Ekbernâme

**Ekbernâme** (; ), üçüncü Babür İmparatoru Ekber'in () saltanatının resmi kroniğidir, Ekber'in kendisi tarafından sipariş edilmiş ve saray tarihçisi ve biyografi yazarı Ebü’l-Fazl el-Allâmî tarafından yazılmıştır. Babürlülerin edebi dili olan Farsça yazılmış olup, onun hayatı ve dönemi hakkında canlı ve ayrıntılı açıklamalar içermektedir. Hanedanlığın kurucusu olan büyükbabası Babür'ün daha kişisel anılarını içeren *[[Babürnâme]]*yi takip etmiştir. Çok güzel resimlendirilmiş el yazmaları şeklinde üretilmiştir.

Eser, Ekber tarafından sipariş edilmiş ve Ekber'in sarayındaki *Dokuz Mücevher'den* (Hindustan: Navaratnas) biri olan Ebü'l-Fazl tarafından yazılmıştır. Kitabın tamamlanmasının yedi yıl sürdüğü belirtiliyor. Orijinal el yazmaları, metinleri destekleyen çok sayıda minyatür resim içeriyordu; bunların  ve 1594 yılları arasında Ekber'in imparatorluk atölyesinden en az kırk dokuz farklı sanatçı tarafından yapılmış, Babür resim okulunun en iyilerini ve aralarında resimlerinde portre kullanımının Hint sanatında bir yenilik olduğu Basawan'ın da bulunduğu imparatorluk atölyesinin ustalarını temsil eden eserlerdir.

Ekber Şah'ın 1605'teki ölümünden sonra el yazması, oğlu Cihangir'in () ve daha sonra Şah Cihan'ın () kütüphanesinde muhafaza edilmiştir. Günümüzde 116 minyatür resimden oluşan Victoria ve Albert Akbarnama, Victoria ve Albert Müzesi'nde bulunmaktadır. 1896 yılında Güney Kensington Müzesi (şimdiki V&A) tarafından Bayan Frances Clarke'dan satın alınmış ve kocasının Oudh Komiserliği'nden (1858-1862) emekli olmasının ardından bu eser kendisine kalmıştır. Kısa bir süre sonra, resimler ve aydınlatılmış ön sayfa sergilenmek üzere ciltten çıkarılmış ve çerçevelenmiştir.

## Cilt I ve II

*Ekbernâme'nin* birinci cildi, Ekber'in doğumunu, Timur ailesinin tarihini, Babür ve Hümâyun ile Delhi'deki Surî sultanlarının saltanatlarını konu almaktadır. Ekbernâme'nin birinci cildi, Ekber'in doğumunu ve yetişmesini kapsamaktadır. İkinci Babür imparatoru ve Ekber Şah'ın babası olan Ebü'l-Fazl-Hümayun, Babür imparatorluğunun halefini bulmak için İslam'ın kutsal mekanı olan Kabe'ye doğru dua etmektedir. Bu duanın ardından Meryem Makani, Ekber'e hamile olduğunun çeşitli belirtilerini sergiler; örneğin, başkalarının yüzünde bir ayna olduğuna inandığı parlak bir alna sahip olması veya üzerine bir ışık parladığında göğsüne giren sıcaklık ve neşe gibi. Meryem, ışığın Tanrı'nın kendisini ve doğmamış çocuğunu kutsayan Işığı olduğuna inanmaktadır. Dokuz ay sonra, Hümayun yokken, Meryem, uğurlu sayılan bir yıldızın altında Ekber'i doğurur ve büyük bir kutlama yapılır.

İkinci ciltte ise Ekber Şah'ın 1602 yılına kadar olan saltanatının ayrıntılı tarihi anlatılmakta ve Ekber Şah dönemindeki olaylar kayıt altına alınmaktadır. Ayrıca Bayram Han ve Ekber'in, Hint savaşçı Hemu'ya karşı Panipat Muharebesi'ni nasıl kazandıklarını da anlatır.

## Cilt III: ''Ayn-ı Ekberî''

Üçüncü cilt olan **, imparatorluğun idari sistemini anlatırken aynı zamanda meşhur "Hint Bilimlerinin Hesabı"nı da içermektedir. Ayrıca Ekber'in hanedanı, ordusu, gelirleri ve imparatorluğun coğrafyası da ele alınmaktadır. Ayrıca Hindistan'da yaşayan insanların gelenek ve kültürleri hakkında da zengin ayrıntılar ortaya koymaktadır. Ürün verimliliğinden fiyatlara, ücretlerden gelirlere kadar çok çeşitli konularda zengin istatistiksel ayrıntılar içermesiyle ünlüdür. Burada Ebü’l-Fazl'ın kendi ifadesiyle tutkusu şudur: "Uzun zamandır kalbimin hırslı arzusu, bu geniş ülkenin genel koşullarını bir ölçüde gözden geçirmek ve Hindular arasında bilgili olanların çoğunluğunun ileri sürdüğü görüşleri kaydetmekti. Ana vatanıma olan sevginin çekici bir etki mi yoksa tarihsel araştırmanın kesinliği ve anlatının gerçek doğruluğu mu olduğunu bilmiyorum..." (*Ayn-ı Ekberî*, Heinrich Blochmann ve Albay Henry Sullivan Jarrett tarafından çevrilmiştir, Cilt III, s. 7). Bu bölümde altı büyük Hindu felsefi ekolünün ve Jainizm, Budist ve Nastikaların temel inançları açıklanmaktadır. Ayrıca coğrafya, kozmografya ve Hint estetik düşüncesi hakkında birkaç Hint anlatımı da sunuyor. Bu bilgilerin çoğu Sanskritçe metinlerden ve bilgi sistemlerinden elde edilmiştir. Ebü'l-Fazl, Sanskritçe bilmediğini kabul ediyor ve bu bilgiye, büyük ihtimalle Ekber Şah'ın sarayında kayırılan Jainizm'ciler aracılığıyla ulaştığı düşünülüyor.

Ebü'l-Fazl, Hinduizmi anlatırken her şeyi Müslümanların anlayabileceği bir şeye bağlamaya çalışır. Ortodoks Müslümanların çoğu Hinduların iki büyük günahtan, çoktanrıcılık ve putperestlikten suçlu olduğunu düşünüyordu.

Putperestlik konusuna gelince, Ebü'l-Fazl, Hinduların taşıdıkları sembol ve imgelerin put olmadığını, sadece zihinlerinin başka şeylere kaymasını önlemek için orada bulunduğunu söyler. Yalnızca Allah'a kulluk ve ibadet etmenin gerekli olduğunu yazıyor.

Ebü'l-Fazl okuyucularına kast sistemini de anlatıyor. Her kastın adını, rütbesini ve görevlerini yazıyor. Daha sonra ana dörtlü arasındaki evliliklerden ortaya çıkan on altı alt sınıfı anlatmaya devam ediyor.

Ebü'l-Fazl daha sonra Karma hakkında şöyle yazar: "Bu, Hindu bilginlerinin farklı görüşlere sahip olmadan hemfikir olduğu, şaşırtıcı ve sıra dışı nitelikte bir bilgi sistemidir." Eylemleri ve bunların sonraki hayatta meydana getireceği olayları dört farklı türe ayırır. Öncelikle, bir sınıftan gelen bir kişinin bir sonraki yaşamında farklı bir sınıfta doğmasının birçok farklı yolunu ve cinsiyette bir değişimin nasıl meydana gelebileceğini yazıyor. İkinci türü ise insanın maruz kaldığı çeşitli hastalıklar ve rahatsızlıklar olarak sınıflandırır. Üçüncüsü, kadının kısır kalmasına veya çocuğunun ölmesine sebep olan fiillerdir. Dördüncü tür ise para ve cömertlikle veya cömertliğin eksikliğiyle ilgilidir.

*Ayn-ı Ekberî* şu anda Batı Bengal'daki Hazarduari Sarayı'nda muhafaza ediliyor.

## Faizi Sirhindi'nin ''Ekbernâmesi''

Şeyh Illahdad Faiz Sirhindi'nin *Ekbernâmesi*, Babür imparatoru Ekber'in bir başka çağdaş biyografisidir. Bu eser büyük ölçüde orijinal olmayıp esas itibarıyla Hoca Nizamuddin Ahmed'in *Tabakat-ı Ekberi'sinden* ve daha meşhur olan Ebü’l-Fazl'ın *Ekbernâme'sinden* derlenmiştir. Bu eserdeki tek özgün unsurlar birkaç beyit ve bazı ilginç hikâyelerdir. Bu *Akbarname'nin* yazarı hakkında çok az şey bilinmektedir. Babası Molla Ali Şir Sirhindi âlim bir zat olup, *Tabakat-ı Ekberi'nin* yazarı Hoca Nizamuddin Ahmed onun öğrencisiydi. Delhi Subah'ın Sirhind sarkarında yaşıyordu ve orada bir *meded-i-maş* (devlet tarafından geçim için verilen arazi) köyü vardı. Patronu ve hamisi olan Şeyh Ferid Buhari'ye (*Bahşi-ül-Mülk* makamında bulunuyordu) çeşitli hizmetlerinde eşlik etti. En önemli eseri 1592 yılında tamamladığı *Medâr-ül-Afazil* adlı sözlüktür. Bu *Akbarnameyi* 36 yaşında yazmaya başladı. Onun eseri de Ebû'l Fazl'ın eseri gibi 1602'de sona erer. Bu çalışma bize Şeyh Farid Buhari'nin sunduğu hizmetler hakkında bazı ek bilgiler sunmaktadır. Ayrıca Asirgarh kuşatması ve ele geçirilmesiyle ilgili değerli bilgiler de sağlar.

## Çeviriler
* Beveridge Henry. (tr.) (1902–39, Reprint 2010). *The Akbarnama of Abu-L-Fazl* in three volumes.
**The History of [[Ekber Şah|Akbar]], Volume 1* (the Akbarnama), edited and translated by Wheeler M. Thackston, Murty Classical Library of India, Harvard University Press (January 2015), hardcover, 656 pages, 

## Kaynakça

*  Babar}>)}

## Dış bağlantılar

* Vol. 1, Vol. 2, Vol. I-III
* ''Ain-e-Akbari'', English tr. by ''Colonel H. S. Jarrett''. The Asiatic Society of Bengal, Calcutta. 1948