open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hauptwil-Gottshaus

## Tarihçe
Hauptwil-Gottshaus belediyesi, 1 Ocak 1996'da Thurgau kantonundaki Gemeindeorganisation çerçevesinde Hauptwil ve Gottshaus köylerinin birleşmesiyle kurulmuştur.  
Hauptwil bölgesinin adı ilk olarak 1413'te «Hobtwile» biçiminde geçmekte olup yerleşim, özellikle Gonzenbach ailesinin 17. yüzyılda hakim olmasından sonra erken sanayileşme merkezi haline gelmiştir.  
Gottshaus ise 13. yüzyıldan bu yana bilinen bir yerleşimdir. Orta Çağ'dan 1798'e kadar Bischofszell Stift'ine bağlı olarak yönetilmiş ve tarımsal bir köy yapısını sürdürmüştür.

## Coğrafya ve Ulaşım
Belediye, Weinfelden ilçesinde yer almakta olup 12,49&nbsp;km²'lik bir alana sahiptir; yaklaşık %70 tarım, %18 ormanlık alan içermektedir.  
Komşu belediyeler arasında Bischofszell, Zihlschlacht-Sitterdorf ile St. Gallen kantonundan Waldkirch, Muolen ve Häggenschwil bulunur.  
Ulaşım açısından, Gossau–Bischofzell ana yoluna bağlıdır ve S-Bahn St. Gallen'in S5 hattı üzerinden Hauptwil istasyonuna bağlantı sağlar. Ayrıca Sitter nehrinde Gertau-Degenau feribotu hizmeti vardır.

## Yönetim
Belediyenin yönetimi, 1996 birleşmesinden bu yana tek bir siyasi varlık olarak sürdürülmektedir.  
Belediye, birleşmeden bir parça olan Stocken/Breite yerleşimlerini ise Bischofszell'e devretmiştir.

## Ekonomi
Hauptwil bölgesi erken sanayileşme geçmişine sahiptir; su gücüyle çalışan tekstil ve boyama işletmeleri 17.–19. yüzyıllarda gelişmiş ve Gonzenbach ile Brunnschweiler aileleri bu gelişimi yönlendirmiştir.  
Belediyede tarım, sanayi ve hizmet sektörleri dengelidir: 2016'da yaklaşık %20,4 tarım, %38,5 sanayi-inşaat ve %41,2 hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı mevcuttur.  
1999'da Wakker Ödülü ile yapı mirasının korunması takdir edilmiştir.

## Kültür ve Turizm
Hauptwil'in tarihi dokusu korunmuş olup köy, İsviçre'nin korumaya değer yerleşim envanterinde yer alır. Schloss (kale), Tortürmli ve Zur Traube hanesi gibi önemli miras yapıları ulusal öneme sahiptir.  
Friedrich Hölderlin 1801'de Hauptwil'de öğretmen olarak bulunmuş ve bu bina kültürel hafızada yer etmiştir.  
Ayrıca, köydeki endüstri tarihine dair eğitim amaçlı yürüyüş parkurları ve tarihi işçi evleri dikkat çeker; özellikle Langbau adı verilen yapı İsviçre'de türünün en eski örneğidir.  
St. Pelagiberg, bir hac yeri olarak öne çıkar; 1486'da bahsedilen oradaki kutsal alan, 1726'da Stiftera dahil edilmiş ve 1908'de bağımsız bir kilise haline gelmiştir.

## Kaynakça
Rusya'da konuşulan yok olma tehlikesindeki diller listesi

**Rusya Federasyonu'nun yok olma tehlikesi altındaki diller listesi** - kullanımdan vazgeçme tehlikesi olan dil, genellikle hayatta kalanları az olduğu için. Eğer tüm ana dillerini kaybederse, ölü bir dile dönüşür. Dil bir alanda tehlike altında olabilir, ancak İrlanda dilindeki gibi, başka bir alanda canlanma belirtileri gösterebilir. Bu nedenle bu tür diller ek korumaya ihtiyaç duyar.

Rusya Federasyonu'nda çok sayıda küçük dil yaşamaktadır, bunların çoğu Kafkasya, Ural, Sibirya ve diğer bölgelerde azınlıklar ve yerel halklar tarafından konuşulmaktadır. Bu diller, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörler nedeniyle yok olma tehlikesi artmaktadır:

**Ruslaştırma**: Rus dilinin diğer diller pahasına kullanımını teşvik eden tarihi politika.

**Küreselleşme**: eğitim, kitle iletişim araçları, ticaret alanında küresel dillerin üstünlüğü.

**Göç**: insanların geleneksel dil topluluklarından uzaklaşması.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü dil tehlikesinin beş seviyesini belirler, "güvenli" (tehlike altında değil) ve "yok olmuş dil" arasında:

**Zayıf** - "çocukların çoğu bu dili konuşur, ancak bu bazı alanlarla sınırlı olabilir (örneğin, ev)"

**Belirgin Tehlike Altında** - "çocuklar ana dillerini evde öğrenmezler".

**Tehlikede** - "dil dedeler ve yaşlı nesiller tarafından konuşulur; ebeveynler kuşağı anlasa da, çocuklarıyla konuşmazlar".

**Kritik Tehlike Altında** - "en genç konuşmacılar dedeler, yaşlılardır, kısmen ve seyrek konuşurlar"

**Yok Olmuş** - "konuşmacı kalmadı; 1950'lerden sonra yok olursa, Atlas'a dahil edilir".

Aşağıdaki listede *[[Атлас мов, що вимирають|Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası'nın]]* üçüncü baskısının (2010) sonuçları bulunmaktadır; daha önceki (*yok olma tehlikesindeki dillerin Kırmızı listesi*), ayrıca yukarıda bahsedilen baskının çevrimiçi baskısı, her ikisi de UNESCO tarafından yayınlanmıştır.

## Ayrıca bakınız

Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası

Yok olma tehlikesi altındaki Avrupa dilleri listesi

Asya'da yok olma tehlikesi altındaki diller listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

The World Atlas of Languages, UNESCO

Endangered Languages Project: Russia

## Notlar
GNOME Display Manager

**GDM (Gnome Display Manager),** X11 ve Wayland'da çalışan bir ekran yöneticisidir. GDM'in önemli özelliklerinden biri, komut satırı kullanmadan sorun gidermeyi ve kişiselleştirmeyi kolaylaştırmasıdır. Kullanıcı, her açılışta hangi kullanıcı oturumu ile giriş yapacağını seçebilir.

Temalar ile kişiselleştirmeye izin veren son sürüm 2.38.0'dır.

## Ayrıca bakınız
* LightDM
* SDDM

## Kaynakça
Lidiya Semenova

**Lidia Kostiantynivna Semenova** (; 22 Kasım 1951, Kiev – 4 Temmuz 2025, Kiev, Ukrayna), Kadın Büyükusta ünvanını elinde bulunduran Sovyet-Ukraynalı satranç oyuncusu.

## Hayatı
Semenova, 22 Kasım 1951'de Kiev, Sovyetler Birliği'nde doğdu. Uluslararası Usta (1977) ve Kadın Büyükusta (1982) ünvanlarını aldı. 1978'de Sovyet Kadınlar Satranç Şampiyonası'nı kazandı. 1981'de Leningrad'da (bölgesel) 1-4. sırayı paylaştı. 1982'de Bad Kissingen'de (bölgeler arası; Nona Gaprindashvili kazandı) ikinci oldu. 1983'te yine Bad Kissingen'de (çeyrek final maçı) Margareta Muresan'ı 5½-4½, Soçi'deki (yarı final maçı)nda ise Nana Ioseliani'yi 5½-4½ yendi. 1984'te Soçi'de düzenlenen Kadınlar Dünya Şampiyonası'nda ise Irina Levitina'ya 5-7 yenildi (final oyunu).

Aynı zamanda 1984'teki Selanik Kadınlar Satranç Olimpiyatı'nda üç altın madalya kazandı (takım, dördüncü tahtada bireysel ve en yüksek puan performansı).

1986'da Malmö'de düzenlenen Kadınlar Adaylar Turnuvası'nda Elena Akhmilovskaya'nın galibiyetiyle 4.-5. sırayı paylaştı.
Ayrıca 1987'de Tuzla'da (bölgeler arası; Nana Ioseliani kazandı) 3-4. sırayı paylaşmış ardından ise Agnieszka Brustman'a 1-4 yenilerek final oyununu ise kaybetmiştir. Son olarak 1993'te Cakarta'da düzenlenen (bölgeler arası; Ketevan Arakhamia kazandı) 12-18. sırayı paylaşmış ve 1995'te Kişinev'de (bölgeler arası; Arakhamia kazandı) 10-16. sırada yer almıştır.

Semenova, 4 Temmuz 2025'te memleketi Kiev, Ukrayna'da 73 yaşında hayata veda etti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
* 
* Lidia K. Semenova FIDE rating history at OlimpBase.org
Eli Kristiansen

**Eli Kristiansen** (8 Kasım 1933 – 5 Temmuz 2025), Norveçli sendikacı ve siyasetçi.

## Hayatı
Kristiansen, 8 Kasım 1933'te Vågan Belediyesi, Nordland, Norveç'te doğdu. Hristiyan Demoktrat Parti'den siyasete girerek 1972-1973 yılları arasında; Sosyal İşler Bakanlığı Siyasi Sekreteri, 1973-1977 yılları arasında; Milletvekili Yardımcısı, 1977-1981 yılları arasında; Norveç Parlamentosu'nda delege ve 1985-1986 yılları arasında Devlet Genel Sekreteri olarak görev aldı.

Aynı zamanda 1965-1971 yılları arasında; Namsos Belediye Meclisi'nde delege ve 1971-1973 ile 1977-1981 dönemlerinde Hristiyan Demokrat Parti Merkez Yönetim Kurulu Üyesi olarak hazır bulundu.

Siyaset dışında sağlık sektörü ve sendikasında aktif olan Kristiansen, 5 Temmuz 2025'te Oslo, Norveç'te doğal nedenlerden 91 yaşında öldü.

## Kaynakça
Pedro Aguayo

**Pedro Aguayo Cubillo** (d.15 Temmuz 1939; ö. 5 Temmuz 2025), Ekvadorlu siyasetçi. 
## Hayatı
Aguayo, 15 Temmuz 1939'da Guayaquil, Ekvador'da doğdu. Şili Üniversitesi'nde eğitim gördü. Dönemin Devlet Başkanı Fabián Alarcón'un görevinin son dört ayında 2 Nisan 1998 ile 10 Ağustos 1998 tarihleri arasında Ekvador Başkan Yardımcısı olarak görev aldı. 
Aynı zamanda ülkesi Ekvador'un Amerika Kıtası Kalkınma Bankası'ndaki (IDB) temsilcisi olan Aguayo, 5 Temmuz 2025'te memleketi Guayaquil, Ekvador'da doğal nedenlerden 85 yaşında öldü.
## Kaynakça
Timo Barthel

**Timo Barthel** (d. 3 Nisan 1996), Alman atlama sporcusudur. 1 metre, 3 metre ve senkronize atlama branşlarında uzmanlaşmıştır. 2015 ve 2017 Almanya atlama şampiyonalarında birincilik elde etmiş, 2016 Yaz Olimpiyatları için kadro seçimine dahil edilmiş ancak nihai kadroya girememiştir. 2017 Almanya şampiyonasında senkronize atlama partneri Florian Fandler olmuştur. 2024 Olimpiyatları'nda Jaden Eikermann ile birlikte 10 metre senkronize kule disiplininde 7. olmuştur.

Barthel, 2024 Yaz Olimpiyatları'nda yer alan ve gelirlerini artırmak amacıyla OnlyFans üzerinden içerik üreten sporcular arasında yer almıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Arkangel (Black Mirror)

"**Arkangel**" Birleşik Krallık yapımı bilimkurgu dizisi *[[Black Mirror]]*ın dördüncü sezonunun ikinci bölümüdür. Jodie Foster'ın yönettiği yapımın olay örgüsü Charlie Brooker tarafından kaleme alınmıştır. Bölüm, ilk kez 20 Aralık 2017'de Netflix'te yayınlanmıştır.
Emilio Molinari

**Emilio Molinari** (12 Kasım 1939, Milano – 5 Temmuz 2025, Milano, İtalya), İtalyan siyasetçi.
## Hayatı
Molinari, 12 Kasım 1939'da Milano, İtalya'da doğdu. Üç farklı siyasi parti bünyesinde yürüttüğü siyasi kariyerinde; 1984-1985 yılları arasında ülkesi İtalya'yı temsilen Avrupa Parlamentosu Üyesi ve Aynı zamanda 1992-1994 yılları arasında İtalya Cumhuriyeti Senatosu'nda Lombardiya Senatörü olarak yer aldı.

Molinari, 5 Temmuz 2025'te memleketi Milano, İtalya'da doğal nedenlerden 85 yaşında öldü.

## Kaynakça
Ella Yakubova

**Ella İsmail kızı Yakubova** (30 Aralık 1946, Kirovabad) Azerbaycan tiyatro ve sinema oyuncusu, Azerbaycan Halk Sanatçısı (2018), Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı özel emekli maaşı sahibi (2025'ten itibaren), Mingeçevir Devlet Dram Tiyatrosu'nun başrol oyuncusu, Azerbaycan Tiyatro İşçileri Birliği üyesidir (1989).

## Hayatı
Yakubova Ella İsmail kızı, 30 Aralık 1946 tarihinde Gence şehrinde doğdu. İlköğretimini Gence'de, ortaöğretimini ise Bakü'de 44 No'lu Ortaokulda tamamladı. 1963 yılında Bakü Kültür ve Maarif Teknik Okulu'na girdi, 1966 yılında mezun olduktan sonra Gence Devlet Dram Tiyatrosu'na gönderildi ve burada çeşitli dram eserlerinde rol aldı. 1968 yılında tayinle Mingeçevir Devlet Dram Tiyatrosu'na gönderildi. 300'den fazla karakter canlandırdı.

Mingeçevir Devlet Dram Tiyatrosu'nda oynadığı roller:

* Almaz — “Almaz” (Cafer Cabbarlı)
* Sara — “Solgun Çiçekler” (Cafer Cabbarlı)
* Gültekin — “Aydın” (Cafer Cabbarlı)
* Tanya — “Yaşar” (Cafer Cabbarlı)
* Sona — “Hacı Kara” (Mirza Feteli Ahundov)
* Hecer Hanım — “Aşk ve İntikam” (Süleyman Sani Ahundov)
* Fehrunde — “Bayramın Birinci Günü” (Nazım Hikmet)
* Sara Beyim — “Vatan Derdi” (Nazım Hikmet)
* Anne — “Anne” (Hüseyin Cavid)
* Nine — “Ninemin Kurnazlığı” (Ali Emirli)
* Anne — “İki Yetimin Talihi” (Ali Emirli)
* Nurcahan — “Ninenin Kurnazlığı” (Ahmet Orucoğlu) ve diğer eserlerde başrollerin ve birinci dereceli karakterlerin oyuncusu oldu.
40 yılı aşkın süredir Mingeçevir Devlet Dram Tiyatrosu'nda çalışan oyuncu, hâlen Mingeçevir Devlet Dram Tiyatrosu'nda kurulan “Ümid” genç oyuncular stüdyosunda öğretmenlik yaparak Azerbaycan tiyatrosu hakkında bilgi, sahne konuşması, sahne tekniği, sahne hareketi ve Azerbaycan tiyatrosu üzerine dersler vermektedir. Bölgesel televizyon kanalı “El” kanalında çalışmaktadır. Azerbaycan yapımı “Hoca” filminde “Sultan Hanım” rolünü ve “Hayat Varsa” dizisinde rol almıştır.

## Ödülleri
1988 yılında "Emek Veteranı" Madalyası, 2009'da Emektar Sanatçı unvanı, 2013'te "Terakki" Madalyası, 2004'te "Altın Derviş" Ödülü sahibi oldu; Azerbaycan Tiyatro İşçileri Birliği'nde düzenlenen edebi okuma festivaline birkaç kez katıldı, ikinci derece diploma ve başka ödüllere layık görüldü. 9 Mayıs 2018'de, 10 Mayıs 2019'da, 7 Mayıs 2020'de ve 7 Mayıs 2021'de Cumhurbaşkanlığı Ödülü'ne layık görüldü. 27 Mayıs 2018'de Azerbaycan Halk Sanatçısı unvanını aldı.

8 Mayıs 2025'te Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından özel emekli maaşına layık görülmüştür.
## Kaynakça
Saadet Sun

**Saadet Sun** veya doğum adıyla **Saadet Eliaçık**, (3 Mart 1944, İstanbul- 8 Ağustos 2025, İstanbul) Türk şarkıcı ve aktris.

## Hayatı
Sun, 3 Mart 1944'te İstanbul'da doğdu. 1965'te başladığı müzik ve oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Oyunculuk kariyerinde en çok 1965'te altyapısından yetiştiği İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelenen Mark Twain'in yazdığı *[[Tom Sawyer]]* adlı tiyatro oyununda canlandırdığı Tom'un annesi rolüyle öne çıktı.
Ardından Musahipzade Celal'in *Mum Söndü* adlı operasında ilk müzik deneyimini yaşadı. 1967'de Batı Kulüp'te sahneye çıkmaya başladı. Aynı zamanda Doruk Onatkut Orkestrası ile beraber *Anıların En Güzeli / Sonsuz Sevgi* adlı ilk plağını piyasaya sürdü bunu sözlerini Fecri Ebcioğlu'nun yazdığı *Tekrar Sana Dönecek / Sen Nerdesin* adlı ikinci plağı izledi. Müzik kariyerinde en çok; 1978'de Sezen Aksu imzalı *Yeter ki* adlı parçadaki yorumuyla büyük çıkış yakaladı. 1979'daki Eurovision Şarkı Yarışması Türkiye Elemeleri'nde finalde seslendirdiği *Sevgilim* adlı parçayla dördüncü oldu.
Seslendirdiği diğer önemli parçalar arasında; *Bilemiyorum*, *Mükafat* ve *Sevgilim* sayılabilir. Ayrıca aralarında; *Aşk Orada Başladı* (1962), *[[Ah Güzel İstanbul (film, 1966)|Ah Güzel İstanbul]]* (1966), *[[Hicran (dizi)|Hicran]]* (1971), *[[Yansın Bu Dünya (albüm)|Yansın Bu Dünya]]* (1977), *[[Terörizm|Terörist]]* (1986), *Mesela Muzaffer* (1987), *[[Üvey Baba]]* (2000) ile *Menekşe ile Halil* (2007) vb'nin olduğu sinema ve televizyon yapımlarında oyuncu olarak yer aldı. Hukukçu Taylan Emcioğlu ile olan evliliğinden bir oğlu bulunan Sun, 8 Ağustos 2025'te memleketi İstanbul'da 81 yaşında doğal nedenlerden vefat etti. Ölümü yakın arkadaşı sanatçı Işıl Yücesoy tarafından sosyal medyadan duyuruldu. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Saadet Sun IMDb sayfası
Oskihati

**Oskihati** (Gürcüce: ოსკიჰათი), tarihi Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesinde ortadan kalkmış bir köydür.

## Tarihçe

Oskihati (ოსკიჰათი), 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oskihat (اوسكیحات) şeklinde geçer.

Oskihati köyünün yer aldığı Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferini izleyen yıllarda Gürcülerden ele geçirmiştir.

Oskihati köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasının Bardız nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 9 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde köyün idari konumu değişmemişti.

Oskihati köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Oski[hat]  ([اوسكی[حات) şeklinde geçer. Hicri 1120 (1708/1709) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 8.300 akçe idi ve köy İbrahim adında birine tahsis edilmişti.

Gürcü Türkolog Sergi Cikia, yayımlamış olduğu 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine düştüğü notta, Oskihati köyünün Rusça haritada "Oskyat" (Оският) şeklinde geçtiğini belirtmiştir. Sonraki kayıtlarda adına rastlanmayan Oskihati'nin tam olarak bilinmeyen bir tarihte köy olmaktan çıktığı anlaşılmaktadır.

## Kaynakça
James Harris (siyasetçi)

**James Howard Harris**, 3. Malmesbury Kontu, GCB, PC (25 Mart 1807 - 17 Mayıs 1889), 1820'den 1841'e kadar Viscount FitzHarris unvanıyla anılan, Viktorya Döneminde yaşamış İngiliz devlet adamıdır.

25 Mart 1807'de Londra'da, Malmesbury'nin 2. Kontu James Harris'in en büyük oğlu ve vârisi olarak doğdu. Özel eğitim aldıktan sonra, bir devlet okulu olan Eton College'a ve Oxford'daki Oriel College'a gitti ve 1828'de lisans derecesiyle mezun oldu. Mezuniyetini takip eden yıllarda Avrupa'yı dolaşarak aristokrat çevrelerle tanıştı ve daha sonra Fransa'nın III. Napolyon'u olacak Prens Louis Napolyon ile tanıştı.
Noah Williams

**Noah Oliver Williams** (d. 15 Mayıs 2000), hem İngiltere hem de Büyük Britanya adına yarışan İngiliz atlayıcıdır. 10 metre platform ve senkronize platform branşlarında uzmanlaşmıştır. Williams, 2024 Yaz Olimpiyatları'nda 10 metre platform dalında bronz madalya kazanan üçüncü Britanyalı atlayıcı oldu. Aynı olimpiyatlarda 10 metre senkronize platform yarışmasında partneri Tom Daley ile birlikte gümüş madalya aldı. Bu başarısıyla, Jack Laugher ve Daley'den sonra aynı olimpiyatta iki madalya kazanan üçüncü Britanyalı atlayıcı oldu.

Dünya ve Avrupa şampiyonalarında çok sayıda madalya kazanan Williams, ayrıca 2022 İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları'nda İngiltere adına katıldığı erkek ve karışık senkronize platform yarışmalarında şampiyonluk elde etti.

## Erken dönemi
Williams, Londra'nın Hackney bölgesindeki Hoxton mahallesindendir. Atlama sporunu ilk kez yaklaşık dokuz yaşındayken okuldayken denedi. Crystal Palace Diving kulübünün yetenek aradığını belirten bir broşür gördü ve başvurmaya karar verdi. Kabul edildi. Hackney Gençlik Spor Fonu'ndan destek aldı ve Hackney Spor Ödülleri'nde altı yıl boyunca ödüllendirildi. Şu anda London Aquatics Centre'da antrenmanlarını gerçekleştirmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
James Harris (atlet)

**James Harris** (d. 18 Eylül 1991), 400 metrede uzmanlaşmış Amerikalı bir kısa mesafe koşucusudur. 2013 Dünya Atletizm Şampiyonası'nda bayrak yarışında altın madalya kazanan ABD takımının bir parçasıydı.

Harris, bir koşucu olmasının yanı sıra aynı zamanda bir yüksek atlamacıydı. Florida State Seminoles atletizm takımında yarışan Harris, 2014 NCAA Division I Salon Atletizm Şampiyonası'nda 2,32 metrelik derecesiyle yüksek atlamada birinci oldu.

## Kaynakça
Ön bahçe

**Ön bahçe**, sokak ile bina veya evin önü arasındaki arazi kısmıdır. Ön bahçe duvar ve çitle çevrili veya açık olabilir. Beton, çimen, toprak, asfalt, döşeme ile kaplanabilir. Ön bahçe genellikle evin girişine giden yaya kaldırımı veya patika ile kesilir.
## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Arka bahçe
Aleksandr Kotov

**Aleksandr Aleksandroviç Kotov** (Алекса́ндр Алекса́ндрович Ко́тов;  - 8 Ocak 1981), Sovyet satranç büyükustası. 1952 ve 1954 Satranç Olimpiyatı'nda ülkesini temsil etmiştir.
Gazze Savaşı ile ilişkili şirketler listesi

Aşağıdaki listede, Gazze Savaşı sırasında İsrail'e silah, teknoloji ve lojistik destek sağlayan şirket ve kuruluşlar yer almaktadır. Bu firmalar; savaş uçakları, insansız hava araçları ve bombalardan bulut bilişim hizmetlerine, gözetim sistemlerinden askerî lojistiğe kadar çeşitli ürün ve hizmetler sunmaktadır. Sağladıkları donanım, yazılım veya altyapı, Gazze'de yürütülen askerî operasyonlarda yaygın biçimde kullanılmış; bu operasyonlar sonucunda çok sayıda sivilin hayatını kaybetmesine ve geniş çaplı yıkıma neden olmuştur. Birçok insan hakları örgütü, bu eylemleri olası savaş suçu kapsamında değerlendirmektedir.

## Şirketler

## Ayrıca bakınız
* Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar
* İsrail'in silah tedarikçisi ülkeler
* Nimbus Projesi

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
* 
* 
* 
* 
* 
*
Arka bahçe

**Arka bahçe**, bir bina veya konutun arkasındakı arazidir. İşlevsel olarak bodrum, yiyecek yetiştirme, oyun oynama, dinlenme yeri, evcil hayvan barındırma, çamaşırhane olarak kullanılabilir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Bahçe (alan)
* Ön bahçe
Yle TV1

**Yle TV1**, Yle'ye bağlı genel amaçlı bir televizyon kanalıdır. Kanal, 1 Ocak 1958 tarihinde kurulmuş olup ülkenin ikinci televizyon kanalı ve Yle'nin ana kanalıdır.

## Tarihçe
Kanal, 13 Ağustos 1957'de test yayınlarına başladı ve 1 Ocak 1958'de Suomen Televisio adıyla düzenli yayınlara başladı; bu kanal, Finlandiya'da faaliyet gösteren ikinci televizyon kanalı oldu. Yleisradio, 1964'te Tampere merkezli Tamvisio'yu devraldığında, Suomen Televisio'nun adı TV-ohjelma 1, Tamvisio'nun adı ise TV-ohjelma 2 oldu. 1970'lerde renkli yayına başladıklarında ise TV1 ve TV2 olarak yeniden markalandılar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yle TV2

**Yle TV2**, Yle'ye bağlı bir kültür televizyon kanalıdır. Kanal, 7 Mart 1965 tarihinde kurulmuş olup ağırlıklı olarak kültürel, dizi ve çocuk programları yayınlamaktadır.

Kanal, eski televizyon kanalları TES-TV (Tesvisio) ve Tamvisio'nun halefi olarak kamu hizmeti yayıncılığı yapmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Vedik Sanskrit

**Vedik Sanskrit**, veya basitçe **Vedik dil**, Hint-Avrupa dil ailesinin Hint-Aryan kolunda bulunan Sanskrit dilinin en eski öncülüdür. M.Ö. ikinci binyılın ortası ve M.Ö. birinci binyılı kapsayan süreçte derlenen Vedalar ve alakalı külliyatlarda bulunur.

Vedik Sanskrit diline ait kapsamlı bir yazılı külliyat günümüze kadar yaşamayı başarmış ve bu Ön Hint-Avrupa ve Ön Hint-Aryan tarihini anlamlandırmada önemli bilgi kaynaklarından biri olmuştur.

## Tarih

### Tarihsel Köken ve Süreç
Proto-Hint-İranî dilinin Proto-İranî ve Proto-Hint-Aryan'a ayrılışının, dilbilimsel ölçütlere göre, yaklaşık MÖ 1800 dolaylarında ya da daha önce gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Rigveda’nın en eski ilahilerinin derleniş tarihi kesin değildir; genellikle yaklaşık MÖ 1500’e tarihlenir. *Asko Parpola* (1988) ile *J. P. Mallory* (1998), Hint-Aryan ile İranî kolların ayrılma merkezini Tunç Çağı’na ait Baktriya–Margiyana Arkeoloji Bölgesi (BMAC) kültürüneyerleştirir. *Parpola* (1999) bu modeli ayrıntılandırır ve “Proto-Rigvedik” Hint-Aryanların yaklaşık MÖ 1700'de BMAC'a sızdığını ileri sürer. Ayrıca yaklaşık MÖ 1900'den itibaren Geç Harappa ufkunda erken Hint-Aryan varlığını ve yaklaşık MÖ 1700'den itibaren Pencap’a “Proto-Rigvedik” (Proto-Dardik) bir akının Gandhara Mezar Kültürü ile örtüştüğünü varsayar. Bu modele göre, Hint-Aryan grubunun içindeki Rigvedik dil, Dardik dillerinin doğrudan atasıdır.

Erken Vedik Sanskrit, klasik Sanskrit'e kıyasla çok daha az homojendi. Hinduizmin erken Upanişadlarında ve geç Vedik literatürde kullanılan dil, klasik Sanskrit'e yaklaşır. Vedik Sanskrit'in geç biçiminin Klasik Sanskrit olarak biçimselleştirilmesi, Pāṇini'nin Aṣṭādhyāyī'sine; ve ayrıca Patañjali'nin Mahābhāṣya'sı ile Patañjali'den önce yazılmış olan Kātyāyana'nın şerhine atfedilir. Hindistan'ın yerli hükümdarlarının bilinen en eski epigrafik kayıtları Prakrit dilindedir. Başlangıçta tüm Hindistan'da epigrafik dil ağırlıklı olarak Prakrit idi; Sanskrit ise ilk kez yaklaşık MÖ 1. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Kuzey Hindistan yazıtlarında görülür. Zamanla Sanskrit, ülkenin tüm bölgelerinde Hint epigrafisinde Prakrit'i tedricen dışlamıştır.

## Kaynakça
Tampere Tatar Cemaati

**Tampere Tatar Cemaati** () veya eskiden **Tampere İslam Cemaati** (*Tampereen islamilainen seurakunta*), Finlandiya'nın Tampere kentinde yerel Tatarlardan oluşan bir İslami cemaattir. 1943 yılında kurulmuş olup merkezi Hämeenkatu Caddesi üzerindedir.

## Tarihçe
Tampere'deki ilk nesil Tatarlar, şehirlerinde kendi cemaatlerini kurmayı, böylece bir araya gelip ibadet edebilecekleri, kendi okul eğitimlerini yürütebilecekleri ve genel olarak dillerini ve kültürlerini koruyabilecekleri uzun zamandır arzuluyorlardı. Cemaat kurulmadan önce, Tampere'deki Tatarlar Suomen muhamettilainen seurakunta'ya (Finlandiya Müslüman Cemaati) mensuptu. Daha sonra, ana binası Helsinki'de Fredrikinkatu'da bulunan Finlandiya İslam Cemaati adını aldı. Ayrıca, Tampere Türkler Birliği (Tampere Turkkilainen Yhdistys) o dönemde onlar için önemliydi.

Ekim 1942'de Satakunnankatu 4'te (Tampere'de bir sokak) bir yer satın aldılar. Tampere İslam Cemaati, 1943'te tescil edildi.

Büyük bir mali destekçi ve ilk başkan, Ömer Sali adlı Tatar bir iş adamıydı. Cemaatin en önemli imamı Habiburrahman Şakir'di.

İsmi 2019 yılında Tampere Tatar Cemaati olarak değiştirildi. Resmi adresi Hämeenkatu 29 A 9'dur.

Cemaat, cemaatindeki ölenler için Kalevankangas (Tampere) ve Vatiala (Kangasala) olmak üzere iki mezara sahiptir.

## Başkanlar listesi
* Vahit Vafin (2014-günümüze)
* Altan Kadir (2010-2013)
* Esad Beyulat (1984-2010)
* Semihullah Vafin (1951-1983)
* Ömer Sali (1943-1951)

## Kaynakça

## Ek okuma

* Muazzez Baibulat: *The Tampere Islamic Congregation: the roots and history*. Gummerus Kirjapaino Oy, 2004.
Kir Nehri

**Kir Nehri** (**), Arnavutluk'un kuzeyindeki bir nehirdir. Prokletiye Dağları'nda doğan akarsu, İşkodra'nın güneyinde Drin'e katılır.
Gökbora

**Gökbora**, Roketsan tarafından geliştirilmiş Türkiye'nin uzun menzilli görüş ötesi (BVR) hava-hava füzesidir. IDEF 2025 fuarında ilk kez tanıtılmış olup, hem KAAN hem de KIZILELMA platformlarının iç istasyonlarına entegre edilmek üzere tasarlanmıştır.

## Geliştirme ve iş birlikleri
IDEF 2025 kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), ASELSAN ve ROKETSAN arasında Gökbora'ya ait AESA arayıcı başlık ve veri bağı geliştirme sözleşmesi imzalanmıştır.

## Tanıtım
Roketsan Genel Müdürü Murat İkinci fuar sırasında Gökbora'nın 100 deniz milinin üzerindeki menzili sayesinde üstün hava-hava kabiliyetine sahip olduğunu ve KAAN ile KIZILELMA platformlarının iç istasyonundan fırlatılacağını belirtmiştir.

## Teknik özellikler
* Tür: Görüş ötesi havadan havaya füze (BVR)   
* Menzil: 100+ deniz mili (185&#8239;km+)  
* Motor: Katı yakıtlı ramjet  
* Güdüm: INS + veri bağı  
* Ağırlık: 200&nbsp;kg (tahmini)
* Uzunluk: 3,75 m  
* Harp Başlığı: Yüksek patlayıcılı parça tesirli
* Hız: Mach 4+ (bilinen hız)
* Arayıcı başlık: AESA radar (RF)  
* Platformlar: TUSAŞ Kaan, Baykar Bayraktar Kızılelma 
* Muadil: Avrupa'nın ileri füzelerinden olan Meteor ile benzer teknolojik özelliklere sahiptir.

## Kullanıcı ülkeler
*  (gelecekte)

## Kaynakça
Paralı Asker (film)

***Paralı Asker***, yönetmenliği Alan Bridges tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Robert Shaw ve Sarah Miles'ın yer aldığı 1973 çıkışlı Birleşik Krallık yapımı sinema filmi. Film, 26. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ivica Horvat

**Ivan** "**Ivica**" **Horvat** (16 Temmuz 1926 – 27 Ağustos 2012), defans pozisyonunda görev yapmış Hırvat asıllı Yugoslav millî futbolcu ve teknik direktördür.

Profesyonel futbolculuk kariyerine 1945 yılında Dinamo Zagreb kulübünde başladı.

## Dış bağlantılar
*
Hatay Halk Partisi

**Hatay Halk Partisi**, 1930'ların ortalarında Hatay Sancağı bölgesinde ortaya çıkan, 1937'de resmiyet kazandığı kabul edilen ve 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye katılması sürecinde etkin rol oynayan yerel siyasi örgütlenmedir. Parti, dönemin siyasetinde Türkiye yanlısı çizgiyi temsil eden önemli aktörlerden biri olarak değerlendirilir.

## Özet
Hatay Halk Partisi, özellikle 1937–1939 döneminde Hatay'daki Türkiye yanlısı siyaseti örgütleyen yapıların başında gelmiştir. Hatay Devleti ilanı (2 Eylül 1938) ile birlikte partiye bağlı vekillerin mecliste etkili olduğu, 29 Haziran 1939'da Anavatana katılma sürecinde parti ögelerinin hızla Türkiye siyaset kurumlarına entegre olduğu kaynaklarda belirtilir.

## Tarihçe
Hatay'da 1930'ların ortasından itibaren artan siyasal hareketliliğin bir sonucu olarak, Türk topluluklarını temsil eden yerel liderler arasında örgütlenme çabaları görülmüştür. Bu çerçevede ilk biçimleri 1934 civarında görülen yapı, 1937'de daha resmî bir parti kimliğine bürünmüş ve Hatay Halk Partisi adını almıştır.

Partinin kuruluşunda ve örgütlenmesinde öne çıkan isimler arasında Abdülgani Türkmen gibi meclis ve yerel liderler sayılmaktadır.

## Hatay Devleti dönemi (1938–1939) ve parti etkisi
Hatay Devleti'nin kısa süresi içinde (2 Eylül 1938–29 Haziran 1939) Hatay Halk Partisi, mecliste Türkiye yanlısı temsilcilerin örgütlenmesine katkı sağlamış; parti ögeleri anavatana katılma sürecinde etkin rol oynamıştır.

Anavatana katılma kararının ardından parti örgütü büyük oranda Türkiye'deki siyasi yapılarla bütünleşmiş ve bağımsız parti varlığı son bulmuştur.

## Örgüt ve yapılanma
Parti merkez örgütü olarak Antakya çevresinde yoğunlaşmış; İskenderun, Kırıkhan gibi yerel teşkilatlar üzerinden faaliyet yürütmüştür. Parti, dönemin kurumları ve toplumsal örgütlerle (ör. Halkevleri) temas hâlindeydi.

## Notlar
(Önemli: Hatay Halk Partisi ile ilgili bilgiler büyük ölçüde dönemin yerel kaynakları, yüksek lisans tezleri ve akademik makalelerden derlenmiştir. Parti belgelerinin sınırlı olması nedeniyle bazı ayrıntılar ikincil kaynaklara dayanmaktadır.)

## Kaynakça

## Ek kaynaklar / Bibliyografya
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar
* CTAD makalesi (PDF)
* Balcı makalesi (PDF)
* ATAM Dergisi makalesi (PDF)
Nogay Bölgesi, Dağıstan

**Nogay İlçesi** ( ;  *Nogay rayonu)*, Rusya'nın Dağıstan Cumhuriyeti'ndeki kırk bir bölgeden biri olan idari  bir bölgedir (rayon). Bölgede yaşayan **[[Nogaylar|Karanogay]]**lardan adını almıştır. Nogay Bölgesi, Dağıstan'ın kuzeyinde yer almaktadır. Bölge  alana sahiptir. Bölgenin merkezi bir kırsal yerleşim yeri (*selo*) olan Terekli-Mekteb'dir. 2010 Nüfus Sayımı itibarıyla, ilçenin toplam 22.472 olan nüfusun %35,6'sını Terekli-Mekteb nüfusu oluşturmaktadır.

Bölge kabaca dikdörtgen şeklindedir ve Dağıstan'ın kuzeybatı köşesinde yer alır. Dağıstan'ın büyük bir kısmı dağlık olmasına rağmen bölge çoğunlukla kuru bozkırdır. Doğusunda Tarumov Bölgesi onu Hazar Denizi'nden ayırır. Güneyinde Çeçenistan, batısında Stavropol Krayı ve kuzeyinde Kalmukya bulunur. 2010 sayımına göre nüfus 22.472 olup, bunun %87,0'ı Nogaylar, %8,1'i Darginler, %1'i Ruslar, %0,9'u Çeçenler, %0,5'i Kazaklar, %0,4'ü Kumuklar, %0,2'si Tatarlar, %0,2'si Avarlar, %0,1'i Laklar ve %0,1'i Kabardeylerden oluşmaktadır . Aynı sayımda Rusya Federasyonu'nda 103.660 Nogay yaşadığı bildirilmiştir. Bunlar, bir zamanlar büyük bir devlet olan Nogay Ordası'nın kalıntılarıdır. 1928'de kurulmuş, 1938'de Stavropol Krayı'na transfer edilmiş ve 1957'de Dağıstan'a geri dönmüştür. 1966'da adı Karanogay'dan Nogay'a değiştirilmiştir.

## İdari ve belediye statüsü
İdari bölünmeler çerçevesinde, Nogay Bölgesi Dağıstan Cumhuriyeti'ndeki kırk bir bölgeden biridir. Bölge, on yedi kırsal yerleşim yerini kapsayan beş selsovyet'e ayrılmıştır. Belediye bölümü olarak, bölge **Nogaysky Belediye Bölgesi** olarak dahil edilmiştir. Beş selsoviet'i, belediye bölgesi içindeki on kırsal yerleşim yeri olarak dahil edilmiştir. Terekli-Mekteb *[[Köy|selosu]]*, hem idari  hem de belediye  bölgesinin idari merkezi olarak hizmet vermektedir.

## Kaynakça
Ömer Kutluay

**Ömer Kutluay** (d. 27 Mart 2009, İstanbul), oyun kurucu pozisyonunda oynayan Türk basketbolcu. Liga ACB ve EuroLeague ekiplerinden Real Madrid'in altyapısında forma giymektedir. Türk millî basketbolcu İbrahim Kutluay'ın oğludur.

## Altyapı kariyeri
Kutluay, basketbola beş yaşında babasının spor okulunda başladı. 13 yaşında Anadolu Efes altyapısına katılarak Türkiye U-14 Şampiyonası'nı kazandı ve Turnuvanın En Değerli Oyuncusu seçildi. 2023 yılında Real Madrid'e transfer olan Kutluay, aynı yıl İspanya U-16 Şampiyonası finalinde Barcelona'ya karşı 10 sayı, 4 ribaund ve 3 asistlik performansıyla şampiyonlukta katkı sağladı.

## Milli takım kariyeri
2024 ve 2025 yıllarında FIBA 16 Yaş Altı Avrupa Şampiyonası'nda Türkiye'yi temsil eden Kutluay, her iki turnuvada da takımının en skorer ismi oldu.

## Kişisel hayatı
27 Mart 2009'da Beşiktaş, İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Kutluay'ın babası millî basketbolcu İbrahim Kutluay, annesi ise model ve sunucu Demet Şener'dir.

## Kaynakça
Terekli-Mekteb

**Terekli-Mekteb** (,  *Terekli Mekteb*) Rusya'nın Dağıstan Cumhuriyeti'nin Nogay Bölgesi'de yer alan kırsal bir yerleşim yeri (selo) ve idari merkezidir. 2010 nüfus sayımına göre 7.993 kişi yaşamaktadır.

Aralık 1942'de Alman kuvvetleri tarafından ele geçirilen bölge, Nazi Almanyası'nın ilerlediği en uç nokta oldu. Ocak 1943'te geri alındı.

## Kaynakça
Yahia Fofana

**Yahia Fofana** (d. 21 Ağustos 2000), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. Süper Lig ekiplerinden Çaykur Rizespor'da forma giymektedir.

## Başarıları
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon

## Dış bağlantılar
*
Ghislain Konan

**Ghislain Konan** (d. 27 Aralık 1995), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Segunda División ekiplerinden Burgos CF'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon
;Al-Nassr
* Arap Kulüpler Şampiyonlar Kupası: 2023
Wilfried Singo

**Wilfried Stephane Singo** (d. 25 Aralık 2000), defans pozisyonunda oynayan Fildişi Sahilli millî futbolcudur. Süper Lig takımlarından Galatasaray'da forma giymektedir.

## Kulüp kariyeri

### Erken kariyeri
Denguélé'nin altyapısından yetişen Singo, 2019 yazında Torino'ya katıldı ve Federico Coppitelli'nin antrenörlüğünü yaptığı 19 yaş altı takımında yer aldı. Başlangıçta stoper olarak görev yapan oyuncu, sezon boyunca giderek sağ bek pozisyonuna kaydırıldı.

### Torino
1 Ağustos 2019'da Singo, Walter Mazzarri yönetimindeki Torino ile Debreceni'yi 4-1 yendikleri UEFA Avrupa Ligi maçında ilk kez A takımda forma giydi. 27 Haziran 2020'de Cagliari'ye karşı 4-2 yenildikleri deplasman maçında kulüp ile Serie A'da ilk kez forma giydi. Kulüpteki ilk maçında, sezonun sondan bir önceki haftasında Roma ile evinde oynanan maçta ilk golünü attı.

### Monaco
17 Ağustos 2023'te Singo, Ligue 1 takımlarından Monaco'ya açıklanmayan bir ücret karşılığında resmi olarak katıldı ve Monégasque kulübüyle beş yıllık sözleşme imzaladı. 22 Ekim 2024'te, Red Star Belgrade'yi 5-1 yendikleri maçta ilk Şampiyonlar Ligi golünü ve asistini kaydetti.

### Galatasaray
27 Ağustos 2025 tarihinde Süper Lig takımı Galatasaray, Singo'nun transferi konusunda kulübü ile resmî görüşmelere başladığını duyurdu. Ertesi gün yapılan açıklamada, Singo'nun 30.7 milyon euro bonservis bedeli karşılığında Galatasaray'a 5 yıllık sözleşmeyle transfer olduğu açıklandı. 30 Ağustos'ta Süper Lig’in 4. haftasında iç sahada oynanan ve Çaykur Rizespor’un 3-1 mağlup edildiği karşılaşmada oyuna yedekten girerek kulüpteki ilk resmi maçına çıktı. 14 Mart 2026 tarihinde Süper Lig’de, Ali Sami Yen Spor Kompleksi’nde oynanan karşılaşmada Galatasaray’ın Başakşehir’i 3-0 mağlup ettiği maçta açılış golünü atarak kulüpteki ilk golünü kaydetti.

## Milli takım kariyeri
Singo, 2018 yılında 2019 Afrika U-20 Kupası elemeleri maçlarında Fildişi Sahili U20 takımını temsil etti. 5 Haziran 2021 tarihinde Burkina Faso'yu 2-1 yendikleri dostluk maçında Fildişi Sahili millî futbol takımı formasını ilk defa giydi.

Singo, 2020 Yaz Olimpiyatları'nda Fildişi Sahili millî takımının bir üyesiydi ve erkekler futbol turnuvasında ülkesinin çeyrek finale yükselmesinde dört maçta forma giydi.

Aralık 2023'te Singo, Fildişi Sahili'nin 2023 Afrika Uluslar Kupası kadrosuna seçildi ve turnuvayı kazandı.

## Oyun tarzı
Singo, daha önce sağ kanat bek ve sağ bek olarak oynamış olsa da, şu anda ağırlıklı olarak stoper olarak oynuyor. Singo dikkat çekici bir hız ve güce sahip olmasının yanı sıra iyi bir bireysel tekniğe de sahiptir.

## Kariyer istatistikleri

### Kulüp

### Milli takım

## Başarıları
;Fildişi Sahili
* Afrika Uluslar Kupası: 2023
;Bireysel
* *The Athletic* Ligue 1 Sezonun En İyi Takımı: 2023–24

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
*
*
Gideon Jung

**Gideon Jung** (d. 12 Eylül 1994), Alman profesyonel futbolcu. Defansif Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. Süper Lig ekiplerinden Kayserispor'da forma giymektedir.

## Kariyer İstatistikleri

## Başarıları
;Almanya U-21
* Avrupa 21 Yaş Altı Futbol Şampiyonası: 2017

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
Karim Konaté

**Karim Konaté** (d. 21 Mart 2004), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Bundesliga (Avusturya) ekiplerinden Red Bull Salzburg]'da forma giymektedir.

## Başarıları
;ASEC Mimosas
* Ligue 1: 2020–21
;Red Bull Salzburg
* Bundesliga (Avusturya): 2022–23
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon

## Milli Takım golleri

## Kaynakça
Bilişsel savaş

**Bilişsel savaş** (İngilizce: *Cognitive warfare*), bireylerin ve toplumların algı, dikkat, hafıza, muhakeme ve karar alma süreçlerini hedef alan, düşman unsurların psikolojik, teknolojik ve enformasyon temelli yöntemlerle zihinsel işleyişe müdahale ettiği saldırı türüdür. NATO ve çeşitli ülkeler tarafından kara, deniz, hava, uzay ve siber alanın ardından **altıncı savaş (harp) sahası** olarak tanımlanır.

## Tanım
Bilişsel harp, düşman hedefin ne düşündüğünü değil, nasıl düşündüğünü değiştirmeyi amaçlar. Bu kapsamda hedefin algılarını bozmak, rasyonel muhakemesini zayıflatmak, ortak hakikat zeminini yıkmak ve toplumsal dayanıklılığı kırmak için çok katmanlı teknikler kullanılır.

## Kullanılan yöntemler

* Dezenformasyon kampanyaları
* Bilgi kirliliği ve enformasyon aşırı yüklemesi
* Sosyal medya algoritmalarının manipülasyonu
* Derin sahte (deepfake) içerikler
* Bot ağları ve sahte kullanıcı profilleri
* Psikolojik harekât teknikleri

## Küresel bağlam

* **NATO**: Bilişsel harp konseptini doktrinine entegre etmeyi tartışmakta, eğitim ve tatbikatlarda bu senaryoları işlemektedir.
* **Rusya**: Hibrit savaş stratejilerinde bilgi operasyonlarını ve algı yönetimini yoğun biçimde kullanmaktadır.
* **Çin**: “Algoritmik bilişsel savaş” modeliyle yapay zekâ ve büyük veriyi kullanarak hedef bireyleri mikro-ölçekte yönlendirmeyi amaçlamaktadır.

## Eleştiriler
Bilişsel harp faaliyetleri, etik açıdan tartışmalı olup, hedef toplumların iç işlerine müdahale, ifade özgürlüğü ihlali ve demokratik süreçlerin bozulması gibi eleştirilerle karşılaşmaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Dezenformasyon
* Siber savaş

## Kaynakça
Jérémie Boga

**Jérémie Boga** (d. 3 Ocak 1997), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Orta saha mevkiinde görev almaktadır. Ligue 1 ekiplerinden Nice'de forma giymektedir.

## Milli Takım golleri

## Başarıları
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon
Oumar Diakité

**Oumar Diakité** (d. 20 Aralık 2003), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Ligue 2 ekiplerinden Reims'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Reims
* Coupe de France finalisti: 2024–25
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon

## Milli Takım golleri

## Kaynakça
Charles Folly Ayayi

**Charles Folly Ayayi** (d. 21 Aralık 1990), Togo asıllı Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. Ligue 1 (Fildişi Sahili) ekiplerinden ASEC Mimosas'da forma giymektedir.

## Başarıları
;RC Abidjan
* Ligue 1 (Fildişi Sahili): 2019–20
* Taça de Moçambique: 2023
;ASEC Mimosas
* Ligue 1 (Fildişi Sahili): 2022–23
* Fildişi Sahili Kupası: 2023
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon
İokaste kompleksi

Psikanalitik teoride **İokaste** **kompleksi**, bir annenin oğluna karşı duyduğu ensest cinsel arzu olarak tanımlanır.

Raymond de Saussure, bu terimi psikanalizdeki mantıksal karşılığı olan Oidipus kompleksine benzetme yoluyla 1920'de ortaya attı. Kavram, özellikle babanın olmadığı durumlarda yaygın olan, baskıcı ama cinsel olmayan anne sevgisi de dâhil olmak üzere farklı bağlanma derecelerini kapsamak için kullanılabilir.

## Kökenleri
İokaste kompleksi adını, oğlu Oidipus ile bilmeyerek evlenen ve sonunda intihar eden Thebai Kraliçesi İokaste'den alır. İokaste kompleksi, bir çocuğun ebeveynine/ebeveynlerine karşı cinsel arzu duyduğu Oidipus kompleksine benzemektedir.

Kavram genelleme niteliğindedir, çünkü orijinal hikâyede Oidipus ve İokaste evlendiklerinde anne-oğul olduklarının farkında değillerdi. Modern bağlamlardaki kullanımda ise, anne-oğul olduğunu kesin olarak bilen kişiler kastedilir.

## Analitik tartışma
Theodor Reik, çocukluğunda ebeveynlerinden yeterli ilgiyi görmeyen ve bunun yerine çocuğuna aşırı ilgi gösteren "İokaste'yi", nevrozun başlıca kaynağı olarak görmüştür.

George Devereux ise çocuğun Oidipus kompleksinin, önceden var olan ebeveyn kompleksi (İokaste/Laius) tarafından tetiklendiğini öne sürmüştür.

Eric Berne, Oidipus kompleksinin diğer (ebeveyn) yönünü de inceleyerek, "annesinin İokaste rolünü oynayabileceği bir oğlu olmadığında, annenin kızının erkek arkadaşıyla birlikte olması" gibi ilgili aile dramlarına dikkat çekmiştir.

Bracha L. Ettinger, İokaste kompleksi ve Laius kompleksi kavramlarını feminist bir biçimde dile getirerek, İokaste'ye, anneliğe, kadınlığa ve anne-çocuk ilişkileri bağlamında Oidipus/kastrasyon modeline dair klasik psikanalitik algıyı eleştirmektedir.

## Kültürel benzerlikler

* Yunan trajedisi *The Persians'ta* Atossa'nın rüyalarında İokaste kompleksiyle mücadele ettiği tasvir edilmiştir.
* Bazı Amerikan halk masallarında, İokaste gibi, oğullarına karşı annelik arzusunu dile getiren figürler sıklıkla yer alır.

## Kaynakça

## İleri okuma

* ‬
* ‬
Jean Thierry Lazare

**Jean Thierry Lazare** (d. 7 Mart 1998), Fildişi Sahilli profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. Pro League ekiplerinden Standard Liège'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Union SG
* Belçika Kupası: 2023–24
;Fildişi Sahili
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Şampiyon
Alhassan Yusuf

**Alhassan Yusuf** (d. 20 Temmuz 2000), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır. MLS ekiplerinden New England Revolution'da forma giymektedir.

## Başarıları
;IFK Göteborg
* İsveç Kupası: 2019–20
;Royal Antwerp
* Pro League: 2022–23
* Belçika Kupası: 2022–23
* Belçika Süper Kupası: 2023
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti
Bruno Onyemaechi

**Bruno Onyemaechi** (d. 3 Nisan 1999), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Super League (Yunanistan) ekiplerinden Olympiacos FC'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Olympiacos
* Super League (Yunanistan): 2024–25
* Yunanistan Kupası: 2024–25
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti
Herwen

**Herwen**, Hollanda'nın Gelderland ilinde, Zevenaar belediyesine bağlı bir köydür. 2021 itibarıyla nüfusu 1 060'dır.

## Tarihçe
Herwen ilk olarak 1. yüzyılda Carvio ad Molem adıyla anılmıştır. Bu ad, Romalı bir askerin mezar taşında geçmektedir.  
1348'de bölgeye inşa edilen Ter Cluse kalesi 1598'de yıkılmıştır ve 1652'de bu kalenin yerine bir malikâne (Huis Aerdt) yapılmıştır; bugün hâlâ ayaktadır.

## Coğrafya
Köy Waal Nehri yakınlarında, 5,55&nbsp;km² alana yayılan, deniz seviyesinden 13 metre yüksekte yer almaktadır.

## Ulaşım
Herwen, tarihsel olarak 1818 yılına kadar bağımsız bir belediyeydi; sonrasında Herwen en Aerdt ve Pannerden bölgelerine dahil edilmiştir.  
Bugün Zevenaar üzerinden bölgesel kara yollarıyla bağlantılıdır.

## Gezilecek yerler
* Huis Aerdt – 1652 yılında inşa edilmiş, tarihi malikâne; Orta Çağ kalıntılarının üzerine kurulmuştur.  
* Arkeolojik alan (Carvium) – Roma dönemine ait kale yerleşimi; yerel Roma dönemi savunma hattının bir parçası olarak arkeolojik kalıntılar barındırmaktadır.

## Kaynakça
Olorunleke Ojo

**Olorunleke Ojo** (d. 17 Ağustos 1995), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. Wolwalo'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Giwa
* Nijerya Ulusal Ligi: 2013
;Akwa United
* Nijerya Federasyon Kupası: 2017
;Enyimba
* Nijerya Profesyonel Futbol Ligi: 2022–23
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti
Stanley Nwabali

**Stanley Nwabali** (d. 10 Haziran 1996), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Kaleci mevkiinde görev almaktadır. Premiership ekiplerinden Chippa United FC'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti
Terem Moffi

**Terem Moffi** (d. 25 Mayıs 1999), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Forvet mevkiinde görev almaktadır. Ligue 1 ekiplerinden OGC Nice'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti

## Milli Takım golleri
Néstor Senra

**Néstor Senra** (d. 4 Ocak 2002), Ekvator Gineli profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Segunda Federación ekiplerinden RC Recreativo de Huelva'da forma giymektedir.

## Dış bağlantılar
*
Suchinda Kraprayoon

**Suchinda Kraprayoon** (, ; 6 Ağustos 1933 - 10 Haziran 2025), Taylandlı asker ve siyasetçi. 23 Şubat 1991 Tayland askeri darbesine liderlik etti. Darbe sonrasında kurulan "Ulusal Barışı Koruma Konseyi" adlı cuntanın üyeleri arasında yer aldı. Darbeden bir yıl sonra, 7 Nisan 1992'de başbakan olarak atandı. Bu atama, büyük çaplı protestolara yol açtı ve protestoların şiddetle bastırıldığı "Kara Mayıs" olaylarına neden oldu. Protestoların artması nedeniyle 24 Mayıs 1992'de istifa etmek zorunda kaldı.

## Kaynakça
Calvin Bassey

**Calvin Bassey** (d. 31 Aralık 1999), Nijeryalı profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Premier League ekiplerinden Fulham FC'de forma giymektedir.

## Başarıları
;Rangers
* Scottish Premiership: 2020–21
* Scottish Cup: 2021–22
* UEFA Avrupa Ligi finalisti: 2021–22
;Ajax
* KNVB Cup finalisti: 2022–23
;Nijerya
* 2023 Afrika Uluslar Kupası: Finalisti
Federico Bikoro

**Federico Bikoro** (d. 17 Mart 1996), Ekvator Gineli profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır.

## Milli Takım golleri
Jannick Buyla

**Jannick Buyla** (d. 6 Ekim 1998), Ekvator Gineli profesyonel futbolcu. Orta Saha mevkiinde görev almaktadır.

## Milli Takım golleri

## Dış bağlantılar
*
Groot-Ammers

**Groot-Ammers**, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Molenlanden belediyesine bağlı bir köydür. Schoonhoven kasabasının yaklaşık 3 kilometre güneybatısında, Lek Nehri kıyısında konumlanmıştır. Groot-Ammers, tarihi ve doğal güzellikleriyle tanınan Alblasserwaard bölgesinde yer alır.

## Tarihçe
Groot-Ammers, tarih boyunca Alblasserwaard bölgesinde önemli bir yerleşim yeri olmuştur. Köyün gelişimi, özellikle Lek Nehri'ne yakınlığı sayesinde tarım ve ticaretle desteklenmiştir. Bölgenin tarihi yapıları ve geleneksel mimarisi, köyün geçmişine dair önemli ipuçları sunmaktadır.

## Coğrafya
Groot-Ammers, Hollanda'nın güneybatısında, Güney Hollanda ilinde, Molenlanden belediyesi sınırları içinde yer alır. Köy, Lek Nehri'nin kıyısında konumlanmış olup, Alblasserwaard adlı geniş ve verimli tarım alanlarının ortasında bulunmaktadır. Bölgenin alçak rakımı ve kanallar ağı, tipik Hollanda peyzajını yansıtır.

## Nüfus
2024 yılı itibarıyla Groot-Ammers'in nüfusu yaklaşık 4.455 civarındadır. Köy, sakinlerine kırsal bir yaşam sunarken, aynı zamanda çevre belediyelere ulaşım imkânlarıyla da bağlantılıdır.

## Gezilecek yerler
Groot-Ammers'te ziyaretçilerin ilgisini çeken tarihi kiliseler, rıhtımlar ve doğal yürüyüş alanları bulunmaktadır. Lek Nehri boyunca uzanan patikalar, doğa yürüyüşü ve bisiklet sürmek için ideal rotalar sunar. Köyde ayrıca yerel kültürün sergilendiği festivaller ve etkinlikler düzenlenmektedir.

## Kaynakça
Kazeem Olaigbe

**Kazeem Aderemi J Olaigbe** (d. 2 Ocak 2003), Orta saha pozisyonunda oynayan Nijerya asıllı Belçikalı profesyonel futbolcudur. Süper Lig ekiplerinden Trabzonspor'dan kiralık olarak Konyaspor forması giymektedir.

## Kulüp kariyeri
Belçika'nın başkenti Brüksel'de doğan futbolcu, altyapı kariyerine Belçika'nın köklü takımlarından RSC Anderlecht'te başladı. 2019 yılının yazında Premier League takımlarından Southampton'la 4 yıllık sözleşme imzaladı.

27 Haziran 2022'de Scottish Premier League takımlarından Ross County FC'ye kiralık olarak gönderildi. 31 Ocak 2023'te Southampton'a geri dönen futbolcu sezon sonuna kadar EFL League Two takımlarından Harrogate Town'a kiralandı.

29 Ağustos 2023'te Pro League takımlarından Cercle Brugge ile 2 yıllık sözleşme imzaladı.

3 Şubat 2025'te Ligue 1 takımlarından Rennes ile 4,5 yıllık sözleşme imzaladı.

### Trabzonspor
7 Ağustos 2025 tarihinde Süper Lig takımlarından Trabzonspor ile 5 yıllık sözleşme imzaladı. Trabzonspor formasıyla ilk maçına, 11 Ağustos 2025 tarihinde oynanan Kocaelispor maçında çıktı.

### Konyaspor
5 Şubat 2026 tarihinde satın alma opsiyonu ile kiralık olarak Konyaspor'a transfer oldu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
José Elo

**José Elo** (d. 21 Ekim 2000), Ekvator Gineli profesyonel futbolcu. Defans mevkiinde görev almaktadır. Liga II ekiplerinden CSMS Iași'de forma giymektedir.

## Milli Takım golleri
José Machín

**José Machín** (d. 14 Ağustos 1996), Ekvator Gineli profesyonel futbolcu. Orta saha mevkiinde görev almaktadır.

## Dış bağlantılar
*
YSES 1

**YSES 1**, **TYC 8998-760-1** olarak da bilinir, Musca takımyıldızında, Dünya'dan 310 ışık yılı uzaklıkta bulunan, yaklaşık 27 Myr yaşında, kütlesi Güneş'in 1,00±0,02 katı olan genç bir yıldızdır.

## Gezegen sistemi
Yıldızın yörüngesinde dönen iki dev gök cismi bulunmaktadır. Avrupa Güney Rasathanesi'nden Very Large Telescope, SPHERE cihazını kullanarak iki gök cismini fotoğraflayarak, Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dönen birden fazla gök cisminin ilk doğrudan görüntüsünü elde etmiştir.

## Kaynakça