Kentsel-kırsal siyasi bölünme

**Kentsel-kırsal siyasi ayrım**, siyaset biliminde bir ülkedeki ağırlıklı olarak kentsel alanlar ile ağırlıklı olarak kırsal alanlar arasında keskin bir şekilde farklılaşan siyasi görüşlerin olduğu bir fenomendir. Bu, siyasi kutuplaşmanın bir biçimidir. Genellikle kentsel alanlar daha liberal, sol kanat, seküler, ilerlemecilik, kozmopolit ve/veya çokkültürlülük siyasi tutumlar sergilerken, kırsal alanlar daha muhafazakâr, sağ kanat, dini, sağ popülist ve/veya milliyetçi siyasi tutumlar sergiler.

Kentsel-kırsal siyasi ayrım, Avustralya, Belçika, Kanada, Çin, Fransa, Macaristan, İtalya, Malezya, Hollanda, Polonya, Tayland, Türkiye, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri gibi birçok ülkede dünya genelinde gözlemlenmiştir. Siyaset bilimcileri ve gazeteciler, kentsel ve kırsal alanlar arasındaki siyasi bölünmelerin 21. yüzyılda, özellikle Büyük Durgunluk'tan beri yoğunlaştığını belirtmişlerdir. Avrupa'da, artan kentsel-kırsal kutuplaşma, merkez sol partilerin gerilemesi ve buna paralel olarak aşırı sağ ile popülist partilerin yükselişiyle çakışmıştır; bu eğilim Pasokifikasyon olarak bilinir.

## Tarihçe
### Asya
Asya'da, kentsel-kırsal siyasi ayrım Çin, Malezya, Tayland, ve Türkiye'de gözlemlenmiştir.

#### Çin
Çin'deki kentsel-kırsal çatışma, bu iki alan arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel farklılıklardan kaynaklanan karmaşık ve uzun süredir devam eden bir sorundur. Bu çatışmanın temel nedenlerinden biri, kentsel alanların nüfus ve zenginlikte hızlı bir büyüme yaşaması, kırsal göç, servetin eşit olmayan dağılımı ve kaynaklardır. Kırsal  bölgelerde ekonomi geride kalır, bu da su, elektrik ve ulaşım gibi temel altyapı eksikliğine yol açar. Ayrıca, kırsaldan kente göç, kentsel alanlarda aşırı kalabalık, konut eksikliği ve iş rekabetinin artması gibi diğer bir katkıda bulunan faktördür. Dahası, kentsel ve kırsal topluluklar arasındaki kültürel ve sosyal farklılıklar da yanlış anlamalara ve çatışmalara yol açabilir. Sorunu fark eden Çin hükûmeti, kırsal kalkınmayı teşvik etme, kırsal altyapıyı iyileştirme ve eğitim ile sağlık hizmetlerine erişimi artırma gibi çeşitli politikalar uygulayarak bu sorunu ele almaya çalışmıştır.

### Avrupa
Kentsel-kırsal ayrım, özellikle Batı Avrupa'da analiz edilmiştir. Bahsedilen ülkeler arasında Belçika, Fransa, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya, ve Birleşik Krallık gibi ülkeler yer alır. Fransa'da, sarı yelekliler hareketi, Emmanuel Macron'un politikalarının şehirlerdeki zenginleri kayırdığını ve yoksul kırsal halkı ihmal ettiğini savunmuştur. Birleşik Krallık'ta, kentsel alanlarda yaşayanlar genellikle Brexit'e karşı çıkıp Avrupa Birliği ile daha yakın bağları desteklerken, küçük kasabalarda ve kırsal alanlarda yaşayanlar Brexit'i desteklemiş ve Avrupa Birliği'nden ayrılmayı tercih etmiştir. Avrupa'daki bu kırsal alanlarda, ekonomik küreselleşme tarafından geride bırakıldığını hisseden ve büyük Avrupa şehirlerinin ve başkentlerinin çokkültürlülüğüne karşı çıkanlara hitap eden sağ popülist partiler en güçlü konumdadır.

### Kuzey Amerika
Batı Avrupa'da olduğu gibi, Kuzey Amerika'da, özellikle Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde, kentsel-kırsal çatışma giderek coğrafi bir ayrım haline gelmektedir.

#### Kanada
2021'de Ontario, Londra'daki Western Üniversitesi'nden profesörler David Armstrong ve Zack Taylor ile Calgary Üniversitesi'nden Jack Lucas tarafından yayınlanan araştırmalar, Avrupa'daki gibi, merkez sol (Liberal Parti) ve sol kanadın (Yeni Demokrat Parti, NDP) kentsel seçim bölgelerinde aşırı temsil edildiğini göstermektedir. Liberal Parti'den farklı olarak, NDP sendikalı madencilik ve ormancılık gibi ekstraktif endüstrilerin geçmişine sahip bazı kırsal alanlarda hâlâ destek bulmaktadır, özellikle Kuzey Ontario ve Britanya Kolumbiyası İç Bölgesi gibi NDP'nin hâlâ rekabetçi olduğu yerler, Kanada işçi hareketi için çok daha önemlidir. Başlıca Kanada Bozkırları gibi NDP'nin ilk merkezi olan tarım ve petrol üreten bölgelerde, Kanada Muhafazakâr Partisi 2003'teki yeniden oluşumundan beri hâkimdir ve 1960'lardan beri önceki partilerinin kırsal alanlarda aşırı temsil eğilimini devam ettirmiştir. 1990'larda Liberal Parti, kırsal Quebec'teki geleneksel desteğinin bir kısmını kaybetti ve yeni milenyumda neredeyse tamamen kentsel ve banliyö seçim bölgeleriyle sınırlı kaldı (Atlantik Kanada hariç), Muhafazakârlar ise büyük şehirlerden neredeyse tamamen dışlanarak büyük oy kaybına uğradı., Liberal Parti, üç büyük metropol alanda 86 sandalye kazanırken, Muhafazakârlar sadece sekiz sandalye elde etti.

Eyalet seçimlerindeki eğilimler genel olarak benzerdir. 2023 Alberta genel seçiminden sonra, Birleşik Muhafazakâr Parti birçok kentsel sandalyeyi kaybetmesine rağmen çoğunluk hükûmetini kazandı; Athabasca Üniversitesi'nden Paul Kellogg, kentsel-kırsal ayrımı "neslimizin en önemli siyasi sorularından biri" olarak nitelendirdi. Alberta Üniversitesi'nden siyaset bilimci Jared Wesley, Alberta'daki iki ana parti arasındaki politika farklarının küçük olduğunu, ancak her birinin temel olarak kimlik duygusuna dayalı farklı insan gruplarına hitap ettiğini öne sürdü; birçok kırsal seçmen, merkez veya merkez-sol politika tercihleri olsa bile içgüdüsel olarak kendini muhafazakâr olarak tanımlar. Kentsel seçmenler de daha az ölçüde kendilerini ilerici olarak etiketleyebilir, ancak muhafazakâr kimlik Alberta kültürel hayal gücünde çok daha eski ve dayanıklı bir imaja sahiptir. 2022 Quebec genel seçimi'nden sonra, köşe yazarı Emile Nicolas, eyaletin liberal Montreal ile geri kalan muhafazakâr ve milliyetçi eyalet arasında ikiye bölündüğünü tarif etti. 2024 Saskatchewan genel seçiminde, Saskatchewan Partisi kırsal alanlarda domine ederek çoğunluk hükûmetini korudu, ancak kentsel bölgelerde Saskatchewan Yeni Demokrat Parti'ye büyük kayıplar verdi; tarihçi Ken Coates, hiçbir partinin her iki kitleye de hitap eden bir platform sunamadığına inanıyordu.

#### Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletleri, diğer Batı demokrasileri arasında kentsel-kırsal ayrımın en belirgin örneğidir, tarihi 19. yüzyıla kadar uzanır, 21. yüzyılda devam eder ve Donald Trump'ın başkanlığı sırasında 2010'lar ve 2020'lerde artar, 2020 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimi ile birlikte bu ayrım daha net görülebilir. 2025 itibarıyla, ABD'nin en büyük 50 şehrinin belediye başkanları arasında 38'i Demokrat (%76), 9'u Cumhuriyetçi (%18) ve 3'ü Bağımsız (%6) şeklindedir.

2024 tarihli bir araştırmaya göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde kırsal muhafazakârlığın yükselişi, II. Dünya Savaşı sonrası dönemde tarımdaki teknolojik değişikliklere bağlanabilir; bu değişiklikler sermaye yoğun tarımın yükselişini ve tarım işletmelerinin artan gücünü mümkün kılmıştır. Tarım işletmeleri, sınırlı hükûmet düzenlemeleri ve iş yanlısı vergi ve harcama politikaları gibi muhafazakâr ekonomik politikaları destekledi.

Kentsel-kırsal ayrım Amerika Birleşik Devletleri genelinde tek tip değildir; bazı bölgeler hem kentsel hem kırsal alanlarda güçlü bir şekilde Demokrat (ör. Yeni İngiltere) veya Cumhuriyetçi yönündedir. Ayrıca, kırsal çoğunluk-Siyah ilçeler Demokrat oy verir, bu durum 2020 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimi ve çoğunluk-Siyah ilçelerin ilçe haritaları karşılaştırılarak görülebilir.

Amerikan güneyindeki kentsel-kırsal çatışma, iki nüfus arasındaki gerilimlere katkıda bulunan çok sayıda faktörle karmaşık ve çeşitli bir tarihe sahiptir. Bu gerilimin ana nedenlerinden biri, kentsel ve kırsal alanlar arasında ortaya çıkan ekonomik ayrılıktır. Kasabalar demiryolları, bankacılık, ticaret ve arazi sahiplerine odaklanırken, Güneydeki az sayıdaki şehir nehir veya okyanus limanları ya da tekstil üretim merkezleriydi. Kırsal Güney, pamuk, tütün ve diğer mahsullerle tarıma yönelik olmuş, bu da ekonomik ve sosyal eşitsizliklere yol açmıştır. Ayrıca, kültürel ve siyasi farklılıklar çatışmaya katkıda bulunmuştur; kırsal alanlar genellikle daha muhafazakâr ve dindar, kentsel alanlar ise daha çeşitli ve liberal eğilimdedir. Güney'deki ırksal eşitsizlik mirası da bu gerilimde önemli bir rol oynamış, birçok kırsal alan hâlâ yoksulluk ve sınırlı eğitim ve sağlık hizmetleriyle mücadele etmektedir. 1880-1940 döneminde, Güneyli demagoglar çok daha zengin iş odaklı küçük kasabalardan saygı talep eden yoksul bir tarım tabanına hitap etti. 20. yüzyıl kırsal Amerikasında, hem kuzey hem güney, Kongre ve eyalet yasama organlarında daha fazla güç sağlamak için seçim hilesi kullandı.

##### 1896 Başkanlık Seçimi
1896 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçiminde, kentsel ve kırsal alanlar arasında oy verme modellerinde önemli bir ayrım vardı. Cumhuriyetçi aday William McKinley, özellikle kuzeydoğu ve Ortabatıdaki kentsel alanlar tarafından desteklendi; burada imalat sanayi devam eden ekonomik resesyondan zarar görmüştü. McKinley'nin yüksek gümrük vergileri ve altın destekli para birimi mesajı, bu politikaları endüstriyel büyüme ve istikrarın geri kazanılması için gerekli gören kentsel seçmenlerle rezonans yarattı. Fabrika işçileri, iş vadettiği için McKinley'ye oy verdi. Öte yandan, Demokrat aday William Jennings Bryan, özellikle Güney ve Batı'daki kırsal alanlar tarafından desteklendi. Bryan, buğday, pamuk ve diğer tarım ürünlerinin fiyatlarında hızlı enflasyon talep etti ve bunu serbest gümüş kullanımıyla para olarak gerçekleştirmeyi önerdi. Onun popülist ekonomik platformu, düşük mahsul fiyatları ve borçlarla mücadele eden çiftçilere hitap etti. Kentsel işçiler, serbest gümüşün fiyatları artıracağını ancak ücretleri yükseltmeyeceğini korkusuyla karşı çıktı. Bryan kampanyası öncelikle çiftçilere hitap etti ve kentsel işçilere refahlarının ancak çiftçiler önce refaha kavuşursa mümkün olacağını söyledi. Bryan, bu noktayı Chicago'da, şehrin yanıp kül olmasından sadece 25 yıl sonra verdiği "Altın Haç" konuşmasında açıkça dile getirdi. Şöyle dedi: "Şehirlerinizi yakın ve çiftliklerimizi bırakın, şehirleriniz yeniden yükselecektir; ama çiftliklerimizi yok edin, ülkenin her şehrinin sokaklarında çimenler büyüyecektir."

Bryan'ın "bizim çiftliklerimiz" ve "sizin şehirleriniz" karşıtlığı şehirlerde iyi karşılanmadı; şehirler %59 oranında McKinley'ye oy verdi. Ülkenin tüm sanayi şehirleri arasında Bryan sadece iki tanesini kazandı (Troy, New York ve Fort Wayne, Indiana). Ana işçi sendikaları Bryan'ı desteklemekte tereddüt etti çünkü üyeleri enflasyondan korkuyordu. Demiryolu işçileri özellikle Bryan'ın gümüş programlarının, depresyonda finansal olarak zayıf olan ve tahvilleri altınla ödenen demiryollarını iflas ettireceğinden endişe etti. Fabrika işçileri, madenciler ve çiftçilere yardım için enflasyonun bir avantaj sağlamadığını gördü, çünkü kentsel yaşam maliyetleri fırlayacak ve bu onlara zarar verecekti. McKinley kampanyası, özellikle Ortabatı ve komşu eyaletlerdeki yetkin işçilere özel dikkat gösterdi. Gizli anketler, demiryolu ve fabrika işçilerinin büyük çoğunluğunun McKinley'ye oy verdiğini gösteriyor. Genel olarak, McKinley, kentsel alanlardaki güçlü desteği sayesinde 271 seçmen oyuyla Bryan'ın 176 oyuna karşı seçimi kazandı.

### Okyanusya
#### Avustralya

Avustralya'nın iki büyük siyasi partisi vardır, yani merkez sol Avustralya İşçi Partisi ve merkez sağ Koalisyon. Koalisyon, iki merkez sağ parti arasında bir siyasi grup ve resmi koalisyondur: Liberal Parti (çoğunlukla kentsel alanlarda bulunur) ve Ulusal Parti (bölgesel ve kırsal alanlarda bulunur).

Kentsel (özellikle şehir içi) bölgeler ile ülkenin geri kalanı (bölgesel, kırsal ve uzak alanlar) arasında siyasi bir ayrım vardır. Bu ayrım, Avustralya Başkent Bölgesi hariç ülke genelinde mevcuttur. Bölgesel ve kırsal alanlar ile birçok şehrin dış banliyöleri (özellikle Sidney), şehir içi seçim bölgelerine göre daha muhafazakârdır. İki büyük parti dışında, sağ kanat Pauline Hanson'ın Tek Ulus partisi desteğini çoğunlukla bölgesel alanlardan, özellikle madencilik geçmişi olan yerlerden, örneğin Yeni Güney Galler'deki Hunter Bölgesi ve Queensland'in birkaç bölgesinden alırken, sol kanat Avustralya Yeşiller desteği çoğunlukla ilerici seçmenlerden, özellikle başkentlerin şehir içi banliyölerindeki genç seçmenlerden (özellikle Melbourne, Brisbane ve Canberra ve daha az ölçüde Sidney) toplar. Teal bağımsızlar da normalde Liberal oy veren Sidney, Melbourne ve Perth'ün şehir içi bölümlerinde ve şehir içi Hobart'ta destek artışı görmüştür.

Tarihsel olarak, federal düzeyde en muhafazakâr eyaletler kuzey eyaletleri ve bölgeleri (Queensland, Batı Avustralya ve Kuzey Bölgesi) ile Tazmanya'dır. Modern zamanlarda, Queensland en muhafazakârken, Tazmanya daha muhafazakâr eğilimli hale gelmektedir; buna karşılık Batı Avustralya, 2022 Avustralya federal seçiminde Anthony Albanese'ye zafer kazandırarak İşçi Partisi'ne kaymıştır. Bu iki eyalet, nüfusun %50'sinden azının başkentte (sırasıyla Brisbane ve Hobart) yaşadığı tek eyaletlerdir ve 2019 Avustralya federal seçiminde Scott Morrison'a zafer kazandıran eyaletler olarak kabul edilir. Ulusal Parti bölgesel ve kırsal alanlarda baskındır, Liberal Parti ise birçok dış banliyöde hâkimdir. Sidney'de kuzey-güney ayrımı vardır; geleneksel olarak, Sidney Limanı'nın kuzeyindeki Sidney bölümleri Liberal'e (bazı istisnalar dışında), güneyindeki alanlar ise İşçi Partisi'ne (federal Cook ve Hughes sandalyelerini içeren Sutherland Shire hariç) oy verir. 2022 federal seçiminden beri, Liberal Parti Sidney'de Liman'ın güneyinde bulunan sadece üç federal sandalyeye sahiptir: Banks, Cook ve Hughes.

Bölgesel ve kırsal seçim bölgelerinde Koalisyon 31 federal sandalye tutarken, İşçi Partisi sadece 12 sandalye tutar; bunların hiçbiri Queensland, Batı Avustralya veya Güney Avustralya'da değildir ve Tazmanya'da sadece ikisi (Franklin ve Lyons) bulunur, ilki Hobart'ın bazı kısımlarını içerir. Karşılaştırma olarak, Koalisyon başkentlerde az sayıda federal sandalye tutar: Sidney'de yedi, Melbourne'da üç, Brisbane'de dört, Perth'te iki ve Adelaide'de bir. Canberra, Hobart veya Darwin'de hiç sandalye tutmazlar. Yine de, liberal muhafazakârlık baskın muhafazakârlık biçimidir ve Koalisyon'un ideolojisidir, bu nedenle bölgesel-kırsal ayrım, Avustralya'da eşcinsel evlilik gibi konuları etkilemez; bu, Malcolm Turnbull'un Koalisyon hükûmeti altında yasallaştırılmıştır. Çoğu seçim bölgesi, bölgesel, kırsal ve metropoliten, 2018 Evlilik Yasası Posta Anketi'nde çoğunluk lehte oy kaydetmiştir. Çoğunluk karşı oy kaydeden seçim bölgeleri, büyük Hristiyan ve Müslüman topluluklara sahip başkentlerin belirli dış banliyölerindeydi (özellikle Büyük Batı Sidney ama aynı zamanda Melbourne'un bazı kısımları). Bunlardan bazıları Liberallerin elindeyken, çoğu İşçi Partisinin elindedir.

2023 Avustralya Yerli Sesi referandumu sonuçları, kentsel-kırsal siyasi ayrımın bazı kanıtlarını gösterdi. %70'in üzerinde lehte oy döndüren dört seçim bölgesi, Melbourne, Sidney ve Canberra'nın CBD'lerine odaklanan adaş seçim bölgeleri ile Albanese'nin iç Sidney seçim bölgesi Grayndler idi. Buna karşılık, %20'den az lehte oy döndüren tek beş seçim bölgesi—Maranoa, Flynn, Capricornia, Hinkler ve Dawson—hepsi güney ve orta Queensland'daki kırsal seçim bölgeleriydi.

## Kaynakça