Legan satranç

**Legan satranç**, 1922 yılında Fransa'da L. Legan tarafından geliştirilmiş bir satranç türevidir. İlk olarak Amatör Satranç Dergisi'nde tanıtılmıştır. Standart satranç tahtası ve taşlarıyla oynanır; ancak piyonların hareketi ve bazı kurallar bakımından klasik satrançtan ayrılır.

## Kuralları ve özellikleri

Oyun, standart satranç kuralları temel alınarak oynanır; ancak bazı istisnalar vardır.

* Piyonlar, çapraz şekilde bir boşluk ileriye hareket eder ve rakip taşı ise hamle yönünde dikey veya yatay bir boşluk ilerleyerek alabilirler.
* Beyaz piyonlar sadece sol ileri bir boşluğa hareket edebilir ve bitişiğindeki sol yukarı veya ileri boşluktaki rakip taşı alabilir. Siyah piyonlar ise sağ ileri bir boşluğa hareket edebilir ve sağ yukarı veya ileri boşluktaki rakip taşı alabilir.
* Rok ve geçerken alma (en passant) hamleleri yoktur.
* Piyonlar, rakibin şah, at, fil ve kalelerinin ilk durduğu alan olan terfi alanında terfi edebilirler. Beyaz piyonlar A5, A6, A7, A8, B8, C8 ve D8 karelerinde; siyah piyonlar ise E1, F1, G1, H1, H2, H3 ve H4 karelerinde terfi edebilirler.

## Legan satrançın en ilginç özellikleri

Legan satrançta piyonlar klasik satrançtan tamamen farklı şekilde hareket eder. Beyaz piyonlar sağdan sola çapraz olarak, siyah piyonlar ise soldan sağa çapraz olarak bir kare ilerler. Piyonlar rakip taşı ise çapraz değil, hareket yönlerinde yatay veya dikey olarak alabilirler. Bu, klasik satrançtaki piyon alış mantığının tam tersidir ve oyuna alışılmadık bir stratejik derinlik katar.

#### Terfi karelerinin sıradışılığı
Piyonlar, rakibin şah, kale, at ve filinin başlangıçta bulunduğu karelere ulaştıklarında terfi edebilirler. Bu kareler, klasik satrançtaki gibi son yatayda düz bir çizgi oluşturmaz; tahtanın köşelerine ve kenarlarına yayılmıştır. Bu durum, piyonların terfi yolculuğunu çok daha karmaşık ve öngörülemez kılar.

#### Rok ve geçerken alma
Legan satrançta rok ve geçerken alma (en passant) hamleleri tamamen kaldırılmıştır. Bu, oyunun açılış ve orta oyun stratejilerini ciddi şekilde değiştirir.

#### Tahta perspektifi değişmesi
Oyunun anlaşılması için tahtanın 45° döndürülerek oynanması önerilir. Bu, piyonların hareket yönünün daha net kavranmasını sağlar ve oyuna görsel olarak da farklı bir boyut kazandırır. Piyonların farklı hareketi ve alış biçimi, klasik satrançta mümkün olmayan yeni taktik ve stratejilere imkan tanır. Piyonların merkeze ilerlemesi ve terfi etmesi daha zor ve karmaşıktır; bu da oyunda materyal dengesini ve oyun sonunu klasik satrançtan çok daha farklı kılar. Bu özellikler, Legan satrancı klasik satrançtan ayıran ve satranç severler için ilginç ve yenilikçi bir alternatif haline getiren başlıca unsurlardır.

## Legan satrançın stratejik avantajları ve zorlukları

#### '''Stratejik Avantajlar'''
Piyonların alışılmışın dışında hareket etmesi (çapraz ilerleyip dikey/yatay alma) rakip için tahmin edilmesi zor tehditler ve tuzaklar yaratır. Bu, klasik satranç alışkanlıklarına sahip oyunculara karşı avantaj sağlar. Piyonların terfi karelerinin farklı yerlerde olması, oyun sonlarında alışılmadık terfi kombinasyonları ve yeni kazanç yolları sunar. Klasik satrançta merkeze hakimiyet çok önemliyken, Legan satrançta piyonların hareket yönü nedeniyle kanatlar ve kenarlar da stratejik açıdan daha fazla önem kazanır. Standart açılış teorilerinin geçerli olmaması, hazırlıksız rakiplere karşı sürpriz avantajı sağlar.

#### '''Stratejik Zorluklar'''
Farklı piyon hareketleri nedeniyle klasik piyon zinciri, geçer piyon ve merkez kontrolü kavramları büyük ölçüde değişir. Bu da piyon yapısı planlamasını zorlaştırır. Piyonların terfi edebileceği karelerin sınırlı ve köşelere yayılmış olması, piyonların ilerlemesini ve terfiye ulaşmasını zorlaştırır. Bu, oyun sonlarında klasik satrançtan daha karmaşık hesaplamalar gerektirir. Alışılmış savunma kalıpları ve mat kombinasyonları geçerli olmayabilir. Oyuncular yeni mat ve savunma fikirleri geliştirmek zorundadır. Standart açılış repertuvarları işe yaramaz; oyuncular kendi başlarına yeni açılış stratejileri geliştirmek zorunda kalır. Klasik satrançtaki taş alışkanlıkları ve refleksleri Legan satrançta işe yaramayabilir; bu da alışma sürecini uzatır ve hata riskini artırır.

## Kaynakça