Ön-Romence

**Ön-Romence**, **Ana Romence** veya **Proto-Romence**; Romen (Latin) dillerinin karşılaştırmalı metod uygulanarak yeniden oluşturulmuş varsayımsal son ortak atasıdır. Böyle bir yeniden oluşturmanın gerçekten konuşulmuş bir dili ne derece yansıttığı tartışmalı bir konudur. Gerçek hayattaki en yakın karşılığı Geç Latincedir.

## Fonoloji

### Ünlüler

#### Tekli ünlüler

#### İkili Ünlüler

*  yeniden oluşturulabilen tek fonemik ikili ünlü gibi durmakta.

#### Fonetik

* Ünlüler, vurgulu açık hecelerde uzatılıyordu.
* Vurgulu , metafonik durumlarda - yani ardından kapalı ünlü barındıran bir hece geldiğinde-  gibi ikili ünlü oluşturmuş olabilir.
** Metafoni - eğer ki Ön-Romenceye yansıtılabilirse- başta sadece açık hecelerde yaşanmış olabilir. Yani alofonik olarak uzatılmış  seslerini hedeflemiştir.

#### Sınırlamalar

*  vurgusuz hecelerde bulunmaz.
* σσˈσσ hece yapılı kelimelerde ikinci hecede  bulunmaz. Artsürem açısından bu, bu bağlamdaki ünlülerin zayıflamasını yansıtıyor. Ör. Latince *dorm*'i**torium'' > Fransızca ''dortoir''.

=== Ünsüzler ===


==== Öndamaksıllaşmış ünsüzler ====

* Ön-Romencede öndamaksıllaşmanın fonemik olup olmadığı konusunda akademisyenler arasında anlaşmazlık bulunmaktadır.
** Bu yazı şunları baz almaktadır:
** Benzer şekilde van den Bussche, /ʎʎ ɲɲ (t)tʲ (d)dʲ (k)kʲ (ɡ)ɡʲ/ seslerini de Ön-Romence envanterine koymaktadır.
** Pope, Ön-Gallo-Romenceyi bir dizi öndamaksıllaşmış ünsüzle yeniden oluşturuyor.
** Gouvert, Ön-Romence için fonetik bir öndamaksıllaşma kuralı öneriyor: ör. /basiˈare/ [baˈsʲaːɾe] 
* Öndamaksıllaşmış ünsüzler ünlüler arasında [[İkizleşme (dilbilim)|ikizleşme]] eğilimindeydi, bunun miktarıysa ünsüze göre değişmekteydi.
** Gouvert, öndamaksıllaşmış ünlülerarası /n l k/ seslerinin düzenli (fonetik) bir şekilde [ɲɲ ʎʎ cc] seslerine ikizleştiğini öneriyor.
** Repetti, orijinal /s/ hariç bu bağlamdaki tüm ünsüzlerin ikizleşmesine ilişkin (karışık) kanıtlar bulunduğunu belirtiyor.
* ;  veya  gibi bir [[Yarı-patlamalı ünsüz|yarı-patlamalı]] olabilir.

==== Fonetik ====

* Kelime başındaki /sC/**' kümesinden önce başa  türemiştir: ör.  .**'
*  başta  şeklindeydi, sonradan bölgesel olarak farklı şekillerde değişti.
** Lausberg kelime başı için [ɣn~i̯n] öneriyor.
*  ünlüler arasında [[Sürtünmeli ünsüz|sürtünmeli]] veya [[Sürtünmesiz ünsüz|sürtünmesiz]] olmuş olabilir.
*  [[Üstdamaksıl ünsüz|üstdamaksıl]] olabilir.**'
*  çiftdudaksıl olabilir.

#### Sınırlamalar

*  ünlüler arasında bulunmaz. Artsürem açısından bu Latince ünlülerarası [b] ve [bj]'nin [β] ve [βj]'ye gelişimini yansıtıyor.

## Morfoloji
Aşağıdaki biçimler kaynaklardaki halleriyle yazılmıştır: ya Latince tarzda ya da fonetik halleriyle. Fonetik yazım yukarıdaki fonolojiyle her zaman örtüşmeyebilir.

### İsimler
İsimler için üç durum yeniden oluşturulmuştur: yalın, belirtme ve tamlayan-yönelme durumu.

 şu noktalarda Lausberg'den ayrılıyorlar:

* Tamlayan-yönelme halinin canlı isimlere özgü olduğuna inanıyorlar.
* *-orum şeklinde evrensel bir çoğul tamlayan-yönelme bitimi öneriyorlar.
* -a tipi isimler için -'e göre *-as ile rekabet halinde olsa da- *-ae çoğul yalın bitimini öneriyorlar.

-C tipindeki bazı isimlerin çekiminde vurgu ve hece sayısı değişmekteydi.

Ayrıca 'nötr' kelimeler de vardı. Tekilken eril, çoğulken dişil olarak çekimleniyorlardı ve genellikle kolektif bir anlam taşıyorlardı.

### Sıfatlar

#### Olumlu

#### Kıyaslama (Comparative)
Çoğu zaman kıyaslamalar için olumlu sıfatın başına *magis* veya *plus* 'daha fazla' eklenirdi. Birkaç kelime *-*ior* ekiyle yeniden oluşturulmuştur, onlar da aşağıdaki gibi çekimleniyordu:**

#### Üstünlük (Superlative)
Üstünlük bildiren yapılar kıyaslama biçimlerine belirli tanımlık eklenmesiyle oluşturuluyordu.

### Zamirler

#### Kişi zamirleri

##### Tonik
Vurgulu veya 'güçlü' biçimler:

##### Atonik
Vurgusuz veya 'zayıf' biçimler:

#### Soru/ilgi zamirleri
Aşağıdaki gibi:

### Fiiller

#### Şimdiki zaman

#### Geçmiş zaman

#### Sıfat-fiiller (ortaçlar)

## Notlar

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** Almanca orijinali: 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*