Taíno soykırımı

**Taíno soykırımı**, 16. yüzyılda İspanyolların Karayipler'i sömürgeleştirmesi sırasında Taíno yerli halkına karşı işlenen bir olaydır. Kristof Kolomb'un Hispaniola (günümüz Haiti ve Dominik Cumhuriyeti) adını verdiği *Quisqueya* veya *Ayití* adasına 1492'de İspanyol İmparatorluğu'nun gelişinden önce Taíno halkının nüfusunun 10.000 ile 1.000.000 arasında olduğu tahmin edilmektedir. 1504'te son Taíno şefinin tahttan indirilmesinin ardından İspanyollar, yerel halkı köleliğe, katliamlara ve diğer şiddet biçimlerine maruz bırakmaya başladı. 1514'te Taíno nüfusunun yaklaşık 32.000 kişiye düştüğü bildirilmişti, 1565'te 200'e kadar düştü ve 1802'de İspanyol sömürge yetkilileri tarafından resmen yok oldukları ilan edildi. Bununla birlikte, melez ve diğer Taíno soyundan gelenler yaşamaya devam ediyor ve kayıtlardan kaybolmaları, gerçek bir yok oluşun kanıtından ziyade sömürge sınıflandırma uygulamalarının bir sonucu olabilir.

## Tarihçe
Taíno halkı, fetihten yaklaşık 4000 yıl önce Karayipler'e gelen Arawak halkının soyundan geliyordu ve Bahamalar'da, Büyük Antiller'de ve Küçük Antiller'de yaşıyorlardı. 1492'de Kristof Kolomb, karlı okyanus ticaret ağları kurmayı umarak Avrupa'yı Doğu Asya'ya bağlayan doğrudan bir deniz yolu arıyordu. San Salvador adasına indiğinde, başlangıçta Doğu Hint Adaları'na vardığını düşündü. Daha önce bilinmeyen bir kıtaya rastladığını fark edince, öncelikle altın ve kölelere odaklanarak diğer potansiyel kar kaynaklarını düşünmeye başladı. Hispaniola'ya vardığında, Santa María mürettebatı ile Taíno halkı arasında, mürettebatın Taíno kadınlarına cinsel istismarda bulunmasının ardından bir çatışma yaşandı.

Taino nüfusundaki azalmanın önemli bir nedeni hastalık olsa da, şiddet ve kıtlık da önemli faktörlerdi. Altın ve diğer malları elde etmek için uygulanan haraç sistemi, Taino nüfusu için yıkıcı sonuçlar doğurdu. İspanyolların varlığı, ekinleri ve hayvanları daha da kötüleştirerek Tainolar ve İspanyollar için koşulları daha da ağırlaştırdı. İspanyolların erzakları azalmaya başladı. Yiyecek ihtiyacını karşılamak için, haraç sistemi aracılığıyla İspanyollara yiyecek sağlamaları için kabile reisleriyle pazarlık yaptılar. Diğerleri ise yerlilerden yiyecek çalmayı daha kolay buldu ve böylece kıtlığı daha da kötüleştirdi. Ancak koşullar kötüleşmeye devam ettikçe, kabile reisleri protesto amacıyla haraç ödemeyi reddetti. İspanyollar, Tainolar üzerinde daha fazla kontrol ve güç elde etmek için kabile reislerini tutukladı. Tainolar ve İspanyollar arasındaki gerilimler arttıkça, Tainolar İspanyollara karşı daha sık isyan etmeye başladı ve bu da Taino ölüm oranına katkıda bulundu.

### Hispanyola

Kolomb, Maguana'daki yerli şefi Caonabo'nun bir saldırı planladığını duyduğunda, yerlilere korku salmak ve gerilimi daha da artırmak için iç bölgelere dört yüz adam gönderdi.

1495 yılının başlarında  yaşanan bir olayda, bir alt şef on İspanyolu öldürdü ve hasta İspanyolların bulunduğu kulübeleri ateşe verdi. Buna karşılık, Kristof Kolomb, satılmak üzere İspanya'ya gönderilecek 1500'den fazla Taino'nun yakalanmasıyla sonuçlanan bir sefere önderlik etti ve bu seferde bilinmeyen sayıda ölüm yaşandı. Bu Hispaniola'da ilk köleleştirme faaliyetiydi. Michele Cuneo'ya göre, gemilere sadece 150 kişi sığabildiği için, Kolomb'un emriyle, isteyen herkes istediği kadar köle aldı  ve bu da 600'den fazla Tainonun İspanyollarca köle edilmesine yol açtı. Geri kalan 400 kişi serbest bırakılacaktı ve gemideki esirlerin yaklaşık yarısı öldü.

Şubat 1495'in sonunda Taíno şefi Caonabo, Magdalena ve Santo Tomas'a karşı bir seferi komuta etti. Bir süre sonra Şef Caonabo, Alonso de Ojeda tarafından yakalandı. Caonabo'nun yakalanması birçok Taino'yu öfkelendirdi ve bu da Taíno şefleri arasında bir ittifaka yol açtı. 24 Mart 1495'te yüzlerce İspanyol askeri Tainoları öldürdü ve Caonabo'nun kardeşini yakaladı. Böylece Vega Real İspanyol kontrolüne geçti. Caonabo ve kardeşi esir olarak İspanya'ya gönderilecekti, ancak ya yolculuk sırasında ya da La Isabela limanına bir kasırga vurduğunda öldüler. Caonabo'nun dul eşi ve Behechio'nun kız kardeşi Anacaona, daha sonra şef olan erkek kardeşiyle birlikte Tainoları yönetimi için Jaragua'ya döndü. Ferdinand Columbus şöyle yazar: "Taino saldırısı Hristiyanların durumunu iyileştirdi... O [Kristof Kolomb] Kızılderilileri öyle bir itaat ettirdi ki hepsi haraç ödemeye söz verdi." Kristof Kolomb, altın madenlerinin yakınındaki 14 yaş ve üstü kişilerden altın, diğer herkesten ise yirmi beş pound pamuk vermelerini emretti. Haraç ödeyenlerin boyunlarına bir işaret takmaları gerekiyordu ve işaret olmayanlar cezalandırılıyordu.

Bartolome Columbus, Jaragua'yı ziyaretinde Taíno liderleri Behecchio ve Anacaona'dan haraç istedi. Beheccio yalan söyleyerek Jaragua'da altın bulunmadığını iddia ederek haraç ödeyemeyeceklerini söyledi. İspanyollar askerlerini doyurmakta zorlandıkları için, gıdanın fiyatı çok yüksekti. Taínolar İspanyollara pamuk, manyok ve kurutulmuş balık gibi mallar sağlamayı kabul ettiler.

### Jaragua katliamı
Hispanyola genelindeki köleleştirme, 1496'dan beri birçok isyana ve birçok Taino'nun Jaragua'ya kaçmasına neden oldu. Arkeolog ve tarihsel antropolog Samuel M. Wilson, Jaragua katliamının isyanı bastırmak için değil, "ayrılıkçı bir topluluğu boyunduruk altına almak" için gerçekleştirildiğini öne sürüyor.”

1503 yılında, 1502'de erkek kardeşinin ölümünden sonra Jaragua'yı yönetmeye başlayan Anacaona, Nicolás de Ovando'nun Jaragua'ya geldiği haberini alınca, yerel Taino liderlerini, kabile reislerini ve çevredeki kasabalardan insanları Jaragua'ya topladı. Nicolás de Ovando yanına 300 asker ve 70 süvari aldı. Rivayete göre bu birlik ziyafetler, danslar ve oyunlarla bir kutlama yaptı. Bartolomé de las Casas, Historia de las Indias adlı eserinde Jaragua katliamı hakkında yazmıştır. Las Casas'a göre, bir Pazar günü Ovando, Anacaona'nın onlarla konuşmak istediği için tüm liderleri Anacaona'nın evinde toplanmaya çağırdı. Oraya vardıklarında, Ovando ve adamları Anacaona ve yaklaşık seksen lidere kılıçlarını çekti. Hepsi bağlandı ve Anacaona evden dışarı çıkarıldı. İspanyollar daha sonra tüm çıkışları kapattı ve evi ateşe verdi. Yerliler öldürüldü, iç organları dışarı çıkarıldı, kazığa geçirildi ve parçalandı. Atlılar kasabada dolaşarak Taino halkına mızrakla saldırdı. Jaragua'da yaşayan İspanyollar da saldırıya uğradı ve bu katliam sırasında yaklaşık 50 kişi öldürüldü. Las Casas, bazı İspanyolların çocukları atlarına bindirdiğini, bunun onları korumak için mi yoksa çocukları öldürmek için mi yapıldığından emin olmadığını, ancak atlıların arkalarından gelerek onları yakalayarak kazığa geçirdiğini bildirdi. Çocuklar atlardan düştüğünde, İspanyollar onları yere yatırıp bacaklarını kesti.

Anacaona'nın ölümü tartışmalıdır. Bazı kaynaklar, saygı göstergesi olarak diğer liderlerle birlikte yakılmak yerine İspanyollar tarafından asıldığını öne sürüyor. Bazı kaynaklar ise yargılanmak üzere Santo Domingo'ya götürüldüğünü ve üç ay sonra orada asıldığını söylüyor. Çoğunlukla Fransız olan az sayıda kaynak ise, asılmadan önce Santo Domingo'da işkence gördüğünü belirtiyor.

Tarihçi Samuel M. Wilson'ın Hispaniola adlı kitabında belirttiğine göre, katliamdan sonraki birkaç ay boyunca Nicolás de Ovando, Taíno halkının sayısı çok azalana kadar onlara zulmetmeye devam etti. Yine tarihçi Samuel M. Wilson'ın Hispanyola: Kolomb Çağında Karayip Şeflikleri adlı kitabına göre, Taíno halkı altın madenlerinde ve şeker kamışı tarlalarında fiziksel istismara, İspanyol Engizisyonu sırasında dini zulme ve sömürgecilerle birlikte gelen bulaşıcı hastalıklara maruz kaldı. Diğerleri ise yakalanıp köle olarak satılmak üzere İspanya'ya götürüldü ve yolculuk sırasında kötü insani koşullar nedeniyle çok sayıda ölüm yaşandı.

Otuz yıl içinde Taíno nüfusunun %80 ila %90'ı öldü. Adada İspanyol halkının sayısının artması nedeniyle gıda talebi de arttı. Taíno tarımı İspanyol yöntemlerine dönüştürüldü. İspanyollara karşı çıkan bazı Taínolar ekin ekmeyi veya hasat etmeyi reddetti. 1495 ve 1496 yıllarında gıda arzı o kadar azaldı ki yaklaşık 50.000 kişi kıtlıktan öldü. Bazı tarihçiler, bu büyük yerli ölümümün savaş veya doğrudan saldırılardan ziyade bulaşıcı hastalık salgınlarından kaynaklandığını belirlemiştir.  1507 yılına gelindiğinde Taínoların sayıları 60.000'e düşmüştü. Bilim insanları, salgın hastalıkların (çiçek hastalığı, grip, kızamık ve tifüs) yerli halkın nüfus azalmasının ezici bir nedeni olduğuna inanıyor ve ayrıca diğer çok sayıda Taíno ölümünü devam eden köleliğe bağlıyorlar.

## Kaynakça