Navigasyon ışığı

**Navigasyon ışığı** veya diğer bir ismiyle pozisyon ışığı; hava, deniz ya da uzay araçlarında; aracın yönü ve durumu hakkında bilgi veren ışıktır. Genel olarak sağda yeşil ve solda kırmızı olmak üzere çift şekilde bulunur. Bazı araçlarda kıç kısmında ek olarak beyaz bir ışık da bulunabilir.

Işıkların "yol hakkı" belirttiğine dair genel bir yanılgı olsa da; hava ve deniz taşıtları, kara araçları gibi durup birbirlerine yol veremezler. Ancak denizcilikte kırmızı-yeşil ışıklar, hangi geminin beklemesi gerektiğini gösterir. İskele tarafındaki (sol) kırmızı ışık, "yol ver" anlamı taşırken, sancak tarafındaki (sağ) yeşil ışık "yol veriyorum, devam et" anlamına gelir. Eğer karşı karşıya iki gemi gelirse, bu durumda iki gemi de yol vermelidir. 

## Havacılıkta navigasyon ışığı

Uçaklar, deniz araçlarındaki ile çok benzer amaçla navigasyon ışığı kullanmaktadır. Uçakta personel varlığını belirtir ve yine taşıt yönü hakkında bilgi verir. Uçaklarda ampul kullanılan sistemlerin yerini artık çoğunlukla LEDler almıştır.

Hava taşıtı navigasyon ışıkları, deniz taşıtlarında yarım asırdır kullanılan navigasyon ışığı geleneğini sürdürmüştür. Kanat ucunda olacak şekilde, yine sağ tarafta yeşil ve sol tarafta kırmızı ışık ve de kuyrukta beyaz ışık kullanılmıştır. Uçaklarda ek olarak çarpışma önleyici ışık sistemi (anti-collision lights) olarak adlandırılan bir dizi ışık daha mevcuttur. Bunlar; motorun çalıştığını belirten gövdenin üstünde ve altında bulunan kırmızı renkteki çakar ışıklar ve uçakların özellikle pist içerisinde ve havada görünülürlüğünü arttırmak için kanat uçlarında beyaz şekilde yanıp sönen strobe ışıklarıdır. 

Sivil havacılıkta, pilotlar havigasyon ışıklarını gece-gündüz farketmeksizin uçakta bulundukları sürece açık tutarlar.

Federal Havacılık Yönetmeliği (FAR) 91.205'a göre: 11 Mart 1996 tarihinden sonra üretilen tüm uçaklarda, görüş koşullarının kötü olduğu tüm uçuş faaliyetleri sırasında çarpışma önleyici ışık sistemi (strobe ışıkları ve beacon) açık olmalıdır. Çarpışma önleyici ışık sistemi, görüş koşullarının iyi olduğu durumlarda da önerilir. Örneğin itme (pushback) işleminden hemen önce pilot, motorların çalışmak üzere olduğunu yer ekibine bildirmek için kırmızı renkteki beacon ışıklarını açık tutmalıdır ve bu ışık uçuş boyunca motor susturulana kadar açık kalır. Taksi sırasında taksi ışıkları açıktır. Bu ışıkların pilotun taksi yolunu daha iyi görebilmesi için açılır ayrıca uçağın hareket etmek üzere olduğunun da bir göstergesidir. Piste girince taksi ışıkları söndürülür ve iniş ışıkları ile kanat ucunda beyaz renkte yanıp sönen strobe ışığı aktif edilir. 10.000 fit yükseklik geçildiğinde, iniş ışıkları artık gerekli değildir ve genellikle kapatılır. İniş sırasında da aynı döngü ters sırayla geçerlidir. İniş ışıkları, uçağın ön tarafında bulunan, parlak beyaz, öne ve aşağıya bakan ışıklardır. Amaçları, pilotun pisti daha iyi görmesini ve diğer uçakların yaklaşan uçağı görmesini sağlamaktır.

Sivil ticari uçaklar, navigasyonla ilgili olmayan başka ışıklara da sahiptir. Bunlar arasında, dikey stabilizerdeki şirket logosunu aydınlatan logo ışıkları da bulunur. Bu ışıkların açılması isteğe bağlıdır, ancak çoğu pilot diğer uçakların görüşünü artırmak için gece bu ışıkları açar. Modern uçaklar ayrıca kanat ışıklarına da sahiptir. Bu ışıklar genellikle gövdede motor bağlantı noktasının hemen yanında bulunur. Bu ışıkların yanması zorunlu değildir ancak bazı durumlarda, örneğin; kanat üzerinde görünür buzlanma kontrolünde, harici kontrollerde ayrıca yolcular uçağa binerken uçağın yakınındaki zemini daha iyi görebilmek için bu ışıkları yakarlar.

## Uzay araçlarında navigasyon ışığı
2011'de ORBITEC, uzay araçlarında navigasyon ışığı olarak kullanılmak üzere ilk LED ışık sistemini geliştirdi. Günümüzde; ISS'e insansız kargo taşımak için kullanılan Cygnus uzay aracı, 5 adet çakarlı LED navigasyon ışığı kullanmaktadır.  Cygnus; iskele tarafında yanıp sönen kırmızı bir ışık, sancak tarafında yanıp sönen yeşil bir ışık, üstünde yanıp sönen iki beyaz ışık ve altında yanıp sönen sarı bir ışık ile donatılmıştır.

## Günümüz teknolojisi
Navigasyon ışığındaki güncel gelişmeler genel olarak enerji verimliliği, görünürlük iyileştirmeleri ve diğer aviyonik sistemlerle entegrasyon üzerine olmaktadır. LED teknolojisi, modern hava taşıtlarındaki ampullerin büyük oranda yerini alarak bakım ihtiyacını düşürmüş ve ışıklandırma ömürlerini uzatmıştır. Bazı uçaklardaki gelişmiş ışık sistemleri, dış ortama göre ışık parlaklığını azaltarak ışıkların diğer pilotların gözünü almasının önüne geçen sensörlerle donatılmıştır.

## Kaynakça