I. Manuel

**I. Manuel**  (; 31 Mayıs 1469 - 13 Aralık 1521), **Şanslı** () olarak bilinir, 1495'ten 1521'e kadar Portekiz kralıydı. Avis Hanedanı'nın bir üyesi olan Manuel, hükümdar olarak kuzeni Portekiz Kralı II. João'nun yerine geçmeden önce Beja ve Viseu Düküydü. Manuel, hükümdarlığı sırasında yapılan çok sayıda Portekiz keşfi nedeniyle Portekiz İmparatorluğu'nun yoğun bir şekilde genişlediği bir dönemi yönetmiştir. Vasco da Gama'ya sponsorluğu, Portekiz'in 1498'de Hindistan'a giden deniz yolunu keşfetmesine yol açmış ve bu, Portekiz'in baharat ticaretinde tekelini garanti eden Portekiz Hindistan Armadalarının kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Manuel, Amerika kıtasında ve Portekiz Hindistanı'nda Portekiz kolonizasyonuna başladı ve Afrika ve Asya'da geniş bir ticaret imparatorluğunun kurulmasına nezaret etmiştir.

Manuel, Portekiz'in tekellerini ve imparatorluk genişlemesini yöneten bir kraliyet kurumu olan Casa da Índia'yı kurmuştur. Pedro Álvares Cabral (Brezilya'yı keşfeden), Afonso de Albuquerque (Hint Okyanusu'nda Portekiz hegemonyasını kuran) ve diğer birçok ünlü Portekizli denizciyi finanse etmiştir. Portekiz ticaret tekellerinden ve sömürgeleştirilmiş topraklardan elde edilen gelir, Manuel'i Avrupa'nın en zengin hükümdarı yapmış ve birçok önemli sanatsal ve edebi başarıya imza atan Portekiz Rönesansının en büyük hamilerinden biri olmasına olanak sağlamıştır. Manuel, oyun yazarı Gil Vicente (Portekiz ve İspanyol tiyatrosunun babası olarak anılır) da dahil olmak üzere çok sayıda Portekizli entelektüeli himaye etmiştir. Portekiz'in ulusal mimarisi olarak kabul edilen Manueline tarzı, adını kraldan almıştır.

## Erken dönem

Manuel, 31 Mayıs 1469'da Alcochete'de Viseu Dükü Ferdinand ve Portekizli Beatriz'in dokuzuncu çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Babası Ferdinand, Portekiz Kralı Duarte'nin oğlu ve Portekiz Kralı V. Afonso'nun erkek kardeşidir; annesi Beatriz ise Portekiz Kralı I. João'nun torunudur. Ayrıca kız kardeşi Viseu'lu Eleanor, Portekiz Kralı II. João'nun karısıdır.

Manuel, Portekizli soylu ailelerle Kral II. João arasındaki çekişmenin ortasında büyümüştür. 1483 yılında, Portekiz'in en güçlü feodal hanedanının lideri Braganza Dükü II. Fernando, vatana ihanetten idam edilmiştir. Daha sonra Manuel'in ağabeyi Viseu Dükü Diogo, krallığa karşı bir komploya liderlik etmekle suçlanmış ve 1484'te bizzat kral tarafından bıçaklanarak öldürülmüştür.

Oğlu Prens Afonso'nun ölümü ve gayri meşru oğlu Coimbra Dükü Jorge de Lencastre'yi meşrulaştırmaya yönelik girişimlerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından II. João, Manuel'i tahtın vârisi ilan etmiştir. Manuel, 1495'te John'un yerine Portekiz kralı olmuştur.

## Hükümdarlığı

### İmparatorluk genişlemesi

Manuel, Portekiz'in Atlas Okyanusu'nu keşfetmesine ve Portekiz ticaretinin gelişmesine verdiği destek nedeniyle kuzeni II. João'nun değerli bir halefi olduğunu kanıtlamaştır. Manuel'in hükümdarlığı sırasında aşağıdaki başarılar gerçekleştirildi:

* 1498 - Vasco da Gama tarafından Hindistan'a giden bir deniz yolunun keşfi.
* 1500 - Brezilya'nın Pedro Álvares Cabral tarafından keşfi.
* 1501 - Gaspar ve Miguel Corte-Real tarafından Labrador'un keşfi.
* 1503 - Fernão de Loronha tarafından Brezilya'daki ilk feitoria'nın ve Afonso de Albuquerque tarafından Hindistan'daki müttefik Cochin Krallığı'nda bir kalenin inşası.
* 1505 - Hindistan'ın ilk genel valisi Francisco de Almeida tarafından Kilwa, Sofala, Angediva ve Cannanore'da kaleler inşa edildi.
* 1506 - Fas'taki Essaouira'nın Diogo de Azambuja tarafından ele geçirilmesi.
* 1507 - Sokotra'nın Tristão da Cunha tarafından ve Umman'ın Afonso de Albuquerque tarafından ele geçirilmesi.
* 1508 - Safi'nin Diogo de Azambuja tarafından Fas'ta ele geçirilmesi.
* 1510 - Hindistan'daki Goa'nın Afonso de Albuquerque tarafından ele geçirilmesi.
* 1511 - Malezya'daki Malakka'nın Afonso de Albuquerque tarafından ele geçirilmesi.
* 1513 - Fas'taki Azamor'un Braganza Dükü Dom Jaime tarafından ele geçirilmesi.
* 1515 - Basra Körfezi'ndeki Ormus'un Afonso de Albuquerque tarafından ele geçirilmesi.

1511'de günümüz Malezya'sındaki Malakka'nın ele geçirilmesi, I. Manuel'in Aden'i ele geçirerek, İskenderiye yoluyla ticareti engelleyerek, Basra Körfezi ve Beyrut üzerinden ticareti engellemek için Hürmüz'ü ele geçirerek ve Çin ile ticareti kontrol etmek için Malacca'nın ele geçirilmesi Hint Okyanusu'ndaki Müslüman ticaretini engelleme planının sonucuydu.

Tüm bu olaylar, Portekiz'i resmen büyük bir denizaşırı imparatorluk kurduğu için dış ticaretten zengin hale getirmiştir. Manuel bu serveti bir dizi kraliyet binası inşa etmek ("Manuelin " tarzında) ve sanatçıları sarayına çekmek için kullanmıştır.

Çin'in Ming Hanedanı ve İran Safevî Hanedanı ile ticari anlaşmalar ve diplomatik ittifaklar oluşturulmuştur. Papa X. Leo, Portekiz'den Portekiz'in yeni elde ettiği zenginliklere dikkatleri tüm Avrupa'ya çekmek için tasarlanmış anıtsal bir elçilik hediye almıştır.

V. Afonso gibi Manuel de resmi unvanını Portekiz'in genişlemesini yansıtacak şekilde genişletmiştir. Kendisini *Afrika'da Deniz'in bu tarafında ve ötesinde Portekiz'in ve Algarveler'in kralı, Gine'nin Efendisi ve Etiyopya, Arabistan, İran ve Hindistan'da Fetih, Denizcilik ve Ticaretin Efendisi olarak* tanımlamıştır.

### Yargı reformu
Manuel'in hükümdarlığında kraliyet mutlakiyetçiliği yönetim şekliydi. Portekizli Cortes (krallığın meclisi) hükümdarlığı sırasında yalnızca dört kez toplanmış, her zaman kralın bulunduğu Lizbon toplanmıştır.

Adalet mahkemelerini ve belediye tüzüklerini kraliyetle birlikte yeniden düzenlemiş, vergileri ve haraç ve hak kavramlarını modernleştirmiştir. Hükümdarlığı sırasında, krallıkta yürürlükte olan yasalar, Manueline Nizamnamelerinin yayınlanmasıyla yeniden düzenlenmiştir.

### Dini politikası

Manuel çok dindar bir adamdı ve aralarında Francisco Álvares'in de bulunduğu yeni kolonilere misyonerler göndermek ve Jerónimos Manastırı gibi dini binaların inşasına sponsor olmak için Portekiz'den büyük miktarda gelir aktarmıştır. Manuel ayrıca Türklere karşı yeni bir haçlı seferi başlatmaya çalışmıştır.

Saltanatının başlangıcında Manuel, Yahudileri II. João döneminde neredeyse köle olarak tutan koşulları gevşetmiştir. Ancak 1496'da Aragonlu İnfanta Isabella ile evlenmek isterken, ebeveynleri Ferdinand ve Isabella'nın baskılarına boyun eğmiş ve vaftizi reddeden Yahudilerin ülkeyi terk etmesi gerektiğine karar vermiştir. Daha sonra, sınır dışı edilmeleri için gereken son tarihten önce, kraliyet kararnamesi ile tüm Yahudileri Hristiyanlığa dönüştürmüştür.

Bu süre teknik olarak Yahudilerin Portekiz'deki varlığına son vermiştir. Daha sonra, din değiştiren tüm Yahudiler ve onların soyundan gelenler "Yeni Hristiyanlar" olarak anılacak ve inançları hakkında hiçbir soruşturmaya izin verilmeyen otuz yıllık bir ek süre tanınacaktı; bu süre daha sonra 1534'te sona erecek şekilde uzatılmıştır.

1506'daki Lizbon katliamı sırasında insanlar binlerce suçlanan Yahudiyi öldürmüşlerdir. İsyanın liderleri Manuel tarafından idam edilmiştir. 

Ayrıca Manuel'in, Müslümanların Portekiz'den sürülmesi emrini verdiği ve İspanya Kralı Ferdinand ve Isabella'ya kendi krallıklarında İslam'a karşı hoşgörüyü sona erdirmeleri için baskı yaptığı bilinmektedir.

## Ailesi
Isabella, doğum sırasında ölmüş, böylece Portekiz'in, Kral I. Fernando'nun (1367-1383) saltanatından bu yana çeşitli hükümdarların beslediği İspanya'yı yönetme hırslarına gölge düşmüştür. Manuel ve Isabella'nın küçük oğlu Miguel da Paz, Asturias Prensi, Portekiz Prensi ve Girona Prensi seçilmiş ve onu Kastilya, Portekiz ve Aragon'un varisi yapmıştır. Miguel da Paz'ın 1500 yılında iki yaşındayken ölümü Katolik Hükümdarların ve Manuel'in hırslarını sona erdirmiştir.

Manuel'in bir sonraki karısı Aragonlu Maria, ilk karısının küçük kız kardeşidir. Oğullarından ikisi daha sonra Portekiz kralı olmuştur. Ayrıca 1479'da doğan ve Arşidük Philip (I. Maximilian'ın oğlu) ile evlenen ve sonunda İspanya ve Habsburg mülklerini miras alacak V. Charles adında bir oğlu olan Kastilya'lı Joanna   ve Henry VIII'in ilk karısı Aragonlu Catherine adında iki kızı olmuştur. Maria 1517'de ölmüştür. Maria'nın ölümünden sonra Manuel, yeğeni Avusturyalı Eleanor ile evlenmiştir.

## Başarılar
I. Manuel, 1506'da Papa II. Julius tarafından ve 1514'te Papa X. Leo tarafından Altın Gül ile ödüllendirilmiştir. I. Manuel, İmparator Sigismund von Lüksemburg'dan sonra birden fazla Altın Gül alan ilk kişi olmuştur.

## Ölümü

Aralık 1521'de Lizbon Kara Ölüm salgınıyla uğraşırken Manuel ve sarayı Ribeira Sarayı'nda kalmıştır. 4 Aralık'ta Manuel, ayın 11'inde kendisini iş göremez hale getiren yoğun bir ateş belirtileri göstermeye başlamıştır. 13 Aralık 1521'de 52 yaşında ölmüş ve yerine oğlu III. João geçmiştir.

Ertesi gün, ardından yas tutan kitleler ile cenazesi siyah kadife kaplı bir tabutla Lizbon'un Belém bölgesine nakledilmiştir. Avis Hanedanı'nın kraliyet panteonu Jerónimos Manastırı hazırlanırken, kendisi geçici olarak Restelo Kilisesi'ne gömülmüştür. Tabutu, krallığın en önde gelen soylularından dördü, Braganza Dükü, Coimbra Dükü ve  tarafından, yalnızca kraliyet ailesi ve Portekiz soylularının katıldığı özel bir törenle gömülmüştür. Kalıntıları 1551 yılında ikinci eşi Aragonlu Maria ile birlikte Jerónimos Manastırı'na nakledilmiştir.

## Soyu
### Soy ağacı

### Evlilikleri ve çocukları
Manuel, İspanyol Ferdinand ve Isabella'nın iki kızı ve bir torunuyla olmak üzere üç kez evlenmiştir:

* Isabella, 30 Eylül 1497 - 23 Ağustos 1498 tarihleri arasında evli kalmışlardır, doğum sırasında ölmüştür.
* Maria, 30 Ekim 1500 - 7 Mart 1517 tarihleri arasında evli kalmışlardır, hamilelik komplikasyonlarından ölmüştür.
* Eleanor, 16 Temmuz 1518 - 13 Aralık 1521 tarihleri arasında evli kalmışlardır, Manuel'den daha uzun yaşamış ve daha sonra Fransa Kraliçesi olmuştur.

## Notlar

## Kaynakşa
;Özel

;Genel 
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*

## Konuyla ilgili yayınlar
*

## Dış bağlantılar