Şam'ın düşüşü

**Şam'ın düşüşü**, 7 Aralık 2024'te Suriye muhalefetinin Güney Harekât Odası güçlerinin güneyden Rif Şam bölgesine girerek, Şam'ın  yakınına gelmesi ve Suriye Arap Ordusu'nun Şam'dan çekilmesidir. Şam'a doğru ilerlemeyle eş zamanlı olarak kuzeyde muhalif Tahrir el-Şam ve Türkiye destekli Suriye Millî Ordusu, Humus'a doğru bir saldırı başlatırken, Devrimci Komando Ordusu da güneydoğudan başkente doğru ilerledi. İsyancı güçler, 8 Aralık itibarıyla şehrin Barzeh mahallesine girdi. Birçok kaynağa göre Devlet Başkanı Beşşar Esad, Şam'ı hava yoluyla terk ederek bilinmeyen bir yere gitti. Rus medyası daha sonra Esad'ın ailesiyle birlikte hava yoluyla Moskova'ya gittiğini ve burada kendisine sığınma hakkı tanındığını bildirdi.

## İlk ilerlemeler
2024 Hama saldırısının düşmesinin ardından hükûmet, Duma ve Harasta da dahil olmak üzere Doğu Guta'daki birliklerini giriş ve çıkışlara yeniden konuşlandırmaya başladı.

İran, 6 Aralık'ın erken saatlerinde personelini Suriye'den çekmeye başladı, İslam Devrimi Muhafızları Ordusu'nun Kudüs Gücü'nün üst düzey komutanlarını geri çekti ve Şam'daki İran Büyükelçiliği ile Suriye'deki Devrim Muhafızları üslerinde tahliye emri verdi. Tahliye edilen İranlılar Lübnan ve Irak'a yöneldi.

Humus'un ele geçirilmesi, Şam'ın Esad'ın kıyıdaki kaleleri Tartus ve Lazkiye ile bağlantısını etkili bir şekilde kesmiştir.

İsyancılar 7 Aralık'ın başında Dera ili ve Süveyda ili'nin çoğunu ele geçirmiş ve bazı hükûmet yanlısı güçlere Şam'a doğru güvenli geçiş sağlamıştı.

## Muharebe

### Muhaliflerin güneyden Şam'a girişi
7 Aralık'ta Suriyeli muhalifler yakın kasabaları ele geçirdikten sonra Şam'ı kuşatmaya başladıklarını duyurdu ve isyancı komutan Hasan Abdül Gani “güçlerimiz başkent Şam'ı kuşatmanın son aşamasını uygulamaya başladı” dedi. Muhalifler, Şam'ın güney girişinden  uzaklıktaki Es-Senameyn kasabasını ele geçirdikten sonra başkenti kuşatmaya başladı.

Rif Dimaşk bölgesinde hükûmet yanlısı güçler Yebrud, Flite, En-Nasiriye ve Artuzz kasabalarından çekilirken, muhalifler Şam'ın  yakınına kadar geldi. Suriye hükûmeti, ordusunun şehir yakınlarındaki mevzilerden çekildiği iddialarını yalanladı. Akşam saatlerinde hükûmet yanlısı güçler Şam'ın dış mahallelerindeki Ceramana, Katana, Muaddamiyet eş-Şam, Dareyya, El-Kisve ve Ed-Dümeyr ve Mezzeh Hava Üssü yakınlarındaki kasabaları terk etti.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne göre Suriyeli muhalifler Şam'ın Ceramana, Muaddamiye ve Dareyya banliyölerinde aktifti ve doğudan Harasta'ya doğru ilerliyorlardı. Ceramana'nın ana meydanında protestocular Beşar Esad'ın babası Hafız Esad'ın heykelini yıktı.

### DKO'nun kuzeyden Şam'a girişi
Güney Cephesi güçleri Şam'ın banliyölerinde ilerlerken, Devrimci Komando Ordusu'nun Palmira ve Dareyya'nın kontrolünü ele geçirdikten sonra kuzeyden başkente yaklaştığı bildirildi.

“The Guardian “a göre, videolarda Suriye ordu güçlerinin Şam sokaklarında üniformalarını çıkardıkları görülüyor.

Bir Associated Press muhabiri Şam'ın dış mahallelerindeki yollarda silahlı halk gördüğünü ve şehrin ana polis merkezini terk edilmiş halde bulduğunu bildirdi. Başkentin merkezi meydanlarında tank hareketleri rapor edilirken, camilerden “Allah büyüktür” sesleri yükseldi. Hükûmet yanlısı Sham FM radyosu Şam havaalanının boşaltıldığını ve tüm uçuşların durdurulduğunu bildirdi.

Gece boyunca muhalifler, Şam'daki üst düzey hükûmet yetkilileri ve askeri görevlilerden oluşan bir “grubun” muhaliflere katıldığını duyurdu. Aynı gece, Sednaya hapishanesi ele geçirildi ve mahkûmlar serbest bırakıldı.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi 8 Aralık günü erken saatlerde, Şam'daki bir havaalanından kalkan özel bir uçağın ardından üstleri tarafından rejimin düştüğünün bildirilmesinin ardından Suriye hükûmet güçlerinin dağıldığını bildirdi.

8 Aralık'ta Şam isyancılar tarafından ele geçirildi ve Beşar Esad kaçtı. Bir grup muhalif, Suriye devlet televizyonun yayınında zaferlerini ilan etti. Eş zamanlı olarak Başbakan Muhammed Gazi el-Celali muhalefete “elini uzatmaya” hazır olduğunu ifade etti. Suriye Ordu Komutanlığı iki çelişkili açıklama yaptı: biri yenilgiyi kabul etmek, diğeri ise özellikle Humus, Hama ve Dera'da “terörist gruplarla” mücadeleye devam etmek.

## Beşşar Esad'ın kaçması
Suriye devlet medyası başlangıçta Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın Şam'dan kaçtığı iddialarını yalanladı ve bunları “söylenti ve yalan haber” olarak niteledi. Durum hakkında bilgi sahibi olan bir kaynak, Esad'ın Şam'da genellikle bulunduğu beklenen yerlerin hiçbirinde bulunamadığını belirtti. Esad'ın başkanlık muhafızları artık her zamanki ikametgâhında konuşlandırılmamıştı. 7 Aralık 2024 akşamının erken saatlerinde, muhalif güçler Esad'ın yeri hakkında sağlam bir istihbarat bulamadı ve onu bulmaya çalıştı. Üst düzey Suriyeli subaylar daha sonra Esad'ın Şam'dan bir uçakla bilinmeyen bir yere kaçtığı haberlerini paylaştı ve bu daha sonra bu bilɡi Rusya tarafından doğrulandı. Türk medyasına göre, haber ajansı bne IntelliNews tarafından bildirildiği üzere, Beşşar Esad ve ailesinin geri kalanı 7 Aralık 2024 tarihinde Abu Dabi'ye ulaştı.

8 Aralık'ta Rus devlet medyası, Esad ve ailesinin Moskova'ya kaçtığını ve Rusya tarafından sığınma hakkı verildiğini bildirdi. Bir Kremlin sözcüsü 9 Aralık'ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in "Esad'a şahsen sığınma hakkı verdiğini" doğruladı. Sözcü, Putin'in Esad ile bir görüşme proɡramı olmadığını söyleyerek Esad'ın nerede olduğu hakkında yorum yapmadı.

## Tepkiler

### Suriye hükûmeti
Suriye hükûmeti, Esad'ın Şam'dan kaçtığı yönündeki iddiaları yalanladı ve bunları "söylenti ve yalan haber" olarak niteledi.

### Diğer tepkiler
*: Şam'ın düşüşünden sonra Taliban, "Esad rejimi diktatörlüğünün sona erdiğini" ve Suriyeli Muhalifleri tebrik ettiğini belirtti.

## Kaynakça