Duma Boko

**Advocate Duma Gideon Boko** (d. 31 Aralık 1969), Botsvanalı avukat ve siyasetçi. Boko, Afrika ülkesi Botsvana'da 1 Kasım 2024'ten bu yana Botsvana devlet başkanı olarak görev yapmaktadır.

Boko, 2012'den beri Demokratik Değişim Şemsiyesi lideri konumundadır. 2014-2019 yılları arasında Ulusal Meclis'te ana muhalefet lideri olarak bulunmuştur.

Boko Duma, 2010 yılında BNF başkanlığına geldi. Botsvana'daki ana muhalefet partilerinin bir ittifakı olan Demokratik Değişim Şemsiyesi'nin kurulmasına öncülük etti. 2014 ve 2019  yıllarında Botsvana genel seçimlerinde ittifakın başkan adayı olarak seçimlere katıldı. 2024 seçimlerinde partisini zafere taşıdı ve 1 Kasım 2024'te devlet başkanı olarak yemin etti.

## Erken dönem
Madiba Tugayları'nda öğretim görevlisi olarak çalışan babası, 2004 yılında hayatını kaybetti. Duma'nın Emma Boko adında bir kız kardeşi var.

Boko, 1987 yılında Botsvana Üniversitesi'nde (UB) hukuk okudu. Öğrenci Temsilci Kuruluna (ÖTK) seçildi. Hukuk fakültesindeki sınıf arkadaşları arasında Yüksek Mahkeme yargıçları Michael Leburu, Key Dingake, Bengbame Sechele ve Lot Moroka da vardı. 1993 yılında mezun olduktan sonra Harvard Hukuk Fakültesi'ne giderek burada Hukuk Yüksek Lisansı derecesi aldı.

## Kariyer
Boko, 1993'ten 2003'e kadar UB'de hukuk eğitimi vermek için ülkesine geri döndü  ve aynı zamanda bir hukuk firmasının yöneticiliğini üstlendi. 2000'li yılların başında *The Monitor* gazetesinde hakimlerin entelektüel olarak ilerici olmadıklarını iddia ettiği bir köşe yazısı kaleme aldı. Bu yazısında akademisyenlerin ve hakimlerin bilinçli kararlar verebilmek için yeterli araştırma yapmamalarından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

## Siyaset
Boko, 2010 yılında Botsvana Ulusal Cephesi'nin (BNF) lideri oldu. BNF'nin 2000 yılında bölünmesiyle birlikte Ulusal Demokratik Cephe'nin (NDF) kurucu üyesi olduğu gerekçesiyle pozisyonu ve parti üyeliği sorgulandı. Bu sürecin ispatlanması hâlinde, BNF tüzüğüne göre, partiye yeniden katıldıktan sonra üç yıl boyunca partideki liderlik pozisyonundan men edilmesi anlamına gelmekteydi. Boko, mahkemeye taşınan süreci kazanarak, Otsweletse Moupo liderliğinde gerileyen bir partiyi yeniden devraldı.

BNF, Botsvana Demokratik Partisi'nden ayrılanların yeni kurduğu Botsvana Demokrasi Hareketi (BMD) ve Botsvana Halk Partisi ile bir araya gelerek Demokratik Değişim Şemsiyesi'ni oluşturdu. Bazı BNF üyeleri koalisyona şiddetle karşı çıktı ve bu uygulamanın partilerini ortadan kaldıracağını savundu. Boko ve merkez komitesine karşı Yüksek Mahkeme'de davalar açıldı. Boko ve BNF tüm mahkeme davalarını kazandı.

### 2014 genel seçimi
2014 genel seçimlerinde Duma Boko, UDC'yi Ulusal Meclis'te ikinci sıraya taşıdı ve Botsvana Demokratik Partisi'nin (BDP) 37 sandalyesine karşılık 17 sandalye kazandı.&nbsp;Boko artık ana muhalefet lideri konumundaydı.

### 2019 genel seçimi
2019 genel seçimlerinde Boko, Gaborone Bonnington Kuzey seçim bölgesinde BDP'li Anna Mokgethi'ye yenilerek 12. Ulusal Meclis'te ana muhalefet lideri unvânını kaybetti.

### 2019 genel seçimlerinde oy hilesi iddiaları
Boko, 2019 genel seçimlerinde BDP'nin Cumhurbaşkanı Mokgweetsi Masisi'yi kayırmak için büyük çaplı oy hilesi ve dolandırıcılığı yaptığını iddia etti. Bu duruma kanıt olarak, seçim mürekkebinin kullanımının durdurulması ve seçmen kayıt kartlarının fazlalığı gösterildi.

### 2024 genel seçimi
Hem Botsvana Kongre Partisi hem de Botsvana Vatansever Cephesi'nin UDC'den ayrılmasına rağmen, Boko'nun partisi ve muhalefetin tamamı seçimlerde sandalyelerin çoğunluğunu elde edebildi ve böylece Boko seçilmiş başkan oldu. 1 Kasım'da yemin ederek göreve başladı.

## Kaynakça