Rosario Murillo

**Rosario María Murillo Zambrana** ( ; d. 22 Haziran 1951), Nikaragualı şair ve siyasetçi. Murillo, Orta Amerika ülkesi Nikaragua'da 18 Şubat 2025'ten bu yana eşi devlet başkanı Daniel Ortega ile birlikte Nikaragua'nın eş başkanlığı görevini yürütmektedir.

Daha önce, 2017-2025 yılları arasında ülkenin ikinci en yüksek makamı olan Nikaragua'nın başkan yardımcılığını, 2007-2025 yılları arasında Nikaragua'nın First Lady'liğini ve 1985-1990 yılları arasında da devlet başkanı Ortega'nın eşi olarak görev yaptı. Murillo, Nikaragua hükûmetinin baş sözcüsü, hükûmet bakanı, Sandinista Kültür Çalışanları Derneği başkanı ve İletişim ve Vatandaşlık Konseyi İletişim Koordinatörü olarak görev yaptı. 10 Ocak 2017'de Nikaragua başkan yardımcısı olarak yemin etti. Ağustos 2021'de, iddia edilen insan hakları ihlalleri nedeniyle Avrupa Birliği tarafından kişisel olarak yaptırıma tâbi tutuldu.

## Yaşam ve kariyer
Murillo, Nikaragua'nın Managua kentinde doğdu. Babası Teódulo Murillo Molina (1915–1996) pamuk yetiştiricisi ve hayvan sahibiydi. Annesi Zoilamérica Zambrana Sandino'ydu (1926–1973; Orlando José Zambrana Báez ve Zoilamérica Sandino Tiffer'in kızı), Nikaragua'daki ABD işgaline karşı savaşan General Augusto César Sandino'nun (1895–1934) yeğeni. Murillo'nun anneannesi Zoilamérica Sandino Tiffer, Augusto César Sandino olarak da bilinen Augusto Nicolás Calderón Sandino'nun baba tarafından üvey kız kardeşiydi. Daniel Ortega ile evlendi ve sekiz çocuğu oldu.

Murillo, Managua'daki Colegio Teresiano'da eğitim gördü. Burası K-12 Katolik, kızlara özel bir okuldu ve aynı zamanda Saint Teresa Akademisi olarak da biliniyordu. Büyük Britanya'nın Tiverton kentindeki Greenway Convent Collegiate School'da liseye gitti ve İsviçre'deki La Neuveville'deki Institut Anglo-Suisse Le Manoir'da sanat okudu. Murillo, Britanya'daki Cambridge Üniversitesi tarafından verilen İngilizce ve Fransızca dillerinde sertifikalara sahiptir. Ayrıca memleketi Nikaragua Ulusal Özerk Üniversitesi'ne de gitti.

### Sandinist
Murillo, 1969 yılında Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi'ne katıldı ve Managua'daki Barrio San José Oriental'da bulunan evinde Sandinista gerillalarına, aralarında FSLN'nin kurucularından biri olan Tomás Borge'nin de bulunduğu kişilere barınak sağladı.

1970'lerin başlarında Murillo,  için Nikaragua'nın önde gelen siyasi ve edebi şahsiyetlerinden ikisi olan Pedro Joaquin Chamorro ve Pablo Antonio Cuadra'nın sekreteri olarak çalıştı. Murillo, 1976 yılında siyasi faaliyetleri nedeniyle Estelí'de tutuklandı. Kısa bir süre sonra ülkeden kaçtı ve birkaç ay Panama ve Venezuela'da yaşadı. Daha sonra Kosta Rika'ya taşındı ve burada kendini tamamen FSLN ile siyasi çalışmalarına adadı, Radio Sandino'nun kurulmasına yardımcı oldu ve gelecekteki kocası Daniel Ortega ile tanıştı. Sandinistaların 1979'da Somoza'yı devirmesinin ardından Nikaragua'ya döndü. Murillo ve Ortega 2005 yılında evlendiler.

### Siyaset
Murillo, üvey kızı Zoilamérica Narváez Murrillo, Murillo'nun kızı tarafından Ortega'ya yıllarca cinsel tacizde bulunmakla suçlanmasının ardından 1998'de Ortega'yı savunduktan sonra siyasi olarak güç kazanmaya başladı. Murillo, suçlamaların "tamamen yalan" olduğunu belirtti  ve sonrasında koşulsuz olarak Ortega'nın tarafını tuttu ve suçlamalarının doğru olduğunu hâlâ iddia eden kızını kamuoyu önünde dışladı. Dava, zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle 2001 yılında Yüksek Mahkeme tarafından reddedildi.

Ortega 2006 yılında cumhurbaşkanlığına seçildi ve 2011 yılında yeniden seçildi. Murillo, 2016 genel seçimlerinde Ortega'nın başkan yardımcısı adayı olarak yarıştı. Al Jazeera'den Lucia Newman'a göre, "geniş çapta başkanlığın arkasındaki güç olarak görülüyor".

Görev süresi boyunca bir dizi protesto patlak verdi ve Temmuz 2018'e kadar yaşanan olaylarda 309 kişi öldü, bunlardan 25'i 17 yaşın altındaydı  Murillo ve yardımcısı Néstor Moncada Lau, ABD Başkanı Donald Trump'ın 27 Kasım 2018'de yayınladığı bir başkanlık kararnamesiyle özellikle hedef alındı. Bu yürütme emri, huzursuzluk başladığından beri Amerika Birleşik Devletleri tarafından kendisine ve kocasının hükûmetine uygulanan çeşitli yaptırımlardan biridir.

### Nikaragua Eş Başkanı (2025–)
Ortega, 20 Kasım 2024'te görev süresini beş yıldan altı yıla çıkarmak ve Murillo'nun eş başkan ilan edilmesini sağlamak amacıyla Nikaragua anayasasında değişiklik yapma önerilerini açıkladı. Tedbirler, 22 Kasım'da Ulusal Meclis'te ilk okumada kabul edildi  ve 30 Ocak 2025'te ikinci okumanın ardından resmî olarak yürürlüpe girdi. Murillo, yasanın yürürlüğe girmesi ile 18 Şubat 2025 tarihinden itibaren resmen görevi üstlenmiş oldu.

## Kişisel yaşam
Murillo çok dilli bir yazar olup, İspanyolca, İngilizce, İtalyanca ve Fransızca konuşabiliyor;&nbsp;ayrıca Almanca da okuyor. Murillo, Meryem'e karşı güçlü bir saygı duyan Roma Katoliğidir .

Murillo, kızı Zoilamérica'nın 1990'larda üvey babası Ortega'yı cinsel tacizle suçlaması üzerine Ortega'yı savundu ve bu durum hâlâ bazı Nikaragualılar nezdindeki itibarını etkiliyor. Zoilamérica yasal işlem başlatmaya çalışsa da Ortega, Ulusal Meclis üyesi olarak dokunulmazlığa sahipti.

Murillo, Yeni Çağ inançları ve uygulamalarıyla tanınır.

## Popüler kültürde
Rosario Murillo, kızı Zoilamérica Narváez ve eşi Daniel Ortega'ya yönelik cinsel taciz şikayetleri etrafında dönen 2019 belgeseli *Exiliada'da* yer alıyor.

## Yayımlanmış eserler

* *Gualtayan* (1975)
* *Benimle birlikte ol* (1977)
* *Bir şarkı söylemeli* (1981)
* *Amar es battleir (antoloji)* (1982)
* *En Espléndidas Ciudades* (1985)
* *Las esperanzas misteriosalar* (1990)
* *Tufandaki Melek* (1992) İspanyolcadan Alejandro Murguía tarafından çevrilmiştir. ISBN&nbsp;

## Kaynakça