Yeremya Mektubu

**Yeremya Mektubu**, Eski Ahit'in deuterokanonik bir kitabıdır; bu mektup Yeremya'ya atfedilir ve II. Nebukadnezar tarafından Babil'e esir olarak götürülmek üzere olan Yahudilere hitap eder. Katolik Kilisesi kanonunda Baruk Kitabı'nın (**6. Baruk**) son bölümü olarak yer alır. Ayrıca Ortodoks kanonunda ayrı bir kitap olarak ve Kral James Versiyonu'nun Apokrifası'nda da yer alır.

## Yazar

Mektubun metnine göre, yazar Kitab-ı Mukaddes'teki peygamber Yeremya'dır. Kitab-ı Mukaddes'teki Yeremya Kitabı, Yeremya'nın "Kudüs'ten" Babil'deki "tutsaklara" gönderdiği bir mektubun sözlerini içerir (Yeremya 29:1–23). Yeremya Mektubu da benzer bir yazışma örneği olarak tasvir edilmektedir.

E.H. Gifford'un ifade ettiği gibi, "Yeremya'nın tutsaklara böyle bir mektup yazmış olması, ölümünden çok çağlar sonrasına kadar gerçekte yazılmamış olan bir mektubun onun adıyla onurlandırılması fikrini akla getirmiş gibi görünüyor." Geleneksel görüşe karşı, çağdaş bilim insanlarının çoğu yazarın Yeremya olmadığı konusunda hemfikirdir: bir istisna Roma Katolik yorumcu F.H. Reusch'tur. İleri sürülen başlıca argümanlar edebi niteliğin yanı sıra dini derinlik ve duyarlılıktır. J.T. Marshall, sürgün süresi için "yetmiş yıl" (Yeremya 29:10) yerine "yedi nesil" (ayet 3) kullanılmasının "Yeremya'dan uzaklaşarak uzun sürgünden yakınan birine işaret ettiğini" ekler. Yazar, İskenderiye'de yaşamış Helenistik bir Yahudi olabilir ancak kesin olarak söylemek zordur. Yeremya Mektubu'nu içeren en eski el yazmaları Yunancadır. En eski Yunanca parça (MÖ 1. yüzyıl) Kumran'da keşfedildi. Gifford, kendi zamanında "yetkin ve tarafsız eleştirmenlerin büyük çoğunluğunun" Yunancayı orijinal dil olarak kabul ettiğini bildiriyor.  Bu eleştirmenlerden biri olan Fritzsche'nin de dediği gibi, "Eğer Apokrif kitaplardan herhangi biri Yunanca yazılmışsa, bu kesinlikle öyledir."  Bu çoğunluk görüşüne en güçlü şekilde karşı çıkan kişi, İbranice bir orijinal için en ikna edici argümanı sunan C.J. Ball'du. Ancak, Yale Semitik uzmanı C.C. Torrey ikna olmamıştı: "Bir bilim insanının Ball'un titizliği ve geniş öğreniminin incelenmesi bundan daha iyisini ortaya koyamazsa, dilin muhtemelen İbranice olmadığı rahatlıkla söylenebilir." Torrey'in kendi sonucu, eserin orijinal olarak Aramice yazılmış olduğuydu. Son yıllarda görüşler değişti ve artık fikir birliği, "mektubun" aslen İbranice (veya Aramice) olarak yazıldığı yönündedir.

## Tarih
Bu çalışmanın tarihi belirsizdir. Çoğu bilim insanı, eserin belirli Ahit pasajlarına, özellikle de Yeşaya 44:9-20, 46:5-7'ye dayandığı ve dolayısıyla MÖ 540'tan daha erken olamayacağı konusunda hemfikirdir. Kumran Mağarası 7'deki tomarlar arasında bir parça (7Q2) tespit edildiğinden, MÖ 100'den daha geç olamaz. Bu Terminus Ante/Post Quem'e dair daha fazla destek, 2. Makabiler 2:1-3'teki mektuba olası bir atıf olabilir.

Yukarıda belirtildiği gibi, "yetmiş yıl" yerine "yedi nesil" ifadesinin kullanılması daha sonraki bir döneme işaret ediyor. Ball, tarihin MÖ 317-307 civarı olduğunu hesaplıyor. Tededche şöyle diyor: "Yunan dönemi boyunca, MÖ 300'den itibaren birçok Yahudi'nin yabancı kültlere ilgi duyduğu iyi biliniyor, dolayısıyla mektuptaki uyarı bu dönemde herhangi bir zamanda dile getirilmiş olabilir."

## Kanoniklik
"Mektup" Septuaginta'da ayrı bir birim olarak yer almasına rağmen, Masoretik gelenekte kanonik olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur.

Hristiyan geleneğinde kanonikliği sorusunun ortaya çıktığına dair en erken kanıt, Eusebius'un *[[Kilise Tarihi (Eusebius)|Kilise Tarihi]]* adlı eserinde aktardığı üzere, İskenderiyeli Origenes'in eserinde yer almaktadır. Origenes, Ağıtlar ve Yeremya Mektubu'nu, "İbranilerin aktardığı kanonik kitaplar" arasında, Yeremya Kitabı ile birlikte tek bir birim olarak listelemiştir ancak bilim insanları bunun kesinlikle bir kayma olduğu konusunda hemfikirdir.

Salamisli Epifanios*, Panarion* adlı eserinde Yahudilerin kitaplarında Yeremya ve Baruk'un ikinci kanonik Mektubu'nun bulunduğunu, her ikisinin de Yeremya ve Ağıtlar ile tek bir kitapta bir araya getirildiğini yazar.

İskenderiyeli Atanasius da aynı şeyden bahseder: O, Yeremya ve Baruk'un deuterokanonik Mektubunu, her ikisini de Yeremya ve Ağıtlar ile tek bir kitapta birleştirerek Eski Ahit Kanonunun bir parçası olarak dahil eder.

Kudüslü Kiril, kanonik kitaplar listesinde "Baruk, Ağıtlar ve Mektup'u da içeren bir Yeremya kitabı" olduğunu belirtir

Tertullianus, Scorpiace'ın sekizinci bölümünde mektubu etkili bir şekilde aktarır.

Laodikya Sinodu (4. yüzyıl), Yeremya, Baruk, Ağıtlar ve Mektup'un yalnızca bir kitapta kanonik olduğunu yazmıştır.

Hieronymus, Vulgata olarak adlandırılan, Kitab-ı Mukaddes'in halk tarafından kullanılan Latince çevirisinin çeviri çalışmalarının çoğunu üstlendi. İbranice metin bulunmadığı için Hieronymus, apokrif olarak adlandırdığı diğer kitaplar gibi Yeremya Mektubu'nu da kanonik olarak kabul etmeyi reddetti.

Hieronymus'un çekincelerine rağmen, mektup Vulgata'nın Eski Ahit'inde Baruk Kitabı'nın 6. bölümü olarak yer almıştır. Kral James Versiyonu da aynı uygulamayı takip eder ve Baruk'u Luther'in Kitab-ı Mukaddes'i gibi Apokrif bölümüne yerleştirir. Etiyopya Ortodoks Kilisesi'nde ise, 4. Baruk (*Yeremya Paralipomenası* olarak da bilinir) ile birlikte "Yeremya'nın Geri Kalanı"nın bir parçasını oluşturur.

Mektup, Ölü Deniz Parşömenleri arasında bulunan dört deuterokanonik kitaptan biridir (bkz. Kumran'daki Tanah). (Diğer üçü 151. Mezmur, Sirak ve Tobit'tir.) Kumran'da keşfedilen mektup kısmı Yunanca yazılmıştır. Bu, metnin daha önceki bir İbranice veya Aramice metne dayanma olasılığını dışlamaz. Ancak, elimizdeki tek metinde Yunancada düzinelerce dil özelliği mevcutken İbranicede mevcut değildir; bu, Yunanca metnin minimalist bir çeviriden daha fazlası olduğunu gösterir.

## İçerik
Mektup aslında putlara ve putperestliğe karşı bir nutuktur. Bruce M. Metzger, "kişinin bunu, kanonik Yeremya Kitabı'ndan bir ayete dayanan tutkulu bir vaaz olarak nitelendirebileceğini" öne sürüyor." Bu ayet, Aramice yazılmış tüm kitaptaki tek ayet olan Yeremya 10:11'dir .

Eser ciddi ve pratik bir amaçla yazılmıştır: Yahudilere Babillilerin tanrılarına tapınmamaları, yalnızca Rab'be tapınmaları talimatını vermek. Gifford'un ifade ettiği gibi, "yazar açıkça putperestliğin ortasında yaşayan ve dinden dönme ayartmalarına karşı uyarılmaya ve cesaretlendirilmeye ihtiyaç duyan kişilere içten bir çağrıda bulunmaktadır." Yazar, İbrani sürgünleri yedi nesil boyunca esaret altında kalacakları ve bu süre zarfında putlara tapınıldığını görecekleri konusunda uyarmıştır. Okuyucular, putların konuşma, duyma veya kendini koruma güçleri olmadan insanlar tarafından yaratıldığı için katılmamaları konusunda uyarılmıştır. Ardından putlara yönelik hicivli bir kınama gelir. Gifford'un açıkladığı gibi, bu putperestlik çılgınlığında "düşüncenin açık bir mantıksal düzenlemesi yoktur, ancak bölümler, görünüşe göre tüm kompozisyona bir tür ritmik hava vermek amacıyla tekrarlanan bir nakaratın tekrarıyla işaretlenmiştir." Sonuç, putperestlikten kaçınma uyarısını yinelemektedir.

## Ayrıca bakınız

* Kitâb-ı Mukaddes kanonu
* Apokrif
* Yeremya Kitabı
* Yeremya
* Eski Ahit
* Tanah
* Baruk'un Paralipomenası

## Kaynakça

### Özel

### Genel

#### Metinler
* Baars, W. (1961). "Two Palestinian Syriac Texts Identified as Parts of the Epistle of Jeremy," *[[Vetus Testamentum]]* 11:77–81.
* Baillet, M., et al., eds. (1962). *Les "Petites Grottes" de Qumran*, 143. Discoveries in the Judean Desert III. Oxford: Clarendon Press.
* 
* Rahlfs, Alfred, ed. (1935). *Septuaginta*, 2 vols., 2:766-70. Stuttgart: Privilegierte Württembergische Bibelanstalt.
* 
* Weber, Robert, ed. (1994). *Biblia sacra: iuxta Vulgatam versionem*, 1262–65. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft.
* Ziegler, Joseph, ed. (1957).  *Ieremias, Baruch, Threni, Epistula Ieremiae*, 494–504. Göttinger Septuaginta XV. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.

#### Çeviriler
* Ball, C. J. (1913). "Epistle of Jeremy," in *The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament*, ed. R. H. Charles, 2 vols., 1:596–611. Oxford: Clarendon Press.
* Dancy, J. C. (1972). *The Shorter Books of the Apocrypha*, 197–209. The Cambridge Bible Commentary. Cambridge: Cambridge University Press.
* Gifford, E. H. (1888). "The Epistle of Jeremy," in *The Holy Bible according to the authorized version (A.D. 1611).: With an explanatory and critical commentary and a revision of the translation by clergy of the Anglican church. Apocrypha*, ed. C. F. Cook, 287–303. London: John Murray.
* Moore, Carey A. (1977). *Daniel, Esther, and Jeremiah: The Additions*. The Anchor Bible 44. Garden City, NY: Doubleday.

#### Tanıtımlar
* 
* 
* 
* 
* Metzger, Bruce M. (1957). *An Introduction to the Apocrypha*, 95–98. New York: Oxford University Press.
* Moore, Carey A. (1992). "Jeremiah, Additions To," in *Anchor Bible Dictionary*, ed. David Noel Freedman, 6 vols., 3:698–706. New York: Doubleday.
* 
* 
* Pfeiffer, Robert H. (1949). *History of New Testament Times with an Introduction to the Apocrypha*, 426–32.  New York: Harper and Brothers.
* 
* 
* Tededche, S. (1962). "Jeremiah, Letter Of," in *The Interpreter's Dictionary of the Bible*, 4 vols., 2:822-23. Nashville: Abingdon.
* Torrey, C. C. (1945). *The Apocryphal Literature: A Brief Introduction*, 64–67. New Haven: Yale University Press.
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Wycliffe's Translation known as the Preier of Jeremye (Prayer of Jeremiah) 
* Text of the Epistle of Jeremy from CCEL
* Letter of Jeremiah in the KJV
*  (Letter of Jeremiah) in the New American Bible
* Jewish Encyclopedia: Epistle of Jeremiah
* The Catholic Encyclopedia: Baruch
* Introduction and Text of the Letter of Ieremias from the New English Translation of the Septuagint
* 2012 Translation & Audio Version