İşkenceye karşı dünya örgütü (OMCT)

**İşkenceye karşı dünya örgütü (OMCT)** (World Organisation Against Torture, Organisation Mondiale Contre la Torture, OMCT), keyfî gözaltı, işkence, yargısız ve yargı dışı infazlar, zorla kaybetmeler ve diğer şiddet biçimlerine karşı mücadele eden, dünyadaki en büyük hükûmet dışı örgütler koalisyonudur. SOS-Torture Ağı bünyesinde yer alan 200'ü aşkın bağlı kuruluşuyla OMCT, özellikle aşındırıcı siyasal ve toplumsal ortamlarda işkence karşıtı örgütlere eşlik etmeyi, onları güçlendirmeyi ve korumayı amaçlamakta; dünya çapında insan hakları savunucularına yönelik kapsamlı bir destek ve koruma sistemi sunmaktadır. Küresel ağ, işkencenin ortadan kaldırılması ve herkes için insan haklarına saygının geliştirilmesi hedefini paylaşan yerel, ulusal ve bölgesel örgütlerden oluşmaktadır.

OMCT'nin İşkencenin Önlenmesi programı, üyelerinin, SOS-Torture ağı aracılığıyla Birleşmiş Milletler insan hakları mekanizmalarını kullanma kapasitelerini güçlendirerek işkenceyi önlemelerine ve raporlamalarına yardımcı olmaktadır. Program, yerel hükûmet dışı kuruluşlarla işbirliği içinde BM komitelerine alternatif raporlar sunmakta, uluslararası yargı mercilerinde işkence uygulamalarına itiraz etmek isteyen kişi ve örgütlere destek sağlamakta ve işkenceyle ilgili uluslararası ve bölgesel sözleşme temelli mekanizmalar üzerine pratik bir kılavuz yayımlamaktadır. OMCT ayrıca kadın ve çocuklarla ilgili meseleleri BM insan hakları mekanizmalarına ana akımlaştırmaktadır. Ayrıca, Türkiye'de işkence konusunda İşkenceye karşı dünya örgütü (OMCT) örgütünün de raporları mevcuttur.

4 Ekim 2007 tarihinde, eski Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, OMCT Destek Vakfı'nın yeni başkanı olmuştur. Gerald Staberock 2011'den bu yana OMCT Genel Sekreteri olarak görev yapmakta ve hâlihazırda AB İnsan Hakları Savunucuları Mekanizması Yönetim Kurulu Başkanı sıfatını da taşımaktadır.

## Raporlama
OMCT, yerel insan hakları örgütleriyle işbirliği içinde, İşkenceye Karşı Birleşmiş Milletler Komitesi'ne (CAT), İnsan Hakları Komitesi'ne (HRC) ve Çocuk Hakları Komitesi'ne (CRC) alternatif raporlar sunmaktadır. Raporlama faaliyetleri, ulusal düzeydeki hükûmet dışı örgütleri işkence vakalarını bildirmeye ve işkenceye ilişkin raporların takibini yapmaya teşvik etmek amacıyla şöyle yapılandırılmaktadır:

* Alternatif raporların hazırlanmasına yerel hükûmet dışı örgütlerin katılımı ve bu örgütlerin ilgili komitelerin oturumlarına etkin biçimde dâhil edilmesi; bu çerçevede sahada devam toplantıları yapılmasına imkân tanınması.
* Kadınların ve çocukların işkence ve diğer kötü muameleden korunmasına ilişkin sorulara bütüncül bir yaklaşım benimsenmesi; bu alanlarda uzmanlaşmış örgütlerin alternatif raporların hazırlanmasına ve ilgili komitelerin oturumlarına dâhil edilmesi.
* Sunulan raporların, ayrıca komitelerin Sonuç ve Tavsiyelerinin İngilizce ve ilgili ülkenin tercih edilen diliyle daha geniş ölçekte yaygınlaştırılması; bu amaçla söz konusu raporların yayımlanması.
Son 10 yıllık raporlar incelendiğinde Türkiye'nin en çok rapor edilen ülkelerden biri olduğu görülmektedir.

* Türkiye: İşkence ve etkili soruşturmaların olmaması ciddi sorunlar olmaya devam ediyor
* Türkiye: Zorunlu Kaybolmalar Üzerine Brifing Kağıdı
* Türkiye: KHK'ların Türkiye'deki mirasına ilşikin bilgi notu
* Türkiye: Türkiye'deki cezaevleri ve tutukluların durumuna ilişkin bilgi notu
* Türkiye: Birleşmiş Milletler Özel Raportörü'nün ziyaretinin üzerinden beş yıl geçti, işkence yaygınlığını koruyor

### Küresel işkence endeksi
Küresel İşkence Endeksi, dünya çapında işkence ve diğer kötü muamele riskini yıllık olarak değerlendirmek için tasarlanmış, veriye dayalı bir araçtır. Ulusal yasaları, politikaları ve uygulamaları uluslararası insan hakları standartlarına göre değerlendirir ve nicel verileri sivil toplumdan elde edilen niteliksel bilgilerle birleştirir. Etkileşimli harita, yedi tematik temel üzerine kurulu olarak her ülkenin puanını gösterir ve savunuculuk stratejilerini ve hesap verebilirliği desteklemek için sistemik sorunları ve kaydedilen ilerlemeleri vurgular.

## Hukuki destek
OMCT, işkence uygulamalarına uluslararası yargı mercilerinde itiraz etmek isteyen bireylere ve örgütlere şu alanlarda hukuki destek sağlamaktadır;

* Mağdurların veya tehdit altındaki kişilerin korunması,
* Mağdurlar için tazminat ve giderim elde edilmesi,
* Belirli vakalarda cezasızlığın sona erdirilmesi için hükûmetler üzerinde baskı kurulması
* Ağır insan hakları ihlallerine yol açan mevzuat ve devlet uygulamalarında değişiklik sağlanması gibi çeşitli amaçlar doğrultusunda kullanılabilmektedir.

Pek çok hükûmet dışı örgüt, işkence mağdurlarını korumaya yönelik çalışmalarında Birleşmiş Milletler usullerinden nasıl yararlanabileceğinin tüm boyutlarıyla farkında değildir. OMCT, işkenceyle mücadele alanında hâlihazırda etkin olan ortak örgütleri, CAT, HRC ve Kadına Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi'ne (CEDAW) bireysel başvurular ve diğer ilgili bilgi ve belgeleri sunma konusunda teşvik etmeyi ve onlara teknik destek sağlamayı hedeflemektedir.

### Pratik rehber
OMCT, işkenceyle bağlantılı uluslararası ve bölgesel sözleşme temelli mekanizmalar üzerine pratik bir rehber yayımlamaktadır. Bu El Kitabı, eyleme dönük bir araç olarak tasarlanmış olup, işkence uygulamalarına itiraz etmek üzere uluslararası mekanizmaları ve organları kullanmak isteyen herkesin pratik ihtiyaçlarına hitap etmektedir.

## Kaynakça