Suriye-Dürzi çatışması (2025-günümüz)

**2025 Suriye Hükûmeti - Dürzi Çatışması**, Süveyda'da Dürziler ve Suriye Geçiş Hükûmeti arasında, Temmuz 2025'ten günümüze gerçekleşmekte olan çatışmalardır.

## Savaş
Şam, Süveyda'da 11 Temmuz 2025 Cuma günü bir Dürzi şeyhinin İslam peygamberi Muhammed'e hakaret ettiği ses kaydının yayılmasının ardından meydana gelen olaylar, Suriye Geçiş Hükûmeti ve Dürziler arasında bir çatışmaya dönüşmüştür. Dürzi gruplar çatışmaların başlama sebebi olarak Şam'ı Süveyda'ya bağlayan yol üzerindeki bir güvenlik kontrol noktasında yine 11 Temmuz 2025 Cuma günü bir Dürzi tüccarın soyulduktan sonra kaçırılmasıyla başladığını iddia etmektedir. Suriye Geçiş Hükûmeti bünyesindeki silahlı gruplar çoğunlukla Dürzilerin ve Bedevi Arapların yaşadığı Süveyda'ya ve başkent Şam'daki Dürzi mahallerine saldırmışlardır ve Dürzileri katletmişlerdir. Dürzi lideri el-Hicri, “uluslararası koruma” talep ederken, İsrail, uçaklarının bazı Suriye Geçiş Hükûmeti tanklarını vurduğu açıklamıştır. 16 Temmuz 2025'te İsrail, Dürzilere destek amacıyla Şam'daki Suriye Savunma Bakanlığı merkez karargâhını vurmuştur. Suriye Demokratik Güçleri'nin bileşeni YPG-YPJ de Dürzilere desteklerini açıklamış ve gerekirse silahlı yardımda bulunabileceklerinden bahsetmiştir.

## Zaman Çizelgesi
11 Temmuz 2025'te bir Dürzi şeyhinin İslam peygamberi Muhammed'e hakaret ettiği bir ses kaydının yayılmasının çatışmanın kaynağı olduğu tahmin edilirken Dürzi kaynakları ise bir Dürzi'nin gasp edilmesi sonrası çatışmaların çıktığını iddia etmiştir.

13 Temmuz'da Bedeviler Süveyda'nın doğusundaki el-Makvas mahallesinde kontrol noktası kurarak bazı Dürzileri esir aldı; çatışmalar şehir geneline ve kırsala yayıldı. Havanlar ve ağır silahlar kullanıldı, Şam–Süveyda yolu kapatıldı. Bedevi takviyeleri Dera’dan geldi, el-Tireh köyü boşaltıldı, evler yakıldı. İçişleri Bakanlığı müdahaleye başladı, 14 Temmuz'daki lise sınavları ertelendi.

14 Temmuz 2025 tarihinde Dürzi ruhani lideri Hikmet el-Hicrî uluslararası koruma çağrısında bulunurken, Suriye hükûmeti Suveyda'ya doğrudan müdahale başlatacağını açıkladı. Aynı gün İsrail Hava Kuvvetleri, Suveyda üzerinde alçak irtifa uçuşları gerçekleştirerek Suriye ordusuna ait tankları hedef aldı ve çatışmaya fiilen müdahil oldu.

15 Temmuz'da geçici bir ateşkes ilan edilmesine rağmen, el-Hicrî hükûmetin ateşkesi ihlal ettiğini belirterek silahlı direnişin sürdürülmesi çağrısında bulundu. İsrail bu süreçte Süveyda ve çevresine yönelik hava saldırılarını artırırken, Dürzi toplumunun dayanışma gösterileri İsrail içindeki Dürziler arasında protestolara yol açtı.

16 Temmuz'da İsrail, Şam'daki Genelkurmay binasını vurdu; el-Hicrî ise ABD, İsrail, Suudi Arabistan ve Ürdün'e doğrudan müdahale çağrısı yaptı. Aynı gün Suriye hükûmeti, Suveyda'daki ihlalleri soruşturacağını duyurdu ve Dürzi liderliğiyle kapsamlı bir uzlaşıya varıldığını ilan etti; ancak el-Hicrî bu anlaşmayı reddetti.

17 Temmuz itibarıyla toplam can kaybı 516'ya ulaştı; Dürzi grupların, Bedevi sivilleri mahallelerden çıkmaya zorladığı ve bazı köylerin boşaltıldığı bildirildi.

18 Temmuz'da Bedevi güçler Süveyda'ya kapsamlı bir saldırı başlatırken, İsrail insani yardım gönderdi; Birleşmiş Milletler, her iki tarafın da ciddi insan hakları ihlalleri gerçekleştirdiğini açıkladı.

19 Temmuz'da ilan edilen yeni ateşkes sokak çatışmalarını durdurmaya yetmedi; Bedevi güçler Süveyda'nın batısına sızdı, Ürdün ise sınır geçişlerini kapattı. Gün sonunda Bedevi grupların kentten çekildiği bildirildi.

20 ve 21 Temmuz tarihlerinde kırsalda çatışmalar insansız hava araçları da kullanılarak sürdü; aynı zamanda Süveyda'dan Bedevi sivillerin tahliyesine başlandı.

22–23 Temmuz itibarıyla çatışmalar büyük ölçüde sona erdi, taraflar arasında cenaze ve esir değişimleri gerçekleşti, devlet kurumlarının yeniden yapılandırılmasına yönelik süreç başlatıldı.

25 Temmuz'da Dürzi misiler özerklik ilan ettikleri bir duyuru yayınladılar.

## Kaynakça