmiştir. Signatura *gratiae,* zamanla işlevlerini diğer kurumlara kaptırdı ve Roman Rota'nın çalışmalarının büyümesi, Kardinaller Cemaatlerinin kurulması sonucunda *Signatura iustitiae* esasen Papalık Devletlerinin Yüksek Mahkemesi haline geldi.

29 Haziran 1908'de Papa X. Pius, biri başkan olarak görev yapan altı kardinalden oluşan tek bir Apostolik Signatura'yı kurumsal anlamda yeniden kurdu. 28 Haziran 1915'te Papa XV. Benedictus, danışma işlevlerine sahip oylama referandumcuları ve basit referandumcuların kurulunu yeniden oluşturdu ve 1917 ''Kanon Hukuku Kodu'', bu Yüksek Mahkemenin kardinal üye sayısına ilişkin sınırlamayı kaldırdı.

Apostolik Signatura'nın yetki alanı, 28 Haziran 1988 tarihli *[[Pastor bonus|Pastor Bonus]]* apostolik anayasasında (yasal mevzuat kapsamına giren Papalık fermanı) belirtildiği şekilde yeniden düzenlenmiştir.

19 Mart 2022 tarihinden itibaren Papa Franciscus tarafından yayınlanan *[[Praedicate evangelium|Praedicate Evangelium]]* apostolik anayasası ile konumu güçlendirilmiştir.

2024 yılında Papa Franciscus, Apostolik Signatura'nın yasalarını 2022 Roman Curia reformu *[[Praedicate evangelium|Praedicate Evangelium]]* ile uyumlu hale getiren *[[Munus Tribunalis]]* başlıklı bir *[[motu proprio]]* (Papa’nın kendi inisiyatifiyle yayımladığı ve imzaladığı belge) yayınladı.

## Güncel reformlar ve yasal dayanak
Apostolik Signatura'nın 19 Mart 2022 tarihinde yürürlüğe giren apostolik anayasa *[[Praedicate evangelium|Praedicate Evangelium]]*'un 194. ile 199. maddeleri ile yetki ve sınırları belirtilmiştir:

2024 yılında ise Papa Franciscus, Apostolik Signatura'nın yasalarını 2022 Roman Curia reformu *[[Praedicate evangelium|Praedicate Evangelium]]* ile uyumlu hale getiren *[[Munus Tribunalis]]* başlıklı bir *[[motu proprio]]* yayınladı.

Değişiklikler, Anayasanın 1. Maddesinde “din adamları” kelimesinin “presbiterler” ile değiştirilmesi; 3. Maddede “Dikasteryum” kelimesinin “Mahkeme” ve 32. Maddede “Apostolik Signatura” kelimesi ile değiştirilmesi; 34. Maddede “Roman Curia'nın Dikasteryumları tarafından çıkarılan” ifadesinin “Roman Curia Kurumları tarafından çıkarılan” ifadesiyle değiştirilmesi; 35. Maddede “piskoposluklar arası mahkemelerin kurulmasını teşvik etmek ve onaylamak” ifadesinin “çeşitli piskoposlukların piskoposları tarafından kurulan her türlü mahkemenin kurulmasını onaylamak” ifadesiyle değiştirilmesi; 79, 80, 81, 92 ve 105. Maddelerde “Dikasteryum” kelimesinin “Roman Curia Kurumları” ile değiştirilmesiyle ilgilidir.

Papa Franciscus, yayınladığı Munus Tribunalis isimli motu propriosunun önsözünde şöyle yazmaktadır:

## Vatikan Şehri Yüksek Mahkemesi ile ilişkisi
19 Mart 2022'de Papa Franciscus, Apostolik Signatura'yı Vatikan Şehir Devleti için nihai temyiz mahkemesi yapan&nbsp;ve Papa'ya bağlı yargı organlarının ve yargıçların daha fazla bağımsızlığını sağlayan yeni bir apostolik anayasayı yayınladı.&nbsp;Bu anayasada yargıçların atanması için gereken şartlar belirtilirken mahkeme personeli sayısı artırılıyor ve yargı sistemi basitleştiriliyor.&nbsp;Bundan önce, Apostolik Signatura'nın Kardinal Prefekti, Vatikan Şehri Yüksek Mahkemesi (*Corte di Cassazione*) Başkanı olarak e''x officio'' (resen) görev yapıyordu. Yüksek Mahkemenin diğer iki üyesi de Apostolik Signatura'nın Kardinalleriydi ve Kardinal Prefekt tarafından yıllık olarak seçiliyorlardı.

## Roman Curia ile ilişkisi
Apostolik Signatura, Roman Curia'nın yargı organı niteliğindedir ve Katolik Kilisesi’ndeki en yüksek temyiz merciidir. Ancak inanç doktriniyle ilgili konular farklı dikasteryumlar tarafından ele alınır.

## Vatikan Şehir Devleti ile ilişkisi
Apostolik Signatura, Vatikan Şehir Devleti’nin yüksek temyiz mahkemesi olarak görev yapmaktadır.

## Organizasyon yapısı ve üyeler

Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi, Roma Pontifi (Papa) tarafından beş yıllık bir süre için atanan Kardinaller, Piskoposlar ve rahiplerden oluşur. 2024 yılında yayınlanan *[[lex propria]]* ile kanon hukuku doktoru ve üstün kanonik bilgiye sahip bazı presbiteryenler üye olarak atanabilmektedir. 

Başında, mahkeme başkanı sıfatıyla Kardinal Prefekt bulunur. Mahkeme başkanı olan kardinal prefekt, hem genel kurulun, hem heyet kurullarının, hem de hakimler oturumlarının başkanıdır.

Kardinal Prefekt (Vali), mahkemenin işlerinin yürütülmesinde bir sekreter tarafından desteklenir. Sekreter prefekte yardım görevi ve idari işler yanında, dilekçeleri almak veya reddetmek, denetçi görevini yerine getirmek yanı sıra Hakimler toplantısında hazır bulunur.

Ayrıca kanonik hukuk uzmanı hakim danışmanlar görev yapar.

Adaletin Teşvikçisi, Tahvilin Savunucusu, Adaletin Yedek Teşvikçileri ve Şansölyelik Başkanı ile uygun sayıda Memur ve Yardımcı, Mahkemede hizmet vermektedir.

Katolik Kilisesi'nin sede vacante döneminde Prefekt ve üyeler görevlerini bırakırlar. Sekreter, Apostolik Signatura'nın olağan yönetimini üstlenir ve yalnızca olağan işleri yürütür; ancak seçilmesinden itibaren üç ay içinde Yüksek Pontif'in onayına ihtiyaç duyar.

### Prefektler (Valiler)

* Lorenzo Campeggio (1 Aralık 1519 - 19 Temmuz 1539)
* Niccolò Ardinghelli (1 Mayıs 1545 - 23 Ağustos 1547)
* Giovanni Angelo Medici (21 Temmuz 1550 - Eylül 1557)
* Antonio Trivulzio, iuniore (16 Ekim 1557 - 25 Haziran 1559)
* Ludovico Simonetta (8 Haziran 1563 - 30 Nisan 1568)
* Gianpaolo Della Chiesa (3 Mayıs 1568 - 11 Ocak 1575)
* Alessandro Sforza di Santa Fiora (12 Ocak 1575 - 16 Mayıs 1581)
* Alessandro Riario (16 Mayıs 1581 - 18 Temmuz 1585)
* Giovanni Battista Castrucci (18 Temmuz 1585 - 19 Temmuz 1591)
* Paolo Emilio Sfondrati (19 Temmuz 1591 - 23 Aralık 1599)
* Cinzio Passeri Aldobrandini (23 Aralık 1599 - 1 Ocak 1610)
* Maffeo Barberini (8 Ocak 1610 - 1623)
* Francesco Barberini (13 Ekim 1623 - 18 Mart 1628)
* Antonio Barberini (18 Mart 1628 - Aralık 1632)
* Berlinghiero Gessi (2 Kasım 1633 - 6 Nisan 1639)
* Giulio Cesare Sacchetti (22 Haziran 1640 - 10 Ekim 1645)
* Camillo Francesco Maria Pamphili (10 Ekim 1645 - 21 Ocak 1647)
* Benedetto Odescalchi (22 Ocak 1647 - 4 Nisan 1650)
* Flavio Chigi (28 Temmuz 1661 - 29 Kasım 1661)
* Giacomo Rospigliosi (20 Aralık 1667 - 2 Şubat 1684)
* Benedetto Pamphili (23 Mart 1685 - 23 Ağustos 1693)
* Fulvio Astalli (24 Eylül 1693 - 16 Mayıs 1696)
* Giovanni Giacomo Cavallerini (16 Mayıs 1696 - 18 Şubat 1699)
* Fabrizio Spada (4 Aralık 1700 - 15 Haziran 1717)
* Bernardino Scotti (26 Kasım 1718 - 1720)
* Lorenzo Corsini (22 Kasım 1720 - 12 Temmuz 1730)
* Alamanno Salviati (27 Temmuz 1730 - 24 Şubat 1733)
* Neri Maria Corsini (2 Mart 1733 - 6 Aralık 1770)
* Andrea Corsini (1770 - 18 Ocak 1795)
* Leonardo Antonelli (27 Şubat 1795 - 26 Aralık 1801)
** Ercole Consalvi (26 Aralık 1801 - 6 Eylül 1805) (vali vekili)
* Ercole Consalvi (6 Eylül 1805 - 10 Mayıs 1817)
* Antonio Dugnani (16 Mayıs 1817 - 17 Ekim 1818)
* Diego Innico Caracciolo di Martina (14 Aralık 1818 - 24 Ocak 1820)
* Giovanni Battista Quarantotti (10 Mayıs - 15 Eylül 1820)
* Pietro Francesco Galleffi (20 Aralık 1820 - 15 Ocak 1825)
* Giuseppe Spina (15 Ocak 1825 - 13 Kasım 1828)
* Giovanni Francesco Falzacappa (7 Ocak 1829 - 18 Kasım 1840)
* Antonio Pallotta (1833 - 19 Temmuz 1834)
* Luigi Bottiglia Savoulx (27 Kasım 1834 - 14 Eylül 1836)
* Francesco Tiberi Contigliano (22 Şubat 1837 - 28 Ekim 1839)
* Antonio Domenico Gamberini (22 Aralık 1840 - 25 Nisan 1841)
* Mario Mattei (4 Temmuz 1854 - 3 Şubat 1858)
* Pietro Marini (3 Şubat 1858 - 19 Ağustos 1863)
* Camillo Di Pietro (29 Ağustos 1863 - 1867)
* Carlo Sacconi (20 Aralık 1867 - 2 Haziran 1877)
* Teodolfo Mertel (2 Haziran 1877 - 19 Haziran 1879)
* Carlo Luigi Morichini (15 Temmuz 1878 - 26 Nisan 1879)
* Luigi Serafini (13 Mayıs 1884 - 31 Temmuz 1885)
* Isidoro Verga (31 Temmuz 1885 - 12 Kasım 1888)
* Luigi Pallotti (20 Şubat 1889 - 31 Temmuz 1890)
* Vincenzo Vannutelli (20 Ekim 1908 - 15 Aralık 1914)
* Michele Lega (15 Aralık 1914 – 20 Mart 1920)
* Augusto Silj (20 Mart 1920 – 26 Şubat 1926)
* Francesco Ragonesi (9 Mart 1926 - 14 Eylül 1931)
* Bonaventura Cerretti (12 Ekim 1931 - 8 Mayıs 1933)
* Enrico Gasparri (18 Mayıs 1933 - 20 Mayıs 1946)
* Massimo Massimi (29 Mayıs 1946 - 6 Mart 1954)
* Giuseppe Bruno (20 Mart 1954 – 10 Kasım 1954)
* Gaetano Cicognani (18 Kasım 1954 - 5 Şubat 1962)
* Francesco Roberti (14 Kasım 1959 - 24 Mart 1969)
* Dino Staffa (7 Nisan 1967 - 7 Ağustos 1977)
* Perikle Felici (13 Eylül 1977 - 22 Mart 1982)
* Aurelio Sabattani (17 Mayıs 1982 - 1 Temmuz 1988)
* Achille Silvestrini (1 Temmuz 1988 - 24 Mayıs 1991)
* Gilberto Agustoni (2 Nisan 1992 - 5 Ekim 1998)
* Zenon Grocholewski (5 Ekim 1998 - 15 Kasım 1999)
* Mario Francesco Pompedda (15 Kasım 1999 - 27 Mayıs 2004)
* Agostino Vallini (27 Mayıs 2004 - 27 Haziran 2008)
* Raymond Leo Burke (27 Haziran 2008 – 8 Kasım 2014) 
* Dominique Mamberti (8 Kasım 2014 &nbsp;– günümüz)

## Ayrıca bakınız

* Roman Curia
* Katolik Kilisesi Hiyerarşisi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi
* GCatholic.org
* Apostolik Signatura Yüksek Mahkemesi yargı kararları
* 28 Şubat 2024 tarihli Lex Proprianın tam metni (İngilizce)