2025 Hindistan-Pakistan krizi

23 Nisan 2025'te Hindistan ve Pakistan arasında bir gerginlik ortaya çıktı. Bu gerginlik, Cemmu ve Keşmir'in Baysaran Vadisi'nde gerçekleşen ve 25 Hindu ile bir Hristiyan turist ve bir yerel Müslüman olmak üzere 27 kişinin ölümüne ve 20'den fazla kişinin yaralanmasına yol açan 2025 Pahalgam saldırısıyla tetiklenmiştir. Direniş Cephesi (TRF) ilk başta saldırının sorumluluğunu üstlenmiştir. Hindistan ile Pakistan arasında 24 Nisan'da Kontrol Hattı (LoC) boyunca silahlı çatışmaların başladığı bildirilirken, nükleer silahlara sahip iki komşu ülke arasındaki gerginliğin daha da artacağı endişesi dile getirilmiştir. Hindistan ve Pakistan arasında varılan anlaşmanın ardından 10 Mayıs 2025'te saat 16:30 (PSS)/17:00 (HSS) ateşkes ilan edilmiştir. Verilen sürenin ardından her iki ülke de birbirlerini ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçlamıştır.

Bu gerginliğin ardından iki ülke arasında diplomatik kriz ortaya çıkmış ve Hindistan, Pakistan'ı saldırının arkasında olmakla suçlamıştır. Hindistan, Pakistanlı diplomatların sınır dışı edilmesini başlatmış, kendi diplomatik personelini geri çağırmış, vize hizmetlerini askıya almış, sınırlarını kapatmış ve İndus Su Antlaşması'ndan çekildiğini duyurmuştur, Pakistan ise olayla herhangi bir ilgisi olduğunu hemen reddetmiş ve bunun yerine uluslararası bir soruşturma çağrısında bulundu; Delhi ise bu talebi derhal reddetmiştir. 
Pakistan başlangıçta ticaret kısıtlamaları, hava sahası ve sınır geçişlerinin kapatılması ve Şimla Anlaşması'nın askıya alınmasıyla yanıt vermiştir. Hindistan Güvenlik Kabine Komitesi (CCS) de Hindistan vatandaşlarına Pakistan'a seyahat etmekten kaçınmaları yönünde sert bir çağrıda bulunarak Pakistan'da bulunanların en kısa sürede ülkelerine dönmeleri çağrısında bulunmuştur.

24 Nisan ile 6 Mayıs arasında Pakistan ve Hindistan, sınır ötesi atışlar ve aralıklı topçu ateşi de dahil olmak üzere çatışmalara girmişlerdir.

7 Mayıs 2025'te Hindistan, Pakistan'a Sindoor Harekâtı kod adlı füze saldırıları başlatmıştır. Hindistan'a göre füze saldırıları militan gruplar Ceyş-i Muhammed ve Leşker-i Tayyibe'yi hedef almıştır. Pakistan'a göre Hindistan saldırıları camiler de dahil olmak üzere sivil alanları hedef almış ve 31 Pakistanlı sivili öldürmüştür. Pakistan ise buna karşılık bir dizi Hint jetini düşürdüklerini ve Hint altyapısına zarar verdiklerini söylemiştir.

Saldırının ardından her iki ülkenin medya kuruluşlarında bir dizi yanlış bilgilendirme kampanyası yürütülmüştür.

## Arka plan

1980'lerin sonlarında Cemmu ve Keşmir'de İslamcı bir silahlı ayaklanma patlak vermiş ve bu durum Keşmirli Hinduların bölgeden göç etmesine neden olmuş ve ayaklanma o zamandan beri devam etmektedir.

22 Nisan 2025'te Hindistan yönetimindeki Cemmu ve Keşmir'in Anantnag bölgesindeki Pahalgam yakınlarındaki Baysaran Vadisi'nde gerçekleşen bir terörist saldırısında en az 26 turist ölmüş ve 20'den fazla kişi yaralanmıştır. Hint medya kuruluşlarına verilen görgü tanığı ifadelerine göre saldırganlar, özellikle Müslüman olmayanları hedef alarak ateş açmadan önce potansiyel kurbanların dini kimliklerini sorgulamışlardır.

Saldırı, 2000 yılından bu yana bölgede Hint sivillere yönelik en ölümcül saldırılardan biri olmuştur. Pakistan merkezli, BM tarafından terörist olarak tanımlanan Leşker-i Tayyibe örgütünün bir kolu olduğuna inanılan Direniş Cephesi (TRF), başlangıçta sorumluluğu üstlenmiştir. Saldırının, Hindistan hükümetinin Hint vatandaşlarının Keşmir'de yaşamasına ve çalışmasına izin veren politikasına aykırı olduğunu ve bunun sonucunda bölgede yerel olmayan yerleşimlerin oluştuğunu belirtmişlerdir. Dört gün sonra iddialarını geri çekmişlerdir.

## Diplomatik kriz
23 Nisan 2025 gecesi, Hindistan Dışişleri Bakanı Vikram Misri, Kabine Güvenlik Komitesi ile yaptığı toplantının ardından özel bir basın toplantısı düzenlemiş ve Hindistan'ın, Pakistan'ın sınır ötesi terörizme desteğini durdurana kadar Pakistan ile İndus Su Antlaşması'nı derhal askıya alma kararını duyurmuştur. Ayrıca Attari - Wagah Sınır Kapısı'ndaki entegre kontrol noktasının kapatıldığını, SAARC Vize Muafiyet Programı kapsamında tüm Pakistanlı vatandaşların Hindistan'a seyahatinin yasaklandığını ve daha önce verilmiş tüm vizelerin iptal edildiğini duyurmuştur. Ayrıca, Yeni Delhi'deki Pakistan Yüksek Komisyonu'ndaki Pakistanlı askeri danışmanlar sınır dışı edilirken, İslamabad'daki Hindistanlı askeri danışmanlar da geri çekilmiş ve İslamabad'daki Hindistan Yüksek Komisyonu'nun personel sayısı 55'ten asgari 30'a düşürülmüştr. Bu tür askeri danışmanların görevleri kaldırılmış sayılmıştır.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, kurbanların ailelerine başsağlığı dileklerini iletmiş ve savunma bakanı Havace Asif, ülkesinin saldırıya karıştığı iddialarını reddetmiş ve bu olayları devrim olarak nitelendirmiştir. Ancak Sky News'e verdiği bir röportajda terörizm iddialarına yanıt veren Asif, Pakistan'ın otuz yıldır Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Batı dünyası'nın talimatıyla terörist faaliyetleri desteklediğini söylemiştir.

Pakistan, anlaşmanın askıya alınmasına, anlaşmayı uygunsuz ve ciddiyetten uzak olarak nitelendirerek yanıt vermiştir. Pakistan ayrıca Hindistan'ı, olaydan sonra Hindistan hükümetinin duyurduğu eylemlere yanıt olarak kapsamlı bir misilleme konusunda uyarmıştır; ayrıca su kaynaklarını etkileyen herhangi bir eylemin savaş eylemi olarak değerlendirileceğini belirtmiştir. Pakistan, 24 Nisan'da Hindistan vatandaşlarına verilen vizeleri askıya almış ve hava sahasını Hindistan uçaklarına kapatmış, Hindistanlı diplomatları sınır dışı etmiş ve Hindistanlı askeri danışmanlara en geç 30 Nisan'a kadar ülkeyi terk etmeleri talimatını vermiştir Ancak Kartarpur Koridoru Sih hacılar için açık kalmıştır. Pakistan ayrıca Hindistan ile tüm ticareti kesmiştir. Pakistan ayrıca misilleme olarak 24 Nisan 2025'te Simla Anlaşması'nı askıya almıştır. Attari-Wagah sınır töreni de kısaltılmış ve sembolik el sıkışma gerçekleşmemiştir. Sınır ötesi aileler, vizelerinin iptal edilmesinden etkilenmiştir.

## Gerilimin tırmanışı
### Başlangıç
Saldırının ardından Hindistan Kara Kuvvetleri, paramiliter güçler ve Cemmu ve Keşmir Polisi tarafından ortak bir kordon ve arama operasyonu başlatılmıştır. Pahalgam'da geçici bir karantina uygulandı ve militanları takip etmek için Hindistan Kara Kuvvetleri helikopterleri konuşlandırılmış; militanların Pir Panjal sıradağlarının üst kesimlerine kaçtıkları bildirilmiştir. 25 Nisan'da askerler Pahalgam saldırısına karıştığı düşünülen iki kişinin aile evlerini yıkmıştır. Udhampur'un Basantgarh bölgesinde isyancılarla çıkan çatışmada bir Hint asker öldürülmüş ve iki asker yaralanmıştır. Kıdemli Leşker-i Tayyibe Komutanı Altaf Lalli de çatışmada öldürülmüştür.

Hem Pakistan hem de Hindistan hava kuvvetleri LoC yakınlarında yoğun uçuşlar gerçekleştirmişlerdir. BSF'nin 182. taburuna bağlı bir Hint Sınır Güvenlik Gücü askeri, yanlışlıkla Ferozepur sınırının Pakistan tarafına girdikten sonra Pakistan Korucuları tarafından yakalanmıştır.

Ayrıca 24 Nisan'da XV. Hint Kolordusu, Uri yakınlarında isyancıların bir sızma girişimini engellediğini ve 2 isyancıyı öldürdüğünü bildirmiştir.

24 Nisan ile 5 Mayıs arasında Hindistan ve Pakistan orduları hafif silahlarla çatışmaya girmişlerdir. İddiaya göre Pakistan ordusu, LoC boyunca çeşitli sektörlerde hafif silah ateşi başlatmış ve bu durum Hint medyası tarafından "nedensiz" olarak tanımlanmıştır. Pakistan ordusu, Satwal sektöründeki LoC boyunca ve Bhimber bölgesinin Manawar sektöründe iki adet Hindistan askeri drone'unu düşürdüğünü bildirmiştir.

Pakistan Savunma Bakanı Asif, 28 Nisan'da Hindistan silahlı kuvvetlerinin bir saldırısının "yakın" olduğunu belirtmiştir. Pakistan, 30 Nisan'da Hindistan'ın birkaç saat içinde askeri harekât başlatacağına dair "güvenilir istihbarat" aldığını iddia etmiştir. 29 Nisan gecesi Pakistan güçleri Keşmir boyunca uluslararası sınırda ateş açmıştır. 1 Mayıs'ta Hindistan İçişleri Bakanı Amit Shah, saldırıya karışan hiçbir teröristin Hindistan tarafından bağışlanmayacağını söylemiştir.

3 Mayıs'ta Pakistan Rangers'tan bir asker Hindistan sınırını geçtikten sonra BSF tarafından yakalanmıştır.

Hindistan İçişleri Bakanlığı, 5 Mayıs'ta 7 eyalette "düşmanca bir saldırı durumunda etkili bir sivil savunma" yapılacağını duyurmuştur. Bu tür tatbikatlar en son 1971 yılında Hindistan tarafından yapılmıştı. Raporlara göre tatbikat, Hava Saldırısı Uyarı Sirenlerinin Çalıştırılması, çarpışma karartma önlemleri, sivillerin sivil savunma ve tahliye planları konusunda eğitilmesini içermektedir.

### Nehir suyunun serbest bırakılması
23 Nisan'da İndus Su Antlaşması'nın askıya alınmasının ardından, 26 ve 27 Nisan'da Pakistan'ın Muzafferabad kentinden gelen yerel raporlar, Hindistan'ın Uri Barajı'ndan Jhelum Nehri'ne bildirimde bulunmadan su bıraktığını ve bunun da su baskınlarına, yüksek su seviyelerine ve paniğe yol açtığını belirtiyordu. Raporlarda ayrıca Pakistan'ın Sialkot kentinde Çenab Nehri'nin su seviyelerinde önemli bir düşüş yaşandığı ve uydu görüntülerinin nehir yatağının önemli ölçüde kuruduğunu gösterdiği iddia edilmiştir. 4 Mayıs 2025'te Hindistan'ın Çenab Nehri üzerindeki Baglihar Barajı'nı kapattığı ve Neelum Nehri üzerindeki Kishanganga Barajı'nda da aynı şeyi yapmayı planladığı bildirilmiştir.

### Füze saldırıları ve gerilimin yükselişi

Hindistan, 6/7 Mayıs gecesi Pakistan'daki "terörist altyapı" olarak tanımladığı yere saldırarak Sindoor Harekâtı başlatmıştır. Operasyon 23 dakika sürdü ve IAF jetlerinin füze saldırılarından oluşuyordu. Savunma Bakanı (Hindistan) Rajnath Singh, 8 Mayıs'ta saldırılarda en az 100 militanın öldürüldüğünü söyledi.

Hindistan'a göre, Sindoor Harekâtı'nın füze saldırıları, militan gruplar Ceyş-i Muhammed ve Leşker-i Tayyibe'nin kamplarını ve altyapısını hedef aldı ve hiçbir Pakistan askeri tesisi hedef alınmadı. Pakistan'a göre, Hindistan saldırıları camiler de dahil olmak üzere sivil alanları hedef aldı ve 31 Pakistanlı sivili öldürdü. Bu saldırıların ardından iki ülke arasında sınır çatışmaları ve insansız hava aracı saldırıları gerçekleşti.

Pakistan, 10 Mayıs'ta birkaç Hint askeri üssünü hedef alan "Bunyan al-Marsus Harekâtı" kod adlı bir operasyon başlattı. Hindistan, misilleme olarak Sindoor Harekâtı'nı sürdürerek kapsamını Pakistan askeri tesislerini hedef alacak şekilde genişletti. Bu çatışma, iki nükleer silahlı ülke arasındaki ilk insansız hava aracı savaşını işaret ediyordu.

### Ateşkes
Çatışmanın üç gününün ardından hem Hindistan hem de Pakistan, 10 Mayıs'ta 16:30 (PSS)/17:00 (HSS) itibarıyla yürürlüğe girecek bir ateşkesin kabul edildiğini ve görüşmelerin 12 Mayıs'ta başlayacağını duyurdu. Son tarihin ardından her iki ülke de birbirlerini ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı.

## Tepkiler
### Birleşmiş Milletler
Birleşmiş Milletler her iki tarafı da "azami düzeyde itidal" göstermeye ve sorunları diplomatik yollarla çözmeye çağırmıştır.

### İran
25 Nisan'da İran İslam Cumhuriyeti, Pakistan ve Hindistan arasındaki gerginliği azaltmayı amaçlayan bir çözüm için arabuluculuk yapmayı önermiştir.

### Rusya
Rusya, Cemmu ve Keşmir'deki Pahalgam saldırısının ardından vatandaşlarını Pakistan'a seyahat etmemeleri konusunda uyararak Nisan 2025'te bir seyahat uyarısı yayınlamıştır. Tavsiyede, bölgede artan güvenlik risklerine dikkat çekilmiştir.

### Diğerleri
Birleşik Krallık da aynı zamanlarda, esas olarak LoC'ye atıfta bulunarak benzer bir uyarı yayınlamıştır. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, iki ülke arasındaki gerginliğin azaltılması çağrısında bulunmuştur. Bangladeş ve BAE barış görüşmelerini desteklemiştir.

### Amerika Birleşik Devletleri
ABD Dışişleri Bakanlığı Hindistan'ın Cemmu ve Keşmir bölgesi için terörizm ve iç karışıklık riskinin yüksek olduğunu belirterek seyahat uyarısını güncellemiş ve 4. Seviye "Seyahat Etmeyin" uyarısı yayınlamıştır. Ayrıca, Yeni Delhi'deki ABD Büyükelçiliği durumu yakından izlediğini doğrulamış ve faillerin adalete teslim edilmesi çağrısında bulunarak Hindistan'ın terörle mücadele çabalarına desteğini yeniden teyit etmiştir. Daha sonra, 26 Nisan 2025'te Başkan Donald Trump, Keşmir Krizi'nin 1947'de başlamasına rağmen, iki ülkenin "1.500 yıldır bu mücadeleyi sürdürdüğünü" belirterek diplomatik krizi önemsizleştirmiştir. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Sindoor Operasyonu'ndan sonra Hindistan Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval'ın kendisine telefonla bilgi vermesinin ardından durumu yakından izlediğini belirtmiştir.

ABD kaynaklarına göre, Hindistan hava saldırıları Pakistan'daki terörist altyapısını hedef aldı, Bahavalpur'daki bir Ceyş-i Muhammed (JeM) kampı da dahildi. Bu kamp tarihsel olarak 2002'de *[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]* muhabiri Daniel Pearl'ün kaçırılması ve öldürülmesiyle bağlantılıydı. Operasyonun, Pearl'ün kafasının kesilmesinde adı geçen Mesud Azhar'ın kardeşi ve kıdemli bir JeM komutanı olan Abdül Rauf Azhar'ın ölümüyle sonuçlandığı bildirildi.

### Hindistan
Hindistan diasporasının üyeleri tarafından Londra'daki Pakistan Yüksek Komisyonu'nun dışında protestolar düzenlenmiştir.

Hindistan Hükümeti daha sonra kışkırtıcı ve toplumsal açıdan hassas içerikler yaydıkları ve ülkeyi, ordusunu ve güvenlik teşkilatlarını hedef alan asılsız söylemlerde bulundukları gerekçesiyle Pakistan merkezli birkaç YouTube kanalına ve ayrıca birkaç Pakistanlı ünlünün Instagram hesaplarına yasak getirmiştir.

8 Mayıs 2025 itibarıyla, tırmanış bölge genelinde hava yolculuğunda önemli kesintilere neden oldu. Hindistan, 10 Mayıs'a kadar kuzey ve batı bölgelerindeki 27 havalimanını kapattı ve bunun sonucunda 430'dan fazla uçuş iptal edildi. Air India, IndiGo ve SpiceJet dahil olmak üzere büyük Hint havayolları, etkilenen bölgelere ve bu bölgelerden operasyonlarını askıya aldı. Lufthansa, KLM, Singapore Airlines ve Thai Airways gibi uluslararası taşıyıcılar, Pakistan hava sahasını atlamak için uçuşlarını yeniden yönlendirdi ve bu da Avrupa ile Asya arasındaki rotalarda daha uzun seyahat sürelerine ve gecikmelere yol açtı. Pakistan ayrıca Karaçi, Lahor ve Sialkot dahil olmak üzere önemli havalimanlarından uçuşları ikinci bir duyuruya kadar askıya aldı. Durum, her iki ülkenin hava sahalarında kapanmalar ve yeniden yönlendirmeler yaşanarak küresel havacılık ağını etkileyerek akışkanlığını sürdürüyor.

### Pakistan
Mayıs 2025'te Andan Siqqudi ve Ghulam Mohiuddin'in de aralarında bulunduğu Pakistanlı aktörlerden oluşan bir koalisyon, barış görüşmeleri çağrısında bulunarak, uyumu teşvik etmek ve çatışmayı çözmek için diyalog ve anlayışa acil ihtiyaç duyulduğunu vurgulamışlardır.

### Nepal
9 Mayıs 2025'te bir barış grubu barış talebiyle kitlesel bir gösteri düzenledi.

### Türkiye
Hindistan'ın 6 Mayıs'ta Pakistan'a yaptığı füze saldırılarından sonra Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 7 Mayıs'ta Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile telefonda görüşmüştür. Anadolu Ajansı, görüşmede Erdoğan'ın Türkiye'nin Pakistan ile dayanışmasını ve gerilimin tırmanmasını önlemek için elinden geleni yapmaya hazır olduğunu, bu konuda diplomatik temasların sürdürüleceğini ifade ettiğini aktarmıştır. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan 7 Mayıs'ta yapılan yazılı açıklamada da "Hindistan tarafından düzenlenen saldırı topyekûn bir savaş riskini ortaya çıkarmıştır. Bu tür kışkırtıcı adımları ve siviller ile sivil altyapıyı hedef alan saldırıları kınıyoruz" ifadelerine yer verilmiştir.

## Notlar

## Kaynakça