Suriye İç Savaşı kronolojisi (3 Ocak 2014-22 Aralık 2016)

**[[Suriye İç Savaşı]]**'nın 2014-2016 dönemi, uluslararası aktörlerin doğrudan katılımı ile çatışmaların bir vekalet savaşına dönüştüğü bir evredir. 

2014'ün başında muhaliflerin Halep ve İdlib'de IŞİD'e karşı geniş çaplı operasyonları bölgedeki güç dengesini önemli ölçüde etkilemiştir. Aynı dönemde IŞİD'in Rakka'daki hâkimiyetini pekiştirmesi örgütün Suriye'deki yükselişinde kritik bir aşama olmuştur. 

ABD öncülüğündeki koalisyonun Eylül 2014'te başlayan hava saldırıları, savaşın uluslararası boyutunu derinleştirmiştir. Aynı süreçte Ayn el Arab kuşatması uluslararası kamuoyunun dikkatini yoğun biçimde Suriye'ye çevirmiştir. 

2015 yılı, Fetih Ordusu'nun İdlib'de önemli kazanımlar elde ettiği ve rejimin bölgede ciddi toprak kayıpları yaşadığı bir dönem olmuştur. Bu gelişmelere karşılık Baas rejimi Hizbullah ve İran destekli milislerle savunma hatlarını güçlendirmeye çalışmıştır. 2015 sonbaharında Rusya'nın savaşa doğrudan müdahil olması çatışmaların seyrini köklü biçimde değiştirmiştir. Rus hava desteği sayesinde rejim güçleri Halep, Lazkiye ve Dera gibi kritik cephelerde yeniden ilerlemeye başlamıştır. 2016 yılı boyunca Halep çevresi savaşın en yoğun çatışma alanı hâline gelmiştir. 

Aynı yıl YPG ve SDG'nin kuzeyde IŞİD'den önemli bölgeleri geri alması sahadaki güç dengelerini yeniden şekillendirmiştir. Türkiye, Fırat Kalkanı Harekâtı ile Cerablus hattına müdahalesi savaia doğrudan müdahil olmuştur. 2016 sonunda rejim güçlerinin Halep’in tamamını ele geçirmesi savaşın en kritik dönüm noktalarından biri olmuştur. Bu gelişme, muhaliflerin kuzeydeki en önemli şehir merkezini kaybetmesine yol açmıştır.

## DAİŞ'in yükselişi (Ocak-Eylül 2014)
Ilımlı muhalif güçler ile IŞİD arasındaki gerilim, IŞİD'in 18 Eylül 2013'te ÖSO güçlerinden sınır kasabası Azez'i ele geçirmesinden bu yana yüksekti.. Ekim ayı başlarında Azez konusunda çatışma yeniden başladı ve Kasım ayı sonlarında IŞİD, sınır kasabası Atme'yi bir ÖSO tugayından ele geçirdi. 3 Ocak 2014'te Mücahitler Ordusu, Özgür Suriye Ordusu ve İslami Cephe, Halep ve İdlib vilayetlerinde IŞİD'e karşı bir saldırı başlattı. Muhaliflerin bir sözcüsü, muhaliflerin İdlib'deki IŞİD'in elindeki tüm köylerin %80'ine ve Halep'tekilerin %65'ine kadar IŞİD'e saldırdığını söyledi.

6 Ocak'a kadar muhalif muhalifler, IŞİD güçlerini, IŞİD'in en büyük kalesi ve Rakka ilinin başkenti olan Rakka şehrinden çıkarmayı başardı. 

7 Ocak'ta önceki birkaç gün içinde muhalifler tarafından Cebel el-Zaviye bölgesinde 34 yabancı IŞİD ve Cund el-Aksa savaşçısının infaz edildiği doğrulandı. IŞİD, muhalif güçlerle herhangi bir çatışmaya girmeden Deir ez-Zor Valiliği'ndeki Mayadin'den çekildi. Humus Valiliği'ndeki Rastan'ın doğusunda, IŞİD bir muhalif karargahına saldırarak 15 muhalif savaşçıyı öldürdü.

8 Ocak'ta muhalifler, Halep şehrinde Kadı Asker ilçesindeki Çocuk Hastanesi'nde bulunan IŞİD karargahını ele geçirdi. IŞİD güçleri, şehrin muhaliflerin elindeki bölgeleri üzerindeki kontrolünü kaybetti ve Halep'in kuzeydoğu eteklerindeki El-İnzarat'a çekildi. Radikal cihatçıların elindeki 300 rehine serbest bırakıldı. 8 Ocak'ta muhalifler, IŞİD güçlerinin çoğunu Halep şehrinden çıkardı, ancak Deir ez-Zor ilinden gelen IŞİD takviyeleri, Rakka şehrinin birkaç mahallesini geri almayı başardı.. 

12 Ocak'ta muhalif güçlerin Serakib'in doğu kısmını ele geçirdiği ve yerel IŞİD komutanının savaşçılarıyla birlikte kasabanın merkezinde kuşatıldığı doğrulandı. IŞİD güçleri ayrıca Halep vilayetindeki Hrietan ve Basraton kasabalarını da ele geçirmişti.

13 Ocak'ta IŞİD'in Rakka savaşını kazandığı, ilin büyük bir kısmını ve il başkentini ele geçirdiği bildirildi. IŞİD ayrıca El-Bab'ı ve Bezaa'yı da ele geçirdi. Rakka'nın yaklaşık 80 kilometre kuzeyindeki Kantari köyü yakınlarında, IŞİD'in Ahrar eş-Şam muhalif grubunun 46 esir savaşçısını öldürdüğü sırada bir başka toplu mahkûm infazı daha bildirildi.

14 Ocak'ta Muhaliflerin, Halep ilindeki Meskan, Kafar Kalbin ve Kafra köylerini ele geçirdiği, son kalan muhaliflerin geri çekilmesinin ardından IŞİD'in Rakka şehrinin tam kontrolünü ele geçirdiği bildirildi.

15 Ocak'ta Cerablus'ta IŞİD'in düzenlediği bir araç bombası 26 kişiyi öldürdü; bunlardan 23'ü muhalif savaşçı, üçü ise sivildi.

20 Ocak'ta Bab El-Hava sınır kapısında 2 intihar bombalı araç patlaması meydana geldi ve altı muhalif da dahil olmak üzere 16 kişi öldü. Aynı gün, IŞİD güçleri El-Cera askeri havaalanının kontrolünü ele geçirdi.

27 Ocak'ta IŞİD'in üst düzey komutanı Sameer Abid Muhammed el-Halefawi'nin (namı diğer Hacı Bekir) Azaz yakınlarındaki Tel Rıfat'ta muhalifler tarafından öldürüldüğü bildirildi.

Ocak ortasına kadar IŞİD, Rakka şehrinin tamamını geri aldı, muhalifler ise IŞİD savaşçılarını Halep şehrinden ve batısındaki köylerden tamamen çıkardı.

29 Ocak'ta, sınıra yakın Türk uçakları Suriye'nin Halep ilindeki bir IŞİD konvoyuna ateş açarak 11 IŞİD savaşçısını ve bir IŞİD emirini öldürdü. Ocak ayı sonlarında, muhaliflerin IŞİD'in ikinci komutanı, El Kaide'nin askeri konsey başkanı ve Saddam Hüseyin'in ordusunda eski bir subay olan Hacı Bekir'i öldürdüğü doğrulandı. 

7 Şubat'ta Üç günlük bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varıldı; sivillerin, 18 aydan uzun süren hükûmet ablukası altında kalan Suriye'nin Humus kentindeki muhaliflerin elindeki bölgeden tahliye edilmesine izin verildi.

12 Şubat'ta BBC, bugüne kadar uzatılan ateşkes sırasında 1.000'den fazla sivilin Humus'tan tahliye edildiğini bildirdi.

Şubat ortasına doğru, El Nusra Cephesi muhalif güçleri desteklemek için savaşa katıldı ve IŞİD'i Deyr ez Zor ilinden çıkardı. Mart ayına gelindiğinde, IŞİD güçleri İdlib ilinden tamamen çekildi. 4 Mart'ta IŞİD, El Nusra ile çatışmanın tırmanacağı beklentisiyle sınır kasabası Azaz ve diğer yakın köylerden çekilerek Rakka çevresinde toplanmayı tercih etti.

18 Mart'ta Amerika Birleşik Devletleri tüm Suriyeli diplomatları sınır dışı etti ve Washington DC'deki Suriye büyükelçiliğini kapattı.]

19 Mart'ta İsrail Hava Kuvvetleri, Golan Tepeleri'nde dört askerinin yaralanmasına yol açan bir bombalamanın ardından Suriye askeri tesislerine yönelik çok sayıda hava saldırısı düzenleyerek bir Suriye askerini öldürdü, yedisini de yaraladı.

23 Mart'ta Türk F-16'ları, Türk hava sahasını ihlal ettiği iddiasıyla Suriye'ye ait bir MiG-23 uçağını düşürdü.

11 Nisan'da Suriye'de Hama'nın Kafr Zita kasabasında kimyasal silahlar tekrar kullanıldı.
27 Nisan
Irak helikopterlerinin Suriye'de bir IŞİD konvoyunu imha ettiği bildirildi. Bu, muhtemelen Irak güçlerinin Körfez Savaşı'ndan bu yana ülkeleri dışında gerçekleştirdiği ilk saldırıydı.

7 Mayıs'ta Muhalifler, BM aracılığıyla Suriye hükûmetiyle varılan anlaşma uyarınca kuşatma altındaki Humus kentinden çekiliyor.

23 Mayıs'ta Rusya ve Çin, Suriye'deki savaş suçlarını soruşturması için Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne başvurulmasını öngören BM Güvenlik Konseyi kararını veto etti.

25 Mayıs'ta Suriyeli muhalifler, 2014 İdlib saldırısında Han Şeyhun ve çevresini tamamen güvence altına aldı ve şehrin batısındaki El Selam kontrol noktasını ele geçirdi.

3 Haziran'da OPCW, Ağustos 2013 saldırılarından bu yana daha fazla kimyasal silah kullanıldığını gösteren bir ön rapor yayınladı ve bu, Fransa'nın Suriye hükûmetinin hala klor gazı saldırıları kullandığına dair şüphelerini doğruladı.

 
IŞİD, 5 Haziran'dan başlayarak Irak'ta Irak Ordusu'ndan aldığı ağır silah ve teçhizatın yanı sıra geniş toprak parçalarını ele geçirdi ve bunların bir kısmını Suriye'ye getirdi.  29 Haziran'da IŞİD yeni bir halifelik kurduğunu duyurdu. Ebu Bekir el-Bağdadi halife olarak atandı ve grup resmen adını "İslam Devleti" olarak değiştirdi
7 Ağustos'ta IŞİD, Irak'taki saldırılarında ele geçirdiği silahları kullanarak Rakka'daki 93. Tugay üssünü ele geçirdi. Üsse baskın düzenlenmeden önce çok sayıda intihar bombası da patladı..  13 Ağustos'ta IŞİD güçleri, Halep'teki Ahtarin ve Türkmenbareh kasabalarını muhaliflerden aldı. IŞİD güçleri ayrıca civardaki birkaç köyü de ele geçirdi. Ele geçirilen diğer kasabalar arasında Mesudiye, Dabık ve Ghouz da yer alıyor.

14 Ağustos'ta Baas rejimi ve Hizbullah milisleri, Rif Şam ilindeki Mleiha kasabasını geri aldı. ÖSO'nun Yüksek Askeri Konseyi, Mleiha'nın ele geçirildiği iddialarını reddetti; muhalifler, son ilerlemelerden diğer savunma hatlarına doğru yeniden konuşlandı.  Mleiha, İslami Cephe tarafından tutuluyor. muhalifler, kasabayı Şam içindeki Baas rejiminin elindeki bölgelere havan topu atmak için kullanmıştı.

SOHR, 17 Ağustos'ta DAİŞ'in son iki haftada petrol zengini Deyr ez-Zor ilinde 700'den fazla aşiret üyesini öldürdüğünü söyledi.

19 Ağustos'ta Amerikalı gazeteci James Foley, Irak'taki ABD operasyonlarına misilleme olarak yapıldığı iddia edilen IŞİD tarafından idam edildi. Foley'nin daha önce çalıştığı Boston merkezli internet sitesi GlobalPost, daha önce Baas rejimi yanlısı güçler tarafından alıkonulduğundan emin olduklarını bildirdi. 

## ABD askerî müdahalesi ve SDG ilerleyişi  (Eylül 2014-2016)
Amerikan jetleri, 23 Eylül 2014'te Suriye'de IŞİD'i bombalamaya başladı ve bu durum, ABD'nin savaştan zarar görmüş ülkedeki varlığını artırdı. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Rakka ve çevresinde en az 20 hedefin vurulduğunu bildirdi. ABD ile birlikte saldırılara katılan yabancı ortaklar Bahreyn, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Ürdün'dü. Pentagon sözcüsü Tümamiral John Kirby, ABD ve "ortak ülke güçlerinin" savaşçı uçaklar, bombardıman uçakları ve Tomahawk füzeleri kullanarak IŞİD hedeflerini vurmaya başladığını söyledi.

ABD uçakları arasında B-1 bombardıman uçakları, F-16'lar, F-18'ler ve Predator insansız hava araçları yer alırken, F-18'ler Basra Körfezi'ndeki USS  George HW Bush  (CVN-77) gemisinden görev uçuşları gerçekleştirdi. Kızıldeniz'deki USS Arleigh  Burke  (DDG-51) muhribinden Tomahawk füzeleri ateşlendi. Suriye Dışişleri Bakanlığı, Associated Press'e yaptığı açıklamada, ABD'nin Suriye'nin BM temsilcisine "Rakka'daki terörist gruba yönelik saldırılar başlatılacağı" bilgisini verdiğini söyledi.

ABD ayrıca, El Nusra'nın Horasan Grubu olarak adlandırılan belirli bir fraksiyonuna da saldırdı. ABD'ye göre bu grubun eğitim kampları vardı ve gelecekte ABD'ye saldırma planları vardı

Türkiye ise BM'ye Suriye üzerinde uçuşa yasak bölge oluşturulması için resmi bir talepte bulundu.

3 Ekim'e gelindiğinde IŞİD güçleri Ayn el Arab şehrini yoğun bir şekilde bombalıyordu ve şehre bir kilometre mesafede bulunuyorlardı 

Suriye hava kuvvetleri, 21 Ekim'den itibaren 36 saat içinde Suriye genelindeki muhaliflerin elindeki bölgelere 200'den fazla hava saldırısı düzenledi ve ABD ile Arap jetleri Ayn el Arab çevresindeki IŞİD mevzilerine saldırdı. Suriye Enformasyon Bakanı Omran el-Zubi, Ayn el Arab'daki YPG güçlerine askeri ve lojistik destek sağlandığını söyledi Syria reported that its air force had destroyed two fighter jets being operated by IS.

24 Ocak 2015'te YPG ile rejim güçleri arasında uzun süre sonra Haseke şehir merkezinde çatışmalar yaşandı.

26 Ocak'ta YPG savaşçılarının Ayn el Arab'ıin %90'ını ele geçirdikleri belirtildi.

26 Ocak'ta YPG, Ayn el Arab'daki IŞİD güçlerini geri çekilmeye zorladı ve böylece şehri tamamen geri aldı.

14 Şubat'ta Burkan el-Fırat koalisyonu, Ayn el Arab ve çevresindeki 163 köyün denetimini IŞİD'den ele geçirdi.

24 Şubat'ta IŞİD, Tel Tamer yakınındaki Süryani köylerini ele geçirdi, 90 Süryani kadını kaçırdı.

21 Mayıs'ta IŞİD, sekiz gün süren çatışmaların ardından UNESCO Dünya Mirası Alanı olan Palmira'nın kontrolünü ele geçirdi. 

30 Mayıs'ta IŞİD Haseke'ye bir saldırı başlattı.

Haziran başında IŞİD, Şam'dan Humus ve Lazkiye'ye giden ana yol üzerinde bulunan Hassia kasabasına ulaştı ve batısına doğru mevzilendiği bildirildi. Bu durum, Baas rejimi için potansiyel bir felakete yol açtı ve Lübnan'ın savaşa daha fazla çekilmesi tehdidini artırdı

IŞİD, 25 Haziran'da iki saldırı başlattı. Bunlardan biri Ayn el Arab'a sürpriz bir dikkat dağıtma saldırısıydı; ikincisi ise Baas rejimiinin elindeki Haseke şehrinin bazı bölgelerini hedef alıyordu 

IŞİD, 5 Ağustos 2015'te Baas rejiminden El-Karyatayn'ı ele geçirdi.

16 Haziran'da Özgür Suriye Ordusu ve YPG güçleri, Tel Abyad'ı IŞİD'den geri aldı. Böylece, Kobani ve Cizire kantonları arasında toprak bağlantısı sağlandı.

12 Ağustos 2016'da Suriye Demokratik Güçleri, kuzeydeki Menbiç şehrini IŞİD'den tamamen ele geçirdi ve birkaç gün sonra, Kuzey Suriye'deki YPG bölgelerini birbirine bağlayabilecek olan El-Bab'a doğru yeni bir saldırı duyurdu.

26 Ekim'de ABD Savunma Bakanı, Rakka'yı IŞİD'den geri almak için bir saldırının birkaç hafta içinde başlayacağını söyledi. 30.000'e kadar Arap, Hristiyan ve Kürt savaşçı kullanan ve Batı Koalisyonu'nun desteğiyle SDG, Fırat'ın Gazabı kod adlı bir operasyon gerçekleştirdi. Aralık 2016'ya kadar, daha önce IŞİD tarafından kontrol edilen Rakka'nın batısındaki birçok köyü ve araziyi ele geçirdi   ve Ocak 2017'ye kadar Rakka'nın batısındaki toprakların büyük bir kısmı ele geçirildi ve operasyonun ikinci aşaması tamamlandı.

## Güney Cephesi taarruzu (Ağustos 2014-2015)
Şubat 2014'te, Özgür Suriye Ordusu'nun Güney Cephesi, Güney Suriye'de kuruldu. Altı ay sonra, 2014 Kuneytra Taarruzu, Deraa Taarruzu, Şeyh Maskin Muharebesi, Busra Muharebesi (2015) ve Nasib Sınır Kapısı Muharebesi sırasında Deraa ve Kuneytra'da bir dizi zafer kazandılar. Bu dönemde, Devrim Muhafızları ve Hizbullah'ı da içeren Baas rejiminin karşı saldırısı (2015 Güney Suriye Taarruzu ) 15 kasaba, köy ve tepeyi geri aldı,,
## Fetih Ordusu taarruzu (Ekim 2014-Haziran 2015)

Ekim 2014 sonlarında, bir tarafta El-Nusra Cephesi ile diğer tarafta Batı destekli Suriye Devrimciler Cephesi ve Hazm Hareketi arasında bir çatışma patlak verdi. Şubat 2015 sonuna kadar El Nusra her iki grubu da yendi, İdlib vilayetindeki Zaviye Dağı bölgesinin tamamını ve diğer vilayetlerdeki birkaç kasaba ve askeri üssü ele geçirdi ve CIA tarafından iki ılımlı gruba sağlanan silahlara el koydu.  Ele geçirilen önemli miktardaki silahlar arasında El Nusra Cephesi'nin daha önce Baas rejiminin stoklarından ele geçirdiği Fransız MILAN'ları, Çin HJ-8'leri ve Rus 9K111 Fagot'ları gibi silah sistemlerine benzer az sayıda BGM-71 tanksavar füzesi de vardı   Reuters, bunun El Nusra'nın ülkenin kuzeyindeki Batı yanlısı muhalifleri ezmesi anlamına geldiğini bildirdi.. Ancak Suriye'nin kuzeyindeki ÖSO komutanlarına göre, yolsuzluğa karıştığı iddia edilen grupların liderleri nedeniyle Harakat Hazm ve Suriye Devrimciler Cephesi'nin ortadan kaldırılması memnuniyet verici bir gelişmeydi.

19 Aralık 2014'ta Suriye Ordusu, Muhalifler'in kontrolünde olan Halep'ile olan bağlantısını bir koridora indirdi.

2 Ocak 2015'te Özgür Suriye Ordusu ve El Nusra Cephesi, Hizbullah'a karşı bir saldırı başlattı. Batı Kalamun'da pek çok Hizbullah milisi öldürüldü.

7 Mart'ta El Anfal Tugayı rejim güçlerine teslim oldu.

13 Mart'ta Üç yıldan beri rejime karşı savaşan Liva Hatin grubu rejim güçlerine teslim oldu.

22 Mart'ta El Nusra Cephesi bir rejim helikopteri düşürdü. Dört rejim askeri esir alındı, biri öldürüldü.

24 Mart 2015'e gelindiğinde El Nusra Cephesi, müttefikleriyle birlikte üç taraftan kuşattıkları Baas rejiminin elindeki il başkenti İdlib hariç, İdlib ilinin büyük bölümüne hakim olmuştu.. 28 Mart'ta İslamcı güçlerin ortak koalisyonu olan Fetih Ordusu İdlib'i ele geçirdi.

28 Mart'ta El Nusra Cephesi liderliğindeki muhalifler İdlip şehir merkezini ele geçirdi. İlk defa rejim elindeki büyük bir şehir tamamen rejim güçlerinden -IŞİD dışındaki- muhaliflerin eline geçti.

1 Nisan'da IŞİD Yermük Kampına saldırdı, muhalifler ile sert çatışmalar yaşandı. Kampın büyük bölümü IŞİD'in eline geçti. Aynı gün, Özgür Suriye Ordusu Ürdün sınırındaki Nasib sınır kapısını ele geçirdi.

22 Nisan'da Suriye'nin kuzeybatısında yeni bir muhalif saldırısı başlatıldı ve 25 Nisan'da muhalif koalisyonu Fetih Ordusu Cisr eş-Şughur şehrini ele geçirdi. Sonraki ayın sonunda muhalifler ayrıca El-Mastumah askeri üssünü, ve Ariha'yı da ele geçirdi ve Baas rejimi güçlerinin, Ebu Dhuhur askeri havaalanı da dahil olmak üzere İdlib'in küçük ceplerinin kontrolünü elinde tutmasını sağladı

25 Nisan'da Cisr eş Şuğur muhaliflerin eline geçti. Böylece rejim İdlip'teki son büyük yerleşim birimini kaybetti.

28 Mayıs'ta İdlip'teki rejime ait son büyük yerleşim birimi Eriha muhaliflerin eline geçti. Böylece rejim İdlip şehir merkezi ve kırsalından tamamen temizlenmiş oldu. Sadece iki küçük Şii köyü olan Fua, Kefraye ve Ebu Duhur askeri havaalanı rejimin elinde kaldı.

29 Mayıs'ta El Nusra Cephesi, YPG'ye Halep ilinde savaş ilan etti.

2015 yılında Fetih Ordusu, İdlip, Cisr eş Şuğur ve Eriha'yı ele geçirerek rejimi İdlip ilinden Fua ve Kefraya kasabaları dışında tamamen püskürtmüştür. 2016 yılı başında rejim ve müttefikleri muhaliflerin Azez koridorunu kapatmışlardır. Ayrıca Halep'in batı kırsalında muhaliflerden, doğu kırsalında ise IŞİD'den pek çok yerleşim birimini geri almışlardır.

10 Haziran'da İslami Cephe ve Özgür Suriye Ordusu güçleri Dera kırsalındaki rejime ait 52.üssü ele geçirdiler.

25 Haziran'da IŞİD Haseke ve Kobani'ye saldırı başlattı. Haseke'de bazı mahalleleri ele geçirdi.

26 Haziran'da IŞİD, sabaha karşı Kobani şehir merkezine ani bir baskın düzenledi. Aralarında sivillerin de olduğu 146 kişiyi öldürdü.

4 Temmuz'da Muhaliflerden oluşan Fetih Halep operasyon odası Halep'i rejimden temizlemek için büyük bir operasyon başlattı. Yeni Halep bölgesindeki Bilim ve Araştırma merkezi muhaliflerin eline geçti.

Muhaliflerin ilerlemesi Baas rejiminin ve Hizbullah'ın moralinin dramatik bir şekilde düşmesine yol açtı  Kuzeybatı Suriye'de bu kayıplar, Hizbullah'ın Lübnan sınırındaki Şam'ın kuzeyindeki Kalamun dağlarına düzenlediği saldırıyla dengelendi ve bu saldırı Hizbullah'a tüm bölgenin etkili kontrolünü sağladı 

## Rejim taarruzu ve Rus askerî müdahalesi (Eylül 2015-Aralık 2016)
30 Eylül 2015'te,, Baas rejiminin resmi talebi üzerine, Rus Hava-Uzay Kuvvetleri hem IŞİD'e hem de muhaliflere karşı sürekli bir hava saldırısı kampanyası başlattı.

5 Temmuz'da Hizbullah ve Suriye Ordusu, Zabadani şehrine girdi. Sokak çatışmaları başladı.

11 Ağustos'ta Lazkiye'deki al-Gab düzlüklerini ele geçirerek Lazkiye yolunda önemli bir kazanım elde etti.

2 Eylül'de Rus uçaklarının Suriye'de zaten muhaliflere bombalamalara giriştikleri iddiaları ortaya atıldı. Buna yönelik dijital belgeler ortaya çıktı.

5 Eylül'de Dürzi çoğunluklu Süveyda şehir merkezinde, Süveydalı Dürzi bir liderin öldürülmesi sonucu çatışmalar yaşandı. 25 kişi hayatını kaybetti. Dürzi liderin ölümünden rejim sorumlu tutuldu.

11 Eylül'de Rus askerlerinin Lazkiye'de bulunduğuna dair görüntüler ortaya çıktı. Rusların rejim ile birlikte savaştığı iddiaları ortaya atıldı. Aynı gün Ceyşül İslam Şam'daki Adra Hapishanesi'ne saldırdı. İki binayı ele geçirdi.

14 Eylül'de Ceyşül İslam, Doğu Guta'da rejime ait 25 noktayı ele geçirdi ve böylece rejimin Şam-Humus karayolu bağlantısını kesti.

15 Eylül'de 10 adet Rus tankının Lazkiye'ye geldiği belirtildi. Bunun yanında Rusya'nın Lazkiye'de bir havaalanı inşa ettiği ortaya çıktı. ABD, Rusya'nın bu tutumunun barışı daha da tehlikeye atacağını belirtti.

30 Eylül'de Rusya'ya ait savaş uçakları Suriye'nin çeşitli noktalarında IŞİD ve diğer muhaliflere karşı hava saldırıları başlatmışlardır. Rusya, Batı dünyasınca sert bir şekilde eleştirilmiştir. 41 muhalif grup Rusya'nın ve İran'ın artık Suriye'de işgalci durumuna geldiğini belirtmiş ve halkı desteğe çağırmışlardır.

3 Ekim'de Suriye Ulusal Konseyi, Rusya'nın saldırıları karşısında Arap Birliği'ni acil toplantıya çağırmıştır.

5 Ekim'de Rus savaş uçaklarının, Türkiye'nin hava sahasını ihlal ettiği açıklanmıştır. Rus büyükelçisi Dışişleri Bakanlığına çağrılmıştır. NATO, Rusya'nın ihlalinin kabul edilemez olduğunu açıklamıştır. 6 Ekim'de Rusya'nın bir kez daha Türk hava sahasını ihlal ettiği belirtilmiştir. Türkiye, Rusya'ya nota vermiştir.

7 Ekim'de Suriye rejiminin, Rus hava desteği eşliğinde Hama'nın kuzey kırsalında büyük bir operasyon başlattığı belirtilmiştir.

9 Ekim'de Rus savaş uçaklarının muhalifleri bombalamaya başlamasından birkaç gün sonra, IŞİD Halep'in kuzeyindeki bazı köyleri ele geçirmiştir. Aynı gün IŞİD'in İranlı bir generali öldürdüğü belirtilmiştir.

20 Ekim'de Rusya ve ABD olası çatışmaları önlemek için memorandum imzalamıştır.

7 Ekim 2015'te Rus yetkililer, Hazar Filosu gemilerinin o günün erken saatlerinde Suriye'deki 11 IŞİD hedefine 26 deniz tabanlı seyir füzesi ateşlediğini, bu hedefleri yok ettiğini ve sivil can kaybına yol açmadığını söyledi  Aynı gün, Baas rejiminin kara kuvvetleri, ülkenin batısında Baas rejiminin kıyı kalbine yakın olan Kuzey Hama ilindeki bazı toprakları geri almayı başaran Kuzeybatı Suriye kara saldırısını başlattı 

Suriye'deki savaşçılara danışmanlık yapan İran güçlerinin çok sayıda üst düzey kayıp vermesine rağmen, Ekim ortasında Halep'teki muhalifleri hedef alan Rus-Suriye-İran-Hizbullah saldırısı devam etti.

23 Kasım'da Lazkiye kırsalında muhaliflerden pek çok bölge rejim güçleri tarafından ele geçirilmiştir.

24 Kasım - 2015 Rus Suhoy Su-24 uçağının düşürülmesi Rus savaş uçağı Türk jetleri tarafından sınır ihlali yaptığı gerekçesiyle düşürülmüştür.

24 Kasım 2015'te Türkiye, Türk hava sahasını ihlal ettiği iddia edilen ve Suriye'nin kuzeybatısında düşen bir Rus savaş uçağını düşürdü ve Rus pilotun ölümüne yol açtı..  Kazanın ardından Suriye Türkmen Ordusu'ndan Suriyeli Türkmen muhaliflerin bir Rus kurtarma helikopterine saldırdığı ve düşürdüğü ve bir Rus deniz piyadesinin öldüğü bildirildi.  Birkaç gün sonra, Rus uçaklarının Fetih Ordusu tarafından kontrol edilen İdlib ilindeki Suriye Ariha kasabasındaki hedefleri vurduğu ve yerde çok sayıda zayiata neden olduğu bildirildi..

14 Aralık 2015'te Rusya hükûmetinin haber medyası, Baas rejimi güçlerinin, Şam'ın doğusunda bulunan ve Ceyş el-İslam'ın elinde bulunan Marj el-Sultan askeri hava üssünü geri aldığını bildirdi.

18 Aralık 2015 tarihli 2254 sayılı BM kararı, ISSG'nin geçiş planını onayladı ancak Suriye muhalefetini kimin temsil edeceğine açıklık getirmedi; IŞİD ve El Kaide gibi terör örgütlerini kınadı; Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'ın gelecekteki rolünden hiç bahsetmedi.

28 Aralık'ta Zabadani'den 120 savaşçı Fua ve Kefraya köylerindeki yaralılara karşılık tahliye edilmiştir.

4 Ocak 2016'da Şeyh Miskin'in büyük bölümünün rejim tarafından ele geçirildiği belirtilmiştir.

12 Ocak 2016'da Baas rejimi ve müttefik güçlerinin, çoğunluğu Alevilerden oluşan kuzeybatıdaki Lazkiye ilinde bulunan ve stratejik bir konumda bulunan, çoğunluğu Sünnilerden oluşan bir köy olan Salma kasabasının "tam kontrolünü" ele geçirdiğini ve kuzeye doğru ilerlemeye devam ettiğini duyurdu. 24 Ocak 2016'da Suriye Baas rejimi, Lazkiye saldırısını sürdüren güçlerinin, muhaliflerin Batı Lazkiye ilinde elinde tuttuğu son büyük kasaba olan, nüfusunun çoğunluğu Sünnilerden oluşan Rabia kasabasını ele geçirdiğini duyurdu; Rus güçlerinin geri almada önemli bir rol oynadığı söylendi, ve bu durum Türkiye'den gelen muhaliflerin tedarik hatlarını tehdit etti..

26 Ocak 2016'ya gelindiğinde Baas rejimi, Dera İli'ndeki Şeyh Maskin kasabası üzerinde "tam kontrol" sağladı,  ve böylece Aralık 2015 sonlarında başlayan operasyon tamamlandı. Bazı analistler, muhaliflerin bir zamanlar ilin yaklaşık %70'ini kontrol ettiği göz önüne alındığında, Rusya, İran ve Hizbullah'tan gelen askeri yardımın önemini vurgulayarak, bunu Baas rejimi için bir dönüm noktası olarak değerlendirdi 

25 Şubat'ta IŞİD, Suriye Ordusu'ndan Hanasır'ı alarak, Halep'in ikmal yolunu kapatmıştır. Ancak kısa süre sonra rejim ikmal yolunu yeniden açmıştır.

26 Şubat 2016'da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, daha önce ABD ve Rusya arasında varılan " düşmanlıkların durdurulması " anlaşmasını onaylayan 2268 sayılı kararı oybirliğiyle kabul etti  Ateşkes 27 Şubat 2016'da Şam saati ile 00.00'da yürürlüğe girdi.  Ateşkes, BM tarafından terör örgütü olarak tanımlanan örgütlere yönelik saldırıları kapsamıyor. Mart ayı sonuna doğru, Baas rejimi güçleri, Rusya ve İran'ın desteğiyle Palmira'yı IŞİD'den başarıyla ele geçirdi. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Suriye'de ön görülen bir ateşkes  anlaşması için Rusya ile anlaşmaya vardıklarını açıklamıştır. Kerry, anlaşmanın IŞİD ve El Nusra örgütünü kapsamadığını ve 27 Şubat gününden itibaren geçerli olacağını belirtmiştir. Birleşmiş Milletlerin de desteklediği bu anlaşma Suriye iç savaşının başladığı Mart 2011 tarihinden bu yana ilk kez büyük çapta bir ateşkes anlaşması olarak da tanımlandı. Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad ise varılan anlaşmaya uyacağını açıklamıştır. Varılan ateşkes anlaşması ile ülkeye insani yardım malzemelerinin ulaşması sağlanmıştır. Ateşkes ile ülke genelinde gözle görülür bir değişiklik olmuş fakat çok kez bu ateşkes ihlal edilmiştir. Suriye İnsan Hakları Ağı ateşkesin ilk dört gününde toplam 52 kez ateşkesin ihlal edildiğini öne sürmüştür. İhlaller karşılığında ise taraflar birbirlerini ateşkesi ihlal etmekle suçlamıştır. 27 Şubat'ta Rejim ve muhalifler arasında iki haftalık geçici ateşkes sağlanmıştır. Ateşkes IŞİD ve El Nusra Cephesi'ni kapsamamıştır. Bunun yanında kimin 'terörist' olup olmadığı konusunda Batı ile Rusya anlaşmazlığa düşmüştür. Rusya, El Nusra ve IŞİD'in olmadığı bazı bölgeleri vurmaya devam etmiştir.

4 Mart'ta Muhaliflerin IŞİD'den Irak-Suriye sınırındaki el Tanf sınır kapısını ele geçirdiği belirtilmiştir.

10 Mart'ta El Nusra Cephesi ve müttefiki Cund el Aksa Kuzey Hama'da taarruz başlatmıştır.

Suriye'deki ateşkese rağmen Rusya'nın hava destekli operasyonlarında Suriye Ordusu, Türkmen bölgelerine saldırmaya devam etmiştir. Ayrıca Halep'in Şeyh Mesud mahallesinde YPG ile muhalifler arasında çatışmalar devam etmiştir. 7 Mart tarihinde ateşkesin 312 kez ihlal edildiği, Lazkiye, Şam, Dera ve Humus'ta çatışmaların aralıklarla devam ettiği belirtilmiştir. 8 Mart itibarıyla ateşkesin kapsadığı bölgelerde ölü sayısı 135 olarak açıklanmıştır. Temmuz 2016 başlarında ateşkesin büyük ölçüde bozulduğu, şiddetin yeniden tırmandığı ve çatışmanın tüm büyük tarafları arasındaki çatışmaların devam ettiği söylendi Temmuz 2016'nın sonunda, Halep ve çevresinde Baas rejimi ile muhalifler arasındaki çatışmalar yoğunlaştı.
Aralık 2016'da Suriye Baas rejimi güçleri, Halep'in muhaliflerin elindeki tüm bölgelerini tamamen geri alarak şehirdeki 4 yıllık savaşı sona erdirdi.

## Muhalefet ilerleyişi ve Türk askerî müdahalesi (2016)

4 Eylül' 2015'te Şam Cephesi, Halep'in kuzeyi Marea'da IŞİD'e saldırılar düzenledi. Üç IŞİD aracı imha edildi. IŞİD 7 kayıp ve 11 esir verdi.

17 Ocak' 2016'da Muhalifler Türkiye sınırındaki Dudyan, Yani Yaban, Baraghade, El Yarubiye köylerini IŞİD'den ele geçirdiğini açıklamıştır.

13 Şubat'ta Türkiye YPG'yi obüslerle karadan vurmaya başlamıştır.

Türkiye, Rusya'yı 'terör organizasyonu' gibi hareket etmekle suçlamıştır.

24 Ağustos 2016'da Türkiye'nin silahlı kuvvetleri, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Fırat Kalkanı Harekatı olarak adlandırdığı ve kendi ifadesine göre hem IŞİD'i hem de ülkemizi kuzey Suriye'de tehdit eden bölücü terör örgütlerini hedef alan harekâtı başlatarak, IŞİD'in kontrolündeki Cerablus bölgesine harekât yaptı.. Baas rejimi müdahaleyi "egemenliğinin açık bir ihlali" olarak kınadı ve "terörle mücadele, IŞİD'i kovup yerine doğrudan Türkiye tarafından desteklenen diğer terör örgütlerini koymakla olmaz" dedi PYD lideri Salih Müslim, Türkiye'nin artık "Suriye bataklığında" olduğunu ve IŞİD gibi yenileceğini söyledi..

24 Ağustos'ta Türkiye, Suriye'ye askeri müdahale düzenledi.

4 Eylül'de Türkiye-Suriye sınırında IŞİD tarafından idare edilen topraklar, Türkiye tarafından tamamen ele geçirildi ve kontrol altına alındı. IŞİD'in Türkiye sınırıyla fiziksel teması tamamen kesildi.

Türkiye, Cerablus ve çevresinde YPG'ye ait tüm köyleri ele geçirdi.

Türk birlikleri ve Türkiye yanlısı Suriyeli muhalifler Cerablus'un kontrolünü ele geçirip güneydeki Suriye kasabası Menbiç'e doğru ilerlerken, YPG ile çatıştılar ve bu durum ABD yetkililerini endişelerini dile getirmeye ve her iki tarafa da uyarıda bulunmaya yöneltti. 
22 Eylül'de Baas rejimi Halep'te yeni bir saldırı ilan etti  ve 14 Aralık'ta Halep'teki son muhalif kalesi Baas rejimi tarafından geri alındı ve ardından bir ateşkes anlaşması imzalandı.

## Kaynakça