Vefa Kuluzade

**Vafa Guluzade** (soyadı ayrıca *Gulizade(h), Goulizade(h), Kulizade(h), Quluzade(h)* olarak da yazılır) () (21 Aralık 1940 – 1 Mayıs 2015) Azerbaycanlı bir diplomat, siyaset bilimci ve çatışma çözümü uzmanıydı. 1990-1999 yılları arasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın Dış Politika Devlet Danışmanı olarak görev yaptı.

## Eğitim ve siyasi kariyer
Vafa Guluzade, 21 Aralık 1940'ta Bakü, Azerbaycan SSR, SSCB'de doğdu. Guluzade, 1958'de liseden ve 1963'te Azerbaycan Devlet Üniversitesi'nden mezun oldu. Daha sonra Azerbaycan radyosunda dış haberler editörü olarak çalıştı. SSCB Bilimler Akademisi'nin Moskova'daki Orta Doğu Çalışmaları Enstitüsü'ne kabul edildi ve orada üç yıl eğitim gördü. Modern Mısır edebiyatı üzerine yüksek lisans çalışması yaptı ve 1968'de yüksek lisans derecesi aldı.

Guluzade, diplomatik kariyerine 1969'da SSCB Dışişleri Bakanlığı'nda ataşe olarak başladı ve daha sonra Mısır'daki Sovyet Büyükelçiliği'nde ikinci sekreterliğe terfi etti. Kahire'deki görevinden sonra, Moskova'daki Dışişleri Bakanlığı Orta Doğu Dairesi'ne atandı. Akıcı Rusça ve Arapça konuşan Guluzade, Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sadat, Suriye Cumhurbaşkanı Hafız Esad, Leonid Brejnev, Alexi Kosygin, Andrei Gromyko, Andrei Grechko ve diğer üst düzey yetkililer için tercümanlık yaptı.

Altı Gün Savaşı'ndan sonra Guluzade, 1973-1974 Cenevre Konferansı çerçevesindeki müzakerelere katıldı ve 1984 Cenevre Konferansı ve 1986 İstanbul Konferansı da dahil olmak üzere Filistin sorunuyla ilgili birçok uluslararası konferansa katıldı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev ile kişisel tanışıklığı, Aliyev'in 1973 yılında Mısır'a yaptığı Sovyet heyetinin başkanlığında gerçekleşti. 1975 yılının sonunda, o zamanlar Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri olan Haydar Aliyev, onu Bakü'ye davet etti ve Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi Kültür Dairesi Başkanı olarak atadı. 1980'lerde Bakü'deki görevi sırasında Guluzade, Moskova Sosyal Bilimler Akademisi'nden uzaktan eğitimle mezun oldu. 1987'de tekrar SSCB Dışişleri Bakanlığı'na davet edildi ve Cezayir'deki Sovyet Büyükelçiliği'ne danışman olarak çağrıldı.

Kasım 1990'dan Ekim 1999'a kadar Guluzade, sırasıyla Ayaz Mutallibov, Abulfaz Elçibey ve Haydar Aliyev'in üç ardışık Cumhurbaşkanlığı döneminde Dış Politika Danışmanı ve Müşaviri olarak görev yaptı. Bu süre zarfında Guluzade, Devlet Güvenlik Konseyi'nin sürekli bir üyesiydi. Kendisi, Nagorno-Karabağ sorunu konusunda Ermenistan ile yapılan müzakerelerde Cumhurbaşkanı Aliyev'in Baş Müzakerecisi ve temsilcisiydi. Ayrıca, Azerbaycan heyetinin bir üyesi olarak 1992'de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Komisyonu (AGİK) Helsinki Zirvesi'ne, 1994'te Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 49. Oturumuna, 1994'te AGİK Budapeşte Zirvesi'ne, 1994'te İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Kazablanka Zirvesi'ne, 1995'te Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'na, 1995'te Kopenhag'da düzenlenen Dünya Sosyal Kalkınma Zirvesi'ne, 1996'da Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Lizbon Zirvesi'ne ve Avrupa Komisyonu Zirvesi'ne katıldı. 1997'de Strasbourg'da, 1997'de Madrid'de ve 1999'da Washington, D.C.'de düzenlenen NATO zirvelerinde ve Monako Dünya Zirvesi'nde görev aldı. Azerbaycan'dan çok sayıda delegasyona başkanlık ederek Roma, Paris, Viyana, Prag, Cenevre, Brüksel, Ankara ve Moskova'da düzenlenen AGİT Minsk Grubu toplantılarına katıldı.

Bağımsız Devletler Topluluğu ve özellikle Rusya ve Kafkasya konularında tanınmış bir uzmandı. Rusya'nın Kafkasya'daki politikasını analiz eden çok sayıda makale yayınladı. Guluzade, Azerbaycan için Batı yanlısı bir yönelimin savunucusu olarak biliniyordu ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından "Azerbaycan'ın Batı yanlısı yöneliminin mimarı" olarak nitelendirildi. 1999'da, Kafkasya'ya NATO askeri üsleri yerleştirme fikrini dile getiren ilk yerel uzman oldu. Bu, birçok tanınmış gazete ve yayında büyük yankı uyandırdı ve Rusya ile İran'da sert tepkilere yol açtı.

Ekim 1999'da, o zamanki liderlikle önemli dış politika konularındaki anlaşmazlıklar nedeniyle Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın Dış Politika Danışmanlığı görevinden istifa etti ve Hazar Politika Çalışmaları Vakfı'nı kurdu.

2000 yılında Guluzade, ABD hükûmeti tarafından önde gelen ABD üniversitelerinde ve düşünce kuruluşlarında ders vermeye davet edildi.

## Kaynakça