Filozofların ölümleri

Felsefenin belgelenmiş tarihinin genellikle Sokrates'in kayda değer ölümüyle başladığı söylenir. O zamandan beri, birçok kayda değer **filozof ölümü** olmuştur.

*MÖ. 475: Kizikoslu Neanthes'in bildirdiğine göre Herakleitos, damla hastalığını tedavi edemeyince gübreye bulanarak ölmüştür.
*MÖ. 458: Valerius Maximus'a göre Elealı Zenon, tiran Nearkhos tarafından işkenceye uğramış ve tiran'ın kulağını ısırarak kopardıktan sonra öldürülmüştür.
*MÖ. 435: Efsaneye göre, Empedokles Etna kraterine atlayarak ölmüştür.
*MÖ. 420: Bazı haberlere göre, Protagoras bir gemi kazasında ölmüştür.
*MÖ. 399: Gençleri yoldan çıkardığı için ölüme mahkûm edilen Sokrates, Platon'un ''Phaidon'' adlı eserinde anlatıldığı gibi arkadaşları arasında baldıran otu içmiştir.
*MÖ. 348: Platon ya Trakyalı flüt çalan bir kız tarafından serenat yapılırken, ya bir düğün şöleninde ya da uykusunda ölmüştür.
*MÖ. 338: Efsaneye göre, İsokrates açlıktan ölmüştür.
*MÖ. 323: Sinoplu Diogenes'in ölümüne ilişkin rivayetler farklıdır. Çiğ ahtapot yemekten, bir köpek tarafından ısırılmaktan ve nefesini tutmaktan öldüğü iddia edilmektedir. Cesedinin hayvanlar ve kuşlar için bir ziyafet olarak şehir surlarının dışına bırakılması için talimatlar bırakmıştır.
*MÖ. 320: Antik kaynaklar tiran Nikokreon'un Anaksarhos'u demir havanlarla havanda döverek öldürttüğünü belirtir; Anaksarkhos'un cezayı hafife aldığı söylenir.
*MÖ. 314: Ksenokrates, tunç bir çömleğe takılıp kafasını çarptığında ölmüştür.
*MÖ. 270: Epikuros, böbrek taşından öldü.
*MÖ. 262: Kıbrıslı Zenon, Stoacı felsefe ekolünün kurucusu takılıp ayak parmağını kırdı ve ardından nefesini tutarak öldü.
*MÖ. 212: Arşimet, Siraküza Kuşatması sırasında kendisine zarar verilmemesi emrine rağmen bir Roma askeri tarafından öldürülmüştür.
*MÖ. 207: Khrysippos'un incir yemeye çalışan eşeğine şarap verdiği ve bu olaya gülmekten öldüğü söylenir.
*MÖ. 52: Lucretius'un bir aşk iksiri içerek delirdikten sonra kendini öldürdüğü iddia edilir. (Tartışmalı).
*MÖ. 43: Cicero, Formiae'deki villasından çıkarken Marcus Antonius tarafından gönderildiği iddia edilen iki katil tarafından başı kesilerek öldürüldü.
*MS. 65: Seneca, İmparator Nero ile anlaşmazlığa düştükten sonra intihar etmek zorunda kaldı.
*415: Hypatia, Hristiyanlardan oluşan bir kalabalık tarafından linç edildi.
*430: Aziz Augustinus, şehir Vandallar tarafından kuşatma altındayken Hippo'da öldü.
*526: Boethius, yanında çalıştığı Ostrogot kralı Theodoric'in emriyle boğduruldu.
*1141: Yehuda Halevi, Kudüs'e yaptığı bir hac yolculuğu sırasında öldürüldü.
*1180: İbrahim ibn Davud şehit edildi.
*1204: Maimonides uzun bir yolculuktan sonra yorgunluktan öldü.
*1277: Papa John XXI (genellikle mantıkçı İspanyalı Peter ile özdeşleştirilir), bir çatının çökmesi sonucu öldürüldü.
*1284: Brabantlı Siger, katibi tarafından bıçaklanarak öldürüldü.
*1415: Jan Hus, Konstanz Konsili'nde idam edildi.
*1487: John Argyropoulos'un çok fazla karpuz tükettiği için öldüğü iddia edildi.
*1527: Niccolò Machiavelli, 58 yaşında bir mide rahatsızlığı nedeniyle öldü.
*1535: Thomas More, Kral Henry VIII'in gözünden düştükten sonra 1535 yılında başı kesilerek idam edildi.
*1572: Girolamo Maggi, Konstantinopolis'te bir hapishane yüzbaşısının emriyle boğularak idam edildi; Maggi, Türklerin Mağusa kuşatması sırasında tutuklandıktan sonra hapsedilmişti.
*1572: Petrus Ramus, Aziz Bartholomew Günü Katliamı'nda öldürüldü.
*1600: Giordano Bruno, Engizisyon tarafından yakıldı.
*1619: Lucilio Vanini de Engizisyon tarafından yakıldı.
*1626: Francis Bacon, soğutma deneyi olarak bir tavuğun içine kar doldururken yakalandığı zatürreden öldü.
*1640: Uriel da Costa, rahatsız ettiği dini bir grup tarafından dövülüp çiğnendikten sonra evine gidip kendini vurdu.
*1650: René Descartes, İsveç Kraliçesi Christina'ya talimat vermek için erken kalktığı sırada soğuk algınlığı nedeniyle öldü.
*1677: Baruch Spinoza, lens öğütücüsü olarak çalışırken cam tozu solumaktan kaynaklanan, tüberküloz ya da silikozis olduğu düşünülen bir akciğer rahatsızlığı nedeniyle öldü.
*1683: Algernon Sidney, vatana ihanet suçundan idam edildi.
*1716: Gottfried Wilhelm Leibniz, uzun süren bir artrit ve gut hastalığının ardından 14 Kasım 1716'da Hannover'de öldü. Cenazesine katılan tek kişi sekreteri Johann Georg von Eckhart oldu.
*1778: Jean-Jacques Rousseau, apoplektik inme nedeniyle öldü.
*1794: Marquis de Condorcet, hapishanede öldü.
*1814: Johann Gottlieb Fichte, Napolyon'a karşı yürütülen sefer sırasında Berlin'de tifüsten öldü.
*1826: Thomas Jefferson, muhtemelen teşhis edilmemiş prostat kanseri'nden kaynaklanan çeşitli sorunların bir komplikasyonundan öldü.
*1831: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Berlin'deki bir kolera salgını sırasında mide-bağırsak hastalığından öldü.
*1832: Johann Wolfgang von Goethe, Weimar'da kalp krizi nedeniyle öldü.
*1837: Giacomo Leopardi, Napoli'de bir kolera salgını sırasında, belki de akciğer ödemi nedeniyle öldü.
*1860: Arthur Schopenhauer, akciğer-solunum yetmezliğinden öldü
*1862: Henry David Thoreau, 44 yaşında tüberküloz hastalığından öldü.
*1864: Ferdinand Lassalle, bir düelloda öldü. 
*1866: William Whewell, atından düştü ve ölümcül yaralar aldı.
*1876: Philipp Mainländer, Offenbach'taki evinde kendini astı.
*1882: Ralph Waldo Emerson, zatürre nedeniyle öldü.
*1882: William Jevons, banyo yaparken boğuldu.
*1883: Karl Marx, 64 yaşında Bronşit'ten öldü.
*1900: Friedrich Nietzsche, zihinsel bir çöküşün ardından öldü.
*1901: Paul Rée, bir dağdan düşerek öldü.
*1903: Otto Weininger, kendini vurarak intihar etti.
*1906: Ludwig Boltzmann, kendini astı.
*1910: Carlo Michelstaedter, evinde bulunan bir tabancayla kendini öldürdü.
*1911: Paul Lafargue, karısı Laura Marx ile intihar anlaşması yaparak öldü.
*1915: Emil Lask, I. Dünya Savaşı'nda asker olarak savaşırken öldürüldü.
*1916: J. Howard Moore, Jackson Park, Chicago'da kendini vurdu.
*1917: Adolf Reinach, I. Dünya Savaşı sırasında Flandre'daki Diksmuide'in dışında düştü.
*1919: Rosa Luxemburg, Freikorps tarafından öldürüldü. 
*1924: Vladimir Lenin, beyin kanamasından öldü. 
*1928: Alexander Bogdanov, kan transfüzyonu üzerine yaptığı deneylerden birinin sonucunda öldü.
*1930: Frank P. Ramsey, 26 yaşında “sarılığa yakalandıktan” sonra öldü (Sarılık tek başına bir ölüm nedeni değildir, bunun yerine hemolitik veya karaciğer hastalığını gösterir).
*1931: Jacques Herbrand, 23 yaşında Alpler'de bir dağcılık kazasında öldü.
*1936: Moritz Schlick, deli bir öğrenci tarafından öldürüldü.
*1937: Gustav Shpet, uyuşturucu kullanmakla suçlandıktan sonra idam edildi.
*1937: Pavel Florensky, yargısız infaz yapan NKVD troykası tarafından ölüme mahkûm edildikten sonra vurularak öldürüldü. 
*1937: Antonio Gramsci, Benito Mussolini tarafından hapsedildiği sırada öldü.
*1939: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Sovyetlerin Polonya'yı işgalinden bir gün sonra aşırı dozda Veronal alarak ve bileklerini kesmeye çalışarak intihar etti; yakın bir arkadaşıyla ortak bir intihar olması planlanmıştı, ancak o girişimden kurtuldu.
*1940: Walter Benjamin, Nazilerden kaçmaya çalıştıktan sonra İspanya-Fransa sınırında intihar etti.
*1940: Leon Troçki, Meksika'da Stalin'in emriyle Sovyet ajanı Ramón Mercader tarafından ailesinin çoğuyla birlikte öldürüldü.
*1941: Henri Bergson, işgal altındaki Paris'te, Yahudi olarak kayıt yaptırmak için birkaç saat kuyrukta bekledikten sonra yakalandığı varsayılan zatürreden öldü.
*1941: Kurt Grelling, Naziler tarafından öldürüldü.
*1941: Edith Stein, Auschwitz toplama kampındaki bir gaz odasında öldü. 
*1942: Georges Politzer, Naziler tarafından idam edildi.
*1943: Simone Weil, açlıktan öldü (teknik ölüm nedeni tüberkülozdu, muhtemelen yetersiz beslenme ile ağırlaştı.)
*1944: Jean Cavaillès, Gestapo tarafından vuruldu.
*1944: Marc Bloch, Fransız Direnişi'ndeki çalışmaları nedeniyle Gestapo tarafından vuruldu.
*1944: Giovanni Gentile, komünist partizanlar tarafından öldürüldü.
*1945: Dietrich Bonhoeffer, asılarak idam edildi.
*1945: Gerhard Gentzen, Rus kuvvetleri tarafından bir esir kampında alıkonuldu ve burada yetersiz beslenmeden öldü.
*1945: Ernst Bergmann, Müttefik kuvvetlerin Leipzig'i ele geçirmesinin ardından intihar etti.
*1945: Johan Huizinga, Naziler tarafından gözaltında tutulduğu Arnhem yakınlarındaki Gelderland'da De Steeg'de öldü.
*1945: Miki Kiyoshi, hapishanede öldü; yetkililerden kaçan bir arkadaşına yardım ettikten sonra hapsedilmişti.
*1948: Mohandas Gandhi, bir Hindu bağnaz tarafından vurularak öldürüldü.
*1951: Ludwig Wittgenstein, 62. doğum gününden üç gün sonra İrlanda'da kanserden öldü. Son sözleri: “Onlara harika bir hayatım olduğunu söyle.”
*1954: Alan Turing, siyanürle zehirlenmiş bir elma yedi. O zamanlar kimyasal depresyon nedeniyle intihar ettiğine inanılıyordu, ancak ölümü muhtemelen sadece bir kazaydı.
*1960: Albert Camus, bir otomobil kazasında öldü.
*1961: Maurice Merleau-Ponty, Descartes üzerine bir ders hazırlarken felç geçirerek öldü.
*1963: W. E. B. DuBois, Gana'da difteriden öldü.
*1969: Theodor Adorno, 3000 metrelik bir dağa tırmanmaya çalıştıktan sonra kalp çarpıntısı geçirdi ve ardından kalp krizi geçirdi.
*1970: Bertrand Russell, Galler'de gripten öldü. Dini bir tören yapılmadı.
*1971: Richard Montague, muhtemelen bir erkek fahişe tarafından dövülerek öldürüldü.
*1973: Amílcar Cabral, Afrika'daki Portekiz sömürgelerinin bağımsızlığı için savaşırken bir suikasta kurban gitti.
*1977: Jan Patočka, Çekoslovak gizli polisi tarafından on bir saat boyunca sorgulandıktan sonra apopleksi nedeniyle öldü.
*1978: Kurt Gödel, zehirlenme korkusuyla yemek yemeyi reddederek açlıktan ölmüştür.
*1979: Evald Ilyenkov, intihar etti.
*1979: Nicos Poulantzas, bir apartmanın yirminci katından atlayarak intihar etti.
*1980: Roland Barthes, geleceğin Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand ile öğle yemeğinden ayrıldıktan sonra sokakta bir çamaşırhane minibüsü tarafından çarpıldı.
*1980: Ünlü bir sigara tiryakisi olan Jean-Paul Sartre, akciğerindeki ödem nedeniyle öldü.
*1983: Arthur Koestler, üçüncü eşi Cynthia ile birlikte, hastalıkla acı dolu bir mücadelenin ardından aşırı dozda ilaç alarak intihar etti.
*1984: Michel Foucault, HIV virüsü kaptıktan sonra AIDS'ten ölen ilk yüksek profilli Fransız şahsiyet oldu.
*1986: Simone de Beauvoir, zatürreden öldü.
*1990: Louis Althusser, kalp krizinden öldü.
*1992: Félix Guattari, kalp krizinden öldü.
*1994: David Stove, hastalıkla acı dolu bir mücadelenin ardından kendini asarak intihar etti.
*1994: Sarah Kofman, Nietzsche'nin doğum gününde intihar etti.
*1994: Guy Debord, polinörit ile acı dolu bir mücadelenin ardından kendini vurarak intihar etti.
*1995: Gilles Deleuze, dördüncü kattaki dairesinin penceresinden atlayarak intihar etti.
*1998: Dimitris Liantinis, Taygetos dağlarında intihar etti.
*2000: Willard Van Orman Quine, Alzheimer hastalığından öldü.
*2001: David Lewis, diyabete bağlı komplikasyonlar nedeniyle öldü.
*2002: Robert Nozick, mide kanserinden öldü.
*2002: John Rawls, kalp yetmezliğinden öldü.
*2004: Jacques Derrida, pankreas kanserinden öldü.
*2006: Murray Bookchin, konjestif kalp yetmezliği nedeniyle öldü.
*2007: André Gorz, karısıyla birlikte zehirli iğne ile intihar etti.
*2008: David Foster Wallace, Claremont, Kaliforniya'daki evinin arka verandasında kendini astı.
*2009: G. A. Cohen, felç geçirerek öldü.
*2017: Anne Dufourmantelle, iki çocuğu kurtarmaya çalışırken boğuldu.
*2017: Mark Fisher, kendini asarak intihar etti.
*2019: Ágnes Heller, Balatonalmádi yakınlarındaki Balaton Gölü'nde yüzerken boğuldu.
*2020: Bernard Stiegler, intihar etti.
*2020: David Graeber, nekrotik pankreatitten öldü.
*2022: Darya Dugina, bir terörist saldırı sırasında öldürüldü.
*2022: Saul Kripke, pankreas kanserinden öldü.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili okumalar
* Ava Chitwood, *[https://books.google.com/books?id=UJ6_jlsj0yQC&q=empedocles+heraclitus Death by Philosophy]*, University of Michigan Press, 2004.
* Simon Critchley, *Book of Dead Philosophers*, Vintage, 2009.
* David Palfrey, "How Philosophers Die", *British Academy Review*, Issue 10 (2007)
* Anthony Quinton, 'Deaths of philosophers', *[[The Oxford Companion to Philosophy]]*, Oxford, 1995, 2005.