Kraliyet yıldızları

**Kraliyet Yıldızları**, aynı zamanda **Pers Kraliyet Yıldızları** olarak da bilinen; Aldebaran, Regulus, Antares ve Fomalhaut'tan oluşan dört parlak yıldıza atfedilen bir isimdir. Popüler astrolojiye göre bu yıldızların, Pers İmparatorluğu (MÖ 550–330) döneminde, gökyüzünün göksel koruyucuları olduğuna ve mevsimsel geçişleri belirleyen gündönümleri ile ekinoksları işaret ettiğine inanılmaktaydı. Ancak bu inanış, 18. yüzyıl akademisyenlerinin güvenilirliği şüpheli çevirilerine dayandığı için sağlam bir tarihsel temelden yoksun olarak kabul edilmektedir. Bu kavram, antik Mezopotamya geleneklerinin ve Zerdüşti kozmolojisinin günümüzdeki yanlış yorumlanmalarının bir ürünüdür.

## Popüler astroloji
Günümüz astrolojisinde ve yaygın kültürde "Kraliyet Yıldızları" olarak adlandırılan dörtlü; belirgin yönlere atanmış ve belirli mevsimsel olaylarla ilişkilendirilmiştir:

* Akrep takımyıldızındaki Antares, sonbahar ekinoksunun koruyucusu.
* Boğa takımyıldızındaki Aldebaran, ilkbahar ekinoksunun koruyucusu.
* Aslan takımyıldızındaki Regulus, yaz gündönümünün koruyucusu.
* Güneybalığı takımyıldızındaki Fomalhaut, kış gündönümünün koruyucusu.

Bu dört yıldız, ekliptik üzerinde birbirlerinden yaklaşık 90° uzaklıkta yer alır ve zodyağı II, V, VIII ve XI. konumlar aracılığıyla her biri üç takımyıldızdan oluşan dört gruba ayırır. Bu sıralama; Balık-Koç-Boğa, İkizler-Yengeç-Aslan, Başak-Terazi-Akrep, Yay-Oğlak-Kova şeklindedir. Özellikle Fomalhaut, modern zodyak takımyıldızlarından birine ait olmamasına rağmen, antik çağlarda Kova takımyıldızının bir parçası olarak kabul edilirdi. Batlamyus, Güneybalığı'nın ağzını temsil eden ve Kova'nın dökülen suyunu içtiği tasvir edilen Fomalhaut'u hem Güneybalığı hem de Kova takımyıldızına ait olarak değerlendirmiştir. Bu dört yıldızın gökyüzünde bir kadrana atanması, bazı popüler astrolojik ve arkeoastronomik yorumlarda yaklaşık MÖ 4000 ile MÖ 2000 yılları arasındaki Boğa Çağı'na bir gönderme olarak kabul edilir.

## Antik İran kozmolojisindeki yıldız liderleri
Antik İran kozmolojisindeki yıldız liderliği kavramı, popüler "Kraliyet Yıldızları" anlatısından önemli ölçüde farklılık gösterir. Bu konudaki ana kaynak, İslam fetihlerinden sonra ve muhtemelen 1000'li yıllardan sonra yazılmış bir Pehlevi metni olan Bundahişn'dir. Zerdüştiliğin yaradılışını ve kozmolojisini anlatan bu metin, tanrısal Ahura Mazda'nın göksel ordusunun, yedi şeytani gezegenle savaşmaya hazırlanmasını tasvir eder.

Bu kozmik hazırlık bağlamında, belirli yıldızlar "kaptanlar" (koruyucular değil) olarak atanmıştır. Pingree'ye göre, göksel ordunun başkomutanı Kutup Yıldızı (Polaris) iken, dört ana bölge kaptanı ise şunlardır:

* **Tishtar**: Sirius. Yağmur ve bereketin ilahı olan Tishtrya ile ilişkilendirilir.
* **Sataves**: Kova takımyıldızı. Denizlerin koruyucusu Fomalhaut'u da içeren Kova takımyıldızı ile bağlantılıdır.
* **Vanant**: Vega veya Antares. Bazı kaynaklarda Antares ile özdeşleştirilse de, asıl Pers geleneğinde bu isim genellikle Çalgı takımyıldızının ana yıldızı olan Vega'yı işaret eder. Vanant, kötü güçlere karşı savaşan bir ruh olarak tanımlanır.
* **Haptokring**: Büyükayı takımyıldızı. Kozmik düzeni ve rehberliği simgeleyen "Yedi Taht" olarak da bilinir ve genellikle kuzey yönüyle ilişkilendirilir.

Bundahişn metninde bu yıldız liderlerinin doğrudan gündönümleri veya ekinokslarla eşleştirildiği bilgisi yer almamaktadır; daha çok kozmik savaşta stratejik öneme sahip parlak yıldızlar ve takımyıldızlar olarak tanımlanmışlardır. Popüler "Kraliyet Yıldızları" listesinde yer alan Aldebaran ve Regulus, antik Pers metinlerindeki bu ana yıldız liderleri arasında bulunmamaktadır.

## Kavramın kökeni ve eleştiriler
"Kraliyet Yıldızları" terimi ve bu yıldıza atfedilen antik Pers kökenli roller, modern bilimsel araştırmalar tarafından ciddi şekilde sorgulanmıştır. George A. Davis Jr.'ın 1945 tarihli makalesi, bu konudaki önemli eleştirel çalışmalardan biridir. Davis, "Kraliyet Yıldızları" adlandırmasının, 18. yüzyıl Fransız akademisyenleri Jean Sylvain Bailly ve Charles François Dupuis'nin Avesta ve diğer antik Pers metinlerinin güvenilmez ve serbest yorumlara dayanan çevirilerinden kaynaklandığını ileri sürmüştür.

Davis'in araştırması, orijinal Pers metinlerinde (özellikle Bundahişn'de) göksel varlıklara "koruyucular" değil, daha ziyade kozmik bir ordunun "başbuğları" veya "liderleri" olarak atıfta bulunulduğunu göstermektedir. Ayrıca, popüler Kraliyet Yıldızları listesindeki Aldebaran ve Regulus'un, antik Pers gökbilimindeki gerçek yıldız liderleri listesinde yer almadığı, bunun yerine Sirius ve Büyükayı gibi farklı yıldızların bulunduğunu belirtir.

David Pingree ve C. J. Brunner, çalışmalarında "Kraliyet Yıldızları" terimine veya Aldebaran, Regulus, Antares ve Fomalhaut'un bu özel isimle dört ana yönün "koruyucuları" olarak özel bir gruplandırmaya sahip olduğuna hiç yer vermemişlerdir. Aksine yazarlar, Bundahişn'deki asıl yıldız liderlerini Kutup Yıldızı, Büyükayı, Sirius, Fomalhaut ve Vega olarak detaylıca listelemişlerdir. Bu durum, "Kraliyet Yıldızları" kavramının tarihi veya akademik bir temeli olmadığı yönündeki eleştirileri güçlendirmektedir.

## Kaynakça