Salyangoz çaylağı

**Salyangoz çaylağı** (***Rostrhamus sociabilis***); kartalları, şahinleri ve Eski Dünya akbabalarını da içeren Accipitridae familyasına ait bir yırtıcı kuştur. Akrabası olan ince gagalı çaylak, yakın zamanda tekrar *Helicolestes* taksonuna yerleştirildi ve böylece ***Rostrhamus*** cinsi monotipik hale geldi. Salyangoz çaylağı, genellikle *[[Milvus]]* cinsine yerleştirilir; ancak bu sınıflandırmanın geçerliliği tartışmalıdır.

## Tanım

Salyangoz çaylakları 36–48&nbsp;cm uzunluğa ve 99–120&nbsp;cm kanat açıklığına sahiptir. Ağırlıkları da 300-570 g arasında değişmektedir. Çok sınırlı bir eşeysel dimorfizm gösterir; dişiler erkeklerden ortalama olarak sadece %3 daha büyüktür. Her biri 29–33&nbsp;cm ölçülerinde olan uzun, geniş ve yuvarlak kanatlara sahiptirler. Uzun kuyruğu; beyaz sağrı ve kuyruk altı örtü tüyleri ile birlikte 16–21&nbsp;cm uzunluğa sahiptir. 2,9–4&nbsp;cm uzunluğa ulaşabilen koyu renkli ve derin kancalı gagası bir beslenme adaptasyonunun göstergesidir. Tarsusu da görece uzundur ve 3,6-5,7&nbsp;cm ölçülerindedir.

Yetişkin erkeğin koyu mavi-gri tüyleri ve daha koyu uçuş tüyleri vardır. Bacakları ve gagası kızıldır. Yetişkin dişinin üst bölgesi koyu kahverengi, alt bölgesi ise yoğun çizgilidir. Gözlerinin arkasında ve üstünde daha koyu alanlar bulunan beyazımsı bir yüze sahiptir. Bacakları ve gagası sarı veya turuncudur. Yavru, yetişkin bir dişiye benzer, ancak kafasının tepesi çizgilidir. Yetişkinlerin irisleri kızıl veya turuncu-kahverengi iken, gençlerin irisleri koyu kahverengidir.

Başını aşağı doğru çevirerek yavaşça uçar ve ana yiyeceği olan büyük elma salyangozlarını arar. Bu nedenle yumuşakça obur olarak kabul edilir.

## Taksonomi
Lerner ve Mindell (2005), *R. sociabilis'<nowiki/>*in *Geranospiza caerulescens'<nowiki/>*in kardeş taksonu olduğunu ve bu ikisinin, *Ictinea plumbea* ile birlikte hem *[[Buteogallus]]* hem de *[[Şahin|Buteo]]* kladına temel olduğunu buldular. *Rostrhamus*'un, Buteoninae alt familyasına ait olduğu ve ''Milvus''<nowiki/>'a ait olmadığı sonucuna vardılar, ancak daha fazla araştırmaya gerek duyulduğunu belirttiler.

## Dağılım
Salyangoz çaylağı Güney Amerika'nın tropikal bölgelerinde, Karayipler'de ve ABD'nin Orta ve Güney Florida bölgelerinde ürer. Yaşam alanlarının çoğunda yıl boyunca yerleşiktir, ancak en güneydeki popülasyon kışın kuzeye göç eder ve Karayip kuşları üreme mevsimi dışında geniş bir alana yayılır.

## Üreme
Çalılıklara veya yere yuva yapar ve üç-dört kadar yumurta bırakırlar.

## Koruma

Salyangoz çaylağı, Florida Everglades'te 400 çiftten az üreyen popülasyonuyla yerel olarak soyu tehlike altında olan bir türdür. Araştırmalar, Everglades'teki su seviyesi kontrolünün elma salyangozu popülasyonunu azalttığını göstermiştir. Ancak bu tür, geniş yayılış alanı boyunca genel olarak tehdit altında değildir.

Aslında, Orta Amerika gibi bölgelerde yerel olarak sayılarının artması da mümkün olabilir. El Salvador'da ilk kez 1996 yılında kaydedildi. O tarihten bu yana, genç bireyler de dahil olmak üzere düzenli olarak gözlemlendi, bu da ülkede halihazırda yerleşik bir üreme popülasyonunun var olabileceğini göstermektedir. Öte yandan kayıtların çoğu üreme mevsimi dışında olup, daha çok üreme sonrası dağılıma işaret etmektedir. El Salvador'da tür kış aylarında Embalse Cerrón Grande, Laguna El Jocotal ve özellikle Lago de Güija'da gözlemlenebilir. *Pomacea flagellata,* elma salyangozları, 1982 ile 1986 yılları arasında El Salvador'da balık nüfusu için yiyecek olarak üretildi ve bu salyangozların yüksek sayıdaki yaygın varlığının salyangoz çaylağı tarafından fark edilmediği anlaşılıyor.

### Everglades'te
Everglades'in drenajı ve yaşam alanlarının tahribi nedeniyle, 11 Mart 1967'de ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi'nin tehlike altındaki türler listesine eklenen ilk türlerden biriydi. Salyangoz çaylağının popülasyonu azalmaya devam etti ve 2007 yılında 800'ün altına düştü. İstilacı salyangoz türü *Pomacea maculata*'nın Everglades sulak alanlarında gelişmeye başlaması ve salyangoz çaylağı için yeni bir besin kaynağı haline gelmesinin ardından popülasyonları giderek toparlandı ve 2022 yılında salyangoz çaylaklarının sayısı 3.000'e ulaştı. 30 yıl boyunca Everglades'te gerçekleştirilen ve 20 milyar ABD dolarından fazlaya mal olan koruma çalışmaları, aynı zamanda salyangoz çaylaklarının yaşam alanlarındaki doğal bitki örtüsünün ve bataklıklardaki su akışının yeniden canlandırılmasına da katkıda bulundu.

## Beslenme

Bu, sulak alanlarda sürü halinde yaşayan bir kuştur ve büyük kış yuvaları kurar. Diyeti neredeyse sadece elma salyangozlarından oluşur, özellikle Florida'daki *Pomacea diffusa*, *P. maculata* ve *P. paludosa* türlerini, yaşam alanındaki diğer yerlerde *[[Pomacea|Pomacea'<nowiki/>]]*nın (*P. doliodes*) diğer türlerini ve *[[Marisa]]* cinsinin (*M. cornuarietis*) türlerini içerir.

Florida'da salyangoz çaylaklarının diğer tatlı su salyangozu türleri (bantlı gizemli salyangoz gibi), *Procambarus* cinsi kerevitler, *Dilocarcinus* ve *Poppiana* (*P. dentata*) cinslerindeki yengeçler, siyah levrek, halkalı boyunlu yılanlar, küçük kaplumbağalar (sıradan misk kaplumbağası, çizgili çamur kaplumbağası, *Pseudemys* cinsi kaplumbağalar, Florida yumuşak kabuklu kaplumbağası ve diğer tanımlanamayan türler dahil), kemirgenler ve leşler (sadece bildirilen tek bir ölü Amerikan sutavuğu vakasına dayanarak) dahil olmak üzere diğer av öğelerini de yediği gözlemlendi. Salyangoz çaylaklarının yalnızca elma salyangozlarının kıtlaştığı kuraklık gibi dönemlerde bu alternatiflere yöneldiği sanılıyor; ancak daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyuluyor. 14 Mayıs 2007'de bir kuş gözlemcisi, Güney Karolina Clarendon County'deki bir kerevit (''Procambarus clarkii'') çiftliğinden beslenen bir salyangoz çaylağını fotoğrafladı.

Florida'ya getirilen büyük boyutlu *Pomacea maculata*'nın varlığı, Kuzey Amerika'daki salyangoz çaylaklarının salyangozu daha iyi yiyebilmek için daha büyük gövdeler ve gagalar geliştirmesine yol açtı; bu da hızlı bir evrim örneğidir. Bu yabancı salyangozlar, daha küçük yerli salyangozlardan daha iyi bir besin kaynağı sağlamaları nedeniyle çaylak popülasyonları üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* 
* Snail Kite Information at Great Florida Birding & Wildlife Trail
* 
* &nbsp;Rostrhamus sociabilis
* 
* 
* 
*