Anura Kumara Dissanayake

**Dissanayaka Mudiyanselage Anura Kumara Dissanayake** (d. 24 Kasım 1968), genellikle baş harfleri **AKD** ile anılır, 23 Eylül 2024'ten beri Sri Lanka'nın 10. cumhurbaşkanı olarak görev yapan Sri Lankalı bir politikacıdır. Janatha Vimukthi Peramuna (JVP) ve Ulusal Halk Gücünün (UHG) mevcut parti lideridir.

Okul günlerinden bu yana JVP'nin içinde yer alan Dissanayake, 1995 yılında JVP politbürosuna katılmadan önce üniversitede öğrenci siyasetinde aktif rol almıştır. Eylül 2000'den bu yana parlamento üyesi olan ve ulusal listeden atanan ya da seçilen Dissanayake, 2004-2005 yılları arasında tarım, hayvancılık, arazi ve sulama bakanı, 2015-2018 yılları arasında ise muhalefet lideri olarak görev yapmıştır. Partinin 2 Şubat 2014 tarihinde düzenlenen 17. Ulusal Kongresinde JVP'nin lideri olarak seçilmiştir.

## İlk yılları, eğitimi ve öğrencilik siyaseti
Dissanayake Mudiyanselage Anura Kumara Dissanayake, 24 Kasım 1968'de Sri Lanka'nın Merkez İli, Matale ilçesi, Galewela köyünde doğdu. Babası bir ofis çalışanı, annesi ise ev hanımıydı. Bir kız kardeşi vardır.

Aile Kuzey Merkez ilindeki Anuradhapura bölgesine taşındı ve Thambuthegama'ya yerleşti. Dissanayake eğitimini Thambuthegama Gamini Maha Vidyalaya ve Thambuthegama Merkez Kolejinde aldı ve kolejden üniversiteye giren ilk öğrenci oldu. Okul günlerinden itibaren JVP ile ilişki kurdu ve üniversite yıllarında öğrenci siyasetinde aktif oldu. 1987 yılında JVP'ye katıldı ve özellikle 1987-1989 JVP Ayaklanması'nın başlamasıyla birlikte tam zamanlı siyasi faaliyetlerde bulunmaya başladı. Anura tarafından "Sunil Aiya" olarak adlandırılan kuzeni Sunil Dissanayake ile birlikte katıldı. Dissanayake başlangıçta Peradeniya Üniversitesine kaydoldu ancak ayaklanma sırasında güvenlik endişeleri nedeniyle okulu bırakırken kuzeni Sunil tutuklandı, işkence gördü ve öldürüldü. Anura saklanarak hayatta kalmayı başardı ve siyasi olmayan ailesi taciz edildi ve bir dal örgü kulübesinden yeni taşındıkları mütevazı tuğla evleri Anura'ya bir uyarı olarak yakıldı. JVP'ye yönelik baskılar sona erdikten ve durum güvenli hale geldikten sonra 1992 yılında Kelaniya Üniversitesine geçiş yaptı ve eğitimini tamamlayarak 1995 yılında Bachelor of Science derecesi ile mezun oldu.

## Siyasi kariyeri

### JVP politbürosu
1995 yılında Sosyalist Öğrenciler Derneğinin Ulusal Organizatörü oldu ve JVP'nin Merkez Çalışma Komitesi'ne atandı. 1998'de JVP'nin politbürosuna atandı. JVP, 1994 Sri Lanka parlamento seçimlerinde Somawansa Amarasinghe yönetiminde ana akım siyasete yeniden giren Chandrika Kumaratunga'yı destekledi. Ancak parti daha sonra Kumaratunga yönetimini şiddetle eleştirmeye başladı.

### Bakanlık
JVP'nin ulusal listesinden 2000 Sri Lanka parlamento seçimlerinin ardından 2000 yılında parlamentoya girdi ve 2001 Sri Lanka parlamento seçimlerinin ardından yeniden atandı. JVP, 2004 yılında Sri Lanka Özgürlük Partisi (SLÖP) ile ittifak yaparak 2004 parlamento seçimlerinde Birleşik Halk Özgürlük İttifakının (BHÖİ) bir parçası olarak yarıştı ve parlamentoda 39 sandalye kazandı. Dissanayake, BHÖİ'den Kurunegala ilçesinden parlamentoya seçildi ve Şubat 2004'te Cumhurbaşkanı Kumaranatunga tarafından SLFP-JVP ortak hükümetinde tarım, hayvancılık, arazi ve sulama bakanı olarak atandı. JVP lideri Amerasinghe'nin Cumhurbaşkanı Kumaranatunga'nın Kuzey ve Doğu illerinde Tamil İlam Kurtuluş Kaplanları ile tartışmalı ortak tsunami yardım koordinasyonuna karşı çıkmaları nedeniyle BHÖİ'den çekilme kararının ardından 16 Haziran 2005 tarihinde diğer JVP bakanlarıyla birlikte bakanlık portföyünden istifa etti.

### JVP parti lideri
2 Şubat 2014 tarihinde, JVP'nin 17. Ulusal Kongresi sırasında Dissanayake, Somawansa Amarasinghe'nin yerine JVP'nin yeni lideri olarak seçildi. Lider olarak seçilmesinin ardından, ikinci ayaklanma sırasında JVP tarafından işlenen cinayetler için özür diledi.

2015 parlamento seçimlerinin ardından Eylül 2015'ten Aralık 2018'e kadar muhalefet lideri olarak görev yapmıştır.

### 2019 cumhurbaşkanlığı seçimi
18 Ağustos 2019 tarihinde, JVP liderliğindeki bir siyasi ittifak olan Ulusal Halk Gücü, Dissanayake'nin 2019 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde cumhurbaşkanı adayı olacağını açıkladı. Dissanayake 418.553 oy alarak %3 oy oranıyla üçüncü sırada yer aldı.

### 2024 cumhurbaşkanlığı seçimi
29 Ağustos 2023 tarihinde UHG, Dissanayake'nin 2024 yılında tekrar başkanlığa aday olacağını açıkladı. İlk oy sayımında Dissanayake %42,31 ile oyların çoğunu kazanırken onu %32,76 ile SJB adayı Sajith Premadasa takip etti. Hiçbir aday çoğunluğu kazanamadığı için ikinci tur oy sayımı yapıldı. İkinci sayımın ardından oyların %55,89'unu alan Dissanayake kazanan ilan edildi. Dissanayake'nin zaferi büyük ölçüde ülkenin devam eden ekonomik krizinin ortasında önceki hükümetlerden duyulan memnuniyetsizliğe bağlandı.

## Cumhurbaşkanlığı (2024-günümüz)
Dissanayake 23 Eylül 2024 tarihinde cumhurbaşkanlığı sekretaryasında cumhurbaşkanı olarak göreve başladı. Cumhurbaşkanı olarak yaptığı açılış konuşmasında, ülkenin değişmesinin zaman alacağını yineleyerek, yetki belgesinde sıralanan taahhütleri yerine getirme sözü verdi. Ayrıca yeni bir hükümetin kurulabilmesi için parlamento seçimlerinin yapılması önerisine de değindi.

Dissanayake geçici kabinesine Ananda Wijepala'yı cumhurbaşkanının özel sekreteri, Nandika Sanath Kumanayaka'yı cumhurbaşkanının sekreteri, Ravi Seneviratne'yi Kamu Güvenliği Bakanlığı sekreteri ve Sampath Thuyacontha'yı Savunma Bakanlığı sekreteri olarak atadı.

Dissanayake'nin parlamentodaki koltuğunun boş olması nedeniyle Lakshman Nipuna Arachchi, Kolombo bölgesi milletvekili olarak eski milletvekilinin yerine atandı.

Dissanayake, Kolombo Başpiskoposu Kardinal Malcolm Ranjith'i ziyaret ederek hayır dualarını aldı ve daha sonra 2019 Paskalya Pazarı bombalamalarına ilişkin gerçeği ortaya çıkarma sözü verdi.

24 Eylül'de Dissanayake, milletvekili Harini Amarasuriya'yı başbakan olarak atadı ve bu görevi üstlenen üçüncü kadın oldu. Ayrıca onu eş zamanlı olarak adalet, eğitim ve çalışma bakanı olarak atadı. Amarasuriya'nın yanı sıra Dissanayake, Parlamento'daki bir başka UHG milletvekili olan Vijitha Herath'ı da kabinesine atadı. Aynı günün ilerleyen saatlerinde Sri Lanka'nın 16. Parlamentosunu feshetti ve 14 Kasım'da yapılması planlanan erken yasama seçimleri için çağrıda bulundu.

## Siyasi pozisyonlar
Dissanayake medyada Marksist ve neo-Marksist olarak nitelendirilmektedir. 2024 cumhurbaşkanlığı kampanyası sırasında Dissanayake, iktidara geldikten sonraki 45 gün içinde o sırada görevde olan parlamentoyu feshetme ve politikaları için genel yetki isteme sözü verdi. Dissanayake 2024'te yolsuzlukla ve yoksullukla mücadele platformunda yarıştı. Kolombo merkezli piyasa yanlısı düşünce kuruluşu Advocata Institute CEO'su Dhananath Fernando, Dissanayake'nin "artık ticaret yanlısı bir yaklaşımı savunduğunu, tarife yapısının basitleştirilmesini, iş ortamının iyileştirilmesini, vergi idaresinde reform yapılmasını, yolsuzluğun sona erdirilmesini ve özel sektörün büyümenin motoru olarak konumlandırılmasını vurguladığını, ancak borç müzakereleri konusundaki tutumu belirsizliğini koruduğunu" söyledi.

### Vergi reformu
Dissanayake, Wickremesinghe hükümetini ve Uluslararası Para Fonunu son derece eleştirerek IMF'nin sadece yolsuzluğa bulaşmış rejimleri kurtarmak istediğini iddia etti. IMF'nin bazı koşullarının yeniden müzakere edilmesi gerektiğini, örneğin faiz dışı fazla hedefini tutturmak için harcamaları azaltırken, daha iyi performans gösterdiği için kazandığın kadar öde vergisi gibi bazı vergilerin azaltılması gerektiğini belirtti. Hükümetinin sosyal yardımları arttıracağını ve gıda, sağlık hizmetleri, tıbbi ekipman ve eğitim hizmetleri gibi temel kalemler üzerindeki katma değer vergilerini kaldıracağını belirtmiştir. Hükümeti hayat pahalılığını azaltacak ve zenginlerin işlerini desteklerken vergilerini arttıracaktır. Dissanayake başkanlığa geldiğinden beri ülkenin IMF ile olan anlaşmasını devam ettirme taahhüdünde bulundu.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Parlamento profili