Adolphe (Lüksemburg büyük dükü)

**Adolphe** (Tam adıyla Adolf Wilhelm August Karl Friedrich; 24 Temmuz 1817 - 17 Kasım 1905) 23 Kasım 1890'dan 17 Kasım 1905'teki ölümüne kadar Lüksemburg Büyük Düküydü. Nassau-Weilburg Hanedanı'nın ilk büyük dükü olup Hollanda Kralı III. Willem'in yerine geçerek Hollanda ile Lüksemburg arasındaki şahsi birliği sona erdirdi. Ayrıca Adolphe, 20 Ağustos 1839'dan 20 Eylül 1866'ya kadar Nassau Düküydü. 1866'da Nassau, Prusya Krallığı tarafından ilhak edildi.

Adolphe, babası Wilhelm'in ölümünün ardından Ağustos 1839'da Nassau Dükü oldu. Avusturya'nın Avusturya-Prusya Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından dükalık Prusya'ya bağlandı. 1815'ten 1839'a kadar Lüksemburg Büyük Dükalığı, Hollanda'nın bir parçası olarak Hollanda kralları tarafından yönetildi. Londra Antlaşması'nın (1839) ardından Lüksemburg Büyük Dükalığı bağımsızlığını kazandı ancak Hollanda ile şahsi birliğini korudu. Oğullarının ölümünden sonra Hollanda Kralı III. Willem'in yerine geçecek erkek vârisi kalmamıştı. Hollanda'da kadınların tahta çıkmasına izin veriliyordu. Lüksemburg'da ise kadınların mirasçı olmasını engelleyen Salik yasası yürürlükteydi. III. Willem'in ölümü üzerine Hollanda tacı tek kızı Wilhelmina'ya geçerken, Lüksemburg tacı Nassau Aile Paktı uyarınca Adolphe'a geçti. Adolphe 1905 yılında öldü ve yerine oğlu IV. Willem geçti.

## Biyografi
Nassau dükü Wilhelm ve ilk eşi Saksonya-Hildburghausen Prensesi Louise'in oğluydu. Adolphe'un üvey kız kardeşi Nassau'lu Sophia, İsveç Kralı II. Oscar'ın karısıydı.

### Nassau Dükü

Adolphe, babasının ölümünden sonra 22 yaşındayken Ağustos 1839'da Nassau Dükü oldu. Wiesbaden artık dükalığın başkenti olmuştu ve Adolphe 1841'de yeni inşa edilen Stadtschloss'a yerleşti. Genel olarak halkın gözünde popüler bir yönetici olarak görülüyordu. 1866 Avusturya-Prusya Savaşı'nda Avusturya İmparatorluğu'nu destekledi. Avusturya'nın yenilgisinden sonra Nassau, Prusya Krallığı'na bağlandı ve 20 Eylül 1866'da tahtını kaybetti.

### Lüksemburg Büyük Dükü
1879'da Adolphe'un üvey kız kardeşlerinden birinin kızı olan yeğeni Waldeck ve Pyrmont prensesi Emma, Hollanda Kralı ve Lüksemburg Büyük Dükü III. Willem ile evlendi. 1890 yılında tek kızları Wilhelmina, Hollanda tahtına çıktı. Ancak Salic Yasası uyarınca Lüksemburg'taki veraset hakkı elinden alındı. 1815'ten beri şahsi birlik içerisinde Hollanda'ya bağlı olan Büyük Dükalık, Nassau Aile Paktı uyarınca Adolphe'ye geçti. Adolphe, III. Willem'in baba tarafından 17. dereceden kuzeniydi. Fakat her ikisi de Oranj prensi IV. Willem'in soyundan geldikleri için üçüncü deredecen kuzendi (Adolphe, IV. Willem'in en büyük kızı Oranj-Nassau prensesi Carolina'nın büyük torunuydu). Kendisi, III. Willem'in hastalığı sırasında kısa bir süreliğine Lüksemburgun naipliğini üstlenmişti.

Adolphe o sırada 73 yaşındaydı ve Lüksemburg siyaseti hakkında çok az şey biliyordu. Devlet yönetiminden çoğunlukla uzak duruyor; 1888'den beri görevde olan Başbakan Paul Eyschen devlet işleriyle ilgileniyordu. Adolphe, 1905 yılında Lenggries'deki Schloss Hohenburg'da öldü. 1953 yılında Schloss Weilburg kilisesinin mahzenine gömüldü.

### Kişisel yaşamı
Adolphe, 31 Ocak 1844'te ilk evliliğini Rusya İmparatoru I. Nikolay'ın yeğeni olan Rusya büyük düşesi Elizaveta Mihaylovna ile St. Petersburg'da yaptı. Elizaveta, ölü doğan bir kız çocuğu dünyaya getirdikten bir yıl sonra öldü. Adolphe, 1847-1855 yılları arasında bir Kilise inşa ettirdi.

23 Nisan 1851'de ikinci kez Anhalt-Dessau prensesi Adelheid-Marie ile evlendi. Beş çocukları oldu, bunlardan sadece ikisi yetişkinliğe ulaştı.

* IV.Willem (1852–1912): Kendisinden sonraki Lüksemburg büyük dükü.
* Friedrich Paul Wilhelm (23 Eylül 1854, Biebrich- 23 Ekim 1855, Biebrich)
* Marie Bathildis Wilhelmine Charlotte (14 Kasım 1857 -  28 Aralık 1857) 
* Franz Joseph Wilhelm (30 Ocak 1859 -  2 Nisan 1875)
* Hilda Charlotte Wilhelmine (5 Kasım 1864 - 8 Şubat 1952): Baden Büyük Dükü II. Friedrich ile evlendi.

1892'de büyük dük Adolphe, babasının onayı olmadan evlendikten sonra İsveçteki unvanlarını kaybeden yeğeni Oscar'a Prens Bernadotte ve Wisborg Kontu unvanını verdi.

## Armaları

Dosya:CoA Grand Duke of Luxembourg 1890-1898.svg|alt=Coat of arms of Adolphe, 1890 - 1898|Adolphe'nin arması, 1890 - 1898
Dosya:Arms of the Grand Dukes of Luxembourg prior to 2000.svg|alt=Coat of arms of Adolphe and Grand Duke of Luxembourg in general, 1898 - 2000|Adolphe ve Lüksemburg Büyük Dükü'nün genel arması, 1898 - 2000
Dosya:Hertogdom Nassau wapen.svg|Nassau düklerinin arması