Theodora Palaiologina

**Theodora Doukaina Komnene Palaiologina** (; -4 Mart 1303), Bizans İmparatoru VIII. Mihail Paleologos'un eşiydi.

## İznik İmparatoriçesi
Akropolites, Theodora'nın babasını genç yaşta kaybettiğini belirtir. Annesini de 1250'lerde kaybetmiştir. Bu iki kaybın ardından Theodora, "onu kızı gibi sevdiği" söylenen büyük amcası III. İoannis tarafından büyütülmüştür. 1253 yılında III. İoannis, Theodora'nın aile bağları ve askeri yetenekleri sayesinde giderek yükselen bir üne kavuşan Mihail Palaiologos ile evlenmesini sağlamıştır.

III. İoannis, 3 Kasım 1254'te öldü. Yerine tek oğlu II. Theodoros geçti; ancak dört yıl sonra ölen Theodoros, yedi yaşında bir genç olan tek oğlu IV. İoannis'i geride bıraktı. Mihail, önce IV. İoannesi'in naibi oldu. Son adım, 1259'un başında Mihail ve İoannesi'in ortak imparator olarak taç giymesiyle geldi. Theodora'nın bu dönemde imparatoriçe olarak taç giydiğine dair net bir gösterge yoktur, ancak Alice-Mary Talbot, tarihçi Yeoryos Pahimeris'in imparatorluk çiftini daha az gösterişli kıyafetler giyen genç İoannis ile karşılaştırdığını belirtir.

## Doğu Roma İmparatoriçesi
25 Temmuz 1261'de Alexios Strategopoulos, Dördüncü Haçlı Seferi sonucunda parçalanmış olan Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'i ele geçirdi. Generalinin başarısından faydalanan Mihail, 15 Ağustos 1261'de şehre girdi ve kısa süre sonra Theodora ve çocukları da onu takip etti. Eylül ayında Mihail, Ayasofya'da ikinci kez imparator olarak taç giydi. D. Geanakoplos, Theodora'nın da ikinci bir taç giyme töreni aldığını varsaysa da, bu Pahimeris tarafından açıkça belirtilmemiştir.

Bu başarıya ulaştığı sıralarda, Theodora evliliğinde bir krizle karşı karşıyaydı. Pahimeris'e göre, Mihail, ölümünden önce III. İoannis ile kısa bir süre evli kalmış olan Hohenstaufen'li Anna-Constance'a âşık oldu; Theodora'ya kendisiyle evlenmesi halinde boşanmayı teklif etti. Theodora bunu öğrenince, Patrik Arsenios Autoreianos'tan yardım istedi. Patrik, imparatorla yüzleşip planlarından vazgeçmesi için baskı yaptı. Mihail pes etti ve Anna'nın Aralık 1261'de memleketine dönmesine izin verdi.

Theodora'nın kocasının saltanatındaki siyasi rolüne dair çok az kanıt bulunmaktadır. Genellikle iki kızı Anna ve İrene'nin evlilikleriyle ilgilenmiştir. Ayrıca, gözden düşen saray mensuplarının af dilemesi için de müdahalede bulunmuştur. Faaliyetlerine dair kanıtlar, öncelikle manastır topluluklarına verdiği destekle ilgilidir. Patmos ve Lembiotissa manastırlarının arşivlerinden, 1259-1281 yıllarına ait, Theodora'nın aktif katılımını kanıtlayan bir dizi belge günümüze ulaşmıştır. Mihail, 1274'teki İkinci Lyon Konsili'nde kilise birliği politikası izlerken, Theodora'nın başlangıçta birlik karşıtlarına sempati duyduğunu gösteren kanıtlar mevcuttur. Mihail'i fikrini değiştirmeye ikna edemeyince, görünüşe göre Mihail'e olan sadakatinden dolayı bu politikayı desteklemiştir; zira daha sonra 1283'te alenen fikrini değiştirmek zorunda kalmıştır 

## VIII. Mihail'in ölümünden sonra
Mihail'in 1282'deki ölümünden bir süre sonra Theodora, 10. yüzyılda kurulan Lips Manastırı'nın (şimdiki Fenari İsa Camii) restorasyonunu üstlendi ve bir manastır ekledi. Manastırı yeniden inşa ederken, Vaftizci Yahya'ya adanmış ikinci bir kilise daha ekledi. Talbot, Lips Manastırı'na olan ilgisinin bir nedeninin, mevcut gelenek gereği kızları ve torunlarının yaşlılıklarında emekli olabilecekleri bir yer sağlamak olduğunu açıklıyor. Bir diğer neden ise, Mihail'in Hristiyan cenaze töreninden mahrum bırakıldığını gören ailesi için bir dinlenme yeri sağlamaktı. Talbot bu durumu:

"Dul imparatoriçe ve ailenin reisi olan Theodora, şüphesiz kendisi ve torunları için uygun bir cenaze töreni düzenlemeye kararlıydı." diye açıklıyor.

## Ölümü
Theodora, kısa bir hastalıktan sonra 4 Mart 1304'te öldü. Oğlu, II. Andronikos görkemli bir cenaze töreni hazırladı ve birkaç yıl önce mezarını hazırladığı Lips Manastırı'ndaki Vaftizci Yahya Kilisesi'ne defnedildi. Cenaze töreni Theodore Metokhites tarafından yapıldı.

## Çocukları
Theodora ve VIII. Mihail'in yedi çocuğu vardı:

* Bulgaristan İmparatoru III. İvan Asen ile evlenen Irene Palaiologina (yaklaşık 1256–1328'den önce)
* II. Andronikos (1259–1332)
* Epir Kralı II. Michael'ın üçüncü oğlu Demetrios/Michael Komnenos Doukas ile evlenen Anna Palaiologina (c. 1260–1299/1300)
* İkinci kuzeni Eirene Raoulaina ile evlenen Konstantinos Palaiologos (1261–1306)
* Gürcistan Kralı VI. Davit ile evlenen Theodora Palaiologina
* Trabzon İmparatoru II. İoannis ile evlenen Eudokia Palaiologina
* Theodore Palaiologos
* Manuel Palaiologos

## Kaynakça