open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Khün dili

**Khün** veya **Tay Khün** (Tay Kün dili: ;   , ), **Kengtung Tay** veya **Kengtung Şan dili** olarak da bilinir, Kengtung, Şan Eyaleti, Myanmar'daki Tai Khünlerin konuştuğu dildir. Aynı zamanda Tayland'ın Chiang Rai ili ve Çin'in Yünnan Eyaleti'nde de konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Tay Tham yazısı

**Tay Tham yazısı** (*[[Dharma|Tham]]* "kutsal yazı" anlamına gelmektedir), esas olarak Güneybatı Tay dilleri grubu (Kuzey Tayca, Tay Lü, Khün ve Laoca) ve Budizmin ayin dilleri (Pali ve Sanskritçe) için kullanılan bir abugida yazı sistemidir. Tarihsel olarak **Tua Tham** ( or ) olarak bilinir. Tayland ve Myanmar'da modern Tayland'ının kuzey kesiminde yer alan tarihi Lan Na krallığı ve Myanmar'daki Şan eyaleti Kyaingtong ile ilgili olarak. genellikle **Lanna yazısı** ( ; ) olarak bilinir. Kuzey Tayland'daki yerel halk, Kuzey Tay dilinin yerel adı olan **Kam Mueang**'a paralel olarak bu yazıya **Tua Mueang** (,   ) adını da vermekterdir. Tayland'ın Laos ve Isan bölgesinde, genellikle **Lao Tham** olarak adlandırılan Tay Tham yazısının bir çeşidi, yerliler tarafından *To Tham Lao* ( , cf.  BGN/PCGN *to tham*) veya Yuan yazısı olarak bilinmektedir. Tay Tham yazısı geleneksel olarak kurutulmuş bir palmiye yaprağına palmiye yaprağı el yazması olarak yazılmıştır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Khamjan, Mala(มาลา คำจันทร์). *Kham Mueang Dictionary(พจนานุกรมคำเมือง)*. Chiang Mai: bookworm, 2008. ISBN&nbsp;.
* 
* Owen, R. Wyn. 2017. A description and linguistic analysis of the Tai Khuen writing system. Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 10.1, 140–164.
* Trager, Ed. (2014). ''Hariphunchai Tai Tham Font Project''.
* Wordingham, Richard. ''Lamphun glyphs'' (A page with specimen of the font Lamphun). Retrieved 15 May 2019.
* Alan Wood's Tai Tham test page

## Dış bağlantılar

* [ISO/IEC 10646:2003/Amd.5:2008](http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/c046577_ISO_IEC_10646_2003_Amd_5_2008(E).zip) Universal Multiple-Octet Coded Character Set (UCS) – Amendment 5: AMENDMENT 5: Tai Tham, Tai Viet, Avestan, Egyptian Hieroglyphs, CJK Unified Ideographs Extension C, and other characters
MLC Transkripsiyon Sistemi

**Myanmar Dil Komisyonu Transkripsiyon Sistemi** (1980), aynı zamanda **MLC Transkripsiyon Sistemi** (MLCTS) olarak da bilinir, Birmacayı Latin alfabesiyle yazmak için kullanılan bir transliterasyon sistemidir. Pali'nin yaygın romanizasyon sistemine dayanmaktadır. ALA-LC romanizasyonuna bazı benzerlikler taşır ve Myanmar Dil Komisyonu tarafından geliştirilmiştir. Sistem, Burmaca ile ilgili birçok dilbilimsel yayında kullanılır ve MLC yayınlarında Birmacanın birincil romanizasyon biçimi olarak kullanılmaktadır.

## Kaynakça
Yeni Tay Lü alfabesi

**Yeni Tay Lü yazısı**, **Xishuangbanna Day** ve **Basitleştirilmiş Tay Lü** ( Tay Lü: ᦟᦲᧅᦷᦎᦺᦑᦟᦹᧉ) olarak da bilinir, Tay Lü dilini yazmak için kullanılan bir abugidadır. 1950'lerde Çin'de geliştirilen Yeni Tay Lü, 'lerde geliştirilen geleneksel Tay Tham alfabesine dayanmaktadır. Çin hükümeti, eski yazının yerine kullanılmak üzere alfabeyi destekledi; ancak yazının öğretilmesi  değildi. Bunun sonucu olarak birçok kişi Yeni Tay Lü'de okuma yazmayı öğrenemedi. Ayrıca, Myanmar, Laos, Tayland ve Vietnam'daki topluluklar hala Tay Tham alfabesini kullanmaktadır.

## Kaynakça
Tay Dam dili

**Tai Dam** (), aynı zamanda **Kara Tayca** olarak da bilinir (; ; 'Kara Tay dili'; ), Vietnam, Laos, Tayland ve Çin'deki Tai Dam bölgesinde (çoğunlukla Jinping Miao, Yao ve Dai Özerk Bölgesi'nde ) konuşulan bir Tay dilidir.

Tay Dam dili Tayca ve Laoca'ya (Isan dahil) benzer, ancak çoğu Tayca ve Lao (Isan) konuşanı tarafından kolayca anlaşılabilecek kadar yakın değildir. Özellikle Tay ve Lao (Isan) dillerine yapılan Khmer, Pali ve Sanskritçe eklemeler Tay Dam'da büyük ölçüde eksiktir.

## Kaynakça
Şan dili

**Şan dili**, Şanların ana dilidir ve çoğunlukla Myanmar'ın Şan Eyaleti'nde konuşulmaktadır. Ayrıca Myanmar'ın diğer bölgelerinde, Kuzey Tayland'da, Yünnan'da, Laos'ta, Kamboçya'da, Vietnam'da ve azalan şekilde Assam ve Meghalaya'da da konuşulmaktadır. Şan, Tay-Kaday dil ailesinin bir üyesidir ve Tayca ile akrabadır. Tayca tonlarına tam olarak uymayan beş tona ve vurgu için kullanılan altıncı bir tona sahiptir. Şan terimi, ilgili Kuzeybatı Tay dilleri için de kullanılır ve diğer Tay dillerinde **Tay Yai** veya **Tay Long** olarak adlandırılır.

Ethnologue, 2019 yılında 3,3 milyon Şan dili konuşanı olduğunu, bunların 3,2 milyonunun Myanmar'da yaşadığını belirtmiştir.  Mahidol Üniversitesi Dil ve Kültür Enstitüsü, Tayland'daki Şan dili konuşanlarının sayısının 2006 yılında 95.000 olduğunu belirtmiştir. Birçok Şan, ticaret ortaklarının dilinin yanı sıra yerel lehçeleri de konuşmaktadır.

## Kaynakça
Tay Lü dili

**Tay Lü** (Yeni Tay Lü: , Tay Tham: , *kam tai lue*, ) veya **Xishuangbanna Day**, Güneydoğu Asya'da yaklaşık 700.000 Lu tarafından konuşulan bir Tay dilidir. Bu sayıya Çin'de (Yünnan) 280.000 kişi, Myanmar'da 200.000 kişi, Laos'ta 134.000 kişi, Tayland'da 83.000 kişi ve Vietnam'da 4.960 kişi dahildir. Dil, diğer Tay dillerine benzer ve Kuzey Tay dili olarak da bilinen Kham Mueang veya Tay Yuan ile yakından ilişkilidir. Yünnan'da, Xishuangbanna Dai Özerk Bölgesi'nin tamamında, ayrıca Pu'er Şehri'ndeki Jiangcheng Hani ve Yi Özerk Bölgesi'nde konuşulmaktadır.

## Notlar

## Kaynakça
St. Didier

**St. Didier**, 4 Temmuz 1941'de Antalya limanı girişinde saldırıya uğrayarak batan, Nazi Almanya'sı kontrolündeki Fransız kargo gemisidir. Antalya Liman Reisi Hulusi Rona'nın Ankara'ya gönderdiği telgrafta verdiği bilgilere göre, Selanik'ten Suriye'ye mühimmat götüren gemi Ağva deresi (Kemer) civarında Kıbrıs'tan kalkan İngiliz uçaklarının saldırısına uğramıştır. Kaçarak 17.00 sularında limana sığınan geminin kaptanı, sandal ile karşılayan liman görevlileri ile görüşme yapmıştır. 17.30'da dört İngiliz uçağı tekrar saldırmış, bırakılan iki torpilden biri isabet ederek gemiyi batırmıştır. Diğer torpilin limandaki teknelere maddi hasar verdiği raporlanmıştır. Gemideki 280 personelin 275'i sağ kurtulmuştur.

St. Dider'in Livingstone and Cooper's Shipyard 1920 yapımı, 2778 gt'luk buharlı bir ticari gemi olduğuna kaynaklardan erişilmektedir. Batık, dalgıçlar için cazibe oluşturmaktadır. Tarihi liman ağzındaki geminin 30 metre derinliğe oturduğu, güverteye varmak için 18 metre dalmanın yeterli olduğu bilinmektedir.

Geminin hastane gemisi görünümünde yol aldığı, eşlikçisi olan savaş gemisinin de Adrasan açıklarında batırıldığı iddia edilmektedir. Saldırıyı yapan uçaklar Albacore tipi çift kanatlı torpido bombardıman uçağıdır. 

## Kaynakça
Tay Lü halkı

**Tay Lü halkı** (Tay Lü: ᦺᦑᦟᦹᧉ,  , *Dǎi lè*, , *Lư &#x304;*, , , ), Çin, Laos, Tayland, Myanmar ve Vietnam'da yaşayan etnik bir gruptur. Güneybatı Tay dilini konuşmaktadırlar.

## Galeri

Dosya:Tai_Lue_dance_at_Wat_Nantaram,_Phayao_(Dec_2021)_-_IMG_04.jpg|alt=Lu traditional performance at Wat Nantaram [th], Chiang Kham District, Thailand| Lü halkının geleneksel  performansı, Chiang Kham Bölgesi, Tayland
Dosya:Lu_Woman.png|alt=Lu Woman in Laos, c. 1900.| Laos'ta Lü Kadını, yaklaşık 1900.
Dosya:Lu_woman_Laos_01.png|alt=Lu Woman in Laos, c. 1900.| Laos'ta Lü Kadını, yaklaşık 1900.
Dosya:2013_Wat_Nong_Bua_Thai_Lue_Buddha.jpg|alt=A Thai Lue Buddha statue in Wat Non Bua, Tha Wang Pha District, Thailand| Wat Non Bua, Tha Wang Pha Bölgesi, Tayland'da bir Tayland Lü Budası heykeli
Dosya:Thai_Lue_musician_at_Wat_Nong_Bua_01.jpg|alt=A Thai Lue musician plays in the garden of Wat Nong Bua, Tha Wang Pha District, Thailand.| Tayland'ın Tha Wang Pha Bölgesi'ndeki Wat Nong Bua bahçesinde bir Taylandlı Lü müzisyeni.
Dosya:Wat_Nong_Daeng_2014_b.jpg|alt=The interior of the wihan of Wat Nong Daeng, Chiang Klang District, Thailand| Tayland'ın Chiang Klang Bölgesi'ndeki Wat Nong Daeng tapınağının iç kısmı
Dosya:MuangSing_VatNamKeoLuang1_tango7174.jpg|alt=Vat Nam Keo Luang in Muang Sing, Laos| Vaat Nam Keo Luang, Muang Sing, Laos'ta
Dosya:Muang_Sing,_Laos2.jpg|alt=The interior of Vaat Xieng Chai, Muang Sing, Laos| Vaat Xieng Chai'nin içi, Muang Sing, Laos
Dosya:Tai_Lue_House_of_Mae_Saeng_Da_เฮือนไตลื้อแม่แสงดา_อำเภอเชียงคำ_จังหวัดพะเยา_-_img_03.jpg|alt=A Tai Lue house in Chiang Kham District, Thailand| Tayland'ın Chiang Kham Bölgesi'nde bir Tai Lü evi


## Dış bağlantılar

* Ethnologue
Kuzey Taylar

**Kuzey Tayland halkı**, aynı zamanda **Tay Yuan** (, ) veya **Khon Mueang** ( ) olarak da bilinir, esas olarak eski Lan Na krallığının bulunduğu bölgede olmak üzere Kuzey Tayland'daki dokuz ilde yaşayan bir Tay etnik grubudur. Bir Tay grubu olarak, Tayland'ın baskın Tay etnik grubunun (*Siyam* veya *Orta Tay* olarak anılır) aksine, ortak kültür, dil ve tarih açısından Tay Lü ve Tay Khün ile yakından ilişkilidirler. Yaklaşık 6 milyon Tay Yuan bulunmaktadır. Çoğunluğu Kuzey Tayland'da yaşarken, 2005 nüfus sayımına göre 29.442 kişilik küçük bir azınlık sınırın diğer tarafında, Laos'un Bokeo ilinde yaşamaktadır. Dillerine Kuzey Tayca, Lanna veya *Kham Mueang* denilmektedir.

## Kaynakça
Kuzey Taycası

**Kuzey Taycası** ya da **Kuzey Tay dili** (), aynı zamanda **Kam Mueang** (, กำเมือง), **Lanna** veya **Tay Yuan** olarak da bilinir, Tayland'daki Kuzey Tayland halkının konuştuğu dildir. Güneybatı Tay dillerinden birisidir. Dilin yaklaşık altı milyon konuşmacısı bulunmaktaadır ve bunların çoğu Kuzey Tayland'da yaşamaktadır. Kuzeybatı Laos'ta daha küçük bir konuşmacı topluluğu bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 

## İleri okumalar

* Bilmes, J. (1996). *Problems And Resources In Analyzing Northern Thai Conversation For English Language Readers.* Journal of Pragmatics, 26(2), 171–188.
* Davis, R. (1970). *A Northern Thai reader.* Bangkok: Siam Society.
* Filbeck, D. (1973). *[https://www.jstor.org/discover/10.2307/30029124?sid=21105110443521&uid=2&uid=4&uid=3739136 Pronouns in Northern Thai].* Anthropological Linguistics, 15(8), 345–361.
* Herington, Jennifer, Margaret Potter, Amy Ryan and Jennifer Simmons (2013). Sociolinguistic Survey of Northern Thai. SIL Electronic Survey Reports.
* Howard, K. M. (2009). *"When Meeting Khun Teacher, Each Time We Should Pay Respect": Standardizing Respect In A Northern Thai Classroom.* Linguistics and Education, 20(3), 254–272.
* Khankasikam, K. (2012). *Printed Lanna character recognition by using conway's game of life. *In ICDIM (pp.&nbsp;104–109).
* Pankhuenkhat, R. (1982). *The Phonology of the Lanna Language:(a Northern Thai Dialect). *Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.
* Strecker, D. (1979). "A preliminary typology of tone shapes and tonal sound changes in Tai: the La-n N-a A-tones", in *Studies in Tai and Mon-Khmer Phonetics and Phonology In Honour of Eugénie J.A. Henderson*, ed. T.L. Thongkum et al., pp.&nbsp;171–240. Chulalongkorn University Press.
* Wangsai, Piyawat. (2007). A Comparative Study of Phonological Yong and Northern Thai Language (Kammuang). M.A. thesis. Kasetsart University.

## Dış bağlantılar

* Northern Thai New Testament. The New Testament in hard copy form was written using two scripts Amazon link.
* Khamuang (Chiang Mai variety) (Intercontinental Dictionary Series)
* Moradoklanna (in Thai)
Güneybatı Tay dilleri

**Güneybatı Tay** **dilleri** veya **Tay dilleri**, Güneydoğu Asya'daki Tay dillerinin bir koludur. Orta Tayca (Siyam), Kuzey Tayca (Lanna), Laoca (Isan dahil), Şan ve diğer dilleri içerir.

## Kaynakça
Bumang dili

**Bumang** ( Bumang), Çin'in Yünnan eyaletine ait tonal bir Avustroasyatik dildir. Honghe ili, Jinping İlçesi, Mengla Bölgesi (勐拉地区), Manzhang'da (曼仗) yaklaşık 200 kişi tarafından konuşulmaktadır. Bumang'ın varlığı, Çinli dilbilimci Dao Jie tarafından ancak 2000'lerin ortalarında belgelenmiştir. Kháng ile yakından ilişkilidir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 

## Dış bağlantılar

* Bumang numerals at Lingweb.eva.mpg.de
* ISO 639-3 Registration Authority Request for New Language Code Element in ISO 639-3 (change request number: 2012-048)
* ISO 639-3 Registration Authority Request for Change to ISO 639-3 Language Code  (change request number: 2012-048)
Jamal Mashburn

**Jamal Mashburn Sr.** (d. 29 Kasım 1972), Amerikalı basketbolcu. "The Monster Mash" lakaplı oyuncu NBA'de 12 sezon forma giymiştir.

## Kaynakça
Kháng dili

**Kháng** (), **Mang U**' olarak da bilinir, Vietnam'da konuşulan bir  Avustroasya dilidir. Çin'in güney Yünnan bölgesinde konuşulan Bumang diliyle yakından ilişkilidir.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Dao, Jie 刀洁. 2007. *Bumang yu yanjiu 布芒语研究 [A study of Bumang]*. Beijing: Minzu University.
* Ferlus, Michel. 1996. ''Langues et peuples viet-muong'' [Viet-Muong languages and peoples]. *Mon-Khmer Studies* 26. 7–28
* Mikami, Naomitsu. 2003. "A Khang phonology and wordlist." *Reports on Minority Languages in Mainland Southeast Asia*, ed. by Ueda Hiromi, 1–42. Endangered Languages of the Pacific Rim. Osaka: Faculty of Informatics, Osaka Gakuin University.
* Schliesinger, Joachim. 1998. *Hill tribes of Vietnam. Vol*. Vol. 2. 2 vols. Bangkok: White Lotus Co. Ltd.
* Tạ, Quang Tùng. 2023. *Ngữ âm tiếng Kháng và phương án chữ viết cho người Kháng ở Việt Nam*. Thái Nguyên: Nhà xuất bản đại học Thái Nguyên.
* Thông Tấn Xã Việt Nam [Vietnam News Agency]. 2006. *Việt Nam Hình Ảnh Cộng Dồng 54 Dân Tộc* [Vietnam Image of the Community of 54 Ethnic Groups]. Hanoi: The Vna Publishing House.

## Dış bağlantılar

* https://web.archive.org/web/20131202221448/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=508
* https://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Khang in RWAAI Digital Archive
Tay Khang dili

**Tay Khang** veya sadece **Kang**, Laos'a özgü bir Tai dilidir. Kháng ile karıştırılmamalıdır. Schliesinger (2003), Laos'un Bolikhamsai ilinde bir yerleşim alanında konuşulduğunu bildirmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* http://lacito.vjf.cnrs.fr/pangloss/corpus/show_text.php?id=crdo-TNU_TAYKHANG_SOUND Archived 2019-04-16 at the Wayback Machine
Phu Tay dili

**Phu Tay dili**, Laos, Tayland ve Vietnam'da konuşulan bir Güneybatı Tay dilidir. Isan ve Lao dillerinden farklı görünse de, bu dillerin baskın olduğu bölgelerde konuşulur ve onlardan etkilenmiştir. Phu Tay'ın Tay Khang gibi diğer Tay dilleriyle karşılaştırılması&nbsp;henüz ikna edici sonuçlar elde edecek kadar sistematik bir şekilde yapılmamıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ban Khok Kong Phu-Thai Village
* In Search for the Phutais
* Mo Yao : Phutai Healing
* Phutai Language : A comparative study of the Phutai in Thailand and Laos P.D.R.
* โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูคุณค่าของภาษาผู้ไท
* About Some Linguistic Variations in Phu Tai Pacquement, Jean. 2011. About Some Linguistic Variations in Phu Tai. Journal of Mekong Societies: Vol.7 No.1 January–April 2011, pp.&nbsp;17–38
* Multilinguisme, plurilinguisme et compétence linguistique chez les Phu Thaï du centre du Laos et du nord-est de la Thaïlande : le cas des étudiants phu thaï de l'Université de Savannakhet Pacquement, Jean and Phongphanith, Sipaseuth. 2012. Multilinguisme, plurilinguisme et compétence linguistique chez les Phu Thaï du centre du Laos et du nord-est de la Thaïlande: le cas des étudiants phu thaï de l'Université de Savannakhet. Synergies Pays Riverains du Mékong n°4 - 2012, pp.&nbsp;129–139
* Phou Thay and Brou Symbiosis Chamberlain, James R. 2012. Phou Thay and Brou Symbiosis. International Workshop: Peoples and Cultures of the Central Annamite Cordillera: Ethnographic and Ethno‐Historical Contributions – Towards a Comparative and Inter-Disciplinary Dialogue. Institute of Anthropology and Religion (Laos) and University of Gothenburg (Sweden), Vientiane.
* Languages in contact: the case for Phu Thai Pacquement, Jean. 2015. Languages in contact: the case for Phu Thai. Presentation at SEALS 25. Payap University. Chiang Mai. DOI: 10.13140/RG.2.2.36053.73441
* Contribution à l'étude du système tonal de la langue phu thai : les tons du dialecte phu thai de Ban Phak Kha Nya Phongphanith, Sipaseuth. 2017. Contribution à l'étude du système tonal de la langue phu thai: les tons du dialecte phu thai de Ban Phak Kha Nya (district de Atsaphone, province de Savannakhet, Laos. PowerPoint de soutenance: Pré-mémoire de Master 1 présenté par Sipaseuth Phongphanith. Sous la direction de Joseph Thach. Consultant du mémoire: Jean Pacquement. INALCO, Paris, France. MANUSASTRA Projet international de formation à la recherche, délocalisé à la Faculté d'Archéologie, Université royale des beaux-arts, Phnom Penh.
* Phu Thai Data for Subgrouping Southwestern Tai Pacquement, Jean and Thongmany, Vanh. 2019. Phu Thai Data for Subgrouping Southwestern Tai. Presentation at SEALS 29. 貸し会議室 KFC Hall & Rooms. Tokyo.
Tay Pao dili

**Tai Pao**, Vietnam kaynaklarında **Tai Hang Tong** (*Hàng Tổng*) olarak da bilinir, Vietnam ve Laos'a özgü bir Tay dilidir. Laos'ta Khamkeut Bölgesi, Pakkading Bölgesi ve Bolikhamxai ilinin Viengthong Bölgesi'nde konuşulmaktadır. Tai Hang Tong'un iki lehçesi vardır: Tai Pao ve Tay Yo.

## Kaynakça
Lai Tay yazısı

**Lai Tay yazısı** (), Quỳ Châu Bölgesi'ndeki Tay Yo halkının Tay Yo dilini yazmak için kullandığı bir yazı sistemidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* https://www.unicode.org/L2/L2022/22289-tai-yo-script.pdf
Sophie Cunningham

**Sophie Elizabeth Cunningham** (d. 16 Ağustos 1996), şutör gard pozisyonunda oynayan Amerikalı profesyonel basketbolcu. Women's National Basketball Association (WNBA) ekiplerinden Indiana Fever forması giymektedir.
Nyawlar

**Lao Nyawları**, **Tay Nyawları** veya **Tay Yolar** (Tay/Isan: , , Isan telaffuzu: , Khmer: ឡាវញ៉), Tayland, Kamboçya ve Laos'ta yaşayan etnik bir gruptur ve Nong Khai, Sakon Nakhon, Nakhon Phanom gibi Isan illeri ile Laos'un Bolikhamxai ve Khammouan illerinin bazı kısımlarında yaşamaktadırlar. Başlangıç ünsüzünü  olarak telaffuz eden Lao, Isan ve Nyaw telaffuzuna veya başlangıç ünsüzünü  olarak telaffuz eden Tay telaffuzuna bağlı olarak basitçe *Nyaw* veya *Yaw* olarak da anılırlar.

## Kaynakça

* https://web.archive.org/web/20070929141423/http://www.seamist.org/peoples/nyaw-thai.shtml
Giáylar

**Giáy halkı** (Vietnamca: *người Giáy* ), Laos'ta **Nhang** veya **Yang** olarak bilinir, Vietnam ve Laos'ta yaşayan bir etnik gruptur. Çoğunluğu Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu ve Cao Bằng'ın dağlık kuzey bölgelerinde yaşamaktadır. 2019'daki nüfusları 67.858'di.

## Dış bağlantılar

* Ethnologue entry
* ''Giay People In Vietnam'' at Vietnam Royal Tourism
* ''Giay in Laos'' Joshua Project
Buyei dili

**Buyei dili** (endonimi: **Haausqyaix**, ayrıca *Buyi*, *Bouyei* veya *Puyi* olarak da yazılır; ;  ya da ), Çin'in Güney Guizhou Eyaletindeki Buyei etnik grubunun konuştuğu bir dildir. Tay-Kaday dil ailesinin Tay dalındaki Kuzey Tay grubunun bir üyesi olarak sınıflandırılan dilin 2,5 milyondan fazla ana dili konuşanı vardır. Ayrıca Giay halkı ()  tarafından Vietnam'ın bazı bölgelerinde de konuşulmaktadır. Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri'nde de Çin veya Vietnam'dan göç etmiş ana dili konuşanlar yaşamaktadır. Ana dili konuşanların yaklaşık %98'i Çin'de yaşamaktadır.

## Kaynakça
Yoy dili

**Yoy dili**, Tayland ve Laos'a özgü bir Tay dilidir. Yoy dili, hızlı bir dil kayması nedeniyle kritik derecede tehlike altındadır ve bu durum sonunda dilin tamamen kaybolmasına yol açabilir.

## Kaynakça
Kuzey Tay dilleri

**Kuzey Tai dilleri**, Güneydoğu Asya'da konuşulan Tay dillerinin yerleşik bir koludur. Diller arasında Kuzey Zhuang dilleri ve Çin'de konuşulan Buyei, Laos'ta konuşulan Tay Mène ve Tayland'da konuşulan Yoy bulunmaktadır.

## Kaynakça
Lao Nyo dili

**Lao Nyo** veya **Nyo** (endonimi: **), çoğunlukla Kamboçya'nın Banteay Meanchey ilinde ve Tayland'ın Sa Kaee ilinin Aranyaprathet ilçesinde konuşulan bir Güneybatı Tay dilidir. Kamboçya'da Lao Nyo'nun 10.000 ila 15.000 arasında konuşanı bulunmaktadır. Kamboçya'daki Aun Loung Svay Chas köyünden alınan dil verilerine göre Lao Nyo, Nyo (Nyaw) yerine Lao'nun bir lehçesi olarak sınıflandırılmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
Isan dili

**Isan** veya **Kuzeydoğu Tay dili** (egzonimi: /; , ), 1893'teki Fransız-Siyam krizinin ardından Mekong Nehri'nde Lao konuşan toplulukların siyasi olarak bölünmesinden sonra Tayland'da Lao dilinin yerel gelişimini ifade etmektedir. Dil, ana dili konuşanlar tarafından **Laoca** olarak anılmaktadır.

Lao dilinin bir değişkesi olan Isan, Tay-Kaday dil ailesinin Güneybatı Tay dilleri koluna aittir. Phu Tay ve Tai Yo gibi (Lao dili dışında) "kabile" Tay dilleriyle en yakın akrabadır. Isan, Tayland hükümeti tarafından resmi olarak Tay dilinin bir lehçesi olarak sınıflandırılmıştır. (Orta) Tayca, Güneybatı Tay diliyle yakından ilişkili olmasına rağmen, farklı bir alt dal olarak sınıflandırılmaktadır. Orta Tayca ve Isan, karşılıklı olarak anlaşılabilirdir, ancak zorlukla anlaşabilirler. İki dil %80'den fazla ortak kelime dağarcığına sahip olsa da, çok farklı tonlama kalıplarına ve ünlü özelliklerine sahiptirler ve Isan'da yaygın olarak kullanılan birçok kelime Taycadan farklı olduğundan, anlaşılması güçtür.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Basic Isaan phrases Archived 2010-03-16 at the Wayback Machine (Some basic Isaan phrases with sound files).
* McCargo, Duncan, and Krisadawan Hongladarom. "Contesting Isan‐ness: discourses of politics and identity in Northeast Thailand." ''Asian Ethnicity'' 5.2 (2004): 219-234.
* Esan108 (in Thai)
Tay Yo dili

**Tay Yo** (), aynı zamanda **Tay Mène** () ve **(Tay) Nyaw** () olarak da bilinir, Güneydoğu Asya'ya özgü bir Tay dilidir. Kökeni Vietnam'daki Tai Pao ile yakından ilişkilidir ve oradan kaynaklanıyor olabilir. Bir zamanlar kendine özgü bir yazı olan Tay Yo yazısıyla yazılırdı, ancak artık bu yazı sistemi kullanılmamaktadır. Dil, Laos ve Tayland'da bölgesel olarak *Tai Mène* ve *Tai Nyaw*, Vietnam'da ise *Tai Do* ve *Tai Quy Chau* olarak bilinmektedir. Yüzeysel olarak birGüneybatı Tay dili gibi görünse de bu yalnızca yüzyıllar süren dil temasından kaynaklanmaktadır, doğru şekilde Kuzey Tay dilleri altında sınıflandırılmaktadır. Orta Tayland ve Batı Kamboçya'da konuşulan ''Nyaw'' / ''Nyo'' , Tai Yo ile aynı değildir.

## Kaynakça
Louis Pace

**Louis Pace** (24 Nisan 1948 – 20 Ekim 2025), defans bölgesinde oynamış Maltalı eski millî futbolcu.

## Hayatı
Pace, 24 Nisan 1948'de Valletta, Malta Kolonisi'da doğdu. Aktif futbol kariyerini 1966-1974 yılları arasında defans mevkiinde ülkesi Malta'daki Valletta kulübünde sürdürdü. Sahaya çıktığı 89 maçta bir gol kaydetti. 6 Ocak 1966'da Hibernians'a karşı oynanan Cassar Kupası maçında, 1974'te lig şampiyonluğunu kazandıkları maçta ve Internazionale'a karşı oynanan UEFA Kupası maçında takım kadrosunda yer almıştır.

Mayıs 1971'de İngiltere'ye karşı oynanan Avrupa Şampiyonası eleme maçı ve Mayıs 1972'de Macaristan'a karşı oynanan Dünya Kupası eleme maçı dahil olmak üzere beş maçta Malta millî futbol takımı kadrosunda kendine yer buldu.

Spor kariyeri dışında ailesine ait olan Valletta'daki Britannia Barı ile St. Julian's'ta kendisinin açtığı *Wiġi'nin Restoranı* adında tanınmış bir restoranı işletti.

Pace, 20 Ekim 2025'te memleketi Valletta'da doğal nedenlerden 77 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Louis Pace  at National-Football-Teams.com
Julia (Susam Sokağı)

**Julia**, uzun yıllar boyunca yayınlanan *[[Susam Sokağı]]* adlı çocuk programında yer alan küçük kız Muppet kukla karakteridir. Aynı zamanda yapımın ilk otizmli karakteridir. İlk defa 2015'te ekranlara gelen karakterin seslendirmesini Stacey Gordon yapmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Sesame Street in Communities – Autism section
Lao yazısı

**Lao alfabesi** veya **Akson Lao** (  ), Lao dilini ve Laos'taki diğer dilleri yazmak için kullanılan birincil yazı sistemidir. Yaklaşık olarak 1500 yılından beri kullanılmaktadır. Daha önceki biçimi olan Tay Noi yazısı, Isan dilini yazmak için de kullanılıyordu, ancak yerini Tay yazısı almıştır. 27 ünsüz harf ( ), 7 ünsüz bitişik harf ( ), 33 sesli harf (/ ) ve 4 ton işareti ( ) içermektedir.

## Kaynakça
Povidon iyot

**Povidon iyot** (**PVP-I**), **iyodopovidon** olarak da bilinen, ameliyat öncesi ve sonrasında cilt dezenfeksiyonu için kullanılan bir antiseptiktir. Hem sağlık çalışanlarının ellerini hem de bakımını üstlendikleri kişinin cildini dezenfekte amacıyla kullanılır. Küçük yaraların dezenfektasyonu için de yararlıdır. Cilde sıvı veya toz olarak uygulanabilir.

Yan etki olarak cilt tahrişi yapabilir. Büyük yaralarda kullanıldığında böbrek sorunları, yüksek kan sodyumu ve metabolik asidoz meydana gelebilir. 32 haftadan az hamilelerde veya lityum kullananlarda ve Tiroid sorunları olan kişilerde sık kullanımı önerilmez. Povidon-iyodin, povidon, hidrojen iyodür ve elementel iyodinin kimyasal bir kompleksidir. %9 ila %12 oranında kullanılabilir iyot içerir (dolayısıyla %10 povidon-iyot %1 kullanılabilir iyot içerir). Bir dizi mikroorganizmanın ölümüyle sonuçlanan iyot salınımı yoluyla çalışır.

Povidon-iyodinin kullanımına 1955 yılında başlandı. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer alan povidon-iyodin, reçetesiz olarak satılmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde toptan satış maliyeti litre başına %10'luk çözelti için yaklaşık 3,30 ila 11,40 ABD Doları'dır. Birleşik Krallık'taki bu tutar NHS'ye yaklaşık 10,86 £'a mal olmaktadır. **Betadine** dahil olmak üzere çeşitli marka adları altında satılmaktadır.

## Kaynakça
Tay Noi yazısı

**Tay Noi** (, ; , ), **Lao Buhan** olarak da yazılır, tarihi olarak Laos ve Isan'da MS 1500'den beri kullanılan bir Brahmi yazısıdır. Çağdaş Lao yazısı doğrudan bir devamıdır ve temel harf şekillerini korumuştur.

## Kaynakça
Gebelik çizgisi

**Gebelik çizgisi** **(**), gebelik sırasında karında görülen artan pigmentasyon çizgisidir. Genellikle bir santimetre (0,4 inç) genişliğinde, kahverengimsi ila siyahımsı renktedir ve pubis kemiğinden göbek deliğine kadar orta hatta dikey olarak uzanır. Değişken olarak üst karına kadar uzanabilmetkedir. İlk gebeliklerde başlangıç genellikle 3. ayda olur; ancak sonraki gebeliklerde daha erken ortaya çıkabilir. Yanaklarda koyu lekeler ve koyu meme uçları ile ilişkilidir.

Altta yatan mekanizma belirsizdir ancak östrojen artışının melanin oluşumunu artırdığına inanılmaktadır. Tanı görünüme göre konur. Belirli bir tedaviye gerek yoktur ve genellikle doğumdan sonra kaybolur. Pigmentasyon derecesi, güneşten kaçınılarak veya bölgeye güneş kremi uygulanarak azaltılabilir.

Hamile kadınların çoğu (%90'dan fazlası) az veya çok etkilenmektedir. Ten rengi koyulaştıkça çizginin seviyesi artar. Doğum kontrol hapı kullanan kişilerin %30'una kadarında, çocuklarda ve erkeklerde bu durum gelişebilir. Terim Latincede "siyah çizgi" anlamına gelmektedir.

## Kaynakça
Mường dili

**Mɰờng** (thiếng Mɰờng; ), Vietnam'daki Mường halkı tarafından konuşulan bir lehçe grubudur. Avustroasyatik dil ailesine aittirler ve Vietnamca ile yakından ilişkilidirler. Phan'a (2012) göre, Mường lehçeleri tek bir dil değildir, hatta birbirleriyle yakından ilişkili bile değildir; daha ziyade etnik olarak tanımlanmıştır ve parafiletik bir taksondur.

## Kaynakça

## Bibliyografya
*  (More)
*
*
Son Nehri (Vietnam)

**Son Nehri** veya *Troc Nehri* ( ya da ), Vietnam'ın Kuzey Merkez Sahili bölgesindeki Quảng Bình Eyaletindeki Gianh Nehri'nin bir koludur. Quảng Bình Eyaleti topraklarında akmaktadır. Nehrin 7729 m uzunluğundaki yukarı kısmı, Phong Nha-Kẻ Bàng Milli Parkı'nın kireçtaşı dağlarının içinde yeraltından akar. Son Nehri, Güney Çin Denizi'ne dökülmeden önce Quảng Trạch ilçesinin Ba Đồn kasabası yakınlarında Gianh Nehri ile birleşir.

## Kaynakça
Gianh Nehri

**Gianh Nehri** (yerel , aynı zamanda  olarak da bilinir), Vietnam'ın Kuzey Merkez Sahili'ndeki (Bắc Trung Bộ) Quảng Bình eyaletinde yer alan bir nehirdir.  uzunluğundadır.

**Gianh-[[Son Nehri (Vietnam)|Son Nehri]],** 17. ve 18. yüzyıllarda Trịnh-Nguyễn Savaşı'nın ardından Vietnam'ın bölünmesi sırasında, rakip aileler tarafından yönetilen *Đàng Ngoài* ve *Đàng Trong* arasında sınır görevi görüyordu. 1954'ten 1975'e kadar Kuzey Vietnam ile Güney Vietnam arasındaki sınır olarak kullanılan 17. paralel, Quảng Trị ilindeki Bến Hải Nehri'nde, Gianh Nehri'nin hemen güneyinde yer almaktaydı.

## Kaynakça
Đàng Trong

**Đàng Trong** (chữ Nôm: 唐冲,), aynı zamanda **Nam Hà** ( "Nehrin Güneyi") olarak da bilinir, Gianh Nehri'nin güneyinde, Nguyễn klanının egemenliği altında olan ve daha sonra Vietnam'ın güneye doğru genişlemesiyle genişleyen Vietnam bölgesiydi. Kuzeyde, Lê–Trịnh tarafından yönetilen Đàng Ngoài ile sınır komşusuydu.

## Kaynakça
Chữ Hán

**Chữ Hán** (  , ), Edebi Çince (; ) yazmak için kullanılan Çince karakterlerdir. Kızıl Nehir Deltası bölgesinin Han Hanedanlığı'na katılmasından sonra Vietnam'da resmen kullanılmaya başlandı ve 20. yüzyılın başlarına kadar kullanılmaya devam etti.

## Kaynakça
Đàng Ngoài

**Đàng Ngoài** (, lit. "Dış Topraklar"), yabancılar tarafından **Bắc Hà** (北河, "Nehrin Kuzeyi") veya *Annam Krallığı* (安南國) olarak da bilinir, 17. ve 18. yüzyıllarda Trịnh–Nguyễn Savaşı'nın sonucu olarak kuzey Đại Việt'te (şimdiki Vietnam) bir bölgeydi. Đàng Ngoài adı ilk olarak Alexandre de Rhodes tarafından *Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum*'da kaydedildi.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Đàng Trong
Tonkin

**Tonkin**, aynı zamanda **Tongkin**, **Tonquin** veya **Tongking** olarak da yazılır, Kuzey Vietnam'daki Kızıl Nehir Deltası'nı çevreleyen bölgeyi ifade eden bir egzonimdir. 17. ve 18. yüzyıllarda bu terim, Trịnh lordlarının kontrolü altındaki *Đàng Ngoài* bölgesini ifade ediyordu ve Gianh Nehri'nin kuzeyinde, 17.7. paralelde hem Kuzey hem de Thanh – Nghệ bölgelerini kapsamaktaydı.

## İleri okumalar

*
Kuzey Vietnam Bölgesi

**Kuzey Vietnam** veya ***[[Tonkin]]*** (), Vietnam'daki üç coğrafi bölgeden biridir. Üç coğrafi alt bölgeden oluşmaktadır: Kuzeybatı (Vùng Tây Bắc), Kuzeydoğu (Vùng Đông Bắc) ve Kızıl Nehir Deltası (Đồng Bằng Sông Hồng). Çin'e yakındır. Tropikal Orta ve Güney Vietnam'ın aksine, Kuzey Vietnam'da subtropikal iklimi görülmektedir.

## Kaynakça
Muonglar

**Mɰờnglar** (Mɰờng Bi lehçesi: *mõl Mɰờng*; ), Kuzey Vietnam'a özgü bir etnik gruptur. Mườnglar, tahmini 1,45 milyonluk (2019 nüfus sayımına göre) nüfusu ile 53 azınlık grubu içinde ülkenin üçüncü büyük grubudur. Mườnglar, Hòa Bình ili ve Phú Thọ ili ile Thanh Hóa ilinin bazı ilçelerindeki dağlık bölgelerde yaşamaktadırlar. Vietnamca ve Thổ diliyle akraba olan Mường dilini konuşurlar ve Vietnam (Kinh) halkıyla aynı etnik kökenden gelmektedirler.

## Kaynakça
Khaen

***Khaen*** (;"Khaen", "Khene", "Kaen", "Kehn" ya da "Ken" olarak da yazılır, , ; , , ; , ;  – *Ken*; Vietnamca: *khèn* or *kheng*), genellikle bambudan yapılmış borulardan oluşan, içine hava üflenen küçük, içi boş bir sert ağaç haznesine bağlı olan bir Laos ağız orgudur. Khaen, Laos'un ulusal çalgısıdır. Khaen müziği, aile ve sosyal uyumu destekleyen Laos yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve 2017 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'nde listelenmiştir. Kuzey Vietnam'daki etnik Lao Isan ve Tay Dam gibi bazı Tay etnik grupları ve Stung Treng ilinde yaşayan Lao nüfusu arasında ana enstrüman olarak *khaen*'i öne çıkaran bir Kamboçya dans drama türü olan *lakhon ken*'de kullanılır.**** Vietnam'da Tay halkları ve Muong halkı arasında kullanılmaktadır.

## Kaynakça
Orta Vietnam

**Orta Vietnam** ( veya ), **Merkez Vietnam**, Vietnam Devleti tarafından daha önce , Vietnam Cumhuriyeti tarafından , Fransız sömürge yönetimi altında  ya da *[[Annam]]* olarak adlandırılan bölge, Vietnam'ın üç coğrafi bölgesinden biridir.

## Kaynakça
Katu dili

**Katu** veya **Aşağı Katu**, doğu Laos ve orta Vietnam'da konuşulan bir Katu dilidir.

Vietnam'da A Lưới ilçesi de dahil olmak üzere Huế şehrinde konuşulmaktadır. 2009 Vietnam nüfus sayımına göre 61.588 Katu yaşamaktadır.

## Kaynakça
Katular

**Katu halkı** (aynı zamanda **Co Tu**, Ca Tang; ; ), Doğu Laos ve Orta Vietnam'da yaşayan yaklaşık 102.551 kişilik bir etnik gruptur. Katuik halklar arasında sayılırlar ve Mon-Khmer dilini konuşurlar. Katu dilleri Paul Sidwell tarafından geliştirilmiştir, ancak Sidwell'in çalışmaları dil engelleri nedeniyle Katuik topluluklarında yaygın olarak kullanılmamaktadır.

## Kaynakça
Ta Oi halkı

**Tà Ôi**, Vietnam'da (2019'da 52.356) ve Laos'ta (2015'te 45.991) yaşayan bir etnik gruptur.

## Kaynakça
Thổlar

**Thổ** etnik grubu (ayrıca **Keo**, **Mon**, **Cuoi**, **Ho**, **Tay Poong** olarak da bilinir), temel olarak Hanoi'nin güneybatısındaki Nghệ An ili olmak üzere, kuzey Vietnam'ın dağlık bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur. Birçok Thổ, Vietnamcaya yakın olan Tho dilini konuşmaktadır. Thổ nüfusu 2019 yılı itibarıyla 91.430'du.

## Kaynakça
Cuối dili

**Cuối dili**, **Thổ dili** olarak da bilinir, Vietnam'da yaklaşık 70.000 Thổ tarafından konuşulan bir lehçe kümesidir. Ayrıca Laos'ta, çoğunlukla Bolikhamsai ve Khammouane illerinde birkaç bin kişi tarafından da konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Ta'Oi dili

**Ta'Oi** (Ta'Oih, Ta Oi), Laos'un Salavan ve Sekong illerinde ve Vietnam'ın Huế belediyesinde Ta Oi halkı arasında konuşulan, Avustroasya dil ailesinin Katu kolunda bir lehçe sürekliliğidir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Sidwell, Paul (2005). *[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] Archived 2020-12-04 at the Wayback Machine*. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. ISBN&nbsp;
* Trần Nguyễn Khánh Phong. 2013. *Người Tà Ôi ở A Lưới*. Hà Nội: Nhà xuất bản văn hóa thông tin.
* 
* Gehrmann, Ryan. 2017. The Historical Phonology of Kriang, A Katuic Language. JSEALS Volume 10.1 (2017).
Lao Sung

**Lao Sung** veya daha yaygın olarak **Lao Soung** (Laosça: ລາວສູງ ), Laos'ta Hmong, Yao ve Tibet-Burma kökenli dağlık bölgelerde yaşayan halklar için kullanılan resmi bir Laos adıdır (diğerleri Lao Loum ve Lao Theung'dur). Lao Soung, Laos'taki Laos nüfusunun %9'unu oluşturmaktadır.

## Kaynakça
Lao Theung

**Lao Theung** veya **Lao Thoeng** (Lao: ), Laos'ta yaşayan geleneksel etnik gruplardan biridir (diğerleri Lao Loum ve Lao Soung'dur ). 1993 yılında Lao Theung, ülke nüfusunun %24'ünü oluşturmaktaydı.

## Kaynakça
Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker metriği

**Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker metriği** (**FLRW**; )homojen, izotropik, genişleyen (veya aksi takdirde, daralan) evreni tanımlayan bir yol bağlantılı, ancak mutlaka basit bağlantılı olmayan bir metriktir. Metriklerin genel formu, homojenlik ve izotropinin geometrik özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Coğrafi veya tarihsel tercihlere bağlı olarak, dört bilim insanından oluşan grup – Alexander Friedmann, Georges Lemaître, *Howard P. Robertson* ve *Arthur Geoffrey Walker* – çeşitli şekillerde **Friedmann**, **Friedmann–Robertson–Walker** (**FRW**), **Robertson–Walker** (**RW**) veya **Friedmann–Lemaître** (**FL**) olarak çeşitli şekillerde gruplandırılır. Einstein'ın alan denklemleriyle birleştirildiğinde, metrik Friedmann denklemlerini verir ve bu denklem modern kozmolojinin Standart Modeline dönüştürülmüştür ve daha sonra Lambda-CDM modeline dönüştürüldü.

## Kaynakça
Braolar

**Brao halkı** (,  ), Kamboçya-Laos sınırının her iki yakasında yaşayan bir etnik gruptur. Dünya çapında, geniş anlamda yaklaşık 60.000 Brao yaşamaktadır. Çoğunlukla güney Laos'taki Attapeu ve Champasak illeri ile kuzeydoğu Kamboçya'daki Ratanakiri ve Stung Treng illerinde yaşamaktadırlar. Kamboçya'da Braolar, Amba, Kreung, Kavet, Brao Tanap ve Lun alt gruplardan insanları içermektedir. Güney Laos'ta ise Jree, Kavet, Lun, Hamong ve Ka-ying alt gruplarına aittirler.

## Kaynakça
Brular

**Bru** (ayrıca **Bruu** veya **Bru-Vân Kiều**;    ; Laoca: ; Tayca: ; kelime anlamıyla "ormanda yaşayan insanlar"), Tayland, Laos ve Vietnam'da yaşayan yerli bir etnik gruptur. Batı Bahnaric dilini konuşan Braoların aksine, Katu dilini konuşurlar. Brular kuzeydoğu Kamboçya'da yaşamazlar. Kuzeydoğu Kamboçya'daki Lun, Kreung, Kavet, Amba ve Brao Tanap grupları aslında Bruların değil, Braoların alt gruplarıdır. Laos'taki Brao alt grupları Lun, Kavet, Jree, Ka-ying ve Hamonglardır.

## Kaynakça
Katuik halklar

**Katuik halklar** ya da **Katu halkları** ya da **Katular**, çoğunlukla Orta Vietnam'ın Truong Son bölgesinde ve Güneydoğu Laos'un dağlık bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur. Katu dillerini konuşurlar. Bu halklar arasında Vietnam'daki Katu, Ta Oi, Pacoh, Bru (Van Kieu) ve Kuy halkları bulunur. Laos'taki Katuik grupları arasında Kuy, Bru, Ta'oih, Kantu, Dakkang, Triw, Chatong ve Ngeq bulunur.

## Dış bağlantılar

* The Katuic Ethnography Project Archived 2019-06-23 at the Wayback Machine
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Katuic languages in RWAAI Digital Archive
Katanglar

**Katang** (**Kataang**) (), ağırlıklı olarak Laos'ta yaşayan bir etnik gruptur. Güneydoğu Asya'nın başka yerlerinde de yaşamaktadırlar. 2015 yılında Laos'ta 144.255 kişi yaşıyordu ve bu da onları Lao Theung'un en büyük alt gruplarından biri ve ülkedeki en büyük etnik gruplardan biri haline getirmiştir. Çoğu, güneydeki Savannakhet, Saravan ve Champasak illerinde yaşamaktadır.

## Kaynakça
Pacohlar

**Pacohlar**, Katuik halkların bir parçası olan azınlık bir etnik gruptur. 2015 itibarıyla Laos'ta 22,640 Pacoh yaşamaktadır.

## Kaynakça
81 Terpsichore

**81 Terpsichore** büyük ve çok karanlık bir asteroit kuşağı asteroitidir. Büyük olasılıkla çok ilkel bir karbonlu bileşime sahiptir. 30 Eylül 1864 tarihinde, üretken kuyruklu yıldız keşfi Ernst Tempel tarafından bulunmuştur. Adını, Yunan mitolojisinde dansın ilham perisi olan Terpsichore'dan almıştır.

2011 yılında bu küçük gezegenin fotometrik gözlemleri,  dönüş süresi ve  büyüklüğünde genlik değerleri vermiştir. Bu sonuç, önceki tespitlerle tutarlıdır. 2009 yılında bu asteroidi içeren iki yıldız örtülmesi olayı birçok yerden gözlemlenmiştir. Ortaya çıkan akorlar,  ×  boyutlarında düzgün bir eliptik kesit ile eşleşti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
82 Alkmene

**82 Alkmene** bir ana kuşağın asteroididir. Alkmene, 7 Kasım 1864'te R. Luther tarafından keşfedildi ve Yunan mitolojisi'nde Herakles'in annesi olan Alcmene'nin adını aldı. IRAS verilerine göre, Alkmene'nin çapının yaklaşık  olduğu tahmin edilmektedir. 1985 ışık eğrisi verilerine göre bir uydu olduğu öne sürülmüştür.

Asteroid Alkmene, 18 Eylül 2014 tarihinde saat 06:41 UT civarında Oğlak takımyıldızındaki görünür parlaklık 7,5 olan HIP 99229 yıldızını örtmüştür. (17 Eylül 23:41 PDT) saatlerinde Görünür büyüklük 7,5 olan HIP 99229 yıldızını örtmüştür ve Sacramento, Kaliforniya'da merkezlenmiştir. Alkmene, yaklaşık  hızında hareket eden bir tutulma gölgesi oluşturdu. Asteroit tutulmaları, yaklaşık 10 km (6,2 mil) uzaklıkta bulunan birden fazla teleskopla gözlemlendiğinde, asteroitlerin siluetinin doğru bir şekilde 2 boyutlu haritalanmasını sağlar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
86 Semele

**86 Semele** 5,5 yıllık yörünge periyodu olan büyük ve çok karanlık bir ana kuşak asteroididir. 16,6 saatlik bir periyotla dönmektedir ve her döngüde 0,13 büyüklükte değişiklik göstermektedir. Bu nesne C-tipi asteroit olarak sınıflandırılır ve muhtemelen karbonatlardan oluşur.

Semele, 4 Ocak 1866'da Alman astronom Friedrich Tietjen tarafından keşfedilmiştir. Bu, onun ilk ve tek asteroit keşfi olmuştur. Adını Yunan mitolojisinde Dionysos'un annesi olan Semele'den almıştır.

86 Semele'nin yörüngesi, onu Jüpiter gezegeni ile 13:6 ortalama hareket rezonansına yerleştirir. Bu asteroit için hesaplanan Lyapunov zamanı sadece 6.000 yıldır, bu da gezegenlerin yerçekimi pertürbasyonları nedeniyle zamanla rastgele değişecek kaotik bir yörüngeye sahip olduğunu gösterir. Bu Lyapunov zamanı, ilk 100 isimlendirilmiş küçük gezegen arasında en düşük ikinci zamandır.

## Kaynakça
 

## Dış bağlantılar
* 
*
Zeynel Üner

**Zeynel Üner** (1918, İstanbul - 16 Nisan 2012, İstanbul), Türk bir futbolcuydu. Orta saha pozisyonunda görev almıştı.

## Hayatı
1918'de İstanbul'da doğdu. 1939'a kadar Hilâl'de oynayan Üner, 1939-1942 yılları arasında Fenerbahçe'de forma giydi. Fenerbahçe ile 22 İstanbul Futbol Ligi maçında oynadı. Dizinsen yaşadığı sakatlık sonrasında futbolculuğu bırakan Üner, İETT'de çalıştı ve buradan emekli oldu. Futbolculuğu sonrasında Fenerbahçe'de Yüksek Divan Genel Kurulu üyeliği de yaptı.

16 Nisan 2012'de, İstanbul'da ölen Üner'in cenazesi, ertesi gün Kızıltoprak Camii'nde kılınan öğle namazının ardından defnedildi.

## Kariyer istatistikleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
91 Aegina

**91 Aegina** (Latince *Aegīna*dan, *Aegīnēta*) büyük bir asteroit kuşağı asteroittir. 4 Kasım 1866'da Fransız astronom Édouard Jean-Marie Stephan tarafından keşfedilmiştir. Bu, onun ikinci ve son asteroid keşfi olmuştur. İlki 89 Julia idi. Asteroidin adı, Aegina'dan gelmektedir. Aegina, aynı adı taşıyan ada ile ilişkili bir Yunan mitolojisi figürüdür.

Bu gök cismi, Güneş'in etrafında 4,17 yıllık bir periyot ve 0,105'lik bir eksantriklik ile dönmektedir. Bu nesnenin yörüngesi onu cüce gezegen Ceres'e  mesafeye getirir ve ortaya çıkan yerçekimi etkileşimi, ikincisinin kütle tahminlerini üretmek için kullanılmıştır. Asteroidin kesit boyutu 110 km'dir ve Dönme süresi altı saattir. 91 Aegina'nın yüzey rengi çok koyudur ve bu C-tipi asteroit muhtemelen ilkel bir karbonlu bileşime sahiptir. 0,7 ve 3 μm dalga boylarında absorpsiyon bantlarının gözlemlenmesi, yüzeyde hidratlanmış mineraller ve/veya buz tanelerinin varlığını göstermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Lightcurve plot of 91 Aegina, Palmer Divide Observatory, *[[Brian D. Warner|B. D. Warner]]* (2009)
* Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
* Dictionary of Minor Planet Names, Google books
* Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
* Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center
* 
*
92 Undina

**92 Undina** (Latince *Undīna*dan), büyük bir ana kuşak asteroididir. Asteroid, 7 Temmuz 1867'de Christian Peters tarafından Hamilton College Gözlemevi'nden keşfedilmiştir. Adını, Friedrich de la Motte Fouqué'nin popüler novellası *Undine*deki aynı adlı kahramandan almıştır.

Bu küçük gezegen, Tholen M-tipi asteroitlerin yoğunlaştığı bilinen Güneş'ten yaklaşık 3 AU uzaklıkta yörüngede dönmektedir. Nitekim, 92 Undina 0,25 gibi olağandışı yüksek bir albedoya ve M tipi spektruma veya Bus taksonomisinde Xc tipine sahiptir. Ancak, 3 μm dalga boyunda emilim özellikleri gösterir, bu da genellikle yüzeyde hidratlanmış silikatların varlığını gösterir. 9 μm bölgesinde, genellikle düşük kalsiyum ve demir seviyelerine sahip bir ortopiroksen formuna atfedilen zayıf bir bant bulunmaktadır. 92 Undina'nın spektrumu, Esquel meteoriti'nden elde edilen tozlu malzemeye çok benzemekle birlikte, daha yüksek bir albedoya sahiptir.

2007 yılında Colorado Springs, Colorado'daki Palmer Divide Gözlemevi'nde yapılan gözlemler, 15,941 ± 0,002 saatlik bir periyot ve 0,20 ± 0,02 magnitude parlaklık aralığına sahip bir Işık eğrisi üretmiştir. Bu, 1979'da bildirilen 15,94 saatlik süre ile uyumludur. 2014 yılında ışık eğrisi bilgilerine dayalı olarak dönme ekseni ve şeklini modelleme girişimleri sonuçsuz kaldı, ancak "kutup enleminin ekliptik düzlemden çok uzak olmadığı ve dönmenin muhtemelen retrograd olduğu"nu gösterdi.

## Kaynakça
 

## Dış bağlantılar
* Lightcurve plot of 92 Undina, Palmer Divide Observatory, *[[Brian D. Warner|B. D. Warner]]* (2011)
* Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
* Dictionary of Minor Planet Names, Google books
* Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
* Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center
* 
*
Cem Nehri

**Cem Nehri** (; ), Arnavutluk ve Karadağ arasında bulunan bir nehirdir. Nehir, Moraça Nehri'nin bir kolu olup Prokletiye Dağları'ndan başlayarak Podgorica yakınlarında Moraça Nehri'ne dökülmektedir.

Cem Nehri, iki kolu olan Vukël Cem ve Selca Cem'in birleştiği noktada tamamen oluşmuştur. Çoğunlukla birçok karstik oluşuma sahip kireçtaşı arazisinden geçer. Cem havzasının bu özellikleri, Dinar Alpleri'ni oluşturan Alpin Orojenezi'nin tektonik aktivitesinden kaynaklanmaktadır. 58,8 kilometrelik rotasında aktığı arazi, 1.200 metreden fazla bir rakımda olup, 50 metreye kadar alçaklara ulaşabilmektedir. Zeta Ovası'na ulaşmadan önce şelalelerin oluştuğu dar vadilerden ve dik kanyonlardan geçer. Morača'ya yaklaştıkça, Cem bölgesi karasal iklimden Akdeniz iklimine dönüşür. Cem'in drenaj havzası 368 kilometrekarelik bir alanı kaplar ve Adriyatik nehir havzasının bir parçasıdır.

Cem Nehri havzasında insan yerleşiminin ilk kültürel göstergeleri, Geç Bakır Çağı ve Erken Tunç Çağı'na (MÖ 3500-2300) aittir. Labeatae gibi İliryalı kabileler klasik antik çağda bölgede yaşamıştır. Sonraki bin yıllarda bölge Roma İmparatorluğu ve onun doğudaki muadili Slav beylikleri, Venedik Cumhuriyeti ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrolü altına girmiştir. Cem havzası, 20. yüzyıla kadar Kelmendi, Hoti, Gruda ve Triepshi gibi Arnavut aşiretlerinin eviydi. Nehir günümüzde Arnavutluk ve Karadağ arasında bölünmüştür.

Cem Nehri, Avrupa'nın son serbest akan nehirlerinden biridir. Nehrin havzası çok yüksek bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir ve kıyılarında yüzlerce bitki ve hayvan türü yaşamaktadır. Memeliler arasında yaban domuzu, boz ayı ve kızıl tilki bulunur. Nehrin kanyonu, kısa parmaklı yılan kartalı ve Levant atmacası gibi türler için Önemli Kuş Alanı'dır. Mermer alabalığı, nehirdeki 22 balık türünden biridir ve sürekli olarak Arnavutluk ve Karadağ'ın en az kirli nehirlerinden biri olarak sıralanır. 21. yüzyılda Avrupa'da sanayileşme, küçük hidroelektrik santrallerinin kurulması ve iklim değişikliğinin etkileri tehdit ediyor.

## Kaynakça

;Bibliyografi

* 
* 
* 
* 
*
97 Klotho

**97 Klotho** oldukça büyük bir ana kuşağı asteroittir. M tipi olmasına rağmen, radar albedosu nikel-demir bileşimine izin vermeyecek kadar düşüktür. Klotho, 21 Lutetia ve 22 Kalliope ile benzerdir, çünkü üçü de bileşimi bilinmeyen M-tipidir. Klotho, 17 Şubat 1868'de Ernst Wilhelm Tempel tarafından keşfedilmiştir. Bu, onun beşinci ve son asteroit keşfi olmuştur. Adını, Yunan mitolojisindeki üç Moirai veya Kaderlerden biri olan Klotho veya Clotho'dan almıştır.

1980 ile 1985 yılları arasında Arecibo Gözlemevi'nden yapılan 13 cm'lik radar gözlemleri, 108 km'lik bir çap tahmini elde etmek için kullanıldı.

1990 yılında, asteroit İtalya'daki Collurania-Teramo Gözlemevi'nden dört gece boyunca gözlemlendi ve 10,927 ± 0,001 saatlik bir dönüş süresi ve magnitüd parlaklık değişimi gösterdi. Bu dönem, 1971 yılında bağımsız olarak belirlenen bir değeri doğrulamaktadır.

## Kaynakça
 

## Dış bağlantılar
* 
*
2026 Uganda genel seçimleri

**2026 Uganda Genel Seçimleri**, 15 Ocak 2026'da yapılmıştır. Devlet Başkanı ve Parlamento üyeleri seçilmiştir. 1986'dan beri ülkeyi yöneten görevdeki Devlet Başkanı Yoweri Museveni yeniden aday olduğu seçimi ilk turda kazanmıştır.

## Adaylar
Haziran 2025'te, 1986'dan bu yana görevde olan mevcut Devlet Başkanı Yoweri Museveni, 2026 için adaylığını açıkladı. Ertesi ay, partisi Ulusal Direniş Hareketi'nin adayı olarak resmen ilan edildi ve 23 Eylül 2025'te seçim kurulu tarafından tanındı.

18 Ağustos 2025'te, Ulusal Birlik Platformu ve Demokrat Parti cumhurbaşkanlığı seçimi için aday kaydı yaptırmak üzere başvurdu. 24 Eylül'de seçim kurulu, Robert Kyagulanyi Ssentamu (Sahne Adıyla: Bobi Wine'ı) aday gösterdi. Kyagulanyi, 2021 genel seçimlerinde de yarışmış ve ikinci sırada yer almıştı. Ancak seçim sonuçlarını oy hileleri gibi usulsüzlükler gerekçesiyle reddetti ve Yüksek Mahkeme'ye Devlet Başkanlığı için itirazı sundu, fakat daha sonra geri çekti.

Diğer Adaylar:

# Mugisha Muntu, Ulusal Dönüşüm İttifakı
# Munyagwa Mubarak Sserunga, Yaygın Adam Partisi 
# Frank Bulira Kabinga, Devrimci Halk Partisi 
# Robert Kasibante, Ulusal Köylü Partisi (NPP)
# Nathan James Nandala Mafabi, Demokratik Değişim Forumu 
# Elton Joseph Mabirizi, Muhafazakar Parti

## Sonuçlar

## Kaynakça