Biyolojinin ana hatları

**Biyoloji **- Yaşamı inceleyen doğa bilimi. Odaklandığı alanlar arasında yapı, işlev, büyüme, köken, evrim, dağılım ve taksonomi yer alır.

## Biyoloji tarihi

* Anatomi tarihi
* Biyokimya tarihi
* Biyoteknoloji tarihi
* Ekoloji tarihi
* Genetik bilimi tarihi
* Evrim düşüncesinin tarihi
* Darwinizmin tutulması - katastrofizm - Lamarkizm - ortojenez - mutasyonizm - yapısalcılık - Vitalizm
* Modern (evrimsel) sentez
* Moleküler evrimin tarihi
* Türleşmenin tarihi
* Tıp tarihi
* Model organizmaların tarihi
* Moleküler biyoloji tarihçesi
* Doğa tarihi
* Bitki sistematiğinin tarihçesi

## Genel bakış
*Biyoloji
**Bilim
**Yaşam
***Özellikler: adaptasyon - enerji işleme - büyüme - düzen - regülasyon - üreme - çevreye tepki
**Biyolojik organizasyon: atom - molekül - hücre - doku - organ - organ sistemi - organizma - popülasyon - topluluk - ekosistem - biyosfer 
***Yaklaşım: indirgemecilik - beliren özellik - mekanistik
*Bir bilim olarak biyoloji: 
**Doğa bilimleri
**Bilimsel yöntem: gözlem - araştırma sorusu - hipotez - sınanabilirlik - tahmin - deney - veri - istatistik
**Bilimsel teori - bilimsel yasa
*Araştırma yöntemi
**Biyolojide araştırma yöntemleri listesi
*Bilimsel literatür
**Biyoloji dergileri listesi: akran denetimi

## Kimyasal temel
Biyokimyanın ana hatları
* Atomlar ve moleküller
** Madde - element - atom - proton - nötron - elektron - Bohr modeli - izotop - kimyasal bağ - iyonik bağ - iyonlar - kovalent bağ - hidrojen bağı - molekül
* Su:
** Suyun özellikleri - çözücü - kohezyon - yüzey gerilimi - adezyon - pH
* Organik bileşikler:
* Karbon - karbon-karbon bağları - hidrokarbon - monosakkarit - amino asitler - nükleotit - fonksiyonel grup - monomer - adenozin trifosfat (ATP) - lipitler - yağ - şeker - vitaminler - nörotransmitter - mum
* Makromoleküller:
** Polisakkarit: selüloz - karbonhidrat - kitin - glikojen - nişasta
** Proteinler: birincil yapı - ikincil yapı - üçüncül yapı - konformasyon - doğal durum - protein katlanması - enzim - reseptör - transmembran reseptör - iyon kanalı - zar taşıyıcı - kollajen - pigmentler: klorofil - karotenoid - ksantofil - melanin - prion
** Lipitler: hücre zarı - yağlar - fosfolipidler
** Nükleik asitler: DNA - RNA

## Hücreler
Hücre biyolojisinin ana hatları
* Hücre yapısı:
** Robert Hooke tarafından icat edilen hücre terimi
** Teknikler: hücre kültürü - mikroskop - ışık mikroskobu - elektron mikroskobu - SEM - TEM
** Organeller: sitoplazma - vakuol - peroksizom - plastit
*** Hücre çekirdeği
**** Nükleoplazma - çekirdekçik - kromatin - kromozom
*** Endomembran sistemi
**** Çekirdek zarı - endoplazmik retikulum - golgi aygıtı - veziküller - lizozom
*** Enerji yaratıcıları: mitokondri ve kloroplast
** Biyolojik zarlar:
*** Plazma zarı - mitokondriyal zar - kloroplast zarı
** Diğer hücre altı özellikler: hücre duvarı - psödopod - hücre iskeleti - mitotik iğ - kamçı - sil
** Hücre taşınması: difüzyon - osmoz - izotonik - aktif taşıma - fagositoz
** Hücresel üreme: sitokinez - sentromer - mayoz
** Nükleer üreme: mitoz - interfaz - profaz - metafaz - anafaz - telofaz
** Programlanmış hücre ölümü - apoptozis - hücre yaşlanması
* Metabolizma:
** Enzim - aktivasyon enerjisi - proteoliz - kooperativite
* Hücresel solunum
** Glikoliz - Piruvat dehidrojenaz kompleksi - Sitrik asit döngüsü - elektron taşıma sistemi - fermantasyon
* Fotosentez
** Işıklı devre reaksiyonları - Calvin döngüsü
* Hücre döngüsü
** Mitoz - kromozom - haploid - diploid - poliploidi - profaz - metafaz - anafaz - sitokinez - mayoz

## Genetik
Genetiğin ana hatları
* Kalıtım
** Kalıtım - Mendel kalıtımı - gen - lokus - özellik - alel - polimorfizm - homozigot - heterozigot - melez - dihibrit çaprazlama - Punnett karesi - soy içi üreme
** Genotip-fenotip ayrımı - genotip - fenotip - baskın gen - çekinik gen
** Genetik etkileşimler - Mendel'in ayrışma kanunu - genetik mozaik - maternal etki - penetrans - komplementasyon - baskılama - epistaz - genetik bağlantı
** Model organizmalar: *[[Drosophila melanogaster|Drosophila]]* - *[[Arabidopsis thaliana|Arabidopsis]]* - *[[Caenorhabditis elegans]]* - fare - *[[Saccharomyces cerevisiae]]* - *[[Escherichia coli]]* - Lambda fajı - *[[Xenopus]]* - tavuk - zebra balığı - *[[Ciona intestinalis]]* - batrak
** Teknikler: genetik tarama - bağlantı haritası
* DNA
** Nükleik asit çift sarmalı
** Nükleobaz: adenin (A) - sitozin (C) - guanin (G) - timin (T) - urasil (U)
** DNA replikasyonu - mutasyon - mutasyon oranı - prova okuması - DNA yanlış eşleşme tamiri - nokta mutasyonu - krosover- rekombinasyon - plazmid - transpozon
* Gen ifadesi
** Moleküler biyolojinin santral dogması: nükleozom - genetik kod - kodon - transkripsiyon faktörü - transkripsiyon - translasyon - RNA - histon - telomer
** Heterokromatin - promotör - RNA polimeraz
** Protein biyosentezi - ribozomlar
* Gen düzenlemesi
** operon - aktivatör - represör - korepresör - hızlandırıcı - alternatif birleştirme
* Genomlar
** DNA dizileme - yüksek hacimli dizileme - biyoenformatik
** Proteom - proteomik - metabolom - metabolomik
** DNA babalık testi
* Biyoteknoloji (ayrıca bkz. Biyokimyasal tekniklerin ana hatları ve Moleküler biyoloji):
* DNA parmak izi - genetik parmak izi - mikrosatelit - gen nakavtı - damgalama - RNA interferaz Genomik - hesaplamalı biyoloji - biyoenformatik - jel elektroforezi - transformasyon - PCR - PCR mutajenezi - primer - kromozom yürüyüşü - RFLP - restriksiyon enzimi - dizileme - av tüfeği dizileme - klonlama - kültür - DNA mikroçip - elektroforez - protein etiketi - afinite kromatografisi - x-ışını kırınımı - proteomik - kütle spektrometrisi
* Genler, gelişim ve evrim
** Apoptoz
** Fransız bayrağı modeli
** Örüntü oluşumu
** Evo-devo gen araç seti
** Transkripsiyon faktörü

## Evrim
Evrimin ana hatları (ayrıca bkz. evrimsel biyoloji)
* Evrimsel süreçler
** Evrim
** Mikro evrim: adaptasyon  - doğal seçilim - yönlendirilmiş seçilim - cinsel seçilim - genetik sürüklenme - eşeyli üreme - eşeysiz üreme - koloni - alel frekansı - moleküler evrimin nötral teorisi - popülasyon genetiği - Hardy-Weinberg ilkesi
* Türleşme
** Türler
* Filogeni
** Soy (evrim) - evrim ağacı - kladistik - tür - takson - klad - monofiletik - polifili - parafili - kalıtım - fenotipik özellik - nükleik asit dizisi - sinapomorfi - homoloji - moleküler saat - dış grup (kladistik) - maksimum parsimoni - hesaplamalı filogenetik
** Linnaean taksonomi: Carl Linnaeus - üst âlem - âlem - şube - sınıf - takım - familya - cins - tür
** Üç üst âlem sistemi: arkealar - bakteriler - ökaryotlar - protistler - mantarlar - bitkiler - hayvanlar
** İkili adlandırma: bilimsel sınıflandırma - *[[İnsan|Homo sapiens]]*
* Yaşamın tarihi
** Yaşamın kökeni - yaşam hiyerarşisi - Miller-Urey deneyi
** Makro evrim: adaptif radyasyon - yakınsak evrim - soy tükenmesi - yok oluş - fosil - tafonomi - jeolojik zaman - levha tektoniği - Kıta Kayması Teorisi - allopatrik türleşme - Gondvana - Pangea - endosimbiyont

## Çeşitlilik
* Bakteriler ve Arkealar
* Protistler
* Bitki çeşitliliği
** Yeşil algler
*** Chlorophyta
*** Charophyta
** Bryophyte
*** Marchantiophyta
*** Anthocerotophyta
*** Yapraklı kara yosunları
** Pteridophyte
*** Lycopodiophyta
*** Polypodiophyta
* Tohumlu bitkiler
** Cycadophyta
** Ginkgophyta
** Pinophyta
** Gnetophyta
** Magnoliophyta
* Mantarlar
** Maya - küf
* Hayvan çeşitliliği
** Omurgasızlar:
*** Süngerler - knidliler - mercanlar - denizanaları - hidralar - denizşakayıkları
*** Yassı solucanlar - nematodlar
*** Eklembacaklılar: kabuklular - keliserliler - çok bacaklılar - örümceğimsiler - böcekler - halkalı solucanlar - yumuşakçalar
** Omurgalılar:
*** Balıklar: agnatha - chondrichthyes - osteichthyes
*** Tiktaalik
*** Tetrapodlar
**** Amfibiler
**** Sürüngenler
**** Kuşlar
***** Uçamayan kuşlar - neognathae - dinozorlar
**** Memeliler
***** Plasental: primatlar
***** Keseliler
**** Monotreme
* Virüsler
** DNA virüsleri - RNA virüsleri - retrovirüsler

## Bitki formu ve işlevi

* Bitki gövdesi
** Organ sistemleri: kök - sürgün - gövde - yaprak - çiçek
* Bitki beslenmesi ve taşınması
** Vasküler doku - kabuk - Kaspari şeridi - turgor basıncı - ksilem - floem - transpirasyon - odun - gövde (botanik)
* Bitki gelişimi
** Tropizm - taktizm
** Tohum - kotiledon - meristem - apikal meristem - vasküler kambiyum - mantar kambiyumu
** Nesillerin değişimi - gametofit - anterozoit - archegonium - sporofit - spor - sporangium
* Bitki üremesi
** Angiospermler - çiçek - üreme - sperm - tozlaşma - kendi kendine tozlaşma - çapraz tozlaşma - nektar - polen
* Bitki tepkileri
** Bitki hormonu - olgunlaşma - meyve - etilen - toksin - tozlayıcı - fototropizma - skototropizma - fototropin - fitokrom - oksin - fotoperiyodizm - kütleçekim

## Hayvan formu ve işlevi

* Genel özellikler: morfoloji (biyoloji) - anatomi - fizyoloji - doku - organ - organ sistemi
* Su ve tuz dengesi
** Vücut sıvıları: osmotik basınç - iyonik bileşim - hacim
*** Difüzyon - osmoz - tonisite - sodyum - potasyum - kalsiyum - klor
** Boşaltım
* Beslenme ve sindirim
** Sindirim sistemi: mide - bağırsak - karaciğer - beslenme - birincil besin grupları metabolizması - böbrek - boşaltım
* Nefes alma
** Solunum sistemi: akciğerler
* Dolaşım
** Dolaşım sistemi: kalp - atardamar - toplardamar - kılcal damar - kan - kan hücresi
** Lenfatik sistem: lenf düğümü
* Kas ve hareket
** İskelet sistemi: kemik - kıkırdak - eklem - tendon
** Kas sistemi: kas - aktin - miyozin - refleks
* Sinir sistemi
** Nöron - dendrit - akson - sinir - elektrokimyasal gradyan - elektrofizyoloji - aksiyon potansiyeli - sinyal iletimi - sinaps - reseptör -
** Merkezi sinir sistemi: beyin - omurilik
** limbik sistem - hafıza - vestibüler sistem
** Periferik sinir sistemi
** Duyusal sinir sistemi: göz - görme - işitme - propriyosepsiyon - koku alma -
* Örtü sistemi: deri hücresi
* Hormonal kontrol
** Endokrin sistem: hormon
* Hayvan üremesi
** Üreme sistemi: testis - yumurtalık - hamilelik
** Balık#Üreme sistemi
** Memeli üreme sistemi
** İnsan üreme sistemi
*** Memeli penisi
**** Os penis
**** Penis dikenleri
*** Şişe burunlu yunusların genital organları
*** Keseli hayvanların genital organları
*** At üreme sistemi
*** Çift toynaklılar#Genitoüriner sistem
*** Boğa#Üreme anatomisi
*** Etoburların üreme sistemi
**** Fossa#Dış genital organ
**** Benekli sırtlanların dişi cinsel organları
**** Kedi anatomisi#Genital organlar
**** Köpeklerin cinsel organları
***** Köpek penisi
****** Bulbus glandis
* Hayvan gelişimi
** Kök hücre - blastula - gastrula - yumurta (biyoloji) - fetüs - plasenta - gamet - spermatid - ovum - zigot - embriyo - hücresel farklılaşma - morfogenez - homeobox
* Bağışıklık sistemi
** Antikor - konak - aşı - bağışıklık hücresi - AIDS - T hücresi - lökosit
* Hayvan davranışları
** Davranış: çiftleşme - hayvan iletişimi - barınak arama - göç (ekoloji)
** Sabit eylem yapısı
** Altürizm (biyoloji)

## Ekoloji
Ekolojinin ana hatları
* Ekosistemler:
** Ekoloji - biyoçeşitlilik - habitat - plankton - termoklin - saprobe
** Abiyotik bileşen: su - ışık - radyasyon - sıcaklık - nem - atmosfer - asitlik
** Mikrop - biyokütle - organik madde - ayrıştırıcı - ayrışma - karbon - besin döngüsü - güneş enerjisi - topoğrafya - eğiklik - rüzgar yönü ve rüzgaraltı yönü - yağış - biyom
* Popülasyon
** Popülasyon ekolojisi: organizma - coğrafi alan - eşeyli üreme - nüfus yoğunluğu - nüfus artışı - doğum oranı - ölüm oranı - göç oranı - üstel büyüme - taşıma kapasitesi - lojistik fonksiyon - doğal çevre - rekabet (biyoloji) - çiftleşme - biyolojik yayılma - endemizm - büyüme eğrisi (biyoloji) - habitat - içme suyu - kaynak - insan nüfusu - teknoloji - Yeşil Devrim
* Komüniteler
** Komünite - ekolojik niş - kilittaşı türler - mimikri - simbiyoz - tozlaşma - mutualizm - kommensalizm - parazitizm - predasyon - istilacı türler - çevresel heterojenlik - kenar etkisi
** Tüketici-kaynak etkileşimleri: besin zinciri - besin ağı - ototrof - heterotrof - otçul - etçil - trofik seviye
* Biyosfer
** Litosfer - atmosfer - hidrosfer
** Biyojeokimyasal döngü: azot döngüsü - karbon döngüsü - su döngüsü
** İklim değişikliği: fosil yakıt - kömür - petrol - doğalgaz - Dünya enerji tüketimi - İklim değişikliği geri bildirimi - albedo - su buharı - karbon yutağı
* Koruma
** Biyoçeşitlilik - habitatlar - ekosistem hizmetleri - biyoçeşitlilik kaybı - soy tükenmesi - sürdürülebilirlik - Holosen yok oluşu

## Dallar

* Anatomi - hayvanlarda, bitkilerde ve diğer organizmalarda veya özellikle insanlarda form çalışması. Basitçe, canlı organizmaların iç yapısının incelenmesi.
** Karşılaştırmalı anatomi - anatomilerindeki benzerlikler ve farklılıklar aracılığıyla türlerin evriminin incelenmesi.
** Osteoloji - kemiklerin incelenmesi.
** Osteomyoartroloji - kemikler, eklemler, bağlar ve kaslar dahil olmak üzere hareket aparatının incelenmesi.
** Visseroloji - organların incelenmesi
** Nöroanatomi - sinir sistemi incelenmesi.
** Histoloji - mikroskobik anatomi veya mikroanatomi olarak da bilinir, biyolojik dokuların mikroskobik anatomisini inceleyen biyoloji dalı.
* Astrobiyoloji - evrendeki yaşamın kökeni, erken evrimi, dağılımı ve geleceğinin incelenmesi. Eksobiyoloji ve biyoastronomi olarak da bilinir.
* Biyoarkeoloji - arkeolojik alanlardaki insan ve hayvan kalıntılarının incelenmesi.
* Biyokimya - yaşamın var olması ve işlev görmesi için gerekli kimyasal reaksiyonların incelenmesi, genellikle hücresel seviyeye odaklanılır.
* Biyokültürel antropoloji - insan biyolojisi ve kültürü arasındaki ilişkilerin incelenmesi.
* Biyocoğrafya - türlerin mekansal ve zamansal olarak dağılımının incelenmesi.
* Biyolinguistik - biyoloji ve dilin evriminin incelenmesi.
* Biyolojik ekonomi - insan biyolojisi ve ekonomisinin etkileşiminin incelendiği disiplinler arası bir alan.
* Biyofizik - fiziksel bilimlerde geleneksel olarak kullanılan yöntemlerle biyolojik süreçlerin incelenmesi.
** Biyomekanik - canlı varlıkların mekaniğinin incelenmesi.
** Nörofizik - sinir sisteminin gelişiminin moleküler düzeyde incelenmesi.
** Kuantum biyolojisi - kuantum mekaniğinin ve teorik kimyanın biyolojik nesnelere ve problemlere uygulanması.
** Virofizik - virüs ve hücreler arasındaki etkileşimleri yönlendiren mekanik ve dinamiklerin incelenmesi.
* Biyoteknoloji - genetik modifikasyon ve sentetik biyoloji de dahil olmak üzere canlı maddenin manipülasyonunu inceleyen yeni ve bazen tartışmalı biyoloji dalı.
** Biyoenformatik - genomik ve diğer biyolojik verilerin incelenmesi, toplanması ve depolanması için bilgi teknolojisinin kullanılması.
** Biyomühendislik - uygulamalı bilgiye vurgu yapan ve özellikle biyoteknoloji ile ilgili mühendislik araçlarıyla biyolojinin incelenmesi.
** Sentetik biyoloji - biyoloji ve mühendisliği bütünleştiren araştırma; doğada bulunmayan biyolojik fonksiyonların inşası.
* Botanik - bitkilerin incelenmesi.
** Fotobiyoloji - ışık (teknik olarak iyonlaştırıcı olmayan radyasyon) ve canlı organizmaların etkileşimlerinin bilimsel olarak incelenmesi. Bu alan fotosentez, fotomorfogenez, görsel işleme, sirkadiyen ritimler, biyolüminesans ve ultraviyole radyasyon etkilerinin incelenmesini içerir.
** Fikoloji - alglerin bilimsel olarak incelenmesi.
** Bitki fizyolojisi - bitkilerin işleyişi veya fizyolojisi ile ilgilenen botanik alt disiplini.
* Hücre biyolojisi - tam bir birim olarak hücrenin ve canlı bir hücre içinde meydana gelen moleküler ve kimyasal etkileşimlerin incelenmesi.
** Histoloji - mikroskopi kullanarak bitki ve hayvanların hücre ve dokularının anatomisinin incelenmesi.
* Kronobiyoloji - canlı organizmalardaki periyodik (döngüsel) olayları ve bunların güneş ve ay ile ilgili ritimlere adaptasyonunu inceleyen biyoloji alanı.
** Dendrokronoloji - doğal tarihin farklı dönemlerindeki atmosferik koşulları analiz etmek amacıyla tam olarak oluştukları yılı tarihlendirmek için kullanılan ağaç halkalarının incelenmesi.
* Gelişim biyolojisi - zigottan tam yapıya kadar bir organizmanın oluştuğu süreçlerin incelenmesi
** Embriyoloji - embriyonun gelişiminin incelenmesi (döllenmeden doğuma kadar).
** Gerontoloji - yaşlanma süreçlerinin incelenmesi.
* Ekoloji - canlı organizmaların birbirleriyle ve çevrelerindeki cansız unsurlarla olan etkileşimlerinin incelenmesi.
* Epidemiyoloji - halk sağlığı araştırmalarının ana bileşeni, nüfusun sağlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi.
* Evrimsel biyoloji - türlerin zaman içindeki kökeni ve soyunun incelenmesi.
** Evrimsel gelişim biyolojisi - farklı organizmaların gelişimsel süreçlerini karşılaştırarak aralarındaki atasal ilişkiyi belirleyen ve gelişimsel süreçlerin nasıl evrimleştiğini keşfeden biyoloji alanı.
** Paleobiyoloji - yaşam bilimlerinin yöntem ve bulgularını yer bilimi olan paleontolojinin yöntem ve bulgularıyla birleştiren disiplin.
*** Paleoantropoloji - insan soyundaki morfolojik ve davranışsal değişikliklerin yanı sıra insan evriminin gerçekleştiği ortamı belirlemek için esas olarak soyu tükenmiş hominin ve diğer primat türlerinin kalıntılarını kullanarak insan evrimine ilişkin fosil kanıtların incelenmesi.
*** Paleobotanik - fosil bitkilerin incelenmesi.
*** Paleontoloji - fosillerin ve bazen tarih öncesi yaşamın coğrafi kanıtlarının incelenmesi.
*** Paleopatoloji - kemiklerde veya mumyalanmış yumuşak dokularda gözlemlenebilen patojenik durumların ve beslenme bozukluklarının, zaman içinde kemiklerin boyunda veya morfolojisinde meydana gelen değişikliklerin, fiziksel travma kanıtlarının veya mesleki kaynaklı biyomekanik stres kanıtlarının incelenmesi.
* Genetik - genlerin ve kalıtımın incelenmesi.
** Kantitatif genetik - ayrı ayrı tanımlanabilen fenotiplerin ve gen ürünlerinin (göz rengi veya belirli bir biyokimyasalın varlığı gibi) aksine sürekli olarak değişen fenotiplerin (boy veya kütle gibi karakterlerde) incelenmesi.
* Jeobiyoloji - fiziksel Dünya ile biyosfer arasındaki etkileşimlerin incelenmesi.
* Deniz biyolojisi - okyanus ekosistemleri, bitkiler, hayvanlar ve diğer canlı varlıkların incelenmesi.
* Mikrobiyoloji - mikroskobik organizmaların (mikroorganizmalar) ve bunların diğer canlılarla etkileşimlerinin incelenmesi.
** Bakteriyoloji - bakterilerin incelenmesi
** İmmünoloji - büyün organizmalardaki bağışıklık sistemlerinin incelenmesi.
** Mikoloji - mantarların incelenmesi
** Parazitoloji - parazitlerin ve parazitliğin incelenmesi.
** Viroloji - virüslerin incelenmesi
* Moleküler biyoloji - biyoloji ve biyolojik işlevlerin moleküler düzeyde incelenmesi, biyokimya ile bazı kesişmeler.
** Yapısal biyoloji - biyolojik makromoleküllerin moleküler yapısıyla ilgilenen moleküler biyoloji, biyokimya ve biyofizik dalı.
* Nörobilim - anatomi, fizyoloji ve ortaya çıkan özellikler dahil olmak üzere sinir sisteminin incelenmesi.
** Davranışsal nörobilim - insanlarda ve diğer hayvanlarda davranışın fizyolojik, genetik ve gelişimsel mekanizmalarının incelenmesi.
** Hücresel nörobilim - nöronların hücresel düzeyde incelenmesi.
** Bilişsel nörobilim - zihinsel süreçlerin nöral alt katmanlarına odaklanarak bilişin altında yatan biyolojik alt katmanların incelenmesi.
** Hesaplamalı nörobilim - sinir sisteminin bilgi işleme işlevlerinin incelenmesi ve sinir sistemini incelemek için dijital bilgisayarların kullanılması.
** Gelişimsel nörobilim - beyin gelişiminin hücresel temelinin incelenmesi ve altta yatan mekanizmaların ele alınması.
** Moleküler nörobilim - sinir sisteminin biyolojisini moleküler biyoloji, moleküler genetik, protein kimyası ve ilgili metodolojilerle inceler.
** Nöroanatomi - sinir dokusunun anatomisi ve sinir sisteminin nöral yapılarının incelenmesi.
** Nöroendokrinoloji - sinir sistemi ile endokrin sistem arasındaki etkileşimi, yani beynin vücuttaki hormonal aktiviteyi nasıl düzenlediğini inceler.
** Nöroetoloji - hayvan davranışlarının ve sinir sistemi tarafından altta yatan mekanik kontrolünün incelenmesi.
** Nöroimmünoloji - sinir sistemi ve immünolojinin incelenmesi, bağışıklık sisteminin incelenmesi.
** Nörofarmakoloji - ilaçların sinir sistemindeki hücresel işlevi nasıl etkilediğinin incelenmesi.
** Nörofizyoloji - sinir sisteminin işlevinin (yapısının aksine) incelenmesi.
** Sistem nörobilimi - sinir devrelerinin ve sistemlerinin işlevini inceler. Sinir hücrelerinin sinir ağları oluşturmak üzere birbirine bağlandığında nasıl davrandığı ile ilgili bir dizi çalışma alanını kapsayan bir şemsiye terimdir.
* Fizyoloji - organizmaların iç işleyişinin incelenmesi.
** Endokrinoloji - endokrin sistemin incelenmesi.
** Onkoloji - virüs veya mutasyon, onkogenez, anjiyogenez ve dokuların yeniden şekillenmesi dahil olmak üzere kanser süreçlerinin incelenmesi.
* Sistem biyolojisi - biyolojik sistemlerin hesaplamalı modellemesi.
* Teorik biyoloji - biyolojik olayların matematiksel modellemesi.
* Zooloji - sınıflandırma, fizyoloji, gelişim ve davranış dahil olmak üzere hayvanların incelenmesi. Alt dalları şunları içerir:
** Artropodoloji - eklemli uzuvlara sahip olmaları ile karakterize edilen böcekler, araknidler, kabuklular ve diğerlerini içeren bir hayvan şubesi olan artropodların incelenmesi ile ilgili biyolojik disiplin.
*** Akaroloji - akarları ve keneleri içeren araknid taksonunun incelenmesi.
*** Araknoloji - topluca araknidler olarak adlandırılan örümcekler ve akrepler, psödoskorpionlar, hasatçılar gibi ilgili hayvanların bilimsel olarak incelenmesi
*** Entomoloji - böceklerin incelenmesi.
**** Coleopteroloji - kın kanatlıların incelenmesi.
**** Lepidopteroloji - güveler ve kelebekleri (lepidopteranlar olarak adlandırılır) içeren geniş bir böcek takımının incelenmesi.
**** Mirmekoloji - karıncaların bilimsel olarak incelenmesi.
*** Karsinoloji - kabukluların incelenmesi.
*** Miriapodoloji - kırkayakların ve diğer miriapodların incelenmesi.
** Etoloji - genellikle doğal koşullar altındaki davranışlara odaklanan hayvan davranışlarının bilimsel olarak incelenmesi.
** Helmintoloji - solucanların, özellikle de parazit solucanların incelenmesi.
** Herpetoloji - amfibilerin (kurbağalar, semenderler ve gymnophiona dahil) ve sürüngenlerin (yılanlar, kertenkeleler, amfisbaenidler, kaplumbağalar, terrapinler, timsahlar ve tuataralar dahil) incelenmesi.
*** Batrakoloji - Herpetolojinin yalnızca amfibilerin incelenmesiyle ilgilenen alt disiplini.
** İhtiyoloji - balıkların incelenmesi. Kemikli balıkları (Osteichthyes), kıkırdaklı balıkları (Chondrichthyes) ve çenesiz balıkları (Agnatha) içerir.
** Malakoloji - omurgasız zoolojisinin, eklembacaklılardan sonra tanımlanan türler açısından ikinci en büyük hayvan şubesi olan Mollusca (yumuşakçalar) ile ilgilenen dalı.
*** Teutoloji - Malakolojinin kafadanbacaklıların incelenmesiyle ilgilenen dalı.
** Mammaloji - homeotermik metabolizma, kürk, dört odacıklı kalp ve karmaşık sinir sistemleri gibi özelliklere sahip bir omurgalı sınıfı olan memelilerin incelenmesi. Mammaloji aynı zamanda "mastoloji", "teriyoloji" ve "teroloji" olarak da bilinmektedir. Memeli olarak kabul edilen yaklaşık 4.200 farklı hayvan türü bulunmaktadır.
*** Setoloji - Cetacea bilimsel takımında yer alan yaklaşık seksen balina, yunus ve domuzbalığı türünü inceleyen deniz memelileri bilimi dalı.
*** Primatoloji - primatların bilimsel olarak incelenmesi
*** İnsan biyolojisi - biyoloji/yaşam bilimleri, antropoloji/sosyal bilimler, uygulamalı/tıp bilimleri aracılığıyla insan ve insan popülasyonlarını inceleyen disiplinler arası alan
*** Biyolojik antropoloji - evrimsel gelişimleri boyunca insan cinsinin, diğer homininlerin ve hominidlerin fiziksel morfolojisini, genetiğini ve davranışlarını inceleyen antropolojinin alt alanı
*** İnsan davranışsal ekolojisi - davranışsal adaptasyonların (yiyecek arama, üreme, ontogeni) evrimsel ve ekolojik perspektiflerden incelenmesi (bkz. davranışsal ekoloji). Çevresel streslere karşı insanların adaptif tepkilerine (fizyolojik, gelişimsel, genetik) odaklanır.
** Nematoloji - Nematodların veya yuvarlak solucanların incelenmesiyle ilgilenen bilimsel disiplin.
** Ornitoloji - kuşların bilimsel olarak incelenmesi.

## Biyologlar

**Önemli biyologlar listeleri**
* Önemli biyologlar listesi
* Fizyoloji veya tıp alanında Nobel Ödülü kazananlar listesi
* Yazar kısaltmasına göre biyolog listeleri
** Takson yazarı zoologlar listesi

**Biyologların konularına göre listeleri**
* Biyokimyacılar listesi
* Ekolojistler listesi
* Nörobilimciler listesi
* Fizyologlar listesi

## Ayrıca bakınız
* Yeryüzündeki ilk yaşam
* Mühendislik ana hatları
* Biyoloji dergileri

## Dış bağlantılar

* OSU'nun Phylocode'u
* *[http://tolweb.org/tree/phylogeny.html Yaşam Ağacı]*: Filogeni ve biyoçeşitlilik hakkında bilgi içeren çok yazarlı, dağıtılmış bir İnternet projesi.