Ebu Kerib

**Ebu Kerib Es'ad Kâmil** (Arapça: أسعد الكامل), kısaca **Ebu Kerib**, Himyer Krallığı'nın (günümüz Yemen'i) kralıydı. MS 390'dan 420'ye kadar Yemen'i yönetmiş, babası Melikikerib Yuhamin (hükümdarlık dönemi 375-400) ile birlikte hükümdarlık yaptıktan sonra 400'de tek başına hükümdar olmuştur. Ebu Kerib bazı kaynaklarda Arap Yarımadası'nın Yahudiliğe geçen ilk kralı olarak gösterilir,  ancak çağdaş tarihçiler bu din değiştirmeyi babasına atfetmişlerdir. Ebu Kerib ayrıca Kâbe'yi *[[Kâbe örtüsü|kisve]]* ile örten ilk kişi olarak kabul edilir.

## Hayatı
Ebu Kerib Es'ad, Melikikerib Yuhamin'in oğluydu. MS 375 yılında hem babası Melikikerib Yuhamin hem de kardeşi Dara' Amar Eymen ile ortak bir saltanatın parçası olarak iktidara geldi. Babasının MS 385 yılında ölümünden sonra kardeşi Dara' Amar Eymen ile birlikte ülkesini yönetti. MS 400 yılı civarında, Dara' Amar Eymen ya tahttan feragat etti ya da öldü. Böyle Ebu Kerib iktidarın tek sahibi oldu. Ölüm tarihi bilinmemekle birlikte Christian Robin bu tarihi MS 440 olarak vermektedir.

### Yahudiliğe geçmesi
Bazı kaynaklar Ebu Kerib'in Himyer kralları arasında Yahudiliğe geçen ilk kişi olduğu konusunda hemfikir olsa da, onun Yahudiliğe geçiş koşulları efsane ve mitlerle doludur. Himyer kralları MS 384 yılı civarında Melikikerib Yuhamin döneminde Yahudiliği kabul etmişlerdir. O yıla ait, Melikikerib Yuhamin, Ebu Kerib Es'ad ve Dhara' Amar Eymen tarafından çok tanrıcılığın reddedildiğinden bahseden bir yazıtın yanı sıra, Melikikerib Yuhamin ve Ebu Kerib'in Marib'de bir mikrabın (Yahudi ibadethanesi) inşasına izin verdiğini anlatan başka bir yazıt daha bulunmaktadır.

Geleneksel anlatıya göre Ebu Kerib, Bizans'ın ülkesinin kuzey eyaletlerinde artan etkisini ortadan kaldırmak için askeri bir sefer düzenledi. Ordusu o zamanlar "Yesrib" olarak bilinen Medine'ye ulaştı. Herhangi bir direnişle karşılaşmayan Himyeriler, kralın oğullarından birini şehrin valisi olarak geride bırakarak şehirden geçtiler. Ancak birkaç gün sonra Yesrib halkı yeni valileri olan kralın oğlunu öldürdü. Haberi alan kral, oğlunun intikamını almak ve kenti yok etmek için askerlerini tekrar şehre gönderdi. Şehrin etrafındaki tüm palmiye ağaçlarının kesilmesini emretti. Çünkü ağaçlar şehir sakinlerinin ana gelir kaynağıydı. Ardından şehri kuşattı.

Yesrib Yahudileri şehirlerini korumak için putperest Arap komşularıyla birlikte düşmana karşı savaştılar. Kuşatma sırasında Ebu Kerib hastalandı. Kaab ve Esad adındaki iki yerel haham, bu fırsatı değerlendirerek Ebu Kerib'in karargahına gitmiş ve kuşatmayı kaldırması için onu ikna etmişlerdir. Hahamlar aynı zamanda kralda Yahudiliğe karşı bir ilgi uyandırmış ve MS 390 yılında din değiştirerek ordusunu da aynı şeyi yapmaya ikna etmiştir. Kaab ve Esad daha sonra Ebu Kerib'le birlikte krallığına dönmüş ve burada halkı din değiştirmeye ikna etmekle görevlendirilmişlerdir. Ancak bazı akademisyenler halkın toptan din değiştirdiğini söylerken, diğerleri sadece yarısının din değiştirdiğini, geri kalanının pagan inançlarını ve tapınaklarını koruduğunu düşünmektedir. Yahudiliğe geçenler arasında Ebu Kerib'in yeğeni olan ve daha sonra Kızıldeniz'deki Ma'ad halkının genel valisi olarak atanan ve Mekke ile Yesrib valiliğinin başına geçen Haris bin Amr da vardı.

Ebu Kerib'in Yahudiliğe geçtiği görüşüne karşı çıkanlardan biri de yazar J. R. Porter'dır. Porter 1980'lerde yazdığı bir makalede Ebu Kerib'in din değiştirdiğine dair efsanevi anlatıların tarihi kayıtlarda çok daha sonra ortaya çıktığını ve bu nedenle güvenilmez olduğunu savunmuştur. Porter yine de Yesrib'de güçlü Yahudi kabilelerinin varlığı göz önüne alındığında, Ebu Kerib'in Yahudiliğe yönelmesinin "tamamen inandırıcı" olacağını kabul etmiştir. Porter, daha sonraki bir Himyeri hükümdarı olan Zu Nuvas'ın (MS 517-530) "kesinlikle" Yahudiliğe geçtiğini belirtmektedir.

## İslam dönemi kaynaklarında
Ebu Kerib Es'ad'dan İslam kaynaklarda bahsedilmezken, tefsir âlimi İbn Kesir, Ebu Kerib ile ilgili İslami gelenekleri sunmaktadır. İbn Kesir, Kur'an'ın Duhan Suresi'nde bahsedilen gizemli *Tübba*' olarak Ebu Kerib'i tanımlamıştır.

İbn Kesir, Tübba' Ebu Kerib'in daha önce Medine'ye saldırmaya niyetlenen Saba ve Himyer'in müşrik bir kralı olduğunu, ancak Medine'nin gelecek bir peygamber için son hicret yeri olacağı konusunda onu uyaran iki Yahudi haham tarafından vazgeçirildiğini belirtmektedir. Tübba' Mekke'ye gitmiş ve Kâbe'yi yıkmaya niyetlendi. Ancak bunu da yapmaması konusunda uyarıldı. Daha sonra Yahudiliğe ilgi duydu ve İsa'nın gelişinden önce doğru yolda olanların takip ettiği din olarak tanımlanan Musa'nın dinine geçti. Hahamları beraberinde Yemen'e geri götürdü ve burada halkı Yahudiliğe geçirdiler.

## Kaynakça