open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moxo dilleri

**Moxo** (*Mojo* olarak da bilinir, 'Moho' olarak telaffuz edilir), Bolivya'nın kuzeydoğusundaki Llanos de Moxos'ta yaşayan Moxo halkı tarafından konuşulan Arawakan dillerinden biridir. Moxo halkının günümüzdeki iki dili olan *Trinitario* ve *Ignaciano*, komşu Arawakan dillerinden olduğu kadar birbirlerinden de farklıdır. Soyu tükenmiş *Magiana* da bu dillerden farklıydı.

Moxo dilleri aktif-durağan sözdizimine sahiptir. Bolivya'nın Ulusal Dillerinden biridir.

## Kaynakça
Özerlat kahve

**Özerlat kahve,** 1917 yılında Ermou sokağı Lefkoşa'da Derviş Tahmis Özerlat tarafından kurulmuştur. Kıbrıs'ın en eski kuru kahvecisidir. 1980'li yıllarda Lefkoşa Arasta sokak'ta üretim amacıyla kullanılan mekan, kafe olarak kullanılmaktadır.

## Hakkında
Derviş Tahmis Özerlat, ilk zamanlarda, çiğ kahveyi kavurup öğüterek, kendi evi ve komşuları için kahveler hazırlamıştır. Sonrasında işletmesini büyüterek, Lefkoşa çarşısında yerini almıştır. Günümüzde ailenin 3.ve 4. kuşakları tarafından üretim devam etmektedir.

## Ürünleri
Türk kahvesi

Espresso

Filtre kahve

Çay

## Kaynakça
Llanos de Moxos

**Llanos de Moxos**, **Beni savanı** veya **Moxos ovaları** olarak da bilinir, Bolivya'nın kuzeyindeki Beni Departmanında bulunan tropikal bir savan ekolojik bölgesidir.

## Moxos Cizvit Misyonerlik Yerleşimleri
Avrupalı göçmenler 17. yüzyılda Llanos de Moxos'a yerleşmeye başladı. 1675 yılında Cizvit rahipleri Pedro Marbán ve Cirpriano Barace, Santa Cruz de la Sierra'dan ayrıldıktan sonra Marmoré ve Guapay nehirleri arasında buldukları halklar arasında misyonerlik çalışmalarına başladılar. Moxos Cizvit Misyonerlik Yerleşimleri Llanos de Moxos'ta, Chiquitos Cizvit Misyonları ise güneydoğudaki Chiquitania bölgesinde yer almaktadır.

## Kaynakça
Mojeñolar

**Mojeñolar**, (**Moxeñolar**, **Moxolar** veya **Mojolar** olarak da bilinir), Bolivya'nın yerli bir halkıdır. Beni Departmanı'nın güneyinde, Mamore Nehri'nin her iki yakasında ve batısındaki Llanos de Mojos olarak bilinen bataklık ovalarında yaşarlar. Mamore, Bolivya'nın kuzeyindeki Madeira Nehri'nin bir koludur.

Mojeñolar geleneksel olarak avcı-toplayıcı, çiftçi ve çobanlardı. Cizvit misyonerler 1682'de Mojo ovalarında kasabalar kurarak yerli halkları Katolikliğe çevirdiler ve 1767'de Cizvitlerin kovulmasının çok sonrasında da sürecek bir sosyal örgütlenme sistemi kurdular. 20. yüzyılın ilk on yılında sayıları 30.000 civarındaydı. Birçok Mojeño topluluğu Central de Pueblos Indígenas del Beni ve/veya Central de Pueblos Étnicos Mojeños del Beni'ye bağlıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Mehináku material culture, National Museum of the American Indian
* Moxos Indians at the New Advent Catholic Encyclopedia.
* "The Amazon and Madeira Rivers: Sketches and Descriptions from the Note-Book of an Explorer" is a book from 1875 that has a chapter about the Moxo people.
Chiquitano

**Chiquitano/Çikitano** veya **Chiquitolar/Çikitanolar**, genellikle Bolivya'da, küçük bir kısmı Brezilya'da yaşayan bir yerli halktır. Çikitanolar genellikle Bolivya'nın Santa Cruz Bölgesi'ndeki Çikitano tropikal savanasında, küçük bir topluluk olarak da Beni Departmanı'nda ve Brezilya'nın Mato Grosso Eyaleti'nde yaşamaktadır. 2012 nüfus sayımında, kendini Çikitano olarak tanımlayanlar, 145.653 kişi ile Bolivya'nın toplam nüfusunun %1,45'ini oluşturuyordu; bu, herhangi bir ovada yaşayan en büyük etnik grup oranını oluşturuyordu. Bolivya Çikitanolarının nispeten küçük bir kısmı Çikitano dilini konuşmaktadır. Çikitanoların büyük bir kısmı nüfus sayımında Çikitano dilini konuşmadıklarını ya da çocukken öğrenmediklerini belirtmiştir.

## Kaynakça
Chiquitania

**Chiquitania** ("Chiquitos" veya "Gran Chiquitania"), Bolivya'nın doğusunda Santa Cruz Bölgesi'nde tropikal savanların bulunduğu bir bölgedir.

Chiquitos'ta yaşayan birçok kabileden biri günümüzde Chiquitano dilini konuşan Chiquitanolardır.

## Kaynakça
Jauru

**Jauru**, Brezilya'nın Orta-Batı Bölgesi'ndeki Mato Grosso eyaletinde yer alan bir belediyedir.

## İklim
Jauro'da tropikal savan iklimi (Köppen iklim sınıflandırması: *Aw*) görülür .

## Kaynakça
Rina Koizumi

**Rina Koizumi** (d. 3 Mart 1989) Tokyo'lu bir Japon AV oyuncusudur. Declare firmasına bağlı olarak çalışmıştır.

## Biyografi
Eylül 2007'de Max-A'nın özel modeli olarak AV çıkışını yaptı. Ekim 2008'de Kawaii* firması ile çıkışına devam etti. Hobileri ve özel becerileri arasında spor izlemek ve yüzmek yer almaktadır. 2007 yılında 18 yaşında başladığı AV idol kariyerine, 2010 yılında 21 yaşında son vermiştir.

## Filmografi

### Yetişkin Videosu
; 2007
* Yeni Gelen (14 Eylül, Max-A)
* MAX GIRLS Extremely Lovely Wet!! (14 Eylül, Max-A) Diğer oyuncular: Takako Kitahara, Sarasa Hara, Mai Nadasaka, Miyu Hoshino, Akane Nagase, Rola Sato
* Okul Günleri (12 Ekim, Max-A)
* MAX GIRLS Dai Kanshasai (12 Ekim, Max-A) Diğer sanatçılar: Takako Kitahara, Seri Mikami, Nagisa, Kurara Tachibana, Akane Nagase, Jun Kiyomi, Rio
* Max Cafe'ye Hoş Geldiniz! (9 Kasım, Max-A)
* MAX GIRLS ecstasy (9 Kasım, Max-A) Diğer sanatçılar: Akane Nagase, Takako Kitahara, Nao Yoshizaki, Jun Kiyomi, Sarasa Hara, Miho Hashimoto, Rio
* Sponchu (14 Aralık, Max-A)
* MAX GIRLS heyecan verici (14 Aralık, Max-A) Diğer sanatçılar: Kiyomi Jun, Nagase Akane, Tachibana Kurara, Rio, Yoshizaki Nao, Kitahara Takako, Ayukawa Nao, Shinozaki Misa, Yuki Çin
; 2008
* Kız Kardeşin Sırrı (11 Ocak, Max-A)
* Inkuchi (22 Şubat, Max-A)
* Sürekli Orgazm Ikase FUCK (28 Mart, Max-A)
* Hapis (11 Nisan, Max-A)
* Yürüyüş (23 Mayıs, Max-A)
* Üniforma Avı (27 Haziran, Max-A)
* İlk hücre kawaii* çıkışı → Mucize Güzel Yüz Rinacchi (25 Ekim, Kawaii*)
* kawaii* special Gizakawayusu! (25 Kasım, kawaii*) Başrolde: Yokoyama Miyuki
* AŞK♥ Doppyun!! Mega Yüz Bakımı Özel! (25 Aralık, kawaii*)
; 2009
* Okul Cosplay'i (13 Şubat, MOODYZ )
* İlk Bukkake (13 Nisan, MOODYZ)
* 25 müstehcen ofis çalışanı tecavüze uğruyor (25 Eylül, Max-A) ve 24 kişi daha
* Hafif Müzik Kulübü! (9 Ekim, TMA ) Yardımcı yıldızlar: Airi Mii, Tsubomi, Sakura Ai
* KIZ LİSESİ 04 Rina (14 Ekim, GLAZING )
* Honey Pot 07 RINA (27 Ekim, Canlanma)
* Kichiku Rinkan 87 (7 Aralık, Hücumcular )
* Cosplayer: Ha (25 Aralık TMA) Yardımcı Yıldızlar: Yuki Asaka, Koko Ishihara, Yu Kaiba, Rei Mizuna, Sana, Nao Mizuki
; 2010
* MANIAX (8 Ocak TMA) Yardımcı Yıldızlar: Mizuna Rei, Kaiba Yu, Ishihara Koko, Sana, Mizuki Nao, Asaka Yuki
* Rekabetçi Mayo Losyonu Popo İşi (1 Nisan, Fetişist/Mousouzok) Diğer oyuncular: Mai Nadasaka, Meisa Hanai, Megumi Shino, Yu Kaiba, Rei Mizuna, Sana, Aruru, Nao Mizuki, Yuki Asaka

## Ayrıca bakınız

* Japonya sineması

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Rina Koizumi resmi blogu
* IMDb'de 
* Declare firmasındaki profili
* Xlist'te Rina Koizumi
Vaughan Cox

General **Sir Herbert Vaughan Cox**, GCB, KCMG, CSI (12 Temmuz 1860 - 8 Ekim 1923), Britanya Hindistanı Ordusu’nda görev yapmış bir Britanyalı subaydı.

## Mısır’daki hizmeti ve emekliliği
1916’dan 1917’ye kadar Mısır’da ve Fransa’da 4. Avustralya Tümeni’ne komuta etti; bu dönemde Hindistan Dairesi Askerî Sekreteri oldu ve Ocak 1921’deki emekliliğine kadar bu görevde kaldı. Ocak 1917’de, sahadaki üstün hizmetlerinden dolayı korgeneral rütbesine terfi etti. 1919 yılında, Hindistan Ordusu’nun idaresi ve teşkilatlanması konularını incelemek üzere oluşturulan Esher Komitesi’ne atandı. 1920 yılında general rütbesine terfi etti, ve emekliliğinin ardından 1921 Doğum Günü Taltifleri kapsamında Bath Nişanı unvanıyla taltif edildi.

## Kaynakça
;Özel

;Genel
*Obituary, *[[The Times]]*, 10 October 1923
Cabaçal Bororosu

**Cabaçal Bororosu** (, Aravirá), Brezilya'nın Mato Grosso kentindeki Cabaçal Nehri çevresinde konuşulan soyu tükenmiş bir Bororo dilidir. Johann Natterer tarafından 1825'te ve Francis de Castelnau tarafından 1840'larda toplanan kelime listelerinde belgelenmiştir. Cabaçal Bororosu, Camargo (2014) tarafından Bororo'nun kendisinden farklı ayrı bir dil olarak tanımlandı. Loukotka, Aravirá'yı yanlış bir şekilde belgelenmemiş olarak listelemektedir, ancak Natterer ve Castelnau'nun listeleri ile dilin varlığı belgelenmiştir.

## Kelime bilgisi
Castelnau tarafından derlenen kelime bilgisi:

## Kaynakça
Colla (denonim)

***Colla***, Bolivya'da başkent La Paz ve çevresindeki kırsal kesimler de dahil olmak üzere ülkenin batı And Dağları bölgesinde yaşayan toplulukları ifade etmek için kullanılan bir isimdir. Kültürel olarak, *collalar*, 15. yüzyılın sonları ve 16. yüzyılın başlarındaki İnka egemenliği de dahil olmak üzere kendisine özgü And Dağları kültürleriyle Bolivya'nın geri kalan topluluklarından farklıdır. Birçok *colla*, İspanyolcanın yanı sıra Keçuvaca kullanmalarıyla da öne çıkar. *Colla* isimlendirmesinin kullanımı özellikle doğu Bolivyalılar arasında yaygındır. *Collalar* genellikle ova *camba* denonimiyle karşılaştırılır.

## Kaynakça
Cabaçal Nehri

**Cabaçal Nehri** (Portekizce, **Rio Cabaçal**), Brezilya'nın batısındaki Mato Grosso eyaletinde yer alan bir nehridir. Paraguay Nehri'nin bir koludur.

Artık nesli tükenmiş bir yerli dil olan Cabaçal'ın Bororosu, eskiden nehrin çevresinde konuşulmakta olan bir dildi.

## Kaynakça
São Lourenço Nehri (Mato Grosso)

**São Lourenço Nehri**, Paraguay Nehri'nin bir koludur ve Brezilya, Bolivya ve Paraguay'ın bazı kısımlarını kapsayan alüvyonlu bir ova olan Pantanal'da yer almaktadır. São Lourenço nehir havzası, Brezilya'nın Mato Grosso eyaletinde yer almaktadır.

## Kaynakça

### Genel

### Özel

*
*
*
*
*
Das Garças Nehri (Mato Grosso)

**Das Garças Nehri**, Brezilya'nın batısındaki Mato Grosso eyaletinde bulunan bir nehirdir. Madeira Nehri'ne yakındır. 310 km uzunluğundadır.

## Kaynakça
Bororolar

**Bororolar** (veya **Coroados, Boe, Orarimogodo**), Brezilya'nın Mato Grosso eyaletinde yaşayan yerli bir halktır. Ayrıca Bolivya ve Brezilya'nın Goiás eyaletinde de yaşamaktadırlar. Batı Bororoları, Jauru ve Cabaçal nehirleri çevresinde yaşarlar. Doğu Bororoları (Orarimogodoge), São Lourenço, Garças ve Vermelho nehirleri bölgesinde yaşarlar. Brezilya'daki tahmini nüfusları iki binin biraz altındadır. Borôro dilini konuşurlar (kod ISO 639: BOR) ve çoğunlukla animist inançlara sahiptirler. Mato Grosso'nun merkez bölgelerindeki sekiz köyde yaşarlar.

Adı kendi dillerinde "köy mahkemesi" anlamına gelen Bororolar, aynı zamanda Araés, Araripoconé, Boe, Coroados, Coxiponé, Cuiabá ve Porrudoslar olarak da bilinir.

## Kaynakça
Talih cesurdan yanadır

"**Talih cesurdan yanadır**" veya "**Talih gözü pekten yanadır**" (Latince:"***audentes fortuna iuvat***") Bu deyiş, özellikle askerî teşkilatlar içinde, cesaret ve yiğitliğin ödüllerini vurgulamak amacıyla Batı dünyasında yaygın bir slogan olarak kullanılır; günümüzde de çok sayıda aile ve klanın armalarında yer almaktadır. Tarihsel olarak, üniversitelerin yanı sıra diğer akademik kurumlar ve rekreasyon amaçlı dernekler için de popüler bir motto olmuştur.

## Arkaplan

Farklı sözcüklerle ama özünde aynı anlama gelen çeşitli biçimleri vardır, örneğin:

* *audentes Fortuna iuvat*
* *audentes Fortuna adiuvat*
* *Fortuna audaces iuvat*
* *audentis Fortuna iuvat*

Vergilius’un *[[Aeneas]]*’indeki karşıt karakter Turnus tarafından kullanılır. “Fortuna” hem şans anlamına gelir hem de bu kavramın kişileştirilmiş hâli olan Roma tanrıçasını ifade eder.

Deyişin bir başka biçimi olan *fortes Fortuna adiuvat* (“talih güçlü/cesurdan yanadır”), Terentius’un MÖ 151 tarihli komedisi *Phormio*nun 203. dizisinde geçer. Ovidius, didaktik eseri *[[Ars Amatoria]]*nın I.608’deki bölümünde ifadeyi “*audentem Forsque Venusque iuvat*” şeklinde genişleterek “Venüs de Fortuna gibi cesurdan yanadır” anlamını verir.

Genç Plinius, amcası Yaşlı Plinius’un, MS 79’daki Vezüv Yanardağı patlamasını araştırmak ve dostu Pomponianus’a yardım edebilmek umuduyla filosunu harekete geçirmeye karar verdiğinde *Fortes fortuna iuvat* sözünü kullandığını aktarır: “'Fortes' inquit 'fortuna iuvat: Pomponianum pete.'” (“‘Talih,’ dedi, ‘cesurdan yanadır: Pomponianus’a yönelin.’”). Yaşlı Plinius bu sefer sırasında hayatını kaybetmiştir.

*Fortuna eruditis favet* (“talih hazırlıklı zihinden yanadır”) biçimi de kullanılır. Fransız mikrobiyolog ve kimyager Louis Pasteur bunu şu sözle ifade etmiştir: “Dans les champs de l’observation le hasard ne favorise que les esprits préparés”, yani “Gözlem alanlarında, rastlantı yalnızca hazırlıklı zihinleri kayırır.”

Niccolò Machiavelli, *[[Prens (kitap)|Prens]]*’te “Tedbirli olmaktansa atılgan olmak daha iyidir” der ve metaforu genişleterek “çünkü talih bir kadındır ve … ona hâkim olmak için onu dövmek ve hırpalamak gerekir; görüldüğü üzere, kendini maceraperestlere egemen olmaya bırakır” diye ekler.

Bu deyiş Demokritos’un “cesaret eylemin başlangıcıdır, ama onun nasıl biteceğine talih hükmeder” (Grekçe: Τόλμα πρήξιος αρχή, τύχη δε τέλεος κυρίη, latin harfleriyle: *Tólma préxios arché, túche de téleos kuríe*) dizesinin yeniden ifadesi de olabilir.

## Kaynakça
Bororo dili

**Bororo** (Borôro), **Boe** olarak da bilinir, Makro-Jê dillerini oluşturan dillerden birisi olduğu kabul edilen küçük bir ailenin hayatta kalan tek dilidir. Brezilya'nın orta Mato Grosso bölgesindeki avcılar ve toplayıcılar olan Bororolar tarafından konuşulur.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Maybury-Lewis, David, and Joan Bamberger. *Dialectical Societies: The Gê and Bororo of Central Brazil*. Harvard studies in cultural anthropology, 1. Cambridge: Harvard University Press, 1979.
Umotína dili

**Umotína** veya **Umutína**, Brezilya'da konuşulan ve 2003 yılında yok olmuş bir dildir.

## Fonoloji
Dünyada linguolabial ünsüzü olan birkaç dilden biridir; yayınlanmamış verilerde, Floyd Lounsbury sessiz dil-dudak patlamalı ünsüze: // sahip olduğunu bildirmiştir.

## Kaynakça
Otuke dili

**Otuke** (Otuque, Otuqui), Bororo ile akraba olan Macro-Jê ailesinden soyu tükenmiş bir dildir. Otuke toprakları, günümüzde Bolivya'nın doğusunda bulunan Otuquis Milli Parkı ve Entegre Yönetim Doğal Alanı'nı da kapsıyordu. Kendisi ile ilgili tüm bilgiler 1831'de kaydedilen bir kelime listesine dayanmaktadır. Hem soyu tükenmiş hem de az bilinen Kovareka (Covareca) ve Kuruminaka (Curuminaca) dilleri, Otuke'ye yakındır ve bazen dilin bir lehçesi olarak kabul edilmektedir.

## Kaynakça
Bororo dilleri

**Borôro dilleri**, Brezilya ve Bolivya'da konuşulan Borôro ve ölü diller Umotína, Kovareka, Kuruminaka ve Otuke'dir. Bazen, tartışmalı olsa da Makro-Jê dillerinin bir parçasını oluşturdukları düşünülür.

Mason (1950) tarafından Bororo ve Otuke kelimelerinin birleşimi olan **Borotuke dilleri** olarak adlandırılmışlardır.

## Kaynakça
Chiquitano dili

**Chiquitano/Çikitano** (ayrıca *Bésɨro* veya *Tarapecosi*), muhtemelen Bolivya'nın doğusundaki Santa Cruz Departmanı'nın orta bölgesinde ve Brezilya'nın Mato Grosso eyaletinde konuşulan Makro-Jê dillerinden biri olan yerel bir izole dildir.

## Sınıflandırma
Çikitano genellikle bir izole dil olarak kabul edilir. Joseph Greenberg, Makro-Jê dillerine ile bağlantılı olduğunu öne sürdü, ancak çalışmasının sonuçları daha sonra metodolojik kusurlar nedeniyle eleştirildi.

Kaufman (1994), Bororo dilleriyle bir ilişki olduğunu ileri sürmektedir. Adelaar (2008), Chiquitano'yu bir Makro-Jê dili olarak sınıflandırırken Nikulin (2020), Chiquitano'nun Makro-Jê'nin bir kız kardeşi olduğunu ileri sürmektedir. Daha yakın zamanda, Nikulin (2023), Chiquitano'yu Makro-Jê'nin bir kız kardeş dalı yerine bir dalı olarak sınıflandırmıştır.

## Kaynakça
Canela lehçesi

**Canela**, Brezilya'nın Maranhão eyaletindeki Apànjêkralar (Apaniêkrá) ve Mẽmõrtũmreler (Ràmkôkãokra, Ramkokamekrá) tarafından konuşulan Kuzey Jê dil grubunun (Jê, Makro-Jê) Timbira varyantı olan Canela-Krahô dilinin bir lehçesidir. Kenkateye lehçesi, sığır yetiştiricileri tarafından kabilenin katledilmesi nedeniyle 1913'te yok olmuştur.

## Kaynakça
Krahôlar

**Krahô** (, ), Brezilya'nın kuzeydoğusunda yaşayan yerli bir Timbira Gê halkıdır. Krahôlar, tarihsel olarak Balsas Nehri boyunca modern Maranhão'nun bir bölümünde yaşamıştır, ancak öncü yerleşimciler ve sığır çiftçileri tarafından batıya doğru itilmişlerdir. Şu anda Krahôlar, Tocantins'teki Terra Indígena Kraolândia koruma bölgesinde yaşamaktadır.

Krahôlar tarihsel olarak yarı göçebeydi, avcılık ve toplayıcılık yer değiştirmeli tarım yapıyorlardı.

## Kaynakça
Krahô lehçesi

**Krahô** (Krahô: *Mehĩ jarkwa* ) Kuzey Jê dil grubunun (Jê, Makro-Jê) Timbira varyantı olan Canela-Krahô dilinin bir lehçesidir ve Brezilya'nın Tocantins eyaletindeki Krahôlar tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Kuruminaka dili

**Kuruminaka** (Curuminaca, Curumina), Bolivya'nın yok olmuş ve az bilinen bir Bororo dilidir. Eskiden Curuminacalar tarafından konuşulurdu. Hakkında çok az bilgi bulunmaktadır ve yalnızca 14 kelimeden oluşan bir kelime listesi günümüze ulaşmıştır.

## Sözlük

## Kaynakça
Amarante do Maranhão

**Amarante do Maranhão**, Brezilya'nın Kuzeydoğu bölgesindeki Maranhão eyaletinde yer alan bir belediyedir.

Amarante belediyesine yakın bir konumda bulunan Terra Indígena Governador'da yaklaşık 600 Pykobjê konuşanı bulunmaktadır.

## Kaynakça
Gavião (Jê)

**Gavião**, Jêlerin bir dalıdır ve Brezilya'nın yerli halklarındandır. İki gruba ayrılırlar: Pará eyaletindeki Tocantins Nehri kıyısında yaşayan Parkatêjêler ve Maranhão eyaletinde yaşan . 1990'larda yaklaşık 175 Parkatêjê ve 300'den fazla Pykobjê yaşamaktaydı. Geleneksel olarak Timbira dilinin lehçelerini konuşuyorlardı.

## Kaynakça
Mehmet Oluç

**Mehmet Oluç**, (1919, Kos - 8 Aralık 2011) Türk iktisat ve işletme profesörüdür. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesinin ilk dekanıdır.

## Hayatı ve kariyeri
1919 yılında Kos adasında doğdu. İstanbul Erkek Lisesini 1938 senesinde bitirdi. 1942 yılında İÜ İktisat Fakültesinden mezun oldu. 1946 yılında iktisat alanında *Trakya Ziraat Ekonomisi* adlı tez çalışmasıyla doktorasını tamamladı. Daha sonra ABD'ye gitti. Columbia Üniversitesinde yüksek lisans yaptı. Chicago Üniversitesinde de akademik çalışmalar gerçekleştirdi. 1950 yılında Türkiye'ye döndü, ardından doçentlik unvanı aldı. 3 yıl sonra tekrar ABD'ye gitti, Philadelphia Üniversitesinde ardından Harvard Business School’da işletme alanında eğitim aldı. 1955 yılında İÜ'de dersler vermeye başladı, verdiği pazarlama dersi Türkiye'de ilk olmuştur. 1956'da İÜ İktisat Fakültesi İşletme Kürsüsü Başkanı görevine getirildi. 1957 senesinde ise *Pazarlama* isimli kitabı yayımlandı. Pazarlama sözcüğü, marketing kelimesinin çevirisi olarak Oluç tarafından *Pazarlama Prensipleri ve Türkiye'de Tatbikatı* isimli eserinde önerildi. 1958'de profesör oldu. 1959'da İşletme Organizasyonu ve Yönetimi isimli kitabı yayımlandı. 1960-1964 seneleri arasında, dört yıl boyunca İÜ İktisat Fakültesi dekanı olarak görev yaptı. 

1967 ve 1968 yılları arasında İÜ İşletme Fakültesi'nin kuruluş çalışmalarında öncü rol üstlendi. Kuruluşun ardından fakültenin ilk ve kurucu dekanı seçildi. 1972 yılına kadar bu görevde kaldı. 1989 yılında emekliliğe ayrıldı. 8 Aralık 2011 tarihinde hayatını kaybetti. TBMM 28. dönem DEM Parti Antalya milletvekili Saruhan Oluç'un babasıdır.

## Kaynakça
Pará Gavião dili

**Pará Gavião**, Brezilya'nın Timbira (Kuzey Jê) lehçesi kümesinin bir parçası olan bir Jê dilidir. 2020 itibarıyla 700 kadar konuşanı bulunmaktadır.

## Kaynakça
Pykobjê lehçesi

**Pykobjê** (ayrıca **Gavião-Pykobjê**) **Pykobjê-Gavião**,  **Gavião**, **Pyhcopji** veya **Gavião-Pyhcopji**), Brezilya'nın Maranhão ealeindeki Amarante yakınlarındaki Terra Indígena Valisi'ndeki Gavião-Pykobjêler tarafından konuşulan bir Kuzey Jê dili olan Pará Gavião'nun bir lehçesidir. Ayrıca ayrı bir dil olduğu da belirtilmektedir.

## Kaynakça
Parkatêjê lehçesi

**Parkatêjê** veya **Pará Gavião**, Brezilya'nın Jê dil ailesinin bir Timbira varyantıdır. Terra Indígena Mãoe Maria'daki (Bom Jesus do Tocantins, Pará) 12 kişi tarafından konuşulmaktadır.Aynı koruma alanındaki başka bir Timbira grubu tarafından konuşulan Kỳikatêjê ile yakından ilgilidir. Parkatêjê, Leopoldina Araújo ve daha yakın zamanda Pará Federal Üniversitesi'nden diğer araştırmacılar tarafından tanımlanmış ve belgelenmiştir.

## Kaynakça
Apinajéler

**Apinajéler** (Apinayé, Afotigé, Aogé, Apinagé, Otogé, Oupinagee, Pinagé, Pinaré, Uhitische, Utinsche ve Batı Timbira olarak da bilinirler), Brezilya'nın Gê adı verilen yerli halklarından birisidir ve Brezilya'nın Doğu Orta kesimindeki Tocantins eyaletinde yaşamaktadırlar.

## Kaynakça
Bolşoy Tiyatrosu (Sankt-Peterburg)

**Bolşoy Tiyatrosu** () veya **Bolşoy Kamenni Tiyatrosu** (Большой Каменный Театр), Rusya'nın Sankt-Peterburg kentinde bulunan bir tiyatrodur. Tiyatro, 1783 yılında Antonio Rinaldi'nin Neoklasik tasarımına göre Kamenni (Taş) Tiyatrosu olarak inşa edildi.

Giovanni Paisiello'nun *Il mondo della luna* operası 24 Eylül'deki açılışta sahnelendi. 1802'de mimar Thomas de Thomon'un tasarımlarına göre yeniden inşa edildi ve Bolşoy olarak yeniden adlandırıldı, ancak 1811'de yandı. Bina 1818'de restore edildi ve 1826 ile 1836 yılları arasında Alberto Cavos tarafından daha modern makinelere yer açmak için değiştirildi.

Bolşoy Tiyatrosu, 1886 yılına kadar hem İmparatorluk Balesi hem de Rus İmparatorluk Operası'nın ana tiyatrosuydu. 1886'da bina tehlikeli ilan edildi ve tiyatro yönetmeni İvan Vsevolojski'nin emriyle bale ve opera gösterileri, o zamandan beri bulundukları Mariinski İmparatorluk Tiyatrosu'na taşındı. Daha sonra tiyatro yıkılarak yerine yeni Sankt-Peterburg Konservatuvarı yapıldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Benois, Alexandre: Reminiscences of the Russian Ballet (London, Wyman & Sons, 1941)
Apinajé dili

**Apinayé** veya **Apinajé** (Afotigé, Aogé, Apinagé, Otogé, Oupinagee, Pinagé, Pinaré, Uhitische, Utinsche ve Western Timbira olarak da bilinir), 2014'te SIASI/SESAI tarafından yapılan en son nüfus sayımına göre, Doğu Orta Brezilya'nın Tocantins eyaletindeki Apinajéler yaklaşık 2277 kişi tarafından konuşulan bir Kuzey Jê dilidir (Jê, Makro-Jê ). Apinayé dilini konuşan on üç köy bulunmaktadır. En büyük ve en eski köyler arasında São José ve Mariazinha yer almaktadır; daha küçük köyler ise Cocalinho, Patizal, Buriti Comprido, Palmeiras, Prata, Cocal Grande, Serrinha, Botica, Riachinho, Bonito ve Brejão'dur.

## Kaynakça
Kayapolar

**Kayapolar** (Portekizce: **Caiapó** ), Brezilya'nın yerli halklarından biridir ve Pará ve Mato Grosso eyaletleri boyunca, Amazon Nehri'nin güneyinde ve Xingu Nehri ve kolları boyunca geniş bir alanda yaşarlar. Bu konum, kabilenin "Xingu" lakabını almasına yol açmıştır.  Büyük Mebêngôkre ulusunun çeşitli alt gruplarından biridir.

Kayapó diyetinin önemli bir bölümünü oluşturan bir tür tatlı patates/yumru, bazen kabileye ithafen "caiapo" olarak adlandırılır. Caiapo Japonya'da da bu isimle yetiştirilir ve tip 2 diyabet hastalarında insülin direncini azalttığı bulunmuştur.

## Kaynakça
Kuyruk yağı

**Kuyruk yağı**, bazı koyun türlerinden, özellikle yağlı kuyruklu koyunlardan alınan hayvansal yağdır. Özellikle Doğuda bulunan ülkelerde popülerdir, gıda maddelerinde ilave olarak sıklıkla kullanılmaktadır. 

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
*Hayvansal ürün
*Salo
Kỳikatêjêler

**Kỳikatêjê** (**Gavião-Kỳikatêjê**), Brezilya'da yaşayan bir yerli topluluktur. Orijinal dilleri, Parkatêjê ile en yakın akraba olan Jê dilleri dil ailesinden (Makro-Jê) bir Timbira dili olan Kỳikatêjê'dir. Kỳikatêjê şu anda Terra Indígena Mãoe Maria'da (Güneydoğu Pará'daki Bom Jesus do Tocantins'te) yaşamaktadır, ancak orijinal konumları daha doğuda, Maranhão eyaletindeki Tocantins Nehri'nin yukarısında bulunuyordu. İsimleri Kỳikatêjê dilinde 'yukarı akış' anlamına gelmektedir.

Kỳikatêjê, 2009 yılında Brezilya'daki ilk profesyonel yerli futbol kulübünü kurmasıyla ünlenmiştir ve bu kulüp o zamandan beri Campeonato Paraense'de mücadele etmektedir.

## Kaynakça
Kỳikatêjê lehçesi

**Kỳikatêjê** veya **Kyikatêjê** Brezilya'da konuşulan Jê dili olan Pará Gavião'nun bir lehçesidir. Terra Indígena Mãe Maria'daki (Bom Jesus do Tocantins, Pará) Kỳikatêjêler tarafından konuşulmaktadır. Konuşanların neredeyse tamamı 40 yaşın üzerindedir; genç nesiller Portekizce konuşmayı tercih etmektedir. Kỳikatêjê, aynı koruma alanındaki başka bir Timbira grubu tarafından konuşulan Parkatêjê lehçesi ile yakından ilişkilidir.

## Kaynakça
Kayapo dili

**Mẽbêngôkre** (endonim: Mẽbêngôkre kabẽn, ), bazen **Kayapó** olarak da anılır, Brezilya'nın Mato Grosso ve Pará eyaletlerinin kuzeyindeki Kayapó ve Xikrinler tarafından konuşulan bir Kuzey Jê dilidir (Jê, Makro-Jê ). 2015 Ethnologue 18. baskısına göre 2010'da yaklaşık 8.600 ana dili konuşanı vardır. Konuşanların sayısı Mẽbêngôkrece eğitim materyallerinin çok sınırlı olması ve Portekizce konuşanların etkisi nedeniyle dil, altıncı tehlike seviyesindedir.

## Kaynakça
Kuzey Jê dilleri

**Kuzey Jê** veya **Çekirdek Jê** dilleri (Portekizce: *Jê Setentrionais*), Jê dillerinin bir koludur ve Timbira lehçelerinden (Canela, Krahô, Pykobjê, Krikati, Parkatêjê ve Kỳikatêjê'yi içerir) ve Tocantins Nehri'nin batısında konuşulan bir dizi dilden (Trans-Tocantins dilleri Apinajé, Mẽbêngôkre, Kĩsêdjê ve Tapayúna'dır) oluşmaktadır. Panará (ve öncülü Güney Kayapó) ile birlikte Jê ailesinin Goyaz kolunu oluştururlar.

*Kuzey Jê* terimi bazen Panará ve Güney Kayapó'yu da içeren daha geniş bir dil grubunu ifade etmek için de kullanılmaktadır.

## Kaynakça
Aleksandrinski Tiyatrosu

**Aleksandrinski Tiyatrosu** (), Rusya'nın Sankt-Peterburg kentinde bulunan bir tiyatrodur. Tiyatro, 30 Ağustos 1756 tarihinde Ampir üslup ile inşa edilmiş olup Merkez rayonunda Ostrovski Meydanı'nda Nevski Bulvarı üzerinde yer almaktadır. Bina, UNESCO Dünya Mirası listesine dahil olan Sankt-Peterburg Tarihî Merkezi ve Bağlantılı Anıtlar'ın bir parçasıdır.

Aleksandrinski Tiyatrosu, imparatorluk tiyatro topluluğunun birçok tiyatrosundan biriydi. Tiyatroda dramalar, operalar ve baleler sahnelendi. Tiyatro, ancak 1880'lerde dramatik ve trajedi dolu bir hale geldi. Aleksandr Griboyedov, Aleksandr Ostrovski ve Anton Çehov'un oyunları da dahil olmak üzere çok sayıda Rus oyununun prömiyeri sahnelendi. Burada eserler sahneleyen ünlü yönetmenler arasında Vsevolod Meyerhold, Grigori Kozintsev, Georgi Tovstonogov ve Nikolay Akimov bulunmaktadır.

Tiyatro, yeniden yapılanmanın ardından 30 Ağustos 2006'da yeniden açıldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Timbira

**Timbira**, Kuzey ve Kuzeydoğu Brezilya'ya özgü Timbira konuşan Gê halklarının bir dizi ilişkili etnolinguistik grubudur. Bu isim altında gruplanan halklar arasında Apanyekrá, Apinajé, Kanela, Gavião (Jê), Krahô, Krinkatí ve Pukobyê bulunmaktadır.

## Kaynakça
Jêler

**Jê** veya **Gê**, Güney Amerika'nın kuzey Karayip kıyılarında ve Brezilya'da Jê dillerini konuşan insanlardır. Jêler Brezilya'nın Rio de Janeiro, Minas Gerais, Bahia, Piauí, Mato Grosso, Goiás, Tocantins, Maranhão eyaletlerinde ve Paraguay'dayaşamaktadırlar.

Jêler arasında kuzeybatıdaki Timbiralar, Kayapólar ve Suyálar; iç bölgelerdeki Xavanteler, Xerenteler ve Akroálar; Karajalar; Jeikolar; Kamakánlar; Maxakaliler; Guayanalar; Puriler (Coroado); Bororolar (Boe); Gaviãolar, güneydeki Kainganglar ve Xoklengler ve diğerleri yer almaktadır.
Mihaylovski Tiyatrosu

**Mihaylovski Tiyatrosu** (), Rusya'nın Sankt-Peterburg kentinde bulunan bir tiyatrodur. Tiyatro, 1833 yılında İmparator I. Nikolay'ın talimatları ile inşa edilmiş olup Merkez rayonunda Sanatlar Meydanı'nda yer almaktadır. Esas olarak yabancı tiyatro topluluklarının, özellikle de Fransız tiyatro topluluklarının performanslarına ev sahipliği yapmıştır. *Hamlet* oyununun dünya prömiyeri 1891'de gerçekleştirilmiştir. Günümüzde çoğunlukla Rus sanatçılar burada sahne almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Camba

**Camba**, Bolivya'da tarihsel olarak ülkenin doğu tropikal bölgesindeki yerli halkı veya Santa Cruz, Beni ve Pando bölgelerinde doğanları ifade etmek için kullanılan bir kelimedir. Günümüzde "Camba" terimi, ağırlıklı olarak Santa Cruz de la Sierra ve çevresindeki doğu ovalarında doğan karışık İspanyol, Chane ve diğer yerli Amazon kökenli doğu Bolivya halklarını ifade etmek için kullanılmaktadır.

Batı Bolivya'da yaşayan Collalar, farklı gelenekleri, davranışları ve görünüşleri nedeniyle Cambalarla her zaman çatışma içinde olmuştur. Bu nedenle, Cambaların "Colla" terimini küfür olarak veya Batılılara hakaret etmek için kullandığı görülebilir; benzer şekilde Collalar da Cambalar için benzer davranışları sergilemektedir.

Camba, "kişi" anlamında günlük dilde de kullanılabilir; örneğin "Kim o kişi?" ifadesi "¿Quien es ese **camba**?" şeklinde çevrilebilir (öznenin etnik kökeni göz ardı edilir ve özne çoğu İspanyolca ismin aksine cinsiyete bağlı olarak değişmez). Bu tür kullanımlar Bolivya'nın doğusunda yaygındır.

Camba İspanyolcası başlangıçta Bolivya'nın Santa Cruz Departmanında konuşuluyordu, ancak günümüzde Beni Departmanı ve Pando Departmanında da konuşulmaktadır. Nikulin (2019), Camba İspanyolcasının Piñoco Chiquitano alt katmanına sahip olduğunu öne sürmektedir.

## Kaynakça
San Ignacio de Moxos

**San Ignacio de Moxos** (veya kısaca *San Ignacio*), kuzey Bolivya'nın Beni Departmanı'nda yer alan bir kasabadır.

Kasabada konuşulan temel yerel dil Camba İspanyolcasıdır. Moxo lehçesi olan Ignaciano, konuşulan ana yerli dildir.

## Galeri

Dosya:Iglesia_de_San_Ignacio_de_Moxos_frontal.jpg|alt=San Ignacio de Moxos mission church| San Ignacio de Moxos misyon kilisesi
Dosya:Iglesia_de_San_Ignacio_de_Moxos.JPG|alt=San Ignacio de Moxos mission church| San Ignacio de Moxos misyon kilisesi
Dosya:Iglesia_-_San_Ignacio_de_Moxos.jpg|alt=San Ignacio de Moxos mission church frontal view| San Ignacio de Moxos misyon kilisesinin önden görünümü


## Kaynakça
Jê dilleri

**Jê dilleri** (ayrıca **Gê**, **Jean**, **Ye**, **Gean** olarak da yazılır) veya **Jê–Kaingang dilleri**, Brezilya'daki yerli halklardan biri olan Jêler tarafından konuşulan bir dildir.

## Genetik ilişkiler
Jê ailesi, Makro-Jê ailesinin çekirdeğini oluşturur. Kaufman (1990) bu öneriyi ikna edici bulmaktadır.
Makro-Jê dilleri

**Makro-Jê** (ayrıca **Makro-Gê** olarak da yazılır), Güney Amerika'da, çoğunlukla Brezilya'da, ayrıca Bolivya'nın Santa Cruz departmanındaki Chiquitanía bölgesinde ve (eskiden) Arjantin ve Paraguay'ın küçük bölgelerinde konuşulan orta büyüklükte bir dil ailesidir.

Jolkesky (2016), temas nedeniyle Arawakan dilleriyle sözcüksel benzerlikler olduğunu belirtmektedir.

## Kaynakça
Suyá dili

**Kĩsêdjê** (**Suyá**, Kĩsêdjê: *Khĩsêtjê kapẽrẽ* ), Brezilya'nın Mato Grosso eyaletinde konuşulan bir Kuzey Jê dilidir (Jê, Makro-Jê). Tapayúna ile yakından ilişkilidir; ikisi birlikte Kuzey Jê'nin Tapajós kolunu oluştururlar.

## Kaynakça
Tapajós dilleri

**[[Tapajós]]** (**Suyá** ve **Trans-Xingu** olarak da bilinir) dilleri, Kĩsêdjê ve Tapayúna'yı (Kajkwakhrattxi) kapsayan Kuzey Jê dillerinin bir dalıdır. Mẽbêngôkre ile yakından ilişkilidir; ikisi birlikte, Kuzey Jê'nin Trans-Araguaia kolunu oluştururlar. Her iki Tapajós dili de günümüzde Tapajós'ta değil de Xingu Nehri havzasında konuşulsa da, bunun iki bağımsız doğu yönlü demografik hareketin sonucu olduğu bilinmektedir.

## Kaynakça
Ri Chong-song

**Ri Chong-song** (Korece: 리청성; d. 31 Mayıs 1997), erkekler 79 kg kategorisinde yarışan Kuzey Koreli haltercidir. 2024 Dünya Halter Şampiyonası'nda altın madalya kazanmıştır.

## Kariyeri
Ri Chong-song, erkekler 81 kg yarışmasında Manama’da düzenlenen 2024 Dünya Halter Şampiyonası’nda altın madalya kazanmıştır.  

Aynı yıl Taşkent’te yapılan 2024 Asya Halter Şampiyonası’nda ve Hangzhou’da düzenlenen 2022 Asya Oyunları’nda da 81 kg kategorisinde altın madalya elde etmiştir.

## Başlıca Sonuçlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ri Chong-song – Uluslararası Halter Federasyonu
Jean-Pol Dubois

**	Jean Pol René Pierre Dubois** (29 Mayıs 1940 – 26 Temmuz 2025), Fransız aktör.

## Hayatı
Dubois, 29 Mayıs 1940'ta Deauville, Aşağı Normandiya, Fransa'da doğdu. 1970'lerde başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Yer aldığı; *A Captain's Honor*, *Vidocq* ve *Fanfan la Tulipe* adlı yapımlarla öne çıktı.

Dubois, 26 Temmuz 2025'te Saintry-sur-Seine, Essonne, Fransa'da doğal nedenlerden 85 yaşında vefat etti.

## Seçme filmografi
* *A Captain's Honor* (1982) rolü: Bay Dubois
* *Target* (1985) rolü: Gözlüklü
* *Life and Nothing But* (1989) rolü: André
* *Louis, the Child King* (1993)
* *The Cost of Living* (2003) rolü: Brett
* *Before I Forget* (2007) rolü: Adam
* *The Princess of Montpensier* (2010) rolü: Lorraine Kardinali Charles
* *If You Saw His Heart* (2017)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sittülmülk

**Sittülmülk** (Arapça: ست الملك; d. 970 - ö. 1023) Fatımî Halifesi Azîz'in kızı, Hakim Biemrillah'ın kız kardeşi.

1021 yılında üvey kardeşi Halife Hâkim Biemrillah'ın ortadan kaybolmasının ardından yeğeni Ali ez-Zahir'in tahta geçmesinde etkili oldu ve 5 Şubat 1023'teki ölümüne kadar devletin fiili hükümdarı olarak hareket etti.

Eylül/Ekim 970'te, günümüz Tunus'unun İfrikiye kentindeki el-Mansuriye saray şehrinde, geleceğin beşinci Fatımi halifesi olacak olan Prens Nizar'ın kızı olarak doğdu. Annesi, kaynaklarda adı sıkça geçen ve muhtemelen cariye asıllı olan es-Seyyide el-Aziziyye'dir. es-Seyyide el-Aziziyye, büyük ihtimalle Bizanslı Yunan kökenli bir Melkit Hristiyanıydı ve muhtemelen 965 yılından önceki bir zamanda Bizanslılara karşı yapılan savaşlarda esir alınan Sicilya'nın taşra aristokratlarından gelen bir ailedendi.

Seyyide el-Aziziye'nin, Sittülmülk'ün küçük kardeşi ve el-Aziz'in varisi ve halefi olan el-Hâkim Biemrillah'ın annesi olup olmadığı modern bilim insanları arasında hâlâ tartışılmaktadır; ancak kanıtlar bunun tersini göstermektedir. Annesinin Kasım 995'te vefat etmesi üzerine tarihçi el-Makrizi'nin aktardığına göre, Sittülmülk bir ay boyunca annesinin mezarı başında nöbet tuttu. Sittülmülk'e annesinden Tekarrub adında bir cariye miras kaldı ve bu cariye sarayda onun baş sırdaşı ve casusu oldu.

Sittülmülk, babası tarafından çok seviliyordu ve onun en sevdiği kızıydı. El-Aziz ona bol bol hediyeler ve servetler bahşetti, 4000 hizmetçinin bulunduğu özel bir sarayı vardı, hatta emrine bir askeri birlik bile vermişti.

## Kaynakça

## Kaynaklar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Sidor Beli

**Sidor İgnatiyeviç Beli** (, ; d. 1716, Herson – ö. 31 Haziran 1788, Özi), Zaporojya asıllı Rus general ve Karadeniz Kazak ordusunun Koşovi Atamanıdır. Tuna Nehri ve Kırım'da Osmanlı-Kırım askerlerine karşı çok sayıda deniz ve kara seferine katıldı. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda bulundu. 1775'te Zaporijya Siçi Ruslar tarafından yok edildiğinde, birçok Kazak Rusya'yı terk etti; Beli, 1787'de II. Katerina'yı bu kişileri af etmesini iknâ etti. Beli, 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'ndaki Özi Kuşatması'nda, Osmanlı askerleri tarafından ağır yaralanarak 31 Haziran 1788'de öldü.

## Kaynakça
Yegor Lübimov

**Yegor Lübimov** (; ö. 1778), Rus asilzâde ve korgeneraldir. 1766'da İmparatorluk ordusuna katıldı. Lübimov, oldukça etkin olduğu 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda iki kez yaralandı. Aldığı yaraların sonuçlarından kurtulamayarak 1778'de öldü.

## Kaynakça
Ümmü veled

İslam dünyasında **ümmü'l-veled** (Arapça: أم الولد, lit. 'çocuğun annesi'), efendisi tarafından kendisine ait olduğu kabul edilen bir çocuğu doğuran cariyeye verilen ünvandı. Bu kadınlar birer mal olarak kabul ediliyor ve sahipleri tarafından satılabiliyordu; bu dönemde Muhammed'in koyduğu kurallar çerçevesinde gelişen bir uygulamaydı.

Muhammed'in vefatından sonra Ömer, halifeliği sırasında sahiplerinin ümmü'l-veledlerini satmalarını veya hediye etmelerini yasaklayan bir emri yürürlüğe koydu ve sahipleri öldüğünde onlara özgürlük tanındı. Muhammed'in kuzeni ve damadı olan Ali de başlangıçta Ömer'in kararına katıldı. Ancak Ömer'in ölümü ile bu siyaseti sürdüren Osman'ın ölümünden sonra Ali halifeliğinin son dönemlerinde ümmü'l-veledin sahibinin çocuğunu doğurmuş olmasına rağmen hâlâ satılabilir olduğunu ilan ederek bu politikadan vazgeçmiştir.

Ali'nin bakış açısı zamanla Şiilikte kabul görmüş ve zamanla muta nikahı ortaya çıkmıştır. Öte yandan, önde gelen tüm Sünni fıkıh ekolleri, Ömer'in ümmü'l-veledin satılmaması ve efendisinin ölümünden sonra özgürlüğüne kavuşturulması gerektiği yönündeki görüşünü benimsemiştir. Ümmü'l-veledin efendisinden doğan çocukları hür ve meşru sayılırdı ve çoğu zaman efendinin hür eşlerinden doğan diğer çocuklarla aynı muameleye tabi tutulurlardı. 740 yılında Zeyd bin Ali'nin halifelik için giriştiği başarısız girişim köle kökenli annelerden gelen liderlerin lehine bir dönüm noktası olmuş ve 744 yılında köle kökenli anneden doğan ilk Emevi halifesi olarak III. Yezid'in yükselişiyle zirveye ulaşmıştır. Daha sonra gelen son üç Emevi halifesi ve Abbasi halifelerinin büyük çoğunluğu cariyelerden doğmuştur.

Tarihte pek çok Müslüman hanedanların hükümdarları, özgür nikahlı eşlerden çocuk sahibi olmak yerine, haremlerindeki köle cariyelerden mirasçı çıkması yöntemini kullanmışlardır. Nikahlı bir eşin, hükümdarla akrabalık bağı kurarak nüfuz sahibi olabilecek bir kabilesi vardı; oysa köle bir cariyenin, nüfuz sahibi olabilece bir ailesi yoktu. Cariyelerin mirasçı doğurması geleneği, 20. yüzyılda köleliğin kaldırılmasına kadar İslam hanedanları tarafından rutin olarak devam etmiştir. Bunun bir örneği, 1453'te İstanbul'un fethinden sonra köleliğin Osmanlı İmparatorluğu'nda kademeli olarak azalmasına kadar padişahları neredeyse hiç evlenmeyen, bunun yerine cariyelerden varis sahibi olan Osmanlı Hanedanı'dır.

Bu olgu, Müslüman dünyasında köleliğin tarihi boyunca varlığını sürdürdü ve kölelik ancak 20. yüzyılın sonlarında yasal olarak sona erdirilebildi ve istisnaları hala mevcut olsa da, 21. yüzyıla kadar evrensel ölçekte uygulanmadı. Örneğin, Bereket el-Yemeniyye (ö. 22 Ağustos 2018), Suudi Arabistan Kralı Abdülaziz'in (1932-1953) cariyesi ve 2015'te Suudi Arabistan veliaht prensi olan Mukrin bin Abdülaziz'in (d. 1945) annesiydi.

## Kaynakça

## Kaynaklar
*
*
*
*
Nikolay Şelemetyev

**Nikolay Vasilyeviç Şelemetyev** (; ö. 31 Ocak 1878), Rus tümgeneraldir. 1840'ların başlarında İmparatorluk ordusuna katıldı. Kafkas Savaşı'nda etkindi. Şelemetyev, 93 Harbi'ndeki Tsihisdziri Muharebesi'nde, Osmanlı askerleri tarafından ağır yaralanarak ertesi gün 31 Ocak 1878'de öldü.

## Kaynakça
Johanna Harwood

**Johanna Harwood** (d. 1930), bazen **J. M. Harwood** adıyla da anılan, emekli bir İrlandalı senaristtir. En çok, ilk üç James Bond filmlerinin senaryolarını yazanlardan biri olmasıyla tanınır: *[[Dr. No]]* (1962) ve *[[Rusya'dan Sevgilerle]]* (1963) ve son olarak jenerikte adı geçmese de ''Altın Parmak'' (1964). Yönetmen René Clément ile evliydi.

## Filmografi

### Sadece yazar olarak
* *[[Dr. No (film)|Dr. No]]* (1962)
* *[[Call Me Bwana]]* (1963)
* *[[Rusya'dan Sevgilerle]]* (1963)
* *[[Ne jouez pas avec les Martiens]]* (1967)

### Kendisi olarak
* *Orson Welles in the Land of Don Quixote* (2000)

## Kaynaklar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* ''Some Are Born Great'' story
* "Spy Games: Recalling DR. NO"  Resmi Turner Classic Movies blogu
Ross McCrorie

**Ross McCrorie** (d. 18 Mart 1998), EFL Championship takımı Bristol City'de defans pozisyonunda görev yapan İskoç millî futbolcudur. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
*
*
Jiří Krampol

**Jiří Krampol** (11 Temmuz 1938 – 26 Temmuz 2025), Çek aktör, seslendirme sanatçısı, komedyen ve televizyon sunucusu.

## Hayatı
Krampol, 11 Temmuz 1938'de Buštěhrad, Çekoslovakya'da doğdu. Prag Sahne Sanatları Akademisi'nde eğitim gördü. 1958'de başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Yer aldığı; *Tři přání* (1958) adlı film ve *Synové a dcery Jakuba skláře* (1986) adlı TV dizisiyle tanındı. 1960'lardan itibaren farklı tiyatro topluluklarında sahneye çıktı.
"Çeklerin Belmondosu" adıyla bilinen oyuncu aynı zamanda ünlü Fransız oyuncular Jean-Paul Belmondo ve Louis de Funès'in yer aldığı yapımlarda Çekçe seslendirmelerini yaptı. Oyunculuk dışında televizyon sunuculuğu, otobiyografi yazarlığı ve ressamlıkla ilgilendi.
Oyunculuk alanındaki çalışmalarıyla "Yaşam Boyu Başarı" dalında František Filipovský Ödülü ile Çekya Birinci Sınıf Liyakat Madalyası'nı aldı.
İki evliliğinden çocuğu bulunmayan Krampol, 26 Temmuz 2025'te Prag, Çek Cumhuriyeti'nde doğal nedenlerden 87 yaşında öldü.

## Filmografi (seçme)
**Devil and Káča* (1970)
**Sokolovo* (1974)
**Thirty Cases of Major Zeman* (TV dizisi; 1975)
**Tam, kde hnízdí čápi* (1975)
**Operation Daybreak* (1975)
**Parta hic* (1976)
**Návštěvníci* (TV dizisi; 1983)
**Malý pitaval z velkého města* (TV dizisi; 1983–1986)
**Synové a dcery Jakuba skláře* (TV dizisi; 1986)
**Forbidden Dreams* (1986)
**Chlapci a chlapi* (1988)
**Andělská tvář* (2002)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
L'ape regina

***L'ape regina***; yönetmenliği Marco Ferreri tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Ugo Tognazzi ve Marina Vlady'nin yer aldığı 1963 çıkışlı İtalyan yapımı sinema filmi. Marina Vlady filmde gösterdiği performansla 1963 Cannes Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü aldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Labradorit

**Labradorit** ((Ca, Na)(Al, Si)4O8) ilk olarak Kanada'nın Labrador bölgesinde tanımlanan, kalsiyum bakımından zengin bir feldspat mineralidir ve yanardöner bir etki (schiller) sergileyebilir.

Labradorit, plajiyoklaz serisinin kalsik bir üyesi olan bir ara maddedir. Anortit yüzdesi (%An) 50 ile 70 arasındadır. Özgül ağırlığı 2,68 ile 2,72 arasındadır. Çoğu silikat gibi çizgisi beyazdır. Kırılma indisi 1,559 ile 1,573 arasındadır ve ikizlenme yaygındır. Tüm plajiyoklaz üyeleri gibi, kristal sistemi trikliniktir ve üç yönlü bölünme mevcuttur; bunlardan ikisi neredeyse dik açılıdır ve daha belirgindir, kalitesi iyi ila mükemmeldir (üçüncü yön ise zayıftır). Bazalt ve gabro gibi yaygın mafik magmatik kayaçlarda ve anortozitlerde berrak, beyaz ila gri, bloklaşmış ila lata şekilli taneler halinde bulunur.

## Oluşumu
Labradoritin jeolojik tip alanı, Kanada'nın Labrador bölgesindeki Nain kasabası yakınlarındaki Paul Adası'dır. Polonya, Norveç, Finlandiya ve dünya çapında çeşitli diğer yerlerde de rapor edilmiştir ve Madagaskar, Çin, Avustralya, Slovakya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde önemli bir dağılım göstermektedir.

Labradorit, mafik magmatik kayaçlarda bulunur ve bazalt ve gabroda en yaygın feldspat çeşididir. Nadir görülen anortozit kütleleri neredeyse tamamen labradoritten oluşur. Ayrıca metamorfik amfibolitlerde ve bazı sedimanların detritik bileşenleri olarak da bulunur. Magmatik kayaçlarda yaygın olarak görülen mineral eşlikçileri arasında olivin, piroksenler, amfiboller ve manyetit bulunur.

## Labradorisans

Labradorit, labradorizasyon olarak bilinen yanardöner bir optik etki (veya ''schiller'') sergileyebilir. Labradorizasyon terimi, Ove Balthasar Bøggild tarafından icat edilmiş ve şu şekilde tanımlanmıştır:

Bu etkinin kökeni ve nedeninin anlaşılmasına Robert Strutt, 4. Baron Rayleigh (1923) ve Bøggild (1924) katkıda bulunmuştur.

Bu optik fenomenin nedeni, Bøggild karışabilirlik boşluğunda meydana gelen eksülüsyon lameller yapısıdır. Etki, lameller ayrımı  arasında olduğunda görülür; lamellerin paralel olması gerekmez; ve lameller yapının uzun menzilli düzeni olmadığı bulunmuştur.

Lameller ayrılma sadece belirli bir bileşime sahip plajiyoklazlarda meydana gelir; kalsik labradorit (50–70% anortit) ve bytownit (formül: , yani ~%70 ila 90 anortit içeriği) özellikle buna örnektir. Lamel ayrışması için bir başka gereklilik, plajiyoklaz içeren kayanın çok yavaş soğumasıdır. Ca, Na, Si ve Al iyonlarının plajiyoklaz içinden yayılması ve lameller ayrışmanın gerçekleşmesi için yavaş soğuma gereklidir. Bu nedenle, tüm labradoritler labradorans göstermez (doğru bileşime sahip olmayabilirler, çok hızlı soğumuş olabilirler veya her ikisi de olabilir) ve labradorans gösteren tüm plajiyoklazlar labradorit değildir (bytownit olabilirler).

Yüksek derecede labradorans gösteren bazı labradorit değerli taş çeşitleri spektrolit olarak adlandırılır.

## Ayrıca bakınız
* Mineraller listesi
* Aventuresans
* Lapis lazuli
* Larvikit
* Opal

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Abasolo (belediye), Nuevo León

**Abasolo**, Meksika'nın Nuevo León eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Abasolo şehrindedir.

## Kaynakça
Ritvars Suharevs

**Ritvars Suharevs** (d. 11 Ocak 1999, Dobele), Letonyalı haltercidir.  
2018 yılına kadar 77&nbsp;kg kategorisinde, bu tarihten itibaren ise Uluslararası Halter Federasyonunun sıklet değişikliği sonrası 81&nbsp;kg kategorisinde yarışmaktadır. 2018 Dünya Gençler Şampiyonu ve Avrupa Şampiyonu unvanlarına sahiptir.

## Kariyeri
Suharevs, ilk büyük başarısını 2013 Avrupa Gençler Halter Şampiyonası’nda Klaipėda’da elde etti; koparma, silkme ve toplamda üç altın madalya kazandı.  
2014 yılında Ciechanów’da düzenlenen Avrupa Gençler Şampiyonası’nda 62&nbsp;kg kategorisinde 256&nbsp;kg toplamla yine altın madalya aldı.  
2016 Avrupa Gençler Şampiyonası’nda 77&nbsp;kg’da gümüş madalya kazandı ve bir kilo farkla altını kaçırdı.

2024 Yaz Olimpiyatları’nda Paris’te erkekler 73&nbsp;kg kategorisinde yarıştı; koparma dalında 147&nbsp;kg’lık iki denemesi başarısız olunca derece elde edemedi. Yarışma sırasında omzundan sakatlandı.

## Başlıca sonuçları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ritvars Suharevs – IWF profili
* Ritvars Suharevs – Olympics.com
Kamila Konotop

**Kamila Konotop** (, d. 23 Mart 2001, Harkiv), Ukraynalı halter sporcusudur. 
2023 yılında Riyad'da düzenlenen Dünya Halter Şampiyonası'nda 59&nbsp;kg kategorisinde gümüş madalya kazanmıştır.  
Üçü altın olmak üzere dört kez Avrupa Halter Şampiyonası madalyası sahibidir.  
Konotop, Ukrayna'yı 2020 Yaz Olimpiyatları'nda (Tokyo) ve 2024 Yaz Olimpiyatları'nda (Paris) temsil etmiştir.

## Kariyeri
Konotop, Harkiv doğumludur.  
2016 yılında Eilat’ta yapılan Avrupa Gençler ve 23 Yaş Altı Halter Şampiyonası’nda 53&nbsp;kg kategorisinde bronz madalya kazandı.  
2017’de Bangkok’ta düzenlenen Dünya Yıldızlar Halter Şampiyonası’nda da aynı kategoride bronz madalya elde etti.

2018’de Zamość’ta düzenlenen Avrupa Gençler Şampiyonası’nda 53&nbsp;kg kategorisinde gümüş madalya kazandı ve aynı yıl Aşkabat’ta yapılan Dünya Halter Şampiyonası’nda 55&nbsp;kg’da yarıştı.

2019’da Bükreş’teki Avrupa Gençler Şampiyonası’nda 55&nbsp;kg’da altın madalya kazandı. Aynı yıl Doha’da düzenlenen 6. Uluslararası Katar Kupası’nda gümüş madalya aldı.

2020 Roma Dünya Kupası’nda 55&nbsp;kg’da gümüş madalya kazandı.  
2021’de Moskova’da yapılan Avrupa Şampiyonası’nda 55&nbsp;kg’da altın madalya kazandı ve aynı yıl Taşkent’teki Dünya Gençler Şampiyonası’nda birinci oldu.  
Toplamda 212&nbsp;kg kaldırarak yeni bir gençler dünya rekoru kırdı.

2020 Yaz Olimpiyatları’nda 55&nbsp;kg kategorisinde 206&nbsp;kg toplamla 5. sırada yer aldı.

2022’de Tiran’da düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda 55&nbsp;kg’da gümüş madalya kazandı. Aynı yıl Bogotá’daki Dünya Halter Şampiyonası’nda 59&nbsp;kg’da koparmada bronz madalya aldı.

2023’te Erivan’da yapılan Avrupa Şampiyonası’nda 59&nbsp;kg kategorisinde koparma, silkme ve toplamda altın madalya kazandı ve Avrupa rekorlarını kırdı (106&nbsp;kg, 129&nbsp;kg, toplam 235&nbsp;kg).  
Aynı yıl Riyad’da yapılan Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etti.

2024 Avrupa Halter Şampiyonası’nda (Sofya) 59&nbsp;kg kategorisinde yeniden altın madalya kazandı.  
2024 Yaz Olimpiyatları’nda (Paris) 59&nbsp;kg kategorisinde yarışarak 227&nbsp;kg toplamla 7. oldu ve koparmada 104&nbsp;kg ile geçici bir Olimpiyat rekoru kırdı.  
İkinci denemede omzundan sakatlanmasına rağmen yarışmayı tamamladı.

## Önemli sonuçları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Kamila Konotop – IWF profili
* Kamila Konotop – Olympics.com
* Kamila Konotop – Olympedia.org
Svitlana Samuliak

**Svitlana Samuliak** (, d. 19 Temmuz 2003), Ukraynalı halter sporcusudur.  
2021 Dünya Halter Şampiyonası’nda bronz madalya kazanmıştır.  
Ayrıca iki kez Avrupa Halter Şampiyonası’nda gümüş madalya elde etmiştir.

## Kariyeri
Samuliak, 2021 yılında Taşkent’te düzenlenen Dünya Gençler Halter Şampiyonası’nda 59&nbsp;kg kategorisinde yarıştı.  
Aynı yıl Rovaniemi’deki Avrupa Gençler ve 23 Yaş Altı Halter Şampiyonası’nda altın madalya kazandı.

2022’de Heraklion’da düzenlenen Dünya Gençler Halter Şampiyonası’nda kadınlar 55&nbsp;kg kategorisinde gümüş madalya kazandı.  
Erivan’da düzenlenen 2023 Avrupa Halter Şampiyonası’nda 55&nbsp;kg kategorisinde gümüş madalya kazandı.  
Aynı yıl Riyad’da düzenlenen Dünya Halter Şampiyonası’nda 59&nbsp;kg kategorisinde yarıştı.

2024 yılında Sofya’da düzenlenen Avrupa Halter Şampiyonası’nda 64&nbsp;kg kategorisinde toplamda 219&nbsp;kg kaldırarak gümüş madalya kazandı.

## Önemli sonuçları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Svitlana Samuliak – IWF profili