Suriye İç Savaşı kronolojisi (29 Temmuz 2011-20 Nisan 2012)

Temmuz 2011 sonundan Nisan 2012'ye kadar süren ve Suriye genelinde silahlı muhalif milislerin yükselişi ve Suriye Baas rejimine karşı silahlı devrimin başlangıcının kapsayan **[[Suriye İç Savaşı]]**nın ikinci evresinin bir kronolojisidir.

Silahlı ayaklanma olayları, Haziran 2011 Cisr eş-Şuğu Muhaberesi ile başlansa da organize isyanın başlangıcı genellikle 29 Temmuz 2011'de bir grup firari subayın ilk organize muhalif askerî gücün kuruluşunu ilan ettiği Özgür Suriye Ordusu'nun (ÖSO) kurulmasıyla işaretlendi. Firari Suriye Silahlı Kuvvetleri personelinden oluşan isyancı ordu, Beşşar Esed ve hükûmetini iktidardan indirmeyi amaçlıyordu.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu da dahil olmak üzere birçok dış gözlemciye göre, savaşın bu döneminde silahlı unsurlar daha iyi örgütlenip Suriye hükûmetinin göstericilere ve firarilere yönelik baskısına misilleme olarak başarılı saldırılar düzenlemeye başladıkça, başlangıçtaki iç ayaklanma bir iç savaşın birçok özelliğini aldı.

Aralık 2011'de başlatılan Arap Birliği gözlem misyonu, Suriye Baasçı birlikleri ve muhalif militanların ülke genelinde çatışmaya devam etmesi ve Suriye Baas hükûmetinin yabancı gözlemcilerin kuşatma altındaki muhalif kaleleri de dahil olmak üzere aktif savaş alanlarını gezmesini engellemesi nedeniyle Şubat 2012'de başarısızlıkla sonuçlandı.

Kofi Annan, 2012 başlarında BM- Arap Birliği'nin Suriye Özel Temsilcisi olarak görev yapıyordu . Barış planı ateşkes öngörüyordu, ancak müzakereler yürütülürken ve sonrasında bile isyancılar ve Suriye ordusu çatışmaya devam etti.Birleşmiş Milletler destekli ateşkes, özel temsilci Kofi Annan aracılığıyla sağlandı ve Nisan 2012 ortasında ilan edildi.

## Arka plan

Suriye iç savaşının sivil ayaklanma aşaması, Baasçı Suriye devleti ve güvenlik güçlerinin Mart-28 Temmuz 2011 tarihleri ​​arasında gerçekleştirdiği şiddetli tepkilerle birlikte protestoların erken bir aşamasıydı. Başlangıçta demokratik reformlar talep eden ayaklanma, Ocak 2011'de başlayan küçük çaplı protestolardan Mart ayında büyük protestolara dönüştü.

Ayaklanma, Beşşar Esed'ın Baas hükûmetine karşı düzenlenen kitlesel hükûmet karşıtı gösterilerle damgasını vurdu . Gösteriler, polis ve asker şiddeti, kitlesel tutuklamalar ve acımasız baskılarla karşılaştı ve yüzlerce kişi öldü, binlerce kişi yaralandı.

Beşşar Esed'ın bir yandan kitlesel baskı ve sansürle, diğer yandan da tavizlerle protestoları yatıştırma çabalarına rağmen, nisan ayı sonuna doğru durumun kontrolünden çıktığı anlaşıldı ve Suriye hükûmeti sahaya çok sayıda asker konuşlandırdı.

Sivil ayaklanma aşaması, militan muhalif hareketlerin ortaya çıkışına ve Suriye Silahlı Kuvvetleri'nden kitlesel kaçışlara zemin hazırladı. Bu durum, çatışmayı kademeli olarak bir sivil ayaklanmadan silahlı bir devrime ve ardından tam ölçekli bir iç savaşa dönüştürdü. İsyancı Özgür Suriye Ordusu, 29 Temmuz 2011'de kurularak silahlı isyana geçişi simgeledi.

Haziran 2011'deki Cisr eş-Şuğur operasyonu sırasında Suriye ordusu, 4-12 Haziran tarihleri ​​arasında teröristlere karşı bir operasyon başlattığını ve bunun sonucunda 120-140 güvenlik personelinin öldüğünü iddia etti.

## ÖSO'nun kuruluşu (Temmuz-Kasım 2011)
29 Temmuz 2011'de, Suriye Silahlı Kuvvetleri'nden bir albay, liderliğinde yedi subay Deyr ez-Zor şehrinde "yüzlerce" diğer askerî personelle birlikte muhalefete geçtiğini duyurdu. ve grubuna Özgür Suriye Ordusu adını verdi. Amaç, birleşik muhalif güçlerle Baas rejimini devirmekti.

"Sessizliğiniz Bizi Öldürüyor" Cuması: Aynı gün güvenlik güçlerinin geniş çaplı müdahaleleri sonucu büyük protestolar yaşandı. Suriye genelinde 20 protestocu öldürüldü; özellikle de hükûmetin kitlesel toplantıları engellemeye çalıştığı Deyr ez-Zor'da . Suriye ordusu tanklarla şehre gönderilerek protestoculara gerçek mühimmatla ateş açılırken, Dera ve Lazkiye'de de protestocu ölümleri yaşandı. Protestoların gerçekleştiği diğer yerler arasında Hama, Humus, Kamışlı ve Halep yer aldı. Suriye ordusu başkent Şam'da toplu tutuklamalar gerçekleştirdi. Suriye ordusunun acımasız tepkisi, Haziran ayından bu yana en sert tepkilerden biriydi. Ayaklanmanın en büyük protestosu Hama'nın Asi Meydanı'nda yaklaşık 1 milyon kişinin katılımıyla gerçekleşti.

31 Temmuz'da Hama Kuşatmasında ayaklanmanın bugüne kadarki en kanlı günü gibi görünen günde, Suriye tankları, keskin nişancılar ve birliklerin Deyr ez-Zor, Hama, Harak ve Ebu Kemal'e saldırdı.  "Ramazan Katliamı" lakaplı ülke çapında bir operasyon, en az 142 kişinin ölümüne ve yüzlerce kişinin yaralanmasına yol açtı.

Ağustos 2011 boyunca hükûmet güçleri büyük kent merkezlerine ve çevre bölgelere baskınlar düzenledi ve protestoculara saldırmaya devam etti. Ağustos ayı sonunda başlayan Ramazan Bayramı kutlamaları, güvenlik güçlerinin Humus, Dera ve Şam'ın banliyölerinde toplanan protestoculara ateş açmasının ardından sessizliğe gömüldü.

3 Ağustos'ta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Suriyeli protestoculara yönelik insan hakları ihlallerini ilk kez kınadı.

7 Ağustos'ta Yerel insan hakları gruplarına göre Suriye'de 70'ten fazla kişi öldürüldü. Arap Birliği, Suriye hükûmetinin eylemlerini ilk kez kınadı.

8 Ağustos'ta Suudi Arabistan Kralı Abdullah, Suriye hükûmetini baskıcı tutumundan dolayı kınayan bir televizyon konuşması yaptı. Kral ayrıca, Suudi Arabistan'ın Suriye büyükelçisini geri çağırdığını söyledi. Kuveyt ve Bahreyn de büyükelçilerini geri çağırdı.

10 Ağustos'ta New York Times'ın daha önce düşünülemez olarak nitelendirdiği bir adımla, 41 eski Baas ve mevcut hükûmet yetkilisi, siyasi geçiş girişimini duyurdu ve protestoculara yönelik askeri müdahalenin sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

12 Ağustos'ta – “Allah’tan Başkasına Diz Çökmeyiz” Cuması: Kitlesel protestolar ülke genelinde devam etti; Suriye güçlerinin Cuma namazından kısa bir süre önce protestoculara ateş açması sonucu 23 kişinin öldüğü bildirildi.

14 Ağustos'ta Suriye Donanması'nın ilk kez askeri müdahaleye dahil olmasıyla Lazkiye Kuşatması devam etti. Zırhlı birliklerle desteklenen kara birlikleri ve güvenlik güçleri çeşitli mahallelere baskın düzenlerken, savaş gemileri Lazkiye'nin kıyı bölgelerine ağır makineli tüfeklerle ateş açtı   Suriye Donanması'nın Akdeniz kıyısındaki Lazkiye'ye ateş açtığı ve en az 28 kişinin öldüğü bildirildi.

17 Ağustos'ta Birleşmiş Milletler, Esed'in Ban Ki-mun ile yaptığı telefon görüşmesinde polis ve askeri operasyonların durdurulduğunu iddia etti. Aynı gün aktivistler, Humus'ta 9 ila 16 protestocunun öldüğünü bildirdi.

23 Ağustos'ta, Suriye Ulusal Konseyi adlı hükûmet karşıtı gruplardan oluşan bir koalisyon kuruldu. Merkezi Türkiye'de bulunan konsey, muhalefeti örgütlemeye çalıştı. Ancak ÖSO da dahil olmak üzere muhalefet, ideolojik, etnik ve/veya mezhepsel çizgiler boyunca bölünmüş siyasi gruplar, uzun süredir sürgünde olanlar, taban örgütçüleri ve silahlı militanlardan oluşan parçalanmış bir topluluk olarak kaldı

23 Ağustos'ta Türkiye'nin İstanbul kentinde, Suriye Ulusal Konseyi'nin "Suriye halkının endişelerini ve taleplerini temsil ettiği" duyuruldu.

25 Ağustos'ta Ünlü siyasi karikatürist Ali Ferzat'ın, Şam Uluslararası Havalimanı yakınlarında hükûmet yanlısı saldırganlar tarafından kaçırılıp dövüldüğü bildirildi.

26 Ağustos'ta – "Sabır ve Kararlılık Cuması": Ramazan ayının son Cuma günü, binlerce kişi Şam, Deyr ez-Zor, Dera, Duma, Hama, Humus ve İdlib'de protesto düzenledi; güvenlik güçleri gösterilere canlı ateşle karşılık verdi.

29 Ağustos'ta Humus'taki bir aktivist, Suriye güçlerinin şehri yeniden kuşatması sırasında en az 15 kişinin öldüğünü söyledi. Aynı gün Er-Resten'de, Suriye ordusundan onlarca askerin muhaliflere geçtiği bildirildi.

1 Eylül'de Hama Başsavcısı istifa etti.

Eylül 2011'e gelindiğinde, Suriyeli isyancılar Suriye'nin birçok bölgesinde aktif bir isyan kampanyası yürütüyordu.

16 Eylül'de – "Rejimi Devirene Kadar Devam Etmenin Cuması": Suriye Devrim Genel Komisyonu, Deraa, Humus ve Hama başta olmak üzere çeşitli şehirlerde düzenlenen gösterilere polis ve ordu güçlerinin ateş açması sonucu gün sonunda ölü sayısı 45'e ulaştı.

23 Eylül'de – “Rejime Karşı Birleşme Cuması”: Sokaklara dökülen protestocular Hama, Humus, Şam, Halep ve Dera'da gösteriler düzenledi; Humus’ta 50.000 kişi yürüdü. 12 protestocu güvenlik güçleri tarafından öldürüldü. Özgür Suriye Ordusu kuruldu ve başlıca silahlı muhalif grup haline geldi.

ÖSO ile Suriye Silahlı Kuvvetleri arasında El-Rastan'da büyük bir çatışma yaşandı. 27 Eylül - 1 Ekim tarihleri ​​arasında, tanklar ve helikopterlerin desteğiyle Suriye hükûmet güçleri, ordudan kaçanları kovmak amacıyla Humus Valiliği'ne bağlı El-Rastan kasabasına bir saldırı düzenledi Hükûmet güçleri ile ÖSO arasındaki 2011 Rastan Muharebesi, o zamana kadarki en uzun ve en yoğun çatışmaydı. Bir hafta sonra, ÖSO Rastan'dan geri çekilmek zorunda kaldı. Hükûmet güçlerinden kaçınmak için ÖSO lideri Albay Riad el-Esed Türkiye'ye çekildi. İsyancıların çoğu yakındaki Humus şehrine kaçtı.

30 Eylül'de – "Şam ve Yemen'in Zafer Cuması" On binlerce kişi ülke genelinde Devlet Başkanı Beşşar Esed’in istifasını talep etti; güvenlik güçleri protestoculara ateş açtı ve en az 30 kişi öldü.

Ekim 2011'de ÖSO, Türk hükûmetinden aktif destek almaya başladı ve bu da isyancı ordunun komuta ve karargahını ülkenin güneyindeki Suriye sınırına yakın Hatay ilinden, saha komutasını ise Suriye içinden yönetmesine olanak sağladı.

Ekim 2011'de, hükûmet güçleri ile firar eden ordu birlikleri arasında çatışmalar düzenli olarak bildiriliyordu. Ayın ilk haftasında, İdlib Valiliği'nin dağlarındaki Cebel el-Zaviye'de devam eden çatışmalar bildirildi. Suriyeli isyancılar ayrıca İdlib şehrinin çoğunu ele geçirdi.

2 Ekim'de Suriye Ulusal Konseyi (SUK) Başkanı Burhan Galyun, SUK’un amaçları ve yapısı konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı; bu, muhalefetin organize siyasi bir yapı kurması açısından kritik bir adımdı.

7 Ekim'de – “Temsilcimiz Suriye Ulusal Konseyi’nin Cuma Günü”: Suriye Ulusal Konseyi’ni destekleyen on binlerce kişinin düzenlediği protestolarda güvenlik güçleri tarafından en az 21 kişi öldürüldü. Suriyeli Kürt aktivist Meşal Temmo evinde öldürüldü.

14 Ekim'de – "Özgür Ordu Cuması": Büyük hükûmet karşıtı gösteriler sırasında güvenlik güçleri en az altı protestocuyu öldürdü; 20.000 Kürt, Meşal Temmo anısına Kamışlı’da yürüdü. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, ölü sayısının 3.000’i aştığını duyurdu.

Ekim ortasında, İdlib Valiliği'ndeki çatışmalar, Cebel el-Zaviye sıradağları yakınlarındaki vilayetteki Binniş ve Hass kasabalarını da içeriyordu 

19 Ekim 2011'de ABD medyası, "büyük Suriyeli kalabalıkların Halep'in kuzeyindeki Devlet Başkanı Beşşar Esed hükûmetini desteklemek için miting düzenlediğini" bildirdi. Suriye hükûmeti, bir milyondan fazla hükûmet yanlısı göstericinin olduğunu tahmin ederken diğerleri kalabalığın "bir hafta önce Şam'da düzenlenen" hükûmet yanlısı bir mitinge benzer büyüklükte "en az on binlerce" olduğunu tahmin etti.

28 Ekim'de – "Uçuş Yasak Bölgesi Cuması": Suriye'de 36 kişi öldü, binlerce protestocu uçuşa yasak bölge talep etti; 100'den fazla kişi yaralandı ve 500 kişi tutuklandı. Humus'ta Özgür Suriye Ordusu ile çatışmalarda 17 Esed yanlısı asker öldürüldü.

29 Ekim'de Humus’un Baba Amr mahallesi tank ve topçu bombardımanına uğradı; çok sayıda can kaybı ve çatışmalar yaşandı.

Ekim sonunda, kuzeybatıdaki Ma'arrat el-Nu'man kasabasında hükûmet güçleri ile firar eden askerler arasında ve Türkiye sınırına yakın yerlerde çatışmalar meydana geldi; burada 10 güvenlik görevlisi ve bir firari bir otobüs pususunda öldürüldü. Bu olaylarla bağlantılı firar edenlerin ÖSO ile bağlantılı olup olmadığı net değildi.

Kaçakçılara göre, Suriye hükûmeti 2011 yılında hapisteki İslamcı militanları ; "kendisini uluslararası toplum için en az kötü seçenek haline getirmek için" kasıtlı olarak serbest bıraktı.

## Tırmanma (Kasım 2011-Nisan 2012)

Kasım 2011 başlarında, kuşatma devam ederken Humus'ta ÖSO ile güvenlik güçleri arasındaki çatışmalar tırmandı. Altı gün süren bombardımanın ardından, Suriye Ordusu 8 Kasım'da şehre saldırdı ve bu da birçok mahallede şiddetli sokak çatışmalarına yol açtı. Humus'taki direniş, diğer kasaba ve şehirlerde görülenden çok daha büyüktü ve muhaliflerin bir kısmı şehri "Devrimin Başkenti" olarak adlandırdı. Dera ve Hama'daki olayların aksine, Humus'taki operasyonlar huzursuzluğu bastırmakta başarısız oldu. Kasım ve Aralık 2011'de muhalif güçlerin sayısı arttıkça isyancı saldırılarında artış görüldü. İki ay içinde ÖSO, Şam'ın Harasta banliyösünde bir hava kuvvetleri istihbarat kompleksine, İdlib Valiliği ve Şam'daki Baas Suriye Bölge Şubesi gençlik karargahına, Humus Valiliği'ndeki bir hava üssüne ve İdlib'deki bir istihbarat binasına ölümcül saldırılar düzenledi.

4 Kasım'da – "Allah En Büyüktür Cuması " Ülke genelinde büyük hükûmet karşıtı gösterilerde güvenlik güçleri en az 20 kişiyi öldürdü; Humus’ta El-Vatani Hastanesi’ne üç gün içinde 126 kimliği belirsiz ceset getirildi.

7 Kasım'da Aktivistler Humus’ta 110’dan fazla kişinin öldüğünü bildirdi.

11 Kasım'da – “Suriye’nin Arap Birliği Üyeliğinin Dondurulduğu Cuma”

En az 30 sivil Suriye güvenlik güçleri tarafından öldürüldü; Humus ve İdlib’te kitlesel protestolar patlak verdi.

18 Kasım'da – "Büyükelçilerin Sınır Dışı Edilmesi Cuması". Suriye güvenlik güçleri, büyükelçilerin sınır dışı edilmesini isteyen protestoculara ateş açtı ve en az 20 kişi öldü; ülke genelinde kitlesel hükûmet karşıtı protestolar gerçekleşti.

20 Kasım'da Özgür Suriye Ordusu, Şam'ın merkezindeki Baas Partisi binasına roket güdümlü el bombaları attı; bu, muhaliflerin başkentte doğrudan saldırıya başlaması açısından önemliydi.

25 Kasım'da Cuma günü protestolar düzenlenirken Arap Birliği yaptırımlarının süresi doldu; Özgür Suriye Ordusu Humus'ta Esed'in hava kuvvetlerine mensup 10 kişiyi öldürdü.

27 Kasım'da Arap Birliği, Suriye'ye yönelik ekonomik yaptırımlar konusunda anlaştı; bunlar rejim yetkililerine seyahat yasağı ve Suriye Merkez Bankası ile iş yapmanın durdurulmasını içeriyordu.

1 Aralık'ta BM'ye göre ölü sayısı 4.000'i aştı. Kayıplar ve Özgür Suriye Ordusu'na kaçanların sayısının artması nedeniyle BM artık bunu "bir iç savaş" olarak nitelendiriyor.

9 Aralık'ta – "Onur Cuması": Suriye İnsan Hakları Gözlemevi ve Suriye Devrim Genel Komisyonu, yedisi çocuk ve üçü asker kaçağı olmak üzere en az 41 kişinin, ülke çapında planlanan bir "Onur Cuması"nı engellemeye çalışan güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirdi.

12 Aralık'ta Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay, ayaklanma ve baskının başlamasından bu yana Suriye'de 5.000'den fazla kişinin öldürüldüğünü söyledi.

15 Aralık'ta ÖSO, Şam'ın güneyinde sadık ordu birlikleri ve güvenlik servisi ajanlarıyla çatışmaya girdi; 27 Esed askerinin ölümü ve bilinmeyen sayıda ÖSO kaybı yaşandı. 15 Aralık'ta muhalif savaşçılar, güvenlik güçlerine yönelik bugüne kadarki en büyük saldırılardan birinde, Dera çevresindeki kontrol noktalarına ve askeri üslere pusu kurarak 27 askeri öldürdü

16 Aralık'ta – "Arap Birliği Bizi Öldürüyor Cuması": Yüz binlerce Suriyeli, Devlet Başkanı Beşşar Esed'i protesto etmek için sokaklara döküldü; Suriye güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu 22 kişi öldü.

Muhalefet, 19 Aralık'ta İdlib Valiliği'nde başarısız bir firar girişiminin 72 firarinin ölümüyle sonuçlanmasıyla büyük bir yenilgi aldı.

21 Aralık'ta Suriye güvenlik güçleri, Kfar Owaid köyünde içeride mahsur kalan 100'den fazla kişiyi öldürdü; ayaklanmanın bugüne kadarki en ölümcül olaylarından biri.

23 Aralık'ta – "Ölüm Protokolü Cuması" Şam'da güvenlik ofislerine düzenlenen iki araç bombalamasında siviller ve bazı askerler öldü; 44 kişi öldü, 163 kişi yaralandı.

25 Aralık'ta Humus'un Baba Amr semtinde en az 15 sivilin topçu bombardımanında öldürüldüğü bildirildi. 4.000'e yakın asker şehri kuşattı.

26 Aralık'ta Humus'ta en az 34 kişinin öldüğü bildirildi; ülke genelinde ayaklanmayla ilgili toplam ölü sayısı gün içinde 42'ye ulaştı.

30 Aralık'ta – “Özgürlük Meydanlarına Yürüyüş Cuması”: Arap Birliği gözlemcilerinin Suriye'ye gelmesinden bu yana altı çocuk da dahil olmak üzere 130'dan fazla protestocu öldü; Hama ve İdlib'de 500.000'den fazla kişi gösteri yaptı.

1 Ocak'ta Suriye Yerel Koordinasyon Komiteleri (YKK), 2011 yılında Suriye ayaklanmasında 5.862 ölüm olduğunu doğruladı. YKK, 2012 yılında ayaklanmada doğrulanan ilk ölümün bildirildiğini açıkladı.

3 Ocak'ta Cessim'de rejim askerleri arasında çıkan çatışmalarda en az 18 kişi hayatını kaybetti; güvenlik güçleri 100'den fazla kişiyi gözaltına aldı.

4 Ocak'ta Suriye Savunma Bakanlığı yetkilisi Mahmud Süleyman Hacı Hamad muhalefete sığındı; hükûmetin protestoları bastırmak için milislere yaklaşık 40 milyon dolar harcadığını açıkladı.

6 Ocak'ta Şam'ın El-Midan semtinde bir intihar saldırısında 25 kişi öldü, 46 kişi yaralandı.

7 Ocak'ta Suriye Hava Kuvvetleri lojistik bölümünden Albay Afif Mahmud Süleyman, en az 50 adamıyla birlikte ordudan ayrıldı; Hama'daki protestocuları korumaları için talimat verdi.

Ocak 2012'de Esed, ayaklanmaya karşı büyük ölçekli topçu operasyonları kullanmaya başladı ve bu da ayrım gözetmeyen bombardıman nedeniyle birçok sivilin evinin yıkılmasına yol açtı. Bu zamana kadar, günlük protestolar, silahlı çatışmanın yayılmasıyla gölgede kalarak azaldı.

Ocak ayında Şam'ın banliyölerinde çatışmalar yoğunlaştı ve Suriye Ordusu tank ve topçu kullanımını yaygınlaştırdı. Zabadani'deki çatışmalar, Suriye Ordusu'nun ÖSO varlığını ortadan kaldırmak amacıyla kasabaya saldırmasıyla 7 Ocak'ta başladı.

16 Ocak'ta ülke genelinde on iki kişinin Suriye güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü bildirildi.

17 Ocak'ta YKK'ye göre, güvenlik güçleri tarafından en az 30 kişi öldürüldü; bunlardan 18'i Humus'taydı. Ölenler arasında iki çocuk ve dört rejim ordusu firarisinin de bulunduğu belirtildi.

Savaşın ilk aşaması 18 Ocak'ta ateşkesle sona erdikten ve ÖSO'nun kasabayı kontrol altına almasından sonra, ÖSO yakındaki Duma'ya bir saldırı başlattı. Kasabadaki çatışmalar, isyancılar hükûmetin karşı saldırısı sonucunda geri çekilmek zorunda kalana kadar 21-30 Ocak tarihleri ​​arasında sürdü. Suriye Ordusu banliyölerin çoğunu geri almayı başarsa da, yer yer çatışmalar devam etti.

27 Ocak'ta Muhalif aktivistler, Cuma günü protestolar yayılırken Suriye genelinde 102 kişinin Suriye güvenlik güçleri tarafından vurularak öldürüldüğünü iddia etti. Ölenler arasında hem protestocular hem de firari askerler vardı. 102 kişinin hayatını kaybettiği ölü sayısı, Humus'ta gece bulunan 23 cesedi de içeriyordu.

28 Ocak'ta YKK, gece saatlerinde 28 Ocak'taki ölü sayısının 98'e ulaştığını, bunların arasında Hama şehir hastanesinde bulunan 20 kimliği belirsiz cesedin de bulunduğunu bildirdi.

29 Ocak'ta Rastan'da çatışmalar yeniden başladı; kasabanın kontrol noktalarında görevli onlarca asker kaçarak hükûmete sadık birliklere ateş açmaya başladı. Muhalif güçler, 5 Şubat'ta kasabanın ve çevresindeki banliyölerin tam kontrolünü ele geçirdi.

30 Ocak'ta Suriye Yerel Koordinasyon Komiteleri, Suriye ordusunun 30 Ocak'ta öldürdüğü insan sayısının 8 çocuk ve bir kadın olmak üzere 100'e ulaştığını bildirdi. Ölümlerin 56'sı Humus'ta, 20'si Er-Resten'da, 15'i Dera'da, 6'sı Şam banliyölerinde, 1'i Haseke'de ve 2'si İdlib'de gerçekleşti.

1 Şubat'ta Suriye güvenlik güçleri tarafından 1 Şubat'ta öldürülenlerin sayısı şu ana kadar 70'e yükseldi; bunların 14'ü Özgür Suriye Ordusu'ndan, 2'si kadın ve 2'si çocuk. 35 kişi Vadi Barada'da (Şam banliyöleri), 8 kişi Deraa'da, 14 kişi Humus'ta, 6 kişi Doğu Garba'da (Daraa banliyöleri), 3 kişi Şam banliyölerinde (Arbein ve Muadamiye), 3 kişi İdlib'de ve biri de Kamışlı'da öldürüldü.
3 Şubat'ta Suriye Ordusu, isyancıların elindeki mahalleleri geri almak için Humus'ta büyük bir saldırı başlattı. Mart ayı başlarında, haftalarca süren topçu bombardımanları ve yoğun sokak çatışmalarının ardından Suriye Ordusu, isyancıların kalesi olan Baba Amr ilçesini ele geçirdi. Mart ayı sonuna kadar Suriye Ordusu yarım düzine ilçenin kontrolünü geri alarak şehrin %70'inin kontrolünü ele geçirdi. .

4 Şubat'ta Şehirdeki aktivistlere göre, hükûmet güçleri Humus'a yoğun bir topçu bombardımanı başlattı ve bu da 400'den fazla sivilin ölümüne yol açtı. Şebbiha, yaralıları öldürmek veya kaçırmak amacıyla bazı hastaneleri de işgal etti.

6 Şubat'ta En az 300 roketin Humus şehrine düştüğü ve Pazartesi sabahı en az 15 kişinin öldüğü bildirildi.

8 Şubat'ta Suriye ordusu, başta Bab Amr mahallesi olmak üzere Humus'a yoğun bir topçu ateşi başlattı ve bildirildiğine göre 43 sivil öldü.
Suriye ordusunun Humus'a yönelik saldırısında gece saatlerinde sivillerin can kaybı 117'ye ulaştı.

9 Şubat'ta hükûmet ordusunun topçu atışları sonucu Humus'ta 110 sivil öldürüldü.

10 Şubat'ta Devlet televizyonunun haberine göre, Halep'te iki patlama meydana geldi ve şehirdeki bir güvenlik binası ile Askerî İstihbarat Müdürlüğü hedef alındı. Patlamalarda en az 25 kişi öldü, 175 kişi yaralandı.

16 Şubat'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 137 kabul, 12 red ve 17 çekimser oyla bağlayıcı olmayan bir kararı onayladı. Karar, Beşşar Esed'in istifasını ve ülkedeki şiddetin durdurulmasını talep ediyordu.

17 Şubat'ta Suriye'de, özellikle Şam, Halep, Hama, Dera ve İdlib'de kitlesel protestolar yaşandı. Gün sonunda ölü sayısı 56'ya yükseldi.

1 Mart'ta ÖSO ve yerel siviller, mühimmat, yiyecek ve su tükenince Baba Amr'dan çekildi; 4.000 sivil ayrılmayı reddetti. Suriye ordusu tarafından 42 sivil öldürüldü; bunlardan 23'ü Humus'taydı. İngiliz diplomatlar Suriye'den çekildi.

2 Mart'ta Suriye genelinde kitlesel Cuma protestoları gerçekleşti; gün boyunca 75 protestocu ve sivil öldürüldü. Fransa, Suriye'deki büyükelçiliğini kapattı.

10 Mart'ta Suriye ordusu İdlib Muharebesi'ni başlattı; şehir topçu, havan ve tanklarla yoğun şekilde bombalandı. YKK, Suriye ordusunun 63 sivili öldürdüğünü bildirdi.

12 Mart'ta Humus'un Kerm el Zhoutan ve Bab Driad mahallelerinde 50 sivil katledildi; İdlib kuşatma altına alındı.

14 Mart'ta Suriye birlikleri, günlerce süren çatışmaların ardından isyancıları İdlib şehrinden başarıyla çıkardı.  Nisan 2012'de Esed güçleri, isyancı güçlere karşı saldırı helikopterleri kullanmaya başladı.

15 Mart'ta Ayaklanmanın 1. yıl dönümü nedeniyle Suriyeliler sokaklara döküldü. Suriye genelinde 55 sivil öldü; İdlib'de 45 kişi hayatını kaybetti.

19 Mart'ta Ordu istihbarat subayı Abdül Barakat Türkiye'ye iltica etti; Sızdırılan belgeler Esed rejiminin protestoculara yönelik saldırı planlarını ortaya koydu.

23 Mart'ta Ülke genelinde protestolar yoğunlaştı; ÖSO ile Suriye ordusu arasında çatışmalar yaşandı. SOHR'e göre yüz binlerce kişi katıldı; 59 kişi öldü.

27 Mart'ta İdlib'de Suriye ordusu 40 sivili öldürdü; bunların 23'ü Serakib'de yargısız infaz edildi.

1 Nisan'da Suriye ordusunun Humus ve Deyr ez-Zor'a düzenlediği topçu saldırılarında 70 sivil öldü. Suriye Dostları toplantısı, SUK'u Suriye'nin meşru temsilcisi olarak tanıdı.

2 Nisan'da Suriye ordusunun Humus ve Deyr ez-Zor'a düzenlediği bombardımanda 65 sivil öldü; ÖSO Humus Ulusal Hastanesi'ni ele geçirdi ve 75 ceset buldu.

6 Nisan'da Taftanaz'da Suriye ordusu tarafından bildirilen katliamda 100'den fazla kişi öldü; Halep'ten Türkiye'ye binlerce kişi kaçtı.

7 Nisan'da Humus'ta topçu saldırıları nedeniyle 150'den fazla kişi öldü; Hama kırsalında 50'den fazla sivil hayatını kaybetti.

9 Nisan'da Suriye ordusu 160 sivil öldürdü; bunlardan 52'si Humus, 45'i Halep, 36'sı Hama'da.

12 Nisan'da Kofi Annan destekli ateşkes yürürlüğe girdi; ancak Suriye ordusu ateşkesi birkaç kez ihlal etti.

17 Nisan'da Suriye ordusu başta Humus ve İdlib olmak üzere 77 sivil öldürdü.

Kofi Annan, 2012'nin başlarında BM- Arap Birliği'nin Suriye Özel Temsilcisi olarak görev yapıyordu . Barış planı ateşkes öngörüyordu, ancak müzakereler devam ederken bile isyancılar ve Suriye ordusu barış planından sonra bile çatışmaya devam etti.

## Sonrası

Birleşmiş Milletler destekli ateşkes, özel elçi Kofi Annan'ın arabuluculuğunda başlatıldı ve Nisan 2012 ortasında ilan edildi, ancak sonunda benzer bir akıbetle karşılaştı: Silahsız BM barış güçlerinin hareketleri hükûmet tarafından sıkı bir şekilde kontrol altına alındı ​​ve çatışmalar yaşandı. Haziran 2012 başlarında, iç savaş en şiddetli dönemine girdi ve çatışmalar ülke geneline yayıldı ve ölümler eşi benzeri görülmemiş sayılara ulaştı. Çocuklar da dahil olmak üzere, tecrit gözaltıları da devam etti. .

## Notlar

## Kaynakça