Hadrianapolis Muharebesi (324)

**[[Edirne|Hadrianapolis]] Muharebesi**, 3 Temmuz 324'te Trakya'da bir Roma iç savaşı sırasında gerçekleşmiştir; iki imparator I. Konstantin ve Licinius arasında yapılmıştır. Licinius büyük bir yenilgiye uğramış ve bunun sonucunda ordusu ağır kayıplar vermiştir. Konstantin kazandığı askeri ivme ile karada ve denizde daha fazla muharebe kazanmış ve sonunda Licinius'un Chrysopolis'te nihai yenilgisine yol açmıştır.

## Arka plan

Konstantin, daha önceki bir savaşta (316'da), Cibalae Muharebesi'nde Licinius'u mağlup etmiş ve Trakya ve Aşağı Mezya hariç tüm Balkan Yarımadası'nı ondan almıştı. Bir barış anlaşması yapılmasına rağmen iki imparator arasındaki ilişki hâlâ gergindi. 324 yılına gelindiğinde Konstantin çatışmayı yeniden başlatmaya hazırdı ve ordusu, Vizigotlardan veya muhtemelen Sarmatlardan oluşan bir baskın kuvvetinin peşinde Licinius'un topraklarına girdiğinde, uygun bir *[[Casus belli]]* yaratıldı. Licinius'un bu saldırıya tepkisi açıkça düşmancaydı ve Konstantin'i saldırıya geçmeye teşvik etti. Konstantin Trakya'yı tüm gücüyle işgal etti; ordusu Licinius'un ordusundan daha küçüktü ama savaşta tecrübeli birçok gazi ve İlirya bölgesini kontrol ettiği için en kaliteli yeni askerlerden oluşuyordu.

## Muharebe

Licinius, ordusunu Trakya'nın iç kesimlerindeki en büyük şehir olan Edirne (Hadrianopolis) yakınında güçlü bir konuma yerleştirmişti. Konstantin, Edirne'nin üzerinde bulunduğu Hebrus Nehri'ne gelinceye kadar Selanik'ten doğuya doğru ilerlemiş ve kendi kampını kurmuştu. Licinius, 200 stad uzunluğundaki savunma hattını şehre bakan bir yükseklik ile Hebrus'un bir koluyla birleştiği yer arasında güçlü bir konuma yerleştirdi. Konstantin, üstün sayıda askere sahip, iyi hazırlanmış ve konumlanmış bir düşmana karşı nehri geçerek inisiyatifi ele alıp muharebeye katılmadan önce iki ordu birkaç gün aynı pozisyonda kaldı.

Konstantin, birliklerini Hebrus'tan geçirmek için bir hileye başvurdu. Nehrin daraldığı ve ormanlık bir yamaç tarafından gözden kaçırıldığı uygun bir geçiş noktası fark ederek, oradan geçilecek bir köprü inşaatı yapmayı planladığı izlenimini vermek için malzeme ve halatların, seçtiği geçiş noktasından oldukça uzakta, nehir üzerinde başka bir yerde dikkat çekici bir şekilde monte edilmesini emretti. Ormanlık yamaçta gizlice 5.000 fitlik okçu ve bir süvari kuvveti topladı. Daha sonra süvarilerini dar geçitlerden geçerek nehrin üzerinden geçirdi ve beklenmedik bir şekilde düşmanın üzerine saldırdı. Sürpriz saldırı tam bir başarıydı ve ordusunun geri kalanı da aynı noktadan geçti. Licinius, nehirdeki konumu kuşatılmış haldeyken kuvvetlerini geri çekti ve daha yüksek bir yerde savunma pozisyonu aldı. Ancak bu, Konstantin'e bir kez daha inisiyatif verdi ve saldırısı yine başarılı oldu. Bunu tarihçi Zosimus'un deyimiyle "büyük bir katliam" izlemiştir. Zosimus'a göre Licinius'un ordusu 34.000 askerlik kayba uğradı, ancak bu rakam modern tarihçiler tarafından abartı olarak değerlendirilmektedir.

Saldırı sırasında Konstantin, Hıristiyan sancağı labarumun muhafızına, sancağı askerlerinin bocaladığı herhangi bir yere taşıması için talimat verdi. Bu tılsımın ortaya çıkışı kendi birliklerini cesaretlendirmiş ve Licinius'un birliklerini dehşete düşürmüştür. Uyluğundan hafif yaralanan Konstantin gün batımında saldırısını durdurdu.  Karanlık, Licinius'un ve kuvvetlerinin arta kalanlarınınBizantion'a, sahile ve filosunun güvenliğine çekilmesine izin vermiştir.

Muharebe 4. yüzyılın en büyük savaşlarından birisidir. Zosimus, Konstantin'in Licinus'un savunmasını kıran süvari hücumuna bizzat liderlik ettiğini anlatır ve Konstantin kuvvetlerinin başarısını bizzat Konstantin'in cesaretine ve savaş becerisine bağlar. Bununla birlikte, diğer dönemin açıklamaları, başarıyı birliklerin disiplinine ve Konstantin'in "iyi şansına" olan *felicitas* bağlar.

## Sonrası
Konstantin'in iç çatışma başlatma çabası ve Licinius'a karşı yürüttüğü sefer başarılı oldu. Edirne'deki savaşın ardından Konstantin, Bizantion'u kuşatmak için harekete geçti. Seferin bu noktasında Trakya ile Küçük Asya'yı ayıran dar suların kontrolü her iki imparator için de büyük önem taşıyordu. Konstantin'in oğlu Crispus, Licinius'un daha büyük filosuyla mücadelede donanmasına komuta etmiştir. Crispus'un Hellespont Muharebesi'ndeki deniz zaferinin ardından Konstantin ordusuyla birlikte Bitinya'ya geçmiştir. Savaşın son muharebesinde Boğaz'ın Asya kıyısındaki Hrisopolis'te Licinius'un ordusuyla karşılaştı. Konstantin ezici bir zafer kazanmıştır.

Başlangıçta kız kardeşinin yalvarışlarına boyun eğen Konstantin, kayınbiraderinin hayatını bağışladı, ancak birkaç ay sonra onun idam edilmesini emretti ve böylece ciddi yeminini bozdu. Bunun nedeni Licinius'un vatana ihanet eylemlerinden şüphelenilmesi ve ordu komutanlığının onun idam edilmesi için baskı yapmasıydı. Bir yıl sonra Konstantin'in yeğeni genç II. Licinius da imparatorun öfkesinin veya şüphelerinin kurbanı oldu. 326 yılında idam edilerek adı resmi yazıtlardan çıkarılmıştır. Konstantin, 286 yılında Diocletianus'un Maximianus'u ortak imparator ilan etmesine kadar tüm Roma dünyasının efendisi olan ilk kişi olmuştur.

## Ayrıca bakınız
* Bizantion Kuşatması (324)
* Konstantinopolis (İstanbul) kuşatmaları listesi

## Kaynakça

### Birincil kaynaklar
*
*Zosimus, *Historia nova*, English translation: R.T. Ridley, Zosimus: New History, Byzantina Australiensia 2, Canberra (1982).
**1814 English translation at Wikisource

### İkincil kaynaklar
*Dunstan, W.E. (2010) *Rome*, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham MD. 
*Grant, Michael (1993), *The Emperor Constantine*, London. 
*Lieu, S.N.C and Montserrat, D. (Ed.s) (1996), *From Constantine to Julian*, London. 
*Pears, E. (1909) "The Campaign against Paganism A. D. 324", *The English Historical Review*, Vol. 24, No. 93 (Jan., 1909), pp.&nbsp;1–17
*Odahl, C.M., (2004) *Constantine and the Christian Empire,* Routledge 2004. 
*Stephenson, P. (2009) *Constantine: Unconquered Emperor, Christian Victor*, Quercus, London. 
*Syvanne, I. (2015) *Military History of Late Rome 284–361* Pen and Sword, Barnsley Yorks.