open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aralık 2025'te ölenler

## Aralık 2025
### 31

* Gökmen Özdenak, 78, Türk eski futbolcu ve spor yorumcusu

### 30
*Richard Smallwood, 77, Amerikalı gospel müzisyeni, besteci, müzik yönetmeni, piyanist ve aranjör
*Isiah Whitlock Jr., 71, Amerikalı oyuncu

### 29
*Kristaq Eksarko, 66, orta saha bölgesinde oynayan eski Arnavut milli futbolcu
*Carmen de Lavallade, 94, Amerikalı aktris, koreograf ve dansçı

### 28
*Brigitte Bardot, 91, BAFTA ödülüne aday gösterilmiş eski Fransız sinema oyuncusu, manken, şarkıcı ve hayvan hakları aktivisti
*Ruth Wagner, 85, Alman siyasetçi ve eğitimci

### 27
*Allwell Ademola, 43, Nijeryalı aktris

### 26
*Carlos Anderson, 65, Perulu siyasetçi

### 25
*Vera Alentova, 83, Rus aktris
*Nick Bolkus, 75, Avustralyalı siyasetçi ve yönetici
*Cláudio Mortari, 77, Brezilyalı eski basketbol oyuncusu ve antrenörü
*Manjula Sood, 80, Hint asıllı İngiliz eğitimci ve siyasetçi
*Mart-Olav Niklus, 91, Eston dilbilimci, insan hakları aktivisti ve muhalif siyasetçi
*Peter Sattmann, 77, Alman aktör

### 24
*Mohammad Bakri, 72, Arap kökenli İsrailli aktör ve yönetmen
*Neil Frank, 94, Amerikalı meteorolog ve yönetici
*Perry Bamonte, 65, İngiliz rock müzisyeni
*Tony McKenna, 86, İrlandalı siyasetçi

### 23
*Muhammed Ali Ahmed el-Haddad, 58, Libyalı general
### 22
*Uwe Kockisch, 81, Tanınmış Alman aktör
*Jean Gainche, 93, Fransız profesyonel yol bisikleti yarışçısı
*Valentina Kozlovskaya, 87, Rus kadın satranç oyuncusu ve kimyager

### 21
*Anne Madden, 93, İngiliz-İrlandalı ressam
*Peng Peiyun, 96, Çinli kadın siyasetçi
*María Victoria Calle, 66, Kolombiyalı hukukçu

### 20
*Anatoli Lobotski, 66, Sovyet-Rus aktör
*Michał Urbaniak, 82, Polonyalı müzisyen
*Lindomar Castilho, 85, Brezilyalı şarkıcı, müzisyen, söz yazarı ve eski hükümlü

### 19
*James Ransone, 46, Amerikalı oyuncu
*Lorraine Cheshire, 65, İngiliz aktris
*Peter Kupferschmidt, 83, defans bölgesinde oynayan Sırbistan doğumlu Alman eski profesyonel futbolcu

### 18
* Miroslav Vondřička, 92, Çek basketbol antrenörü ve veteriner hekim
*Bethanne McCarthy Patrick, 55, Amerikalı kadın siyasetçi, acil tıp teknisyeni ve eğitimci
*Greg Biffle, 55, Amerikalı profesyonel stok otomobil yarış pilotu

### 17
*Miss Janeth, 52, Meksikalı profesyonel kadın güreşçi
*Rosa von Praunheim, 83, Alman film yapımcısı, yönetmeni, aktivist, akademisyen ve yazar

### 16
* Gil Gerard, 82, Amerikalı tanınmış aktör

### 14
* Gülşah Durbay, 37, Türk siyasetçi ve Şehzadeler Belediye Başkanı
*Anthony Geary, 78, Amerikalı aktör
*Michele Singer Reiner, 70, Amerikalı fotoğraf sanatçısı, aktivist ve film yapımcısı

### 13

### 12
*Peter Greene, 60, Amerikalı aktör
*Susie Figgis, 77, İngiliz yönetmen ve aktivist

### 11
*May Britt, 91, İsveçli aktris

### 10
### 9
*Béatrice Picard, 96, Kanadalı aktris
### 8

### 7
*Rachael Carpani, 45, Avustralyalı aktris
### 6
### 5
### 4
### 3
### 2
### 1
*Vũ Ngọc Hải, 94, Vietnamlı mühendis ve siyasetçi
*Ann Bedsole, 95, Amerikalı siyasetçi, aktivist, hayırsever ve iş kadını

## Kaynakça
Joan Bennett Kennedy

**Virginia Joan Kennedy** (kızlık soyadı: **Bennett**; 2 Eylül 1936 &ndash; 8 Ekim 2025), Amerikalı sosyoelit, müzisyen, yazar ve modeldir.

## Hayatı
Kennedy, 2 Eylül 1936'da New York Şehri, New York'ta doğdu. Manhattanville Koleji ile Lesley Üniversitesi'nde eğitim gördü. Eşi senatör Edward Kennedy kendi kullandığı aracıyla Temmuz 1969'da Massachusetts'teki Chappaquiddick Adası'ndaki bir köprüden geçerken trafik kazası geçirmiş yanında bulunan siyasi analist ve eğitimci Mary Jo Kopechne bu kazada hayatını kaybetmiştir. O dönemde hamile olmasına rağmen hem kazada ölen siyasi analist ve eğitimci Mary Jo Kopechne'nin cenazesine katılmış hemde suçunu itiraf eden eşi senatör Edward Kennedy'nin mahkeme oturumlarında destekçisi olmuştur.

1992'de *Klasik Müziğin Neşesi: Sizin ve Aileniz İçin Bir Rehber* adlı kitabı yayınladı. Aynı zamanda çocuk yardım kuruluşlarıyla çalışmış, bir dönem modellik yapmış ve yetenekli bir piyanist olarak çocuklara klasik müzik eğitimleri vermiştir.

2009'da ölen Kennedy Ailesi mensubu eski ABD senatörü Edward Kennedy'nin ilk eşi olup üç çocuğu bulunan Kennedy, 8 Ekim 2025'te Boston, Massachusetts'te demans hastalığından kaynaklanan sağlık sorunları nedeniyle 89 yaşında vefat etmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Catarina de Albuquerque

**Catarina de Albuquerque** (12 Mayıs 1970, Lizbon – 7 Ekim 2025, Lizbon, Portekiz), Portekizli hukukçu ve insan hakları aktivisti. 

## Hayatı
De Albuquerque, 12 Mayıs 1970'te Lizbon, Portekiz'de doğdu. Lizbon'daki Uluslararası Alman Okulu ve Lizbon Üniversitesi'nde eğitim gördü. Ardından Cenevre'deki Uluslararası ve Kalkınma Çalışmaları Enstitüsü'nden hukuk yüksek lisansı (LLM) aldığı dönemde burada bulunan Birleşmiş Milletler'le ilk temaslarını kurdu. Eğitimini tamamladıktan sonra Portekiz Cumhuriyeti Başsavcılığı himayesinde faaliyet gösteren Belgeleme ve Karşılaştırmalı Hukuk Ofisi'nde hukuk danışmanı olarak çalıştı. Ardından Birleşmiş Milletler'deki farklı Portekiz delegasyonlarında üye ve UNICEF Portekiz Komitesi'nde danışman olarak yer aldı. Aynı zamanda 2008'den 2014 yılına kadar Birleşmiş Milletler'de güvenli içme suyu ve sanitasyon hakkı konularında insan haklarını savunan ilk Özel Raportör olarak hazır bulundu.

2014'te Herkes İçin Su ve Sanitasyon (SWA) kuruluşuna katıldıktan sonra Inga Winkler ve Margaret Satterthwaite ile beraber kaleme aldıkları; *Değer Verdiğimiz Şeyleri Ölçmek ve Ölçtüğümüz Şeylere Değer Vermek: Su, Temizlik ve Hijyen Sektöründe Eşitliğin Teşvikine Yönelik Küresel İzlemenin Vaatleri ve Tehlikeleri* adlı kitabı yayınladı. 2015'te Herkes İçin Su ve Sanitasyon (SWA) kuruluşunun Yönetim Kurulu Başkanı olduktan sonra Eylül 2018'de aynı kurumun CEO'luğuna atandı.

Ayrıca Minho Üniversitesi ile Coimbra Üniversitesi Hukuk Fakülteleri'nde misafir akademisyen ve 2013 ile 2019 yılları arasında Portekiz Mağdur Destek Derneği'nin (APAV) başkan yardımcılığı gibi pozisyonlarda görüldü.

İnsan hakları alanındaki çalışmalarıyla Ekim 2009'da dönemin Portekiz Cumhurbaşkanı'ndan Portekiz Liyakat Nişanı'nı ve Aralık 2009'da ise Portekiz Parlamentosu'ndan İnsan Hakları Altın Madalyası aldı.
De Albuquerque, 7 Ekim 2025'te memleketi Lizbon, Portekiz'de kanser nedeniyle 55 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
2026 Türkiye Güreş Şampiyonası - Kadınlar serbest 50 kg

**Kadınlar serbest 50&nbsp;kg**, 2026 Türkiye Güreş Şampiyonası'nda düzenlenen bir yarışmadır ve 11 Aralık Perşembe tarihinde Türkiye'nin Gaziantep kentinde gerçekleştirilmiştir.

## Madalya kazananlar

## Sonuçlar
; Açıklama
* **T** - Tuş ile kazandı
* **S** - Sakatlandı
* **HG** - Hükmen galip

### Final

### Üst yarı

### Alt yarı

### Repesaj

## Sıralama

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Sonuçlar
Ľudmila Gajdošíková

**Ľudmila Gajdošíková** (17 Ekim 1953, Bratislava – 7 Ekim 2025, Bratislava, Slovakya), Slovak hukukçu ve siyasetçi. 
## Hayatı
Gajdošíková, 17 Ekim 1953'te Bratislava, Çekoslovakya'da doğdu. Comenius Üniversitesi'nde eğitim gördü. Demokratik Sol Parti'den siyasete girerek 6 Haziran 1992-31 Aralık 1992 tarihleri arasında kısa dönem Federal Halklar Meclisi'nde delege olarak yer aldı. Aynı zamanda 2000 ile 2019 yılları arasında Slovakya Yüksek Mahkemesi Yargıcıydı.

Gajdošíková, 7 Ekim 2025'te memleketi Bratislava, Slovakya'da doğal nedenlerden 71 yaşında öldü.

## Kaynakça
Yen Cheng-kuo

**Yen Cheng-kuo** (; 10 Ekim 1974, Xizhi, Taipei – 7 Ekim 2025, Yeni Taipei, Tayvan), Tayvanlı aktör, yönetmen ve eğitimci.

## Hayatı
Yen, 10 Ekim 1974'te Xizhi, Taipei, Tayvan'da doğdu. Babası Çin Cumhuriyeti Ordusu'nda askerdi. Altı yaşında sinema sektörüne girerek Li Hsing'in yönettiği *Doğduğum Toprak* (1980) adlı filminde çocuk oyuncu olarak başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü.

Ardından yönetmenliğini veya yapımcılığını Hou Hsiao-hsien'in üstlendiği; *Büyümek* (1983), *Büyükbabanın Yanında Bir Yaz* (1984) ve *Meleklerin Tozu* (1992) gibi filmlerde rol aldı. 1983'te *The Sandwich Man* filmindeki rolüyle "En İyi Çocuk Yıldız" dalında Altın At Ödülü'ne aday gösterildi.

1980'lerin sonlarında uyuşturucu bağımlısı olduktan sonra 1991'de amfetamin kullanmaktan ve ateşli silah bulundurmaktan göz altına alınması kamuoyunda büyük tepkiye neden oldu.

Yine 1 Temmuz 2001'de bir grup kişiyle Dacun, Changhua'da uyuşturucu satıcısı olan Shi Jindu'yu kaçırarak 200 NT$ ve 2 kilogram amfetamini gasp ettiler. Ardından hüküm giyip 11 yıl içerde kaldıktan sonra Mart 2012'de Taichung Cezaevi'nden tahliye edildi.

Ayrıca kaligrafi eğitmeni olarak çalıştı ve *Yumrukları Bırakıp Kaligrafi ile Yeni Bir Hayat Çizmek — Kung Fu Kid Yen Cheng-kuo'nun Gençlik ve Uyanışı* adlı bir kitap yayınladı.

Yen, 7 Ekim 2025'te Yeni Taipei, Tayvan'da akciğer kanseri nedeniyle tedavi gördüğü bir hastanede 50 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çoklu organ yetmezliği

**Çoklu organ yetmezliği** veya **Çoklu organ disfonksiyon sendromu**, akut olarak ağır hasta bir kişide organ fonksiyonlarının bozulmasıdır ve acil tıbbi müdahale gerektirir.

## Kaynakça
Saint-Pierremont, Aisne

**Saint-Pierremont**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 40 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
Gisèle Gallichan

**Gisèle Gallichan** (d. 6 Temmuz 1946, Quebec Şehri –ö. 6 Ekim 2025, Sainte-Pétronille, Quebec, Kanada), Kanadalı gazeteci ve televizyon sunucusu.

## Hayatı ve kariyeri
Gallichan, 6 Temmuz 1946'da Quebec Şehri, Quebec, Kanada'da doğdu. Gazeteci Lionel Gallichan ve Alice Boucher çiftinin kızıydı. Quebec Şehri'nde kardeşi Gilles ile birlikte yetişti ve yaz dönemlerini L'Islet-sur-Mer'de dedesi ve büyükannesinin yanında geçirdi.

Gençlik döneminde tiyatroya olan ilgisiyle eğitim almak için gittiği Quebec Dramatik Sanatlar Konservatuvarı'nda Winston McQuade ve Claude Landré ile tanıştı. Eğitim masraflarını karşılamak için CKCV'de radyo programları sundu. Bunun üzerine gazeteciliğe yöneldi ve bunu çekici bir meydan okuma olarak gördü. 1967'de eğitimini tamamladıktan sonra Quebec Şehri'nde yer alan CJLR'ye parlamento muhabiri olarak girdi. Görsel medyada Quebec Ulusal Meclisi basın galerisine kabul edilen ilk kadın gazeteci oldu. 1969'da Jean-Guy Cardinal'in Ulusal Birlik liderlik yarışını takip etti ve Göçmenlik Bakanı Mario Beaulieu'nun basın sözcülüğüne getirildi. Ardından 1970'te Quebec Liberal Partisi'nin zaferinin ardından bu defa Pierre Laporte'nin basın sözcülüğünü üstlendi. Kısa bir aradan sonra 1971'de gazetecilik çalışmalarına geri dönerek bir yıl sonra 1972'de *Sendikalar Arası Ortak Cepheleşme* haberini takip etti.

1976'da Parlamento Binası'ndaki görevinden ayrılarak Kanada Yayın Kurumunda bölgesel radyo ve televizyon sunucusu olarak çalışmaya başladı. 1976 Genel Seçimlerinin ardından Parlamento Binası'ndaki geri dönsede 1981'de Radyo-Kanada'da yaşanan bir işçi-işveren anlaşmazlığı nedeniyle serbest gazeteciliğe yöneldi. Kısa süre sonrada Rexfor'un halkla ilişkiler müdürü oldu.

Ağustos 1983'ten itibaren CFCM-DT kanalında yayınlanan *Aujourd'hui* adlı haber programının sunucusuydu. Arkasından Radyo-Québec'e geçiş yaparak 1994 Genel Seçimleri'ni Anne-Marie Dussault ile beraber takip etti. Aynı zamanda 1996'da dönemi Başbakanı Lucien Bouchard'ın kabine şefi olarak atanırken ertesi yıl Çevre Konusunda Kamuoyu Dinleme Ofisi'nde çalışmaya başladı. Ayrıca Kanada Basın Meslek Odası'nın ömür boyu daimi üyesiydi.

## Özel hayatı ve ölümü
*La Presse* gazetesinde görev alan gazeteci Gilles Normand ile evli olan Gallichan, 6 Ekim 2025'te Sainte-Pétronille, Quebec, Kanada'da doğal nedenlerden 79 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Patrice Bart

**Patrice Bart** (; 30 Temmuz 1945, Paris – 6 Ekim 2025, Falaise, Calvados, Fransa), Fransız dansçı ve koreograf.

## Hayatı
Bart, 30 Temmuz 1945'te Paris, Fransa'da doğdu ve 1957 yılında 12 yaşında baleye başladı. Tarzı aynen ünlü Rus balet Rudolf Nureyev'e benziyordu. Küçük yaşlarda gittiği Paris Operası Bale Okulu'ndan başarıyla mezun oldu. 1969'da katıldığı Moskova Uluslararası Bale Yarışması'nda baş dansçı seçilip aldığı altın madalyayla ünü arttı. 1972'de *Kuğu Gölü* adlı eserdeki performansıyla "yıldız dansçı" seçildi. 1987'den 2011'e kadar Paris Opera Balesi'nin yıldız dansçısıydı. Bale dışında 2003'te *La Petite Danseuse de Degas* adlı eserin koreografisini yaptı.

Dansçılık alanındaki başarılarıyla birçok ödülün sahibi olan Bart, 6 Ekim 2025'te Falaise, Calvados, Fransa'da doğal nedenlerden 80 yaşında öldü.

## Ödülleri ve başarıları
*Nijinsky Ödülü (1974)
*Légion d'honneur Nişanı
*Ulusal Liyakat Nişanı
*Sanat ve Edebiyat Nişanı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
2026 Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması

**2026 Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması**, Avrupa Yayın Birliği'nin organize edeceği 24. Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması'dır. Yarışma'nın hangi ülkede yapılacağı ileri bir tarihte açıklanacak.

 tarihine gören altı ülke yarışmaya katılım ön başvurusunda bulunmuştur.

## Katılımını onaylayan ülkeler
Henüz EBU tarafından onaylanmasa da, resmi bir kuruluş veya yetkili bir kişi tarafından katılacağı açıklanmış ülkeler aşağıda verilmiştir. Şu ana kadar altı ülke katılımını onayladı.

}
| 
| 
| 
| align="center" | 
|-
! scope="row" | 
| AVROTROS
| 
| 
| 
| 
| align="center" |
|-
! scope="row" | 
|TG4
| 
| 
| 
| 
| align="center" |
|-
! scope="row" | 
|MRT
| 
| 
| 
| 
| align="center" |
|-
! scope="row" | 
| TVP
| 
| 
| 
| 
| align="center" | 
|-
! scope="row" | 
|RTP
| 
| 
| 
| 
| align="center" |
|}

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
*2026 Eurovision Şarkı Yarışması

## Dış bağlantılar
* Resmî site
Bonnesvalyn

**Bonnesvalyn**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 207'dir.
261 (sayı)

**261** (**iki yüz altmış bir**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 260'tan sonra gelir ve 262'den önce yer alır.
Bushidō zankoku monogatari

***Bushidō zankoku monogatari***, yönetmenliği Tadashi Imai tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Kinnosuke Nakamura, Eijirô Tôno ve Kyôko Kishida'nın yer aldığı 1963 çıkışlı Japon yapımı sinema filmi. Film, 13. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
263 (sayı)

**263** (**iki yüz altmış üç**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 262'den sonra gelir ve 264'ten önce yer alır. Ayrıca bir asal sayıdır.
264 (sayı)

**264** (**iki yüz altmış dört**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 263'ten sonra gelir ve 265'ten önce yer alır.
Vauxbuin

****, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 771 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
José Antonio Kast

**José Antonio Kast Rist** (d. 18 Ocak 1966), Alman asıllı Şilili bir avukat ve siyasetçidir. Şili Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanıdır. Kast, aşırı sağ ve ultra muhafazakâr olarak tanımlanmış bir siyasetçidir; Augusto Pinochet diktatörlüğünden sonra Şili cumhurbaşkanlığını üstlenen ikinci sağ görüşlü siyasetçidir. Başkanlık yapmış diğer sağ görüşlü siyasetçi Sebastián Piñera idi.

## Kaynakça
Rahş

**Rahş** ( "Işık saçan") Şair Firdevsî'nin İran ulusal destanı *[[Şehnâme]]* eserinin baş karakteri ve Rüstem'in aygırıdır.

Rahş'ın rengi "safran rengi bir zemine serpilmiş gül yaprakları" olarak tanımlanır ve ilk olarak Rüstem tarafından Zabulistan ve Kâbil'den getirilen at sürüleri arasında fark edilir. Bu ilk karşılaşmada Rahş, aslan göğsü ve omuzlarına sahip, fil gücüne sahip gibi görünen güçlü bir tay olarak tanımlanır. Son derece zekidir ve sadakati efsanevidir. Rahş'a Rüstem'den başka kimse binemez ve Rahş da Rüstem'dan başkasını efendisi olarak tanımaz. Ayrıca, muazzam gücü ve ağırlığı diğer atları öldüreceği için Rüstem'in binebildiği tek attır.

Rüstem'i koruyan ilahi lütuf sayesinde Rahş alışılmadık derecede uzun bir ömür yaşar. Rüstem ve Rahş, Rüstem'in üvey kardeşi Şahhad'ın ihaneti yüzünden ölürler.

Raḵšā (Rahşa) Aramice'de at anlamına gelir.

## Kaynakça
Cinci Han, Safranbolu

**Cinci Han**, Safranbolu'da tarihi bir handır. Karabaşzade Hüseyin Efendi tarafından 1645'te yaptırılmıştır.

## Tarihçe
Karabaşzade Hüseyin Efendi (Cinci Hoca) tarafından 1645'te yaptırılan han tarihi İpek Yolu üzerinde bulunmaktadır. Mimarı tam olarak bilinememektedir. 20. yüzyılda İpek Yolu işlevselliğini kaybedene kadar kervansaray olarak kullanılan han sonrasında bir süre depo olarak kullanılmıştır. Günümüzde otel olarak işletilmektedir.

Yapımı sırasında, saray ile ilişkileri kuvvetli olan Cinci Hoca'ya Kösem Sultan tarafından maddi destek verilmiştir.

## Kaynakça
Palm OS oyunları listesi

Bu, Palm OS ve Tapware Zodiac oyun konsolu için yayınlanan video oyunlarının listesidir. Palm OS oyunları, uygulamaları gibi web sitelerinden, MMC Kartları ile veya Addit gibi uygulamalarla cihaza yüklenebilmektedir.

Aşağıda yayınlanan resmi ve gayriresmi oyunlarla birlikte iptal edildikten sonra yayınlanan / sızan oyunların listesi bulunmaktadır.

Listede toplam **252 Adet** oyun bulunmaktadır. 

Ayrıca Worms World Party iptal edilen ve günümüzde her hangi bir dosyası internette bulunmayan Palm oyunudur.

## Kaynakça
Ar beyler

**Ar beyler** (; "Arsk prensleri", daha sonra "Vyatka prensleri", "Karinsk prensleri"), 16.-17. yüzyıllarda Rus çarlarına hizmet eden Nokrat Tatarları'nın soylularından oluşan bir topluluktu. 14.-15. yüzyıllarda başkenti Arça olan yarı bağımsız bir dükalığın yöneticileriydiler. Vyatka'nın Rusya tarafından ilhak edilmesinden sonra, Arça prenslerine modern Udmurtya'da Çeptsa, İj ve Vyatka nehirlerinin havzalarında topraklar verildi. İlk başta toprakları Kazan Hanlığı'nın, daha sonra da Rus etkisi altındaydı. Beyler ayrıca Kazan ile Rus Çarlığı arasında Udmurtya için yapılan savaşlara da katıldı.

Ar beylerden gelen birçok Rus soylu ailesi arasında Devetyarov, Kasimov, Yauşev ve diğerleri bulunmaktadır.

## Kaynakça

;Bibliyografi

*
Cavidan Hanım Çeşmesi

**Cavidan Hanım Çeşmesi**, **Sinan Ağa Çeşmesi** veya **Sinan Ağa Hatun Çeşmesi**, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Sinan Ağa'nın kızı Cavidan Hanım için veya doğrudan Sinan Ağa'nın kızı tarafından 1599 yılında yaptırıldığı düşünülen bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

## Tarihi
Çeşme üzerindeki inşa kitabesinden anlaşıldığ üzere Hicri 1008 (Miladi 1599) yılında Sinan Ağa'nın kızı Cavidan Hanım için veya doğrudan Sinan Ağa'nın kızı tarafından inşa ettirildiği düşünülmektedir. Kitabede ismi geçen Sinan Ağa'nın Edirne Bostancıbaşılarından olduğu düşünülmektedir. Ahmed Badî'nin aktardığına göre daha sonra suyu kesilen bu çeşmeye Edirne yakınlarındaki Buğdaycı Çeşmesi'nden kurşun borularla su getirilerek Hicri 1312 (Miladi 1894) tarihinde suyu yeniden akıtılmıştır. Zamanla bitişiğine inşa edilen konutların çatısı altında kalmıştır.

Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.

## Mimarisi
Kare planlı, piramidal çatılı ve tek cepheli olan çeşme kesme taş malzeme ile inşa edilmiştir. Güney cephesinde sağır yuvarlak kemerli bir niş bulunmaktadır. Aynı cephede bulunan iki kitabeden üstte olanı inşa, alttaki ise tamir kitabesidir. Piramidal çatılı hazne örtüsü üzerinde üçgen şekilli taş bir kaide bulunmaktadır.

## Kitabesi
Çeşmenin güney cephesinde iki adet kitabe yer almaktadır. Üstte olan inşa kitabesi bozuk bir hat ile 3 satır ve 2 sütun şeklinde yazılmıştır. Hemen altına yerleştirilen 2 satırlık tamir kitabesinden ise çeşmenin Hacı Mustafa Efendi tarafından onartıldığı anlaşılmaktadır.

Çeşmenin inşa kitabesinin kaynaklarda iki farklı transkripsiyonu bulunmaktadır.

### İnşa kitabesi transkripsiyonu
**Fokke Theodoor Dijkema tarafından yayınlanan ve Murat Karademir tarafından aktarılan inşa kitabesi transkripsiyonu**:*Hani kadın bint-i Sinan Ağa / Hak Teala el-hayratın ede makbul*
*Her kim ede ki dua ruhu içün / Hak duası ola katında makbul*
*Fi-Sebilillah bu çeşme bitdi / Kodu tarihini hayr fi-sebil*
*Sene 1008*
**Oral Onur tarafından aktarılan inşa kitabesi transkripsiyonu**:*Hatun bint-i Sinan Ağa anı / Hak Teâlâ makbul ede el-hayrı*
*Kimki dua ede rû nehun / Duası kabul ola hak katında*
*Kodu tarihi hayrat fi-sebil-illâh / Bu çeşmeyi yaptı fi-sebil-illâh*
*1008*


### Tamir kitabesi transkripsiyonu
*Edirne eşrafından el-hac Mustafa beğin pederleri el-hac Muhammed*
*Efendi ve validesi Atiyye hanımın ruhlarıçün El-Fatiha*


## Kaynakça


## Dış bağlantılar

* 
*
Beylerbeyi Çeşmesi

**Beylerbeyi Çeşmesi** veya **Kuru Çeşme**, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve 1683 yılında Emine Hatun tarafından yaptırıldığı düşünülen bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

## Tarihi
İnşa kitabesi bulunmayan çeşmenin 1683 tarihinde Emine Hatun tarafından inşa ettirildiği ifade edilmiştir.

Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.

## Mimarisi
Dikdörtgen planlı, tek cepheli ve piramidal çatılı çeşme kesme taş malzeme ile inşa edilmiştir. Kitabesi yoktur. Ön cephesinde derin olmayan sivri kemerli bir niş vardır ve bu niş içerisinde bir ayna taşı bulunmamaktadır.

## Kaynakça


## Dış bağlantılar

* 
*
Acre Nehri

**Acre Nehri** (yerel Iñapari dilinde **Aquiry**; yerel olarak *Rio Akko* olarak adlandırılır), Güney Amerika'nın merkezinde yer alan 680 kilometre (420 mil) uzunluğunda bir nehirdir. 

## Kaynakça
Machinere

**Machinere**, Brezilya, Bolivya ve Peru'da yaşayan bir yerli halktır. Bolivya'da Acre Nehri kıyılarında yaşarlar. Brezilya'da çoğunlukla Mamoadate Yerli Bölgesi'nde yaşarlar, ancak bazıları Acre'deki Chico Mendes Maden Çıkarma Rezervinde de yaşamaktadır.

## Kaynakça
Yaminawá

**Yaminawá** (**Iaminaua, Jaminawa, Yawanawa**), Acre (Brezilya), Madre de Dios (Peru) ve Pando'da (Bolivya) yaşayan bir yerli halktır. Anavatanları Acre, Brezilya'dır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* *[[Brezilya Yerli Halkları Ansiklopedisi]]'nde* Yaminawá
* Yaminawa'nın yas şarkılarının videosu
Brezilya Yerli Halkları Ansiklopedisi

***Brezilya Yerli Halkları Ansiklopedisi***, Brezilya'daki yerli halklar hakkında uzmanlaşmış bir ansiklopedidir ve 1998'den beri Instituto Socioambiental (ISA) tarafından çevrimiçi olarak yayınlanmaktadır. Ansiklopedi, Brezilya'daki yerli halklar hakkında etnografik bilgiler içeren 200'den fazla makalenin yanı sıra analizler, haberler ve yerlilerle ilgili diğer materyalleri de içermektedir.

2013 yılında, yerli kültürleri ve mirasını tanıtmadaki hizmetlerinden dolayı Brezilya Ulusal Tarihi ve Sanatsal Miras Enstitüsü tarafından Rodrigo de Melo Franco Ödülü'ne layık görüldü.

## Kaynakça
Manga, Amapá

**Manga**, Brezilya'nın Amapá Oiapoque belediyesine bağlı bir köydür ve Karipuna do Amapá halkının yaşadığı bir Amerikan köyüdür. Kabilenin en büyük köyüdür. Manga, Uaçá Yerli Bölgesi'ndeki Caripi Nehri üzerinde yer almaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
Caripi Nehri

**Caripi Nehri** (aynı zamanda *Curupi*), Brezilya'nın kuzeydoğusundaki Amapá eyaletinde bulunan bir nehirdir. Karipuna do Amapá yerlileri nehir kıyılarında yaşamaktadır. Manga, nehir üzerindeki ana yerleşim yeridir.

## Kaynakça
Bony, Aisne

**Bony**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 139'dur.
Karipuna do Amapá

**Karipuna do Amapá** (diğer adıyla: **Karipúna**), Brezilya'nın Amapá eyaletinin nehir kıyısı bölgelerinde, özellikle Caripi Nehri çevresinde yaşayan yerli bir halktır. 2014 yılında itibarıyla nüfuslarının 2.922 kişi olduğu tahmin edilmektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
*
Palikur

**Palikurlar**, Brezilya'nın Amapá eyaletinin nehir kıyısı bölgelerinde ve Fransız Guyanası'nda, özellikle güneydoğu sınır bölgesinde, Oyapock Nehri'nin kuzey kıyısında yaşayan yerli bir halktır. Palikur Ulusu veya *naoné*, Arawak dilini konuşur ve kabileler halinde sosyal olarak örgütlenmişlerdir. 2015 yılında tahmini nüfusları 2.300 kişi olup, bunların 1.400'ü Brezilya'da ve 900'ü Fransız Guyanası'nda yaşamaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Palikur, ''Ethnologue.com'da''
* Wilbert, Johannes; Levinson, David (1994). *Dünya Kültürleri Ansiklopedisi* . Cilt 7: Güney Amerika. Boston: GK Hall. ISBN&nbsp;
* Françoise ve Pierre Grenand 1987 La Cote d'Amapa, l'Amazone de la Bouche d'Oyapock'ta sözlü gelenekten geçiyor. *Boletim do Museu Paraense Emilio Goeldi* 3 (1):1-77; Alan Geçti 2004 Klanların Buluşması: Palikur Naoné'nin Oluşumu. *Etnotarih* 51(2): 257–93.
Amahuaca

**Amahuaca** veya **Amhuaca**, Peru ve Brezilya'daki güneydoğu Amazon Havzası'nda yaşayan bir yerli halktır. 18. yüzyıla kadar izole bir yaşam sürdüren topluluk, günümüzde petrol şirketleri ve yasa dışı ağaç şirketleri tarafından getirilen ekolojik yıkım, hastalık ve şiddet nedeniyle tehdit altındadır. 1998 yılında sayıları yaklaşık 520 idi. En büyük Amahuaca topluluğu, Peru-Brezilya sınırındaki bir ormanlık bölge olan Puerto Varadero'da yaşamaktadır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Amahuaca kabilesi 
* Dole, Gertrude E. "Amahuaca." 

## Dış bağlantılar

* Amahuaca sanatı, Amerikan Yerli Ulusal Müzesi
* Amahuaca, Ülkeler ve Kültürleri
Ayna taşı

**Ayna taşı** veya **aynataşı**, tarihi çeşme cephelerinde ve evlerde, çoğunlukla lülenin takıldığı dikey taştır. Taş veya mermer malzeme kullanılarak yapılabilir. Süslemeli olabileceği gibi yazılı ve yazısız da olabilmektedir.

## Kaynakça
Purus Nehri

**Purus Nehri** (Portekizce: *Rio Purus*; İspanyolca: *Río Purús*), Güney Amerika'daki Amazon Nehri'nin bir koludur. Uzunluğu 'dir. Drenaj havzası , ortalama yıllık debisi 'dir. Nehir  adını Alto Purús Milli Parkı ve Peru'nun Ucayali Bölgesi'ndeki dört ilinden biri olan Purús İli (ve ona bağlı Purús İlçesi) ile paylaşmaktadır.

## Kaynakça
Juruá Nehri

**Juruá Nehri** (   ), Purus Nehri'nin batısında, Amazon Nehri'nin güney kolu olan bir nehirdir. Doğu-orta Peru'daki yüksek platolardan doğar, ardından Brezilya'daki ovalardan kıvrılarak geçer ve bu bölgeyle birlikte Amazon'un iç kesimlerindeki muazzam çöküntünün tabanında akar.

Nehrin uzunluğunun büyük bir kısmı Purus várzea ekobölgesinden akar. Bu bölge Juruá-Purus nemli ormanları ekobölgesi ile çevrilidir. Juruá, Ucayali yaylaları arasında doğar ve Amazon Nehri ile birleştiği noktanın  yukarısında  boyunca gemiyle geçilebilir ve engelsizdir. Toplam uzunluğu yaklaşık 'dir ve Amazon'un en uzun kollarından biridir.

## Kaynakça
The Matrix Revisited

***The Matrix Revisited*** 1999 yapımı *[[Matrix (film)|Matrix]]* filminin yapımını anlatan 2001 yapımı bir Amerikan belgesel filmidir. 20 Kasım 2001 tarihinde Warner Home Video tarafından DVD ve VHS formatında piyasaya sürülmüştür.

## Genel Bakış
Film, 1999 yapımı bilim kurgu filminin perde arkasını göstererek karmaşık sahnelerin açıklamalarını, o dönemde yakında çıkacak olan devam filmlerinin ön izlemelerini ve nadiren röportaj veren, inzivaya çekilmiş Wachowski kardeşler de dahil olmak üzere oyuncular ve ekip ile yapılan röportajları sunuyor.

İlk olarak serinin ilk ve tek belgeseli olarak yayınlanan film, daha sonra *The Matrix*in iki diskli *Collector's Edition* ' ının bir parçası olarak dahil edildi. Şu anda *[[Matrix (film)|The Ultimate Matrix Collection]]* ' ın bir parçasıdır.

## Kaynakça

## Yararlı bağlantı(lar)
*
Arawa dilleri

**Arawa** (ayrıca **Arahua**, **Araua**, **Arawá**, **Arawa**, **Arauá**), Batı Brezilya'da (Amazonas, Acre) ve Peru'da (Ucayali ) konuşulan bir dil ailesidir.

## Kaynakça

## Kaynakça

* Sub-tronco Arawán
Kulina dili

**Kulina** (ayrıca **Kulína**, **Kulyna**, **Culina**, **Curina**, **Corina**, **Korina**, **Culina-Madijá**, **Madijá**, **Madija**, **Madiha**, **Madihá** olarak da bilinir), Brezilya ve Peru'da yaklaşık 4.000 Kulina tarafından konuşulan bir Arawa dilidir. Konuşan sayısının çok az olması nedeniyle tehlike altındaki bir dil olarak kabul edilmektedir.

Kulinalar geleneksel olarak Brezilya'daki Acre ve Amazonas eyaletlerinde ve Peru'daki Ucayali bölgesinde yaşamaktadır. Acre ve Ucayali'de köyler Purus ve Envira nehirleri kıyılarında bulunmaktadır. Amazonas'ta ise köyler Juruá, Tarauacá ve Jutaí nehirlerinin çevresinde yer almaktadır.

## Kaynakça
Boué

**Boué**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 1.316'dır.
Alto Purús Millî Parkı

**Alto Purús Millî Parkı** (),Peru'nun Amazon yağmur ormanlarında bulunan ve 2004 yılında kurulan bir milli parktır. Purús (Ucayali), Tahuamanu ve Tambopata (her ikisi de Madre de Dios'ta ) illerinde  alanı kapsamaktadır.

Millî park dış dünyayla temastan kaçınan bazıları da dahil olmak üzere, bir dizi yerli kabileye ev sahipliği yapmaktadır.

## Kaynakça
Blain Şatosu

**Blain Şatosu** veya **La Groulais Şatosu**, Fransa'nın Loire-Atlantique *[[Fransa'nın illeri|departmanındaki]]* Blain *[[Fransa'nın belediyeleri|komününde]]* bulunan, 13. yüzyılda inşa edilmiş ve 16. yüzyılda büyük ölçüde yeniden düzenlenmiş bir Orta Çağ şatosudur. Vitré, Fougères, Châteaubriant, Ancenis ve Clisson kasabaları ve kaleleriyle birlikte Bretonya'nın sınır savunmasının bir parçasıydı.

## Tarihi
Yapım dönemleri 12. yüzyıldan 1793 yılına kadar uzanan bu geniş alan, Clisson ve Rohan ailelerinin askerî ve konut mimarisindeki gelişimini yansıtan önemli bir örnektir. Bir fermana göre kale, 1100–1108 yılları arasında inşa edilmiştir. 1262 yılında Bretonya Dükü John kaleyi ele geçirmiş ve dört kulesini yıktırmıştır. Bu yıkımın ardından kalan yapılar, 1262 ile 1320 yılları arasında Genç Olivier tarafından yeniden inşa edilmiş ve Petit Chastel (küçük kale) yapılmıştır. 15. yüzyılın sonlarında II. Jean de Rohan, Kral ve Kraliçe Konutlarını süsletmiş, şapeli ve çevre duvarlarını inşa ettirmiştir. Kale, Fransız Din Savaşları sırasında 1591 yılında Mercoeur'ün emriyle gerçekleştirilen kuşatmaya dayanmıştır. Daha sonra Catherine de Parthenay tarafından restore edilmiştir. 17. yüzyılda ise Kardinal Richelieu'nun emriyle yıkılmıştır.

## Kaynakça
Veghel

**Veghel** (), Hollanda'nın güneyinde yer alan bir kasaba ve eski bir belediyedir. 1 Ocak 2017'de Veghel, Schijndel ve Sint-Oedenrode ile birlikte Meierijstad adlı yeni bir belediye altında birleşmiştir.Bu birleşme sonucunda Meierijstad, Kuzey Brabant ilinde yüzölçümü bakımından en büyük belediye olmuştur.

## Kaynakça
Dení dili

**Deni** (ayrıca **Dení**, **Dani** ), Brezilya'da konuşulan bir Arawa dilidir . Deni, Arawa dil ailesinin diğer dillerine çok benzer, ancak özellikle Jamamadi diliyle benzerlik gösterir.

## Kaynakça
Paumarí dili

**Paumarí** (ayrıca **Paumari**, **Purupuru**, **Kurukuru**, **Pamari**, **Purupurú**, **Pammari**, **Curucuru**, **Palmari**), Brezilya'da 900 kişilik etnik nüfusun yaklaşık 300 yaşlı yetişkini tarafından konuşulan bir Arauan dilidir. Bu dil, kendi dillerine "Pamoari" adını veren Paumari Yerlileri tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Arawá dili

**Arawá** veya **Aruá**, Brezilya'da konuşulan soyu tükenmiş bir dildir. Dil önemli bir şekilde belgelendirilemeden önce, son konuşmacısı 1877'de öldü. Dilin günümüze ulaşan tek belgesi 1869 tarihli bir kelime listesidir.

Ancak bu dil, ait olduğu dil ailesine adını vermiştir ve bu aile günümüzde Arawa dilleri olarak adlandırılmaktadır. Bu aile, Batı Brezilya ve Peru'da bulunan mevcut Kulina, Deni, Jamamadi, Paumari ve Suruwahá dillerini kapsamaktadır.

## Kaynakça
Jamamadi

**Jamamadí**, Yamamadi, Kanamanti, Jeoromitxi, Kapaná ve Kapinamari olarak da bilinir, Brezilya'nın Acre ve Amazonas eyaletlerinde yaşayan bir yerli halktır.

Arawá dil ailesinin bir parçası olan Jamamadi dilini konuşmaktadırlar. Toprakları Juruá ve Purus Nehirleri arasında yer almaktadır. 19. yüzyıldaki kauçuk patlamaları, yerli olmayanların bu topraklara akın etmesine yol açmıştır.

Yerleşik bir halktır; geçimlerini avcılık, toplayıcılık, çiftçilik, balıkçılık ve el sanatları satarak sağlarlar.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Cemamadí, Etnolog
Zuruahá dili

**Zuruahá** (**Suruaha**, **Suruwaha**, **Suruwahá**, **Zuruwahā**, **Zuruaha**, **Índios do Coxodoá** olarak da bilinir), Brezilya'da yaklaşık 130 kişi tarafından konuşulan bir Arawan dilidir.

## Kaynakça
Zuruahã

**Zuruahá** (aynı zamanda **Suruahá**, **Indios do Coxodoá** ve **Suruwahá**), Amazonas eyaletindeki Purus Nehri kıyılarında yaşayan bir Brezilya yerli halkıdır.

## Dil
Zuruahã halkı, bir Arawá dili olan Zuruahã dilini konuşur. 

## Kaynakça
Madí dili

**Madí** (lehçelerinden birinin adından dolayı **Jamamadí**, ayrıca **Kapaná** veya Kanamanti (Canamanti) olarak da bilinir), Brezilya'nın Amazonas eyaletine yayılmış yaklaşık 1000 Jamamadi, Banawá ve Jarawara tarafından konuşulan bir Arawa dilidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Proel: Lengua Jarawara
Banawá

**Banawá** (ayrıca **Banawa**, **Banavá**, **Jafí**, **Kitiya**, **Banauá**), Brezilya'nın Amazonas Eyaleti'nde Banawá Nehri boyunca yaşayan bir yerli gruptur. Toprakları Juruá ve Purus Nehirleri arasında yer almaktadır. Yaklaşık 158 Banawá topluluğu, her birinde tek bir geniş aile bulunan bir büyük köy ve iki küçük yerleşim yerinde yaşamaktadır. Kendilerine **Kitiya** diyen Banawá halkı, Madi dilinin bir lehçesi olan Banawá dilini konuşmaktadır.

## Kaynakça
Japurá Nehri

**Japurá Nehri** veya **Caquetá Nehri**, Amazon havzasında bulunan bir nehirdir.  uzunluğundadır. Kolombiya'da doğar ve doğuya doğru ilerler ve Amazon Nehri'ne katılır.

## Kaynakça
Apaporis Nehri

**Apaporis Nehri**, Kolombiya'nın Vaupés Departmanı'nda bulunan bir nehirdir. Japurá Nehri'nin bir koludur. Nehrin Caquetá Nehri'ne katılmadan önceki son bölümü, Kolombiya ve Brezilya arasındaki sınırın bir kısmını oluşturmaktadır. Drenaj havzası 53,509 km2'dir.

## Kaynakça
Barasana

**Barasana** (alternatif adları *Barazana*, **Panenua**, **Pareroa** veya **Taiwano**), Güney Amerika'da yaşayan bir yerli halkın egzonimidir ve Taiwanolardan ayrı bir topluluk olarak kabul edilmektedir. Ancak Taiwano lehçesi Barasana lehçesi ile neredeyse özdeştir ve dış gözlemciler iki dil arasında yalnızca küçük farklılıklar tespit etmiştir. Kolombiya'nın Vaupés Bölgesi'nde (Apaporis Nehri) ve Brezilya'nın Amazonas Eyaleti'nde Amazon Havzası'nın doğu kesiminde bulunan bir Tukano topluluğudur. 2000 yılı itibarıyla Kolombiya'da en az 500 Barasana yaşamaktaydı, ancak bazı yeni tahminlere göre bu sayı 1.950'ye kadar çıkmaktadadır. Ayrıca 40 kişi Brezilya tarafında, Japurá ve São Gabriel da Cachoeira belediyelerinde yaşamaktadır.

Barasana halkı kendilerine *jebá.* *~baca* veya jaguar halkı (*Jebá* "jaguar", efsanevi ataları) adını vermektedir.

## Kaynakça
Putumayo Nehri

**Putumayo Nehri** veya **İçá Nehri** (   ), Amazon Nehri'nin kollarından biridir ve Japurá Nehri'nin güneybatısında yer almaktadır ve ona paraleldir.

## Kaynakça
Boralar

**Bora** halkı, Peru, Kolombiya ve Brezilya Amazonu'nda, Napo, Putumayo ve Caqueta nehirleri arasında yaşayan yerli bir kabiledir.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* Harrison, Theresa; Media, Demand (n.d.). *Basic Beliefs of the Bora Indians*. Classroom Synonym. Retrieved on 2015-02-01 from http://classroom.synonym.com/basic-beliefs-bora-indians-6514.html.
* 
*
*
Cocama dili

**Cocama** (Kokáma), Güney Amerika'nın batısında yaklaşık 16,000 kişi tarafından konuşulan bir dildir. Kuzeydoğudaki aşağı Ucayali, aşağı Marañón ve Huallaga nehirlerinin kıyılarında, Brezilya'nın komşu bölgelerinde ve Kolombiya'da izole bir bölgede konuşulmaktadır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* 
* 
* OLAC resources in and about the Cocama-Cocamilla language
* OLAC resources in and about the Omagua language
* ELAR archive of The Kukama-Kukamiria Documentation Project
Omagua dili

**Omagua** (Agua, Anapia, Ariana, Cambeba, Cambeeba, Cambela, Campeba, Canga-Peba, Compeva, Janbeba, Kambeba, Macanipa, Omagua-Yete, Pariana, Umaua, Yhuata, ), Cocama ile yakından ilişkili bir Tupi-Guarani dilidir.

## Kaynakça
Ajwa (hurma)

**Ajwa** *(arapça: عجوة)*, Suudi Arabistan'ın Medine şehrinde yaygın olarak yetiştirilen bir hurma çeşididir. Oval şekilli, orta büyüklükte ve siyah kabukludur.

Genellikle Ramazan ayında iftar sofralarında ve diğer İslami dini etkinliklerde tüketilir, çünkü İslam peygamberi Muhammed ile geleneksel bir bağlantısı vardır.

## Kaynakça

## Tür örnekleri
*Khalas (hurma)
*Mabroom
*Mazafati
Boris Pistorius

**Boris Ludwig Pistorius** (; d. 14 Mart 1960, Osnabrück), Alman avukat ve siyasetçi. 2023 yılından bu yana Almanya Savunma Bakanı olarak görev yapmaktadır. Bu görevi, sırasıyla Şansölyeler Olaf Scholz ve Friedrich Merz'in hükûmetlerinde sürdürdü, böylece Scholz Kabinesinden görevini yeni hükûmete taşıyan tek bakan oldu. Almanya Sosyal Demokrat Partisi üyesi olan Pistorius, Almanya'nın en popüler siyasetçilerinden biri olarak görülmektedir. Savunma Bakanlığı'na atanmasından sonra kamuoyunda yüksek ve istikrarlı bir destek kazandı.
Tucano dilleri

**Tucano** (aynı zamanda **Tukanon**, **Tukáno**), Kolombiya, Brezilya, Ekvador ve Peru'da konuşulan bir dil ailesidir.

## Kaynakça
Omagualar

**Omagua halkı** (**Umana**, **Cambeba** ve **Kambeba** olarak da bilinir), Brezilya'nın Amazon Havzası'nda yaşayan bir yerli halktır. 16. yüzyılda İspanyol kaşiflerle ilk temas kurduklarında, toprakları Amazon Nehri üzerinde, günümüz Manaus şehrinin yukarısında ve Peru'ya kadar uzanıyordu. Omagua dilini konuşurlar. Omagua halkı günümüzde az sayıda olsa da, Kolomb öncesi dönemin sonlarında kalabalık ve örgütlü bir toplumdu. Nüfusları, Kolomb Değişimi'nin ilk yıllarında, çoğunlukla bulaşıcı hastalıklar nedeniyle, büyük ölçüde azaldı. 18. yüzyılda, Omagua halkı, Brezilya ve Peru'daki yerli halkları dışlayan önyargı ve ırkçılığa tepki olarak yerli kimliklerini büyük ölçüde terk etti. Daha hoşgörülü tutumlar, 1980'lerden itibaren yenilenmiş bir kabile kimliğinin oluşmasına yol açtı. 

## Kaynakça
Khalas (hurma)

**Khlas** *(arapça: خلاص)*, bir hurma çeşididir. Suudi Arabistan'ın doğusunda, Birleşik Arap Emirlikleri'nde ve Basra Körfezi bölgesinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Umman'daki tarım arazilerinin büyük bir yüzdesini kaplamakta ve bölgedeki orijinal çeşit olarak kabul edilmektedir. Birleşik Arap Emirlikleri hurmasının en pahalı çeşitlerinden biridir ve kahverengi bir kabuğa sahiptir.

## Kaynakça

## Tür örnekleri
*Ajwa (hurma)
*Mabroom
*Mazafati
La Bouteille

**La Bouteille**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 468'dir.
266 (sayı)

**266** (**iki yüz altmış altı**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 265'ten sonra gelir ve 267'den önce yer alır.
268 (sayı)

**268** (**iki yüz altmış sekiz**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 267'den sonra gelir ve 269'dan önce yer alır.
269 (sayı)

**269** (**iki yüz altmış dokuz**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 268'den sonra gelir ve 270'ten önce yer alır. Ayrıca bir asal sayıdır.
271 (sayı)

**271** (**iki yüz yetmiş bir**), bir sayı. Doğal sayı sisteminde 270'ten sonra gelir ve 272'den önce yer alır. Ayrıca bir asal sayıdır.
Mabroom

**Mabroom, Mabroum veya Mabrum** *(arapça: مبروم)*, Suudi Arabistan'da yaygın olarak yetiştirilen bir hurma çeşididir. Bu, Piarom çeşidine benzer şekilde büyük ve uzun bir hurmadır.

## Galeri

Dosya:عجوہ عنبر مبروم سقعی سعودی کھجوریں.jpg
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com11.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com9.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com1.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com4.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com11.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com10.png
Dosya:Mabroom Dates BlessingDates.com6.png


## Kaynakça

## Tür örnekleri
*Phoenix Dactylifera (Arap Hurması)
*Khalas (hurma)
*Ajwa (hurma)
*Mazafati
Mazafati

**Mazafati, mozafati, muzati veya Bam hurması ** *(farsça: مضافتی)*, İran'da yaygın olarak yetiştirilen bir hurma çeşididir. Koyu renkli, yumuşak, etli ve tatlı bir hurmadır. Orta büyüklükte, yaklaşık 2,5–4,5&nbsp;cm (1–2 inç) boyutlarındadır, hasat zamanına ve yetiştirildiği yere bağlı olarak %32 ile %35 arasında değişen nispeten yüksek bir nem içeriğine sahiptir.

Mazafati hurmaları, İran'ın güneyinde, özellikle Kerman eyaletinde Bam, Jiroft ve Kahnuj'da; Sistan-o-Beluçistan eyaletinde Saravan, Nikshahr, Haji Abad, Iranshahr'da; ayrıca Pakistan'da, Belucistan eyaletindeki Panjgur, Parom ve Buleda şehirlerinde yetiştirilmektedir.

## Galeri

Dosya:Mazafati Dates kimia.jpg
Dosya:Softest mazafati dates from Islamic Republic of Iran, photographed by Yogabrata Chakraborty, on May 12, 2023.jpg
Dosya:Saint-Girons - Biocoop - 20110307 (2).jpg
Dosya:Mazafati dates – whole, halved and seed, a variety type of fresh (soft) dates, famously known as "Bam Dates", grown in area of area (Bam city) Kerman province, Iran, 1.jpg
File:IranBamDatteln.jpg


## Kaynakça

## Tür örnekleri
*Phoenix Dactylifera (Arap Hurması)
*Khalas (hurma)
*Ajwa (hurma)
*Mabroom
Nadahup dilleri

**Makú** (Macú) veya *Vaupés–Japurá* olarak da bilinen **Nadahup dilleri**, Brezilya, Kolombiya ve Venezuela'da konuşulan küçük bir dil ailesidir. *Makú* adı, "konuşamayan" anlamına gelen bir Arawak kelimesinden türetilmiş, aşağılayıcı bir isimdir. *Nadahup,* bileşen dillerin kısaltmasıdır.

## Kaynakça
Nesne-fiil-özne

Dilbilimsel tipolojide, **nesne-fiil-özne** (**OVS**) veya **nesne-fiil-etken** (**OVA**) nadir görülen bir sözcük dizimi permütasyonudur. OVS dilleri, dünya dillerinin %1'inden azını oluşturmaktadır.

## Kaynakça
Paezler

**Nasa** olarak da bilinen **Páez halkı**, Kolombiya'nın güneybatı tepeliklerinde, özellikle Cauca Departmanında, ayrıca Caquetá Departmanı ovalarında ve Tierradentro'da yaşayan bir yerli halktır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Bir Páez'in Portresi
Páez dili

**Páez** (ayrıca **Paez**, **Paes** veya endonimi **Nasa Yuwe** 'Nasa dili'), Páez halkı tarafından konuşulan bir Kolombiya dilidir. Crevels (2011), 140.000 kişilik etnik nüfustan 60.000 kişitarafından konuşulduğunu tahmin etmektedir.

## Kaynakça
Tinigua dilleri

**Tiniguan dilleri**, Kolombiya'ya özgü, iki soyu tükenmiş ve bir de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan dilden oluşan küçük bir dil ailesidir.

Jolkesky (2016) ayrıca Andaqui ile sözcük benzerlikleri olduğunu da belirtmektedir.

## Diller
Tinigua dilleri şunlardır:

* Tinigua (Tiniwa)
* Pamigua (Pamiwa) †
* ? Majigua †

Majigua hakkında hiçbir şey bilinmemektedir. Bir zamanlar Kolombiya'nın Meta bölgesindeki Ariari Nehri üzerinde konuşuluyordu.

## Kaynakça
Tinigua dili

**Tinigua** (*Tiniguas*), Kolombiya'da konuşulan, nesli tükenmekte olan Pamigua dili ile birlikte küçük bir dil ailesi oluşturan, nesli tükenmekte olan bir Tinigua dilidir.

## Son konuşmacılar
2000 yılı itibarıyla Tinigua'da yalnızca iki konuşan kalmıştı: Sixto Muñoz (Tinigua adı:  'bıçak') ve kardeşi Criterio. Criterio 2005 yılı civarında ölünce Tinigua'nın kalan son konuşmacısı olarak geride Sixto kaldı. Yukarı Guayabero ve Yari nehirleri arasında, Meta Bölgesi'nde yaşıyorlardı. Daha önce Meta Departmanı'ndaki Serranía de la Macarena'da yaşayan Sixto Muñoz, daha sonra Guaviare Departmanı'nın ana kasabası yakınındaki Barrancón'un Jiw köyünde yaşamaya başladı.

İspanyolca da konuşan Muñoz'un 1924 ile 1929 yılları arasında doğduğu düşünülmektedir. Beş çocuğu olan Muñoz çocuklarına Tinigua'yı öğretmemeyi tercih etti çünkü bunun onlar için hiçbir faydası olmayacaktı.

## Kaynakça
Pamigua dili

**Pamigua** (bazen Pamiwa olarak da adlandırılır), bir zamanlar Kolombiya'da konuşulan, Tinigua ile akraba olan soyu tükenmiş bir dildir. Kolombiya'nın Meta Departmanındaki San Concepción de Arama misyonerlik yerleşiminde konuşuluyordu.

## Kaynakça
Suvan boyu

**Suvanlar** (Kazakça: *Суан руы, Суандар*), Kazakların Büyük (Ulu) Cüz soy sistemi içinde Uysun boylar birliğine bağlı bir boydur. Suvan boyu, Büyük Cüz'e mensup Kazak boyları arasında nüfus bakımından en küçük olanıdır. Göç sahaları, İli Nehri havzası içinde, Çungarya Aladağları'nın eteklerinde bulunmaktaydı. Çungar ve Kalmuk savaşları sırasında boy, Cungar ve Kalmuk istilalarının güzergâhı üzerinde yer aldığından büyük kayıplar vermiştir; ancak bu durum, Suvan boyundan çıkan baturların sayısının fazla olmasına da yol açmıştır.
Cubeo dili

**Cubeo dili** (**Cuveo** olarak da yazılır), Kolombiya'daki Vaupés Departmanı, Cuduyari ve Querarí Nehirleri ve kolları ile Brezilya ve Venezuela'da Cubeo halkı tarafından konuşulan dildir. Tucano dillerinin merkezi dalının bir üyesidir. Cubeo, Nadahup dillerinden bir dizi kelime ödünç almıştır ve grameri görünüşe göre Arawak dillerinden etkilenmiştir. Dil, çeşitli şekillerde özne-nesne-fiil veya diller arası çok nadir olan nesne-fiil-özne söz dizimine sahip olarak tanımlanmıştır. Bazen etnik grubun kendi adı olan *Pamiwa* olarak adlandırılır, ancak bazen Pamiwa olarak adlandırılan Pamigua diliyle karıştırılmamalıdır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
*
Achterhoek, Overijssel

**Achterhoek**, Hollanda'nın Overijssel ilinde yer alan Hof van Twente belediyesine bağlı küçük bir yerleşimdir. Belediyenin batı kesiminde bulunur; Markelo'nun yaklaşık bir kilometre kuzeybatısında yer alır ve Pothoek adlı küçük yerleşime yakındır.

## Coğrafya
Achterhoek kırsal bir alanda yer alır ve çevresi çoğunlukla tarım arazileri ile çevrilidir. Posta hizmetleri açısından yerleşim ayrı bir istatistiksel birim olarak kabul edilmez ve posta kodu Markelo ile ilişkilendirilir.

## Yerleşim ve Nüfus
Yerel basında yer alan haberlere göre, Achterhoek'ın nüfusu yaklaşık 375 kişidir. Bu rakam yerel komşuluk derneği kayıtlarına dayanmaktadır; bölge, seyrek yerleşimli kırsal bir yapı gösterir.

## Yerel Yaşam
Achterhoek'te tamamı küçük konutlardan oluşan bir yaşam biçimi hâkimdir; ticari bir merkez ya da okul gibi büyük kamu yapıları bulunmaz. Yerel halkın çoğu komşuluk bağlarını güçlü tutar ve topluluk etkinliklerini Dieka van de Kruusweg gibi ortak alanlarda gerçekleştirir.

## Kültür
Resmî dil Hollandacadır ve günlük yaşamda yerel Nedersaksisch lehçesi de yaygın olarak kullanılır.

## Kaynakça
Andaquíler

**Andaquíler**, Kolombiya'da yaşayan bir yerli halktır ve Yukarı Caquetá Nehri Havzası'nda, Cauca Departmanı'ndaki Fragua Vadisi'nde ve Huila Departmanı'nın güneybatısındaki Suaza Vadisi'nde yaşamaktadırlar. 2018 itibarıyla nüfusları 248'dir.

## Kaynakça
Andaqui dili

**Andaqui** (veya **Andaki**), Kolombiya'nın güney tepeliklerinde konuşulan soyu tükenmiş bir dildir. Paez veya Barbakoa dilleriyle ilişkilendirilmiştir, ancak hiçbir bağlantı kanıtlanmamıştır. Kolombiya'nın Andaqui halkı tarafından konuşulmuştur. Dil  günümüzde konuşulup konuşulmadığı belirsizdir.

## Kaynakça
Cubeolar

**Cubeolar,** Kolombiya'nın Vaupés Departmanı'nda yaşayan bir etnik gruptur. Cubeo, yerel İspanyolcada kullanılan ve literatürde sosyal ve dilsel bir gruba atıfta bulunmak için kullanılan genel bir isimdir. Terimin kendi dillerinde bir anlamı olmamasına rağmen, Cubeolar başkalarıyla etkileşimlerinde kendilerini bu isimle anarlar. Kendilerini "halk" (*pâmiwâ*) veya daha doğrusu "benim halkım" (*jiwa*) olarak adlandırmaları dışında ortak bir yerel isimleri yoktur.

## Dil
Cubeo dilinin Doğu Tukano başlığında sınıflandırılmıştır. Ancak son zamanlarda, muhtemel bir Proto-Tukano'nun alt bölümü olan Orta Tukano başlığında yeniden sınıflandırılması önerilmiştir. Cubeo, dünyadaki nadir OVS dillerinden biridir.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Goldman, Irving (1963) *The Cubeo. Indians of the Northwest Amazon*. Champaign-Urbana: University of Illinois Press.
* Zambrano S., marco Aurelio (1975) *Los Cubeo. Algunos aspectos de la cultura*. Bogotá: Universidad de Los Andes.
Elly Schlein

**Elena Ethel "Elly" Schlein** (d. 4 Mayıs 1985, Lugano; ), İsviçreli asıllı İtalyan siyasetçi. 12 Mart 2023'ten beri Demokratik Parti genel başkanıdır. Ayrıca 13 Ekim 2022'den beri Temsilciler Meclisi üyesidir. Daha önce 1 Temmuz 2014'ten 2 Temmuz 2019'a kadar Avrupa Parlamentosu'nda milletvekili olarak görev yaptı.
Avusturya Kimlik Kartı

**Avusturya Kimlik Kartı**, Avusturya vatandaşlarına, vatandaşlık ve kimlik bilgilerini tespit etmek amacıyla verilen bir kimlik belgesidir. Kimlik kartına sahip olan Avusturya vatandaşları ikamet, çalışma ve kamu hizmet ve ayrıcalıklarından yararlanma haklarını elde etmektedirler.

## Tasarım

File:New Austrian ID Card (2021).png|Avusturya Kimlik Kartı ön yüzü
File:New Austrian ID Card (Backside) (2021).png|Avusturya Kimlik Kartı arka yüzü


## Kaynakça