AN/SPY-6

**AN/SPY-6**, RTX Corporation (önceki adıyla Raytheon) tarafından geliştirilen ve üretilen, aktif elektronik taramalı dizi (AESA) prensibine dayalı üç boyutlu bir radar sistemidir. Amerika Birleşik Devletleri Donanması (USN) envanterinde hizmet vermektedir. Bu sistem, Flight III Arleigh Burke sınıfı muhriplerde entegre hava ve füze savunması sağlamakta. Flight IIA Arleigh Burke muhriplerinin modernizasyonu, Constellation sınıfı fırkateynler, Gerald R. Ford sınıfı uçak gemileri, America sınıfı amfibi hücum gemileri (LHA-8 ve sonraki gemiler) ile San Antonio sınıfı amfibi çıkarma gemilerine entegrasyonu için çeşitli varyantları geliştirme aşamasındadır. AN/SPY-6 radarının ABD Donanmasına ilk teslimatı 20 Temmuz 2020 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Birleşik Elektronik Tip Tanımlama Sistemi’ne (Joint Electronics Type Designation System – JETDS) göre “AN/SPY-6” tanımlaması, Kara-Deniz Kuvvetleri (Army-Navy) ortak elektronik cihazlarının yüzey gemisi gözetleme radarı kategorisindeki altıncı tasarımı ifade eder. JETDS sistemi, günümüzde ABD Savunma Bakanlığı’na (Department of Defense) ait tüm elektronik sistemlerin adlandırılmasında da kullanılmaktadır.

## Gelişim
Ekim 2013’te Raytheon, yaklaşık 386 milyon ABD doları tutarında, “maliyet-artı-teşvik ücreti” (cost-plus-incentive-fee) esasına dayalı bir sözleşme ile Mühendislik ve Üretim Geliştirme (Engineering and Manufacturing Development – EMD) aşamasında; Hava ve Füze Savunma S-band Radarı (Air and Missile Defense Radar – AMDR-S) ile Radar Takım Denetleyicisi’nin (Radar Suite Controller – RSC) tasarımı, geliştirilmesi, entegrasyonu, test edilmesi ve tesliminden sorumlu tutulmuştur. Eylül 2010’da ABD Donanması, S-band radar ve RSC sistemlerinin geliştirilmesi amacıyla Northrop Grumman, Lockheed Martin ve Raytheon şirketleriyle teknoloji geliştirme sözleşmeleri yapmıştır. X-band radarın geliştirilmesi ise ayrı sözleşmeler kapsamında yürütülecektir. Donanma, AMDR sistemini Flight III Arleigh Burke sınıfı destroyerlere entegre etmeyi planlamaktadır; bu sürecin 2016 civarında başlaması öngörülmüştür. Söz konusu gemiler hâlihazırda Lockheed Martin tarafından üretilen Aegis Muharebe Sistemi ile donatılmıştır.

2013 yılında ABD Donanması, “gelecekteki tehditler” karşısında sınırlı yeteneklere sahip daha küçük bir sistemi benimseyerek program maliyetini yaklaşık 10 milyar ABD doları azaltmıştır. Aynı yıl itibarıyla program kapsamında toplam maliyeti yaklaşık 6,6 milyar ABD doları olan 22 radarın teslim edilmesi planlanmıştır. Seri üretim birim maliyetinin yaklaşık 300 milyon ABD doları olacağı öngörülmüştür. Testlerin 2021 yılında, ilk operasyonel kabiliyetin (Initial Operating Capability – IOC) ise Mart 2023’te elde edilmesi planlanmıştır.

Lockheed Martin’in itirazı üzerine ABD Donanması söz konusu sözleşmeyi geçici olarak durdurmak zorunda kalmıştır. Lockheed, Ocak 2014’te resmi olarak protestosunu geri çekmiş ve bu adım Donanma’nın “çalışmayı durdurma emrini” (stop work order) kaldırmasına olanak sağlamıştır.

Mart 2022’de Raytheon, ABD Donanması envanterine girecek tüm yeni suüstü gemilerinin SPY-6 radar ailesiyle donatılmasını öngören 3,2 milyar ABD doları tutarında bir sözleşme imzalandığını duyurmuştur.

Ekim 2025’te Raytheon, Almanya’nın F127 tipi fırkateynleri için SPY-6(V)1 radar sistemini seçtiğini açıklamış ve Almanya bu sistemin ilk uluslararası müşterisi olmuştur.

## Teknoloji
SPY-6 sistemi, iki ana radar ve sensörleri koordine eden bir Radar Takım Denetleyicisinden (Radar Suite Controller – RSC) oluşur. S-band radarı; hacim araması, izleme, balistik füze savunması hedef ayrımı ve füze haberleşmesi görevlerini yerine getirir. X-band radarı ise ufuk hattı araması, hassas izleme, füze haberleşmesi ve hedeflerin terminal aydınlatması işlevlerini yürütür. S-band ve X-band sensörleri ayrıca radar seyrüseferi, periskop tespiti ve füze güdümü ile haberleşme gibi bazı ortak işlevleri paylaşır. SPY-6 sistemi ölçeklenebilir olacak şekilde tasarlanmıştır; her bir radar dizisi, kendi içinde bağımsız çalışan Modüler Radar Birimleri (Radar Modular Assembly – RMA) kullanılarak oluşturulur.

Arleigh Burke muhriplerinin üst yapısı (deckhouse), yalnızca 4,3 m (14 ft) boyutunda bir radar dizisini barındırabilir ancak ABD Donanması gelecekteki balistik füze tehditlerine karşı 6,1 m (20 ft) veya daha büyük bir radara ihtiyaç duyduklarını belirtmektedir. Bu, yeni bir gemi tasarımını gerektirir. Ingalls, 6,1 m (20 ft) SPY-6 ile balistik füze savunma kruvazeri olarak San Antonio sınıfı amfibi çıkarma gemisini temel almayı önermiştir. Maliyetleri düşürmek amacıyla, ilk 12 SPY-6 seti X-band bileşenini mevcut SPQ-9B döner radara dayandıracak; 13. setten itibaren ise gelecekteki tehditlere karşı daha yetenekli yeni bir X-band radar kullanılacaktır.

Gönderme-alma (transmit-receive) modülleri, önceki galyum arsenür (GaAs) radar modüllerine kıyasla daha yüksek güç yoğunluğu sağlayan yeni galyum nitrür (GaN) yarı iletken teknolojisini kullanacaktır. Yeni radar, önceki nesle göre iki kat elektrik gücü gerektirirken, radar gücünü 35 kattan fazla artıracaktır.

Başka bir ilk gereklilik olmasa da, SPY-6 AESA antenini kullanarak elektronik taarruz (EW) yapabilecek kapasitede olabilir. APG-77, APG-81 ve APG-79 gibi havadan taşınan AESA radar sistemleri (sırasıyla F‑22 Raptor, F‑35 Lightning II ve F/A‑18E/F Super Hornet/EA‑18G Growler üzerinde kullanılanlar) elektronik taarruz yeteneğini göstermiştir. Donanmanın Next Generation Jammer yarışmasındaki tüm adaylar, EW sistemleri için Galyum Nitrür (GaN) tabanlı gönderme-alma modülleri (transmit‑receive modules) kullanmıştır; bu durum, Flight III suüstü gemilerinde kullanılacak yüksek güçlü GaN‑tabanlı AESA radarın aynı görevi gerçekleştirme olasılığını açar. Hassas ışın yönlendirme (precise beam steering) ile hava ve yüzey tehditlerine sıkı yönlendirilmiş, yüksek güçlü radyo dalgaları gönderilerek uçaklar, gemiler ve füzeler elektronik olarak körleştirilebilir.

Radar, mevcut AN/SPY-1D(V) sistemine kıyasla 30 kat daha hassastır ve aynı anda 30 kat daha fazla hedefi takip edebilir; bu sayede satürasyon saldırılarına karşı koyabilir.

Dağıtılmış algılama yazılımı (distributed sensing software), AN/SPY-6’nın bistatik radar ağı oluşturmasını sağlar. Bu yapıda önde konuşlandırılmış sensörler yalnızca alıcı modunda çalışırken, hedefler arkadaki ayrı göndericiler tarafından aydınlatılır.

## Varyantlar

* **AN/SPY-6(V)1: Hava ve Füze Savunma Radarı** (Air and Missile Defense Radar – AMDR) Dört taraflı faz dizili bir radardır ve her bir yüzünde 37 Modüler Radar Birimi (RMA) bulunur. Önceki nesil AN/SPY-1 radarına kıyasla yaklaşık 15 dB daha yüksek hassasiyete sahip olduğu tahmin edilmektedir; bu da hedeflerin yarı boyutunda olup iki kat mesafeden tespit edilebileceği anlamına gelir. AN/SPY-6(V)1, balistik füzeler, seyir füzeleri, hava ve suüstü tehditlerine karşı eşzamanlı savunma yapabilir ve elektronik harp görevlerini yerine getirebilir. Flight III Arleigh Burke sınıfı muhriplere entegrasyonu planlanmış ve Almanya’nın F127 tipi fırkateynleri için de seçilmiştir.
* **AN/SPY-6(V)2: Enterprise Hava Gözetleme Radarı** (Enterprise Air Surveillance Radar – EASR) Döner yapıda ve küçültülmüş bir versiyondur; 9 Modüler Radar Birimi (RMA) içerir ve AN/SPY-1D(V) ile yaklaşık aynı hassasiyete sahip olduğu tahmin edilmektedir, ancak boyutu önemli ölçüde daha küçüktür. AN/SPY-6(V)2, seyir füzeleri, hava ve suüstü tehditlerine karşı eşzamanlı savunma yapabilir ve elektronik harp görevlerini gerçekleştirebilir. Flight II San Antonio sınıfı amfibi çıkarma gemileri (önceden LX(R) olarak biliniyordu), USS Bougainville (LHA-8), America sınıfı amfibi hücum gemileri ve Nimitz sınıfı uçak gemilerinin modernizasyonu için planlanmaktadır.
* **AN/SPY-6(V)3:** EASR’nin 3 yüzlü faz dizili sabit versiyonudur; her yüzünde 9 Modüler Radar Birimi (RMA) bulunur. AN/SPY-6(V)2 ile aynı yeteneklere sahiptir. S-bandında çalışır ve hacim arama radarı (Volume Search Radar) olarak Gerald R. Ford sınıfı uçak gemilerinde AN/SPY-3 X-band radarını tamamlayacak şekilde hizmet verecektir; bu düzenleme USS John F. Kennedy (CVN-79) ile başlayacaktır. Ayrıca Constellation sınıfı fırkateynler için birincil çok işlevli radar olarak planlanmaktadır; öncü gemi USS Constellation (FFG-62) ile başlayacaktır.
***AN/SPY-6(V)4:** Dört yüzlü faz dizili bir radardır; her yüzünde 24 Modüler Radar Birimi (RMA) bulunur. AN/SPY-6(V)1’e benzer şekilde, balistik füzeler, seyir füzeleri, hava ve suüstü tehditlerine karşı eşzamanlı savunma yapabilir ve elektronik harp görevlerini yerine getirebilir. Flight IIA Arleigh Burke sınıfı muhriplere modernizasyon kapsamında entegre edilmesi planlanmaktadır.
*Her yüzünde 69 Modüler Radar Birimi (RMA) bulunan önerilen bir versiyonun, AN/SPY-1’e kıyasla 25 dB daha yüksek hassasiyete sahip olduğu tahmin edilmektedir; bu da hedeflerin yarı boyutunda olup neredeyse dört kat daha uzak mesafeden tespit edilebileceği anlamına gelir.

## Kaynakça