Norveç direniş hareketi

**Norveç direniş hareketi** (Norveççe: *Motstandsbevegelsen*), Nazi Almanyası'nın Norveç'i işgali, 1940'taki Weserübung Harekâtı'ndan sonra başladı ve 1945'te sona erdi. Bu işgal çeşitli biçimler aldı:

* Sürgündeki hükûmetin meşruiyetini ve dolayısıyla Vidkun Quisling'in Nazi yanlısı rejiminin ve Josef Terboven'in askerî yönetiminin meşruiyetsizliğini savunmak
* Güney Norveç'teki ilk savunma, büyük ölçüde düzensizdi ancak hükûmetin ele geçirilmekten kurtulmasını sağladı
* Batı ve Kuzey Norveç'in bazı bölgelerinde stratejik konumları güvence altına almayı ve hükûmeti tahliye etmeyi amaçlayan daha organize askeri savunma ve karşı saldırılar
* İşgal sırasında sabotaj, komando baskınları, suikastler ve diğer özel operasyonlar şeklinde silahlı direniş
* Sivil itaatsizlik ve silahsız direniş

## Sürgündeki Norveç hükümetinin meşruiyetini savunmak
Başbakan Johan Nygaardsvold'un Norveç hükûmeti, dışişleri bakanı Halvdan Koht ve savunma bakanı Birger Ljungberg hariç, 9 Nisan 1940'ın erken saatlerinde Nazi Almanyası'nın Norveç'i işgal ettiğinin anlaşılmasıyla büyük ölçüde hazırlıksız yakalandı. Ülkenin altın rezervinin bir kısmı Oslo'dan zaten çıkarılmış olsa da, böyle bir işgal için çok yetersiz bir acil durum planı vardı.

Norveç hükûmeti, Alman birliklerinin gelişiyle aynı zamana denk gelecek şekilde zamanlanmış ve Oslo'daki Alman temsilcisi Curt Bräuer tarafından iletilen ültimatoma hazırlıksız ve boyun eğmeye isteksizdi. Almanların Norveç'in "Reich'ın koruması"nı kabul etmesi yönündeki talebi, işgal sabahı şafak sökmeden önce Koht ve Norveç hükümeti tarafından geri çevrildi. Koht, "Vi gir oss ikke frivillig, kampen er allerede i gang" "Gönüllü olarak teslim olmayacağız; savaş zaten başladı" diye yanıtladı.

Almanların hükûmeti ele geçirme girişimlerini öngören Norveç parlamentosunun (Storting), kraliyet ailesinin ve kabinenin tamamı, tren ve arabalarla aceleyle Oslo'dan Hamar'a, oradan da Elverum'a tahliye edildi ve olağanüstü bir parlamento oturumu ɡerçekleştirildi. Parlamento başkanı C. J. Hambro'nun soğukkanlılığı sayesinde, Storting, kral ve kabinesine Storting tekrar toplanana kadar tam yetki veren acil bir önlem yasasını (Elverum Yetkilendirmesi olarak bilinir) geçirmeyi başardı.

Bu durum, Kral Haakon VII ve kabineye, Alman elçisinin Alman işgalini kabul etme ültimatomunu reddetme konusunda anayasal yetki verdi. Almanlar, Norveç Kralını ve hükûmeti ele geçirme veya öldürme yönünde birkaç girişimde bulunmasına rağmen Kral ve hükûmet üyeleri kaçmayı başardılar ve 7 Haziran'da İngiliz ağır kruvazörü HMS Devonshire ile Londra'ya gitmek üzere ülkeyi terk edene kadar Norveç'in ücra iç kesimlerinde seyahat ettiler.

Norveç hükûmetinin anayasal meşruiyetini savunması, Vidkun Quisling'in Norveç hükûmetini kendi adına sahiplenme girişimlerini de baltaladı.
Quisling hükûmeti devraldığını ilan ettikten sonra, Yüksek Mahkeme'deki birkaç kişi onu durdurmak amacıyla bir İdari Konsey  (*Administrasjonsrådet*) kurma girişiminde bulundu. Bu, tartışmalı bir girişim haline geldi, çünkü meşru Norveç hükûmeti konseye herhangi bir yasal destek vermeyi reddetti ve Alman yetkililer sonunda konseyi dağıttı.

## İlk savunma
I. Dünya Savaşı'ndan sonra uygulanan uzun süreli silahsızlanma politikası, 1930'ların sonlarına doğru Norveç ordusunu yeteri kadar fonlanmamış ve askerler iyi eğitilmemişti. Sonuç olarak, Güney Norveç'teki kuvvetler Alman işgaline büyük ölçüde hazırlıksızdı ve işgalci Alman ordusu başlangıçta çok az direnişle karşılaştı.

Midtskogen, Hegra ve Narvik dahil olmak üzere diğer şehirler de cesur direnişler görüldü, ancak bunlar büyük ölçüde izole askerî birlikler ve düzensiz gönüllüler tarafından gerçekleştirilen doğaçlama yapılan mücadelelerin bir sonucuydu. Çatışmalar Alman ilerlemesini birkaç gün yavaşlattı ve Norveç hükûmetinin ele geçirilmekten kaçınmasına ve kritik anayasal işleri yürütmesine olanak sağladı.

İngilizler ve Fransızlar, Alman işgalinin başlamasından bir hafta sonra Norveç topraklarına çıkarma yapmaya başladılar.

## Karşı saldırılar
Kış Savaşı sırasında Kuzey Norveç'te ihtiyati tedbir olarak seferber edilen birkaç Norveç askerî birliği, Polonya, Fransız ve İngiliz kuvvetleriyle işbirliği içinde, orta derecede başarıyla birkaç karşı saldırı başlattı. Müttefik kuvvetler Kuzey Norveç'te birkaç başarı elde etti, ancak Fransa'nın yetersiz savunması yüzünden yeniden Fransız topraklarına yönlendirildiler. Kuzey Norveç nihayetinde düşse de, oradaki çabalar Norveç hükûmetinin, Norveç kraliyet ailesi de dahil olmak üzere, kaçmasına ve sürgündeki meşru hükûmeti sürdürmesine olanak sağladı.

Londra'da görev yapan sürɡündeki hükûmet, Müttefiklerin çabalarına katkıda bulunmak için Norveç kuvvetlerine destek verdi ve Norveç Ticaret Filosu'na asker taşımacılığında yardımcı olma emri verdi. Bunu hızlandırmak için gemiler, o zamanlar dünyanın en büyük nakliye şirketi olan Nortraship organizasyonu altında faaliyet gösterdi.

## Silahlı direniş
Norveç, Norveç seferi dışında büyük bir savaşa girmemiş olsa da, bir dizi askeri operasyon ile Nazi yetkililerini baltalamaya ve daha büyük savaş çabasına katkıda bulunmaya hizmet etti. Milorg, küçük bir sabotaj birimi olarak başladı ve Norveç'in kurtuluşuna kadar tam bir askerî güç haline geldi. Linge Bölüğü, kıyıya sızma ve muharebe konusunda uzmanlaşmış özel bir operasyon birimiydi. Lofoten, Måløy ve diğer kıyı bölgelerinde tekrarlanan baskınlar düzenlendi.

Sabotaj kampanyasına yardımcı olmak için Amerika Birleşik Devletleri, gelecekteki CIA direktörü William Colby de dahil olmak üzere OSS güçlerini direnişi desteklemek üzere Norveç'e gönderdi. 1980'lerin ortalarında yer alan haberlerde, İsveç hükûmetinin Norveç sınırındaki bir dizi kampta Norveç direniş hareketine eğitim ve ekipman sağladığı ortaya çıktı. Şüphe uyandırmamak için, bu kamplar polis eğitim kampları olarak kamufle edildi. 1944 yılına kadar İsveç'te yaklaşık 7.000-8.000 adam gizlice eğitilmişti.

Savaş yıllarında işgal altındaki Norveç'teki direniş hareketinin 1.433 üyesi öldürüldü; bunların 255'i kadındı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Norveç Direniş Müzesi
*[Dr. [Christian Bay]'in II. Dünya Savaşı'nda Norveç direniş hareketindeki rolüne dair arşiv belgeleri, şu adreste bulunmaktadır: University of Toronto Archives and Records Management Services