Deli Kür (film)

**Dəli Kür**, 1969 yılında yazar İsmayıl Şıhlı'nın aynı adlı romanı temelinde Hüseyn Seyidzadə tarafından çekilen uzun metrajlı bir filmidir.

## Konu

Filmde, 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'ın ilerici aydınlarının yetişmesinden, ilk yenilikçi eğitimcilerin faaliyetlerinden, Kafkasya halklarına yapılan yardım faaliyetlerinden ve insanlarda özgürlük bilincinin oluşmasından söz edilir.

## Film hakkında

* Film, aktris Zemfira İsmayılova'nın sinema kariyerindeki ilk çalışmasıdır.
* Film, aktör Cahangir Mehdiyev'in sinema kariyerindeki ilk çalışmasıdır.
* Film, Elçin Şıxlı'nın sinemadaki ilk çalışmasıdır.
* Cahandar ağa, İsmayıl Şıxlı'nın büyükbabasıydı.
* Film, yazar İsmayıl Şıxlı'nın aynı adlı romanından uyarlanmıştır.
* Filmin orijinal sonu, yönetmen Hüseyn Seyidzadə tarafından şöyle çekilmişti: Cahandar ağa Kazak liderini kamçılayıp kavga başlatır, ardından Kazaklar tarafından arkadan vurularak öldürülür. Ancak Sovyet eleştirmenler bu sahneyi kabul etmedi ve "Bir Azerbaycanlı, bir Rusu dövemez" denilerek sahnenin değiştirilmesi istendi. Bu nedenle rejissor final sahnesini değiştirmek zorunda kaldı. Sonunda, Allahyar, Cahandar ağayı öldürür. Kazak liderini canlandıran ünlü oyuncu Yusif Vəliyev'in adı jenerikte geçmesine rağmen filmde görünmemektedir.
* Film tamamlanıp izleyiciye sunulmaya hazırken, Sovyetler döneminde Azerbaycan'da çekilen tüm filmlerin gösterimi için Moskova'dan onay alınması gerekiyordu. Moskova, "Dəli Kür" filminin final sahnesinin değiştirilmesini şart koştu. Hüseyn Seyidzadə bir röportajında şöyle demiştir: "Filmi Moskova'da gösterdiğimizde yönetim final sahnesinin değiştirilmesini önerdi. Aksi takdirde film yayınlanmayacaktı." Yönetmen uzun düşündükten sonra sahnede değişiklik yapmaya karar verdi.
* Çıkarılan sahne daha sonra sinema uzmanı Aydın Kazımzadə tarafından bulunarak Azerbaycan Devlet Film Arşivi'ne teslim edilmiştir.
* Ayrıca yönetmen Hüseyn Seyidzadə filmde Novruz Bayramı'nı da büyük bir özenle ve ihtişamla canlandırmıştır. Özellikle Rus aydının yumurta dövüşü sahnesi, eleştirilere rağmen çok beğenilmiştir.

## Yapım ekibi

* **Senaryo yazarı:** İsmayıl Şıxlı
* **Yönetmen:** Hüseyn Seyidzadə
* **Görüntü yönetmeni:** İgor Bogdanov
* **Sanat yönetmeni:** Nadir Zeynalov
* **Besteci:** Cahangir Cahangirov
* **Ses operatörü:** Akif Nuriyev
* **Rejisörler:** Ramiz Əliyev, Əbdül Mahmudov
* **Editör:** İsa Hüseynov
* **Kostüm tasarımcısı:** Bədurə Əfqanlı
* **Makyaj sanatçısı:** V. Arapov
* **Dekor tasarımcısı:** T. Abdullazadə
* **Kurgu:** Y. Fomina
* **Set çekimleri operatörü:** N. Xarbikov
* **Set çekimleri sanatçısı:** Eduard Abdullayev
* **Yardımcı yönetmenler:** Əşrəf Mamayev, M. Tağıyev
* **Yardımcı görüntü yönetmeni:** Yuri Varnovski
* **Şarkı sözleri yazarları:** Rəfiq Zəka Xəndan (Rəfiq Zəka olarak), Tələt Əyyubov
* **Kamança çalan:** Habil Əliyev
* **Film direktörü:** Davud Zöhrabov
* **Koreografi:** Əlibaba Abdullayev (jenerikte yok)
* **Şarkıları seslendiren:** Gülağa Məmmədov (jenerikte yok)

## Oyuncular

* Ələddin Abbasov—Cahandar ağa
* Eldar Əliyev—Rus Əhməd
* Vladislav Kovalkov—Çernyayevski]]
* Məlik Dadaşov—Molla Sadıq
* Leyla Bədirbəyli—Zərnigar
* Liya Eliava—Şahnigar
* Zemfira Sadıqova—Mələk
* Məmməd Bürcəliyev—Allahyar
* Fikrət Əliyev—Şamxal
* Ceyhun Mirzəyev—Osman

## Kaynakça