Metalaştırma

**Metalaşma** ve **meta haline getirme**, devredilemez, ücretsiz veya hediye edilen şeylerin (nesneler, hizmetler, fikirler, doğa, kişisel bilgiler, insanlar veya hayvanlar) metaya, yani satışa sunulan nesnelere dönüştürülmesi sürecidir. Bir şeyin kapitalist bir pazara entegre edilmesiyle, o şeyin doğasında bulunan bir niteliği veya sosyal ilişkiyi kaybetmesi gibi bir çağrışımı vardır. Metalaştırıldığı iddia edilen kavramlar arasında beden, samimiyet, kamu malları, hayvanlar ve tatiller gibi geniş kapsamlı unsurlar yer alır.

## Tarihçe

### Terminoloji
"Metalaşma" kelimesinin bilinen en eski kullanımı 1975 yılına dayanır. Metalaşma kavramının kullanımı, göstergebilimde eleştirel söylem analizinin yükselişiyle yaygınlaşmıştır. "Metalaşma" ve ticarileştirme terimleri bazen eş anlamlı olarak kullanılır, mal, hizmet ve fikirlerden meta yaratma sürecini tanımlamak için kullanılır.

Ancak, diğer yazarlar bu iki terimi ayırt eder; "metalaşma" sosyal bağlamlarda, ticari olmayan bir malın ticari hale gelmesi anlamında, genellikle "ticaret tarafından yozlaştırılmış" çağrışımıyla kullanılırken, "ticarileştirme" iş dünyası bağlamlarında, mevcut bir ürünün piyasasının meta piyasasına dönüştüğü, ürünlerin birbirinin yerine geçebildiği ve fiyat rekabetinin yoğun olduğu durumlar için kullanılır. Bir espriyle: "Mikroişlemciler commoditized'dir. Aşk ise commodified'dir."

### Marksist Teoride

Marksist ''meta'' anlayışı, iş dünyasındaki anlamından farklıdır. Meta, Karl Marx'ın çalışmalarında kilit bir rol oynamıştır; Marx bunu kapitalizm'in bir hücre formu ve bu politik-ekonomik sistemin analizinde temel bir başlangıç noktası olarak görmüştür. Marx, metalaşmanın toplumsal etkisini meta fetişizmi ve yabancılaşma adı altında kapsamlı bir şekilde eleştirmiştir.

Bir nesne metaya dönüşmeden önce, "belirli bir bireysel kullanım değerine" sahiptir. Metaya dönüştükten sonra ise aynı nesne farklı bir değere sahip olur: başka bir meta ile değiştirilebileceği miktar. Marx'a göre, bu yeni değer, malın üretimi için harcanan zamandan türetilir ve ahlak, çevresel etki ve estetik çekicilik gibi diğer unsurlar geçersiz hale gelir.

Marx, sonunda her şeyin metalaşacağını iddia etmiştir: "O zamana kadar iletilen ama asla değiş tokuş edilmeyen, verilen ama asla satılmayan, edinilen ama asla satın alınmayan şeyler – erdem, aşk, vicdan – hepsi en sonunda ticarete girer."

### Kitle İletişim Çalışmalarında
Medya, bir kültür endüstrisi olarak, kitle iletişiminin yükselişiyle bir toplumu kâr amacıyla paraya çevirmek için açıkça görülür. Medya etkilerinin eleştirel kültürel çalışmalarındaki araştırmalar, kültürün metalaşmasını yakın zamanda kitle medyasının bir toplum üzerindeki bozucu etkisinin büyük bir katkısı olarak tanımlar. Bir örnek, Amerikan kültürünün kendi sınırları içindeki ve yurtdışındaki nüfusa sergilenmesidir. Satılan meta Amerika'dır, ancak yalnızca en heyecan verici, dramatik, dikkat çekici, duygu uyandıran yönleri göstermek için düzenlenmiştir. Medya şirketleri, kültürün çekici unsurlarını analiz etme ve seçme konusunda uzmandır, ardından bu unsurları geniş bir izleyici kitlesi için yeniden paketleyip geliştirir. Büyük izleyici kitlesi arayışı, Amerika'nın sıkıcı, nahoş veya azınlık yönlerini göstermeyen bir imaj yaratır. Kâr amacıyla alternatif kültür formunun dağıtımı, özgün halk kültürünün bozulmasıyla birlikte yanlış anlamalara ve stereotiplere yol açar. Amerika Birleşik Devletleri'nde, medya şirketlerinin hükûmet müdahalesine daha az maruz kalması, Amerikan kültürünün dünya çapında yayılmasında başarılı olmasını sağlar.

Eleştirel kültürel araştırmalar, kültür parçalarının kaldırılması, kitlesel bir izleyici için yeniden şekillendirilmesi ve ardından alternatif bir görüş olarak satılmasının sonuçlarını ortaya koymaktadır. Kültürün metalaştırılmasının birkaç sonucu şunlardır: Yalnızca seçilmiş, çoğunluk kültürel uygulamalar gösterilirken diğer önemli azınlık kültürleri göz ardı edilmekte ve/veya ihmal edilmektedir. Hollywood filmlerinde olduğu gibi, yalnızca en heyecan verici, dramatik, duygusal yönler sunulurken, hoş olmayan, tartışmalı ya da sıkıcı olanlar çıkarılmaktadır. Bir kültürün pazarlamadaki başarısı, mümkün olduğunca çok içeriğin en geniş kitleye dağıtılmasını gerektirir ve bu da günlük yaşamın bozulmasına neden olur. Elit medya endüstrileri, kitlesel pazarlamanın etkilerini ya görmezden gelir ya da medya etkilerinin sınırlı olduğunu açıklayarak bu etkileri reddeder. Yanlış anlamaların yayılması, yer duygusunun kaybı, eğlenceye aşırı odaklanma, çocukluğun kaybı, yetiştirme ve sosyal geleneklerin bozulması gibi birçok türde, bazıları ince, çoğu açık olan kesintiler bulunmaktadır.

## Yaşamın metalaştırılması
### Hayvanların metalaştırılması
Hayvanların metalaştırılması, evcilleştirmenin başladığı zamana kadar geri izlenebilen en eski metalaştırma biçimlerinden biridir. Bu, hayvan köleliğinin tüm biçimlerini içerir, gıda, ilaç, moda ve kozmetik, tıbbi araştırma, emek ve ulaşım, eğlence, vahşi yaşam ticareti, arkadaşlık ve benzerlerini kapsar. Akademisyenler, gıda sistemlerinde insan dışı hayvanların metalaştırılmasının, "monopolistik eğilimli finansal çıkarları" insan, insan dışı ve çevrenin refahından üstün tutan kapitalist sistemlerle doğrudan bağlantılı olduğunu söylüyor. Her yıl 200 milyardan fazla kara ve su hayvanı, insanlara tüketim için hayvansal ürünler sağlamak amacıyla öldürülmekte olup, birçok akademisyen ve aktivist bunu "hayvan holokostu" olarak tanımlamıştır. Et üretimi için arazi ve diğer kaynakların geniş çapta kullanımı, insan tüketimi için tahıl yerine tercih edilmesi, dünya genelinde yetersiz beslenme, açlık ve kıtlığın önde gelen nedenlerinden biridir.

### İnsanların metalaştırılması

İnsanların metalaştırılması, kölelikten taşıyıcı annelike kadar çeşitli bağlamlarda tartışılmıştır. Hint Premier Ligi, Big Bash Ligi ve diğerleri tarafından kriket oyuncularının müzayedeleri de insan metalaştırması örneği olarak ele alınmıştır. Bakirelik müzayedeleri de öz-metalaştırmanın bir başka örneğidir. *İnsan metası* terimi, insan organ ticareti, ücretli taşıyıcı annelik (aynı zamanda rahmin metalaştırılması olarak da bilinir) ve insan ticareti durumlarında kullanılır. Gøsta Esping-Andersen'e göre, insanlar işgücünü piyasada bir işverene sattıklarında metalaşır ya da ‘nesneye dönüştürülür'.

### Öz-metalaştırma
Sosyal Ağ Siteleri (SNS'ler) üzerinden kişisel bilgiler, örneğin müzik alımları, kimliklerimiz ve kullanıcı profilleri, toplanır ve mikro hedefleme, reklam ve pazarlama için şirketlere ve işletmelere satılır.

Influencer da öz-metalaştırmanın yakın zamandaki örnekleridir. Bir seyahat blog yazarı, egzotik yerleri ziyaret etmekle ilgilenen niş bir kitleyi hedefleyen, sosyal medya etkileyicisi olan bir mikro-ünlü örneğidir. Sosyal medya ağları, bu odaklanmış kitlenin erişimini genişletir ve etkilemeyi karlı bir meslek haline getirir. Kendilerini, çevrimiçi günlükler, tavsiyeler, düşünceler, deneyimler, fotoğraflar ve videolar sunarak metalaştırır, ardından kitap satışı, öz-markalaşma, blog abonelikleri ve reklam yazıları ile para kazanırlar. Samimi bir üslup ifade ederek güven ve artan bir kitle inşa edilir, gerçek bir kişi tarafından sunulan gerçek bir deneyim gibi görünür ve kullanıcıların blog yazarına seyahat seçenekleri hakkında tavsiyeler sunan dost bir ses olarak bağlanmasına olanak tanır.

## Kültürün metalaştırılması
Kültürün metalaştırılması, piyasa güçlerinin kültürlerimizin dokusunu değiştirdiği süreci ifade eder. Tüketici kapitalizmi aracılığıyla şirketler, stil, aşk ve dil gibi şeyleri etkileyebilir. Eleştirmenler, bunun toplumsal sürtüşmelere yol açtığını ve insanların gerçeklikten soğumasına neden olduğunu savunuyor. Şirketler genellikle genel nüfusun çıkarlarına ters düşen ilgi alanlarına sahip olsa da, yine de büyük bir nüfuza sahiptir.

### Tatillerin metalaştırılması
Noel, Cadılar Bayramı veya Sevgililer Günü gibi birçok tatilin metalaştırıldığı iddia edilmiştir. Bir tatilin metalaştırılması, kutlamaların ticari hale gelmesi ve hediye verme, ayrıntılı süslemeler, şeker toplama ve kart verme gibi maddi mallara dayanması anlamına gelir. Birçok tatilin modern kutlamaları, artık tatillerin kökenlerinden çok ticari uygulamalar ve karlı taktiklerle ilişkilidir. Cadılar Bayramı gibi bazı tatiller için, orijinal tatilin metalaştırılmasının, insanların şimdi sevdiği kutlamalara dönüştürdüğü yönünde argümanlar vardır. Noel gibi diğer tatillerin metalaştırılması, ticarileşmeyi geri alma ve tatilin asıl ruhuna geri dönme tartışmalarını ateşler.******
File:Macy's_at_Christmas_-_Ridgedale_Mall_(40117698064).jpg|alt=Macy's'de Noel|Noel
File:Bombones_-_San_Valentín.jpg|Sevgililer Günü
File:Halloween_at_Tesco_-_geograph.org.uk_-_2661272.jpg|Cadılar Bayramı
File:St._Patrick's_Day_Parade_(4430713858).jpg|Aziz Patrick Günü
File:Easter_chocolate_in_suburban_food_store_in_Brisbane,_Australia_in_2018.jpg|alt=Paskalya'nın metalaştırılması|Paskalya
File:1a1-sydney_new_years_eve_2008.JPG|alt=Yılbaşı'nın metalaştırılması|Yılbaşı


### Yerli kültürlerin metalaştırılması

Amerikalı yazar ve feminist bell hooks, ırk ve farklılığın kültürel metalaştırılmasını baskın kültürün "ötekini yemesi" olarak tanımladı. hooks'a göre, Ötekilik'in kültürel ifadeleri, hatta devrimci olanlar bile, baskın kültürün keyfi için satılır. Ve sosyal değişim mesajları, mesajları için pazarlanmaz, aksine baskın olanların "ilkel" bir parçayı elde etmesi için bir mekanizma olarak kullanılır. Geçmişteki tarihsel kültüre olan herhangi bir ilgi neredeyse her zaman modern bir dokunuşa sahiptir. Mariana Torgovnick'e göre:Şimdi açık olan şey, Batı’nın ilkel olana olan hayranlığının kendi kimlik krizleriyle, özne ve nesneyi net bir şekilde ayırma ihtiyacıyla, aynı zamanda evreni deneyimlemenin diğer yollarıyla flört ederken ilgisi olduğudur.hooks, marjinalleşmiş grupların bu kavramdan "tanınma ve uzlaşma vaadi" nedeniyle baştan çıkarıldığını belirtir.Baskın kültür, Öteki’nin ilerici politik değişimin gerçekleştiğine, Amerikan Rüyası’nın farklılığı gerçekten kapsayabileceğine dair bir işaret olarak sunulmasını talep ettiğinde, özcü kültürel milliyetçiliğin yeniden canlanmasına davetiye çıkarır.Yerli kültürlerin metalaştırılması, "turizm tarafından nüfuz edilmeden önce bir topluluğun yaşamında, piyasa değişim kriterleri tarafından düzenlenen ekonomik ilişkiler alanında olmayan alanları" ifade eder (Cohen 1988, 372). Bu tür bir kültürel metalaştırmanın bir örneği, 1950'lerden beri Hawaii kültürel değişim perspektifi üzerinden tanımlanabilir. Hawaii Luau bir zamanlar topluluk üyeleri ve yerli insanlar için ayrılmış geleneksel bir performanstı, ancak turizmin yükselişiyle bu gelenek, kültürel anlamının bir kısmını kaybetti ve artık çoğunlukla "kar amaçlı" bir performansa dönüştü.

### Aşkın metalaştırılması
Aşktan kar elde etme örnekleri arasında çok sayıda *[[The Bachelor (franchise)|The Bachelor]]* televizyon şovu ve Sevgililer Günü hafta sonlarında bekarları hedefleyen lüks otellerin artışı yer alır***.***

### Medya, İnternet ve çevrimiçi toplulukların metalaştırılması
Dijital metalaştırma, bir işletme veya şirketin, bir çevrimiçi topluluğun bilgilerini onların bilgisi olmadan kâr amacıyla kullanmasıyla oluşur. Bilginin metalaştırılması, özgür düşüncelerin işbirlikçi bir sisteminden ziyade daha yüksek bir otoritenin para kazanmasına olanak tanır. Google, Apple, Facebook, Netflix ve Amazon gibi şirketler, çevrimiçi toplulukların metalaştırılmasını hızlandırır ve yoğunlaştırır. çerezler gibi dijital izleme, internet kullanımını daha da metalaştırmış, her tıklama, görüntüleme veya akışa, ücretsiz içerikle etkileşim olsa bile maddi bir değer kazandırmıştır.

### Kamu mallarının metalaştırılması
Kamu malları, kullanıcıların ödeme yapmadıkları için erişimden veya kullanımdan dışlanamayacağı mallardır. Ancak bu tür mallar, ürün veya hizmet ya da her ikisi şeklinde değer katılarak da metalaştırılabilir. Hhava ve su gibi kamu malları metalaştırmaya tabi tutulabilir.

### Alt kültürlerin metalaştırılması
Çeşitli alt kültürlerin metalaştırıldığı iddia edilmiştir, örneğin gotik alt kültür, motorcu alt kültürü, dövme alt kültürü, cadılık alt kültürü, ve diğerleri.

### Turizmin metalaştırılması
Turizm, yerel kültürleri ve mirası pazarlanabilir mallara dönüştürme süreci olarak metalaştırma bağlamında analiz edilmiştir. Turizmin metalaştırılması, yerel kültürü ön plandan kaldırarak, bunun yerine yerleşik olmayanlardan elde edilen karlılığı koyar. Bu, eğlence, hediyelik eşya, yemek pazarları veya diğerleri şeklinde olabilir. Turizm, kısmen, yerli kültürlerin metalaşmasına yol açar; çünkü insanlar ziyaretlerden kültürün kısmi fikirleri ve temsilleriyle döner.

## Ayrıca bakınız
* Büyük veri
* Değişim değeri
* İnsan metası müzayedeleri
* Özelleştirme
* Küreselleşme

## Kaynakça

## Bibliyografi
* Farah, Paolo Davide, Tremolada Riccardo, Desirability of Commodification of Intangible Cultural Heritage: The Unsatisfying Role of IPRs, TRANSNATIONAL DISPUTE MANAGEMENT, Special Issues "The New Frontiers of Cultural Law: Intangible Heritage Disputes", Cilt 11, Sayı 2, Mart 2014,  SSRN.com adresinde mevcut
* Farah, Paolo Davide, Tremolada Riccardo, Intellectual Property Rights, Human Rights and Intangible Cultural Heritage, Journal of Intellectual Property Law, Sayı 2, Bölüm I, Haziran 2014, , Giuffre, s. 21–47. SSRN.com adresinde mevcut
* Schimank, Uwe ve Volkmann, Ute (ed.): ''The Marketization of Society: Economizing the Non-Economic''. Bremen: Research Cluster "Welfare Societies", 2012.

## Konuyla ilgili yayınlar
Polanyi, Karl. "The Self-Regulating Market," *Economics as a Social Science*, 2. baskı, 2004.