Antoninus Yol Rehberi

**Antoninus Yol Rehberi** (, "İmparator Antoninus'un Yol Güzergâhı"), Roma İmparatorluğu'nun ana yolları üzerindeki durak noktaları ile mesafeleri kaydeden bir *[[Itinerarium|itinerarium]]*'dur (yol rehberi). Büyük ölçüde resmî belgelere, muhtemelen Augustus döneminde yapılan bir yol araştırmasına dayanan bu eser, Roma İmparatorluğu'nun yollarını ayrıntılı biçimde tanımlar. Günümüze ulaşan bu tür kayıtların azlığı göz önüne alındığında, tarihî açıdan son derece değerli bir belge niteliği taşır.

Antoninus Yol Rehberi'nin yazarı veya derlenme sürecine dair neredeyse hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Günümüze ulaşan pek çok el yazması mevcuttur; bunların en eski sekizi, Karolenj Rönesansı'nın başlangıcından sonraki 7. ila 10. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir. Eserin adı, 2. yüzyıl imparatoru Antoninus Pius'a atıfta bulunsa da, tüm versiyonların kökeni 4. yüzyıl başlarında Diocletianus'un hükümdarlığının son dönemine dayanmaktadır. Eğer bir himayedarı varsa, bunun en olası adayı, imparator Caracalla olmalıdır.

## ''Iter Britanniarum''
Rehberin Britanya bölümü, *Iter Britanniarum* (Britanya Yolları) olarak bilinir ve Roma Britanyası'nın bir tür "yol haritası" niteliği taşır. Belgede, farklı coğrafi bölgelere ait 15 ayrı güzergâh listelenmiştir.

Rehberde mesafeler Roma mili cinsinden ölçülür. Bir Roma mili, 1.000 Roma adımına (sol ve sağ adımların toplamı) eşittir. Bir Roma adımı, iki adımdan (önce sol, sonra sağ) oluşur ve geleneksel olarak 5 Roma ayağı (yaklaşık 0,296 metre) olarak kabul edilir. Bu hesapla, bir Roma milinin uzunluğu 1.480 metre (yaklaşık 0,92 İngiliz mili) olarak bulunur.

### Örnekler
13 numaralı güzergâh üzerindeki antik yerleşimlerin Latince -den hali (ablativus) ile yazılışları aşağıda verilmiştir. Bunların ardından, bu yerlerin günümüzdeki karşılıklarına dair muhtemel isimler (ancak kesinlikle resmî olmayan) sunulmuştur. Ancak, transkripti hazırlayan kişinin bir kaydı atlaması nedeniyle, toplam adım sayısı ile konumlar arası adımların toplamı birbiriyle uyuşmamaktadır.

Aşağıda, 14 numaralı güzergâh üzerindeki antik yerleşimlerin orijinal Latince adları ile birlikte, bu adların günümüzdeki muhtemel karşılıkları (kesin olmamakla birlikte) listelenmiştir.

### Kafa karıştırıcı bir faktör
*De Situ Britanniae* (yaklaşık 1749'da ortaya çıkarılıp 1757'de yayımlandı), Charles Bertram tarafından üretilen sahte bir belgeydi. Bu eser, Roma Britanyası hakkında *Antoninus Yol Rehberi*  ile örtüşen ancak zamanla çelişen "rota listeleri" de dahil olmak üzere pek çok yanıltıcı bilgi içeriyordu. Belgenin gerçekliği, 1845 yılına kadar ciddi biçimde sorgulanmadı ve 19. yüzyılın sonlarına kadar akademik çalışmalarda güvenilir bir kaynak olarak kabul gördü. Üstelik bu sahte veriler, General Roy ve diğer haritacıların belgeyi *Antoninus Yol Rehberi* ile eş değerde görmesi nedeniyle, Britanya Harita Dairesi'nin resmî haritalarına bile işlendi.

Günümüzde artık bir kaynak olarak anılmıyor olsa da, içerdiği hatalı bilgiler geçmiş çalışmalardan ve modern eserlerden tamamen temizlenmedi. Öyle ki, belgenin gerçek dışılığı kanıtlanmış olmasına rağmen, tarihçiler ve arkeologlar hâlâ bu verilerin izlerini takip etmek zorunda kalıyor.

Thomas Reynolds gibi bazı yazarlar, belgenin sahteliğini açıkça sorgulamasa da, içerdiği tutarsızlıkları dikkatle not ederek bilgilerinin güvenilirliğini eleştirdi. Ancak bu titiz yaklaşım, sahtekârlık ortaya çıkarıldıktan sonra bile herkes tarafından benimsenmedi.

Gonzalo Arias (2008'de vefat etti), *Antoninus Yol Rehberi*'nin Britanya bölümünde kaydedilen mesafelerdeki bazı tutarsızlıkların, yerleşimlerin merkezlerini değil onlara giden kavşakları işaretleyen Latince dilbilgisi eklerinin zamanla kaybolmasından kaynaklandığını öne sürmüştü. Ancak Arias'ın bu teorisi, daha önce yapılan ve mesafelerin yerleşim birimlerinin merkezleri arasında değil, idari bölge sınırları arasında ölçüldüğünü gösteren çalışmaları dikkate almadığı için eleştirildi. Bu ölçüm yöntemi, sözde "eksik mesafe" sorununu açıklamanın yanı sıra, antik idari bölgelerin yaklaşık büyüklükleri hakkında değerli veriler de sunuyordu.

## Hispania

Hispania eyaletleri için güzergahta 34 rota bulunmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Roma birlikleri
* Laminyum
* XXXI Yoluyla
* Sezaraugusta

## Kaynakça

### Alıntılar

### Bibliyografya

## Dış bağlantılar

* Antoninler Seyahat Programı: ''Iter Britanniarum'' - Britanya Bölümü
* Gezi Planının Analizi
* SOLTDM'de Itinerarium Antonini Augusti (Balkan yolları) . Bİlgİ
* Britanya'daki Roma Yolları