open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Güneşler Karteli

**Güneşler Karteli** (, ), Venezuela'da uluslararası uyuşturucu ticaretine karıştığı iddia edilen Venezuela Silahlı Kuvvetleri'nin üst düzey generallerinden oluşan devlet içine yerleşmiş suç ağlarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. *Chavismo, Narco-trafficking and the Military* (Çavizm, Uyuşturucu Kaçakçılığı ve Ordu) kitabının yazarı ve gazeteci Héctor Landaeta'ya göre, uyuşutrucu ticareti yapısı, Kolombiya uyuşturucularının yozlaşmış sınır birimlerinden Venezuela'ya girmeye başlamasıyla ortaya çıkmış ve yapı "rütbe sıralamasında yukarılara doğru ilerlemiştir".

Venezuela Silahlı Kuvvetleri'nin üst düzey üyelerinin ve Bolivarcı rejimin uyuşturucu kaçakçılığına karışması geniş çapta belgelerle ortaya konulmuştur, ve "Güneşler Karteli" terimi ilk kez 1993 yılında bu yapıyı tanımlamak için gazeteciler tarafından kullanılmıştır. 2020'li yıllara gelindiğinde, Güneşler Karteli'nin doğası ve örgütsel yapısı tartışma konusu haline gelmiştir. 2020 yılında ABD Adalet Bakanlığı, Nicolás Maduro ve diğer 14 mevcut veya eski Venezuelalı yetkili için narko-terörizm, yolsuzluk ve uyuşturucu kaçakçılığı suçlamalarıyla iddianame düzenlediğini açıklamış ve bunların Güneşler Karteli'nin "liderleri ve yöneticileri" olarak hareket ettiklerini iddia etmiştir. Uzmanlar bu iddiaya karşı çıkmış ve merkezi koordinasyon suçlamasının kanıttan yoksun olduğunu belirterek reddetmiştir. InSight Crime, Venezuela krizinde ABD yaptırımlarının "sözde 'Güneşler Karteli'ni, hiyerarşik ve ideolojik güdümlü bir uyuşturucu kaçakçılığı örgütü olarak yanlış bir şekilde tasvir ettiğini, oysa bunun üst düzey askeri figürlerin dahil olduğu kâr odaklı ve yaygınlaşmış bir yolsuzluk sistemi olduğunu" savunmuştur, bu görüş Philip Johnson tarafından da paylaşılmaktadır, Johnson ayrıca "Maduro tarafından merkezi koordinasyon ile uyuşturucu ağı yapısının, ABD'nin Venezuela hükûmetini gayrimeşru gösterme çabalarının bir göstergesi olduğunu" savunmuştur.

## Ayrıca bakınız

* Derin devlet
* Narkoterörizm
* Susurluk skandalı

## Kaynakça
Ronald Lauder

**Ronald Steven Lauder** (26 Şubat 1944), Amerikalı bir iş adamıdır. Kardeşi Leonard Lauder ile birlikte, ebeveynleri Estée Lauder ve Joseph Lauder tarafından 1946 yılında kurulan Estée Lauder kozmetik şirketinin tek mirasçılarıdır.

*[[Forbes]]* derɡisinin haberine göre Lauder, Mayıs 2025 itibarıyla 4,7 milyar dolarlık net servete sahipti (Forbes'un milyarderler listesinde 796. sırada).

## İlk yılları ve eğitimi
Lauder, New York'ta Yahudi bir ailenin çocuğu olarak, Estée Lauder Companies'ın kurucuları Estée Lauder ve Joseph Lauder'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Estée Lauder Companies'ın yönetim kurulu başkanı Leonard Lauder'ın küçük kardeşidir.

Bronx Fen Lisesi'nden mezun oldu ve Pensilvanya Üniversitesi Wharton İşletme Fakültesi'nden Uluslararası İşletme alanında lisans yaptı. Paris Üniversitesi'nde eğitim gördü ve Brüksel Üniversitesi'nden Uluslararası İşletme Sertifikası aldı.

## Kariyeri
Lauder, 1964 yılında Estée Lauder Şirketi'nde uluslararası departman başkanı olarak çalışmaya başladı. 1984 yılında Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı'nda Avrupa ve NATO politikalarından sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı oldu. 

1986 yılında Shepherdstown'da Ronald Reagan tarafından Avusturya'ya Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçisi olarak atandı ve 1987 yılına kadar bu ɡörevi yaptı.

Cumhuriyetçi olarak 1989'da New York Belediye Başkanı olmak için girişimde bulundu ancak Cumhuriyetçi ön seçiminde Rudy Giuliani'ye yenildi.

1998'de Lauder, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu tarafından Suriye lideri Hafız Esad ile 2. Aşama müzakerelerine başlaması için görevlendirildi; bu müzakereler, Ehud Barak'ın göreve seçilmesinin ardından da devam etti. Lauder, Esad'ın İsraillilerle kapsamlı bir barış anlaşması için uzlaşmalar yapma konusunda istekli gördüğünü söyledi ve "İsrail ve Suriye Arasında Barış Antlaşması" taslağı, Ocak 2000'de Batı Virginia'daki Shepherdstown'da gerçekleşen (fakat sonuçsuz kalan) İsrail-Suriye müzakerelerinin önemli bölümlerinde yer aldı.

Lauder, Orta Avrupa Medya Kuruluşları ve İsrail televizyonu da dahil olmak üzere gayrimenkul ve medya yatırımlarını yönetmektedir. Lauder, 2010 yılında RWL Water, LLC'yi kurmuştur.

Ron Lauder, Donald Trump'a ABD'nin Grönland'ı satın almasını önermiş ve Elizabeth Neumann'nın verdiği bilɡiye göre bu, Beyaz Saray Durum Odası'nda Porto Riko'yu da içeren bir ticaret olarak ele alınmıştır.

## Kaynakça
TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu

**Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu** ya da halk arasında bilinen adı ile **Terörsüz Türkiye Komisyonu**, 5 Ağustos 2025 tarihinde TBMM çatısı altında PKK'nın silah bırakmasını takiben kurulmuş bir komisyondur. Komisyonda partiler TBMM'deki milletvekili sayılarına göre temsil edilmektedir. Komisyona İYİ Parti katılmayı reddetmiş, DP ise 24 Kasım 2025 tarihinde komisyondan çekilmiştir. Komisyonda Türkiye-PKK çatışmasının bitirilmesi, toplumsal bütünleşmenin ve kardeşlik duygusunun güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Komisyona TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlık etmektedir. CHP'nin isteği üzerine Komisyondaki kararların beşte üç nitelikli çoğunluk ile alınmasına karar verilmiştir.

Hüseyin Yayman, Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Feti Yıldız'dan oluşan komisyon heyeti 24 Kasım 2025 tarihinde İmralı Cezaevi'nde Abdullah Öcalan ile görüşmüşlerdir. Heyette AK Parti, DEM ve MHP temsil edilmiştir. CHP ve Yeni Yol İmralı'ya gitmeme kararı vererek heyette yer almamışlardır.

## Komisyon üyeleri
Mevcut olarak komisyonda, başkan ile birlikte 51 milletvekili görev almaktadır.

### Eski üyeler

## Kaynakça
Suriye Demiryolları

**Suriye Demiryolları Şirketi** (, , **CFS**), Suriye'ye bağlı olan Ulaştırma Bakanlığı'nın ulusal demiryolu şirketidir. Suriye Demiryolları, Suriye'nin demiryolu ağının sahibidir.

1956 yılında kurulmuş olan Suriye Demiryolları'nın merkezi Halep'tedir. Şirket, operasyonel amaçlar doğrultusunda üç bölgeye ayrılmıştır: Orta, Doğu ve Kuzey.

## Tarihçe
Şirketin daha önceki adı 'dır. 2004 yılı sonunda CFS'nin yaklaşık 12.400 personeli bulunumaktaydı.

## Ayrıca bakınız

* Demiryolu uzunluğuna göre ülkeler listesi
* Hicaz Demiryolu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
İbn Kuzmân

**Ebu Bekir Muhammed bin İsa Abdülmelik bin İsa bin Kuzman el-Zuhri** (; 1087–1160) Endülüs tarihinin en ünlü şairiydi ve aynı zamanda en özgün şairlerinden biri olarak kabul edilir. Şiirinin özelliklerinden biri, "dini uzmanları hedef alan, edepsizliğe yaklaşan hiciv" idi. "Doğulu selefi" Ebu Nuvas'a derin bir hayranlık duyuyordu.

Murabıtlar döneminde Kurtuba'da doğmuş ve ölmüştür; muhtemelen Got kökenli bir aileden gelmektedir; bazı bilginlere göre ise, adından ve birkaç zecelinde kendini sarışın ve mavi gözlü olarak tanımlamasından da anlaşılacağı üzere Arap bir aileden gelmektedir. Ozanlara benzer bir yaşam tarzı sürdükten sonra Sevilla, Granada ve Jaén'e seyahat etti ve hayatının sonuna doğru cami imamı oldu.

## Kaynakça
Zecel

***Zecel*** () konuşulan bir lehçede okunan geleneksel bir sözlü kıtalı şiir biçimidir. Kaydedilen en eski zecel şairi, 1078 - 1160 yılları arasında yaşamış Endülüslü İbn Kuzman'dır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* New Words to Old Tunes: Genres and Metrics of Lebanese Zajal Poetry by Adnan Haydar

### Makaleler ve metinler

* A repository of zajal recordings and videos (French text)
* Interviews with the masters of zajal (Arabic text)
* Sinopsis de la ponencia "zéjeles y moriscos" (Spanish text) Archived 2013-10-08 at the Wayback Machine

### Video performansları

* Video recording of a zajal evening in New York City (English text)
* Video recording of a zajal evening at  Columbia University
* Zajal on the reality of life in Egypt.
* "Three Words" (Egyptian zajal)
* "An Egyptian Speaks" (by Dr. Ismail Sabry)
Litvanya haç işçiliği

**Litvanyalı çapraz işçiliği** (), geleneksel bir Litvanya haç yapma sanatıdır. Sunak ve haç işçiliği, Litvanya kültürünün önemli bir parçasıdır. Litvanya geleneksel haçları, Roma Katolik dininin bir parçasıdır. Litvanya'nın 19. yüzyılda Rus İmparatorluğu'nun bir parçası olmasından sonra, haçlar Litvanya halkının bir sembolü haline gelmiştir.

Litvanya haç işçiliği, UNESCO tarafından 2001 İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirasının Başyapıtları listesine dahil edildi. Ayrıca 2017 yılında Litvanya'da haç işçiliği ve sembolizmi, Litvanya'nın Somut Olmayan Kültürel Miras Envanteri'ne bir halk sanatı, geleneksel zanaatkarlık veya tarımsal faaliyet biçimi olarak kaydedildi.

## Kaynakça
Willibrord

**Willibrord** (;  658 – 7 Kasım MS 739) bir Anglo-Sakson rahip, piskopos ve misyonerdi. Modern Hollanda şehri Utrecht'in ilk piskoposu idi. Lüksemburg'daki Echternach'ta öldü. "Frizlerin Havarisi" olarak bilinir.

## Kaynakça
Echternach dans alayı

**Echternach dans alayı**, Lüksemburg'un doğusundaki Echternach'ta her yıl düzenlenen bir Roma Katolik alayıdır. Echternach, Avrupa'daki son geleneksel dans alayıdır.

Alay, her Paskalya Salısı düzenlenmektedir. Echternach Manastırı'nı kuran Lüksemburg'un koruyucu azizi Willibrord onuruna düzenlenmektedir. Echternach, dünyanın dört bir yanından binlerce turist ve hacıyı çeken, alay merkezli güçlü bir turizm endüstrisi geliştirmiştir. Alay, 2010 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne "Echternach'ın Zıplayan Alay"ı olarak kaydedilmiştir.

## Kaynakça
Betsileolar

**Betsileolar**, Madagaskar'ın yüksek bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur, nüfus bakımından üçüncü en büyük gruptur. "Yenilmezler" anlamına gelen isimlerini, 1670'lerde Sakalava - Menabe krallığının işgalini püskürten Kral Besilau'dan almışlardır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*  
*   
* Dubois, Henri (1938). Monographie des Betsileo. Paris: Institut d'Ethnologie.
* Evers, Sandra, J.T.M. (2002). Constructing history, culture and inequality. Boston: Brill.
* Kottak, Conrad P. (1980). The Past in the Present: History, Ecology and Variation in Highland Madagascar. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Legrip-Randriambelo, Olivia & Regnier, Denis. The place of traditional healers (ombiasa) in Betsileo medical pluralism. Health, Culture & Society 7(1): 28-37. http://hcs.pitt.edu/ojs/index.php/hcs/article/view/188/219 
* 
* Regnier, Denis (2012). Why not marry them? History, essentialism and the condition of slave descendants among the southern Betsileo. PhD thesis. London School of Economics and Political Science. http://etheses.lse.ac.uk/362/
* Regnier, Denis (2015). Clean people, unclean people: the essentialisation of 'slaves' among the southern Betsileo of Madagascar. Social Anthropology 23(2): 152-168. Abstract and link to the article
Denizel Güneydoğu Asya

**Denizel Güneydoğu Asya**, Güneydoğu Asya ülkelerini, Brunei, Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Doğu Timor'un  kapsayan bir coğrafi terimdir.

**Ada Güneydoğu Asyası** ifadesi bazen Deniz Güneydoğu Asyası'yla aynı anlama gelir. Diğer tanımlar, Ada Güneydoğu Asyası'nı yalnızca Güneydoğu Asya anakarası ile Avustralya ve Yeni Gine kıta sahanlığı arasındaki adalarla sınırlar. Tayvan'ın buna dahil edilip edilmediği konusunda bazı farklılıklar vardır. Peter Bellwood, Robert Blust'un yaptığı gibi, Tayvan'ı tanımına dahil ederken, dahil etmeyen örnekler de vardır.

16. yüzyılda kullanılan "Doğu Hint Adaları" terimi ve 19. yüzyılın sonlarında kullanılan "Malay Takımadaları" terimi de Denizel Güneydoğu Asya'yı ifade etmek için kullanılır.

Endonezya'da, Eski Cava dilindeki "Nusantara" terimi, Denizel Güneydoğu Asya için de eşanlamlı olarak kullanılır. Ancak bu terim milliyetçidir ve değişken sınırlara sahiptir. Genellikle yalnızca Malezya Yarımadası'nı, Sunda Adaları'nı, Maluku'yu ve çoğu zaman Batı Yeni Gine'yi kapsar ancak Filipinler'i kapsamaz.

Binlerce kilometre boyunca uzanan bu bölge, çok sayıda adaya ev sahipliği yapmaktadır ve dünyanın en zengin deniz, bitki ve hayvan çeşitliliğine sahip bölgelerinden biridir.

## Notlar

## Kaynakça
Charles Montague Cooke Jr. Evi ve Kūkaʻōʻō Heiau

**Charles Montague Cooke Jr. Evi ve Kūkaōō Heiau**, Hawaii, Honolulu'da bulunan bir mülktür. **Kualii** (**Kualii** olarak da yazılır) olarak da bilinen ev, 1911&#x2013;1912 yılları arasında Charles Montague Cooke Jr. için inşa edilmiş ve 1985'te Ulusal Tarihi Yerler Sicili'ne eklenmiştir.  Listelemenin sınırları, 2000 yılında Kūkaōō Heiau'yu da içerecek şekilde genişletilmiştir.

## Kaynakça
Echternach Manastırı

**Echternach Manastırı**, Lüksemburg'un doğusundaki Echternach kentinde bulunan bir Benedikten manastırıdır. Manastır, 7. yüzyılda Lüksemburg'un koruyucu azizi Aziz Willibrord tarafından kurulmuştur. Üç yüz yıl boyunca bir dizi hükümdarın himayesinden yararlanmış ve Lüksemburg'un en güçlü kurumu olmuştur.

Manastır, her yıl Paskalya Salısı günü düzenlenen dans alayı nedeniyle günümüzde popüler bir turistik cazibe merkezidir. On binlerce turist, günübirlikçi, hacı ve din adamı, geleneksel törene tanık olmak veya katılmak için Echternach'ı ziyaret etmektedir.

## Kaynakça
Antik Hawaii

**Antik Hawaii,** Büyük Kamehameha tarafından 1795'te Hawaii Krallığı'nın kurulmasından önceki Hawaii tarihi dönemidir. Geleneksel olarak, araştırmacılar Hawaii adalarına ilk yerleşimin MS 400 ile 1100 yılları arasında, modern Fransız Polinezyası sınırları içinde bulunan Samoa, Markiz ve Tahiti adalarından gelen Polinezyalı uzun mesafe denizcileri tarafından düzensiz olarak gerçekleştiğini tahmin etmektedirler. 2010 yılında, daha güvenilir örneklerin radyokarbon tarihlemesine dayanan bir çalışma yayınlandı; bu çalışmaya göre, adalara çok daha sonra, kısa bir zaman dilimi içinde, yaklaşık 1219 ile 1266 yılları arasında yerleşildiği öne sürülmüştür.

## Kaynakça
Yerli Hawaiililer

**Yerli Hawaiililer** (**Kızılderili Hawaiililer**, **Kānaka Maoli**, **Aborijin Hawaiililer** veya sadece **Hawaiililer** olarak da bilinir;   , ,  ve ) Hawaii Adaları'nın yerli halklarından biridir.

2010 ABD nüfus sayımında, Yerli Hawaii kökenli kişilerin ABD'nin 50 eyaletinin tamamında, Washington, DC ve Porto Riko'da ikamet ettiği bildirildi. 2010 yılında ABD'de, 540.013 kişinin yalnızca Hawaii yerlisi veya Diğer Pasifik Adalı kökenli olduğu bildirildi. Bunların 135.422'si Hawaii'de yaşıyordu. ABD genelinde, 1,2 milyon kişi tek başına veya bir veya daha fazla diğer ırkla birlikte Yerli Hawaii ve Diğer Pasifik Adalı olarak tanımlandı. Yerli Hawaii ve Diğer Pasifik Adalı nüfusu, 2000 ile 2010 yılları arasında en hızlı büyüyen gruplardan biriydi.

## Kaynakça
Luakini

Antik Hawaii'de **luakini** tapınağı veya **luakini** *[[heiau]]su*, insan ve hayvan kurbanlarının kanlarının sunulduğu yerli Hawaii kutsal mekanıydı.

Hawaii geleneğinde, *luakini heiauları* ilk olarak, Avrupa ile ilk temas öncesi dönemin katmanlı yüksek şefliklerine özgü pek çok tören ve sembolü kurmakla tanınan efsanevi rahip Paʻao tarafından kurulmuştur.

## Kaynakça
Heiau

Bir ***heiau*** ( ) bir Hawaii tapınağıdır. Amaçlarına ve konumlarına bağlı olarak farklı mimari tarzlarda inşa edilmişlerdir ve basit toprak teraslardan özenle inşa edilmiş taş platformlara kadar çeşitlilik gösterebilirler. Hastaları tedavi etmek (*heiau hōola*), ilk meyveleri sunmak, ilk avı sunmak, yağmuru başlatmak, yağmuru durdurmak, nüfusu artırmak, ulusun sağlığını sağlamak, uzun yolculuklarda başarıya ulaşmak, barışa ulaşmak ve savaşta başarıya ulaşmak (*luakini*) için heiaular vardır.

Sadece luakini insan kurban etmeye adanmıştır. İki tür luakini vardır. Bunlara *ohia ko* ve *hakuohia* denirdi.

## Kaynakça
Menehune

**Menehune**, Hawaii geleneğinde, Hawaii Adaları'nın derin ormanlarında ve gizli vadilerinde, insan yerleşimlerinden uzakta, gizli bir yerde yaşadığı söylenen cüce insanlardan oluşan mitolojik bir ırktır.

Menehune halkı, üstün zanaatkârlar olarak tanımlanır. Tapınaklar (*[[heiau]]*), balık havuzları, yollar, kanolar ve evler inşa etmişlerdir. Hawaii geleneğinin Menehune halkına atfettiği bu yapılardan bazıları hâlâ varlığını sürdürmektedir. Polinezya'dan yerleşimcilerin gelmesinden yüzyıllar önce Hawai'i'de yaşadıkları söylenmektedir. En sevdikleri yiyecekler *maia* (muz) ve balıktır. Efsaneye göre Menehune halkı, şaheserler inşa etmek için yalnızca gece saatlerinde ortaya çıkar ve eğer işlerini gece boyunca tamamlayamazlarsa, o yapıtı boş bırakırlardı. Menehune'yi yalnızca çocukları ve onlarla bağlantılı insanlar görebilirdi.

## Kaynakça
Vazimba

**Vazimba** (), yaygın inanca göre Madagaskar'ın ilk sakinleriydi. Vazimbaların fiziksel görünümü hakkındaki inançlar bölgesel çeşitliliği yansıtmakla birlikte, genelde ortalama insandan daha kısa boylu olarak tanımlanırlar; bu durum bazı bilim insanlarının onların modern Endonezya'yı oluşturan adalardan göç eden ve MÖ 350–MS 500 arasındaki dönem boyunca Madagaskar'a yerleşen bir pigme halk olabilecekleri üzerine spekülasyon yapmasına yol açmıştır. Bilimsel kanıtlar bu dönemde adaya ilk insan yerleşiminin ve bunu izleyen artışın gerçekleştiğini doğrular, ancak pigme teorisi kanıtlanmamıştır.

Vazimbalar hakkındaki hikâyeler, Madagaskar halkının kültürel tarihinde ve kolektif kimliğinde önemli bir unsur oluşturur; tarihsel olandan doğaüstü olana kadar uzanan hikâyeler, ada genelinde çeşitli inanç ve uygulamalara ilham verir. Vazimbaların, Hawaii'deki Menehuneler de dahil olmak üzere bazı Avustronezya kültürlerinde de benzer örnekleri bulunmaktadır.

## Kaynakça
Merina lehçesi

**Merina** veya **Hova** Madagaskar dilinin bir lehçesidir ve Antananarivo ilinde ve daha az ölçüde Mahajanga ilinin Betsiboka bölgesinde Merina halkı tarafından konuşulmaktadır. Madagaskar genelinde medya, yönetim ve eğitimde kullanılan **Standart Malgaşçanın** temelini oluşturmaktadır. *Merina* yerel lehçeyi ifade ederken, *Standart Malgaşça* ulusal standarttır.

## Kaynakça
218 (sayı)

**218** (**iki yüz on sekiz**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 217'den sonra gelir ve 219'dan önce yer alır.
Sorabe alfabesi

**Sorabe** veya **Sora-be** (**سُرَبِ**) Arapçaya dayalı bir ebceddir. Eskiden Malaya-Polinezya dil ailesine ait olan Malgaşça dilini ve 15. yüzyıldan kalma Antemoro Malgaşça lehçesini yazmak için kullanılmıştır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Adelaar K.A. & Himmelmann N. (2004), *The Austronesian Language of Asia and Madagascar*, Routledge https://books.google.com/books?id=5i1aMcmLWlMC&q=Malagasy&pg=PR14 .
* Ferrand, Gabriel (1905). *Les migrations musulmanes et juives à Madagascar*. Paris: Revue de l'histoire des religions.
* Kasanga Fernand (1990), *Fifindra-monina*, Librairie FLM, Antananarivo.
* Simon P. (2006) *La langue des ancêtres. Ny Fitenin-drazana. Une périodisation du malgache des origines au XV<sup>e</sup> siècle*, L'Harmattan https://books.google.com/books?id=MFsBYffWD48C&q=Simon+Pierre+Fitenin-drazana.

## Dış bağlantılar

* Sorabe alfabesiyle Madagaskarca el yazmaları, artı harf çevirisi ve çeviri içeren kitap (1906) *Un Texte Arabico-Malgache Du XVIe siècle* Yazan: FERRAND, Gabriel http://ia800309.us.archive.org/29/items/untextearabicoma00pariuoft/untextearabicoma00pariuoft.pdf
* La Case, les Sorabe, l'Histoire
* *[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=85469 Madagaskar'da Arapça]*, Kees Versteegh, Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu Bülteni, 2001
* Doğu Barito: Madagaskar'a Göç Eden Malayo-Polinezyalılar Kimlerdi?
Merinalar

**Merinalar**, ayrıca **Imerina**, **Antimerina**, **Borizany** veya **Ambaniandro**, eskiden **Amboalambo**, Madagaskar'daki en büyük etnik gruptur. Madagaskar'ın "dağlı" Malgaş etnik gruplarından biridir ve ülkedeki on sekiz resmi etnik gruptan biridir. Kökenleri çeşitlidir ve öncelikle 6. yüzyıldan önce Denizel Güneydoğu Asya'dan gelen erken Avustronezya yerleşimcileri ile yüzyıllar sonra gelen ve erken Vazimba nüfusunu oluşturan Afrika anakarasından Bantu göçmenlerinin karışımı kökenlidir. Daha sonraki Neo-Austronezyalı dalgaları, daha küçük Arap, Hint ve Avrupalı gruplarıyla birlikte adanın etnik yapısını şekillendirmiştir. Madagaskar'ın resmi Malgaşça dili olan Avustronezya dilinin Merina lehçesini konuşmaktadırlar.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 

## Dış bağlantılar

* Merina ulusu
Antemorolar

**Antemoro** (veya **Antaimoro**, ) çoğunlukla Manakara ve Farafangana arasında, güneydoğu kıyısında yaşayan Madagaskar etnik grubudur. Kabilenin adı **Imorolu** anlamına gelmektedir. Imoro, Antemoroların anavatanları için kullanılan tarihi bir isimdir. Yaklaşık 500.000 kişilik bu etnik grubun kökenleri çoğunlukla, diğer Malgaşlar gibi, Doğu Afrika Bantu ve Endonezya Avustronezyası konuşan topluluklara dayanmaktadır. Antemoroların Anteony (aristokratlar), Antalaotra (Sorabe alfabesi yazıcıları) veya anakara klanlarına mensup olan azınlığı, Arabistan, İran'dan gelen yerleşimcilerin soyundan geldiklerini iddia etmektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tanala

**Tanala** veya **Antagnala**, Madagaskar'ın güneydoğusunda, Manakara yakınlarındaki ormanlık bir iç bölgede yaşayan bir Madagaskar etnik grubudur. İsimleri "ormanın insanları" anlamına gelmektedir. Tanala halkı, 19. yüzyılda genişleyen Imerina Krallığı karşısında bağımsız kalmayı başaran güney Ikongo grubu ile Merina yönetimine boyun eğen kuzey Menabe gruplarından biriyle özdeşleşir. Her iki grubun da kökeni, Arap kökenli olduğuna inanılan Ralambo adlı soylu bir ataya dayanır. Tarihsel olarak, 18. yüzyılda komşu Antemoro halkının bir fethine liderlik etmiş büyük savaşçılar olarak bilinirlerdi. Ayrıca, Araplar aracılığıyla Madagaskar'a getirilen tohum okuma veya astroloji yoluyla kehanet konusunda özel bir yeteneğe sahip oldukları da söylenmektedir.

**Tanalalar**, güneydoğu Madagaskar'ın Manakara yakınlarındaki ormanlık iç kesimlerinde yaşayan bir Madagaskar etnik grubudur. Yerleşim alanları kuzeyde Faraony nehri ve güneyde Matitanana nehri ile sınırlıdır. Doğusunda Antemoro köylerinden oluşan bir şerit tarafından kıyıdan 40 km uzakta kesilir. Tanala topraklarındaki rakım, bölgenin ortasındaki Ikongo Dağı (1.200 metre) hariç, 250 ila 600 metre arasında değişir. Doğusunda dik bir uçurum boyunca kıyı yağmur ormanına doğru aniden inen bir masifin güney kesiminde yaşarlar.

## Kaynakça

## Bibliyografya
*  
*  
*   
*  
*   
*  
*   
* 
*
*
Santiago Tepetlapa

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Santiago Tepetlapa Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Javohir Sindarov

**Javohir Sindarov** (d. 8 Aralık 2005), Özbek satranç büyükustası. 12 yıl 10 ay 8 günlükken büyükusta unvanını almıştır.  İki kez ulusal şampiyon olmuştur ve 44. Satranç Olimpiyatı’nı kazanan Özbekistan takımının bir parçasıdır. 2025 Dünya Satranç Şampiyonası'nı kazanarak 2026 FIDE Adaylar Turnuvası'na katılma hakkı kazanmıştır. Antrenörü Muhiddin Madaminov'dur.

## Satranç kariyeri
Sindarov, 8 Aralık 2005’te Taşkent'te doğdu. Ekim 2017’de Uluslararası Usta (IM) unvanını aldı. İlk Büyükusta (GM) normunu Haziran 2018’de Alekhine Memorial'da elde etti. İkinci normunu Eylül ayında Dünya Yaş Grupları Satranç Şampiyonası’nda alarak reytingini 2500’e yükseltti. Ekim 2018’de First Saturday turnuvasında üçüncü GM normunu elde ederek o dönemde tarihin en genç ikinci büyükustası oldu. Unvanı Mart 2019’da FIDE tarafından resmen onaylandı.

2021 Dünya Satranç Şampiyonası'na katılmaya hak kazandı. 121. sırada yer almasına rağmen ikinci turda 8 numaralı seri başı Ali Rıza Firuzca’yı eşitlik bozma maçlarında yenerek büyük bir sürprize imza attı. Son 32’ye kaldı ancak dördüncü turda Kacper Piorun’a elendi.

2023 Dünya Satranç Şampiyonası'nda büyük bir sürpriz daha yaparak üçüncü turda turnuvanın 10 numaralı seri başı Maxime Vachier-Lagrave’ı eleyen Sindarov ardından Arjun Erigaisi’ye elendi.

Ekim 2023’te Asya Oyunları’nda yarışan Sindarov, bireysel kategoride bronz madalya kazandı. Hindistan ve İran'ın ardından turnuvayı bronz madalyayla tamamlayan Özbekistan adına ikinci masada 8 maçta 6 puan topladı. Aynı dönemde, 9 maçta 6,5 puan alarak yenilgisiz tamamladığı Katar Ustalar Turnuvası'yla beraber Elo'sunu 22 puan artırdı.

Kasım ayında FIDE Grand Swiss Turnuvası'nı 11 turda 7 puanla sekizinci tamamlayan Sindarov 7. tura kadar birinciler arasındayken tek yenilgisini turnuvayı şampiyon tamamlayan Vidit Gujrathi karşısında aldı. Buna rağmen, biri eski dünya 2 numarası Levon Aronyan’a karşı olmak üzere dört galibiyet elde etti.

Grand Swiss'in devamında, kariyerinde ilk kez 2700 Elo barajını geçti. Haziran 2024’te, dünya 5 numarası vatandaşı Büyükusta Nodirbek Abdusattorov’a karşı önemli bir galibiyet aldığı UzChess Kupası Ustalar Turnuvası'nda genel klasmanda beşinci oldu.

2025 Dünya Satranç Şampiyonası'na 16 numaralı seri başı olarak başlayan Sindarov; Yu Yangyi, Frederik Svane ve José Martínez Alcántara gibi oyuncuları eleyerek yarı finalde vatandaşı Nodirbek Yakubboev ile karşılaştı. Eşitlik bozma maçlarında rakibini eleyen Sindarov finalde Wei Yi ile eşleşirken aynı zamanda 2026 Adaylar Turnuvası’na katılma hakkı elde etti. İki klasik karşılaşma ve ilk eşitlik bozma oyununun berabere geçildiği finalde ikinci eşitlik bozma oyununu yenerek 19 yıl 11 ay 18 günlükken ülkesine ilk Dünya Şampiyonası'nı turnuvanın gelmiş geçmiş en genç şampiyonu olarak getirdi.

## Notes

## Kaynakça

## External links

*
*
Berenis'in Saçı (cüce gökada)

**Berenis'in saçı** veya **Coma Berenices** , Coma Berenices takımyıldızında bulunan ve 2006 yılında Sloan Digital Sky Survey tarafından elde edilen verilerde keşfedilen bir cüce küremsi gökadadır.  Galaksi, Güneş'ten yaklaşık 44 kpc uzaklıkta bulunur ve Güneş'ten yaklaşık 98&nbsp;km/s hızla uzaklaşır. Cüce küremsi gökada (dSph) olarak sınıflandırılır, yani eliptik (eksen oranı ~ 5:3) bir şekle ve yaklaşık 70 pc'lik bir gökada etkin yarıçapına sahiptir.

Berenis'in saçı, en küçük ve en sönük uydulardan biridir. Sadece Segue 1, Segue 2, Bootes II ve Willman 1 ondan daha sönüktür. Samanyolu'nun en küçük ve en sönük uydularından biridir. entegre aydınlatma gücü Güneş'in yaklaşık  katıdır (mutlak görünür büyüklük yaklaşık −4,1), bu da çoğu küresel kümenin parlaklığından çok daha düşüktür. Ancak kütlesi yaklaşık 1,2 milyon güneş kütlesidir, bu da galaksinin kütle-ışık oranının yaklaşık 450 olduğu anlamına gelir. Yüksek kütle-ışık oranı, Berenis'in saçı'nın karanlık madde tarafından domine edildiğini gösterir.

Berenis'in saçı'nın yıldız popülasyonu esas olarak 12 milyar yıl önce oluşmuş eski yıldızlardan oluşur.  Bu eski yıldızların metaliklik oranı da  ile çok düşüktür, bu da Güneş'ten 350 kat daha az ağır element içerdiği anlamına gelir. Berenis'in saçı'nın yıldızları muhtemelen Evren'de oluşan ilk yıldızlar arasındaydı ve şu anda Berenis'in saçı'nda yıldız oluşumu yoktur. Ölçümler şu ana kadar içinde herhangi bir nötr hidrojen tespit edememiştir—üst sınır sadece 46 güneş kütlesidir.

Berenis'in saçı, Sagittarius Akıntısı yakınında bulunur ve Yay Eliptik Cüce Galaksisi'nden sıyrılan yıldızlardan oluşur. Bu ilişki, Berenis'in saçı'nın o galaksiden gelen yıldız kümesinin eski bir uydusu olduğunu gösterebilir.

## References
Santo Domingo Albarradas (belediye)

**Santo Domingo Albarradas**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Santo Domingo Albarradas şehrindedir.

## Kaynakça
Barito dilleri

**Barito dilleri**, Endonezya'nın (Borneo) yaklaşık yirmi Avustronezya dili, ayrıca Madagaskar'ın ulusal dili olan Malgaşça ve Sulu Takımadaları çevresindeki Sama-Bajau dillerini kapsayan bir dil ailesidir. Adlarını Endonezya'nın Güney Kalimantan bölgesinde bulunan Barito Nehri'nden alırlar.

## Kaynakça
Kööp-Söök

**Kööp-Söök** (Tuvaca: Көөп-Сөөк, şimdiki adı *Kızıl-Dag*) — Bay-Tayga kojununun tarihi bir köyü.  

## Coğrafyası
Kaplıca ve ılıcaların olduğu bir bölgedir. Bölgedeki yerlerden "Bel", "Doora-Tey", "Şivilig" zengin kaynaklara sahiptir. Türlü bitki ve yeşil alanların oluşturduğu bölgede yaz aylarında kamp ve diğer turistik etkinlikler artmaktadır.  Yöre halkı genelde hayvancılık ve çiftçilikle geçimini sağlamaktadır.
2025-26 Kadınlar Ligi

**2025-26 Kadınlar Ligi**, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde düzenlenen tek kadın futbol ligi olan Kadınlar Ligi'nin on üçüncü sezonudur.

## Sezon özeti
26 Kasım 2025 tarihinde lige katılmak isteyen kulüplerin başvuruları alınmaya başlandı ve son başvuru günü 5 Aralık olarak belirlendi. Transfer dönemiyse 22 Aralık 2025 ve 5 Ocak 2026 tarihleri arasında açık kaldı. 29 Aralık günü fikstür çekimi yapılan lige on takım katılırken bunlardan LAÇspor ve Maraş tarihlerinde ilk kez ligde yer aldılar. Lige başvurusu kabul edilen Maraş ilk maçlar oynanmadan federasyona ligden çekildiğini bildirirken Dikmen Gücü ise ikinci hafta itibarıyla maçlara çıkmadı ve lig ilk hafta dokuz, ikinci haftadan sonra sekiz takım arasında oynandı. Bu takımlarla fikstürü olan faal takımlar ise sezon boyunca hükmen galip sayıldı.

10 Ocak'ta ilk maçları oynanan ligin normal sezonu tek devreli olarak oynandı.

## Takımlar

## Normal sezon
### Puan cetveli

### Sonuçlar

## Play-off
KTFF Kadınlar Ligi, tek devreli lig usulü ve puan sistemine göre oynanmıştır. Normal sezon sonunda ilk sekiz sırayı alan takımlar çeyrek finale yükselmiştir. 

### Çeyrek final
Takımlar tek maç eleme sistemi ile karşılaşacaktır. Kazanan takımlar yarı finale yükselecektir

* Normal sezon 1. — Normal sezon 8. 
* Normal sezon 2. — Normal sezon 7. 
* Normal sezon 3. — Normal sezon 6. 
* Normal sezon 4. — Normal sezon 5. 

### Yarı final
Takımlar çift maç eleme sistemi ile karşılaşacaktır ve maçlar tarafsız sahada oynanacaktır. 

* 1/8 galibi — 4/5 galibi
* 2/7 galibi — 3/6 galibi

### Final
Final karşılaşması, KTFF’nin belirleyeceği tarafsız sahada yapılacak ve kazanan ekip 2025–2026 Puma Kadınlar Ligi şampiyonu unvanını elde edecektir.

## Kaynakça
Zafimaniry

**Zafimaniryler**, Madagaskar'daki Betsileo etnik grubunun bir alt grubudur. Ambositra'nın güneydoğusundaki güney orta tepelerinin ormanlık dağlarında, komşu Betsileo ve Tanala halkları arasında yaşarlar. Yaklaşık 25.000 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapan yaklaşık 100 Zafimaniry köyü bulunmaktadır. Zafimaniryler, Güney Borneo'da konuşulan Barito dillerinden gelen Malaya-Polinezya dil grubunun bir kolu olan Malgaşça dilinin bir lehçesini konuşurlar.

Zafimaniryler ahşap oymacılığı bilgisi ve sanatıyla tanınırlar ve Zafimanirylerin ahşap oymacılığı bilgisi ve sanatı 2003 yılında UNESCO'nun Dünya Somut Olmayan Kültürel Miras listesine eklenmiştir.

## Kaynakça
Hainteny

**Hainteny** (, "kelime bilgisi" anlamına gelir), Malgaşça, yoğun metafor kullanımı içeren geleneksel bir Madagaskar sözlü edebiyatı ve şiir biçimidir. Öncelikle Madagaskar'ın Merina halkıyla ilişkilendirilir. Metafor ve gönderme kullanımıyla başka bir şiir türü olan Malay pantununa benzer. Fox, "Merina'nın Madagaskar'a Malaya-Polinezya şiir geleneğini getirmiş olması muhtemel görünüyor" demektedir. Ibonia, yüzyıllardır Madagaskar genelinde farklı versiyonlarla aktarılan bir destandır ve hainteny geleneğinde övülen dil becerilerine verilen değeri yansıtır ve geleneksel Malgaş topluluklarının çeşitli mitolojileri ve inançları hakkında bilgi sunmaktadır.

## Kaynakça
Eleazar Avaran

**Eleazar Avaran**, aynı zamanda **Eleazar Makkabi**, **Eleazar Hakorani/Horani** (İbranice: אלעזר המכבי, romanize: *Eleazar HaMakabi*, אלעזר החורני, romanize: *Eleazar Hakorani*; MÖ 162'de öldü) olarak da bilinir, Matatyahu'nun dördüncü oğlu ve Yehuda Makkabi'nin küçük erkek kardeşiydi. Makkabi İsyanı sırasında Beth Zekeriya Muharebesi'nde (1. Makabeler 6:32-33) öldürüldü.

Eleazar hakkında, kahramanca ölümü dışında çok az şey biliniyor. Megillat Antiohos tomarına göre, babası onda Finehas gibi, Zealotlar arasında bir Zealot görüyordu. 2. Makabeler 8:21-23'te, Eleazar'ın son savaş başlamadan hemen önce halkın önünde Tanah'tan okuduğu, 3. Makabeler 6:1-15'te anlatılır.

## Ölümü
1. Makabeler 6:43–46'ya göre, Beth Zekeriya Muharebesi sırasında Eleazar, filin giydiği özel zırh nedeniyle Seleukos Kralı V. Antiohos'u taşıdığına inandığı bir savaş fili tespit etti. Hayatını tehlikeye atarak file saldırdı ve karnına bir mızrak sapladı. Ölü fil daha sonra Eleazar'ın üzerine yıkıldı ve onu da öldürdü.

Bu kahramanca çabaya rağmen, daha küçük olan Yahudi ordusu savaşta yenildi. Josephus, Eleazar'ın birçok düşman askerini öldürmesine rağmen, kendisi için yaptığı isim dışında gerçek bir etki yaratmadığını yazdı. Megillat Antiohos'ta görünen bu hikâyenin bir başka varyasyonunda, Eleazar'ın cesedi bir filin dışkısına battıktan sonra bulunur.

Matatyahu ailesinin tüm üyelerine, 1. Makabeler 2:1–5'te görülebileceği gibi kişisel isimlerine ek olarak takma adlar verildi (Örneğin, Yehuda Makkabi'ye 'Çekiç' anlamına gelen 'ha'Makabi' adı verildi.) Eleazar'a 'Avaran' adı verildi (1. Makabeler kitabının İskenderiye versiyonunda "Sauran"); bu, 'Delen' (ölümüne atıfta bulunularak) veya 'beyaz olmak' (açık ten rengine atıfta bulunularak) anlamına geldiği düşünülmüştür. Diğer versiyonlar arasında, muhtemelen "Hor"="delik" kelimesinden türetilen ve "delici" tanımına benzer "Horan" ve "Eran" (uyanık, dinç) yer alır.

Eleazar'ın ölümü, Orta Çağ'da sanat için popüler bir konuydu ve burada, İsa'nın insanlık için kendini feda etmesinin habercisi olarak tipolojik bir öneme sahipti. Bir fili tasvir etme şansı da sanatçılar tarafından memnuniyetle karşılandı, ancak çoğu daha önce hiç fil görmediği için sonuçlar genellikle çok garipti. 19. yüzyıl Fransız sanatçısı Gustave Doré'nin bir tablosunda da tasvir edilmiştir. Beth Zekeriya Muharebesi'nin yapıldığı yerin yakınındaki Guş Etzion'daki İsrail yerleşimi Elazar, onun adını almıştır. Kudüs ve Tel Aviv'deki sokaklar onun adını taşımaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Beth Zekeriya Muharebesi
* Yehuda Makkabi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Tapestry with Eleazer killing the elephant
Hiragasy

**Hiragasy** veya **hira gasy** (*hira* : şarkı; *gasy*: Madagaskar), Madagaskar'da, özellikle başkent Antananarivo çevresindeki yayla bölgelerinde yaşayan Merina etnik grubu arasında uygulanan bir müzik geleneğidir. Genellikle kan veya evlilik yoluyla akraba olan ve kırsal kökenli bir topluluk tarafından veya iki topluluk arasında bir yarışma olarak gerçekleştirilen, gün boyu süren bir müzik, dans ve *kabary* oratoryosu gösterisidir. 2023 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde listelenmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ses klibi (60 dakika): BBC Radyo 3 - "Hira Gasy ve Saray Müziği."
* Video: Hira Gasy'nin performansı. Dailymotion.com, 28 Kasım 2010'da erişildi.
Nkhamanga Krallığı

**Nkhamanga Krallığı**, Malavi civarında, özellikle kuzey ve orta bölgelerinde bulunan sömürge öncesi bir krallıktı. Krallık, 18. yüzyılda Bantu dili konuşan bir grup olan Tumbuka halkı tarafından kurulmuştu.

## Kaynakça
Nyikalar

**Nyika halkı** (**Wenya** olarak da bilinmektedir), Kuzey Malavi ile kuzeydoğu Zambiya arasındaki dağlık alanlarda yaşayan Tumbuka halkının bir alt etnik grubudur. Khamanga halkının ardıllarıdır ve bölgedeki daha geniş Tumbuka halkının bir parçasını oluşturan kültürel olarak ilişkili gruplar arasında yer almaktadır.

## Kaynakça
Flo & Eddie

**Flo & Eddie**, 1971 yılında Los Angeles'ta kurulan Amerikalı rock grubu.

## Diskografi

### Stüdyo albümleri
**[[The Phlorescent Leech & Eddie]]* (1972) 
**[[Flo & Eddie (albüm)|Flo & Eddie]]* (1973)
**[[Illegal, Immoral and Fattening]]* (1975)
**Flo & Eddie Interview with Barry Mann, Special Promotion Record for Radio Stations* (1975)
**[[Moving Targets (Flo & Eddie albümü)|Moving Targets]]* (1976)
**[[Rock Steady With Flo & Eddie]]* (1981)
**[[The History of Flo & Eddie and the Turtles]]* (1983)
**[[The Best of Flo & Eddie]]* (1987)
**The Turtles featuring Flo & Eddie Captured Live!* (1992)
**New York "Times"* (2009)

### Konuk oldukları albümler
*T. Rex - *[[T. Rex (albüm)|T.Rex]]* (1970)
*T. Rex - *[[Electric Warrior]]* (1971)
*Steely Dan - *Everyone's Gone to the Movies* (Demo) (1971)
*T. Rex - *[[The Slider]]* (1972)
*John Lennon & Yoko Ono - *[[Some Time in New York City]]* (1972)
*Ray Manzarek - *[[The Golden Scarab]]* (1973)
*Ray Manzarek - *The Whole Thing Started With Rock and Roll & Now It's Out Of Control* (1974)
*Roger McGuinn - *Peace On You* (1974)
*David Cassidy - *[[The Higher They Climb]]* (1975)
*Keith Moon - *[[Two Sides of the Moon]]* (1975)
*Stephen Stills - *[[Illegal Stills]]* (1976)
*Alice Cooper - *[[From the Inside (Alice Cooper albümü)|From the Inside]]* (1978)
*Alice Cooper - *[[Flush the Fashion]]* (1980)
*Bruce Springsteen - The River (1979)
*Van Wilks - *Bombay Tears* (1980)
*Blondie - *[[Autoamerican]]* (1981)
*The Knack - *Radiating Love, *Round Trip* (1981)
*[[The Psychedelic Furs]] - *Forever Now* (1982)
*[[Alice Cooper]] - *Zipper Catches Skin* (1982)
*[[Paul Kantner]] - *Planet Earth Rock and Roll Orchestra (albüm)* (1983)
*[[Andy Taylor (müzisyen)|Andy Taylor]] - *Thunder* (1987)
*[[Gavin Friday]] - *Each Man Kills the Thing He Loves* (1989)
*[[Jefferson Airplane]] - *Jefferson Airplane* (1989)
*[[Southside Johnny & the Asbury Jukes]] - *Better Days* (1991)
*[[Ramones]] - *Mondo Bizarro* (1992)
*[[Duran Duran]] - *Thank You* (1995)
*Johnny Popstar Luv Explosion - *Lizzy the Supermarket Drag Queen* (1999)
*[[Adam Bomb]] - *New York Times'' on Mc Douglas Street & NY Child (2001)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
*
*The Turtles featuring Flo & Eddie 
*Howard Kaylan official website
*Mark Volman's music consulting site
*Flo and Eddie's Happy Together Tour
Kuzeydoğu Afrika

**Kuzeydoğu Afrika**, Kızıldeniz'de ve çevresinde bulunan Afrika ülkelerini kapsayan bölgeyi ifade eden bir adlandırmadır. Bölge, Kuzey Afrika ile Doğu Afrika arasında ara konumdadır ve Afrika Boynuzu'nu (Cibuti, Eritre, Etiyopya ve Somali) ve ayrıca Sudan, Libya ve Mısır'ı; buna ek olarak nadiren de olsa Güney Sudan'ı da kapsamaktadır. Bölge, erken hominidlerden modern insana kadar fosil bulgularıyla çok uzun bir yerleşim geçmişine sahiptir ve dünyanın kültürel ve dilsel olarak en çeşitli bölgelerinden biridir; birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır ve birden fazla kıtayı birbirine bağlayan önemli bir ticaret yolu üzerinde yer almaktadır. Mısır'ın (Afrika'nın en kuzeydoğusundaki ülke) ikinci cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır tarafından "dünyanın kavşağı, tüccarların ve ordularının geçiş yolu" olarak tanımlamıştır.

## Ayrıca bakınız

* Doğu Afrika
* Afrika Boynuzu
* Kuzey Afrika
* Antik Mısır
* Antik Libya
* Nübye
* Punt Ülkesi
* Kuş Krallığı
* Aksum Krallığı
* Eritre Denizi Periplus'ı

## Kaynakça
Santo Domingo Petapa (belediye)

**Santo Domingo Petapa**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Santo Domingo Petapa şehrindedir.

## Kaynakça
Kensuke Sasaki

**Kensuke Sasaki**; (,  Sasaki Kensuke, d. 4 Ağustos 1966; Fukuoka) Japon profesyonel güreşçi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tumbuka alt grupları ve kabileleri

**Tumbuka alt grupları ve kabileleri**, ağırlıklı olarak Malavi, Zambiya, Tanzanya ve Zimbabve'de yaşayan ve öncelikle bir Bantu dilini konuşan yaklaşık 10 milyonluk Tumbuka halkı arasında iç sosyal, dilsel ve soy bölünmelerini tanımlar. Hengalar, Sengalar, Kamangalar, Yombeler, Tongalar ve diğer kabileler yerleşim düzenlerini, liderliği, lehçe çeşitliliğini ve kültürel kimliği şekillendirmiştir.

## Kaynakça
Kamangalar

**Kamanga halkı**; Malavi, Zambiya, Tanzanya ve Zimbabve'de yaşayan Tumbuka grubuna ait bir Bantu etnik grubudur. Nkhamanga Krallığı'nın tek bir hükümdarı altında birleşmiş Tumbuka grubunun en büyük grubudur. Kamangalar, ana dil olarak Doğu, Güney ve Orta Afrika'nın Bantu dili olan Chitumbuka'yı (Tumbuka) konuşmaktadır. Mevcut nüfusları (2024 tahmini) dört ülkenin tamamında yaklaşık 6.500.600 kişidir. Kuzey ve Orta Malavi'deki Kamangalar, bölgelerin tüm ilçelerine dağılmış durumdadır, ancak ağırlıklı olarak Rumphi, Mzimba, Kasungu ve Karonga'da yaşamaktadır.

## Kaynakça
Hengalar

**Henga halkı**, Tumbuka halkıyla akraba olan ve onların bir parçası olan Chitumbuka dilini konuşan bir Bantu etnik grubudur. Esas olarak Kuzey Malavi'de, Rumphi ve Karonga bölgelerinde, Doğu Zambiya'da ve Güney Tanzanya'da yaşamaktadırlar.

## Kaynakça
Phokalar

**Phoka halkı**, Tumbuka halkıyla akraba olan ve onların bir parçası olan bir Bantu etnik grubudur. Chitumbuka dilini konuşurlar. Esas olarak Kuzey Malavi'de Rumphi ve Karonga bölgelerinde yaşarlar.

## Kaynakça
Güneydoğu Afrika

**Güney Afrika** veya **Güneydoğu Afrika**, Doğu Afrika ile Güney Afrika arasında bir ara bölgedir. Botsvana, Esvatini, Kenya, Lesoto, Malavi, Mozambik, Namibya, Ruanda, Güney Afrika, Tanzanya, Uganda, Zambiya ve Zimbabve anakara ülkelerinin yanı sıraMadagaskar, Mauritius, Komorlar ve Seyşeller ada ülkelerini de kapsamaktadır.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Africa Southeastern Bantu DNA Ethnicity
* The Smithsonian Is Using a Swahili-Speaking Robot to Break Down Language
* Fires in Southeast Africa and Madagascar (including Mozambique's Gorongosa National Park
Tumbukalar

**Tumbuka** (**Yombe**, **Tonga**, **Kamanga**, **Senga** ve **Henga** olarak da bilinir) Malavi, Zambiya, Tanzanya ve Zimbabve'de yaşayan bir Bantu etnik grubudur. Tumbukalar, daha büyük Tumbuka ailesinin bir parçası olan Senga, Nyika, Henga, Yombe, Phoka, Tonga ve Tumbuka gibi on beşten fazla alt gruptan oluşur. Dilleri Chitumbuka olarak adlandırılır ve Yombe, Senga ve Wenya gibi toplamda 12 bilinen lehçeye sahiptir. Bu gruplar tek bir hükümdar altında birleşerek Nkhamanga Krallığı olarak bilinen bir krallık oluşturdular.

## Kaynakça
Vimbuza

**Vimbuza**, Malavi, Tanzanya ve Zambiya'da yaşayan Tumbuka halkının geleneksel dansıdır. Ölülerin ruhlarıyla iletişim kurmak ve onların rehberliğini aramak için yapılan ritüel bir danstır.

Dans, duygusal dengeyi ve refahı desteklemek için fiziksel hareketi, seslendirmeleri ve ruhsal bağlantıyı bir araya getirmektedir.

## Kaynakça
Ugali

**Ugali**, (**posho**, **nsima**, **papa**, **pap**, **mogobe**, **sadza**, **isitshwala**, **akume**, **amawe**, **ewokple**, **akple** ve diğer adlarla da bilinir), mısır veya ''mahindi'' unundan yapılan bir tür mısır yemeği olup, Kenya, Uganda, Tanzanya, Zimbabve, Zambiya, Lesotho, Esvatini, Angola, Mozambik, Namibya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Malavi, Botsvana ve Güney Afrika gibi birçok Afrika ülkesinde ve Batı Afrika'da Togo, Gana, Benin, Nijerya ve Fildişi Sahili Eweleri tarafından yapılmaktadır. Kaynar su veya sütte sert veya sıkı bir hamur kıvamına gelene kadar pişirilir. 2017 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne eklenmiştir.

## Kaynakça
Sukuma wiki

**Sukuma**, ** olarak bilinen lahana yeşillikleriyle yapılan bir Doğu Afrika yemeğidir ve soğan ve baharatlarla pişirilir. Genellikle ugali (mısır unundan yapılır) ile servis edilir ve yenir.

## Kaynakça
Dizel jeneratör

**Dizel jeneratör**, metal bir taşıyıcı şasi üzerinde akuple edilmiş halde bulunan bir içten yanmalı motor ile bir alternatörden oluşan elektrik enerjisi üretecidir. Diesel genset, diesel generator olarak da Türkçe kullanımına rastlanır. Bir veya üç fazlı olarak 5-10 kVA seviyesinden 2500-2800 kVA seviyesine kadar geniş aralıkta üretilebilirler. Anlaşılacağı üzere yakıt olarak daha verimli dizel yakıt kullanırlar, şebekenin bulunmadığı bölgelerde enerji sağlamak üzere birincil (prime) kaynak olarak kullanılabilir. Diğer ve Türkiye'de en yaygın olan kullanılan şekli, enerji kesintilerinde yedek kaynak (stand-by) olaraktır.  

Dizel motor kısmında, Cummins, Cat, Mitsubishi, Volvo, MTU, Perkins, Doosan gibi global markalar pazarda yer bulurlar. Alternatör yani elektrik üreten kısımda, güç, çıkış gerilimi, frekans önemli büyüklüklerdir. Gerilim seviyesi olarak sıklıkla 400 V ve 6000, 10000 V seviyelerine rastlanır. Mecc Alte, Stamford, Marathon, Leroy Somer, Marelli pazarda payı büyük olan alternatör üreticileridir. Alternatör otomatik uyarmalı bir senkron makinedir. Üreteceği elektriğin frekansı, alternatör sargı kutup sayısı ile dizelin devir hızının fonksiyonudur.

Ses izolasyon kabini, radyatör, susturucu, egzoz sistemi, transfer şalteri, devre kesici, marş aküsü, elektronik hız kontrolü, gövde suyu ısıtıcısı, paralel çalışma için senkronizasyon sistemleri, dizel jeneratör ile anılan önemli kavramlardır.

## Kaynakça
https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Enerji%20%C3%9Cretimi.pdf
Biesbosch Ulusal Parkı

**Biesbosch Ulusal Parkı** (Felemenkçe: Nationaal Park De Biesbosch), Hollanda’nın güneybatısında, Kuzey Brabant ve Güney Hollanda  eyaletleri sınırları içinde bulunan bir ulusal parktır. Park yaklaşık 9.640 hektarlık bir alan kaplar ve Avrupa'nın en büyük tatlı su gelgit ekosistemlerinden birini barındırır. Park, 1994 yılında resmî ulusal park statüsü kazanmıştır.

## Tarihçe
Bölgenin günümüzdeki doğal yapısı, 1421 yılında meydana gelen büyük Sint-Elisabeth seli sonucunda oluşmuştur. Bu sel, tarımsal Grote Hollandse Waard bölgesinin büyük bölümünü sular altında bırakmış ve çok sayıda akarsu kolunun, bataklığın ve adacığın oluştuğu bir delta peyzajı ortaya çıkarmıştır. Sonraki yüzyıllarda setler, kanallar ve su yönetim projeleriyle bölgenin hidrografisi önemli ölçüde değişmiştir.

## Coğrafya ve ekosistem
Biesbosch, Ren ve Maas nehir sistemlerinin bir parçasıdır ve tatlı suya sahip olmasına rağmen gelgit etkisinin gözlendiği nadir alanlardan biridir. Su seviyesinin düzenli yükselip alçalması, bölgedeki biyolojik çeşitliliği şekillendiren başlıca etkenlerdendir.

Parkta geniş sazlık alanlar, çok sayıda su kanalı, bataklık çayırları ve yoğun söğüt ormanları bulunur. Uydu görüntüleri, bölgenin karmaşık su yolları ağını açık biçimde göstermektedir.

## Bitki ve hayvan çeşitliliği
Biesbosch, çok sayıda kuş türüne yaşam alanı sağlayan önemli bir sulak alandır. Ayrıca, kunduz (*Bever*) popülasyonu parkın öne çıkan unsurlarındandır. Kunduzlar 1980'li yıllarda yeniden doğaya salınmış ve bölgede yeniden güçlü bir nüfus oluşturmuştur.

Tatlı su balıkları, amfibiler ve çeşitli memeliler de parkın ekosisteminde yer alır. Sazlıklar ve su yolları özellikle kuş gözlemciliği için önem taşır.

## Korunması ve yönetimi
Parkın yönetimi, Hollanda devlet orman ve doğa koruma kurumu olan Staatsbosbeheer tarafından yürütülmektedir. Yönetim politikaları, doğal süreçlerin korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi ve ziyaretçi faaliyetlerinin sürdürülebilir kullanımı üzerine kuruludur.

Biesbosch aynı zamanda taşkın kontrolünde stratejik bir rol oynar. Nehirlerin yüksek debi dönemlerinde fazla suyun tutulması, bölgenin doğal su yönetimi işlevleri arasındadır.

## Ziyaret ve aktiviteler
Park, kano, bot turları, yürüyüş, bisiklet ve kuş gözlemciliği gibi etkinlikler için popüler bir destinasyondur. Su yollarının labirent benzeri yapısı, Biesbosch'u Hollanda'daki en önemli kano alanlarından biri hâline getirir. Ziyaretçi merkezleri ve rehberli turlar, bölgenin ekolojisini ve tarihini tanıtmayı amaçlar.

## Önemi
Biesbosch Ulusal Parkı, Avrupa'daki az sayıdaki tatlı su gelgit ekosisteminden birini temsil ettiği için uluslararası ölçekte önemli bir sulak alandır. Bölge, biyolojik çeşitlilik, su yönetimi, taşkın kontrolü ve kültürel peyzaj açısından Hollanda için kritik öneme sahiptir.

## Kaynakça
Ascendancy

***Ascendancy***, yönetmenliği Edward Bennett tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Julie Covington ve Ian Charleson'ın yer aldığı 1983 çıkışlı Birleşik Krallık yapımı sinema filmi. Film, 33. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Santo Domingo Tepuxtepec (belediye)

**Santo Domingo Tepuxtepec**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Santo Domingo Tepuxtepec şehrindedir.

## Kaynakça
Santo Domingo Albarradas

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Santo Domingo Albarradas Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Tizpon Muharebesi (165)

**Tizpon Muharebesi,** daha geniş kapsamlı Roma-Part Savaşı'nın bir parçası olarak MS 165'te gerçekleşmiştir. Partlar önceki yıllarda Ermenistan'ı almaya çalışmış ancak başarısız olmuşlardı, ancak Roma'nın karşı saldırısı ile başarılı bir kuşatma başlatıp Tizpon'u ele geçirdiler.

## Sonrası
Önceki işgal girişimlerinde olduğu gibi, Romalılar Tizpon'u kalıcı olarak işgal etme girişiminde bulunmadı. Sonunda Partlar yeniden toparlanmayı başardı. Ancak Partlar giderek zayıflıyor, Roma İmparatorluğu'na, Part soylularına ve vasal krallıklarına daha fazla taviz veriyorlardı.

## Kaynakça
James Badge Dale

**James Badge Dale** (doğum adı **James Badgett Dale**, 1 Mayıs 1978), Amerikalı aktör. Sık sık kolluk kuvvetleri ve asker karakterlerinde rol alan oyuncu, 24 filmindeki *Chase Edmunds*, The Pacific filmindeki *Robert Leckie*, *[[The Departed]]* filmindeki *Asker Barrigan*, *[[The Grey (film)|The Grey]]* filmindeki *Luke Lewenden*, *[[Iron Man 3]]* filmindeki *Eric Savin* ve 13 Hours filmindeki *Tyrone S. "Rone" Woods* rolleriyle tanınmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*