Yukarı Satraplıklar

**Yukarı Satraplıklar** (), Helenistik dönemde Büyük İskender'in imparatorluğunun doğudaki, İranlıların yaşadığı eyaletlerini ("satraplıklarını"), özellikle Diadokhoi Savaşları ve sonraki Seleukos İmparatorluğu sırasında ifade etmek için kullanılan toplu bir terimdir. Zaman zaman, "yukarı satraplıklardan sorumlu" bir *[[Stratigos|strategos]]* () yönetiminde tek bir süper eyalete de karşılık geliyordu.

## Kapsam
Yukarı Satraplıklar, İskender tarafından fethedilen toprakların tüm doğu yarısını kapsıyordu: tipik olarak batıda Zagros Dağları'ndan güneydoğuda Hindistan sınırlarına ve kuzeydoğuda Orta Asya'ya kadar, Dicle Nehri'nin doğusundaki her şey, Media, Persis, Karmania, Drangiana, Hyrkania, Parthia, Margiana, Aria, Baktriya ve Soğdya eyaletleri dahil olmak üzere. Bölge başlangıçta İskender'in Hindistan ve günümüz Afganistan ve Pakistan'ındaki en doğudaki fetihlerini (Paropamisadai, Arachosia ve Gedrosya) de içeriyordu, ancak bunlar MÖ 303'te Chandragupta Maurya'nın I. Seleukos Nikator ile yaptığı antlaşmanın ardından kesin olarak kaybedildi.

## Tarihi

### Olası Ahameniş öncülleri
"Yukarı Satraplıklar" kavramının ve eyaletinin, en azından Küçük Asya için birkaç satraplığı kapsayan üstün askeri komutanlıkların belgelendiği Geç Ahameniş İmparatorluğu döneminde zaten yaratılmış olması mümkündür; bilim adamları ayrıca Ermeni, Süryani-Babil ve doğu satraplıkları için de benzer düzenlemelerin varlığını varsaymaktadırlar. Doğu satraplıkları için kanıt, Sicilyalı Diodorus'un III. Artaserhas'ın Yukarı Satraplıkları Bagoas'a emanet ettiğine dair ifadesine dayanmaktadır, ancak bu bir anakronizm olabilir ve bu konuda Ahameniş ve Helenistik dönemler arasında herhangi bir sürekliliğe işaret eden başka hiçbir kanıt günümüze ulaşmamıştır.

### Diadochi altında yapılanma
"Yukarı Satraplıklar"ın ilk zikredilmesi MÖ 316'ya aittir; bu tarihte Peithon, I. Antigonos Monophthalmos tarafından Media ve aynı zamanda Yukarı Satraplıklar'ın ''strategos''u olarak atanmıştır. Media satrapı olan Peithon, MÖ 323'te ordu meclisi tarafından doğu satraplıklarındaki paralı askerlerin isyanının bastırılmasını denetlemek üzere seçilmiş ve yerel satraplar üzerinde bazı sınırsız yetkiler almıştı. Başlangıçta sonradan olduğu gibi kapsayıcı bir askeri komutanlık olarak tasarlanmamış olsa da, Peithon'un yerel satraplar üzerinde kademeli olarak böyle bir otorite kurmaya çalıştığı görülmektedir; bu durum, satrapların ona karşı birleşmesine ve onu MÖ 317'de görevden uzaklaştırmasına yol açmıştır. Antigonos'un onu kazanmak için iddialarını kabul ettiği bağlam buydu, ancak kısa bir süre sonra Antigonos, Peithon'u tutuklattı ve idam ettirdi.

Peithon'un idam edilmesinin ardından Antigonos, onun yerine iki subay atadı: Orontobates Media satrapı ve Hippostratos *strategos* olarak. Hermann Bengtson'a göre Hippostratos, Yukarı Satraplıklar'ın tam bir *strategos*u ile bir eyalet satrapı arasında ara bir konum işgal ediyordu; bu nedenle Hippostratos muhtemelen doğu eyaletlerinde konuşlanmış kraliyet ordusunun () birliklerine komuta ederken, satraplar yalnızca kendi yerel birliklerine komuta ediyordu. Hippostratos'un atanması geçici bir önlemdi ve MÖ 315'te Antigonos, generali Nikanor'u Media ve Yukarı Satraplıklar üzerinde *strategos* olarak atadı. Bu görevin tesis edilmesinin Antigonos'un Babil'den Akdeniz'e rakipleriyle savaşmak için ayrılmasına denk gelmesi ve bizzat bulunduğu krallığının batı eyaletlerinde benzer düzenlemelerin olmaması, bu görevin Antigonos'un kendisi batıda yokken ve meşgulken doğu eyaletlerinin güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulduğunu göstermektedir. Nikanor, MÖ 312'de I. Seleukos'un Babil'i işgaline kadar Antigonos'un doğu eyaletlerinin kontrolünü elinde tuttu; bu işgal üzerine Nikanor, Seleukos'la yüzleşmek için yürüdü ancak savaşta öldü. Sonuç olarak, doğu satraplıkları Seleukos'un kontrolüne geçti ve Yukarı Satraplıklar üzerindeki özel komuta geçici olarak kaldırıldı.

## Notlar

## Kaynaklar
* 
* 
* 
* 
*