Akhilleus'un Şarkısı

***Akhilleus'un Şarkısı,*** Amerikalı yazar Madeline Miller'ın 2011'de yayımlanan romanıdır. Yunan Kahramanlık Çağı'nda geçen eser, Patroklos'un bakış açısından Truva Savaşı'nı anlatmaktadır. Roman, Patroklos'un Akhilleus'la olan ilişkisini, ilk tanışmalarından Truva Savaşı sırasındaki maceralarına kadar, özellikle romantik ilişkilerine odaklanarak ele almaktadır.

*Akhilleus'un Şarkısı* 2012 yılında Orange Kurgu Ödülü'ne layık görülmüştür.

## Konu
Kitabın anlatıcısı Kral Menoetius'un oğlu Patroklos'tur. Truvalı Helen'e talip olarak giden pek çok kişiden biri olan Patroklos, Helen'in Menelaos'la olan evliliğini savunmak için herkes gibi kan yemini etmek zorunda kalmıştır.

Patroklos, babasının kral olduğu ülkedeki soylulardan birinin oğlunu yanlışlıkla öldürdükten sonra Phthia'ya sürgün edilmiş ve burada Phthia kralı Peleus'un oğlu Akhilleus ve deniz perisi Thetis'le tanışmıştır. Yakın arkadaş olan Patroklos ve Akhilleus'un birbirlerine karşı hisleri yoğunlaşmaya başlamış fakat Thetis, düşük statüdeki bir ölümlünün oğluna uygun bir eş olmayacağını düşünmüş ve ikisini ayırmak için Akhilleus'u Chiron'un yanına eğitilmesi için göndermiştir.

Patroklos, kaçarak Pelion Dağı'ndaki Akhilleus'un yanına giderek planı bozmuştur. Olgunlaştıkça yarı tanrıya karşı derinleşen ilgisini gizlemek için mücadele etmiştir fakat Akhilleus da onunla cinsel ilişkiye girerek karşılık vermiş, böylece aralarında yakın bir ilişki başlamıştır.

Truva Prensi olan Paris'in, Menelaos'un karısı Helen'i kaçırması üzerine Miken kralı Agamemnon, Truva'ya yapacağı askeri sefere katılmak üzere Akaları çağırmıştır. Bir kehanete göre, Truva Prensi Hektor'un ölümünden sonra Akhilleus'un Truva'da öleceğinden dolayı Thetis, oğlunu savaşa göndermek istememiş ve Akhilleus'u kadın kılığına sokarak Skyros Kralı Lycomedes'in sarayına saklamış; onu Lycomedes'in kızı Deidamia ile evlenmeye zorlamıştır. Deidamia daha sonra Akhilleus'un oğlu Neoptolemus'u doğurmuştur.

Patroklos, Akhilleus'u Skyros'a kadar takip etmiş ve orada Odysseus ve Diomedes tarafından bulunana kadar kalmışlardır. Patroklos, ettiği kan yemini nedeniyle Truva Savaşı'na katılmak zorunda kalırken, Akhilleus ise kehanet edilen ölümden kaçınmak için Hektor'la asla savaşmayacağına yemin ederek savaşa katılmıştır. Akha güçlerine katılmalarıyla birlikte Akhilleus ve Agamemnon arasında gerginlik başlamıştır: önce Agamemnon, Artemis'i yatıştırmak için kızı İphigenia'yı kurban etmiş ve daha sonra Akhilleus, Truvalı bir kadın olan Briseis'i Agamemnon'dan kurtarmak için savaş ganimeti olarak almıştır. Ancak Akhilleus, hassasiyet nedeniyle Briseis ile doğrudan etkileşime girmekten büyük ölçüde kaçınmıştır çünkü Briseis'in ailesindeki erkekleri öldüren kişi Akhilleus'tur. Ancak Briseis ve Patroklos arasında romantizme varan yakın bir arkadaşlık gelişmiş ve en sonunda sadık bir kardeş ilişkisi kurmuşlardır.

Dokuz yıl sonra Agamemnon, Chryseis'i istemiştir. Kısa bir süre sonra Chryses'in babası, kızının serbest bırakılması için hediyeler sunmuş ama Agamemnon bunları reddetmiştir. Chryses'in babası Apollon'a yalvarmış, bunun sonucunda Akalar'ı kırıp geçiren bir veba salgını başlamıştır. Agamemnon, Akhilleus'un Chryseis'i kendisine geri verme talebini reddettiğinde, savaşın uzunluğundan ve Hektor'la yüzleşip onu öldürmek istememesinden dolayı Akhilleus'u suçlamıştır. Ceza olarak Briseis'in Akhilleus'tan alınıp kendisine getirilmesini emretmiş, bu da Akhilleus'u cesaretlendirmiş ve onuruna yapılan bu hakaret düzeltilene kadar ordusuyla birlikte savaşmamaya yemin etmiştir.

Yunanların Akhilleus'a ihtiyaç duyması için Thetis, Zeus'u savaşı Truvalıların lehine çevirmeye ikna etmiştir; böylece Akalar önemli kayıplara uğrayacak ve Akhilleus'u kızdırdıklarına pişman olacaklardır. Akhilleus, Briseis'in kendisine değerli hediyelerle birlikte geri verilmesini öngören özel bir anlaşmayı reddedince, Patroklos'la arasında gerginlik yaşanmıştır. Akhilleus, yenilginin eşiğine gelen Yunanların yardımına koşmayı reddetmiş ve inatla herkesten özür talep etmeye devam etmiştir.

Sahada sağlık görevlisi olarak askerlerle yakın ilişki kuran ve kayıplara üzülen Patroklos, Akhilleus'u savaşa yeniden katılmaya ikna etmeye çalışmış ama başaramamıştır. Bu nedenle Patroklos, zırhını giyerek Akhilleus'muş gibi davranmış ve adamlarını savaşa götürmüştür; saldırı Truvalıların geri çekilmesini sağlamıştır. Savaş sırasında Apollon, zırhın içindekinin Akhilleus değil, Patroklos olduğunun ortaya çıkmasını sağlamıştır. Hektor'la karşı karşıya gelen Patroklos, Hektor tarafından öldürülmüş ve cesedi Akhilleus'a getirilmiştir.

Akhilleus hem çok üzülmüş, yaşama isteğini kaybetmiş hem de çok sinirlenmiş ve Briseis ile birlikte yas tutmuştur. Öldüğünde Patroklos'un küllerinin kendi külleriyle karıştırılmasını isteyen Akhilleus, Patroklos'un intikamını almak için savaşa geri dönmüş ve Hektor'u öldürmüştür. Kendisi de Paris tarafından topuğundan okla vurularak öldürüldükten sonra, külleri isteği üzerine Patroklos'un külleriyle karıştırılarak gömülmüştür. Neoptolemus, babası Akhilleus'in yerini almaya gelmiş ve Briseis'in teklifini reddetmiş, Akhilleus ile Patroklos'un ilişkisini ortaya çıkardığı için onu öldürtmüştür. Akalar, Neoptolemos'un isteği üzerine Akhilleus ve Patroklos için bir mezar yaptırmışlar ancak Patroklos'un adını yazmamışlardır. Bu yüzden Patroklos'un gölgesi Ölüler Diyarına geçememiş ve mezarda kalmıştır.

Savaşın ardından Thetis gelmiş ve oğlunun yasını tutmuştur. O ve Patroklos anılarını birbirlerine anlatmışlar, böylece Thetis yumuşamış ve Patroklos'un da adını mezara yazmıştır. Böylece Patroklos öbür dünyaya geçmiş ve orada Akhilleus ile yeniden bir araya gelmiştir.

## Geliştirme ve yayınlama süreci

Miller, annesinin kendisine çocukken *[[İlyada]]*yı okumasından sonra Akhilleus efsanesine ilgi duymaya başladığını söylemiştir. Özellikle Truva Savaşı'nın sonucu üzerinde önemli bir etkisi olan Patroklos'un kendisini çok etkilediğini fark eden Miller, bu kaynak materyalden yararlanarak Patroklos'un kim olduğu ve Aşil için ne anlama geldiği hakkında bir hikâye yazmaya çalışmıştır. Miller, *İlyada'nın* yanı sıra Ovidius, Virgilius, Sofokles, Apollodorus, Euripides ve Aiskhylos'un yazılarından ve ayrıca Akhilleus'un Patroklos ile çocukluk arkadaşlığı ve onun dövüş eğitimine dair anlatılardan ilham almıştır. Miller, Akhilleus ve Patroklos'un sevgili olarak tasvir edilmesi konusunda şunları söylemiştir:

Miller, Akhilleus ile Patroklos'u aynı yaşta tasvir ederken Homeros, Patroklos'u Akhilleus'tan daha yaşlı olarak tasvir etmiştir. Miller, bunun için Statius'un *Akhilleus* betimlemesinden ilham almış ve "Bana göre, ikisi her zaman akran olarak yankılanmıştır, bu yüzden benim izlediğim gelenek buydu." demiştir.

*Akhilleus'un Şarkısı'nı* yazmak Miller'ın on yılını almıştır; yazmaya başladıktan beş yıl sonra tamamlanmış bir el yazmasını çöpe attıktan sonra, sıfırdan yeniden başlamış ve anlatıcının sesini mükemmelleştirmek için çabalamıştır. *Akhilleus'un Şarkısı,* Miller'ın ilk romanı olarak 20 Eylül 2011'de HarperCollins'in bir yayını olan Ecco Press tarafından yayımlanmıştır.

## Değerlendirmeler
Book Marks'ta kitap, dört eleştirmenden "övgü", bir eleştirmenden "kötü eleştiri" alarak olumlu bir izlenim oluşturmuştur. *Prosenotes*, eleştirmenlerin yorumlarına göre "A" (91%) vermiş ve özetle şöyle demiştir: "Madeline Miller, Homeros'un "İlyada"sına sıkı sıkıya bağlı kalırken ilgi çekici bir aşk hikayesi yaratmayı başarmış. Eleştirmenlerin onun hakkında dediği kötü eleştiriler önemsiz ve çeşitliydi". *BookScore,* basın incelemelerine dayanarak kitaba 8.1'lik bir toplu eleştirmen puanı vermiştir. *Bookmarks'ın* Mart/Nisan 2013 sayısında, romana beş üzerinden puan veren çeşitli yayınların eleştirileri bildirilmiştir: *[[The Plain Dealer|Cleveland Plain Dealer]]* ve *[[USA Today]]* beş; *[[The Independent|Independent]]*, *[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]* dört; *[[The Daily Telegraph|The Telegraph (İngiltere)]]* üç ve *NY Times Book Review* iki puan vermiştir. Derginin eleştirel özeti şöyledir: "Gerçek sanat, bizden önceki ve sonraki tüm insanları kapsadığı gibi, her farklı yaşımızda bizi de kapsayacaktır; tüm geliş ve gidişlerimize izin veren bir esneklik ve cömertlikle." The *Independent*, "Akhilleus'un hayatı ve anıları etrafında kısa bir tur için, Madeline Miller'dan daha iyi bir rehber bulmakta zorlanırsınız" diye yazmıştır.

, Akhilleus'un Şarkısı çeşitli formatlarda 2 milyon kopya satmıştır.

*[[The Guardian]]* için *Akhilleus'un Şarkısı'nı* inceleyen Natalie Haynes, romanı "Homeros'un hemen hemen her çevirisinden daha şiirsel" ve "Akhilleus hikayesinin derinden etkileyici bir versiyonu" olarak övmüştür. Mary Doria Russell da benzer şekilde *[[The Washington Post]]* için yazdığı incelemede romanı övmüş ve "Homeros'un sürükleyici şiiri kadar temiz ve yalın nesir" olduğunu olumlu bir şekilde belirtmiştir. *[[The Dallas Morning News]]* için yazdığı incelemede Brian Woolley, "Miller gibi Yunan edebiyatı uzmanı biri için bile Batı dünyasının ilk ve en büyük savaş romanını yeniden yazmak üstlenilecek müthiş bir görev. Bunu böylesine zarafet, stil ve gerilimle yapması şaşırtıcı." demiştir.

## Ödüller
2012 yılında *Akhilleus'un Şarkısı*, o zamanlar Orange Prize olarak adlandırılan 17. Kadın Kurgu Ödülü'ne layık görülmüştür. *[[Los Angeles Times|Los Angeles Times'tan]]* Carolyn Kellogg, Miller'ın "bu yılki yarışın sürpriz kazananı" olması nedeniyle bunun sürpriz bir zafer olduğunu yazmıştır. Jüri başkanı Joanna Trollope, "Bu, fazlasıyla değerli bir kazanan; özgün, tutkulu, yaratıcı ve coşkulu. Homer onunla gurur duyardı."  yorumunu yapmıştır.

Roman ayrıca 2013 Stonewall Kitap Ödülü ve 2013 Chautauqua Ödülü için de kısa listeye alınmıştır.

## Kaynakça