Rusya'nın Suriye İç Savaşı'na müdahalesi

**Rusya'nın Suriye İç Savaşı'na müdahalesi**, Rusya Federasyonu'nun Suriye İç Savaşı'nda Beşşar Esad'ı destekleyerek bir taraf olarak müdahale etmesidir.

## Hakkında
Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, Beşşar Esad'ın hayatta kalma ihtimalinin zayıf göründüğü 4 Eylül 2015 tarihinde, Rusya'nın Esad rejimine hem lojistik hem de askeri destek olmak üzere yeterince "ciddi" yardım sağladığını söyledi. Suriye hükûmetinin resmi talebi üzerine 30 Eylül 2015 tarihinde Rusya'nın doğrudan askeri müdahalesinin başlamasından kısa bir süre sonra Putin, askeri operasyonun önceden kapsamlı bir şekilde hazırlandığını belirtmiş ve Rusya'nın Suriye'deki hedefini "Suriye'deki meşru iktidarı istikrara kavuşturmak ve siyasi uzlaşma için gerekli koşulları yaratmak" olarak tanımlamıştır. Putin'in müdahalesi Esad rejimini çöküşün eşiğine geldiği bir anda kurtarmıştır. Aynı zamanda Moskova'nın Suriye hava sahasının tam kontrolü, Doğu Akdeniz'de daimi askeri erişim sağlayan deniz üsleri ve Libya'ya müdahale etmek için daha kolay erişim gibi kilit jeo-stratejik hedeflerine ulaşmasını sağlamıştır.

Kasım 2015'te Esad, ülkedeki iç savaşı sona erdirecek diplomatik bir sürecin "teröristler" tarafından işgal edildiği süreçle başlayamayacağını yineledi; ancak BBC News tarafından Esad'ın sadece IŞİD'i mi yoksa Batı destekli muhalifleri de mi kastettiği net olarak anlaşılamadı. Esad 22 Kasım'da yaptığı açıklamada Rusya'nın hava harekâtının ardından geçen iki ay içinde IŞİD'e karşı mücadelede ABD öncülüğündeki koalisyonun bir yılda elde ettiğinden daha fazlasını elde ettiğini söyledi. Çek Televizyonu'na 1 Aralık'ta verdiği bir mülakatta, istifasını isteyen liderlerin kendisini ilgilendirmediğini, zira "sığ" oldukları ve ABD tarafından kontrol edildikleri için kimsenin onları ciddiye almadığını söyledi. Aralık 2015 sonunda üst düzey ABD'li yetkililer, Rusya'nın Suriye'de istikrarı sağlama hedefine ulaştığını ve masrafların nispeten düşük olması nedeniyle operasyonun bu seviyede yıllarca devam edebileceğini özel olarak kabul etti.

Aralık 2015'te Putin, Rusya'nın Esad güçlerini desteklediğini ve IŞİD'e karşı ortak bir mücadelede Esad karşıtı isyancıları desteklemeye hazır olduğunu belirtti.

22 Ocak 2016 tarihli ''Financial Times'' gazetesi, ismini vermediği "üst düzey batılı istihbarat yetkililerine" dayanarak, Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Ana İstihbarat Dairesi GRU'nun direktörü Rus general İgor Sergun'un 3 Ocak 2016'daki ani ölümünden kısa bir süre önce Vladimir Putin tarafından Şam'a gönderildiğini ve Cumhurbaşkanı Esad'ın görevi bırakmasını istediğini iddia etti. Daha sonra, *Financial Times*'ın haberi Putin'in sözcüsü tarafından yalanlandı.

Aralık 2016'da Esad güçlerinin isyancıların elindeki Halep'in yarısını geri aldığı ve kentteki 6 yıllık çıkmaza son verdiği bildirilmişti. 15 Aralık'ta, rejim güçlerinin iç savaşta bir "dönüm noktası" olan Halep'in tamamını geri almanın eşiğinde olduğu bildirilirken, Esad şehrin "kurtarılmasını" kutladı ve "Tarih her Suriye vatandaşı tarafından yazılıyor" dedi.

Donald Trump'ın seçilmesinden sonra ABD'nin Esad konusundaki önceliği Obama yönetiminin önceliğinden farklı bir hal aldı ve Mart 2017'de ABD'nin BM Büyükelçisi Nikki Haley, ABD'nin artık "Esad'ın gitmesine" odaklanmadığını belirtti, ancak bu pozisyon 2017 Han Şeyhun kimyasal saldırısının ardından değişti. Başkan Trump'ın emriyle Suriye'deki bir hava üssüne düzenlenen füze saldırısının ardından Esad'ın sözcüsü ABD'nin tavrını "haksız ve küstah bir saldırganlık" olarak nitelendirdi ve füze saldırılarının Suriye hükûmetinin "derin politikalarını değiştirmediğini" belirtti. Cumhurbaşkanı Esad ayrıca Agence France-Presse'e verdiği demeçte Suriye ordusunun 2013 yılında tüm kimyasal silahlarını bıraktığını ve eğer hala ellerinde olsaydı bunları kullanmayacaklarını söyledi ve kimyasal saldırının ABD hava saldırısını haklı göstermek için kullanılan "yüzde 100 uydurma" bir saldırı olduğunu belirtti. Haziran 2017'de Rusya Devlet Başkanı Putin "Esad'ın [kimyasal silah] kullanmadığını" ve kimyasal saldırının "onu suçlamak isteyen kişiler tarafından yapıldığını" söyledi. BM ve Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü'nün (OPCW) uluslararası kimyasal silah denetçileri saldırının Esad rejiminin işi olduğunu tespit etti.

Suriye hükûmeti 7 Kasım 2017 tarihinde Paris İklim Anlaşmasını imzaladığını açıkladı. Mayıs 2018'de Esad rejiminin Gürcistan'da Rus işgali altındaki ayrılıkçı Abhazya ve Güney Osetya cumhuriyetlerinin bağımsızlığını tanıması Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve diğer ülkelerin tepkisine yol açtı. 30 Ağustos 2020 tarihinde, yeni bir Bakanlar Kurulunu da içeren Birinci Hüseyin Arnus hükûmeti kuruldu.

26 Mayıs'ta yapılan 2021 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Esad, geçerli oyların %95,2'sini alarak dördüncü 7 yıllık görev süresini garantiledi. Seçimler muhalefet tarafından boykot edilirken, mültecilerin ve ülke içinde yerinden edilmiş vatandaşların oy kullanmasına izin verilmeyerek Suriyelilerin sadece %38'inin sürece katılması sağlandı. Bağımsız uluslararası gözlemcilerin yanı sıra Batılı ülkelerin temsilcileri de seçimleri bir sahtekarlık olarak nitelendirdi. Birleşmiş Milletler seçimleri 2254 sayılı kararı doğrudan ihlal ettiği için kınadı ve Esad'ın "yetkisi olmadığını" açıkladı.

10 Ağustos 2021 tarihinde İkinci Hüseyin Arnus hükûmeti kuruldu. Esad rejimi, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin güçlü bir destekçisi oldu ve işgali kınayan ve Rusya'ya askerlerini geri çekme çağrısında bulunan BM Genel Kurulu kararına karşı çıkan beş ülkeden biri oldu. İşgalden üç gün önce Dışişleri Bakanı Faysal Mikdad, Suriye'nin Donetsk ve Luhansk ayrılıkçı cumhuriyetlerini tanıdığını teyit etmek üzere Moskova'ya gönderildi. İşgalden bir gün sonra Beşar Esad, Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinde işgali "tarihin düzeltilmesi ve Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra küresel düzende dengenin yeniden kurulması" olarak övdü. Suriye, Rusya'dan sonra Haziran 2022'de iki ayrılıkçı bölgenin "bağımsızlığını ve egemenliğini" resmen tanıyan ilk ülke oldu.

Suriye Devrimi protestolarının başlamasının 12. yıldönümünde Beşşar Esad, Rusya'ya yaptığı resmi ziyaret sırasında Vladimir Putin ile bir görüşme gerçekleştirdi. Putin'le yaptığı televizyon yayınında Esad, Rusya'nın "özel askeri operasyonunu" Ukrayna'daki "neo-Nazilere ve eski Nazilere" karşı bir savaş olarak savundu. Rusya'nın dört Ukrayna bölgesini ilhakını tanıdı ve bu bölgelerin "tarihsel olarak Rus" olduğunu iddia ederek yeni Rus sınırlarını onayladı. Esad ayrıca Rusya'yı Suriye'deki askeri varlığını yeni üsler kurarak ve sahaya daha fazla asker göndererek genişletmeye ve askeri rolünü kalıcı hale getirmeye çağırdı.

Mart 2023'te Birleşik Arap Emirlikleri'ni ziyaret etti ve BAE Cumhurbaşkanı Muhammed bin Zayid en-Nehyan ile görüştü. Mayıs 2023'te Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde düzenlenen Arap Birliği zirvesine katıldı ve burada Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından karşılandı. Eylül 2023'te Esad Hangzhou'daki Asya Oyunları açılış törenine katıldı ve Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Şi Cinping ile bir araya geldi. Ardından Çin-Suriye stratejik ortaklığının kurulduğunu duyurdular.

## Kaynakça