open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bai choi

**Bài Chòi** (Huế dilinde **Bài tới** olarak da bilinir), Orta Vietnam'da müzik, şiir, oyunculuk, resim ve edebiyatı içeren bir sanatlar topluluğudur ve köy toplulukları içinde eğlence, dinlenme ve sosyalleşme sağlar. 2017 yılında UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine dahil edilmiştir. Bài Chòi, 2014-2016 yılları arasında Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı tarafından Vietnam'ın ulusal somut olmayan kültürel mirası olarak tanınmıştır.

## Kaynakça
Bà Chúa Xứ

**Bà Chúa Xứ** (Chữ Nom: 婆主處) veya **Chúa Xứ Thánh Mẫu** (Chữ Hán:  (*Kutsal Diyarın Annesi*), Vietnam halk dinlerinin bir parçası olarak Mekong Deltası bölgesinde tapılan bir refah tanrıçasıdır. İş, sağlık ve Vietnam sınırının koruyucusudur. An Giang ilindeki Sam Dağı'nın eteğindeki Vĩnh Tế köyündeki tapınakta tapılır. Yağmur mevsiminin başlangıcında, dördüncü ayın yirmi üçüncü gününde, tanrıçanın onuruna köyde üç günlük bir festival düzenlenir. Bà Chúa Xứ, popülerliğinin zirvesine 1990'larda ulaşmış ve coşkulu, içten ve samimi dualara karşılık vermesiyle Vietnam içinde ve dışında hacıları ve inananları hâlâ kendine bağlamaktadır.

## Kaynakça
Lundalar

**Lundalar**, günümüzde Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde Kalanyi Nehri boyunca yaşayan ve 17. yüzyılda hükümdarları Mwata Yamvo veya Mwaant Yav önderliğinde Musumba'da başkentleri bulunan Lunda Krallığı'nı kuran bir Bantu etnik grubudur. Oradan Katanga'ya ve doğu Angola'ya, kuzeybatı Zambiya'ya (Kanongesha-Lunda ve Ishindi-Lunda), Gabon'a, Kongo Cumhuriyeti'ne ve Zambiya'nın Luapula Vadisi'ne (Doğu veya Kazembe-Lunda) yayıldılar.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* "Lunda and Chokwe Kingdoms." *Country Study: Angola*. Library of Congress (October 2005).
* "Lunda" *Art and Life in Africa Project*. University of Iowa Museum of Art
* Allafrica.com, *Mwati Yamv Preaches Peace At Lunda Lubanza Ceremony*, 3 September 2009.
* "A crown on the move: stylistic integration of the Luba-Lunda complex in Lunda-Kazembe performance", *A crown on the move: stylistic integration of the Luba-Lunda complex in Lunda-Kazembe performance,* 2006.
Étréaupont

****, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 845 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
Ferit Seyfulmulyukov

**Ferit Mustafa oğlu Seyfulmulyukov** (; ; 10 Kasım 1930-4 Haziran 2016), Tatar asıllı Sovyet ve Rus uluslararası gazeteci, yazar, oryantalist, Arabist ve Sovyetler Birliği Merkez Televizyonu sunucusu. Ayrıca Rusya'nın önde gelen televizyon programlarından biri olan *Bugünün Dünyası'nda* ve *Mejdunarodnaya Panorama* için dünyanın dört bir yanından çok sayıda rapor hazırlamıştır. Seyfulmulyukov, kariyeri boyunca Cemal Abdünnasır, Ürdün kralı Hüseyin, Hafız Esad, Ruhullah Humeyni ve Fidel Castro dahil olmak üzere birçok önemli kamu figürüyle tanışmıştır.

Seyfulmulyukov, anne tarafından Yauşev ailesine mensuptur. Büyükbabası Mollagali Yauşev'dir.

## Ödülleri
* Kızıl Bayrak İşçi Nişanı (1976)
* RSFSR Vasilyev Kardeşler Devlet Ödülü (1978)
* Sovyetler Birliği Devlet Ödülü (1981)
* Kızıl Yıldız Nişanı (1982)
* Rusya Federasyonu Onursal Sanat Çalışanı (1995)
* Onur Nişanı (2010)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Все, с кем я встречался, были мне интересны
* Интервью с Фаридом Сейфуль-Мулюковым
Luvaleler

**Luvaleler**, Angola'da Lwena veya Luena olarak da bilinir, Zambiya'nın kuzeybatısında ve Angola'nın güneydoğusunda yaşayan bir Bantu etnik grubudur. Kuzeydoğudaki Lunda ve Ndembu halklarıyla yakından ilişkilidirler, ancak doğudaki Kaonde halkıyla ve doğu Angola'nın önemli grupları olan Chokwe ve Luchazi halklarıyla da kültürel benzerlikler paylaşırlar.

### Festivaller

#### Likumbi Lya Mize

Resmi geleneksel tören *Likumbi Lya Mize*'dir ve Zambiya'daki en popüler geleneksel festivallerden biridir. Ağustos ayının son hafta sonunda gerçekleşir; biri kızlar, diğeri erkekler için olmak üzere iki erginlenme törenini içerir. Adı, Luvale halkının merkezinin adı olan ve Kuzeybatı Eyaleti'ndeki Zambezi kasabasında bulunan Mize'den gelir ve "Mize töreni" anlamına gelir. Tören genellikle bir hafta sürer ve maskeli erkek dansçıların ("makishi") dansları, "wali" erginlenme töreninden geçmiş kızların dansları, şef ile hükûmet yetkililerinin konuşmaları ve davul çalma gibi etkinlikleri kapsar.

#### Mukanda
8 ile 12 yaşları arasındaki Luvale erkekleri, bazen kumukanda olarak da adlandırılan "mukanda" adı verilen bir ergenliğe geçiş törenine katılırlar. Bu tören genellikle kurak mevsimin başında gerçekleşir. Üç ayrı aşama vardır; ilki hazırlıktır ve bu aşama, sünnetsiz genç erkek çocukların aileleriyle fikir birliğine varan bir köy muhtarı ("chilolo") veya önemli bir yaşlının, mukanda zamanının geldiğini kamuoyuna duyurmasıyla başlar. Adaylar daha sonra mukanda'da bir araya getirilir ve sünnet edilirler; bu aşamada, mukanda töreninin başlatıcısı "chijika mukanda" veya "mukanda ekicisi" olarak bilinir. Daha sonra, sünnet olacak çocukları kutsamak ve arındırmak için muyombo ağacının önünde ruhları çağırırlar. Luvale halkı sünnetsiz erkekleri kirli veya hijyenik olmayan olarak görür.

## Kaynakça
Lukanga Bataklığı

**Lukanga Bataklığı**, Zambiya'nın Merkez Bölgesi'nde, Kabwe'nin yaklaşık 50 km batısında yer alan büyük bir sulak alandır. Chiposhye Gölü ve Suye Gölü gibi birçok lagün içermektedir.

## Kaynakça
Lukanga Twa

'''Twa''' halkı, Zambiya'daki Lukanga Bataklığı'nda, orta ve güney Afrika'da tarım yapan Bantu halklarıyla patron-müşteri ilişkisi içinde yaşayan birçok balıkçı ve avcı-toplayıcı kasttan biridir. Lukanga Twa halkı ağırlıklı olarak Lenje halkı arasında yaşar ve Lenje dilini konuşmaktadırlar.

## Kaynakça

* Muntemba, M. 1977. "Thwarted Development". In Palmer & Parsons (eds) *The Roots of rural poverty in central and southern Africa,* Volume 1
Lenjeler

**Lenje halkı** (*Bene Mukuni, Balenje, Balenge, Benimukuni, Ciina mukuna, Lenge, Lengi* olarak da bilinir), Zambiya'da yaşayan bir etnik gruptur. Mekânsal ve kültürel sınırları, konuşulan kişiye bağlı olarak değişen, gevşek bir şekilde bağlıdırlar. Ağırlıklı olarak Merkez Bölgesi'nde, ayrıca Lusaka ve Copperbelt bölgelerinde de yaşarlar. Bugün yaşadıkları bölgeye ne zaman geldikleri net değildir, ancak Kamerun bölgesinden Zambiya'ya gelen ilk insanlar arasında olduklarına inanılmaktadır. En az 17. yüzyıldan beri bölgede oldukları öne sürülmektedir. Lenje reisliği bir kıdemli reis ve yedi ast reis ve reislikten oluşmaktadır. Sayıları yaklaşık 240.000 - 310 000 arasında değişmektedir ve komşu Tonga halkıyla akrabadırlar. Ayrıca Lukanga Bataklıkları'ndaki Twa (veya *Batwa, Awatwa* ) halkıyla da akraba oldukları öne sürülmektedir.

## Kaynakça
Lenje dili

**Lenje**, Zambiya'nın merkezinde konuşulan bir Bantu dilidir. Lukanga lehçesi, Lukanga Bataklığı'nın balıkçıları olan Lukanga Twa Pigmeleri tarafından konuşulmaktadır. Dilin alternatif isimleri Chilenje, Chinamukuni, Ciina, Ciina Mukuni, Lengi, Lenji ve Mukuni'dir. 

## Kaynakça
Alphaville (film)

***Alphaville***, yönetmenliği ve senaristliği Jean-Luc Godard tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Eddie Constantine, Anna Karina ve Akim Tamiroff'ın yer aldığı 1965 çıkışlı Fransa-İtalya ortak yapımı sinema filmi. Film, 15. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Beuvardes

**Beuvardes**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. Komünün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 741'dir.
Bièvres, Aisne

**Bièvres**, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 80 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
Altınsarin

**Altınsarin ilçesi** (; ), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir ilçedir. Yüzölçümü 5.450&nbsp;km² olan ilçenin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 12.435'tir. İlçenin merkezi Obagan'dır.

## Kaynakça
Beyimbet Maylın (ilçe)

**Beyimbet Maylın ilçesi** (; ; 2019'a kadar **Taran**), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir ilçedir. Yüzölçümü 7.624&nbsp;km² olan ilçenin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 22.889'dur. İlçenin merkezi Ayet'tir.

## Kaynakça
BitTorrent sitelerinin karşılaştırılması

Bu, yaygın kullanılan BitTorrent sitelerinin karşılaştırılmasıdır.

## Site kıyaslaması

Aşağıdaki tablo, en popüler BitTorrent web sitelerinden bazılarının özelliklerini karşılaştırmaktadır; özellikle özel takipçiler olmak üzere, tüm popüler BitTorrent izleyicilerini listelemek açısından kapsamlı değildir.

## Kaynakça
Kostanay (ilçe)

**Kostanay ilçesi** (; ), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir ilçedir. Yüzölçümü 7.288&nbsp;km² olan ilçenin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 73.165'tir. İlçenin merkezi Tobıl'dır.

## Kaynakça
Rober Hatemo diskografisi

Rober Hatemo'nun albüm diskografisi altı stüdyo albümü, bir EP albüm ve altı tekliden oluşmaktadır. Hatemo ayrıca çeşitli sanatçı isimlerle de düet yayınlamıştır. Hatemo, Türkiye'de 5 milyondan fazla albüm satarak başarı sağlamıştır. Pop ve fantezi müzik ile sentezlediği tarzıyla da büyük beğeni toplamıştır.

"Esmer", "Gurur", "Tanrım", "Sen Farklısın", "Azılı Bela", "Çiçeğim", "Aşksız Prens", "Saf Sevgilim", "Senden Çok Var", "Beyaz ve Sen", "Mahrum" "Pabucumun Dünyası" ve "Giden Candan Gidiyor" gibi hit parçalarla Türk pop müziğine kalıcı eserler bırakmıştır. 1997 yılından itibaren yayımladığı video klipler ile de farklı tarzlar ortaya koydu. Her klibinde ayrı bir stilde yer alan Hatemo, şarkılarına çektiği video klipler ile de büyük beğeni topladı. 90'lı ve 2000'li yıllarda yayımladığı albümlerdeki parçalarıyla listelerde ilk sıralarda yer aldı.

## Albümleri
### Stüdyo Albümleri

### EP Albümleri

## Single'ları

## Video klipleri

## Yer aldığı albümler

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Jasmine (dizi)

***Jasmine***, TN Yapım imzalı, 12 Aralık 2025 tarihinde HBO Max'te yayımlanmaya başlayan Türk yapımı dram türündeki bir internet dizisidir.

## Konusu
Dizi, ağır bir kalp rahatsızlığıyla mücadele eden Yasemin'in hayatına odaklanır. Yasemin'in organ nakli listesine girmek için verdiği mücadele, onları karanlık ağlara ve ahlaki açıdan zorlu seçimlere sürükler.

## Oyuncu kadrosu ve karakterler -

## Genel bakış

## Bölümler
### 1. sezon (2025-2026)

## Değerlendirmeler

*Jasmine* dizisi, 12 Aralık 2025'te HBO Max ve TV+ platformunda yayınlanmasının ardından Türkiye'de yoğun tartışma yarattı. Özellikle bazı sahnelerindeki cinsel içerik nedeniyle kamuoyunda "aile yapısını hedef aldığı, millî ve manevî değerlerle çeliştiği, kadını istismar eden unsurlar içerdiği ve genel ahlâka aykırı olduğu" yönünde geniş eleştiriler aldı.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), gelen şikâyetler üzerine aynı tarihte resmî inceleme başlattı ve 18 Aralık 2025'te dizinin 6112 sayılı Kanun'un ilgili maddelerini ihlal ettiği gerekçesiyle yayın platformuna en üst sınırdan idari para cezası keserek Türkiye kataloğundan çıkarılmasına karar verdi. Karar sonrası dizi HBO Max Türkiye kataloğundan tamamen kaldırıldı.

Dizi,  itibarıyla IMDb'de 4,9/10 puan (1.400 oy) alırken, Beyazperde.com kullanıcı puan ortalaması 2,6/5 (37 oy) seviyesinde kaldı. Kullanıcı yorumlarında hikâyenin sığlığı, kadın karakterlere yönelik "erkek bakış açısı" ve ahlaki sınırları aşması en sık eleştirilen noktalar olurken; bir kısım izleyici ise Asena Keskinci'nin performansını ve yapımın cesur anlatımını övdü.

Başrol oyuncusu Asena Keskinci, dizinin Türkiye'de yayından kaldırılmasının ardından ilk kez konuştu ve "Gerçeği yansıttığımız için hâlen arkasındayım" dedi. Tartışmalı sahnelerin kontrollü şekilde ve oyuncunun güvenli alanında çekildiğini belirtti.

## RTÜK incelemesi ve yaptırımlar
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK); aile yapısı, genel ahlak ve toplumsal değerleri ihlal ettiği gerekçesiyle 15 Aralık 2025 tarihinde dizi hakkında resmî bir inceleme başlatmıştır. 18 Aralık 2025 tarihinde dizinin HBO Max kataloğundan çıkarılmasına ve idari para cezası uygulanmasına karar verildi. HBO Max ise bu karardan sonra yeni bölümlerini yayınlayarak diziyi Türkiye kataloğundan kaldırmadı. 30 Aralık 2025 tarihinde dizinin ilk bölümü platformdan kaldırıldı. Dizi, 18 Şubat 2026'da HBO Max Türkiye'den kaldırıldı fakat diğer ülkelerde yayına devam etmektedir.

## Dış bağlantılar
* 
* 

## Kaynakça
Doğum adı

**Doğum adı**, kişinin doğduğunda aldığı isimdir. Doğum adı, kişinin verilen adı ve soyadı için kullanılabilmektedir. Doğum kaydına veya doğum belgesine yazılan tüm isim, doğumların resmî olarak kayıt altına alındığı yerlerde kişinin yasal adı olarak sayılmaktadır.

## Evlilik öncesi soyadı

**Evlilik öncesi soyadı**, evlendikten sonra eşinin soyadını alan bir kişinin önceki soyadını ifade etmektedir. Fransızca kökenli "née" (dişil) ve né (eril; her ikisi de  şeklinde telaffuz edilir; ) terimleri, evlilik öncesi ya da kızlık soyadını veya daha sonra değiştirilen orijinal doğum adını belirtmek için kullanılmaktadır.

## Kaynakça
Tütün içmek

**Tütün içmek**, tütünün yakılması ve ortaya çıkan dumanın solunmasıdır. Duman, sigaralarda olduğu gibi solunabilir veya pipo ve purolarda olduğu gibi ağızdan dışarı verilebilir. Bu uygulamanın MÖ 5000-3000 yılları arasında Orta Amerika ve Güney Amerika'da başladığına inanılmaktadır. Tütün, 17. yüzyılın sonlarında Avrupalı sömürgeciler tarafından Avrasya'ya getirilmiş ve ortak ticaret yolları üzerinden yayılmıştır. Uygulama, Batı dünyasına ilk ithal edildiği andan itibaren eleştirilerle karşılaşmış; önce çeşitli toplumların belirli kesimlerinde yerleşmiş, ardından otomatik sigara sarma cihazlarının tanıtılmasıyla yaygınlaşmıştır.

Sigara içmek, tütün tüketiminin en yaygın yöntemidir ve tütün, en sık tüttürülen maddedir. Tütün, genellikle katkı maddeleriyle karıştırılır ve ardından yakılır. Ortaya çıkan duman, çeşitli aktif maddeler içerir; bunların en önemlisi, bağımlılık yapıcı bir psikostimülan olan nikotindir (tütünde doğal olarak bulunan bir bileşik). Bu duman, akciğerlerdeki alveoller veya ağız mukozası yoluyla emilir. Sigara dumanındaki birçok madde, özellikle nikotin, sinir uçlarında kimyasal reaksiyonları tetikler ve bu da kalp atış hızını, uyanıklığı ve tepki süresini artırır.  Genellikle zevkle ilişkilendirilen dopamin ve endorfinler salınır ve bu da bağımlılığa yol açar.

Alman bilim insanları 1920'lerin sonlarında sigara içme ile akciğer kanseri arasında bir bağlantı tespit ederek, modern tarihteki ilk sigara karşıtı kampanyayı başlattılar; ancak bu kampanya, II. Dünya Savaşı'nın sonunda Nazi Almanyası'nın çöküşüyle sekteye uğradı. 1950'de İngiliz araştırmacılar sigara içme ile kanser arasında açık bir ilişki olduğunu gösterdiler. 1960'larda kanıtlar artmaya devam etti ve bu da uygulamaya karşı siyasi eylemlere yol açtı. Gelişmiş ülkelerde 1965'ten beri tüketim oranları ya zirveye ulaştı ya da azaldı. Ancak, gelişmekte olan ülkelerde artmaya devam ediyor. 2008-2010 itibarıyla on dört düşük ve orta gelirli ülkede (Bangladeş, Brezilya, Çin, Mısır, Hindistan, Meksika, Filipinler, Rusya, Tayland, Türkiye, Ukrayna, Uruguay ve Vietnam) 15 yaş ve üzeri erkeklerin yaklaşık %49'u, kadınların ise %11'i tütün kullanmakta ve bu kullanımın yaklaşık %80'i sigara içme şeklinde gerçekleşmekte. Cinsiyet farkı ise daha küçük yaş gruplarında daha az belirgin olma eğiliminde. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre her yıl 8 milyon ölüm tütün kullanımından kaynaklanmaktadır.

Sigara içen birçok kişi ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde sigaraya başlar. 2009 yılında yedinci sınıf öğrencilerinin ilk sigara deneyimlerini inceleyen bir çalışma, öğrencileri sigara içmeye yönlendiren en yaygın faktörün sigara reklamları olduğunu ortaya koymuştur. Ebeveynlerin, kardeşlerin ve arkadaşların sigara içmesi de öğrencileri sigara içmeye teşvik eder. Kişinin olumlu pekiştirme görevi gören algılanan zevk ve sosyal akran baskısına yanıt verme isteği, genellikle mide bulantısı ve öksürüğü içeren ilk kullanımın hoş olmayan semptomlarına üstün gelebilir. Bir kişi birkaç yıl sigara içtikten sonra, nikotin yoksunluk semptomlarından kaçınma ve olumsuz pekiştirme, devam etmenin temel motivasyonları haline gelir.

## Kaynakça
Morgny-en-Thiérache

****, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 107 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
Zenodo

**Zenodo,** Avrupa Araştırma ve Teknolojik Geliştirme Çerçeve Programı (OpenAIRE) kapsamında geliştirilen ve CERN tarafından işletilen genel amaçlı kullanılan bir açık arşivdir. Araştırmacıların araştırma makalelerini, veri kümelerini, araştırma yazılımlarını, raporlarını ve araştırmayla ilgili diğer dijital eserleri depolamalarını sağlar. Yüklenen her öğe için kalıcı bir sayısal nesne tanımlayıcısı (DOI) oluşturulur, bu da depolanan öğelerin kolayca alıntılanabilir olmasını sağlar. 

## Özellikleri
Zenodo, herhangi bir alanda çalışan araştırmacıların kurumsal bir depolama sistemi olmaksızın açık bilim depolama gereksinimlerini karşılamak amacıyla 8 Mayıs 2013 tarihinde oluşturuldu. 2016 yılında araştırmacıların veri kümelerini depolayabilmeleri sağlandı. 50GB'a kadar dosya yüklemesine izin verildi.

Zenodo, çalışmaların alıntılanmasını kolaylaştırmak için veri kümelerine ve DOI'si olmayan diğer eserlere bir DOI numarası sağlar, çeşitli veri/lisans türlerini destekler. Desteklenen kaynaklardan biri de GitHub depolarıdır. Creative Commons lisansları da sitede kullanılmaktadır.

Zenodo, CERN tarafından desteklenmektedir ve parçacık fiziği alanı için işletilen yüksek performanslı bilgi işlem altyapısında barındırılmaktadır. İsmini Yunan kütüphaneci Zinodotos'tan almıştır.

## Tarihçesi
2019 yılında Zenodo, araştırmacıları/yayıncıları desteklemeye odaklanan yeni çözümlerin yanı sıra yazılım ve veri düzenlemesinde kullanılacak uygulamaları birlikte geliştirmek üzere Dryad ile bir ortaklık kurduğunu duyurdu.

2021 yılı itibarıyla 45 milyondan fazla içerik görüntüleme ve 55 milyondan fazla dosya indirme sayısına ulaştı.

## Kaynakça
Ali Yılmaz (hakem)

**Ali Yılmaz** (d. 1 Ocak 1994, Gaziantep), Türk futbol hakemi. 2025'ten beri Süper Lig maçlarını yönetmektedir.
Arkalık

**Arkalık** (; ), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir şehirdir. Şehir, ilin güneydoğusunda Kazak bozkırlarında yer almaktadır. Yüzölçümü 15.600&nbsp;km² olan kentin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 38.436'dır.

Arkalık, 1956 yılında jeologların ve inşaatçıların yerleşimi olarak yakınlardaki boksit kaynakları amacıyla kurulmuş ve 1965 yılında şehir statüsü almıştır. Arkalık İş Merkezi, günümüz Arkalık'ını "madencilerin, bölgesel yöneticilerin ve bölgesel bir merkezde yaşamaktan heyecan duyan insanların şehri" olarak tanımlıyor. Tarihsel olarak Arkalık, Sovyet uzay programının merkeziydi. Kozmonotlar, devasa Orta Kazak bozkırına iner ve Sovyetler Birliği'nin önde gelen "uzay şehri" Baykonur'a gitmeden önce Arkalık'a geri dönerlerdi. Arkalık'a Arkalık Havalimanı hizmet vermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Lisakovsk

**Lisakovsk** (), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir şehirdir. Şehir, Tobol Nehri'nin sağ kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 181,3&nbsp;km² olan kentin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 34.781'dir.

Lisakovsk'un, 1949'da keşfedilen yüksek fosforlu, 1,72 milyar tonluk demir cevheri yatağına dayanmaktadır; ancak geliştirme çalışmaları 1960'lara kadar başlamamıştır. Hükûmet, madencileri barındırmak için vahşi doğada bir köy kurmaya başlamıştır. 1971'de köy şehir statüsü aldı. 

Seksenlerin ortalarında bir kimya fabrikasının inşaatına başlandı, ancak Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra inşaat durduruldu.

1990'ların başlarında, Kazakistan ve Rusya'daki metalurji endüstrisinde demir konsantresine olan talebin keskin bir şekilde düşmesi nedeniyle Lisakovsk'taki madencilik kritik bir durumdaydı. 1991'deki cevher üretimi 6,2 milyon tondu, ancak bağımsızlığın ardından düşmeye başladı; 1994 üretimi 2,6 milyon tondu. Şehir yetkilileri, ekonomiyi korumak ve yeni endüstriler geliştirmek için olağanüstü adımlar atmak zorunda kaldı.

Kazakistan Parlamentosu kararıyla şehir 1992 yılında serbest ekonomik bölge haline geldi. Piyasa ekonomisinde yeni istihdam biçimleri aramaya başladı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Koleda Çarları

**Koleda Çarları** ya da **Kalyady Çarları** (, 'Noel Çarları'), Belarus'un Minsk Voblastı'ndaki Semezhava köyünde kutlanan bir ritüel ve şenlik etkinliğidir. 2009 yılında UNESCO'nun Acil Korunması Gereken Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine eklenmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Rite of the Kalyady Tsars (Christmas Tsars) // unesco.org
*
Juraŭski Karahod bahar ritüeli

**Juraŭski Karahod bahar ritüeli** (), Belarus'un Homieĺ Voblastı, Žytkavičy İlçesi, Pahost köyü sakinleri tarafından Aziz George Günü'nde gerçekleştirilen bir ritüeldir. 2019 yılında UNESCO Acil Korunmaya Muhtaç Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne kaydedilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Rudni

**Rudni** (; ), Kazakistan'ın Kostanay ilinde bulunan bir şehirdir. Şehir, ilin güneydoğusunda Kazak bozkırlarında yer almaktadır. Yüzölçümü 342,6&nbsp;km² olan kentin nüfusu 1 Ocak 2023 tarihi itibarı ile 123.891'dir.

Rudni, 1957 yılında demir cevheri yataklarının geliştirilmesi, Sokolovsko-Sarbay madencilik ve işleme işletmesinin inşasıyla bağlantılı olarak kurulmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Paolo Bonacelli

**Paolo Bonacelli** (28 Şubat 1937, Roma – 8 Ekim 2025, Roma, İtalya), İtalyan aktör. 
## Hayatı
Bonacelli, 28 Şubat 1937'de Roma, İtalya'da doğdu. Roma'daki Ulusal Dramatik Sanatlar Akademisi'nden mezun oldu.
1964'te başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Rol aldığı; *[[Salo ya da Sodom'un 120 Günü]]*, *[[Geceyarısı Ekspresi]]*, *[[Görevimiz Tehlike 3]]* ve *[[Amerikalı (film)|Amerikalı]]* gibi yapımlarla öne çıktı. 1922'de Roberto Benigni'nin yönettiği *Johnny Stecchino* adlı filmindeki performansıyla "En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu" dalında Gümüş Kurdele Ödülü'nü aldı. Aynı zamanda oyunculuk alanındaki çalışmalarıyla; 2008'de Gassman Yaşam Boyu Başarı Ödülü'ne ve 6 Temmuz 2011'de Verona'daki Roma Tiyatrosu'nda verilen 54. Renato Simoni Nesir Tiyatrosu Sadakat Ödülü'ne ve 7 Aralık 2019'da ise Vincenzo Crocitti Uluslararası "Yaşam Boyu Başarı" Ödülü'ne layık görüldü.

Cecilia Zingaro ile evli olup bir kızı bulunan Bonacelli, 8 Ekim 2025'te memleketi Roma, İtalya'da doğal nedenlerden 88 yaşında öldü.

## Seçme filmografi
* 1964: *Cadavere per signora*
* 1974: *Au-delà de la peur*
* 1975: *Salò o le 120 giornate di Sodoma*
* 1975: *Fatti di gente perbene*
* 1976: *Cadaveri eccellenti*
* 1977: *Antonio Gramsci – giorni del carcere*
* 1978: *Ritratto di borghesia in nero*
* 1978: *[[Geceyarısı Ekspresi]]*
* 1979: *Caligola*
* 1979: *Cristo si è fermato a Eboli*
* 1980: *Il mistero di Oberwald*
* 1980: *Le Guignolo*
* 1984: *Enrico IV*
* 1986: *Un complicato intrigo di donne, vicoli e delitti*
* 1989: *Francesco*
* 1989: *Le gorille et l'Amazone* (TV filmi)
* 1991: *Night on Earth*
* 1991: *Johnny Stecchino*
* 1992: *Io, speriamo che me lo cavo*
* 1994: *L’orso di peluche*
* 1994: *Abraham*
* 1995–2001: *La Piovra* (TV dizisi)
* 1996: *Stendhal Sendromu*
* 2010: *[[Amerikalı (film)|Amerikalı]]*
* 2023: *Comandante*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Camararé Nehri

**Camararé Nehri** (), Brezilya'nın batısındaki Mato Grosso eyaletinde bulunan bir nehirdir. Juruena Nehri'nin bir koludur.

## Kaynakça

* Brezilya Ulaştırma Bakanlığı
Juruena Nehri

**Juruena Nehri** (), Brezilya'nın batı-orta kesiminde, Mato Grosso eyaletinde bulunan  uzunluğunda bir nehirdir.

## Kaynakça
Roucy

****, Fransa'nın Hauts-de-France bölgesine bağlı Aisne ilinde bulunan bir komündür. 2022 yılında nüfusu 375 kişi olarak tespit edilmiştir. 

## Kaynakça
Enawenê-Nawê

**Enawenê-Nawê**, Brezilya'nın Mato Grosso eyaletinde yaşayan bir yerli halktır. Enawenê Nawê Yerli Toprakları'ndaki Iquê Nehri yakınlarındaki büyük bir köyde yaşamaktadırlar. Tarım, balıkçılık ve toplayıcılıkla uğraşan topluluk avlanmamakta veya kırmızı et yememektedirler.

Enawene Nawe, ilk olarak 1974'te Vicente Cañas tarafından temas kurulan nispeten izole bir halktır. 2012'de sayıları 566'ya, 2000'de 320'ye 2014'te 737'ye yükseldi.

## Dil
Enawené-Nawé dili, Arawakan dil ailesinin bir parçası olan bir Orta Maipur dilidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Survival International Enawene Nawe sayfası 29.02.2008 tarihinde   Archived .
Enawenê-Nawê dili

**Enawene Nawe** (Enawené-Nawé, Enawenê-Nawê, Eneuene-Mare), ayrıca ****** olarak da bilinir, Brezilya'da konuşulan bir Arawakan dilidir. Juruena Nehri havzasında, daha spesifik olarak Mato Grosso eyaletindeki Iquê nehri kıyılarında yaşayan yaklaşık 570 kişi tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Lakhon Khol

**Lakhon Khol** (, ), veya **Khmer Maskeli Tiyatrosu**, Kamboçya'da sergilenen bir dans draması türüdür.

## Kaynakça
Zafer Halayı

**Zafer Halayı**, Grup Yorum'un 2025 yılında çıkardığı 25. albümdür. Albümde 16 şarkı bulunmaktadır.

## Albüm Parçaları

* 1. Zafer Halayı
* 2. Diren Yoldaş
* 3. Seninle Her Şeye Varım
* 4. Sıla
* 5. Yalnız Değilsin
* 6. Burası İstanbul Maltepe
* 7. Her Hücre Kızıldere
* 8. Roboski
* 9. Kürdistanım
* 10. Köroğlu
* 11. Xatır Beto
* 12. Yürü Yiğidim
* 13. Haziran
* 14. Her Yer Direniş
* 15. Aynı Hasret
* 16. Veda

## Kaynakça
Vallenato

**Vallenato**, Kolombiya'ya özgü popüler bir halk müziği türüdür. Esasen Karayip bölgesi kökenlidir. *Vallenato* kelimesi kelime anlamıyla "vadide doğmuş" anlamına gelmektedir. Bu isme ilham veren vadi, Kolombiya'nın kuzeydoğusundaki *[[Sierra Nevada de Santa Marta]]* ve *Serranía de Perijá* arasında yer almaktadır. Bu isim aynı zamanda bu türün ortaya çıktığı şehir olan Valledupar'ın (*Valle de Upar* – "Upar Vadisi" olarak adlandırılan yerden) halkının da adıdır. 2006 yılında vallenato ve cumbia, Latin Grammy Ödülleri'ne bir kategori olarak eklenmiştir. Kolombiya'nın geleneksel vallenato müziği, UNESCO tarafından Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras olarak listelenmiştir.

## Kaynakça
Malezya Kraliyet Polisi

**Malezya Kraliyet Polisi** (), Malezya'nın ulusal polis teşkilatıdır. İlk olarak, 25 Mart 1807 tarihinde Britanya döneminde kurulmuş olup İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır ve kamu düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur. Merkezi başkent Kuala Lumpur'da Bukit Aman'da yer almaktadır.

Malezya Kraliyet Polisi bünyesinde şu anda 130.000'den fazla memur bulunmaktadır. Polis, gümrük departmanı, göçmenlik departmanı, denizcilik kolluk kuvvetleri ve daha birçok kurumla yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. Malezya Kraliyet Polisi, merkez teşkilatı ile 12 eyalet ve federal toprak teşkilatından oluşmaktadır.

## Galeri

65th Merdeka Day 2022 Picture 43.jpg|Polis aracı (Honda Civic)
Semporna Sabah Ship-PA-16-01.jpg|Polis teknesi
Penampang Sabah PDRM-Sabah-Police-Officers-01.jpg|Trafik polis memurları


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Inga Ruginienė

**Inga Ruginienė** (; d. 24 Mayıs 1981), 25 Eylül 2025'ten beri Litvanya'nın 19. başbakanı olarak görev yapan Litvanyalı bir siyasetçi ve sendikacıdır. Sosyal Demokrat Parti (LSDP) üyesi olan Ruginienė, 2024'ten beri Seimas üyesidir ve başbakanlığa atanmasından önce Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanı olarak görev yapmıştır.

Ruginienė, 2024 yılında yapılan parlamento seçimlerine katılmak üzere LSDP'ye katıldı. Kasım 2024'te Seimas'a seçildi. Bir sonraki ay Başbakan Gintautas Paluckas liderliğinde kurulan yeni LSDP hükûmetinde Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanı oldu. Paluckas, mali skandalların ardından 4 Ağustos 2025'te başbakanlıktan istifa etti ve LSDP iki gün sonra Ruginienė'yi başbakanlık için aday gösterdi. Adaylığı, 26 Ağustos'ta Seimas tarafından onaylandı.

## Kaynakça
Otto Fräßdorf

**Otto Fräßdorf** (5 Şubat 1942 – 8 Ekim 2025), eski Doğu Alman milli futbolcu.

## Hayatı
Fräßdorf, 5 Şubat 1942'de Magdeburg, Saksonya-Anhalt, Almanya'da doğdu. BSG TuS Fortschritt Magdeburg takımı altyapısında yetişti. Profesyonel futbol kariyerini ise defans ve forvet pozisyonlarında 1960-1971 yılları arasında FC Vorwärts Berlin takımında sürdürmüş sahaya çıktığı 183 maçta 31 gol kaydetmiştir. Aynı zamanda 1963-1970 yılları arasında 33 maça çıkıp 4 gol attığı Doğu Almanya millî futbol takımıyla katıldıkları 1964 Yaz Olimpiyatları'nda takım halinde üçüncü olarak bronz madalya kazanmışlardır.

Futbolu bıraktıktan sonra 1978-1984 yılları arasında  Vorwärts Dessau takımını çalıştırab Fräßdorf, 8 Ekim 2025'te Berlin'de doğal nedenlerden 83 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Otto Fräßdorf at fussballdaten.de (in German)
* 
* 
*
Tara Davis-Woodhall

**Tara Davis-Woodhall** (; d. 20 Mayıs 1999), Amerikalı atlet. 2024 Yaz Olimpiyatları ve 2025 Dünya Atletizm Şampiyonası'nda uzun atlama dalında altın madalya kazanmıştır.

## Kaynakça
Wotu-Wolio dilleri

**Wotu-Wolio dilleri,** Sulawesi'de konuşulan ve Avustronezya dil ailesinin Selebe alt grubuna ait, birbirleriyle yakından ilişkili diller grubudur.

## Kaynakça
Wotu dili

**Wotu**, Endonezya'nın Güney Sulawesi bölgesine ait, nesli tükenmekte olan bir Avustronezya dilidir. Selebe alt grubunun Wotu-Wolio koluna aittir.

## Kaynakça
Selayar Adaları

**Selayar** veya **Saleyer** (Endonezce: *Kabupaten Selayar*, Felemenkçe: *Saleijer*), Endonezya'nın Güney Sulawesi eyaletine bağlı bir takımadadır. Flores Denizi'nde, Sulawesi ile Flores arasında, civarında yer alır.&nbsp;Makassar'ın 150&nbsp;km güneydoğusunda yer almaktadır. Biyoçeşitlilik açısından zengin bir dalış alanıdır.

## Kaynakça
Taka Bonerate Adaları

Endonezya'daki **Taka Bonerate Adaları**, 28 atol adasından (Latondu, Rajuni, Tinabo, Pasi Telu ve Taka Lumungan dâhil) oluşan bir takımadadır; ayrıca atolün batısında yer alan daha büyük Kayuadi adası da bu gruba dahildir. Selayar Adaları'nın idari başkenti Benteng'den tekneyle yaklaşık 3-4 saat uzaklıktadırlar. Benteng ile birlikte Güney Sulawesi Eyaleti'ndeki Selayar Naipliği'nin Takabonerate İlçesini oluştururlar. Dalış alanları, pelajik balıklar, yunuslar, kaplumbağalar, birçok yumuşak mercan ve deniz yelpazesi içeren bir Ulusal Deniz Parkı'nın parçasıdır. Ayrıca dünyanın üçüncü büyük atolüdür.

## Kaynakça
Bonerateler

**Bonerateler**, Endonezya'nın Güney Sulawesi bölgesinde yaşayan bir etnik gruptur. Selayar Adaları ve çevresindeki Bonerate, Madu, Kalaotoa ve Karompa adaları gibi adalarda yaşamaktadırlar.

## Kaynakça
Bonerate dili

**Bonerateler**, Endonezya'nın Güney Sulawesi açıklarındaki Taka Bonerate Adaları'nda konuşulan bir Avustronezya dilidir.

## Kaynakça
Selebe dilleri

**Selebe dilleri**, Endonezya'nın Sulawesi adasında konuşulan Avustronezya dillerinin bir alt grubudur. Orta Sulawesi ve Güneydoğu Sulawesi illerinde konuşulan dillerin neredeyse tamamı Selebe grubuna aittir. Birkaç Selebe dili (örneğin Wotu, Bonerate) Güney Sulawesi ilinde de konuşulmaktadır. Dil sayısı bakımından (konuşan sayısı bakımından değil), Selebe, Sulawesi'deki Avustronezya dillerinin en büyük alt grubudur.

## Kaynakça
Orta-Doğu Malaya-Polinezya dilleri

**Orta-Doğu Malaya-Polinezya** (CEMP) dilleri, 700'den fazla dilden oluşan Malaya-Polinezya dillerinin önerilen bir dalıdır (Blust 1993).

## Kaynakça
Batı Malaya-Polinezya dilleri

**Batı Malaya-Polinezya (BMP) dilleri**, **Hesperonezya dilleri** olarak da bilinir ve Orta-Doğu Malaya-Polinezya (CEMP) koluna ait olmayan Malaya-Polinezya dillerini içeren, Avustronezya dillerinin parafilik bir grubudur. Madagaskar, Güneydoğu Asya anakarası, Filipinler, Büyük Sunda Adaları (daha küçük komşu adalar dahil), Bali, Lombok, Sumbawa'nın batı yarısı, Palau ve Mariana Adaları'nda konuşulan tüm Avustronezya dillerini içermektedir.

Batı Malayo-Polinezce, başlangıçta Robert Blust tarafından Malayo-Polinezce içinde, CEMP koluyla eş düzeyde bir kardeş dal olarak önerilmiştir. WMP dillerini bir alt grup olarak olumlu biçimde tanımlayan hiçbir özellik bulunmadığından, son dönem sınıflandırmalar bu gruplandırmayı terk etmiştir.

## Kaynakça
Persephone (Matrix)

**Persephone** ''Matrix'' serisi'nde yer alan kurgusal bir karakterdir. Monica Bellucci tarafından canlandırılmıştır. *[[The Matrix Reloaded]]* ve *[[The Matrix Revolutions]]* filmlerinde Persephone, Merovingian ile evlidir. Matrix'teki varlığından sıkılmış görünüyor ve kocasından memnun değil (muhtemelen onun sürekli sadakatsizliği nedeniyle).

## Kaynakça
Gayo dili

**Gayo** (alternatif olarak Gajo olarak da yazılır), Endonezya'nın Sumatra adasının kuzey ucundaki Açe eyaletinin dağlık bölgesinde, özellikle Orta Açe, Bener Meriah ve Gayo Lues naipliklerinde yaklaşık 275.000 kişi tarafından konuşulan, nesli tükenmekte olan bir Avustronezya dilidir. Avustronezya dillerinin Batı Malaya-Polinezya koluna ait olarak sınıflandırılır, ancak diğer dillerle yakın bir ilişkisi yoktur. Ethnologue, *Bukit*, *Dëret*, *Lues*, *Lut* ve *Serbejadi-Lukup*'u dilin lehçeleri olarak listelemektedir.

1907'de G. A. J. Hazeu, Hollanda Doğu Hint Adaları'nın sömürge yetkilileri için ilk Gayo-Hollandaca sözlüğünü yazmıştır.

## Kaynakça
Gayolar

**Gayolar**, Endonezya'nın Sumatra adasındaki Açe Eyaleti'nin dağlık bölgelerinde (özellikle Gayo Lues'te) yaşayan bir Avustronezya etnik grubudur. Gayo kabilesinin nüfusu 336.856'dır ve çoğunlukla dağlarda yaşamaktadırlar. Gayo halkının çoğu Aceh'in üç naipliğinde, Bener Meriah, Orta Açe ve Gayo Lues'te yaşamaktadır. Bazıları ise Doğu Açe Eyaleti'ndeki Serbejadi, Simpang Jernih ve Peunaron bölgeleri ile Nagan Raya Naipliği'ndeki Beutong bölgesi gibi diğer bölgelerdeki çeşitli ilçelerde yaşamaktadır. Bunun dışında, Gayolar Güneydoğu Açe Bölgesi ve Açe Tamiang Bölgesi'nde de yaşamaktadır. Anavatanları, 12.000 fitten fazla yüksekliğe sahip ve bin milden fazla uzanan Barisan Dağları'nda yer almaktadır. Gayo dili dört lehçeye sahiptir: Lut, Serbejadi-Lukup, Lut ve Luwes. Dillerinin bir yazı sistemi yoktur, ancak halk masalları, öyküler ve şiirler sözlü gelenek yoluyla aktarılmaktadır. Gayo halkının geleneksel evine *[[Umah (Gajo house)|Umah]]* denmektedir.

## Kaynakça
Endonezya Ulusal Polisi

**Endonezya Ulusal Polisi** (), Malezya'nın ulusal polis teşkilatıdır. 19 Ağustos 1945 tarihinde ülkenin bağımsızlığının ardından kurulmuş olup kamu düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur. Merkezi başkent Cakarta'da yer almaktadır.

Endonezya Ulusal Polisi, 1962'den 1999 yılına kadar Endonezya Ulusal Silahlı Kuvvetleri'nin bir parçasıydı. Polis, 1 Nisan 1999'da silahlı kuvvetlerden resmen ayrılarak sivilleştirildi ve bu süreç 1 Temmuz 1999'da resmen tamamlandı.

Endonezya Ulusal Polisi, bağımsız bir kuruluş olarak doğrudan Endonezya cumhurbaşkanına karşı sorumludur ve Endonezya genelinde kanun uygulama ve polislik görevlerini yerine getirir. Endonezya Ulusal Polisi, merkez teşkilatı ile 38 il teşkilatından oluşmaktadır.

## Galeri

Indonesian traffic police car.jpg|Trafik polis aracı (Mazda 6)
Polisi patroli.jpg|Polis memurları
Sabhara officer.jpg|BRIMOB


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Saman (dans)

**Saman** (bin elin dansı olarak da bilinir) Endonezya'nın en popüler danslarından biridir. Kökeni Endonezya'nın Açe eyaletindeki Gayo Lues naipliğindeki Gayo etnik grubuna dayanmaktadır ve genellikle önemli olayları kutlamak için sergilenmektedir.

24 Kasım 2011'de UNESCO, Açe'nin geleneksel Saman dansını Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanınmıştır.

## Kaynakça
Reog

***' veya ***' (), açık alanda sergilenen, halk eğlencesi olarak hizmet veren ve bazı büyülü unsurlar içeren geleneksel bir Endonezya dansıdır.

2013 yılında Reog Ponorogo geleneği, Endonezya Eğitim ve Kültür Bakanlığı tarafından Endonezya'nın Ulusal Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tanınmıştır.

3 Aralık 2024'te Reog Ponorogo sahne sanatı, UNESCO tarafından Acil Korumaya İhtiyaç Duyan Somut Olmayan Kültürel Miras listesine kaydedilmiştir.

## Kaynakça
Dağıstan ve Çeçenistan ayaklanmaları (1922)

1922 yılında, Dağıstan ve Çeçenistan’da Najmuddin Gotsinski liderliğinde ayaklanmalar patlak verdi. Bu isyanlar, Rus İç Savaşı sonrasında Sovyet iktidarının pekiştirilmesine karşı Kuzey Kafkasya’da yürütülen daha geniş çaplı bağımsızlık hareketinin bir parçasıydı.

## Arka plan

1920 yılında Kuzey Kafkasya, Rus İç Savaşı’nın ardından ciddi bir istikrarsızlık dönemi yaşadı. 1920–1921 yıllarında, Nakşibendi tarikatı ve İmam Şamil’in mirasını sahiplenen gruplar tarafından yönetilen Dağıstan ayaklanması, Bolşeviklerin bölgedeki kontrolüne meydan okudu. İsyancılar başlangıçta dağlık bölgelerin büyük bölümünü ele geçirmeyi başarsa da, Kızıl Ordu Mayıs 1921’e gelindiğinde ayaklanmayı bastırdı. Bu gelişmeler yerel direniş ağlarını zayıflattı ancak memnuniyetsizliği ortadan kaldırmadı ve 1922’de Dağıstan ve Çeçenistan’da Najmuddin Gotsinski liderliğinde ortaya çıkan yeni isyanlara zemin hazırladı.

Enver Paşa’nın Buhara seferi sırasında kazandığı başarılar, ona İslam dünyasında büyük bir ün kazandırdı. Cemal Kutay ve İlyas Kara’ya göre bu başarılar, 1922’nin başlarında Dağıstan’da huzursuzluğun yayılmasını teşvik etti. Aynı yılın başlarında Dağıstan ve Çeçenistan’da büyük çaplı ayaklanmalar alevlendi.

## Ayaklanmalar
1922’nin başlarında Sovyet yetkilileri, Dağıstan’daki durumun kritik olduğunu bildirdi. Mart 1922 tarihli bir telgrafta “eşkıyalık” olaylarında artış olduğu, mollalar ve “Türk ajanları” tarafından yürütülen Sovyet karşıtı propagandanın güçlendiği ve ayaklanmanın Dağıstan geneline yayılmasından endişe edildiği ifade edildi.

1922–1925 yılları arasında Dağıstan'ın ormanlık bölgelerinde küçük silahlı gruplar faaliyet gösterdi. Bu gruplar sivilleri hedef aldı, balıkçılık tesisleri ve demiryolları gibi altyapılara saldırdı ve zaman zaman Sovyet kolluk kuvvetleriyle çatışmalara girdi.

N. Gotsinski’nin silahlı birliklerine karşılık olarak Sovyet yönetimi, 30 Ocak 1922’de Dağıstan’da Eşkıyalıkla Mücadele Cumhuriyet Askerî Konseyi’ni kurdu. Ağustos 1922’ye gelindiğinde durumun daha da kötüleşmesi üzerine Dağıstan sıkıyönetim altına alındı. 1922 yazında Sovyet birlikleri Çeçenistan’a sevk edildi; burada birkaç yüz tüfek ve üç makineli tüfek ele geçirildi ve isyancılarla bağlantılı olduğu düşünülen kişilerin evlerine baskınlar düzenlendi.

1922’de Dağıstan’daki çatışmalar sonucunda, Narkomput’ başkan yardımcılığı ve Kafkasya Demiryolları başkanlığı görevlerinde bulunmuş kıdemli bir Bolşevik yetkili öldürüldü.

## Kayıplar
Alex Marshall'a göre, 1922 yılında Kafkasya bölgesinde Sovyet kuvvetleri muharebe ve firar nedeniyle toplam 9.338 kayıp verdi.

## Sonuç
Aynı yıl içerisinde Gotsinski'nin çevresi, gelecekte kurulması planlanan bağımsız bir Kafkas devleti için Milletler Cemiyeti'nden uluslararası tanınma talebinde bulundu ve bunu daha geniş Müslüman direniş hareketleriyle dayanışma çerçevesinde gerekçelendirdi. 30 Kasım 1922'de Çeçen Özerk Oblastı, Dağlık Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden ayrılarak kuruldu. Aynı yıl, daha önce ağırlıklı olarak Çeçenlerin yaşadığı Auh bölgesi, Moskova yönetimi tarafından yeni kurulan Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlandı.

## Kaynakça
Nuradin Rüstemov

**Ebu Nuradin Rüstamov**, IŞİD terör örgütünün önde gelen liderlerinden biriydi. Terörizm suçlamalarıyla Türk hükûmeti tarafından aranıyordu. Eski bir Gürcistan ordusu mensubuydu.

## Biyografi
Rustamov, Gürcistan vatandaşıdır ve özellikle terörist IŞİD lideri Ebu Bekir el-Bağdadi ile yakın bağları bulunmaktadır. Rustamov, 2018 yazında sahte pasaport kullanarak Türkiye'ye yasa dışı yollarla giriş yapmıştır O zamandan beri Rustamov İstanbul'a yerleşti ve yerel IŞİD grubuyla işbirliğine devam ediyor. Kasım 2018'de,Emniyet Genel Müdürlüğü ve Interpol ve Gürcistan hükûmeti tarafından düzenlenen özel bir operasyon sırasında Abu Nuradin Rüstamov tutuklandı, Gürcistan'da gözaltında tutuldu ve daha sonra serbest bırakıldı.

## Kaynakça
Tayland Kraliyet Polisi

**Tayland Kraliyet Polisi** (), Tayland'ın ulusal polis teşkilatıdır. İlk olarak, 1860 yılında kurulmuş olup kamu düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur. Merkezi başkent Bangkok'ta yer almaktadır.

Tayland Kraliyet Polisi mensupları ayrıca orduya benzer ancak ek olarak kolluk kuvvetlerine odaklanan paramiliter eğitimden de geçerler. Tayland Kraliyet Polisi, merkez teşkilatı ile 74 il teşkilatından oluşmaktadır.

## Galeri

Royal Thai Police, Toyota Hilux patrol car..jpg|Polis aracı (Toyota Hilux)
Eurocopter EC155 of the Royal Thai Police at Khon Kaen-KKC (10489783325).jpg|Polis helikopteri (Eurocopter EC155)
Royal Thai Police officer.jpg|Polis memuru


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Puente de Occidente

Kolombiya'nın batı Antioquia bölgesinde yer aldığı için bu adı alan **Puente de Occidente** (Batı Köprüsü), Cauca Nehri'nin doğusunda ve batısında yer alan Olaya ve Santa Fe de Antioquia belediyelerini birbirine bağlayan bir asma köprüdür. İnşa edildiği dönemde dünyanın üçüncü büyük asma köprüsü olarak kabul ediliyordu.

## Kaynakça
Filipinler Ulusal Polisi

**Filipinler Ulusal Polisi** (; ), Filipinler'in ulusal polis teşkilatıdır. 29 Ocak 1991 tarihinde Filipinler Jandarması (*Philippine Constabulary*) ve Entegre Ulusal Polis'in (*Integrated National Police*) birleşmesiyle kurulmuş olup kamu düzeni ve kamu güvenliğini sağlamaktan sorumludur. Merkezi Quezon City'de Camp Crame'de yer almaktadır.

Filipinler Ulusal Polisi, merkez teşkilatı ile 19 bölge teşkilatından oluşmaktadır.

## Galeri

Toyota Corolla Altis QCPD Pasong Putik PS16 police car (1).jpg|Polis aracı (Toyota Corolla)
2023-05-12 PNP H125 006.jpg|Polis helikopteri (Airbus H125)
George Washington Hosts Tour for Philippine Police, NCIS Agents (9168134).jpg|Polis memurları


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Amacayacu Millî Parkı

**Amacayacu Ulusal Tabiat Parkı** (), Kolombiya'nın güneyindeki Amazonas Departmanında, Amazon Nehri kıyısında yer alan bir milli parktır. "Amacayacu" kelimesi, yerli Keçuva dilinde "Hamakların Nehri" anlamına gelmektedir. Parkın bir bölümünde Tikuna halkı yaşamaktadır.

Park, bilim insanlarının ilgisini çekmektedir. Parktan birçok zoolojik örnek toplanmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The park's page at Parques Nacionales Naturales de Colombia 
* Cano Correa, Marcela. Título:	Manejo comunitario de fauna silvestre en el P.N.N Amacayacu, Colombia
* PROCESO DE TARAPOTO SOBRE CRITERIOS E INDICADORES DE SOSTENIBILIDAD DEL BOSQUE AMAZONICO - Consulta Colombiana de Validación
* Amacayacu Vacations & Tour
Apurinã dili

**Apurinã** veya **Ipurina**, Amazon havzasındaki Apurinã halkı tarafından konuşulan Güney Maipur dillerinden biridir. Etkin-durum bildiren bir söz dizimine sahiptir.

## Kaynakça
Apurinãlar

**Apurinã**, aynı zamanda **Ipurinã, Ipurinãn, Kangite, Popukare** (endonimi) olarak da anılır, Brezilya'nın batısındaki Purus Nehri yakınlarında yaşayan ve Apurinã dilini konuşan bir yerli halktır.

Evleri uzun, alçak ve dardır: yan duvarlar ve çatı birdir, direkler yere sabitlenir ve daha sonra bir araya gelecek şekilde bükülerek kesitler için sivri bir kemer oluşturur. Küçük ağaç kabuğundan yapılmış kanolar kullanırlar. Başlıca silahları zehirli oklardır. Guintiniri adında yerel bir tanrıya ibadet etmektedir.

## Kaynakça
Ashánikalar

**Asháninka** veya **Asháninca**, Peru'daki Junín, Pasco, Huanuco ve Ucayali bölgelerindeki ve Brezilya'daki Acre Eyaleti'ndeki yağmur ormanlarında yaşayan yerli bir halktır. Atalarının toprakları Peru'daki Junín, Pasco, Huánuco ve Ucayali'nin bir kısmındaki ormanlardır.

## Kaynakça
Huni Kuin

**Huni Kuin** (diğer adları: *Kaxinawá*, *Cashinahua*, *Kaschinawa*, *Kashinawa*, *Caxinauás*), Brezilya ve Peru'da yaşayan bir yerli halktır. Köyleri Peru'daki Purus ve Curanja Nehirleri kıyıları ve Brezilya'daki Tarauacá, Jordão, Breu, Muru, Envira, Humaitã ve Purus Nehirleri kıyılarında yer almaktadır.

Peru Amazon yağmur ormanlarında, bazı Huni Kuin toplulukları Kulinalarla birlikte Alto Purús Yerli Bölgesi'nde yaşamaktadır.

## Kaynakça
2026-27 3. Lig

**2026-27 3. Lig**, 3. Lig'in 56. sezonudur. 5 Eylül 2026 tarihinde başlayacak normal sezon Nisan 2027 tarihinde sona erecektir.

2026-27 sezonunda Bölgesel Amatör Ligden yükselen 5 takım, 2. Ligden düşen 7 takım ve 3. Ligden devam eden 42 takımın katılımı ile toplam 54 takımdan oluşur.

## 2026-27 Takımları
2026-27 3. Lig sezonuna katılmayı garantileyen takımlar:
* Adanaspor 
* Alanya 1221
* Galata
* Pazarspor
* Tire 2021
* Yeni Malatyaspor 
* Yeni Mersin İdmanyurdu

### Takımlar

## Format
Bu sezon sonunda 3. Ligden altı takım 2. Lige yükselir ve 9 takım Bölgesel Amatör Lige düşer:
* 54 takım 18'li 3 grupta yer alır.
* Çift devreli lig müsabakaları sonunda gruplarda 1. sırayı alan 3 takım doğrudan 2. Lige yükselir.
* Lig sonunda gruplarında 2., 3., 4. ve 5. sırada yer alan 12 takımdan 3 takım daha play-off müsabakaları sonucunda 2. Lige yükselir.
* Tüm gruplarda son 3 sırayı alan toplam 9 takım bir sonraki sezon Bölgesel Amatör Lige düşer.

## 1. Grup
### Takımlar

### Takım bilgileri

#### Teknik direktör değişiklikleri

### Puan durumu

### Sonuçlar

### Takımların haftalık sıralamaları

### Takımların haftalardaki performansları

### 1. Grup Play-off
Play-offta yarı final müsabakaları çift maçlı eleme usulüne göre oynanacaktır. Eşleşmeler gruplardaki lig sonu puan durumuna göre 2.sıra-5.sıra / 3.sıra-4.sıra ile eşleşecek şekilde yapılmıştır. Grup yarı finallerinde tur atlayan takımlar tarafsız sahada tek maçlı eleme usulü ile Mayıs 2027'deki final müsabakalarında karşılaşırlar.

#### Eşleşmeler

## 2. Grup
### Takımlar

### Takım bilgileri

#### Teknik direktör değişiklikleri

### Puan durumu

### Sonuçlar

### Takımların haftalık sıralamaları

### Takımların haftalardaki performansları

### 2. Grup Play-off
Play-offta yarı final müsabakaları çift maçlı eleme usulüne göre oynanacaktır. Eşleşmeler gruplardaki lig sonu puan durumuna göre 2.sıra-5.sıra / 3.sıra-4.sıra ile eşleşecek şekilde yapılmıştır. Grup yarı finallerinde tur atlayan takımlar tarafsız sahada tek maçlı eleme usulü ile Mayıs 2027'deki final müsabakalarında karşılaşırlar.

#### Eşleşmeler

## 3. Grup
### Takımlar

### Takım bilgileri

#### Teknik direktör değişiklikleri

### Puan durumu

### Sonuçlar

### Takımların haftalardaki performansları

### 3. Grup Play-off
Play-offta yarı final müsabakaları çift maçlı eleme usulüne göre oynanacaktır. Eşleşmeler gruplardaki lig sonu puan durumuna göre 2.sıra-5.sıra / 3.sıra-4.sıra ile eşleşecek şekilde yapılmıştır. Grup yarı finallerinde tur atlayan takımlar tarafsız sahada tek maçlı eleme usulü ile Mayıs 2027'deki final müsabakalarında karşılaşırlar.

#### Eşleşmeler

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* 2026-27 1. Lig
* 2026-27 2. Lig
* 2026-27 Bölgesel Amatör Lig
* 2026-27 Türkiye Kupası
* 2026-27 Süper Lig

## Dış bağlantılar
Kulinalar

**Kulinalar**, Brezilya ve Peru'da yaşayan bir yerli halktır. 2.540 Kulina Brezilya'daki Amazonas ve Acre'de yaşarken, 400 Kulina Peru'nun güneydoğusunda, Purus ve Santa Rosa nehirleri kıyısında yaşamaktadır.

## Kaynakça