Muhammed Bakır Zülkadir

**Muhammed Bakır Zülkadir** (Farsça: محمد باقر ذوالقدر), İranlı asker ve siyasetçidir. 24 Mart 2026 tarihinde İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri olarak atanmıştır. Bu göreve, İsrail saldırısında hayatını kaybeden selefi Ali Laricani'nin yerine getirilmiştir. Zülkadir'in atanması, İran'ın güvenlik ve siyasi yapısında Devrim Muhafızları kökenli sertlik yanlısı kadroların etkisinin devam ettiğinin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

## Hayatı ve kariyeri
Muhammed Bakır Zülkadir, 1979 Devrimi'nden önce, şah rejimine karşı saldırılar düzenlemede aktif rol aldı. Sert çizgideki görüşleriyle bilinen Zülkadir, 1979 İran Devrimi'nin ardından Devrim Muhafızları Ordusu'na katıldı. İran-Irak Savaşı sırasında Ramazan Karargâhı komutanı olarak görev yaptı ve sınır ötesi operasyonlarda yer aldı. Bu dönemde edindiği tecrübeler, İran'ın daha sonra benimsediği asimetrik savaş doktrininin şekillenmesinde etkili oldu.

Zülkadir, 1997-2005 yılları arasında Devrim Muhafızları Genel Komutan Yardımcılığı görevini yürüttü. Bu süreçte Devrim Muhafızlarının yalnızca askerî bir güç değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik bir aktör olarak devlet içinde genişleyen rolünün parçası oldu. Kariyeri boyunca, Devrim Muhafızları'nın bölgesel etkisini artıran ve daha sonra Kudüs Gücü olarak kurumsallaşan yapılarla bağlantılı erken dönem ağlarda yer aldığı ifade edilmektedir.

2005-2007 yılları arasında Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad döneminde İçişleri Bakan Yardımcısı olarak görev yaptı. Daha sonra 2010-2021 yılları arasında Yargı Erki Başkan Yardımcılığı görevinde bulundu. Bu görevleri boyunca İran'ın güvenlik, iç siyaset ve yargı kurumları arasında köprü oluşturan etkili isimlerden biri olarak öne çıktı.

## Siyasi pozisyonu ve etkisi
Zülkadir, 1990'lı yıllarda muhaliflere yönelik gerçekleştirilen ve yazarlar, aydınlar ile diğer hükûmet eleştirmenlerinin hedef alındığı gizli suikastlar dizisi olan “zincir cinayetler”i yönetmekle suçlanmaktadır. Ayrıca, siyasi reform talebiyle düzenlenen gösterilerin güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılaştığı, gözaltılar, şiddet olayları ve daha geniş çaplı bir baskı sürecinin yaşandığı 1999 öğrenci protestolarının bastırılmasıyla da ilişkilendirilmektedir. Dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'ye gönderilen ve protestoların bastırılması çağrısı yapan üst düzey Devrim Muhafızları komutanlarının mektubunu imzalayan isimler arasında yer aldı. Bu olay, Devrim Muhafızları'nın iç siyasete doğrudan müdahale eğiliminin güçlenmesinde dönüm noktalarından biri olarak görülmektedir.

Siyasi kariyeri boyunca muhafazakâr çevrelerle yakın ilişki içinde olan Zülkadir, Mahmud Ahmedinejad'ın yükselişinde rol oynamış ve İran'ın dış politikada daha sert bir tutum benimsemesini savunmuştur. ABD'ye karşı sert söylemleriyle bilinen Zülkadir, 2007 yılında Zülkadir, İçişleri Bakan Yardımcısı olarak görev yaparken, ABD'nin İran'a saldırması durumunda ülkesinin karşılık vereceğini belirterek, “her gün Amerikan hedeflerine on binlerce füze fırlatabileceklerini” söyledi.

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik saldırısından bir gün sonra, Devrim Muhafızları Ordusu'nda kıdemli bir komutan olarak görev yaparken, bu olayları Filistinliler için bir “dönüm noktası” olarak nitelendirdi ve bunun “Siyonist rejimin çöküşünün başlangıç noktası” olduğunu söyledi.

## Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği
İsrail suikastı sonucu hayatını kaybeden İran lideri Ali Hamaney yerine göreve getirilen, Mücteba Hamaney'e atfedilen, 24 Mart 2026 tarihli kararla Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevine atanmıştır. Atama, İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi tarafından kamuoyuna duyuruldu.

Zülkadir'in bu göreve getirilmesi, özellikle İran'ın İsrail ve ABD ile yaşadığı gerilimlerin arttığı bir dönemde gerçekleşti. Analistler, bu atamayı İran'da güvenlik politikalarının daha fazla askerî kökenli ve ideolojik olarak katı kadroların kontrolüne geçmesinin bir göstergesi olarak yorumlamaktadır.

## Değerlendirmeler
Bazı uzmanlara göre Zülkadir, İran İslam Cumhuriyeti'nin kuruluş döneminden bu yana sistemin merkezinde yer alan dar bir güvenlik elitinin temsilcilerinden biridir. Uzun yıllara dayanan askerî, siyasi ve yargısal tecrübesi sayesinde devletin kritik mekanizmalarına dair kapsamlı bilgiye sahip olduğu değerlendirilmektedir. Zülkadir'in yükselişi, İran'da iktidarın büyük ölçüde devrim sonrası oluşan güvenlik ağları ve bu ağlardan gelen isimler arasında yoğunlaştığını gösteren bir gelişme olarak yorumlanmaktadır.

## Yaptırımlar
Zülkadir, İran'ın nükleer ve füze programlarıyla bağlantısı nedeniyle 24 Mart 2007 tarihinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yaptırım listesine alındı. Bu yaptırımlar, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile ilişkili kişi ve kuruluşları hedef alan kararlar kapsamında uygulanmıştır. Zülkadir, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2231 sayılı kararı kapsamında yürürlükte olan yaptırımların 18 Ekim 2023 tarihinde sona ermesiyle birlikte listeden çıkarılmıştır. 

## Ayrıca Bakınız

* 2026 İran Savaşı
* 2025-2026 İran protestoları 
* 2026 İran katliamları
* Muhammed Bakır Galibaf

## Kaynakça