2024 FIDE Adaylar Turnuvası

**2024 FIDE Adaylar Turnuvası**, 2024 Dünya Satranç Şampiyonası'nın rakibini belirlemek için düzenlenen sekiz oyunculu bir satranç turnuvasıdır. Turnuva, 3-22 Nisan 2024 tarihleri arasında Toronto, Kanada'daki The Great Hall'da gerçekleşti. Etkinlik, FIDE Kadın Adaylar Turnuvası ile birlikte düzenlendi.

2013'ten bu yana her Adaylar turnuvasında olduğu gibi, bu turnuva da çift turlu bir turnuvadır. Turnuvanın galibi olan Gukesh D, 2024 Dünya Satranç Şampiyonası'nda mevcut Dünya Satranç Şampiyonu Ding Liren'e karşı oynama hakkı kazandı.

## Katılımcılar
Turnuvadaki 8 oyuncu aşağıda belirtilen yöntemlerle turnuvaya katılım hakkı elde etmiştir:

### Magnus Carlsen'in çekilmesi
Eski Dünya Şampiyonu Magnus Carlsen, 2023 FIDE Dünya Kupası'nı kazanarak Adaylar Turnuvasına katılmaya hak kazanmasına rağmen, Toronto'da yarışmamaya karar verdi. Dünya Kupası'nda yarı finale yükseldikten sonra "mevcut format altında Adaylar Turnuvası'na katılma şansının kesinlikle olmadığını" belirterek bu konudaki isteksizliğini daha önce belirtmişti. Ocak 2024'te, aday listesinin resmî olarak onaylanmasının ardından Magnus Carlsen, FIDE'nin Adaylar Turnuvası'nda oynama davetini reddetme kararını resmen doğruladı ve "Ana nedenin bundan zevk almamam olduğunu söyleyebilirim. Bu kadar basit." dedi. Sonuç olarak, Dünya Kupası'nı dördüncü sırada bitiren Nicat Abasov, Carlsen'in yerine 2024 Adaylar Turnuvası'na katılmaya hak kazandı.

### FIDE ve Grand Chess Tour anlaşması
Nisan 2022'de, tüm eleme yöntemlerini açıklamadan önce FIDE, 2023 Grand Chess Tour'u ilk iki sırada bitirenlerin 2024 Adaylar Turnuvası'na katılmaya hak kazanacağını duyurdu. FIDE, daha fazla detayın takip edeceğine söz verdi, ancak daha sonra değişiklik için bir açıklama yapmadan Grand Chess Tour hariç eleme yollarını açıkladı. Bununla birlikte, Grand Chess Tour turnuvaları, FIDE Circuit'in eleme yolunda sayıldı.

### FIDE sıralaması elemeleri
Ocak 2024 reyting listesinde yer alan, henüz Adaylar veya Dünya Şampiyonası'na katılmaya hak kazanmamış ve en az dört FIDE Circuit klasik etkinliğine katılmış en yüksek reytingli oyuncu, Adaylar Turnuvası'na katılmaya hak kazanır.

Reyting elemeleri oldukça çekişmeli geçti. Alireza Firouzja, 2023 Sinquefield Kupası'ndaki kötü performansının ardından yaklaşık 13 reyting puanı kaybederek, canlı reytinglerde Wesley So'nun gerisine düştü. So'yu geçmek amacıyla Chartres Satranç Kulübü, Firouzja ile büyükustalar Alexandre Dgebuadze (52 yaşında, 2439 puanlı), Andrei Shchekachev (51 yaşında, 2506 puanlı) ve Sergey Fedorchuk (42 yaşında, 2546 puanlı) arasında iki oyunluk üç maç düzenledi. Chartres, Fransa'da düzenlenen bu maçlar toplu olarak "Alireza Firouzja'nın Adaylık Yarışı" olarak anıldı. Firouzja'nın canlı reytinglerde So'yu geçmesi için altı oyunun tamamını kazanması ya da ilk beşini kazanıp altıncısını oynamaması gerekiyordu. Gerçekten de bazı tartışmalardan sonra Firouzja, ilk beş oyunu kazandı, ancak yine de altıncı oyunu oynamaya karar verdi. Kazanılması gereken bir oyunda Firouzja aşırı zorlandı ve kötü bir oyun sonuna düştü, ancak her iki oyuncunun da zaman sorunu yaşamasıyla Fedorchuk, Firouzja'nın beraberlik teklifini kabul etti. 5.5/6'lık sonuç Firouzja'yı canlı reyting listesinde So'nun gerisinde bıraktı.

Etkinliğin son dakika doğası ve rakiplerin elle seçilmesi, bu tür etkinliklerin ahlakına katılmadığı için benzer fırsatları geri çevirdiğini açıklayan So da dahil olmak üzere eleştirilere neden oldu. Bu maçların açıklanmasından kısa bir süre sonra FIDE, herhangi bir etkinliği derecelendirmeme hakkına sahip olduğunu teyit etti ve Birleşik Devletler Satranç Federasyonu, FIDE'ye Firouzja'nın oyunlarını derecelendirmemesi çağrısında bulundu. FIDE'nin yanıtı, Ding Liren'in de 2022 Adaylar Turnuvası'na katılabilmek için son dakika maçları oynadığına dikkat çeken Ian Nepomniachtchi de dahil olmak üzere birçok kişi tarafından eleştirildi ve FIDE'den herhangi bir tepki gelmedi.

25 Aralık'ta FIDE, 2700'ün üzerinde puan alan en az bir oyuncunun (veya 2500'ün üzerinde puan alan en az bir kadın oyuncunun) yer aldığı etkinliklerin en az bir ay öncesinden kayıt altına alınmasını gerektiren ve hemen yürürlüğe giren yeni kuralları açıkladı; ancak bu kural Alireza Firouzja'nın Race to Candidates turnuvası için geriye dönük olarak uygulanmadı. FIDE Başkanı veya QC Başkanının onayı ile bu gereklilikten feragat edilebilir. Aynı gün, Alireza Firouzja'nın maçları (ve Firouzja'nın oynamadığı Chartres'deki başka bir maç) FIDE'nin web sitesinden kaldırıldı.

Başarısız olan Firouzja, Dünya Hızlı ve Blitz şampiyonasından çekilerek 700 Avro ödüllü küçük bir İsviçre sistemi turnuvası olan Open de Rouen turnuvasına katıldı. Firouzja, eski dünya şampiyonu rakibi Gata Kamsky'ye karşı aldığı galibiyet de dahil olmak üzere 7 oyunun tamamını kazandı. Bu, Firouzja'ya, Chartres etkinliği derecelendirilmemiş olsa bile, Ocak 2024 derecelendirme listesinde So'yu geçmek için yeterli derece kazandırdı ki durum böyle oldu. Firouzja, Ocak ayı reyting listesinde reyting birincisi olarak resmen onaylandı.

## Organizasyon
Turnuva sekiz oyunculu, çift turlu (double round-robin) bir turnuvadır, yani her oyuncu diğerleriyle ikişer kez karşılaşacağı 14 tur oynanacaktır: Birinde beyaz, diğerinde siyah olarak. Turnuvanın galibi, 2024 Dünya Şampiyonası'nda Ding Liren'le oynamaya hak kazanacak.

Oyuncular arasında yapılabilecek gizli anlaşmaları önlemek için, aynı federasyondan oyuncuların her yarının ilk turunda birbirleriyle oynamaları gerekir. Bundan etkilenen oyuncular, Hindistan'dan R Praggnanandhaa, Vidit Gujrathi ve Gukesh D ile ABD'den Fabiano Caruana ve Hikaru Nakamura'dır.&nbsp;İlk üçlü 1-3 ve 8-10. turlarda, son ikili ise 1. ve 8. turlarda karşı karşıya gelecek.

### Düzenlemeler
Zaman kontrolü, ilk 40 hamle için 120 dakika, ardından oyunun geri kalanı için ekstradan 30 dakika, artı 41. hamleden itibaren hamle başına 30 saniyelik artış şeklindedir. Oyuncular galibiyet için 1 puan, beraberlik için ½ puan ve mağlubiyet için 0 puan alırlar.

### Eşitlik Bozma
İlk etapta eşitlik bozmalar şu şekilde gerçekleştirilir:

* Oyuncular 15 dakika artı hamle başına 10 saniye eklemeli iki hızlı satranç oyunu oynayacaklardır. 3 veya 6 oyunculu bir beraberlik meydana gelmişse, tek turlu bir turnuva oynanacaktır. 7 veya 8 oyuncu berabere kalırsa, 10 dakika artı hamle başına 5 saniyelik bir zaman kontrolüyle tek turlu bir turnuva oynanacaktır.
* Hızlı satranç oyunlarından sonra herhangi 2 oyuncu 1.lik için hâlâ berabere kalmışsa, 3 dakika artı hamle başına 2 saniye eklemeli olmak üzere iki yıldırım satranç oyunu oynayacaktır. İkiden fazla oyuncunun berabere kalması durumunda aynı zaman kontrolünde tek turlu bir turnuva oynanacaktır.
* Bu yıldırım satranç oyunlarından sonra herhangi 2 oyuncu 1.lik için hâlâ berabere kalırsa, geri kalan oyuncular aynı zaman kontrolünde bir eleme usulü yıldırım turnuvası oynayacaklardır. Bu eleme usulü turnuvanın her mini maçında, oyunu kazanan ilk oyuncu mini maçı kazanacaktır.
* Birincilik dışındaki sıralarda eşitlik şu şekilde bozulacaktır: (1) Sonneborn-Berger skoru; (2) toplam galibiyet sayısı; (3) berabere kalan oyuncular arasında bire bir skor; (4) kura çekimi.

### Ödül Havuzu
Para ödülü birincilik için 48.000 Avro, ikincilik için 36.000 Avro ve üçüncülük için 24.000 Avro (eşitlik bozmalara bakılmaksızın aynı sayıda puana sahip oyuncular para ödülünü paylaşırlar) artı yarım puan başına 3.500 Avro'dur. Toplam ödül havuzu 500.000 Avro'dur.

## Program

## Sonuçlar

### Puan durumu

### Turlara göre puanlar

### Turlara göre sonuçlar
Adı geçen ilk oyuncu beyazdır. 1-0 beyazların kazandığını, 0-1 siyahların kazandığını ve ½-½ beraberliği gösterir. Parantez içindeki sayılar oyuncuların turdan önceki puanlarını gösterir. Sağdan 2. sütun, Lichess'ten alınır, oynanan açılışı gösterir. Son sütunsa her bir maçın görüntülenebileceği chessgames.com linkidir.

## Notlar

## Kaynakça