I. Sverker

**I. Sverker** veya **Yaşlı Sverker** (Eski İsveççe: *Swærkir konongær gambili* ), yaklaşık 1132'den ölümüne kadar İsveç kralıdır. Kraliyet kökenli olmayan Sverker Hanedanı'nı kurmuş ve hükümdarları sonraki yüzyılda rakip Erik Hanedanı ile dönüşümlü olarak yer almıştır. Yaşlı Sverker, 25 Aralık 1156'da öldürülmüştür.

## Kökeni
Sverker, Östergötlandlı zengin bir toprak sahibiydi. Westrogotik yasasına (y. 1240) göre babasının adı *Cornube'ydi*, ancak İzlandalı *Skáldatal* babasının adının *Kol'du* olduğunu söyler. Daha sonraki bir soyağacının Kettil - Kol - Kornike (Cornube) - Sverker soyağacı vardır. 1120'lerde Stenkil Hanesi'nin yok olmasından sonra iktidara gelmiştir. Danimarka prensi Güçlü Magnus bir süre Götaland'da kral olarak kabul edilmiş, ancak gerçek gücünün kapsamı hiçbir zaman belli olmamıştır. Ancak Magnus'un Danimarka'da iç çatışmalara karışması Sverker'a harekete geçme fırsatı vermiştir. Saxo Grammaticus'un kısmi anlatımına göre "İsveçliler, Magnus'un Danimarka'da savaşla meşgul olduğunu duyunca, kendi yurttaşlarından Sverker adında mütevazı bir soydan gelen bir adamı kralları olarak aldılar; onu özellikle takdir ettikleri için değil, bir yabancının yönetimi altında kalamayacakları için.." Saxo'nun tarihçesindeki olayların sırasına göre bu olay yaklaşık 1132'de olmuştur.

## Gücün konsolidasyonu
Sverker, krallığın çeşitli eyaletleri tarafından ancak yavaş yavaş tanınmıştır. Norveç kaynakları, 1130'larda Västergötland'ın seçkinleri tarafından gerçekleştirilen ve yüksek derecede ayrılıkçılığa işaret eden birkaç ayrı eylemden bahsetmektedir. Västergötland kontu, Edsvära'lı Karl, 1135 yılında Norveç-Geat sınırına Kral Harald Gille ile yerleşmiş ve hatta bir kaynakta "kral" olarak anılmıştır. Aynı şey, Magnus'un hâlâ taraftarlarının olduğu Mälaren Gölü çevresindeki eyaletler için de geçerlidir. Sigtuna Piskoposu Henrik, İsveç'ten kovulmuş ve 1134'teki Fotevik Muharebesi'nde Magnus'un yanında ölmüştür. Sverker, Skåne'deki iktidar arayışında desteklediği Danimarkalı sahtekar Oluf Haraldsen'i kabul ettiğinde 1135 yılında Mälaren eyaletlerinde tanınmıştır. En azından 1140'larda Sverker'in otoritesi gevşek yapılandırılmış krallıkta genel olarak kabul ediliyordu. Gücünün temeli, dini destek alanları olarak Kaga Kilisesi, Alvastra Manastırı ve Vreta Manastırı'nın bulunduğu Östergötland'ın merkezi ovasıydı.

Sverker, meşruiyetini evlilik politikası aracılığıyla sağlamlaştırmaya özen göstermiştir. Saxo Grammaticus'un düşmanca anlatımına göre, "Niels (Danimarkalı) Norveç'ten Ulvhild ile evlendi... Sverker ona elçiler gönderdi ve ondan sevgi istedi. Kısa bir süre sonra onu gizlice kocasından alıp kendisiyle evlendirmesini sağladı". Sverker'in çirkin davranışı Ulvhild'in geçmişiyle açıklanabilir; daha önce Stenkil Hanesi'nin sonuncusu olan İsveç Kralı II. Inge ile evlenmişti ve bu nedenle soyu tükenmiş hanedanın etkisini ve özelliklerini temsil ediyordu. Ulvhild'in ölümünden sonra muhtemelen Magnus'un son yandaşlarını kendi tarafına çekme çabası için onun dul eşi Polonyalı prenses Ryksa ile evlenmiştir. Evlilik ona, 1154'te Danimarka'nın gelecekteki kralı Büyük Valdemar ile nişanlanan ve Sverker'in ölümünden sonra onunla evlenen Richeza'nın kızı Minsk'li Sophia'nın kontrolünü vermiştir.

## Kilise politikası
Sverker, kraliyet otoritesinin çoğunu Kilise'ye olan himayesine dayandırmıştır. Sistersiyenler, Kraliçe Ulvhild'in girişimiyle çağrıldılar ve Östergötland'da Alvastra, Västergötland'da Varnhem ve Småland'da Nydala olmak üzere bir dizi manastır kurdular. Kral ayrıca İsveç'in dini özerkliğini elde etmeye çalışmıştır. Papalık delegesi Nicholas Breakspear 1152'de İskandinavya'yı gezmiş ve Sverker tarafından büyük onurla karşılanmıştır. Linköping'deki bir toplantı sırasında, muhtemelen İsveç için papalık vergisi olan Petrus'un kuruşu'nun kurulmasına karar verilmiştir. Ancak Saxo'ya göre, bir İsveç başpiskoposluğu kurma planları "İsveçliler ve Geat'ler hangi kasaba ve kişinin bu onura layık olduğu konusunda anlaşamadıkları" için durdurulmuştur. Bu nedenle, Nicholas Breakspear "tartışmalı kısımları bu onuru reddetti ve hâlâ dini açıdan cahil olan bu barbarlara en yüksek din adamlığı onurunu bahşetmedi". Daha sonra Danimarka'yı ziyaret ettiğinde Breakspear, Lund başpiskoposuna gelecekteki herhangi bir İsveç başpiskoposundan önce gelme sözü vermiştir. Bu daha sonra Breakspear'ın IV. Hadrianus adı altında papa olmasıyla doğrulanmıştır. Bir başpiskoposluk ancak 1164 yılında Sverker'in oğlu Karl Sverkersson'un hükümdarlığı döneminde kurulmuştur.

## Dış politikası
İsveç'in Rus beylikleriyle ilişkileri önceki yüzyıl veya daha uzun süredir iyiydi, ancak Sverker'in hükümdarlığı döneminde düşmanlığa doğru bir dönüş olmuştur. Bir Rus tarihine göre, yeni kurulan Novgorod Cumhuriyeti, İsveç'le ilk karşılaşmasını bu dönemde yaşamış ve yönetici aileler arasındaki evliliklerle garanti altına alınan yüzyıllık barış bozulmuştur. İsveçli "*[[Knez (unvan)|knyaz]]*" (Rusçada yönetici prens anlamına gelir) ve piskopos, 1142'de 60 tekneyle Finlandiya Körfezi'ne gelmiş ve bir tüccar filosuna başarısız bir saldırı düzenlemiştir. Keşif gezisinin diğer koşulları tamamen eksik; Baltık Denizi'nin doğusundaki Hristiyan olmayan halkları baskı altına almayı amaçlamış olabilir.

1150'lerde başka bir yönde daha ciddi bir çatışma yaşanmıştır. Sverker, üvey oğlu Danimarkalı eş yönetici V. Knud'un evinde başı dertteyken kabul etmiştir. Bu destek Knud'un rakibi III. Svend için bir tehdit oluşturmuştur. Dahası, Sverker'in oğlu John, Danimarka'nın Halland şehrinde "şehvetini tatmin etmek için" iki soylu kadını kaçırmış, ancak babası ve halk onu sonunda kadınları geri vermeye zorlamıştır. Nicholas Breakspear, Kral Svend'i İsveç'i işgal etmekten caydırmak için boşuna uğraşmıştır, çünkü "toprak savaş yürütmek için zordu ve insanlar fakirdi, bu yüzden orada aramanın hiçbir avantajı yoktu."  Svend, Prens John'un bir Thing'de köylüler tarafından öldürülmesi ve bunun sonucunda Sverker ile aralarında bir çatışma çıkması nedeniyle saldırı için doğru an olduğuna inanıyordu. Üstelik Sverker artık savaştan pek hoşlanmayan yaşlı bir adamdı.

Kral Svend, 1153 yılında İsveç'in güneyindeki ormanlık Småland eyaletine, İsveç'i boyun eğdirmek amacıyla bir keşif gezisine liderlik etmeye başladı. Sverker pasif kaldı ve işgalcilerle açık savaşta karşılaşmadı, ancak yerel halk öfkeyle direndi ve Danimarkalıları ellerinden geldiğince pusuya düşürdü. Savaş kışın soğuğunda yapıldı; işgalcilerin atlarının büyük bir kısmı yorgunluktan ve yem eksikliğinden öldü. Värend sakinleri boyun eğmesine rağmen Svend, 1154'ün başlarında gizlice Danimarka'ya geri dönmek zorunda kaldı. Ordunun bir kısmı Finnveden üzerinden geri dönerken, köylüler onları ziyafete davet etti, ardından onlara saldırıp katletiler. Olay, 17. yüzyılın yerel Blenda efsanesine ilham vermiş olabilir.

Böylece savaş aniden sona erdi ve Sverker'in V. Knud ile olan ilişkisini durdurmadı. III. Svend şimdiye kadar diğer Danimarkalı taht taliplisi, geleceğin Büyük Kralı Valdemar ile yakın ittifak içindeydi, ancak ikincisi artık Knud'un tarafına çekilmişti. Svend'in olumsuz tavrını fark eden Knud ve Valdemar, evlilik ittifakı amacıyla 1154'te Sverker'ı ziyaret ettiler. Saxo'nun muhtemelen abartılı anlatımına göre, "Sverker onları o kadar dostane bir şekilde karşıladı ki, gelecekte bir damat bulmayı umuyor ve ya oğullarının beceriksizliğinden ya da seçkin wooer'ın yüksek doğumundan dolayı kendi çocuklarını geride bırakarak onları mirasçıları yapmayı teklif ediyor." Böylece V. Knud, ev sahibinin kızı Helena ile nişanlandı. Aynı zamanda Knud ve Valdemar'ın o dönemde İsveç'te arazi mülkiyetine sahip olduğu da görülüyor. Arkalarında Sverker ile ittifak bulunan taht iddiasında bulunan ikili, aynı yıl III. Svend'e başarılı bir şekilde saldırmayı başardılar.

## Sverker suikastı
Westrogotik yasanın kısa tarihçesi, Sverker'in, 1156 yılının Noel Günü'nde erken dini törene giderken, Alvastra manastırı yakınındaki Alebäck köprüsünde kendi arabasında öldürüldüğünü söyler. Suikastçının onun güvendiği hizmetkarı olduğu, papalık mektubuyla da doğrulanan bir ayrıntıdır. Bu, Orta Çağ standartlarına göre bile şok edici bir suç olarak görülüyordu. Saxo'ya göre, Danimarkalı bir prens olan sahtekar Magnus Henriksson, "kral olma yönündeki gizli arzusu nedeniyle hizmetçiye bu cinayeti işlettirdi". İsveç'in bazı bölgelerinde Sverker'in yerine başka bir aileden gelen taht iddiasında bulunan Aziz Eric, çok belirsiz koşullar altında geçti. Ancak Sverker'in oğlu Karl Sverkersson, Östergötland'da yaklaşık 1158'de kral olarak ortaya çıktı.

*Skáldatal,* Sverker'in iki skald'ının adını bildiriyor: Einarr Skúlason ve Halldórr skvaldri.

## Ailesi
İlk eşi Genç Inge'nin dul eşi ve ikinci kocası Danimarka Kralı Niels'ten kaçan Kraliçe Ulvhild tarafından:

* Oğul John (Johan veya Jon jarl), 1150'lerin başında Şey'in bir toplantısı sırasında öfkeli köylüler tarafından öldürüldü, muhtemelen Cecilia'nın babası
* Oğlu Karl Sverkersson, Sverker'in halefi
* Kızı Ingegerd (1204'te öldü), Vreta manastırının başrahibi
* İsveçli kızı Helena (adı belirsiz ), İsveç Kralı I. Magnus'un oğlu V. Knud ile evlendi.

İkinci eşi Kraliçe Ryksa (Ulvhild'in ölümünden sonra), daha önce İsveç Kralı I. Magnus ve Minsk Kralı Volodar ile evliydi. Bu evliliğin onaylanmış oğlu:

* Oğlu Boleslaw, muhtemelen İsveçli Burislev ile aynı.

Bu kraliçelerden biri ya da bilinmeyen bir kadın tarafından:

* İddiaya göre Sune'nin 1154 yılı civarında doğduğu sanılan bir oğlu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*