Davranış genetiği

**Davranış genetiği**, davranışlardaki bireysel farklılıkların doğasını ve kökenini araştırmak amacıyla genetik yöntemler kullanan bilimsel araştırma alanıdır. "Davranış genetiği" adı genetik etkilere odaklanmayı ifade ederken, bu alan genel olarak genetik ve çevresel faktörlerin bireysel farklılıkları ne ölçüde etkilediğini ve genlerin ve çevrenin karıştırılmasını ortadan kaldırabilecek araştırma tasarımları geliştirilmesini hedefler. Davranış genetikleri, 19. yüzyılın sonlarında Francis Galton tarafından bilimsel bir disiplin olarak kuruldu. 20. yüzyılın ikinci yarısında, bu alan, insanlarda davranış ve zihinsel hastalıkların miras yolu ile aktarılması üzerine yapılan araştırmalarla (genellikle ikiz çocuklar ve aile çalışmaları) birlikte seçici çiftlik ve çaprazlık yoluyla yapılan bilgilendirici model organizmalar ile yeniden değerlendi. 20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında moleküler genetikte teknolojik gelişmeler, genomu doğrudan ölçmeyi ve değiştirmeyi mümkün kıldı. Böylelikle model organizma araştırmalarında (örneğin, KO fareler) ve insan çalışmalarında (örn. Genom genelinde ilişki çalışmaları) büyük ilerlemelere ve yeni bilimsel keşiflere yol açtı.

Davranışsal genetik araştırmalarından elde edilen bulgular, genetik ve çevresel etkilerin davranış üzerindeki rolüne ilişkin modern anlayışı geniş ölçüde etkilemiştir. Bunlar, neredeyse tüm araştırılan davranışların önemli derecede genetik etki altında olduğuna ve bu etkinin bireyler yetişkinliğe doğru ilerledikçe artma eğiliminde olduğuna dair kanıtları içerir. Araştırılan insan davranışlarının çoğu çok sayıda genden etkilenir ve bu genlerin bireysel etkileri çok küçüktür. Çevresel etkiler de güçlü bir rol oynamaktadır, ancak bunlar aile üyelerini birbirine benzemekten ziyade birbirlerinden daha farklı kılma eğilimindedir.

## Tarihçe

Hayvanların seçici olarak yetiştirilmesi ve evcilleştirilmesi belki de insanların davranışlardaki bireysel farklılıkların doğal nedenlerden kaynaklanabileceği fikrini değerlendirdiğinin en eski kanıtıdır. Platon ve Aristoteles'in her biri davranışsal özelliklerin kalıtımının temeli ve mekanizmaları üzerinde spekülasyonlar yaptı. Örneğin Platon, *[[Devlet (Platon)|Devlet'te]]* vatandaşlar arasında bazı özelliklerin gelişmesini teşvik etmek ve diğerlerinin cesaretini kırmak için seçici üremenin, bugün öjeni olarak adlandırılabilecek şeyin, ideal bir toplum arayışında teşvik edilmesi gerektiğini savundu. Davranışsal genetik kavramlar aynı zamanda İngiliz Rönesansı sırasında da mevcuttu; William Shakespeare " doğaya karşı yetiştirme " tabirini ilk kez *[[Fırtına (oyun)|Fırtına'da]]* türetmişti; burada IV. Perde, Sahne I'de Caliban'ın "Bir şeytan, doğuştan bir şeytandır sözü ile anlatmıştır.

Galton tarafından kurulan davranışsal genetik alanı, Galton'un başka bir entelektüel katkısı olan öjeni hareketinin ortaya çıkışıyla baltalandı. Öjeniğin ardındaki temel fikir, insan türünü geliştirmek için seçici yetiştirmeyi davranışın kalıtımı hakkındaki bilgilerle birleştirmekti. Öjeni hareketi daha sonra Nazi Almanyası'ndaki bilimsel yolsuzluk ve soykırım eylemleri nedeniyle itibarsızlaştırıldı. Davranış genetiği, öjenikle olan ilişkisi nedeniyle itibarını yitirdi. Bu alan, Calvin S. Hall'un 1951 yılında "psikogenetik" terimini tanıttığı davranışsal genetik hakkındaki kitap bölümü gibi davranış genetiği üzerine ilk metinlerin yayınlanması yoluyla bir kez daha ayrı bir bilimsel disiplin olarak statü kazandı. Böylelikle1960'larda ve 1970'lerde sınırlı bir popülerliğe sahip oldu.

Davranış genetiğinin tanınırlığı John L. Fuller ve William Robert (Bob) Thompson tarafından yazılan *Davranış Genetiği* kitabının 1960 yılında yayınlanmasıyla gerçekleşti. Herhangi bir özelliğin genetik etkisinin kapsamı büyük ölçüde farklılık gösterse de, hayvanlarda ve insanlarda davranışların çoğunun önemli genetik etki altında olduğu artık yaygın olarak kabul edilmektedir. On yıl sonra, Şubat 1970'te Davranış Genetiği dergisinin ilk sayısı yayınlandı ve 1972'de Theodosius Dobzhansky'nin derneğin ilk başkanı seçilmesiyle Davranış Genetiği Derneği resmi olarak kurulmuş oldu. O zamandan beri davranış genetiği alanı büyümüş ve çeşitlenmiş, birçok bilimsel disipline dokunmuştur.

## Yöntemler
Davranış genetiğinin temel amacı davranıştaki bireysel farklılıkların doğasını ve kökenlerini araştırmaktır. Davranışsal genetik araştırmalarda çok çeşitli farklı metodolojik yaklaşımlar kullanılmaktadır  bunlardan yalnızca birkaçı aşağıda özetlenmiştir.

### İnsan çalışmaları

**[[Behavior Genetics (dergi)|Behavior Genetics]]*
*Behavior Genetics Association
*Davranışsal nörogenetik
*Biyokültürel evrim
*Evrim psikolojisi
**[[Genes, Brain and Behavior]]*
*Genom çapında ilişkilendirme çalışması
*Uluslararası Davranışsal ve Nöral Genetik Derneği
*Uluslararası Psikiyatrik Genetik Derneği

Davranışsal genetik araştırmalarda kullanılan bazı araştırma tasarımları, ikiz çocuk çalışmaları ve evlat edinme çalışmaları da dahil olmak üzere aile tasarımlarının (aynı zamanda soyağacı tasarımları olarak da bilinir) varyasyonlarıdır. Bilinen genetik ilişkileri olan bireylerin (örneğin ebeveyn-çocuk, kardeş, dizigotik ve monozigotik ikizler) kantitatif genetik modellemesi, genlerin ve çevrenin bireyler arasındaki fenotipik farklılıklara ne ölçüde katkıda bulunduğunu tahmin etmeye olanak tanır.

## Genel bulgular
Davranışın doğası ve kökenleri hakkında davranışsal genetik araştırmalarından çıkarılacak birçok genel sonuç vardır. Üç ana sonuç şunları içermektedir:

# Tüm davranışsal özellikler ve bozukluklar genlerden etkilenir
# Çevresel etkiler aynı ailenin üyelerini benzer olmaktan ziyade daha farklı kılma eğilimindedir.
# Bireyler yaşlandıkça genlerin etkisinin göreceli önemi artma eğilimindedir.

### Ek genel bulgular
Davranışsal genetikçiler Robert Plomin, John C. DeFries, Valerie Knopik ve Jenae Neiderhiser, psikolojik araştırmanın tekrarlanabilirliğine ilişkin genel endişelere yanıt olarak, davranışsal genetik araştırmalarından en iyi kopyalanan on bulgunun bir incelemesini yayınladılar. On bulgu şunlardı:

# "Tüm psikolojik özellikler önemli ve önemli bir genetik etki gösterir."
# "Hiçbir davranışsal özellik %100 kalıtsal değildir."
# "Kalıtım, küçük etkili birçok genden kaynaklanır."
# "Psikolojik özellikler arasındaki fenotipik korelasyonlar, önemli ve önemli genetik aracılığı göstermektedir."
# "Zekanın kalıtsallığı gelişim boyunca artar."
# "Yaştan yaşa istikrar esas olarak genetikten kaynaklanmaktadır."
# "Çevreye ilişkin çoğu ölçüm önemli genetik etki gösteriyor."
# "Çevresel önlemler ile psikolojik özellikler arasındaki ilişkilerin çoğu, genetik olarak önemli ölçüde aracılık ediyor."
# "Çevresel etkilerin çoğu aynı ailede büyüyen çocuklar tarafından paylaşılmıyor."
# "Anormal normaldir."

## Ayrıca bakınız

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kaynakça

## Ek Okuma
* 
* 
* 
* 
*