Wakeboard

**Wakeboard**, sporcunun ayak bağlamaları olan bir tahta (wakeboard) üzerinde durarak, motorlu bir teknenin arkasında çekildiği bir su sporudur. Sporcu, teknenin oluşturduğu dalganın (*wake*) üzerinden geçerek, özellikle tepe noktasında havalanır ve havada çeşitli akrobatik hareketler yapar. Wakeboardun karakteristik özelliği, havada yapılan hareket denemeleridir. Wakeboard, su kayağı, snowboard ve sörf tekniklerinin birleşiminden geliştirilmiştir.

Sporcu genellikle bir teknenin arkasında iple çekilir; ancak kablo sistemleri, vinçler veya kişisel su taşıtları, otomobiller, kamyonlar ve arazi araçları gibi diğer motorlu araçlarla da çekilebilir. Kullanılan wakeboard botu ve ekipmanlar çoğu zaman sporcunun tercihine göre kişiselleştirilir.

Wakeboard genellikle nehirler, göller ve açık su alanları gibi doğal su kaynaklarında yapılır; ancak sel basmış yollar ve otoparklar gibi alışılmadık yerlerde de, otomobil gibi araçlarla çekilerek uygulanabilir.

Wakeboard, hem eğlence hem de yarışma amacıyla yapılır. Serbest stil wakeboard, wakeboard parkları ve X Oyunları, WWA Wakeboard Dünya Şampiyonası gibi etkinliklerde yarışmalar düzenlenir.

## Tarihçe
### Tekli Su Kayağı (Mono Water Ski)

Daha sonra wakeboard'a dönüşecek spor, ABD'de 1950'ler civarında su kayağı ve tekli su kayağı (mono water ski) ile başladı. Tekli su kayağı ile çağdaş wakeboard arasındaki başlıca farklar; tahtanın şekli, sürüş duruşu ve kısmen de ipin uzunluğudur. Su kayağında vurgu, çekici teknenin oluşturduğu dalga (*wake*) ve whitewater köpüğünden uzak, daha sakin su yüzeyinde kaymaya yapılırken; wakeboard'da daha kısa ip kullanılarak dalga ve köpük yapay bir sörf dalgası gibi değerlendirilir.

#### Tekli kayak olarak sörf tahtaları
Wake sörfü — sörf tahtalarının tekli su kayağı gibi kullanılması — 1964 civarında ivme kazandı ve “yakında su yollarını kasıp kavuracak heyecan verici yeni bir spor” olarak nitelendi. Başlangıçta sörf tahtaları kullanılsa da, kayışsız/bağsız tahtalar ilk olarak Yeni Zelanda'da “skurfboard” adıyla görüldü. Zamanla, bağ ve kayışlara sahip wakeboard'lar Avustralya'da “McSkis” adıyla satıldı. Ardından 1985'te Tony Finn tarafından kurulan “Skurfer” markası ortaya çıktı; ad, tahtanın bir sörf tahtası ile su kayağının melezi olmasına gönderme yapıyordu.

1990'ların başında su kayağı üreticisi O'Brien firması ilk Hyperlite tahtayı piyasaya sürdü; ürün “kompresyon kalıplı, nötr yüzebilirliğe sahip wakeboard” olarak pazarlandı. Bunu daha kavisli ve daha kompakt, daha pürüzsüz sürüş sağlayan çeşitler izledi.

Wakeboard ipi de yıllar içinde gelişti. İlk dönemlerde esneyen kumaş ya da plastikten su kayağı ipleri kullanılıyordu; kısa süre sonra örgü polipropilen ipler benimsendi. Birkaç yıl sonra daha az esneyen (ancak daha ağır ve daha kalın çaplı) ipler geliştirildi. Günümüzde sürtünme ve esnemeyi azaltan Spectra ve Dyneema kaplamalı ipler yaygındır.

## Ekipman

Wakeboard yaparken çeşitli güvenlik ekipmanları kullanılır. Can yelekleri/yüzdürme yardımcıları, kişiyi su üzerinde tutarak suyla ilişkili yaralanma ve boğulmaların önüne geçer; bilincin kapandığı veya kişinin su üstünde kalamadığı durumlarda özellikle hayatidir. Ayrıca suyu tahliye edebilen, delikli su sporları kaskları baş ve yüz bölgesini korur. İpin fazla uzun olması, inişte sporcuyu dalganın eğimli iniş yüzeyi yerine düz kısmına düşürebileceğinden diz sakatlanmalarına yol açabilir.

Wakeboard tahtaları, baştan kuyruğa kavis (rocker) profiline göre yaygın olarak şu tiplere ayrılır: sürekli rocker, üç aşamalı rocker, beş aşamalı rocker ve hibrit rocker. Tahtanın altında bulunan yüzgeçler (fin) sürüş karakterini ciddi biçimde etkiler; yeni başlayanlar için daha derin finler tavsiye edilir. Ancak atlayışlar/dönüşler için finler kenara takılmayı artırabileceğinden genellikle çıkarılır. Tahta çekirdeği çoğunlukla ahşap veya köpük, kaplama ise cam elyafı ya da karbon fiberdir. Ayrıca bkz. dış malzeme örnekleri: karbon fiber örneği.

İp uzunluğu sürüş seviyesine ve tercihe göre değişir: başlangıç için yaklaşık 50–75&nbsp;ft (15–23 m), orta seviye için 65–75&nbsp;ft (20–23 m), ileri seviye için 75–85&nbsp;ft (23–26 m) aralıkları sık kullanılır. Genel kılavuzlar; başlangıç için 50–65&nbsp;ft, orta seviye için 65–75&nbsp;ft, ileri seviye için 75–85&nbsp;ft aralığını, tekne dalgasının (wake ramp) optimaliyle hizalamayı önerir. Daha uzun ip, trick öncesi daha fazla hız ve hazırlık süresi sağlayabilir; daha kısa ip ise dalgalar arası geçişi kısaltarak gereken hız/yüksekliği düşürür.

İp malzemesinde düşük esneme önemlidir. Yaygın seçenekler:
* Dyneema – çok düşük esneme, yüksek dayanım
* Poly E – daha uygun maliyetli, bir miktar esneme ve darbe emme
* Spectra – düşük esneme, hafiflik ve dayanıklılık

## Hareketler ve Akrobasi
Wakeboard yaparken çeşitli hareketler (*trick*) uygulanabilir. Çoğu hareket, sporcunun duruşunu, tahtanın kenar açısını (*edge*) ve ağırlık dağılımını değiştirerek dalganın (*wake*) tepe noktasından havalanmasıyla yapılır. Temel hareketlerden bazıları:
* Toeside edge (ayak parmağı yönünde kenar kullanma),
* Heelside edge (topuk yönünde kenar kullanma),
* Ride switch (ters duruşla sürüş),
* 180° spin (180° dönüş).

Daha ileri seviye hareketler arasında invert (ters hareketler) bulunur. İnvert; tahtanın, sporcunun baş hizasından yukarıda olduğu her türlü harekettir. Bu, sporcunun tamamen baş aşağı olduğu anlamına gelmez. Örneğin Raley hareketinde sporcu vücudunu suya paralel olacak şekilde uzatır ve dizlerini bükerek inversiyon sağlar.

Heelside backflip ya da yaygın adıyla Tantrum, orta seviye sporcular için öğrenilmesi en kolay invertlerden biridir. Bunun nedeni, dalga şeklinin veya kablo parklarında kullanılan dalga rampalarının (*kicker*) doğal olarak bu hareketin gerekli vücut dizilimini başlatmasıdır.

## Topluluk
Wakeboard sporu, farklı şekillerde katılım gösteren geniş bir topluluğa sahiptir. Byerly, Hyperlite, O'Brien ve Ronix gibi popüler markalar; gelişen ekipman teknolojileri, teknik tavsiyeler ve eğitim materyalleriyle hem yeni başlayanlara hem de deneyimli sporculara destek verir. Bu markaların bazıları sosyal medya üzerinden aktif kampanyalar yürüterek daha geniş kitlelere ulaşır.

### Kitesurf ile İlişki
Wakeboard'daki birçok hareket ve teknik, kiteboard/kitesurf sporundaki manevralara oldukça benzer. Bu durum, wakeboard'lar ile çift uçlu kiteboard tahtalarının tasarımlarındaki yakınlıkta da görülür. Kablo parklarında veya tekne arkasında wakeboard, rüzgâr şartlarından bağımsız, daha ulaşılabilir bir alternatif olarak kabul edilir. Özellikle Almanya gibi yoğun nüfuslu Avrupa bölgelerinde, kitesurf ile paralel şekilde popülaritesini artırmıştır.

## Kaynakça