Toprak anlaşmazlığı

Bir **toprak anlaşmazlığı** veya **sınır anlaşmazlığı**, iki veya daha fazla siyasi varlık arasında toprakların (kara, su veya hava sahası) mülkiyeti veya kontrolü üzerindeki bir anlaşmazlıktır.

## İçerik ve tanımlar
Toprak anlaşmazlıkları genellikle nehirler, verimli tarım arazileri, mineral veya petrol kaynakları gibi doğal kaynaklara sahip olmakla ilgilidir, ancak anlaşmazlıklar kültür, din ve etnik milliyetçilikten de kaynaklanabilir. Toprak anlaşmazlıkları genellikle orijinal sınırı belirleyen antlaşmadaki muğlak ve net olmayan dilden kaynaklanır.

Toprak anlaşmazlıkları savaşların ve terörizmin başlıca nedenlerindendir, zira devletler genellikle istila yoluyla bir bölge üzerindeki egemenliklerini kanıtlamaya çalışırlar ve devlet dışı oluşumlar da terörizm yoluyla politikacıların eylemlerini etkilemeye çalışırlar. Uluslararası hukuk, bir devletin başka bir devletin topraklarını ilhak etmek için güç kullanmasını desteklemez. Birleşmiş Milletler Antlaşması'na göre, "Tüm Üyeler, uluslararası ilişkilerinde, herhangi bir devletin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı veya Birleşmiş Milletlerin Amaçlarına aykırı herhangi bir şekilde güç kullanma tehdidinde bulunmaktan veya güç kullanmaktan kaçınacaklardır."

Tayvan Boğazı ve Keşmir gibi sınırın belirlenmediği bazı durumlarda, ilgili taraflar fiili uluslararası sınır olarak hizmet eden bir Kontrol Hattı tanımlamaktadır.

* *Sınır anlaşmazlığı* (veya *sınır çatışması*) terimi, sınırlı bir bölgenin iki veya daha fazla devlet tarafından tartışmalı olduğu durumlar için geçerlidir. Güney Sudan ve Sudan arasında ihtilaflı olan Abyei bölgesi gibi, çekişen her devlet aynı bölgeyi kapsayacak şekilde kendi haritalarını yayınlayacak ve bu haritalar her zaman çekişen devletlerin tanınan sınırları boyunca ya da bu sınırlara bitişik olacaktır. Sınır çatışmalarında, Çin Halk Cumhuriyeti ile Çin Cumhuriyeti arasındaki ilişki ya da Kuzey Kore ile Güney Kore arasındaki ilişki gibi rakip devletin varlığına meydan okunmaz, ancak her devlet, toprağı gerçekte kimin yönettiğine ve uluslararası toplumda nasıl tanındığına rağmen, rakip devletin şeklini yalnızca iddia edilen bölgeyi içermediği şekilde tanır.
* İşgal altındaki bir bölge, genel olarak, egemen devletlerin tanınan topraklarından farklı olan ancak işgalci devletin genellikle askerî güçlerle kontrol ettiği bir bölgedir. Bazen uzun süreli bir işgal, bir toprak talebini yerine getirmek için bir araç olarak sürdürülür, ancak bir işgal aynı zamanda stratejik (bir tampon bölge oluşturmak veya rakip bir gücün kontrolü ele geçirmesini önlemek gibi) veya bir zorlama aracı (bir ceza, bazı iç önlemleri dayatmak veya bir pazarlık kozu olarak kullanmak gibi) olabilir.
* *[[İrredantizm]]* terimi sınır anlaşmazlıklarının yanı sıra daha geniş toprak talepleri için de geçerlidir:
*# Daha büyük bir devletten bağımsızlığını ilan eden bir ulus ortaya çıkarsa bu ulusun nihai olarak tanınması her zaman yeni devlete deklarasyonun bir parçası olarak önerdiği topraklar üzerinde kontrol hakkı vermeyebilir. Bu topraklar, devletten gelen milliyetçi hareketlerin gözünde *kurtarılmamış topraklar* olarak kalır, ancak sınırın her iki tarafındaki hükûmetler arasında başka bir soruna neden olmaz.
*# Toprakların imparatorluk gibi tarihi fetihler yoluyla elde edildiği durumlarda, gelenekçiler eski sömürgeleri kurtarılmamış topraklar olarak görebilirler.

## Uluslararası hukuktaki dayanaklar
Toprak anlaşmazlıkları, hem devletlerin temel hakkı olan egemenlikle olan ilişkileri hem de uluslararası barış için önemli olmaları nedeniyle uluslararası toplumda önemli bir anlam taşımaktadır. Uluslararası hukukun toprak anlaşmazlıklarıyla önemli bir ilişkisi vardır çünkü toprak anlaşmazlıkları uluslararası hukukun temeli olan devlet topraklarını ele alır. Uluslararası hukuk, 1933 Devletlerin Hak ve Görevlerine ilişkin Montevideo Sözleşmesi'nde de belirtildiği üzere, tanımlanmış bir toprak parçası gerektiren uluslararası hukuk kişilerine dayanmaktadır.

Montevideo Sözleşmesi'nin 1. Maddesi, "uluslararası hukuk kişisi olarak devletin aşağıdaki niteliklere sahip olması gerektiğini beyan eder: (a) daimi bir nüfus; (b) tanımlanmış bir toprak; (c) hükûmet; ve (d) diğer Devletlerle ilişkiye girme kapasitesi"

Ayrıca, B. T. Sumner'ın makalesinde, "Uluslararası hukuk ve ilişkilerde, toprak mülkiyeti önemlidir çünkü toprak üzerindeki egemenlik bir devleti neyin oluşturduğunu tanımlar" denmektedir.

Bu nedenle, bir ülkenin sınırlarının ihlali veya toprak anlaşmazlıkları, bir devletin egemenliğine ve uluslararası hukukun bir kişisi olarak haklarına yönelik bir tehdit oluşturmaktadır. Ayrıca, Kosta Rika ve Nikaragua (2005) örneğinde olduğu gibi, toprak anlaşmazlıkları bazen Uluslararası Adalet Divanına taşınmaktadır. Toprak anlaşmazlıkları, temeli devlet sınırları hukukuna dayanan uluslararası hukuktan ayrı tutulamaz ve olası çözümleri de uluslararası hukuka ve Divana dayanır.

## Ayrıca bakınız
* Toprak anlaşmazlıkları listesi
* Donmuş ihtilaf
* *[[Status quo ante bellum]]*
* Talveg çizgisi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Malcolm Shaw'ın Birleşmiş Milletler Görsel-İşitsel Uluslararası Hukuk Kütüphanesi Konferanslar Dizisi'nde yer alan *Toprak Uyuşmazlıklarına İlişkin Uluslararası Hukuk İlkeleri: Toprak Mülkiyetinin Kazanılması ve Toprak Uyuşmazlıklarının Çözümü* başlıklı Konferansları 
* WorldStatesman - Taraf olduğu Toprak Anlaşmazlıklarının listesi için (devlet adamlarının kronolojik listelerinden sonra) herhangi bir devletin üzerine tıklayın 
* Toprak anlaşmazlıkları  CIA World Factbook. 
* ABD Dışişleri Bakanlığı/ FloridaStateUniversity Uluslararası Sınır Çalışmaları (24 Eylül 2008 tarihinde arşivlendi)