Antikacı

**Antikacı** veya **antika meraklısı** (&nbsp;'antik çağlara ait'), antikalara veya geçmişe ait şeylere meraklı veya öğrenci olan kimse. Daha spesifik olarak, bu terim, özellikle antik eserler, arkeolojik ve tarihi mekanlar veya tarihi arşivler ve el yazmaları olmak üzere tarih incelemesi yapan kişiler için kullanılır. **Antikacılığın** özü, geçmişin ampirik kanıtlarına odaklanmaktır ve belki de en iyi şekilde 18. yüzyıl antikacısı Sir Richard Colt Hoare'un benimsediği "*Teoriden değil, gerçeklerden konuşuyoruz*" sözüyle özetlenebilir.

*[[Oxford English Dictionary|Oxford İngilizce Sözlüğü]]*, "arkeolog" terimini ilk kez 1824'te kaydetmiştir; bu terim kısa sürede antikacılık faaliyetinin önemli bir dalı için yaygın olarak kullanılan terim haline gelmiştir. "*Arkeoloji*" terimi ise 1607'den itibaren başlangıçta genel olarak şu an "antik tarih" olarak görülen şeyi ifade ediyordu. Terimin daha dar olan modern anlamı ilk kez 1837'de görülmüştür.

Günümüzde "antikacı" terimi genellikle aşağılayıcı bir anlamda kullanılmakta olup, tarihsel bağlam veya süreç duygusunu dışlayarak, önemsiz tarihsel ayrıntılara aşırı dar bir odaklanmayı ifade etmektedir. Bugün kendilerini "antikacı" olarak tanımlayan çok az kişi vardır, ancak Londra Antikacılar Derneği (Society of Antiquaries of London) (1707'de kurulmuş) gibi bazı kurumlar tarihi isimlerini korumaktadır. "Antika kitap satıcısı" terimi ise hala daha pahalı eski kitapların satıcıları için kullanılmaya devam etmektedir.

## Tarihi

### Antik Çin'de antikacılık
Song Hanedanlığı (960-1279) döneminde, bilgin Ouyang Xiu (1007-1072) üzerlerinde arkaik yazıtlar bulunan bronz ve taş eserleri inceledi. Bu eserlerin yaklaşık 400 kopyasını bir koleksiyonda muhafaza etti. Patricia Ebrey, Ouyang'ın epigrafideki erken dönem fikirlerine öncülük ettiğini yazar.

Lü Dalin () (1046–1092) tarafından derlenen  () veya "İncelenmiş Kalıntıların Resimli Kataloğu" (önsözü 1092 tarihli), gün yüzüne çıkarılan antik eserleri sistematik olarak tanımlayan ve sınıflandıran bilinen en eski kataloglardan biridir. Başka bir katalog ise, Song İmparatoru Huizong (1100-1125 yılları arasında hüküm sürmüş) emriyle hazırlanan  () veya "Xuanhe'nin Derinden Öğrendiği Kalıntıların Gözden Geçirilmiş Resimli Kataloğu" (1111'den 1125'e kadar derlenmiştir) idi ve ayrıca yaklaşık 840 kap ve kabartmanın çizimlerini içeriyordu.

Antik yazıtlar ve eserler üzerine yapılan antika çalışmalarına olan ilgi Song hanedanlığından sonra azaldı, ancak Gu Yanwu (1613-1682) ve Yan Ruoju (1636-1704) gibi erken Qing hanedanlığı (1644-1912) bilginleri tarafından yeniden hayata geçirildi.

### Antik Roma'da antikacılık
Antik Roma'da, güçlü bir gelenekselcilik duygusu geçmişin "anıtlarını" inceleme ve kaydetme konusunda bir ilgiyi teşvik eder; Augustan tarihçisi Livius, Latin dilindeki *monumenta* terimini "antikacılıkla ilgili konular" anlamında kullanır. Antika konularını ele alan kitaplar, geleneklerin, dini ritüellerin ve siyasi kurumların kökeni; soyağacı; topoğrafya ve sınır taşları; ve etimoloji gibi konuları barındırıyordu. Yıllıklar ve tarihler de bu konulara ilişkin bölümler içerebilir, ancak yıllıklar yapı olarak kronolojiktir ve Livius ve Tacitus gibi Roma tarihleri hem kronolojiktir hem de olayların kapsamlı bir anlatımını ve yorumunu sunarlar. Buna karşılık, edebi bir biçim olarak antikacılık eserleri konuya göre düzenlenir ve herhangi bir anlatı kısa ve açıklayıcı olup, anekdotlar şeklinde sunulur.

Günümüze ulaşmış eserleri olan önemli Latin antika yazarları arasında Varro, Yaşlı Plinius, Aulus Gellius ve Macrobius yer alır. Roma İmparatoru Claudius da antikacılık eserleri yayımlamıştır, ancak bunlardan hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Cicero'nun bazı incelemeleri, özellikle kehanet üzerine olan çalışmaları, güçlü antikacı ilgileri göstermekle birlikte, bunların temel amacı felsefi soruların araştırılmasıdır. Roma dönemi Yunan yazarları da antik materyallerle ilgilendiler; örneğin Plutarkhos'un *Moralia*sı ve Athenaius'un *Deipnosophistae*si. Latin antikacıların amacı, gerçeğe ulaşmaya değil, kanıtları derlemeye önem vererek, çok sayıda olası açıklamayı bir araya getirmektir. Antik tarihçiler sıklıkla antikacıları kaynak olarak kullanırlar ve birçok antikacı yazar sadece bu alıntılar aracılığıyla bilinir.

### Ortaçağ ve erken modern dönem antikacılığı
Antik Roma edebiyatında antika ile ilgili yazının önemine rağmen, bazı bilim insanları antikacılığın ancak Orta Çağ'da ortaya çıktığını ileri sürmektedirler. Orta Çağ antikacıları bazen yazıt koleksiyonları veya anıt kayıtları yaparlardı, ancak Varro'dan esinlenen  kavramı Romalılar arasında "geçmişin tüm kalıntılarının sistematik olarak toplanması" dürtüsü azaldı. Antikacılığın daha geniş çapta gelişmesi daha çok Rönesans ve o dönemde hümanist bilim insanlarının klasik metinleri eleştirel bir şekilde değerlendirmesi ve sorgulamasıyla ilişkilendirilir. Metin eleştirisi kısa sürede, sikkelerin, yazıtların ve diğer arkeolojik kalıntıların yanı sıra Orta Çağ dönemlerine ait belgelerin incelenmesiyle geçmişe dair tamamlayıcı bakış açılarının da farkına varılmasına dönüştü. Antika meraklıları sıklıkla bu ve diğer nesnelerden oluşan koleksiyonlar oluştururlardı; nadire kabineleri erken dönem koleksiyonları için kullanılan genel bir terim olup, özellikle antikaları ve daha yeni sanat eserlerini, doğa tarihi öğelerini, hatıra eşyalarını ve uzak diyarlardan gelen nesneleri kapsardı.

Erken modern Avrupa'da soy bağına verilen önem, antikacılığın genellikle soybilim ile yakından ilişkili olması anlamına geliyordu. Önde gelen antikacılardan bazıları (Robert Glover, William Camden, William Dugdale ve Elias Ashmole dahil) profesyonel münadi (arma bilimci) olarak görev yapmıştır. Soy biliminin "bilimsel" bir disiplin olarak gelişmesi (yani, kanıtlanmamış efsaneleri reddeden ve iddialarını yüksek kanıt standartlarına dayandıran bir disiplin) antikacılığın gelişmesiyle el ele gitmiştir. Soy bilimi ile ilgilenen antikacılar, araştırmaları için metinsel olmayan kaynakların (mühürler ve kilise anıtları dahil) kanıt değerini kabul etmişlerdir.

Erken modern çağın pek çok antika meraklısı aynı zamanda koreograftı; yani, bölgesel veya ulusal tanımlamalar içinde manzaraları ve anıtları kayıt altına alıyorlardı. İngiltere'de, bunların en önemlilerinden bazıları ilçe tarihleri şeklini almıştır.

17. yüzyıl Bilim Devrimi ve özellikle İngiltere ile Fransa'daki "Antikler ve Modernler Tartışması" bağlamında, antikçiler kararlı bir şekilde "Modernler" tarafındaydı. Onlar, ampirik birincil kanıtların, edebi otoritelerden gelen geleneksel tarih yorumlarını rafine etmek ve sorgulamak için kullanılabileceğini giderek daha fazla savunuyorlardı.

### 19.-21. yüzyıllar

19. yüzyılın sonlarına doğru antikacılık, arkeoloji, sanat tarihi, nümismatik, mühür bilimi, filoloji, edebiyat çalışmaları ve diplomatika gibi daha uzmanlaşmış akademik disiplinlere ayrılmıştı. Antika meraklıları her zaman bir dereceye kadar alay konusu olmuştur (bkz. aşağıda) ve 19. yüzyıl ortalarından beri bu terim genellikle olumsuz veya küçümseyici bağlamlarda kullanılma eğilimi göstermiştir. Buna rağmen, birçok pratik antikacı halen bu unvanı gururla kullanmaktadır. Son yıllarda, disiplinler arası çalışmanın giderek daha fazla teşvik edildiği akademik ortamda, birçok köklü antikacı derneği (bkz. aşağıda), uzmanlar arasındaki işbirliğini kolaylaştırmak için yeni roller bulmuştur.

## Terminolojik ayrımlar

### "Antiquary" ve "antiquarian"
"*Antiquary*" (antikacı), 16. yüzyıldan 18. yüzyıl ortalarına kadar İngilizcede, antikalarla ilgilenen kişiyi tanımlamak için kullanılan yaygın bir terimdi (kelimenin "*antiquarian*" formu genellikle sıfat olarak bulunurdu) Ancak, 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren "*antiquarian*" kelimesi bir isim olarak daha yaygın olarak kullanılmaya başlandı ve bugün her iki form da eşit derecede kabul edilebilir.

### Antikacılar ve tarihçiler
16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar, antikacı ve tarihçinin ilgi alanları ve faaliyetleri arasında net bir ayrım olduğu düşünülüyordu. Antikacı geçmişin kalıntılarıyla (belgeler, eserler veya anıtlar) ilgilenirken, tarihçi geçmişin anlatısı ve günümüz için politik veya ahlaki dersleri ile ilgileniyordu. Antikacının becerileri, kaynaklarının kritik incelemesi ve sorgulaması becerileri iken, tarihçinin becerileri, geleneksel anlatıların felsefi ve edebi yeniden yorumlanması becerileri idi. Jan Broadway, bir antikacıyı "*geçmişi kronolojik değil, tematik olarak inceleyen biri*" olarak tanımlar. Francis Bacon 1605 yılında, geçmişe dayalı okumaları, "Anıtlar, İsimler, Sözler, Atasözleri, Gelenekler, Özel Kayıtlar ve Kanıtlar, Hikayelerin Parçaları, Kitapların Geçitleri, Hikaye ile İlgili Olmayanlar ve Benzerleri" olarak tanımladığı antikalar temelinde "eksiksiz Tarihler" olarak tanımlamıştır. Bu tür ayrımlar, Leopold von Ranke'nin öncülüğünü yaptığı deneysel kaynak temelli tarih okulunun yaygın kabul görmesi ve günümüz tarihçilerinin erken dönem antikacılarının öncülük ettiği tüm teknikleri kullanması nedeniyle 19. yüzyılın ikinci yarısında aşınmaya başladı. Rosemary Sweet, 18. yüzyıl antikacılarını şöyle tanımlar:

### Antikacılar, antikacı kitapları ve antikalar
Birçok Avrupa dilinde, "antikacı" (veya eşdeğeri) kelimesi, modern zamanlarda nadir ve eski antika kitaplarla ticaret yapan veya koleksiyon yapan bir kişiyi ifade etmek için anlam değiştirmiştir; ya da daha genel olarak antika nesnelerle ticaret yapan veya onları toplayan bir kişiyi ifade eder.

Ancak İngilizcede, "antika kitap" ve "antika kitapçısı" terimleri yaygın olarak kullanılmasına rağmen, "antikacı" ve "antiquary" isimleri çok nadiren bu anlamı taşır. Bir antikacı öncelikle eski kitaplar, belgeler, eserler veya anıtlar öğrencisidir. Pek çok antikacı da çalışmalarını bilgilendirmek için kapsamlı kişisel koleksiyonlar oluşturmuştur, ancak çok daha büyük bir sayı bunu yapmamıştır; ve bunun tersi olarak, birçok kitap veya antika koleksiyoncusu kendilerini (veya başkaları tarafından kabul edilmemiş) antikacı olarak görmezler.

## Aşağılayıcı çağrışımlar

Antikacılar sıklıkla, ölüm, çürüme ve modası geçmiş şeylere karşı sağlıksız bir ilgiye sahip gibi görünmüşlerdir, aynı zamanda da karanlık ve gizemli ayrıntılara odaklanmaları, modern yaşamın gerçeklikleri ve pratiklikleri ile tarihteki daha geniş akımlardan habersiz göründükleri anlamına gelmiştir. Tüm bu nedenlerle sık sık alay konusu olmuşlardır.

Antikacı, John Earle'nin 1628 tarihli *Micro-cosmographie* adlı eserinde ("Bu, yaşlılığa ve kırışıklıklara aşık olmak gibi doğal olmayan bir hastalığa sahip olan ve küflü ve kurtlu olduğu için her şeyi (Hollandalıların peyniri sevmesi gibi) seven kişidir"), Jean-Siméon Chardin'nin *Le Singe Antiquaire* adlı tablosunda ( yer aldı.), Sir Walter Scott'un *The Antiquary* (1816) adlı romanında, Thomas Rowlandson'un karikatürlerinde ve daha birçok yerde hicvedilmiştir. Canting  *New Dictionary of the Terms Ancient and Modern of the Canting Crew* antika meraklısını "Eski Paralar, Taşlar ve Yazıtlar, Kurt Yemiş Kayıtlar ve Antik El Yazmaları konusunda meraklı bir eleştirmen, ayrıca Kalıntılar, Harabeler, eski Gelenekler, Cümleler ve Modalar üzerinde etki sahibi olan ve körü körüne hayranlık duyan kişi" olarak tanımlıyor. John Donne, "Epigrams" adlı eserinde Antikacı hakkında şöyle yazmıştır: "Eğer çalışma odasında tüm eski tuhaf şeyleri asmak için bu kadar özen gösteriyorsa, karısına dikkat etsin." Kelimenin yankıları, teknik ayrıntılara takıntılı bireyler için kullanılan modern terimlerin, örneğin nerd, trainspotter veya anorak'ın yankılarına yakındır.

Antikacıların birçok ilgi alanını paylaşan sanatsever Horace Walpole, yine de kültürel kalıntıların incelenmesinin seçici olması ve zevk ve estetik tarafından yönlendirilmesi gerektiği konusunda ısrarcıydı. Antikacılar Derneği'nin daha kapsamlı ve eklektik yaklaşımını ve ilkel geçmişe olan ilgilerini kınıyordu. 1778'de şöyle yazmıştı:

Filozof Friedrich Nietzsche, "*Untimely Meditations*" adlı eserindeki "On the Uses and Abuses of History for Life" başlıklı denemesinde üç tarih biçimini inceler. Bunlardan biri, geçmiş ile şimdiki zaman arasında pek az yaratıcı bağlantı kuran veya hiç kurmayan, nesneleştirici bir tarihçilik olan "antikacı tarih"tir. Nietzsche'nin tarih felsefesi, 20. yüzyılda eleştirel tarih üzerinde önemli bir etki yaratmıştır.

C. R. Cheney, 1956'da yazdığı bir yazıda şöyle gözlemlemişti: "Günümüzde öyle bir noktaya geldik ki 'antikacı' kelimesi her zaman yüksek bir saygınlığa sahip değil, 'antikacılık' ise neredeyse bir hakaret terimi haline geldi". Arnaldo Momigliano 1990'da bir antikacıyı "tarihe ilgi duymadan tarihsel gerçeklere ilgi duyan insan tipi" olarak tanımladı. Profesyonel tarihçiler hala sıklıkla "antikacı" terimini aşağılayıcı bir anlamda, yalnızca önemsiz veya anlamsız gerçekleri kaydetmekle ilgilenen ve bunların daha geniş etkilerini düşünmeyen veya herhangi bir argüman oluşturmayan tarihsel çalışmaları ifade etmek için kullanırlar. Bu terim aynı zamanda, geçmiş dönemlerin kostümlerini veya maddi kültürünü yeniden oluşturmada titiz bir yaklaşıma sahip olabilen, ancak söz konusu dönemlerin kültürel değerlerini ve tarihsel bağlamlarını pek anlamadıkları düşünülen tarihsel canlandırma yapanlar gibi amatör tarihçilerin faaliyetleri için de kullanılmaktadır.

## Antikacılar Dernekleri

### Londra toplulukları
Londra'da, antika meraklılarının ilgisini çeken konuları tartışmak için 'da bir Antikacılar Koleji (veya Derneği) kuruldu. Üyeleri arasında William Camden, Sir Robert Cotton, John Stow, William Lambarde, Richard Carew gibi isimler vardı. Bu kurum 1604'e kadar varlığını sürdürdü, ancak daha sonra amaçlarının siyasi olduğu şüphesiyle Kral I. James tarafından lağvedildi. Toplantılarında okunan belgeler Cotton'un koleksiyonlarında saklanmaktadır. 1720'de Thomas Hearne tarafından *A Collection of Curious Discourses* başlığı altında basılan belgelerin, ikinci baskısı 1771'de çıkmıştır.

1707 yılında bir grup İngiliz antikacı, hobilerini tartışmak için düzenli toplantılar yapmaya başladı ve 1717'de Antikacılar Derneği resmen yeniden kuruldu, nihayet 1751'de Kral II. George'dan bir beratname aldı. 1780'de Kral III. George derneğe Somerset House'da daireler tahsis etti ve 1874'te dernek, şu anki yerleşkesi olan Piccadilly'deki Burlington House'a taşındı. Dernek, yirmi kişilik bir konsey ve *ex officio* (görevinden dolayı) British Museum'un mütevellisi olan bir başkan tarafından yönetiliyordu.

### Diğer önemli topluluklar
* İskoçya Antikacılar Derneği 1780 yılında kurulmuştu ve Edinburgh'da bulunan büyük bir ulusal antika müzesinin yönetimini üstlenmişti.
* İngiltere'nin en eski taşra antikacı topluluğu olan Newcastle upon Tyne Antikacılar Derneği 1813 yılında kurulmuştur.
* İrlanda'da 1849 yılında Kilkenny Arkeoloji Derneği adı altında bir dernek kuruldu ve toplantılarını Kilkenny'de yapmıştır. 1869'da ismi İrlanda Kraliyet Tarih ve Arkeoloji Derneği olarak değiştirildi ve 1890'da ofisi Dublin'e taşındı.
* Fransa'da *[[Société des Antiquaires de France]],* 1804'ten beri var olan Acadêmie Celtique'in yeniden inşasıyla 1813'te kuruldu.
* Amerikan Antikacılar Derneği 1812 yılında kuruldu ve merkezi Worcester, Massachusetts'tir. Modern zamanlarda, kütüphanesi 4 milyondan fazla öğeye ulaşmıştır ve bir kurum olarak, erken dönem (1876 öncesi) Amerikan basılı materyallerinin deposu ve araştırma kütüphanesi olarak uluslararası alanda tanınmaktadır.
* Danimarka'da *Kongelige Nordiske Oldskriftselskab* (*La Société Royale des Antiquaires du Nord* veya Kuzey Antikacılar Kraliyet Derneği olarak da bilinir) 1825'te Kopenhag'da kuruldu.
* Almanya'da , 1852 yılında kuruldu.

Ayrıca bazı yerel tarih ve arkeoloji toplulukları da unvanlarına "antikacı" kelimesini eklemişlerdir. Bunlar arasında 1840 yılında kurulan Cambridge Antikacılar Derneği; 1883 yılında kurulan Lancashire ve Cheshire Antikacılar Derneği; 1884 yılında Bristol'da kurulan Clifton Antikacılar Kulübü; 1922 yılında kurulan Orkney Antikacılar Derneği ve 1919 yılında Massachusetts, Plymouth'da kurulan Plymouth Antikacılar Derneği yer almaktadır.

## Önemli antikacılar

*Patrick Abercromby
*Arthur Agarde
*Pasquale Amati
*Giovanni Anastasi
*Elias Ashmole
*John Aubrey
*Abd-al Latif al-Baghdadi
*Sir James Balfour
*Thomas Baker
*John Bale
*Daines Barrington
*Thomas Bateman
*John Battely
*Flavio Biondo
*William Borlase
*William Bragge
*Thomas Browne
*George Buck
*William Camden
*Robert Bruce Cotton
*Robert Crowley
*Abraham de la Pryme
*Catherine Downes
*Sir William Dugdale
*Rev. Dr. Henry Duncan

*John Foxe
*Richard Grafton
*Ibn Abd-el-Hakem
*Anthony Charles Harris
*Robert Stephen Hawker
*Sir Richard Colt Hoare
*Muhammad al-Idrisi
*Montague Rhodes James
*Maurice Johnson
*Nasir Khusraw
*Al-Kindi
*Alexander Crawford Lamb
*William Lambarde
*John Leland
*Edward Lhuyd
*H. P. Lovecraft
*William Collings Lukis
*Thomas Edward Lawrence
*Herman H. J. Lynge
*Daniel Lysons
*Samuel Lysons
*Dubhaltach MacFhirbhisigh
*Al-Maqrizi

*Philip Norman
*Peregrine O'Duignan
*Ruaidhri O Flaithbheartaigh
*Elias Owen
*Nicolas-Claude Fabri de Peiresc
*Dorning Rasbotham
*Franklin Pierce Rice
*Fred Rosenstock
*Joaquín Rubio y Muñoz
*Shen Kuo 
*William Forbes Skene
*Jacques Seligmann
*George Dudley Seymour
*Sir Hans Sloane
*John Stow
*William Stukeley
*Ralph Thoresby
*Robert Thoroton
*George Vertue
*Ibn Wahshiyya
*Horace Walpole
*Olaus Wormius
*Thomas Wright

## Ayrıca bakınız
* Tarihçi
* Koleksiyoncu
* Uzman kişi
* Epigrafi
* Sigilografi
* İsimlendirme
* Tipoloji (arkeoloji)
* Rönesans hümanizmi
* İngiliz ilçe tarihçeleri
* Tarihin yardımcı bilimleri
* *Antikacı* Sir Walter Scott
* Meraklıların dolabı

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*