Brian Thompson'ın öldürülmesi

ABD merkezli UnitedHealthcare şirketinin icra kurulu başkanlığını (CEO) yapan 50 yaşındaki Brian Thompson, 4 Aralık 2024'te bir silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Saldırı sabahın erken saatlerinde Manhattan'daki New York Hilton Midtown otel binasının girişinin önünde gerçekleşti. Thompson, UnitedHealthcare'in ana şirketi olan UnitedHealth Group'un yıllık yatırımcı toplantısına katılmak üzere şehirdeydi. Ölümünden önce UnitedHealthcare'in sigorta taleplerini kapsam dışılık gerekçesiyle reddetmesi nedeniyle eleştirilen Thompson'ın ailesi, geçmişte ölüm tehditleri aldığını bildiriyordu. Silahlı saldırı esnasında kullanılan mermilerin kovanlarına "geciktir" (*delay*), "reddet" (*deny*) ve "azlet" (*depose*) ifadeleri yazılmıştı. Saldırı sonrası maskeli, beyaz bir adam olarak tanımlanan şüpheli ise olay yerini terk etmişti. 26 yaşındaki Luigi Mangione adlı şüpheli, Thompson'un öldürülmesi nedeniyle Manhattan mahkemesinde yargılanmak üzere 9 Aralık 2024 tarihinde Altoona, Pensilvanya'da tutuklandı.

Yetkililer, Mangione'nin üzerinde saldırıda kullanılanlarla uyumlu 3D yazıcıyla üretilmiş bir tabanca, susturucu, ABD'nin sağlık sistemi eleştirisini içeren bir manifesto olarak nitelendirilen el yazısı notlar, bir ABD pasaportu ve sahte kimlikler bulunduğunu açıkladı. Bu sahte kimliklerden birinin, saldırganın Manhattan'ın Upper West Side semtindeki bir hostele giriş yapmak için kullandığı isimle aynı olduğu belirtildi. Ayrıca olay yerindeki parmak izlerinin de Mangione'ye ait olduğu doğrulandı. Mangione'nin Ted Kaczynski'nin *[[Sanayi Toplumu ve Geleceği]]* başlıklı yazısından ilham aldığını ve saldırı motivasyonunun ülkedeki sağlık sigorta sistemiyle ilgili kendi görüşlerinden kaynaklandığını düşünen Polis departmanı, bir sakatlık geçirmiş olmasının da bu duruma katkıda bulunmuş olabileceğini belirtti. Ancak şirkete göre Mangione, United Healthcare'in müşterisi değildi. Mangione, 9 Aralık 2024'te Altoona, Pensilvanya'da mahkemeye çağrıldı. Pensilvanya'daki iade işlemleri tamamlandıktan sonra 19 Aralık'ta New York'ta bir federal mahkemede hâkim karşısına çıktı. Mangione, eyalet düzeyinde on bir suçlamayla itham edildi ve federal düzeyde de dört suçlamayla karşı karşıyadır. Bu suçlamalar arasında birinci derece cinayet, terör faaliyeti kapsamında cinayet, ateşli silah yardımıyla suç işleme ve ısrarlı takip yer alıyor. Ateşli silah kullanarak cinayet işleme şeklindeki federal düzeyde suçlama, yetkililerin idam cezası talep etmesine olanak tanıyabilmektedir.

Thompson'ın ölümü, Amerika Birleşik Devletleri'nde geniş yankı uyandırdı ve kutuplaşmış tepkilere yol açtı. Kamu görevlileri, üzüntülerini dile getirerek Thompson'ın ailesine taziyelerini sundular. Kamuoyu yoklamaları, Amerikalıların çoğunluğunun katile ve cinayete olumsuz baktığını; buna karşın, genç katılımcıların destek gösterme olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Sosyal medyada, cinayete yönelik tepkiler arasında Thompson ve UnitedHealth Group'a karşı küçümseme ve alay, Mangione'ye yönelik sempati ve övgü, ayrıca Amerikan sağlık sistemi ve özellikle talep reddi uygulamalarıyla ilgili olarak sağlık sigortası endüstrisine yönelik eleştiriler yer aldı. Cinayetin ardından CEO'lar ve üst düzey yöneticiler için koruma ve güvenlik hizmetlerine talep arttı.

## Arka plan

### Thompson ve UnitedHealthcare
Thompson, Nisan 2021'den ölümüne kadar UnitedHealth Group'un sigorta kolu olan UnitedHealthcare'in CEO'su olarak görev yaptı. Eski eşi Paulette, NBC News'a yaptığı açıklamada, kocasının geçmişte de "sigorta kapsamı dahilinde olmama" gerekçesiyle bağlantılı olarak tehditler aldığını söyledi.

49 milyon Amerikalının sigortalandığı UnitedHealthcare, 2023 mali yılında 281 milyar dolar gelir elde etti. 2021 yılında Thompson, UnitedHealthcare'in hastane acil servislerine yapılan ve kritik olmayan ziyaretlerin masraflarını karşılamayı reddetme planı nedeniyle American Hospital Association tarafından bir açık mektup aracılığıyla eleştirildi. UnitedHealthcare, hasar taleplerini ele alış şekli nedeniyle de geniş çapta eleştirilmektedir. Ayrıca şirket, diğer sigorta sağlayıcılarla birlikte ABD Senatosunun 2024 yılı ekim ayında yayımladığı ve Medicare Advantage hastaları için ön onay reddi oranlarında artış olduğunu ortaya koyan bir raporda yer aldı. Thompson'ın liderliğinde UnitedHealthcare, yapay zekâ (AI) kullanarak sigorta taleplerini reddetme işlemlerini otomatik hale getirdi ve bu durum hastaların tıbbi hizmetlere erişememesine yol açtı.

2020 ile 2022 yılları arasında, akut bakım sonrası sigorta taleplerinin reddedilme oranı iki kattan daha fazla artış gösterdi. Kasım 2023'te UnitedHealth Group'a karşı açılan bir toplu dava, şirketin %90 hata oranına sahip bir yapay zekâ modelini bilerek kullandığını iddia etti. Eylül 2024'te Minnesota, Eden Prairie'de bulunan UnitedHealth Group'un bağlı kuruluşu ve eczacılık hizmetleri sağlayıcısı Optum'un genel merkezi önünde bir protesto düzenlendi. Göstericiler, Optum'un iş uygulamalarının ilaç maliyetlerini artırdığını ve bağımsız eczaneleri iflasa sürüklediğini öne sürdü.
### Şüphelinin hazırlıkları
Şüpheli, 24 Kasım 2024'te bir Greyhound otobüsüyle New York'a geldi. Otobüs rotası Atlanta, Georgia'da başlasa da yetkililer şüphelinin hangi şehir ya da kasabadan otobüse bindiğini bilmiyor. Şüpheli 24 Kasım 2024'te Manhattan'ın Upper West Side bölgesindeki HI New York City Hostel'e sahte bir New Jersey kimlik kartıyla giriş yaptı ve ödemeyi nakitle yaptı. New York'ta bulunduğu 10 günün bir gecesi hariç tamamını bu hostelde geçirdi ve 3 Aralık 2024'te çıkış yaptı.

## Saldırı ve kaçış
Thompson, yıllık UnitedHealth Group yatırımcılar toplantısına katılmak üzere 2 Aralık 2024'te New York'a vardı. 4 Aralık sabahı, saat 06.45 civarında (EST, UTC-05.00), Thompson, toplantının düzenlendiği New York Hilton Midtown oteline doğru West 54th Street boyunca yürüyordu. Açık kahverengi veya krem rengi bir kapüşonlu giyen saldırgan, otelin karşısında birkaç dakika bekledikten sonra Thompson'ı gördüğünde sokağı geçti. Saldırgan, otel girişine yaklaşık 6 metre mesafedeyken susturuculu bir 9&nbsp;mm tabancayla Thompson'a üç el ateş etti ve kurşunlar sırtı ile sağ baldırına isabet etti.

Kapalı devre televizyon (CCTV) görüntülerinde, saldırganın her atıştan sonra silahın mekanizmasını manuel olarak hareket ettirdiği görülüyor. Bu durum, silahın bozuk bir yarı otomatik tabanca olduğu yönünde yorumlara yol açmıştır. 9 Aralık'ta eyalet polisi, Mangione'nin çantasında, videodaki silaha benzeyen 3D yazıcıyla üretilmiş bir tabanca ve susturucu buldu. 3D yazıcıyla üretilmiş silahlar alt kültürüne mensup kişiler, bu silahı 2021'de özgürlükçü grup Deterrence Dispensed tarafından yayımlanan kısmen 3D yazıcıyla üretilmiş Glock türevi FMDA 19.2 tasarımı olarak tanımladı.

Katil, olay yerinden bir elektrikli bisikletle kaçtı. Polis, saldırganın George Washington Bridge Otobüs Terminali'nden şehri terk ettiğini bildirdi. Mount Sinai West hastanesine kaldırılan Thompson'ın sabah saat 07.12'de öldüğü duyuruldu.

## Soruşturma

### Olay yerinde toplanan kanıtlar
Olay yerinde üç boş mermi kovanı ve üç dolu mermi bulundu. Kovanların üzerinde "geciktir" (*delay*), "reddet" (*deny*) ve "azlet" (*depose*) kelimeleri yazılıydı. "Azletmek" anlamına gelen *depose* ifadesi, Thompson'a ateşlenen bir merminin kovanında yer alırken, "geciktirmek" anlamına gelen *delay* ifadesi, saldırganın silah tutukluk yaparken çıkardığı dolu bir merminin üzerinde bulunuyordu. Bu üç kelime, sigorta sektöründe şirketlerin ödeme yapmamak için başvurdukları "geciktir, reddet, savun" stratejisi ile benzerlik göstermektedir. Bu nedenle polis, kelimelerin katilin motivasyonunu yansıtıp yansıtmadığını araştırmaktadır.

Olay yerinde bulunan su şişesi, şeker ambalajı ve telefonun saldırganla bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Polis, 6 Aralık 2024'te Central Park'ta saldırgana ait olduğuna inandıkları bir sırt çantası buldu. Çantanın içinde bir Tommy Hilfiger ceket ve *[[Monopoly]]* paraları vardı.

### Şüphelinin aranması
New York Şehri Polis Departmanı, 4 Aralık 2024'te saldırgan hakkında bilgi sağlayanlara 10.000 dolara kadar ödül teklif etti. Ertesi gün yetkililer, hostelde ve bir Starbucks kafede güvenlik kameraları tarafından çekilen şüpheliye ait görüntüleri yayımladı. İki karede şüphelinin yüzü görülmekte; bunlardan birinde hosteldeki kadın resepsiyoniste geniş bir gülümsemeyle bakmaktadır. Kaynaklar, resepsiyonistin şüpheliden "güzel gülümsemesini" göstermesini istediğini belirtti. FBI da soruşturmaya katılarak tutuklama ve mahkûmiyete yol açacak bilgi sağlayanlara 50.000 dolara kadar ödül teklif etti.

Polis, saldırganı yaklaşık 185&nbsp;cm boyunda, beyaz tenli, açık kahverengi veya krem rengi kapüşonlu ceket, koyu renk pantolon ve beyaz tabanlı siyah spor ayakkabı giyen bir erkek olarak tanımladı. Saldırganın gri bir sırt çantası taşıdığı ve yüzünü siyah bir maskeyle gizlediği belirtildi. Polis, şüphelinin ateşli silah kullanmada yetkin olduğunu ve "kameralara karşı son derece dikkatli" davrandığını ifade etti.

### Diğer gelişmeler
Olaydan kısa bir süre sonra, Thompson ailesine ait iki ev sahte ihbarlarla polis tarafından basıldı. UnitedHealth hisseleri, saldırının gerçekleştiği hafta düşüş yaşadı ve 11 Aralık 2024'te %5,6 daha değer kaybetti. New York'ta, cinayetin ardından Manhattan'da yüz resimlerinin yer aldığı sahte "aranıyor" posterleriyle birçok CEO tehdit edildi. Maryland Üniversitesi'nden START araştırmacısı Timothy Clancy, Brian Thompson'ın öldürülmesinin benzer saldırılara ilham verebileceğini öne sürdü.

UnitedHealthcare, Blue Cross Blue Shield ve Aetna'yı işleten CVS Health, Thompson'ın öldürülmesinin ardından web sitelerinden üst düzey yöneticilerine ait fotoğraf ve bilgileri kaldırdı. Sağlık hizmeti sağlayıcısı Centene, 12 Aralık'ta gerçekleştirmeyi planladığı yatırımcı gününü iptal ederek yerine sanal bir konferans düzenleme kararı aldı. Ayrıca Thompson'ın ölümünden sonraki günlerde CEO'lar ve kurumsal yöneticiler için koruma hizmetleri ve güvenlik taleplerinde artış yaşandı. Point32Health eski baş sağlık görevlisi Michael Sherman, sağlık sigortası yöneticilerinin endişelerini haklı bularak "Önemli olduğuna inandıkları hizmetleri reddedilen birinin duygusal olarak dengesiz bir durumda olabileceğinden endişe etmek paranoyakça görünmüyor" dedi.

## Şüpheli

**Luigi Nicholas Mangione** 6 Mayıs 1998 tarihinde Towson, Maryland'da doğdu. Babası Louis Mangione'dir ve Maryland'de tanınmış bir aileye mensuptur. Baltimore'daki yalnızca erkek öğrencilerin kabul edildiği özel bir okul olan Gilman School'da öğrenim gördü ve 2016 yılında okul birincisi olarak mezun oldu. Daha sonra Ivy League üyesi Pensilvanya Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği alanında lisans (BSE) ve bilgisayar ve bilgi bilimleri alanında yüksek lisans (MSE) derecelerini 2020 yılında aldı. Lisans eğitimi sırasında matematik yan dalı yaptı ve yüksek lisans eğitimi yapay zekâ üzerine yoğunlaşmıştı.

Bilinen son ikametgâhı Honolulu, Hawaii'ydi. Kasım 2024'te annesi, Temmuz ayından beri ailesinin kendisinden haber alamadığını söyleyerek Mangione'yi kayıp olarak bildirdi. 2024 yazında Mangione, sosyal medyada paylaşım yapmayı da bırakmıştı. Annesi, oğlunun San Francisco'da çalıştığını ve burada yaşadığını düşündüğü için San Francisco Polis Departmanı'yla iletişime geçti.

### Tutuklanma ve suçlamalar
Altoona, Pensilvanya'da yerel polis, 26 yaşındaki Mangione'yi 9 Aralık 2024'te bir McDonald's restoranında tutukladı. Restoran çalışanı, NYPD'nin yayımladığı görsellerden şüpheliyi tanıyan bir müşterinin ihbarı üzerine polisi aradı. Altoona, New York'un yaklaşık 450 kilometre batısında yer almaktadır. Mangione'nin üzerinde, silahlı saldırıda kullanılanla benzer bir 3D yazıcıyla üretilmiş silah ve susturucu ile sahte bir New Jersey ehliyeti bulundu. Bu ehliyette, Manhattan'daki bir hostelde check-in yapmak için kullanılan ismin aynısı yer alıyordu. Polis ayrıca Mangione'nin tutuklandığı sırada ABD sağlık sistemi hakkında el yazısıyla yazılmış üç sayfa ve 262 kelimelik bir belge bulduğunu ve bunu “manifesto” olarak nitelendirdiğini açıkladı.

9 Aralık 2024'te Blair County, Pensilvanya'da ruhsatsız silah taşıma, sahtecilik, yetkililere yanlış kimlik beyanı ve "suç aleti bulundurma" suçlamalarıyla itham edildi. Blair County Adliyesi'nde saat 18.00 civarında mahkemeye çıkarıldı ve kefaletle serbest bırakılma talebi reddedildi. Aynı günün sonunda Manhattan'da ikinci derece cinayet, üç kez yasadışı silah bulundurma ve sahtecilik suçlamalarıyla itham edildi. Pensilvanya, Huntingdon'daki yüksek güvenlikli eyalet cezaevi olan State Correctional Institution at Huntingdon'da tutuldu. Pensilvanya'daki avukatı aracılığıyla, New York'a olası bir eyaletler arası iade işlemine karşı mücadele etmeyi planladığını belirtti.

13 Aralık'ta, Manhattan Bölge Savcılığı'nda savcılık yapmış olan ve CNN'de eski bir hukuk analisti olan Karen Friedman Agnifilo'yu New York'taki davası için savunma avukatı olarak tuttu. 17 Aralık'ta New York savcıları, Mangione'yi terör faaliyeti dahilinde işlenen cinayet olarak birinci derece cinayetle suçladı. Bu suçlama, daha önce yöneltilen cinayet suçlamasını değiştirmektedir. New York yasalarına göre bu tür bir suçlama, yalnızca bir kişinin "sivil bir nüfusu korkutma veya zorlama yoluyla sindirmeyi, bir hükümet biriminin politikalarını korkutma veya zorlama yoluyla etkilemeyi ve bir hükümet biriminin davranışlarını cinayet, suikast veya kaçırma yoluyla etkilemeyi" amaçladığı durumlarda uygulanabilir.

19 Aralık'ta New York'a iade edildi ve Manhattan federal mahkemesindeki ilk duruşmasının ardından Brooklyn'deki Metropolitan Detention Center'a nakledildi. On bir eyalet suçlamasına ek olarak iki kez ısrarlı takip, yeni bir silah suçlaması ve değiştirilmiş bir silah kullanarak cinayet de dahil olmak üzere dört yeni federal suçlamayla karşı karşıya kaldı. Bu suçlamalarla idam cezasına çarptırılabilmesinin önü açılmıştır.

Mangione'nin tutuklanmadan öne sabıkası bulunmamaktaydı.

### Manifesto
Gazeteci Ken Klippenstein, 10 Aralık 2024'te Mangione tarafından yazıldığı iddia edilen 262 kelimelik el yazısıyla yazılmış bir not yayımladı. Belgede Mangione, federal kolluk kuvvetlerine doğrudan hitap ederek yalnız hareket ettiğini ve kullandığı yöntemlerin "temel sosyal mühendislik, basit CAD (bilgisayar destekli tasarım) ve çokça sabır" içerdiğini belirtti. Ayrıca spiral bir defterde notlar ve yapılacaklar listesi tuttuğunu, teknolojik cihazlarının mühendislik çalışmaları nedeniyle "kilit altında" olduğunu ifade etti ve "sıkıntı veya travmalara" sebebiyet verdiği için özür dilediğini ancak "bunun gerçekleştirilmesi gerektiğini" vurguladı. *[[The New York Times|New York Times]]*'ın haberine göre CAD terimi, susturuculu silahın plastik gövdesinin 3D yazıcıda basımı süreciyle ilgiliydi.

Notta sağlık sektörü yöneticilerini "hak ettiklerini bulan" parazitler olarak nitelendirmekte ve ABD sağlık sistemini eleştirilme, dünyanın en pahalı sağlık sistemine sahip olmasına rağmen Amerika'nın yaşam beklentisinde yaklaşık 42. sırada olduğunu belirtilmektedir. Özellikle UnitedHealth'in piyasa değerine değinerek Apple, Google ve Walmart'ın hemen ardından gelen en büyük ABD şirketlerinden biri olarak tanımlamaktadır. "Amerikan sağlık sistemindeki yolsuzluk ve açgözlülüğün onlarca yıl önce birçok kişi tarafından aydınlatılmasına rağmen sorunların hâlâ devam ettiğini" ifade eden not, bunun "artık farkındalık meselesi değil, açıkça bir güç mücadelesi" olduğu belirtilmiş ve yazarın kendisini "bu denli sert bir dürüstlükle yüzleşen ilk kişi" olarak tanımlamasıyla sonlandırılmıştır.

### Muhtemel motivasyon ve görüşler
Polis, Mangione'nin Ted Kaczynski'nin *[[Sanayi Toplumu ve Geleceği]]* adlı eserinden ilham aldığını düşünüyor. Mangione'nin bir Goodreads incelemesinde Kaczynski'yi "haklı olarak hapsedilmiş" olarak tanımladığı ve masum insanlara karşı şiddet kullanımını eleştirdiği görüldü. Dört yıldız verdiği incelemesi çevrimiçi ortamda bulduğunu iddia ettiği bir alıntı içeriyordu: "*'Şiddet hiçbir sorunu çözmez' sözü korkaklar ve avcılar tarafından söylenir*" ve "*tüm diğer iletişim yolları başarısız olduğunda, hayatta kalmak için şiddet gereklidir.*"

Polis ayrıca Mangione'nin motivasyonunun Temmuz 2023'te acil servise gitmesine neden olan bir yaralanmayla ilgili olduğuna inanıyor. Mangione, bel bölgesinde bir rahatsızlık olan spondilolistezis hastasıydı. CBS'e konuşan kaynaklar, Mangione'nin UnitedHealthcare ve diğer sağlık sigortası şirketlerine karşı bir öfke duyduğunu öne sürdü.

*[[Business Insider]]*'a göre, Mangione'nin sosyal medya gönderileri tıbbi alana yönelik bir hayal kırıklığı, doktorlara karşı bir şüphecilik ve "dünya görüşünün tepkisel sağcı düşünürler tarafından şekillendirildiği" izlenimini veriyordu. Mangione, hem Joe Biden hem de Donald Trump'a karşı şüpheci bir tavır sergilerken, 2024 yılında başkanlık için yarışan Robert F. Kennedy Jr.'a destek verdiği anlaşılıyordu. Sosyal medya paylaşımlarında pornografi, DEI (çeşitlilik, eşitlik, kapsayıcılık) programları, doğurganlık oranları, "wokeizm", sekülerleşme ve Hristiyanlığın gerilemesiyle ilgili endişeler dile getirilmiş ve gelenekçi fikirler savunulmuştu.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar