Hendrikus Colijn

**Hendrikus (Hendrik) Colijn** (Burgerveen, 22 Haziran 1869 – Ilmenau, 18 Eylül 1944), Hollandalı bir asker, Shell şirketinde üst düzey yönetici ve Anti-Revolutionaire Partij (ARP) siyasi partisinin üyesiydi. 1925–1926 ve 1933–1939 yılları arasında beş kısa süreli kabinede Hollanda Başbakanı olarak görev yaptı.

## Yaşamı
Hollanda'nın Kuzey Hollanda eyaletindeki Haarlemmermeer bölgesinde doğmasına rağmen, Colijn Brabant bölgesinin Land van Heusden en Altena alanında büyüdü. Hem ebeveynleri hem de büyük ebeveynleri bu bölgedendi ve burada çiftçilik yapmaktaydılar. Noord-Brabant eyaletindeki Uitwijk köyünde ilkokula devam etti.

Ailesi başlangıçta Christelijke Gereformeerde Kerken adlı, ortodoks Kalvinciliğe dayalı bir mezhebe bağlıydı. 1892'de, 1886'da Nederlandse Hervormde Kerk'ten ayrılarak dolerenden hareketine katılanların çoğu ile birleşilmesi sonucunda Gereformeerde Kerken in Nederland oluştu; Colijn de bu yeni Gereformeerd protestantisme mezhebine katıldı.

1883'te Colijn, eğitim almak için Kuzey Hollanda'ya döndü ve Nieuw-Vennep'teki Hristiyan Kweekschool voor onderwijzers öğretmen okuluna katıldı. 1884–1886 yılları arasında bu okulda gönüllü yardımcı öğretmen olarak çalıştı.

## Askeri kariyer
Colijn daha sonra farklı bir meslek hedefledi. 1886–1890 yılları arasında Kampen’deki eğitim bataljon’unda askeri eğitim aldı; 1892’ye kadar Kampen’deki baş kurs olan subay eğitimiyle devam etti. 1892’de Hollanda Kraliyet Doğu Hint Adaları Ordusu teğmen olarak atandı ve yeni evli olarak Hollanda-Hindistan’a gitti. Burada 1909’a kadar, ağırlıklı olarak Açe bölgesinde görev yaptı ve özellikle idari yetenekleriyle öne çıktı. Bu dönemde Hollanda hükümeti, Java dışındaki Endonezya adalarını ("Buitengewesten") askeri güçle ele geçirmeyi amaçlıyordu.

### Lombok seferleri, 1894
1894 yılında Bali ve Lombok adaları arasında Lombok Savaşı başladı ve Hollanda, Bali tarafında savaşlara katıldı. Savaş sırasında çok sayıda sivil yaşamını yitirdi ve Colijn, bir bölük komutanı olarak gerçekleştirilen şiddet olaylarına katıldı. Bu durum, ölümünden uzun yıllar sonra karısına yazdığı bir mektuptan da anlaşılmaktadır. Mektupta Tjakra Negara'daki saldırıda, Bali kültürüne uygun olarak kadınların da savunmada yer aldığı ve bazılarının kucağında çocuklarıyla savaştığı belirtilmektedir: *<nowiki/>'Bir kadın gördüm; sol kolunda yaklaşık 6 aylık bir çocuk, sağ elinde uzun bir mızrak ile üzerimize geldi. Bizim kurşunumuz anne ve çocuğu öldürdü. O sırada merhamet göstermemize izin verilmedi. Merhamet dileyen 9 kadın ve 3 çocuğu bir araya toplamak ve böylece öldürmek zorunda kaldık. Rahatsız edici bir işti, ama başka yolu yoktu. Askerler onları büyük bir zevkle bajonetleriyle öldürdü. Korkunç bir işti. Burada bitireyim'.*

Hollanda'da Lombok'un teslim alınması sevinçle karşılandı ve Colijn, Ağustos 1895'teki görevinden ötürü William Askeri Nişanı ile ödüllendirildi.

### Açe

Askeri görevlerinin yanı sıra, Colijn görev yaptığı bölgelerde sivil yönetimden de sorumluydu. Küçük birliklerle Açe direniş liderlerini hedef alan bir strateji uyguladı ve sürekli devriye gezdirdi. Açe Valisi Joannes van Heutsz de bu stratejiyi destekledi. Sert yönetimi nedeniyle Colijn, William Askeri Nişanı üçüncü sınıfa yükseltildi ve gösterdiği cesaret nedeniyle madalya aldı. Bu ödülleri Bakanlık görevine ait üniformasında taşıdı.

### Sabang’a, sivil yönetici olarak
'Teukoe Oemar'un İhaneti' (29 Mart 1896) sırasında Colijn, Büyük Açe'ten Poeloe Raja adasına atandı. Burası Açe'in batı kıyısındaki kara devriyeleri için güvenli bir üs olarak kullanılıyordu. Colijn, bu yeri Açe'in en güvenli noktası olarak tanımladı. Poeloe Raja'daki görevi kısa sürdü; 1896 sonlarında Colijn, Poeloe Weh adasındaki Sabang liman kasabasına atandı ve burada Ekim 1897'ye kadar yönetici olarak görev yaptı. Kasım 1898 – Mayıs 1899 arasında Colijn, Büyük Açe'in Indrapoeri ve Seulimeun bölgelerinin sivil yöneticisi olarak görev yaptı.

### Açe batı kıyısı
1898'de Tapa Toean (Açe batı kıyısı) askeri işgal ve bir subay yönetiminde yönetim bölgesi olarak seçildi. Bu görev için birinci teğmen H. Colijn, 60 askerle yeni bir karakol kurmak üzere atandı. Bu yeni alt bölüm, Koeala Bateë’den Troemon bölgesine kadar uzanıyordu ve Colijn ile astlarının amacı düzeni sağlamaktı. 3 Haziran 1899'da Colijn Tapa Toean'a geldi ve Ekim 1901'e kadar burada sivil ve askeri yönetici olarak görev yaptı. 1901'de üstün hizmetlerinden dolayı kaptanlığa terfi etti. Colijn, Tapa Toean'da Kaptan M.J.J.B.H. Championi tarafından takip edildi; Campioni de Van Heutsz'in sivil ve askeri alandaki yetenekli subaylarından biriydi.

### Açe kuzey kıyısı
9 Nisan – 9 Temmuz 1902 arasında Colijn, Lho Seumaweh (Açe kuzey kıyısı) alt bölümünün yönetiminden sorumluydu. 29 Haziran – Eylül 1902 arasında kaptan H. Colijn, kuzey kıyısından iç bölgelere bir sefer düzenleyen uçan kolonu komuta etti. Kolona, Hoogen Boer Intem-Intem (Açe merkezi) bölgesinde ağır bir çatışmaya girdi. 20 Nisan 1903'ten itibaren tekrar Lho Seumaweh yönetiminden sorumlu oldu. 1903'te Kroeeng Pasé’de (Açe kuzey kıyısı) görev yapan bir uçan kolona, Moekims XXII başı Panglima Polèm II ve 150 takipçisinin 6 Eylül 1903'te Hollanda yönetimine boyun eğmesini sağladı; bu, Gen. Van Heutsz için büyük bir zafer olarak görüldü. 1904'te Colijn, başarılarından ötürü General Van Heutsz'in adjutantı olarak atandı. Aynı yıl Hollanda'ya izinli döndü ve Kraliçe Wilhelmina ile Kraliçe Emma tarafından kabul edildi.

### Açe merkezi
Açe'e döndükten sonra Colijn, Gajo ve Alas Bölgeleri asistanı olarak görevlendirildi. Gotfried Coenraad Ernst van Daalen'in ünlü seferini örnek alarak, 28 Ekim 1904 – 6 Mart 1905 tarihleri arasında Gajo, Alas ve Pakpak Batak bölgelerine benzer bir sefer düzenledi. Nisan 1905'te Colijn, Meer ve Dorot bölgesi için bir yönetim planı hazırladı; bu planda yöneticiler için detaylı talimatlar belirlendi. Plan kapsamında, 4. Tümen Korps Marechaussee te voet'in dört tugayı, 2 subay ve bir doktor ile Laut Tawar'da (Açe merkezi) sabit bir karakol kuruldu. En kıdemli subay, göl bölgesi ve çevresindeki alanların sivil yöneticisi olarak görev yaptı. Samarkilang ve Serbodjadi sürekli işgal edilmedi, ancak Lho Seumaweh (kuzey kıyısı), Idi (doğu kıyısı) ve Koeala Simpang (doğu kıyısı) kolonlarından devriyeler düzenlendi.

1907'de Colijn, majoor rütbesiyle askeri hizmetten ayrıldı.

### Görevden ayrılışı
1907'de Colijn, Hollanda Hindistan Hükümeti'nde sekreter olarak atandı ve Endonezya takvimindeki birçok bölgeyi gezdi. Bu yılların sonucu olarak *Politiek beleid en bestuurszorg in de Buitenbezittingen* adlı kapsamlı çalışmasını yazdı (1907). 1910'da ARP adına İkinci Meclis üyesi olarak seçildi. 1911'de görevden ayrılan Savaş Bakanı’nın yerini aldı; ancak 1913'te koalisyonun seçim yenilgisi sonrası iş dünyasına geçti.

### Shell’de yönetici
1914'te Colijn, 1906'da Shell ile birleşmiş olan Bataafse Petroleum Maatschappij'de on yıllık milyonluk bir sözleşme imzaladı. Bu görevi, Birinci Meclis üyeliği ile birleştirdi. Otomobilin yaygınlaşması ile petrol talebi hızla arttı ve büyük kârlar elde edildi. Colijn liderliğinde 1917'de Lahey'de yeni bir genel merkez açıldı ve benzin istasyonu ağı inşasına başlandı. Shell'den ayrıldığında Colijn, milyoner durumundaydı.

1918'de Kraliçe Wilhelmina tarafından kurulacak yeni bir itirazcı hükümetin başına geçmesi teklif edildi, ancak Colijn bu teklifi reddetti.

### Siyasi kariyeri

Colijn, Birinci Meclis üyesi olarak Hollanda siyasetiyle temasını sürdürdü. Abraham Kuyper’in ölümünden sonra ARP’nin başkanlığına ve De Standaard dergisinin başyazarlığına getirildi; böylece ARP’nin siyasi lideri oldu.

11 Ağustos 1923’te, Dirk Jan de Geer’in Donanma Krizi sırasında istifa etmesi üzerine kabinet-Ruijs de Beerenbrouck II hükümetinde Maliye Bakanı olarak göreve başladı.

O dönemde eski KNIL askerlerinin kabine atanması yaygındı. Örneğin, Hendrik Merkus de Kock (içişleri bakanı) Palembang seferlerini ve Java’daki direnişi yönetmişti. Bakan Idenburg da askeri kariyer yapmış ve hem Surinam hem de Hollanda Hindistanı’nda yüksek yönetim görevleri üstlenmişti.

Colijn’un ilk başbakanlık dönemi 1925–1926 idi ve bu kabinede tekrar Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Daha sonra tekrar Birinci Meclis’e geçti.

1929’da ikinci kez İkinci Meclis’e döndü ve ARP grubunun başkanlığına seçildi. 1933’te tekrar başbakan oldu ve toplam beş kabine liderlik etti; ilk iki kabinede Koloni Bakanı, son iki kabinede Genel İşler Bakanı olarak görev yaptı. Son kabine dönemi yalnızca iki hafta sürdü; RKSP lideri Laurentius Nicolaas Deckers’in güvensizlik önergesi ile hükümet düşürüldü.

1930’ların ekonomik krizinde, Colijn katı bir tasarruf politikası uyguladı; memur maaşları ve eğitim harcamalarında kesintiye gidildi. İşsizlik yardımlarındaki düşüş, 4 Temmuz 1934’te Jordaanoproer isyanına yol açtı; beş kişi hayatını kaybetti. Colijn’un ana hedefi, altın standartı korumak ve Hollanda guldeni devalüe edilmeden sürdürmekti; ancak bu hedef 27 Eylül 1936’da terk edildi.

## Sakin bir uyku mesajı

sol|miniatuur|Radyo konuşmasından bir kesit
Almanya’nın Ren Bölgesi’ni yeniden işgal etmesi (Locarno Antlaşması’nın ihlali olarak değerlendirildi) sonrası, Colijn 11 Mart 1936’da ünlü bir radyo konuşması yaptı. Uluslararası gerilimlere dikkat çekti ve *kış seferi 1935*in daha uzun süre askerî hazırlıkta kalacağını duyurdu. Colijn’a göre bu yalnızca bir önlemdi: *"Bu nedenle bir kez daha sakin olunmasını tavsiye ediyorum."* Konuşmasını şöyle bitirdi: '*Dinleyicilerden, daha sonra askerî garnizonlarına giderken, diğer gecelerde olduğu gibi sakin bir şekilde uyumalarını rica ediyorum. Şu anda gerçekten endişelenmek için herhangi bir neden yok. Böylelikle saygıdeğer dinleyiciler, sizi radyonun sunduğu dinlenmeye bırakıyorum. İyi akşamlar.*'

Bu söz daha sonra sık sık Colijn'un 'Alman işgali öncesinde' (Mayıs 1940 öncesi, Colijn artık bakan değilken) insanları uyumaya çağırdığı anlamında yorumlandı; ancak bu doğru değildir.

Alayların zorunlu askerleri, yaklaşık altı bin kişi, planlanan 14 Mart tarihinden beş hafta sonra terhis oldu.

## II. Dünya Savaşı

1940'ta Hollanda'nın Almanlar tarafından işgal edilmesinin ardından Hollanda hükümeti Birleşik Krallık'a kaçtı ve herhangi bir acil önlem almadı. Colijn bu kaçışı sert bir dille eleştirdi; hükümetin işgalci ile aktif işbirliği yapması gerektiğini savundu. Görüşlerini *Op de grens van twee werelden* adlı broşürde dile getirdi; broşür Temmuz 1940'ta yayımlandı. Colijn, Almanya'nın üstünlüğünü kabul etmeleri gerektiğini belirtti: '*Öyle ki, gerçek mucizeler gerçekleşmediği sürece, Avrupa kıtası gelecekte Almanya tarafından yönetilecektir. [...] Şimdi biz bu yönde mi çalışmalıyız yoksa olup biteni beklemeli miyiz? Biz ilkini tam bir inançla seçiyoruz. Çünkü çok şey söz konusu.*'

Almanlar ARP ve diğer partileri yasakladığında Colijn görüşlerini değiştirdi. Nederlandsche Unie ile ilgilenmedi ve giderek Alman işgaline karşı direnişi destekledi.

1941'de direnişe verdiği destek nedeniyle Colijn, önce Limburg Valkenburg'de, sonra Berlijn ve ardından Ilmenau’daki Hotel Gabelbach'ta naziler tarafından hapsedildi. Burada eşiyle birlikte kaldı ve geniş ölçüde özgürlük sahibi oldu; yüksek rütbeli Nazi yetkilileriyle bile iletişim kurabildi.

Vatanından uzakta olmasına rağmen, Hollanda'daki Reform Kilisesi'nde yaşanan dini tartışmalardan haberdardı. 1944'te kilisede meydana gelen bölünme sırasında, ayrılanları ve liderleri Klaas Schilder hakkında fazla takdir göstermedi.

Aynı yıl, Colijn 75 yaşında, sürgünde iken kalp yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirdi. 1947'de 's-Gravenhage'de yeniden defnedildi. 2006 yılında Ilmenau'da onun anısına bir anıt dikildi; taş üzerine kariyerinin özeti ve Ilmenau'daki konaklamasının nedeni yazıldı.

## Aile
Colijn, 1893'te Helena Groenenberg (1867–1947) ile evlendi; çiftin üç oğlu oldu. Aile, Lahey’de Stadhouderslaan 151'te ikamet ediyordu. İki oğlu, Japon işgali sırasında Nederlands-Indië’de hayatını kaybetti. Bunlardan biri, amatör dağcı Anton Colijn (1894–1945) idi; diğeri Pieter Colijn (1903–1943) ise Japonlar tarafından 1943'te direniş faaliyetleri nedeniyle idam edildi.

Helen Colijn (1920–2006), Colijn'un torunu ve Anton Colijn'un kızı, *De Kracht van een Lied, overleven in een vrouwenkamp* adlı kitabı yazdı; bu kitap 1997'de Paradise Road filmine ilham kaynağı oldu. Savaşın başlangıcında Hollanda Hindistanı’nda ailesiyle birlikteydi ve 1943'ten itibaren Sumatra'daki kadın kamplarında tutuldu; annesi ve kız kardeşleri de kampta hapsedildi, fakat sağ kurtuldular.

Colijn'un bir de siyasette olan kardeşi Arie Colijn (1870–1932) vardı. Arie de ARP üyesi olarak İkinci Meclis'te görev yaptı ve Nieuwer-Amstel belediye başkanlığı yaptı.

## Dış bağlantılar
*Colijn, Hendrikus (1869–1944), Hollanda Biyografik Sözlüğü http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn2/colijn
*Colijn'un eresabeli, Rijksmuseum koleksiyonunda https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/NG-C-1995-4-A

## Kaynakça