Robot Devrimi

"**Robot Devrimi**" (özgün adıyla "**The Robot Revolution**"), Birleşik Krallık bilimkurgu dizisi *[[Doctor Who]]*nun 15. sezonunun birinci bölümüdür. Russell T Davies tarafından yazılan bölümün yönetmenliğini Peter Hoar üstlenmiştir.

Bölümde On Beşinci Doktor (Ncuti Gatwa), Dünya'dan kaçırılan ve istemeden başka bir gezegendeki savaşa karışan Belinda Chandra'yı (Varada Sethu) kurtarır. Chandra, Doktor'un yeni yol arkadaşı olur.

Bölümün yapımı 2023'ün sonlarında Cardiff, Galler'de gerçekleşti. 12 Nisan 2025'te BBC iPlayer, BBC One ve Disney+ platformunda yayımlandı. Sethu'nun karakter gelişimi özellikle övülmesine rağmen bölüm, olumlu ve olumsuz yorumlar da aldı. Bölümün Una McCormack tarafından yazılan romantasyonunun Haziran 2025'te çıkması planlanmaktadır.

## Konu
Gençlik yıllarında Belinda Chandra'nın erkek arkadaşı Alan Budd, onun adını bir yıldıza verir ve Belinda'ya bu durumu belgeleyen bir sertifika hediye eder. Alan, Belinda'ya evlilik teklifinde bulunur ancak Belinda bu teklifi geri çevirir. 17 yıl sonra, Belinda robotlar tarafından kaçırılır ve yıldızının yakınındaki Bayanbelindachandra Bir adlı bir gezegene götürülür. "Bayanbelindachandratürü" adı verilen halk, insan benzeri canlılar ve robotlardan oluşmaktadır.

Robotlar, kendilerini "kraliçeleri" olarak Belinda ile birleşmeyi planlayan Büyük Yapay Zekâ Üreticisi tarafından kontrol edilmektedir. Uzay gemisinde Belinda, yıldızı kaydettiren kişinin Alan olduğunu söyler. Ardından gemi bir zaman kırığına girer. Peşlerinden gelen Doktor, bu kırık yüzünden altı ay geçmişe savrulur ve Belinda geldiğinde artık gezegenin bir tarihçisi olmuştur. Doktor ve isyancılar, robotların her dokuzuncu kelimeyi duyamadığı bir sistem arızasından yararlanarak Belinda'yı kurtarır.

Doktor, robotların da Belinda'nınkiyle tıpatıp aynı olan bir sertifikaya sahip olduğunu ve bu sertifikanın ellerinde 5000 yıldan fazladır bulunduğunu fark eder. Bunun zaman kırığıyla bağlantılı olduğunu düşünür. Belinda, isyancılara zarar verilmemesi şartıyla yeniden robotlar tarafından yakalanmayı kabul eder. Belinda ve Doktor, Büyük Yapay Zekâ Üreticisi ile tanışmaya götürülür. Gerçekte bu varlığın Alan olduğu ortaya çıkar. Belinda'nın Alan'ı suçlamasının ardından, robotlar zaman kırığını kullanarak onu 10 yıl önce kaçırmıştır. Alan, Bayanbelindachandra fikrini bir oyun olarak görmüş ve kendisini makinelerle birleştirerek savaşı başlatmıştır.

Alan, her dokuzuncu kelimeyi kullanarak acı çektiğini ifade eder. Belinda, kendi sertifikasını Alan'ınkiyle temas ettirir ve bu temas, onların zamandaki tüm anları aynı anda deneyimlemelerine neden olur. Doktor, Belinda'yı kurtarırken Alan bir sperm ve yumurtaya dönüşür, ardından bir robot tarafından temizlenir. Artık özgür kalan insanlar ve robotlar, toplumlarını yeniden inşa etmeye başlar. Doktor, Belinda'yı TARDIS'e götürür. Ona, Belinda'nın uzak bir soyundan gelen Mundy Flynn ile tanıştığını ve robotların sertifikayı nasıl elde ettiğini öğrenmek istediğini söyler. Ancak Belinda, Doktor'un bu karşılaşmalarının "kader" olduğunu ısrarla söylemesinden rahatsız olur. Doktor'un maceralarından biri gibi bir muamele görmek istemediğini belirterek onu evine götürmesini ister.

TARDIS, 24 Mayıs 2025'e geri dönemeyip o tarihten sekerek uzaklaşır. Doktor, Belinda'ya "uzun yoldan" gitmek zorunda kalacaklarını söyler. TARDIS kaybolurken, uzayda süzülen bazı dünyaca ünlü simge yapıların parçaları ve sertifika görülür.

## Yapım
### Geliştirme
"Robot Devrimi"nin senaryosu Russell T Davies tarafından yazıldı. Başlangıçta senaryonun fikrini tek seferlik bir hikâye olarak kavramsallaştırsa da, daha sonra bunu yol arkadaşını tanıtan bir sezon prömiyerine dönüştürdü. Davies, yıldız isimlendirmeyle ilgili bir şakayı tam bir senaryoya dönüştürmekte zorlandığı için yazılması "zor" bir bölüm olduğunu söyledi. Ayrıca bunu gerçek dünya bağlamında yapay zekâyla ilgili endişeler hakkında daha geniş bir anlatı olarak gördü. Bölüm ayrıca, Davies'in yazdığı bir replik aracılığıyla Belinda'nın gezegen için "Incel Gezegen" demesiyle incel kültürü etrafındaki temaları da ele aldı. Sethu, bu konuyla ilgili konuşmalar yapıldığını ve kendisiyle Gatwa'nın bu meseleye "şefkatli bir yerden" yaklaşmasının oldukça ilginç olduğunu söyledi. Bölümün geçici olarak belirlenen çalışma başlığı "Belinda and the Robots" ("Belinda ve Robotlar") idi.

### Ekip
Bölümde Ncuti Gatwa, Doktor'un on beşinci yüzü olarak rol alırken; Varada Sethu, yol arkadaşı Belinda Chandra olarak tanıtılmaktadır. Sethu, daha önce on dördüncü sezonun "Bum" (2024) bölümünde Chandra ile bağlantısı olduğu düşünülen farklı bir rolü oynamıştı. İlk kez The Church on Ruby Road (2023) bölümünde oynayan Anita Dobson, önceki sezonda tekrar eden gizemli bir karakter olan Bayan Flood rolünü tekrar canlandırdı. Bölümün antagonisti Alan Budd, daha önce çeşitli *[[Doctor Who radyo yapımları|Doctor Who]]* ve *Torchwood* radyo oyunlarında karakterlere ses veren Jonny Green tarafından canlandırıldı. Konuk oyuncu kadrosunun diğer üyeleri arasında Max Parker, Jeff Kunjumon, Evelyn Miller ve Caleb Hughes yer aldı. Robotlardan ikisi Stephen Love ve Robert Strange tarafından çalıştırıldı. İkili, daha önce "The Star Beast" (2023) bölümünde Wrarth Savaşçılarını çalıştırırken; Strange, "Uzay Bebekleri" (2024) bölümünde Öcü kostümünü üstlendi.

### Çekimler

Sahne tasarımı, Ekim 2023'te Wolf Studios Wales'te başladı. Yapım tasarımcısı Phil Sims, kendisi ve Davies'in sahneleri tasarlarken *[[Meçhul Dünya]]* ve *[[Seyyareler Çarpışıyor]]* filmlerinden ilham aldıklarını söyledi. Sahneler 1950'lerden etkilenen retrofütüristik bir görünümde tasarlandı. Millennium FX, robot kostümlerini sekiz hafta boyunca tasarladı. Önce dijital olarak oluşturulan kostümler, 3D olarak basılmak üzere 34 farklı parçaya bölündüler. Daha sonra parçalar tutkalla birleştirilip silikon ve fiberglass ile tamamlandı.

Yapım ekibi tarafından "Scoot" adı verilen küçük Polonyalı robot, 1950'ler estetiğine sahip olacak şekilde tasarlandı. Tasarımında özellikle o dönemin otomobilleri ve ev aletlerinden ilham alındı. Bölümün dekor ve eşya tasarımcısı Michael van Kesteren, özellikle Chevrolet Bel Air ve Fiat 500 modellerini örnek olarak gösterdi. Robot ayrıca WALL-E, Johnny 5, R2-D2 ve benzeri çeşitli karakterlerden de esinlenerek geliştirildi.

Scoot, omni tekerlekler sayesinde yalnızca ileri değil, yanlara doğru da hareket edebiliyordu. Tasarımcılar, robotun benzer boyuttaki diğer robotlardan farklı bir hareket kabiliyeti olmasını istedikleri için bu sistemi tercih ettiler. Robot ayrıca hareketli bir göze ve duyguları daha iyi ifade edebilmesi amacıyla küçük, kukla benzeri kollarla donatıldı. İçindeki mekanik sistemler nedeniyle Scoot'ın iki farklı versiyonu üretildi: biri sette serbestçe dolaşabiliyordu, diğeri ise oyuncularla etkileşim kurması için tasarlanmıştı.

Yapay Zekâ Üreticisi, daha büyük ve etkileyici bir varlık gibi görünmesi amacıyla tasarlandı. Dekor ve sanat tasarımı ekipleri, Alan'ın bu makinenin içinde nerede yer alacağı konusunu birlikte kararlaştırdı. Belinda'nın bölümde ilk kez getirildiği taht odası için kullanılan set, daha sonra Yapay Zekâ Üreticisi'nin odası olarak tekrar kullanıldı. Tasarım ekibi, makinenin "kafa" kısmını odanın merkez yapısının hemen altına yerleştirerek, odanın Üretici için bir taç gibi görünmesini sağladı ve odanın, onun bir uzantısı gibi hissedilmesini amaçladı.

Bölümün yönetmenliğini Peter Hoar üstlendi. 15. sezonun ikinci çekim bloğunda, dördüncü bölüm "Lucky Day" ile birlikte çekildi. Mekân çekimleri Kasım 2023'te Roath, Cardiff'te yapılırken, ses sahnesi çekimleri Wolf Studios'ta yapıldı.

## Yayımlanma ve tepkiler

### Yayımlanma
"Robot Devrimi", 12 Nisan 2025'te aynı anda Birleşik Krallık'ta Batı Avrupa Yaz Saati'ne (BST) göre 08.00'da BBC iPlayer'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde Pasifik Zaman Dilimi'ne göre 12.00'da Disney+ platformunda yayımlandı. Daha sonra aynı gün BST'ye göre 18.00'de BBC One'da yayımlandı. Disney ayrıca bölümün uluslararası dağıtımını da üstlendi.

### Reytingler
Bölüm, BBC One'da yayımlandığı gece yaklaşık 2 milyon seyirci tarafından izlendi. Bu sayıyla *Gladiators* ikinci sezonunun son bölümünden sonra kanalda en çok izlenen ikinci, toplamda o gün en çok izlenen dördüncü program oldu.

### Eleştiriler
*[[Digital Spy]]* için için bir inceleme yazan George Lewis, "bu bölümün anlatı açısından tanıdık olmasına rağmen hafif ve akıcı bir yapısı olduğunu" belirtti.  *[[GamesRadar+]]* sitesinden Will Salmon, "hikâye oldukça hafif ama Davies'in Doctor Who işlerinde sıkça görüldüğü gibi burada da bölüm ilerledikçe daha belirgin hale gelen acı bir hiciv çekirdeği var," dedi. *[[IGN]]* eleştirmeni Robert Anderson, bölümü "gösterişli ama yüzeysel" olarak tanımladı. *[[The A.V. Club]]*dan Isobel Lewis, "Robot Devrimi"nin bir yıl önceki "Uzay Bebekleri" bölümüne kıyasla daha iyi bir sezon açılışı olduğunu söyledi. *[[Yahoo! Entertainment]]*tan Roxy Simmons ise tam tersini düşünerek her iki sezon açılışının da "yeni bir başlangıç sunmaktan başka pek bir etki yaratamadığını" ifade etti.

*[[Den of Geek]]* için yazan Stefan Mohamed, bölümün Sethu'nun tanıtımını başarıyla gerçekleştirdiğini, ancak genel hikâyenin "biraz daha az etkili" olduğunu yazdı. *[[Empire Magazine]]*den Jordan King, Belinda karakteriyle önceki yol arkadaşları Martha Jones ve Donna Noble arasında paralellikler kurarak, Belinda'nın Doktor'a Ruby kadar hayran kalmadığını vurguladı. *[[The Guardian]]* için bölümü değerlendiren Jack Seale, Sethu'nun performansını ve onun Gatwa ile ekranda oluşan kimyasını övdü. *[[Mashable]]*dan Chris Taylor, Davies'in yazımını övgüyle değerlendirerek sezon boyunca sürecek olan ana hikâyeye dair ipuçları verdiğini söyledi.

*Doctor Who*nun 15. sezondan sonra yeni bölümlerinin yapılmayacağı yönündeki son söylentilere rağmen *[[The Independent]]* yazarı Ed Power, "Bu neşeli ve özgür ruhlu sezon açılışı, dizinin sona yaklaştığına dair tüm şüpheleri anında ortadan kaldırıyor," yorumunda bulundu. *[[The Evening Standard]]*dan Vicky Jessop da benzer bir görüşe katılarak, *Doctor Who*nun uyanık, kendini beğenmiş veya aşırı aptal olduğu konusunda yapılan tüm homurdanmalar ve iç çekişlerle, dizinin temel amacının eğlendirmek olduğu gerçeğini gözden kaçırmak çok kolay oluyor," dedi. *[[The Daily Telegraph]]* yazarı Michael Hogan ise Belinda'yı beğendiğini belirtmesine rağmen, "Aile dostu yayın saatinde cinsiyet politikalarına yapılan ani geçiş ton olarak sarsıcı," yorumunu yaptı.

## Bölümün romantasyonu

Bölümün romanlaştırılmış versiyonu Una McCormack tarafından yazıldı. Kitabın 10 Temmuz 2025'te *[[Target Books|Target Collection]]*ın bir parçası olarak piyasaya sürülmesi planlanmaktadır.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*