Tirant lo Blanch

***Tirant lo Blanch***, Valensiya şövalyesi Joanot Martorell tarafından yazılan, ölümünden sonra arkadaşı Martí Joan de Galba tarafından tamamlanarak 1490 yılında Valensiya şehrinde basılmış bir şövalye romanıdır. Tirant lo Blanch "Beyaz Tirant" anlamına gelir. Kitapta Tirant lo Blanch 1453 yılında Osmanlıların elinden Bizans İmparatorluğu'nu kurtaran romantik ana kahramanın adıdır.

Valensiyaca en iyi bilinen ortaçağ edebiyat eserlerinden biri olma özelliğini taşır. Valensiya edebiyatında ve bir bütün olarak Katalan  edebiyatında bir başyapıt olarak kabul edilmektedir, ve yazar Miguel de Cervantes üzerindeki etkisi ile Batı romanının evriminde önemli bir rol oynamıştır. Kitap, birçok Valensiya atasözünü kullanmasıyla dikkat çekmiştir.

## Hikaye
*Tirant lo Blanch,* Tirant lo Blanch, Bretonya'lı bir şövalye olan Tirant'ın Avrupa'da yaşadığı bir dizi macerayı anlatmaktadır. Bizans İmparatorluğu İmparatoru, İmparatorluğun başkenti ve merkezi Konstantinopolis'i tehdit eden Osmanlı Türklerine karşı savaşta yardım etmesini isteyene kadar İngiltere ve Fransa'daki şövalye yarışmalarına katılır. Bizans İmparatorluğunun yardımını Tirant teklifi kabul eder ve Bizans İmparatorluğu'nun Megadük'ü ve bir ordunun komutanı olur. Ardından bölgeye gelen Türkleri yener ve İmparatorluğu yıkımdan kurtarır. Daha sonra Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika'nın birçok bölgesinde Türklerle savaşır, fakat Bizans İmparatorluğu'nun güzel kadın varisi ile evlenemeden ölür.

## Temalar
Aynı zaman dilimindeki kitaplarla karşılaştırıldığında, şövalye kahramanlarında yaygın olarak tasvir edilen kasvetli, platonik ve düşünceli aşktan yoksundur. Bunun yerine ana karakter hayat dolu, duygusal aşk, alaycılık ve insan duygularıyla doludur. Eser, günlük yaşamın gerçekçi, sıradan ve hatta acı dolu betimlemeleriyle doldurulmuştur

## Etkisi
*Tirant lo Blanch*, Valensiyaca yazılmış en önemli kitaplardan biridir. Joanot Martorell tarafından 15. yüzyılda yazılan Tirant, natüralist ve hicivsel karakteriyle alışılmadık bir şövalye romanıdır ve aynı zamanda güçlü bir otobiyografik bileşene sahip olduğu görülmektedir. Bretonyalı Şövalye Tirant lo Blanc'ın kahramanlıklarını ve maceralarını anlatır. Zaman zaman, Küçük Asya ve Yunanistan'da Bizans İmparatoru'nun yanında ve ona karşı savaşan paralı asker Almogàvar Bölüğünün baş lideri Roger de Flor'un hayatı ve maceralarıyla paralellik göstermektedir. Bu tarihsel benzerlik, Konstantinopolis çevresinde meydana gelen olayların ve "Fatih" Sultan Mehmed'in mağlubiyetinin tasvirinde açıkça görülmektedir. Roger de Flor'un almogavarları bölgede üstünlüğü ele geçirmişken, 1453'te İstanbul'un alınması Hristiyan Avrupa için büyük bir sarsıntı oldu ve Martorell'in çağdaşlarının değiştirmeyi hayal ettiği Bizans İmparatorluğu'nun sonunu getirdi. Martorell romanını yazarken belki de tarihi, olmasını istediği şeye uygun olarak yeniden yazmıştır - ki bu da romanı bir bakıma günümüzün alternatif tarih türünün öncüsü haline getirmektedir.

*[[Don Kişot|Don Kişot'un]]* İspanyolca metni, I. Bölümün 6. Kısmında, Tirant'ın bazı özellikleri nedeniyle - Kirieleison de Montalbán gibi alışılmadık veya komik isimler taşıyan karakterler, neşeli bir dul kadının varlığı, kitapta şövalyelerin yemek yemesi, uyuması ve vasiyette bulunarak yataklarında ölmesi ve başlığın, kalkanına koyacak büyük bir zaferden yoksun olarak anlaşılabileceği - kitabın tipik şövalye romantizminden oldukça farklı olduğunu belirtir. Bu yönleri kitabı istisnai kılıyor ve Cervantes'in "üslubu nedeniyle" tercüme edilebilen ancak daha çok "kendi tarzında" anlamına gelen "por su estilo" kitabının "bir keyif ve altın değerinde hazine" olduğunu belirtmesini sağladı. Bu komik bir kitaptı ve Cervantes komik kitapları sevmekteydi, dünyanın daha fazla komik kitaba ihtiyacı olduğuna inanıyordu ve kendi kitabını *Don Kişot'ta* yazdı. Cervantes bu 100 yıllık kitabı kütüphanesinin baş tacı olarak görmüştür.

## Çeviriler ve uyarlamalar

### Çeviriler
Kitap Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, Lehçe, Rusça, Fince, Almanca, Felemenkçe, İsveççe ve Çince dahil olmak üzere birçok dile çevrildi. Kitabın Türkçe tercümesi bulunmamaktadır. Modern Katalanca bir uyarlaması da vardır.

### Film uyarlaması
2006 yapımı film uyarlamasının konusu, Tirant'ın maceralarının sonraki bölümlerine bir de Konstantinopolis ve sonrasındaki olaylara dayanmaktadır.

## Kaynakça