Negatif ve pozitif ateizm (teoloji)

**Negatif ateizm** veya **zayıf ateizm**, bir kişinin tanrıların var olduğuna inanmadığı ancak kesin olarak var olmadıklarını açıkça iddia etmediği bir bir ateizm türüdür. **Pozitif ateizm** veya **güçlü ateizm** ise hiçbir tanrının var olmadığını ileri süren ateizm türüdür.

"Negatif ateizm" ve "pozitif ateizm" terimleri 1976 yılında Antony Flew tarafından kullanılmış ve 1990'dan bu yana George H. Smith'in ve Michael Martin'in yazılarında yer almaktadır.

## Uygulama kapsamı
Tanrı kavramının esnekliği nedeniyle, bir kişinin belirli Tanrı anlayışları açısından pozitif/güçlü ateist olması, diğer bazı Tanrı anlayışları açısından ise negatif/zayıf ateist kalması mümkündür. Örneğin, klasik teizmin Tanrısı genellikle her şeye gücü yeten, her şeyi bilen, her yerde hazır ve nazır olan, insanlarla ve insan meseleleriyle ilgilenen kişisel bir yüce varlık olarak kabul edilir. Bir kimse böyle bir tanrı için pozitif ateist olabilirken, böyle bir tanrıya olan inancı reddedip onun yanlış olduğunu açıkça iddia etmeden deistik Tanrı anlayışına göre negatif ateist olabilir.

Pozitif ve negatif ateizm, filozof George H. Smith tarafından sıklıkla kapalı ve açık ateizmin daha az bilinen kategorileriyle eşanlamlı olarak kullanılır ve aynı zamanda bir bireyin tanrıların var olmadığına dair belirli bir görüşe sahip olup olmadığıyla da ilgilidir. "Pozitif " ateistler, herhangi bir tanrının varlığının yanlış olduğunu açıkça iddia ederler. "Negatif" ateistler, herhangi bir tanrının var olduğuna inanmadıklarını iddia ederler, ancak hiçbir tanrının var olmadığının doğru olduğunu açıkça iddia etmezler. Herhangi bir tanrının varlığına inanmayan ancak böyle bir inançsızlığı iddia etmeyenler de kapalı ateistler arasında sayılmaktadır. Dolayısıyla "kapalı" ateistler arasında şunlar yer almaktadır; tanrıların adını hiç duymamış çocuklar ve yetişkinler; tanrıları duymuş ama bu fikir üzerinde hiçbir zaman ciddi bir düşünmemiş insanlar ve tanrılara olan inancı askıya alan, ancak bu inancı reddetmeyen agnostikler. Tüm örtülü ateistler negatif/zayıf kategorizasyonuna dahil edilir.

Negatif ateizm sınıflandırmasına göre agnostikler ateisttir. Ancak bu sınıflandırmanın geçerliliği tartışmalıdır ve Richard Dawkins gibi önde gelen birkaç ateist bundan kaçınmaktadır. Dawkins, Tanrı Yanılgısı kitabında, Tanrı'nın var olma ihtimali "çok yüksek" ile "çok düşük" arasında olan kişileri "agnostik" olarak tanımlıyor ve "güçlü ateist" terimini, Tanrı'nın olmadığını bildiğini iddia edenler için kullanıyor. Kendisini "de facto ateist" olarak sınıflandırıyor ancak bu ölçekte "güçlü bir ateist" değil. Filozof Anthony Kenny, negatif ateizm içinde, "Tanrı vardır" iddiasını belirsiz bulan agnostikler ile tanrılarla ilgili tüm konuşmaların anlamsız olduğunu düşünen teolojik nonkognitivistler arasında ayrım yapar.

## Alternatif anlamlar
Jacques Maritain negatif/pozitif ifadelerini 1949 gibi erken bir tarihte kullanmıştı, ancak farklı bir anlamla ve katı bir Katolik savunucusu bağlamındaydı.

Daha çok Gora takma adıyla tanınan Goparaju Ramachandra Rao (1902–1975), Hint bir sosyal reformcu, kast karşıtı aktivist ve ateistti. 1972 tarihli *Pozitif Ateizm* adlı kitabında ateizmi bir yaşam biçimi olarak ele alan, "pozitif ateizm" adını verdiği bir felsefe önerdi.

Benzer şekilde, Austin Ateist Topluluğu (ACA), *pozitif ateizm* terimini, ateizme olumlu bir yüz kazandırmak ve özellikle ibadethanelerde dindar insanlar tarafından tasvir edilen yanlış ve olumsuz ateizm imajını ortadan kaldırmak için kullanmaktadır. *Positive Atheism Magazine* "ateizmi pozitif, sağlıklı bir bakış açısı olarak hayata herhangi bir teistik yaklaşımdan çok daha sağlıklı görüyor."

Agnostikler her zaman yalnızca kapalı ateistler değildir. Örneğin, ana teması ateizm olan *His Dark Materials* fantastik üçlemesinin İngiliz yazarı Philip Pullman bir açık ateisttir ama aynı zamanda kendisini teknik olarak agnostik olarak da tanımlamaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Antiteizm
* İgnostisizm
* Tanrısızlık

## Kaynakça