Georgi Gapon

**Georgi Apollonoviç Gapon** (17 Şubat 1870 -10 Nisan 1906), bir Rus Ortodoks rahibi ve 1905 Rus Devrimi öncesinde popüler bir işçi sınıfı lideriydi. Polis muhbiri olduğu ortaya çıktıktan sonra Gapon, Sosyalist Devrimci Parti üyeleri tarafından öldürüldü. Peder Gapon daha çok Kanlı Pazar'da barışçıl bir protestocu kalabalığının Rus İmparatorluk Ordusu'nun ateş mangaları tarafından karşılanmasına önderlik eden bir ajan provokatör olarak hatırlanmaktadır.

Gapon, Japon İmparatorluk Ordusu'ndan Albay Akaşi Motojiro'nun mali desteğiyle Polis Departmanı ve Ohranka tarafından da himaye edilen Petersburg Rus Fabrika ve Değirmen İşçileri Meclisini organize etti. Meclisin amaçları işçilerin haklarını savunmak ve onların ahlaki ve dini statülerini yükseltmekti. O, 1905 yılında sanayi işçilerini Rusya'nın başkentine götüren kişiydi. Sadece Rus Ortodoks inancına sahip kişiler saflara katılabiliyordu. Ohrana Şefi Sergey Zubatov tarafından 1903 yılında dağıtılmadan önce kurulan polis destekli sendikalardan destek aldı. Örgüt Rus İmparatorluğu'na sadakatini ilan ediyor, toplantılarına Babamız Duası ile başlıyor ve imparatorluk milli marşı "Tanrı Çarı Korusun!" ile bitiriyordu. Aynı zamanda bu Meclis'in radikal talepleri de vardı. Gapon, 1905 Rus Devrimi'nden önce Çar'ın köklü reformlar yapmak isteyen ancak Boyarlar tarafından sürekli engellenen ilahi hakla atanmış hayırsever bir lider olduğunu vaaz ediyordu. Kısa süre içinde örgütün on iki şubesi ve 8.000 üyesi oldu ve Gapon faaliyetleri Kiev ve Moskova'ya genişletmeye çalıştı. Gapon sadece polis muhbiri değil, işçilerle işbirliği yaparak Rusya'da işçi sınıfının devletle uyumlu değişimine yönelik planını gerçekleştirmeye çalıştı.

Gapon 1904 sonundan itibaren Çarlık otokrasisinin kaldırılmasını savunan radikallerle işbirliği yapmaya başladı. Sankt-Petersburg'da genel grevin patlak vermesinden bir gün sonra, 22 Ocak 1905'te Gapon, Çar'a duygu yüklü yazılı bir dilekçe sunmak üzere bir işçi alayı düzenledi. Gösteri trajik bir şekilde sona erdi (Kanlı Pazar). Gapon'un hayatı, onu silah seslerinden uzaklaştıran ve rahip giysilerini sıradan bir adamınkilerle değiştiren Pinhas Rutenberg tarafından kurtarıldı. Daha sonra Maksim Gorki'nin misafiri oldu.

Kanlı Pazar'ın ardından Gapon Çar'ı lanetledi ve işçileri rejime karşı harekete geçmeye çağırdı, ancak kısa süre sonra yurtdışına kaçtı. Gapon ve Rutenberg Avrupa'da hem önde gelen Rus göçmenler Georgi Plehanov, Vladimir Lenin, Pyotr Kropotkin hem de Fransız sosyalist liderler Jean Jaurès ve Georges Clemenceau tarafından karşılandı. Cenevre'de ve Londra'da 33 Dunstan House, Stepney'de anarşistler Peter Kropotkin ve Rudolf Rocker ile birlikte sığınak buldu. Ekim Manifestosu'ndan sonra, 1905'in sonunda Gapon Rusya'ya döndü ve Okhrana ile temaslarını sürdürdü.

Gapon kısa süre sonra Rutenberg'e polisle olan bağlantılarını ifşa etti ve çifte bağlılığın işçilerin davasına yardımcı olacağı gerekçesiyle onu da yanına çekmeye çalıştı. Ancak Rutenberg bu provokasyonu parti liderlerine, kendisi de gizli bir polis ajanı olan Yevno Azef'e ve Boris Savinkov'a bildirdi. Gapon 26 Mart 1906'da Rutenberg'le buluşmak üzere Petersburg dışında kiraladığı bir kulübeye geldi ve bir ay sonra orada asılmış olarak bulundu. Rutenberg daha sonra Gapon'un bir yoldaşlar mahkemesi tarafından mahkûm edildiğini iddia etti. Gerçekte, üç SR mensubu yan odadan konuşmalarına kulak misafiri olmuştur. Gapon işbirliği teklifini tekrarladıktan sonra, Rutenberg yoldaşları odaya çağırdı ve oradan ayrıldı. Döndüğünde Gapon ölmüştü. Gapon 10 Nisan 1906'da öldü.

## Kaynakça