Simurrum

**Simurrum** (: *Si-mu-ur-ri-im*) MÖ 2000'den MÖ 1500'e kadar, Akad İmparatorluğu'ndan III. Ur 'a kadar olan dönemde Mezopotamya bölgesinin önemli bir şehir devletidir. Simurrum Krallığı, Eski Babil döneminden sonra kayıtlardan kaybolmuştur. Eski Babil döneminde adının Zabban olduğu ve Adad'ın önemli bir kült merkezi olduğu düşünülmektedir. Lullubi Krallığı'nın komşusu ve bazen de müttefikiydi.

## Tarihi

Simurrum Krallığı, Mezopotamya bölgesinin kuzeydoğu kesiminde Hurri şehir devletleri kuşağının bir parçası gibi görünmektedir. III. Ur yöneticileriyle sık sık çatışma halindeydiler.

Simurrum'un birkaç kralı (𒈗, Akadca'da *Šàr*, " *Şar* " olarak telaffuz edilir ) bilinmektedir, örneğin İddin-Sin ve oğlu Zabazuna. Çeşitli yazıtlar, onların Kral İşbi-Erra (). Narām-Sîn'e Karşı Büyük İsyan'da bahsi geçen bir diğer kral ise m Pu-ut-ti-ma-da-al'dı.

Birkaç yazıt, Simurrum'un oldukça güçlü olduğunu öne sürmekte ve Zagros bölgesi etrafındaki çatışmalara ışık tutmaktadır; buna bir örnek de yakınlardaki Lullubi Krallığı'nın Anubanini kaya kabartmasıdır. Simurrum'un dört yazıtı ve bir kabartması (şu anda İsrail Müzesi'nde) Irak'taki Ranya yakınlarındaki Bitwata'da ve biri de İran'daki Serpol Zehab'da tespit edilmiştir.

### Akad Dönemi
Simurrunlar Akad İmparatorluğu ile düzenli olarak çatışmalara giriyorlardı. Akad'lı Sargon'un dört yıllık hükümdarlarının adları, Elam, Mari, Simurrum ve Uru'a'ya (bir Elam şehir devleti) karşı yaptığı seferleri anlatır: 

Akad İmparatorluğu'nun hükümdarlığı sırasında bilinmeyen bir yıl, Akad Kralı Naram-Sin'in "Naram-Sin'in Kirasheniwe'de Simurrum'a karşı zafer kazandığı ve Simurrum valisi Baba ile Arame'nin *ensi'si* Dubul'u esir aldığı yıl" olarak kaydedilmiştir. Arame'nin Eşnunna ile bağlantılı olduğu bilinmektedir. Eski bir Babil mektubunda da Simurrum'un Eşnunna ile ilişkilendirildiği belirtilmesi, Simurrum'un o şehrin bölgesinde olduğunu gösteriyor.

Akad İmparatorluğu'nun Gutiler'in eline geçmesinden sonra Lullubiler ve Simurrumlar, Guti hükümdarı Erridu-Pizir'e karşı isyan etmişlerdir. Erridupizir'in yazıtlarına göre:

Bir noktada Simurrum, Gutilerin vasalı haline gelmiş olabilir.

### III. Ur Dönemi
III. Ur İmparatorluğu kentle sık sık çatışma halindeydi. İkinci hükümdar Şulgi'nin bir yıl adı da "Simurrum ve Lullubum'un dokuzuncu kez yok edildiği yıl" şeklindedir. Bu çatışmalardan birinde Şulgi, Sumurrum hükümdarı Tabban-darah'ı esir aldı ve onu Drehem'e sürgüne gönderdi. Sillus-Dagan'ın, III. Ur döneminde hükümdar Amar-Sin zamanında Simurrum valisi olduğu bilinmektedir. . Onun bir Amori olduğu ileri sürülmüştür. Drehem'den mühürlerle kendisinden bahseden dört metin bulundu:

III. Ur İmparatorluğu'nun son yıllarında Su-Sin'in yönetimi sırasında Mardu Duvarı'nı inşa etmekle görevli bir yönetici "İki dağ arasındaki (bölgeye) haber gönderdiğimde, Mardu'nun dağlarda kamp kurduğu dikkatimi çekti. Simurrum yardımlarına gelmişti. (Bu nedenle) savaşmak için Ebih sıradağları "arasındaki" (bölgeye) gittim" diye rapor etti.

Askeri mücadeleler III. Ur'un son hükümdarı İbbi-Sin zamanına kadar devam etti. Simurrum, III. Ur'un çöküşünden sonra bağımsız hale gelmiş gibi görünüyor.

Turukki hükümdarı Zaziya (Ur III dönemi) bir diğer hükümdarla barış yapmak amacıyla Simurrum hükümdarını teslim etti:

## Simurrum'un Hükümdarları
Simurrum krallığı veya eyaletinin küçük kralları ve valileri.

Akad Dönemi, Erken Tunç IVA

* Simurrumlu Ka-Nisba, Simurrum ve Lullubi'yi Guti hükümdarı Erridu-Pizir'e karşı isyana teşvik etti.

Ur III Dönemi - Erken Tunç IVB - İl

* III. Urlu Şulgi yönetimindeki Tabban-darah
* Ur III'ten Amar-Sin yönetimindeki Sillus-Dagan

Krallık - Orta Tunç I - Bağımsız

* İddin-Sin
* Zabazuna, İddin-Sin'in oğlu

## Konum
Şehrin yerinin İran'da Sirwan Nehri olarak başlayan Diyala Nehri üzerinde olduğu ileri sürülmüştür.

İlk Asur bilimcilerden biri Simurrum'un, "Aşağı Zab'ın sol kıyısındaki ağzından çok da uzak olmayan ve Assur'dan 42 kilometre (26 mil) batısında bulunan Arrapha'ya (Kerkük) Bgiden direkt hat üzerinde bulunan Tell 'Ali"nin yakınında olduğunu" ileri sürmüştür; "Tel Ali'nin güneyindeki bölge arkeologlar tarafından henüz incelenmemiş olsa da, çok sayıda harabe kent ve kanalın bulunduğu" anlaşılmaktadır. Bölgede Orta Asur dönemine ait yirmi beş çivi yazılı tablet bulundu.

 yüksekliğindeki büyük bir höyük olan Qala Shirwana'nın yeri uzunluğunda ve  daha uzun Diyala nehrinin güney havzasının tepesinde, batı kıyısında, modern Kalar kasabasının yakınında bulunan  kalenin Simurrum'un yeri olduğu öne sürülmüştür. Üst höyüğün alanı 5,5 hektardır. Şu anda alan tamamen inşa edilmiş olsa da ilk uydu fotoğrafları, burada 100 hektarlık bir alt şehrin bulunduğunu göstermektedir. MÖ 2. binyıla ait çanak çömlekler genellikle inşaat sırasında bulunmuştur.

Bir diğer karmaşıklık ise, bir şehir devleti çok sayıda askeri esir aldığında, bunların bazen kökenlerinin adını taşıyan kırsal yerleşim yerlerine yerleştirilmesiydi; bu uygulama Yeni Babil zamanlarına kadar devam etmiştir. Örneğin Girsu / Lagaş yakınlarında Lullubu(na) ve Šimurrum adlı yerleşim yerleri mevcuttur.

## Karahar

Henüz yeri belirlenemeyen Karaḫar (ayrıca Qarahar ve Harahar) şehri esas olarak III. Ur döneminden bilinmektedir. Birçok metinde Karaḫar ile Simurrum arasında sıkı bir bağ bulunmakta olup, bu iki kentin aynı bölgede olduğu düşünülmektedir. Karaḫar'ın Simurrum ve Eşnunna arasında ve Hamazi ve Pašime yakınlarında, muhtemelen Diyala Nehri'nin bir kolu olan Alwand Nehri üzerinde, Zagros dağ eteklerinde olduğu düşünülmektedir. Önemli bir susam üreticisi olduğu bilinmektedir.g

III. Ur döneminin ikinci hükümdarı Sulgi (MÖ 2094-2046 civarı) yıl adları S24'te Karaḫar'ı yendiğini/yok ettiğini bildiriyor "Yıl: Karahar yok edildi", S31'de "Yıl: Karaḫar ikinci kez yenildi" ve S45'te "Yıl: Güçlü adam, Ur kralı, dört çeyreğin kralı Šulgi, tek bir seferde Urbilum, Simurrum, Lullubum ve Karahar'ın kafalarını parçaladı". III. Ur imparatorluğu döneminde Karaḫar'ın iki ensi'si (valisi) bilinmektedir: Ea-rabi ve Arad-Nanna. III. Ur hanedanının dördüncü hükümdarı Şu-Sin'in (MÖ 2037-2028 civarı) saltanatı sırasında yakınlardaki Pašime şehrinin askeri valisinin bir Arad-Nanna olduğu biliniyor ancak bunun aynı kişi olup olmadığı bilinmiyor. Ayrıca Ur III döneminde Hamazi'nin hükümdarı bir Arad-Nanna idi. Ayrıca Şu-Sin döneminde, bir İr-Nanna'nın "... Usar-Garsana'nın askeri valisi, Basime'nin generali, Sabum ve Gutebum topraklarının valisi, Dimat-Enlila'nın generali, Al-Sü-Sîn'in valisi, Urbillum'un generali, Ham(a)zi ve Karahar'ın valisi, NI.HI'nin generali, Simaski ve Karda topraklarının generali ..." olduğu kaydedilmektedir; bu da bu siyasi yapıların aynı bölgede olduğunu göstermektedir.

III. Ur imparatorluğunun sonuna doğru Karaḫar'ı yöneten bir Tiš-atal (ayrıca Tish-atal/Tehes-atal/Diš-atal/Ankiš-atal) kaydedilmiştir. O dönemde Urkish'i bir Tiş-atal da yönetiyordu ancak bunun aynı kişi olup olmadığı bilinmemektedir.

III. Ur dönemine ait Karahar kralı Zardamu'nun bir mühründe " d Zardamu, ülkesinin güneş tanrısı; tanrı Nergal'in sevgilisi, onun (kişisel) tanrısı; Annunïtum onun annesidir ... kudretli kral, Karahar kralı ve dört tarafın kralı, tanrıça Estar'ın eşi" yazmaktadır. Bunun, onun tanrılaştırılmış biri olarak tanımlandığını ve Akad'ın Naram-Sin gibi büyük yöneticilerin tarzında olduğunu unutulmamalıdır.

Antika pazarında "Karaḫar kralı Keleš-atal: Balalatum (senin) karındır" yazan bir akik silindir mühür ortaya çıkmıştır.

Eski Babil dönemindeki metinler Karaḫar'ı idari olarak Karaḫar'ı elinde bulundurduğu düşünülen bölgede bulunan Me-Turan'la ilişkilendirmektedir.

## Galeri

Dosya:Rock_Relief_of_Iddin-Sin,_King_of_Simurrum,_c._2000_BC_(detail).jpg|Simurrum Krallığı Kralı İddin-Sin, elinde bir balta ve bir yay tutarak düşmanı eziyor (y. MÖ 2000). İsrail Müzesi.
Dosya:Stela_of_Iddi-Sin,_King_of_Simurrum._It_dates_back_to_the_Old-Babylonian_Period._From_Qarachatan_Village,_Sulaymaniyah_Governorate,_Iraqi_Kurdistan._The_Sulaymaniyah_Museum,_Iraq.jpg|Simurrum Kralı Iddi-Sin'in Steli. Eski Babil Dönemi'ne aittir. Süleymaniye Valiliği, Karaçatan Köyü'nden. Irak, Süleymaniye Müzesi
Dosya:Sar-e_Pol-e_Zahab,_relief_IV.jpg|Serpol Zehab, kabartma I. Baltalı sakalsız savaşçı, bir düşmanı çiğniyor. Yukarıda Sundisk. "Zaba(zuna), oğlu ..." ismi okunabilir. Genellikle Lullubiler'in hükümdarı olarak kabul edilir, ancak İddin-Sin'in oğlu Simurrum Krallığı'nın hükümdarı da olabilir.
Dosya:Sar-e_Pol-e_Zahab,_relief_I_(extracted).jpg|Rölyef taslağı I (çıkarılmış). Baltalı sakalsız savaşçı, bir düşmanı çiğniyor. Üstte Sundisk. "Zaba(zuna), oğlu ..." ismi okunabilir.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Ancient History.The Secret History of Iddi-Sin's Stela
* Seal of Zardamu at CDLI