1972 Rothschild Balosu

**1972 Rothschild Gerçeküstü Balosu**, Baroness Marie-Hélène de Rothschild ve eşi Baron Guy de Rothschild tarafından 12 Aralık 1972'de Fransa'nın Seine-et-Marne bölgesindeki Ferrières Sarayı'nda düzenlenen görkemli ve meşhur bir etkinliktir. Sürrealist (Gerçeküstücülük) teması, ihtişamlı dekorasyonu ve seçkin misâfirleriyle ün kazanmış bir balodur. 20. yüzyılın efsânevî sosyal etkinliklerden biri olarak yüksek sosyete ile avangart sanatını birleştirdi. Salvador Dalí'nin sanatsal yönlendirmesiyle hazırlanan bir gecedir.

## Arka Plan

Rothschild âilesi, Frankfurtlu Aşkenaz Yahudi asıllı önemli bir bankacılık hânedanı olarak serveti, nüfuzu ve sanata desteğiyle tanınmışlardır. Fransız sosyetesi ve Paris elitlerinin önde gelen isimlerinden Marie-Hélène de Rothschild (1927-1996); ünlüler, aristokratlar ve sanatçıların katıldığı gösterişli dâvetleriyle ün kazandı. 1960'lar ve 1970'lerde Marie-Hélène de Rothschild, Avrupa'nın seçkin çevrelerinden büyük ilgi gören bir dizi önemli sosyal etkinlik düzenledi. *[[The New York Review of Books]]* editörü Robert Silvers, bu tür organizasyonlardaki yoğun kamuoyu baskısına dikkat çekti.

12 Aralık 1972'de düzenlenen Gerçeküstü Balosu, detaylı teması ve özgün sanatsal sunumuyla öne çıktı. Etkinlik, James de Rothschild'ın yaptırdığı 19. yüzyıl Neorönesans mimarisiyle bilinen Ferrières Sarayı'nda (*Château de Ferrières*’te) düzenlendi. Bu görkemli mekân, sürrealist (gerçeküstücüluk) temaya uygun bir arka plan sağladı. Sürrealizm akımı, 1920'lerde André Breton tarafından kurulmuş ve irrasyonel, rüyamsı imgeleri geleneksel normlardan ayrılmayı vurgulamıştı. Bu ilkeler, tiyatral ve alışılmadık sanatsal unsurlar barındıran bir etkinlik için ideal bir kaynak oldu. Marie-Hélène, Salvador Dalí ile iş birliği yaparak onun tasarımlarını balo'da kullanıp gerçeküstü bir deneyim yarattı.

## Balo
### Dâvetiyeler ve Kıyâfet kuralları
Gerçeküstü estetiğe ince bir gönderme amacıyla, balo'ya dâvetiyeler ters basıldı; böylece, konukların metni okuyabilmek için ayna kullanması gerekiyordu. Kıyâfet kodu "smokin, uzun elbiseler ve gerçeküstü başlıklar" şeklinde belirlendi. Katılımcılar, tuhaf ve düşsel unsurlar taşıyan yaratıcı başlıklar ve kostümler giymeye teşvik edildi.

### Dekor ve Atmosfer
Ferrières Sarayı, gerçeküstü bir sahneye dönüştürüldü. Konuklar, kedi kılığına girmiş uşaklar tarafından karşılandı; bazıları tiyatral bir hava katmak için kedi gibi davranıyordu. Dekorda kürk-kaplı yemek tabakları, tahnit edilmiş hayvanlarla süslenmiş masalar ve manken şeklinde bir tatlı yer alıyordu. Bu unsurlar, ürkütücü olanı lüksle birleştiriyordu. Kırmızı ve altın tonlarındaki aydınlatma, Salvador Dalí'nin sürrealist eserleriyle desteklenerek büyülü bir atmosfer yarattı. Misâfirler, "cehennemvâri bir portal" olarak tanımlanan labirent benzeri bir girişten geçti. *[[The New York Times]]*, bu etkinliği "konukların hayâlî üniformalarla katıldığı gerçeküstü bir akşam yemeği" şeklinde nitelendirdi.

### Önemli katılımcılar
 katılımcılar arasında bulunan kayda değer kişilerden birkaçı;
* Audrey Hepburn, kuş kafesi esintili bir başlık giydi.  
* Salvador Dalí, etkinliğin sanatsal yönlendirmesine katkıda bulundu.  
* Brigitte Bardot, öne çıkan bir aktris.  
* Grace Kelly, Monako Prensesi olan Amerikalı aktris.  
* Hélène Rochas, Hector Pascual tarafından tasarlanan sürrealist bir başlık takmıştı. 
* Yves Saint Laurent, ünlü moda tasarımcısı.
* Alexis de Redé, Marie-Hélène'nin yakın arkadaşı ve iş ortağı.

Etkinliğe Avrupalı aristokratlar, moda tasarımcıları ve sanatçılar da katılmıştı; fakat balo'nun özel doğası gereği birçok isimler kayıtlara geçmedi.

## Balo sonrası
### Kültürel önemi
1972 Rothschild Balosu, özenle hazırlanmış tasarımı ve gerçeküstü sanatın özel bir sosyal çerçevede zarif biçimde bütünleştirilmesiyle belgelendi. Bu etkinlik, Rothschild ailesinin asırlarca sanata verdiği desteği ve maddî imkânları kültürel avangartla birleştirme yeteneğini sergiledi. 20. yüzyılın en ihtişamlı ve târihî açıdan mühim sosyal faaliyetlerinden biri olarak kabul edilir; Truman Capote'nin Siyah-Beyaz Balosu ve Proust Balosu ile birlikte akademik incelemelerde ele alınır.

Görsel unsurları Stanley Kubrick'in *[[Gözleri Tamamen Kapalı]]* filmiyle benzerlik taşımaktadır. Balo'nun kalıcı etkisi, *[[Squid Game]]* gibi güncel yapımlarda sürrealist görsel diline yapılan atıflarla kendini göstermektedir. 2018'de gerçekleştirilen d'Arenberg Küp Sürrealist Balosu ise doğrudan bu öncül etkinliğe saygı duruşu niteliğinde tasarlandı.

### Moda mîrası
Balo, moda üzerinde kalıcı bir etki bıraktı. Loewe ve Schiaparelli gibi çağdaş tasarım evleri, balo"dan esinlenerek gerçeküstü öğeleri koleksiyonlarına dâhil etti. 2024'te Hector Pascual tarafından Hélène Rochas için tasarlanan, sürrealist bir gramofon motifi barındıran başlık, müzayede 2.600 dolara alıcı buldu. Bu satış, balo'nun kültürel ve moda târihindeki öneminin günümüzde de sürdüğünü ispatıdır.

### Komplo teorileri
1972 Rothschild Gerçeküstü Balosu, özellikle YouTube, Reddit ve TikTok gibi sosyal medya platformlarında komplo teorilerinin odak noktası hâline gelmiştir. Gizemli atmosferi ve çarpıcı görsel unsurları bu spekülatif düşünceleri beslemiş durumdadır. Bâzı anlatımlara göre, bu etkinliğin İlluminati ve Masonların bir araya geldiği; okült âyinlerin yapıldığı; şeytana tapıldığı ve gizli güç yapılarının sergilendiği bir toplantı olduğunu öne sürmektedir. Bu söylentiler, genellikle aynalı dâvetiyeleri; tahnit edilmiş dekorlar ve "cehennemvâri portal" olarak tasarlanmış giriş gibi faktörleri referans belirtmektedirler.

## Kaynakça