Türkiye'nin Somut Olmayan Kültürel Mirasları listesi

**Türkiye'nin Somut Olmayan Kültürel Mirasları Listesi**, UNESCO tarafından 2008'den beri hazırladığı Somut Olmayan Kültürel Miras  Listeleri'nde yer alan, Türkiye'ye ait yaşayan miras unsurlarını ifade eder.

2023 yılı itibarıyla Türkiye'nin *UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Temsilî Listesi*'nde (kısaca  Temsilî Liste) kayıtlı toplam 27 unsuru, *Acil Korunması Gereken Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi*'nde 3 unsuru bulunur. *Korumanın İyi Uygulamaları Kaydı* başlıklı üçüncü listede Türkiye'nin bir kaydı bulunmaz.

## Arka plan

Somut olmayan kültürel miras, bir topluluğun veya bireyin kendi kültürel mirasının bir parçası olarak gördüğü her türlü bilgi, beceri, uygulama, ifade ve bunlarla ilişkili araç, gereç ve mekânı ifade etmektedir. Kavram, 32. UNESCO Genel Konferansı'nda  17 Ekim 2003 tarihinde kabul edilen sözleşmede tanımlanmıştır. Sözleşmede, Taraf Devletlerin, kendi topraklarındaki somut olmayan kültürel miras ögelerini belirlemek üzere kendi ulusal envanterini oluşturması, sürekli güncellemesi öngörülmüştür. Sözleşmede ayrıca somut olmayan kültürel mirasın dünya çapında daha iyi korunmasını sağlamak ve bunların öneminin fark edilmesini sağlamak amacıyla Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'nin oluşması öngörülmüştür.

Bu listelerden birisi, "*İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi*" isimli listedir. Temsilî liste, somut olmaya kültürel mirasın çeşitliliğini göstermek ve önemi hakkında farkındalık yaratmak için tüm dünyadaki bazı önemli  "kültürel uygulamalar ve ifadeleri içerir. Taraf Devletlerin, kendi  ulusal envanterlerindeki öğelerden Temsili Listeye girmek üzere aday gösterdikleri unsurlar, *Hükümetlerarası Komite* adı verilen, yılda bir kez toplanan ve Taraf Devletlerce seçilmiş üyelerden oluşan bir komite tarafından değerlendirilir; uygun görülenler Temsil'i listede yer alır. Liste ilk olarak 2008 yılında yayınlanmıştır.Sözleşme gereği ayrıca *Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi* ve *Korumaların İyi Uygulamaları Kaydı* başlıklı listeler oluşturulmuştur.

## Tarihçe
Türkiye UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi'ni Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19 Ocak 2006 tarihli oturumunda oy birliği ile kabul etmiş ve sözleşme iki gün sonra Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Türkiye'nin Sözleşme'ye taraf olma süreci 27 Mart 2006 tarihinde tamamlandı.

UNESCO'nun 2008 yılında oluşturduğu Temsilî Liste'de Türkiye'den  iki unsur yer aldı: meddahlık geleneği ve Mevlevî sema törenleri. Bu unsurlar, UNESCO'nun  2001-2005 yıllarında yürüttüğü bir program kapsamında oluşturulan ve tüm dünyadan 90 kadar SOKÜM unsurunun eklendiği *İnsanlığın Sözlü ve Maddi Olmayan Mirasının Başyapıtları* adlı listede yer almaktaydı. 2008 listesi, bu Başyapıtlar projesinde oluşturuluş listenin Temsilî Liste'ye kabul edilmesi ile meydana getirilmişti.

Sözleşme imzalandıktan sonra Türkiye'de ulusal envanter oluşturma ve güncelleme çalışmalarını yürüten icracı birim olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü  belirlenmiştir. Genel Müdürlük bünyesindeki Uzmanlar Kurulu ulusal envanterde kayıtlı hangi unsurların UNESCO Temsilî Liste'ye aday gösterileceğini belirler. Belirlenen unsurlar hakkında dosyalar hazırlanır.Türkiye'nin 2023 yılı itibarıyla Temsilî Liste'de kayıtlı 27 unsuru bulunmaktadır.

"Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi" isimli ikinci liste, toplulukların ve ülkelerin, onları canlı tutmak için acil önlem almak zorunda oldukları düşünülen kültürel unsurlardan oluşmaktadır ve bu listede Türkiye'den 3 unsur bulundurmaktadır.

"Korumanın İyi Uygulamaları Kaydı" isimli üçüncü listede ise Türkiye'nin bir unsuru yer almamaktadır.

## Temsilî Liste

## Acil Korunması Gereken Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi
Acil Korunması Gereken Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi, "toplulukları ilgilendiren ve "Taraf Devletler"in onları hayatta tutmak için acil önlemler alınması gerektiğini düşündüğü" somut olmayan kültürel miras unsurlarını içermektedir.

## Notlar

*  Kazakistan, Tacikistan, Azerbaycan, Kırgızistan, İran, Irak, Özbekistan, Türkmenistan, Pakistan, Afganistan ve Hindistan ile beraber.
*  Afganistan, Azerbaycan, İran, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile beraber.
* Azerbaycan, İran, Tacikistan ve Özbekistan ile beraber.
* Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile beraber.
* Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile beraber.
*  Azerbaycan, İran, Kazakistan, Kırgızistan ile beraber.
* Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan ile beraber.
* Azerbaycan ve Kazakistan ile beraber.
* Azerbaycan ile beraber.
* Azerbaycan ile beraber.
* Kuzey Makedonya ile beraber. 
* Azerbaycan ile beraber. 
* Kırgızistan ve Kazakistan ile beraber.
* Kuzey Makedonya ile beraber.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki Dünya Mirasları listesi
## Kaynakça