George Bass (arkeolog)

**George Fletcher Bass** (; 9 Aralık 1932 - 2 Mart 2021) Amerikalı arkeologdur. Sualtı arkeolojisinin öncü uygulayıcılarından biri olarak, 1960'ta Gelidonya Burnu'nda antik bir batığı tamamen kazma amacıyla yapılan ilk sefere eş-başkanlık yaptı ve 1972'de Deniz Arkeolojisi Enstitüsü'nü kurdu.

## Erken yaşamı ve eğitimi
Bass, 9 Aralık 1932'de Columbia, Güney Karolina'da, bir İngiliz Edebiyatı profesörü ve Amerikan Bağımsızlık Savaşı uzmanı olan Robert Duncan Bass ve yazar Virginia Wauchope'un oğlu olarak dünyaya geldi. Amcası, arkeolog Robert Wauchope idi. 1940'ta Bass, ailesiyle birlikte Annapolis, Maryland'e taşındı. Burada babası II. Dünya Savaşı'nda ABD Donanması'nda aktif göreve başladı ve ABD Deniz Kuvvetleri Akademisi'nde İngilizce dersleri verdi. Amcası, arkeolog Robert Wauchope idi.[4] [3][5] Gençliğinde hem astronomi hem de denizcilikle ilgilendi ve amfibi bir araçla dünyayı dolaşan ilk kişi olan maceracı Ben Carlin için çeşitli işler yaptı.

Liseden mezun olduktan sonra Johns Hopkins Üniversitesi'nde İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünde eğitime başladı ve henüz ikinci yılında bir değişim programıyla İngiltere'ye giderek Exeter Üniversitesi'ne girdi. Burada karıştığı bir şaka olayı sonucu kırk öğrenciyle birlikte okuldan uzaklaştırıldı. Gidecek başka bir yeri olmadığı için, bahar tatilinde kardeşinin oda arkadaşı ve arkadaşlarıyla birlikte Sicilya'nın Taormina kentine gitti ve burada arkeoloji ile ilgilenmeye başladı.

Johns Hopkins'e döndüğünde bölüm değiştirdi ve 1955'te üniversiteden Yakın Doğu Arkeolojisi alanında yüksek lisans derecesi aldı. Üniversitenin bir arkeoloji bölümü olmadığı için, Yakın Doğu ve Klasik Çalışmalar bölümlerinden dersler alarak onun için özel bir program oluşturuldu. Daha sonra iki yıl boyunca Atina'daki Amerikan Klasik Araştırmalar Okulu'nda eğitim gördü ve burada Gordion'da kazı çalışmalarına katıldı. 1957'de askeri hizmete başladı ve Güney Kore'de, Kore Tarafsız Bölgesi yakınlarındaki Türk Tugayı'na bağlı 30 kişilik bir ordu güvenlik grubuna atandı. Pirinç tarlaları çevresinde çalışırken aniden ekipman, yiyecek, lojistik ve operasyonlardan sorumlu hale geldi ve bu, gelecekteki arkeoloji seferleri için önemli bir öğrenme deneyimi oldu.

1960 yılında, kendisine çalışmalarında yardımcı olan piyanist ve piyano öğretmeni Ann Bass (doğumdaki soyadı *Singletary*) ile evlendi. İki oğulları oldu.

## Akademik kariyeri
1959'da Pennsylvania Üniversitesi'nden Bass'in meslektaşı Profesör Rodney Young, dalgıç ve gazeteci Peter Throckmorton'dan bozulmamış bir Bronz Çağı Akdeniz gemi batığı hakkında bilgi almıştı. Young, Bass'i bir antik gemi batığını tamamen kazacak ilk seferde çalışmaya davet etti. Türkiye'de, Gelidonya Burnu yakınlarındaki batık alanının kazısı 1960 yazında başladı. Hazırlık olarak Bass, Philadelphia YMCA'da dalış dersleri aldı; kazı başlamadan önce sadece bir pratik dalış dersi alabilmişti. Bass, Joan du Plat Taylor ile birlikte seferin eş-direktörü oldu.

1960'lı yıllarda Tunç Çağı, Klasik Çağ ve Bizans dönemine ait gemi batıkları kazılarında yer aldı. 1964 yılında Pensilvanya Üniversitesi'nden Klasik Arkeoloji alanında doktora derecesi aldı ve burada birkaç yıl öğretim görevlisi olarak görev yaptı.

1966'da, Pennsylvania Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi'nin direktörü Froelich Rainey, Bass'e Türkiye'de bulunan Truva antik kentinden geldiği düşünülen bir dizi altın eserin müzeye tartışmalı kabulü hakkında bir rapor yazma görevi verdi. Müze, altınları özel bir antika satıcısından satın almıştı. O dönemde Akdeniz Bölümü'nde yardımcı küratör olan Bass, müzenin etik beyanının oluşturulmasında etkili olan bir rapor yazdı. Bu, 1970 Pennsylvania Deklarasyonu'ydu ve UNESCO'nun daha sonra yayınlayacağı 1970 Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması Sözleşmesi'ni öngörüyordu.

Bass, geleneksel karasal arkeolojik araştırma tekniklerini deniz tabanına uyarlayarak bir yenilikçi olarak önemli teknolojik gelişmelere katkıda bulunmuştur. Bunlar arasında dalgıçların yüzeyle iletişim kurabildiği su altı "telefon kulübesi", yerlerini daha iyi haritalamak için 3D fotogrametri ve enkazları tespit etmek için yan tarama sonarı kullanımı yer almaktadır. 1964 yılında, ticari olarak üretilen ilk Amerikan araştırma denizaltısı olan Asherah'ı kullanmaya başlayarak batık gemileri inceledi ve fotoğrafladı.

Bass, 1972 yılında Deniz Arkeolojisi Enstitüsü'nü (INA) kurdu ve ertesi yıl Pensilvanya Üniversitesi'nden ayrıldı  1976 yılında INA merkezini Bass'ın profesör olduğu ve Deniz Arkeolojisi alanında George T. ve Gladys H. Abell Kürsüsü'nü yönettiği Texas A&M Üniversitesi bünyesine taşıdı.

Bass, 2001 yılında "öncü okyanus teknolojisi ve yeni bir bilim dalı olan deniz arkeolojisini yaratarak ekonomi, teknoloji ve okuryazarlık tarihleri hakkında yeni bilgiler sağladığı" için Ulusal Bilim Madalyası ile ödüllendirildi. Ödül, Başkan George W. Bush tarafından takdim edildi.

2 Mart 2021'de Bryan, Teksas'ta bir hastanede 88 yaşında hayatını kaybetti.

## Ödüller ve onurlar

* Amerika Arkeoloji Enstitüsü'nün Üstün Arkeolojik Başarı Altın Madalyası (1986) 
* Amerikan Felsefe Derneği'nin seçilmiş üyesi (1989) 
* Kaşifler Kulübü Lowell Thomas Ödülü
* National Geographic Society La Gorce Altın Madalyası
* National Geographic Society Yüzüncü Yıl Ödülü
* JC Harrington Madalyası (1999) Tarihi Arkeoloji Derneği'nden 
* İstanbul Boğaziçi Üniversitesi'nden fahri doktora
* Liverpool Üniversitesi'nden fahri doktora
* Amerikan Başarı Akademisi Altın Tabak Ödülü (2001) 
* Ulusal Bilim Madalyası (2001) 
* Lucy Wharton Drexel Arkeolojide Başarı Madalyası (2010) Pennsylvania Üniversitesi'nden
* Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi'nin seçilmiş üyesi (2012) 

## Röportajlar
Bass, 2010 yılında *This American Life* adlı haftalık bir saatlik Amerikan radyo programında meslektaşı Fred van Doorninck ile birlikte Adam Davidson'a röportaj verdi.

## Kitaplar

* *Beneath the Seven Seas : Adventures with the Institute of Nautical Archaeology* by George Fletcher Bass (London: Thames & Hudson, 2005) , 
* *Archaeology Under Water* by George Fletcher Bass (New York, Praeger, 1966), 
* *Archaeology Beneath the Sea* by George Fletcher Bass (New York: Walker, 1975) , 
* *Ancient ships in Bodrum* by George Fletcher Bass (Istanbul: Boyut, 2012) , 
* *A History of Seafaring Based on Underwater Archaeology* by George Fletcher Bass (New York, Walker, 1972) , 
* *Ships and Shipwrecks of the Americas: a history based on underwater archaeology* by George Fletcher Bass (New York, N.Y. : Thames and Hudson, 1988) , 
* *Cape Gelidonya: a Bronze Age Shipwreck* by George Fletcher Bass (Philadelphia, American Philosophical Society, 1967), 
* *Navi e Civiltà : Archeologia Marina* by George Fletcher Bass (Milano: Fratelli Fabri, 1974), 
* *Yassi Ada* by George Fletcher Bass and Frederick H Van Doorninck (College Station: Published with the cooperation of the Institute of Nautical Archaeology by Texas A&M University Press, ©1982) , 
* *Geschiedenis van de scheepvaart weerspiegeld in de scheepsarcheologie* by George Fletcher Bass (Bussum: Unieboek, 1973) , 
* *Serce Limani, vol. 1: the ship and its anchorage, crew, and passengers* by George Fletcher Bass and others (College Station: Published with the cooperation of the Institute of Nautical Archaeology by Texas A&M University Press, 2004) , 
* *Beneath the wine dark sea : nautical archaeology and the Phoenicians of the Odyssey* by George F Bass, 
* *A diversified program for the study of shallow water searching and mapping techniques* by George F Bass; Donald M Rosencrantz; United States Dept. of Navy, Office of Naval Research; University of Pennsylvania, University Museum (Philadelphia, Pa.: The University Museum, University of Pennsylvania, 1968), 
* *Glass treasure from the Aegean* by George Fletcher Bass (Washington: National Geographic Society, 1978), 
* *Shipwrecks in the Bodrum Museum of Underwater Archaeology* by George Fletcher Bass and Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi (Bodrum: Museum of Underwater Archaeology, 1996) , 
* *New tools for undersea archeology* by George Fletcher Bass (v. 134, no. 3 (Sept. 1968) (Washington, D.C. : National Geographic Society, ©1968), 
* *Archäologie unter Wasser* by George Fletcher Bass (Bergisch Gladbach: Lübbe, 1966), 
* *Marine archaeology: a misunderstood science* by George Fletcher Bass (Chicago and London: The University of Chicago Press, ©1980), 
* *Tesori in fondo al mare* by George Fletcher Bass (Milano: Sonzogno, 1981), 

## Kaynakça