Intel mikroişlemci listesi

### 1. 4004 Serisi (1971)

* **Intel 4004 (1971)**: Intel'in ilk mikroişlemcisi olan 4004, 4-bitlik bir işlemci olarak üretilmiştir ve dünyadaki ilk ticari mikroişlemci olarak bilinir. Bu işlemci, hesap makinesi tasarımları için geliştirilmiş olup, saatte 740&nbsp;kHz'lik bir hız sunuyordu ve saniyede 92.000 işlem yapabiliyordu. 4004, 2.300 transistör ile üretildi.

----

### 2. 8008 ve 8080 Serisi (1972-1974)

* **Intel 8008 (1972)**: 8008, 8-bit bir işlemciydi ve 4004'ün başarısını devam ettirdi. 8008, 3.500 transistöre sahipti ve saatte 500&nbsp;kHz hızında çalışıyordu.
* **Intel 8080 (1974)**: 8080, Intel'in popüler hale gelen ilk mikroişlemcilerinden biridir. 2&nbsp;MHz hızında çalışıyor, saniyede 290.000 işlem yapabiliyordu ve birçok kişisel bilgisayarın kalbinde yer aldı.

----

### 3. 8085 Serisi (1976)

* **Intel 8085 (1976)**: 8085, 8080'in geliştirilmiş bir versiyonuydu ve daha düşük enerji tüketimi sağlıyordu. Ayrıca, daha az destek çipi gerektiren entegre bir sistem olarak kullanımı daha kolay hale getirilmişti. Bu işlemci, endüstriyel kontrol sistemleri gibi gömülü sistemlerde sıkça tercih edilmiştir.

----

### 4. 8086 ve 8088 Serisi (1978-1979)

* **Intel 8086 (1978)**: 8086, 16-bit mimariyle geliştirilen ilk Intel işlemcisiydi. Bu işlemci, x86 mimarisinin temelini atarak modern bilgisayarların yapısını şekillendirdi. 5&nbsp;MHz hızında çalışan 8086, IBM PC ile beraber büyük bir başarı kazandı.
* **Intel 8088 (1979)**: 8088, 8086'nın bir versiyonu olup, IBM'in ilk kişisel bilgisayarında kullanılan işlemci olarak ün kazanmıştır. 8-bit veriyolu sayesinde daha düşük maliyetli tasarımlara olanak sağlamıştır.

----

### 5. 80286 Serisi (1982)

* **Intel 80286 (1982)**: 286 olarak da bilinen bu işlemci, 16-bit mimariye sahipti ve ilk kez korumalı mod özelliğini sundu. 286, MS-DOS işletim sistemiyle uyumluydu ve birçok kişisel bilgisayarda tercih edilmiştir. Bu işlemci, 16 MB'a kadar bellek destekleyebiliyordu ve saniyede 1 milyon işlem yapabiliyordu.

----

### 6. Intel 80386 Serisi (1985)

* **Intel 80386 (1985)**: 32-bit mimarideki ilk Intel işlemcisi olan 80386, çoklu görev ve sanal bellek desteği gibi yenilikçi özelliklerle tanıtıldı. 80386, IBM PC uyumlu sistemlerin daha gelişmiş hale gelmesini sağladı ve saat hızı 12&nbsp;MHz'den başlayarak 33&nbsp;MHz'e kadar ulaşabildi.

----

### 7. Intel 80486 Serisi (1989)

* **Intel 80486 (1989)**: 486, yerleşik bir matematik birimi (FPU) ve gelişmiş bir saat hızına sahipti. Ayrıca, Intel'in ilk kez entegre olarak bir önbellek sunmasıyla, önceki nesillerden %50 daha hızlı çalışıyordu. Saat hızları 20&nbsp;MHz'den 100&nbsp;MHz'e kadar çıkabiliyordu.

----

### 8. Pentium Serisi (1993-1999)

* **Pentium (1993)**: 64-bit veriyolu ve çift komut işleme desteği ile, Pentium serisi, kişisel bilgisayar pazarında büyük başarı yakaladı. Pentium işlemciler, video işleme, 3D grafikler ve yüksek performans gerektiren uygulamalar için geniş destek sundu.
* **Pentium MMX (1996)**: MMX teknolojisi, çoklu ortam (multimedia) işleme kapasitelerini artırmak amacıyla tanıtıldı ve Pentium işlemcilerin popülaritesini sürdürdü.

----

### 9. Pentium Pro ve Pentium II/III Serisi (1995-1999)

* **Pentium Pro (1995)**: Pentium Pro, yüksek performanslı iş istasyonları ve sunucular için geliştirilmiş olup, dinamik yürütme ve gelişmiş tahmin yapabilme gibi özelliklerle donatıldı.
* **Pentium II (1997)**: Pentium II, gelişmiş MMX desteğiyle çoklu ortam uygulamaları için optimize edildi.
* **Pentium III (1999)**: Pentium III, SIMD (SSE) komut setiyle grafik ve 3D işleme hızını artırarak grafik ağırlıklı uygulamalarda yaygınlaştı.

----

### 10. Intel Itanium Serisi (2001)

* **Itanium (2001)**: IA-64 mimarisine dayanan Itanium, yüksek performanslı sunucular için tasarlanmıştı ancak x86 tabanlı mimariyle uyumlu olmaması nedeniyle çok fazla başarı sağlayamadı.

----

### 11. Pentium 4 ve NetBurst Mimari (2000-2006)

* **Pentium 4 (2000)**: Intel'in NetBurst mimarisine dayanan Pentium 4, daha yüksek saat hızları sunmak üzere tasarlandı ancak yüksek güç tüketimi ve ısı üretimi sorunları yaşadı. Bu seri, Hyper-Threading gibi özelliklerle çoklu görev performansını artırmayı hedefledi.

----

### 12. Intel Core Serisi (2006 - Günümüz)

* **Core Duo (2006)**: Çok çekirdekli işlemci mimarisine geçiş yaparak, Intel işlemcilerde çoklu görev performansını artırdı.
* **Core 2 Duo/Quad (2006)**: Core 2 serisi, 65&nbsp;nm üretim teknolojisiyle daha düşük güç tüketimi sağladı ve kişisel bilgisayar pazarında büyük popülerlik kazandı.
* **Core i Serisi (2008 - Günümüz)**: Core i3, i5, i7 ve i9 olmak üzere geniş bir yelpazeye sahip olan bu seri, işlemci performansını ve enerji verimliliğini artırarak her bütçeye uygun modeller sundu.

----

### 13. Intel Xeon Serisi (1998 - Günümüz)

* **Intel Xeon (1998 - Günümüz)**: Xeon serisi, sunucular ve iş istasyonları için tasarlanmış yüksek performanslı işlemcileri içerir. Intel, çok çekirdekli işlem ve büyük veri işleme uygulamaları için Xeon serisini sürekli güncellemektedir.

----

### 14. Intel Atom Serisi (2008 - Günümüz)

* **Intel Atom (2008)**: Düşük güç tüketimi hedefiyle üretilen Atom serisi, netbook'lar, tabletler ve gömülü sistemlerde kullanılmıştır. Intel, Atom işlemcileri mobil pazara uygun hale getirmek için çeşitli güncellemelerle performansını iyileştirmiştir.

----

### 15. Intel Xe Serisi GPU ve Intel GPU Entegrasyonları (2020 - Günümüz)

* **Intel Xe GPU (2020)**: Intel, Xe serisi ile grafik işlemci pazarına güçlü bir giriş yaptı. Bu grafik işlemciler, entegre GPU olarak masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarla uyumlu olarak performans sundu.

----

### Özet
Intel'in mikroişlemci ailesi, işlemci mimarisindeki ilerlemelerle birlikte sürekli evrim geçirmiştir. Her nesilde performansı artırmayı, güç tüketimini azaltmayı ve kullanıcı deneyimini geliştirmeyi hedefleyen Intel, günümüzde halen işlemci pazarında lider konumda kalmaya devam etmektedir.

### Kaynakça

# Hennessy, John L., and David A. Patterson. *Computer Architecture: A Quantitative Approach*. Morgan Kaufmann, 2017.
# Shen, John Paul. *Modern Processor Design: Fundamentals of Superscalar Processors*. McGraw-Hill Education, 2005.
# "Intel Processor Guide," Intel Corporation, .
# Intel Ark, "Intel Processor Specifications," .
# "A Brief History of Intel CPUs," TechSpot, .
# "Intel Processor Microarchitecture Evolution," AnandTech, .
# "The Evolution of Intel CPUs: From 4004 to Core i9," Tom's Hardware, .
# Bohr, Mark. "A 30 Year Retrospective on Dennard's Scaling and Moore's Law." *IEEE Solid-State Circuits Society Newsletter*, 2007.