Tiki kültürü

**Tiki kültürü,** Polinezya, Melanezya ve Mikronezya kültürlerinden ve Okyanusya sanatından esinlenen Amerikan kökenli bir sanat, müzik ve eğlence hareketidir. Tiki kültürüne etki eden kültürler arasında Avustralasya, Melanezya, Mikronezya, Polinezya, Karayip Adaları ve Hawaii bulunur. Adı, ilk insan için kullanılan Māori adı olan Tiki'den gelir ve genellikle hei-tiki, bir kolye ucu ve önemli bir taonga şeklinde temsil edilir. Hei-tiki, Avrupalılar tarafından genellikle ticari bir uğur tılsımı olarak benimsenmiştir, dolayısıyla Tiki kültürü adı buradan gelir. 10.000 milden fazla bir alanı kaplamasına ve birçok farklı, ilgisiz kültürü, dini ve dili içermesine rağmen, Tiki estetiği bazıları tarafından "Pasifik ötesi kültürlerin fantezisi" ve "sömürge nostaljisi" ile birleştirilmiş olarak kabul edilir. Bu nedenle ve estetiğin Pasifik'e ilişkin basitleştirilmiş bakış açısı nedeniyle, Tiki kültürü sıklıkla tartışmalı olmuştur.

Tiki kültürü başlangıçta temalı barları ve restoranları dekore etmek ve Amerikalıların Güney Pasifik manzaralarına hitap etmek için genişledi. Tiki oymaları ve karmaşık, baştan çıkarıcı isimlere sahip alkollü içeceklerle, sonunda konut rekreasyonunu etkiledi. Yeni Zelanda kültürünün, dolaylı da olsa, Amerika Birleşik Devletleri'ni etkilemesinin başlıca yollarından biri haline geldi. 1930'larda Kaliforniya'da başlayıp daha sonra dünyaya yayılan Tiki kültürü, özellikle Polinezya olmak üzere idealize edilmiş bir Güney Pasifik'in, turistlerin deneyimleri ve Hollywood filmleriyle güzel manzaralar, yasak aşk ve tehlike potansiyeli içeren duygusal çekiciliğinden ilham aldı. Zamanla, Güneydoğu Asya gibi diğer bölgelerin daha fazla kültürel öğesini (ve hayali yönlerini) seçici bir şekilde dahil etti. Bu kuruluşlardaki dekor ve ambiyans büyük ölçüde Polinezya etkilerinden yararlanırken, kokteyller Karayipler'in tropikal içeceklerinden ve malzemelerinden esinlenmiştir.

Tiki kültürü, II. Dünya Savaşı'ndan ve bu çatışma sırasında yüz binlerce Amerikalı askerin birinci elden edindiği deneyimlerden etkilenerek zamanla değişti. Zamanla çekiciliği azaldı ve hem kültür hem de misafirperverlik endüstrisi teması düşüşe geçti. 21. yüzyılın ilk on yıllarında, sınırlı bir ticari canlanma da dahil olmak üzere Tiki kültürüne olan ilgi yeniden canlandı. Ayrıca, kokteyller, tarih, kentsel arkeoloji ve retroizmle ilgilenen insanları kendine çekti. Ancak, yerli Pasifik kültürlerinin benimsenmesi, kültürel açıdan duyarsız veya ırkçı olarak giderek daha fazla sorgulanmaya başlandı.

## Etimoloji
Tiki, Maori mitolojisindeki ilk insandır ve aynı zamanda onun ahşap heykelidir.

"Tiki" kelimesi, 1930'ların sonlarında Güney Pasifik'teki tropikal adaların stilini tanımlamak için kullanılmaya başlandı ve bu kullanım "Pasifik dillerinde bilinmeyen" bir kullanımdı. Başlangıçta "tiki punch", "tiki rooms", "tiki torches" vb. için kullanıldı. 1950'lere gelindiğinde, restoranlar genellikle Polinezya temalı "tiki barlar" ve "tiki odaları" nı tanımlamak için bu kelimeyi kullanıyordu.

"Tiki kültürü" terimi, bu tarzın yeniden canlanmasını tanımlamak için 1990'larda ortaya çıktı.

## Kökeni

Tiki kültürü, 1933'te Yasaklama döneminin sonunda, Kaliforniya, Hollywood'da Polinezya temalı bir bar ve restoran olan Don's Beachcomber'ın açılmasıyla başladı. İşletme sahibi, babasıyla birlikte rom kaçakçılığı yapmış ve Pasifik Okyanusu'nun büyük bir bölümünü yelkenle geçtiğini iddia eden Teksas ve New Orleans'lı genç bir adam olan Ernest Raymond Beaumont-Gantt'tı. Restoranın adı daha sonra Don the Beachcomber olarak değiştirildi ve Beaumont-Gantt yasal olarak adını Donn Beach olarak değiştirdi. Restoranında Kanton mutfağı, egzotik rom kokteylleri ve punç içecekleri, alevli meşaleler, hasır mobilyalar, çiçek kolyeleri ve ortalama bir Amerikalının Pasifik'te seyahat etme isteğini körükleyen popüler filmlerden fırlamış gibi görünen parlak renkli kumaşlarla dekore edilmişti.

1936'da, Kaliforniya, Oakland'dan bir restoran sahibi olan Victor Bergeron, Don the Beachcomber restoranında yemek yedi. Bergeron şöyle dedi: "South Seas adlı bir yere gittik... ve hatta Hollywood'daki Don the Beachcomber'ı ziyaret ettik. Aslında, Don the Beachcomber'dan bazı şeyler bile satın aldım. Oakland'a döndüğümde gördüklerimi karıma anlattım, restoranımızın adını ve dekorumuzu değiştirmeyi kabul ettik." Yeniden adlandırılan restoran ve yeni takma adı Trader Vic's oldu. Bergeron, Beach'in tiyatrosunu taklit etmek ve Hollywood illüzyonlarını daha da sürdürmek için yeni kişiliği benimsedi ve insanlara tüberkülozdan kaybettiği bacağının bir köpekbalığı saldırısı sonucu olduğunu söyledi.

Clifton's Cafeteria gibi diğer restoranlar da geleneksel olmayan ve "kitsch" temalara dayalı görkemli dekorasyonlar sunmaya başlamıştı. Clifton's, 1939'da Clifton's South Seas olmak üzere büyük ölçüde yenilendi. Dış ve iç mekan 12 şelale, volkanik kaya ve tropikal bitki örtüsüyle dekore edildi. &nbsp;Hatta "şerbet fışkırtan bir yanardağ" bile içerdiği iddia ediliyordu.

Restoranların hem iç hem de dış dekorları genellikle dünyanın dört bir yanından gelen dekorasyonlarla özenle yaratılıyordu. Daha sonra The Luau restoranının sahibi olan Joseph Stephen Crane, menüsüne yapı malzemelerinin menşe yerlerinin bir listesiyle başlıyordu. Sadece Hawaii'yi değil, Okyanusya'nın hemen hemen tüm bölgelerini, Hong Kong'dan gelen mobilyaları ve Hint Okyanusu'ndan gelen "insan yiyen istiridye kabuklarını" da içeriyordu.

İlk tiki restoranları, o zamanlar bu isimle anılmasalar da, yarattıkları şeyin gerçekliği ve miti arasında ince bir çizgide yürümeye çalıştılar, bunun çoğunun Hollywood hokus pokusundan ibaret olduğunu kabul ettiler ama aynı zamanda bir otantiklik atmosferi yaratmaya çalıştılar. Crane'in sonraki restoran menülerinde şöyle yazıyordu: "Girdap tahtasından geçip başka bir dünyaya, Cennetin bir parçasına girdiniz - ya da THE LUAU'nun yaratmayı umduğu yanılsama budur. Ve gerçekten de bu bir yanılsamadan daha fazlasıdır çünkü deneyimlemek üzere olduğunuz macerada otantiklik vardır... Hem yiyecek hem de içecekler tek ve biricik Dr. Foo Fong'un eşsiz rehberliğinde hazırlanır... Nadir ve seçkin romlardan oluşan Island Symphonies içecek spesiyalitelerimiz, yavaşça ve saygıyla içerek en iyi şekilde gösterilebilen en büyük saygınızı karşı konulmaz bir şekilde talep eder".

Bu döneme kadar Güney Denizleri türü filmler arasında *[[White Shadows in the South Seas|Güney Denizlerinde Beyaz Gölgeler]]* (1928), *[[The Love Trader|Aşk Taciri]]* (1928) ve *[[Bird of Paradise (1932 film)|Cennet Kuşu]]* (1932) yer alıyordu. Beach sık sık film yıldızlarıyla etkileşime giriyor, onları luau benzeri akşam yemekleri için evine davet ediyor ve Clark Gable gibi aktörlerle arkadaş oluyordu.

*[[Hei Tiki]]* 1935'te yayınlandı ve *[[The New York Times|New York Times]]'ın* bir incelemesinde konu "tabu ilan edilen ve savaş tanrısının gelini olmaya mahkûm bir şefin kızı" hakkında olarak tanımlandı. Başlığın, bazen doğurganlıkla ilişkilendirilen Hei-tiki kolyelerine atıfta bulunarak "aşk tılsımı" anlamına geldiği belirtildi. Başrollerinde Bing Crosby ve Martha Raye'nin oynadığı *[[Waikiki Wedding]]* 1937'de popüler şarkı "Blue Hawaii" ile yayınlandı ve başrolünde Dorothy Lamour'un oynadığı *[[Her Jungle Love]]* da 1938'de yayınlandı.

Denizaşırı sivil China Clipper hava yolculuğunun henüz yaygın olmadığı bir dönemde, Hawaiian Steamship Company's Matson Line'ı, Edward Steichen ve Anton Bruehl gibi ünlü fotoğrafçıların öncülüğünde ve Jinx Falkenburg (daha sonra *Sweetheart of the Fleet* ve *[[Tahiti Nights]]'da*) gibi aktrislerin yer aldığı, rahat ama yine de egzotik bir ada yaşam tarzını teşvik eden agresif reklam kampanyalarını sürdürdü. Matson, sanatçılara yolculuklar için unutulmaz hatıra menüleri tasarlamaları için görev verdi.

Matson Line'ın reklamları, yeni restoranlar ve sürekli sinematik gösterimler arasında, tema kendi hayatını yaşamaya başladı. 1939'daki Kaliforniya Dünya Fuarı - Golden Gate Uluslararası Fuarı - ilk kez Amerika Birleşik Devletleri'nde Polinezya kültürünü kutladı. Fuarın özelliği, öncelikle Pasifik Okyanusu'na kıyısı olan ülkelerin mallarını sergileyen "Pasifik Gösterisi" idi. Açılış törenlerinde Başkan Franklin Roosevelt, dostluktan ve Amerika Birleşik Devletleri ile Pasifik ülkeleri arasındaki ortak kaderlerden bahsetti; bu duygu, kısmen Pasifik Okyanusu tanrıçası Pacifica'nın 80 fitlik dev bir heykelinin dahil edilmesiyle fiziksel olarak sembolize edildi. II. Dünya Savaşı bu hırsları büyük ölçüde test edecekti.

## II. Dünya Savaşı Sonrası

Amerikalı askerler 1945'te II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra evlerine döndüklerinde, Güney Pasifik'teki zamanlarından hikayeler ve hatıralar getirdiler ve bu da Hollywood'un Donn Beach'in yaratması için sahneyi hazırladığı şeyin popülaritesini güçlendirmeye yardımcı oldu. Beach kendisi de bir II. Dünya Savaşı gazisiydi ve "V" (zafer) için Morse kodu olan Three Dots & A Dash kokteylini icat etmişti. Kadınlar "zafer rulosu" saç modelleri takıyordu ve insanlar kutlama havasındaydı.

Thor Heyerdahl'ın 1947 Kon-Tiki seferi, ardından 1948'de kitap ve 1950'de bir film etrafında dönen heyecan, tropikal keşiflerin teşvik edilmesine yardımcı oldu. Tiki kültürü bağlamında önemli olan, "tiki" kelimesini popüler Amerikan sözlüğüne büyük ölçekte başarıyla enjekte etmesiydi (Hawaiililer "tiki" kelimesini değil, "ki'i" kelimesini kullanmışlardı). Heyerdahl'ın çalışması ayrıca temanın mitolojisini, hem gerçek hem de hayali kültürel motiflerin giderek artan bir karışımı haline gelen Güney Amerika'nın batı kıyısını da içerecek şekilde genişletti. Paskalya Adası heykelleri (moai) de Aku-Aku kitabının yayınlanmasıyla ikonik hale geldi.

The Luau restoranından Stephen Crane, halkın Heyerdahl'a olan hayranlığından yararlandı ve Sheraton Hotels ile ortaklaşa Kon-Tiki Ports adlı bir tiki restoran zinciri kurarak Beach ve Bergeron'un izinden gitti. Crane, genellikle tikiyi bu tür restoran ve barların dekorasyonlarının ön saflarına getirmekle, menü kapaklarına, kibrit kutularına, giriş yollarına ve diğer tabelalara görsellerini belirgin bir şekilde yerleştirmekle de tanınır. Güney Pasifik temaları, gizemli "tiki"nin daha da hayal edilen alanına doğru daha da fazla sapmaya devam etti.

James Michener, 1948'de kısa öykü koleksiyonu olan *[[Güney Pasifik Hikayeleri]]* ile Pulitzer Ödülü'nü kazandı ve bu da Rodgers ve Hammerstein'ın 1949 müzikali olan ve mistik bir tropik ada hakkında "Bali Ha'i" şarkısını içeren *[[Güney Pasifik (müzikal)|Güney Pasifik]]'in* temelini oluşturdu. Bali Hai restoranı, birkaç yıl sonra San Diego'nun Shelter Adası'nda açıldı ve sahte tiki maskotu ve imza kokteyli olan Mr. Bali Hai'yi tanıttı.

II. Dünya Savaşı'ndan dönen gazilere ek olarak, birkaç başka faktör de, yüzyılın ortasındaki Amerikan tiki kültürü patlamasına katkıda bulundu. Savaş sonrası Amerika, orta sınıfın ekonomik bir güç olarak yükselişine tanık oldu. Bu, özellikle Hawaii'ye (savaş sırasında durdurulmuş olan) yeni kurulan sivil hava seyahatleri olmak üzere, seyahatin giderek artan uygunluğuyla birleşince, ülkenin harcanabilir gelirinin tropikal olan her şeye yönelmesine yardımcı oldu. Matson Line'ın tekneleriyle yaptığı gibi, havayolları da tüketicilere yönelik uçuşları agresif bir şekilde pazarladı.

Donn Beach, daha sonra bir yüzen evde yaşadığı Hawaii'ye taşındı ve 1956'da Waikīkī'de Uluslararası Pazar Yeri'nin kurulmasının arkasındaki itici güç oldu. Orada Dagger Bar ile birlikte bir Don the Beachcomber açtı ve tropikal dünyanın dört bir yanından çeşitli mallar satan çok sayıda saz çatılı bina ve kulübeden oluşan bir kompleksi denetleyen dev bir banyan ağacının tepesinde bir ağaç ev ofisi yarattı. Hawaii'de başka tiki barlar da açıldı; başlangıçta Amerikalı turistlerin talep ettiği iddia edilen Hawaii içeceklerini tanımayan yerli barmenler tarafından yönetiliyordu. Hawaii'li barmen Harry Yee, 1957'de ikonik Blue Hawaii kokteylini yarattı. Sonuç olarak, Beach ve eski karısının Beachcomber zincirinde en az 25 restoranı vardı. Bergeron ve Trader Vic's'in daha da fazlası vardı; 1949'da Seattle'daki ilk franchise'ıyla (Outrigger) başlayıp dünyanın her yerinde şubeleri oldu. Steven Crane'in imtiyazı da genişledi ve 1950'lerden 1960'lara kadar ülke çapında çeşitli şekil ve boyutlarda "anne-baba" tiki barları yaygınlaştı.

1950'lerde Polinezya tasarımı, ev aksesuarlarından mimariye kadar ülkenin görsel estetiğinin birçok yönünü aşılamaya başladı. Palo Alto'daki Trader Vic's sonunda mimari seçimler bile üretti, örneğin hala Stanford Terrace Inn olarak varlığını sürdüren tuhaf görünümlü Tiki Inn Motel'in arkasındaki konsept. Tek ailelik evler, apartman kompleksleri, bowling salonları ve diğer işletmeler, bazı durumlarda motifin tüm yerleşim alanlarına ve alışveriş bölgelerine dahil edilmesiyle, varsayılan Polinezya estetiğinden büyük ölçüde etkilendi. Bunların çoğu, 1956'da hem malzeme ithal ederek hem de Kaliforniya'da orijinal ahşap oymalar yaparak açılan Oceanic Arts şirketinden malzeme satın alınarak gerçekleştirildi.

1959'da Hawai'nin eyalet olmasının ardından, 1960'larda sörfçüler arasında, özellikle Kaliforniya'da, tiki tanrı kolyeleri takma, sörf noktalarını korumak için tiki 'maskotları' benimseme ve Hawaii gömlekleri giyme gibi popüler bir trend görüldü. Sörfün kendisi gibi, imgeler de o dönemin gençlik kültürü tarafından benimsendi. Gidget Goes Hawaiian (1961) filmindeki sörfçüler, kolye olarak tiki oymaları taktılar ve Big Kahuna olarak bilinen bir lideri takip ettiler.

1963'te Disneyland, Polinezya tarzı dekor, moda ve müzik sunan Walt Disney's Enchanted Tiki Room cazibe merkezini açtı. 1971'de Walt Disney World'de benzer bir cazibe merkezi ve aynı temaya sahip bir otel tesisi açıldı.

## İçecekler

### Ayrıntılı kokteyller

Tiki kültürü Hollywood setine benzeyecek şekilde yapılmış bir restoran teması olarak başladıysa, gösterişli bar eşyalarıyla süslenmiş alkollü içecekler onun temel taşları ve başlıca aktörleridir. Tıpkı Don the Beachcomber restoranının diğer tüm bu tür kuruluşların "cömertçe ödünç aldığı" ilk "tiki bar" olarak büyük ölçüde itibar görmesi gibi, Beach'in kendisi de neredeyse tek başına tüm "tiki içeceği" türünü yaratmış olarak itibar edilir. Aromalı şurupların ve taze meyve sularının romla karıştırılmasına odaklanan ilk restoran işletmecisiydi ve bunlara "Rhum Rhapsodies" adını verdi ve süslü bardaklarda, içi oyulmuş ananaslarda ve delinmiş hindistan cevizlerinde servis edildi. Dikkat çekmede iyi bir sosyal dışa dönük olan Beach'in erken başarısı, "Donn isimlerle, içeceklerle ve içecek isimleriyle iyiydi" diyen tiki tarihçisi Jeff Berry tarafından not edildi.

İlk içeceği Sumatra Kula gibi bu "egzotik" içecekler, Beach'in restoranını 1940'lardan 1960'lara kadar elitler ve film yıldızlarının uğrak yeri haline getirdi. Howard Hughes, Charlie Chaplin ve Frank Sinatra gibi Hollywood Don the Beachcomber'ın müdavimlerindendi. Zamanla birçok restoran sahibi, Beach'in kokteyl tariflerini ve "yeni keşfedilen" Güneydoğu Asya/Polinezya yemekleri (rumaki, yengeç rangoon, vb.) ile birlikte sürükleyici ada dekorasyonları için şablonunu kopyalamaya ve bazı durumlarda çalmaya başladı. Birçoğu sonunda kendi imza içeceklerini ve yemek tabaklarını yarattı, ancak Beach hala yaratıcı olarak kabul ediliyor ve Cobra's fang, Pearl diver, Pi yi, Shark's tooth, Test pilot ve Zombie gibi en akılda kalıcı içeceklerin çoğunu icat ettiği için itibar görüyor. Birçok içecek ismi yabancı kökenliymiş veya şaka yollu tehlikeliymiş gibi geliyordu.

Bergeron, Trader Vic's'i kurmasıyla Beach'in çağdaşı olarak görülüyordu ve Bergeron, Beach'in yarattığı "tiki şablonunu" kopyalayarak başlamış olsa da, sonunda tiki kanonuna önemli eklemeler yaptı. Ayrıca, Beach'ten daha uzun süre dayanma gücüne sahipti ve zamanla neredeyse aynı sayıda ek kokteyl yarattı. Özellikle Fog Cutter kokteyli ve Scorpion bowl ile öz Mai Tai'yi yaratmasıyla bilinir. Birçoğu güçlü içeceklerdi ve menülerde kişi başına "iki" sınırı olduğu belirtiliyordu.

Beach ve Bergeron arasında uzun süren bir çekişme, her ikisinin de Mai Tai'yi icat ettiğini iddia etmesiyle başladı. Beach, Mai Tai'nin kendi Q.B. Cooler'ının bir taklidi olduğunu söyledi. Bergeron sonunda insanların evde kullanması için ticari bir Mai Tai karışımı dağıtmanın özel haklarını kazandı.

Tiki barlarda servis edilen bazı içecekler, Bloody Nelson, Blow My Skull, Boomerang, Corpse Reviver, Diki-Diki, Doctor Funk, Planter's Punch ve Singapore Sling gibi egzotik isimlere veya yabancı geçmişlere sahip önceki kokteylleri benimsemeyi içerir. Beach, Bergeron ve diğerlerinin yeni icatları arasında Coffee Grog, Navy Grog, Lapu Lapu, Outrigger, Pago Pago, Rum Barrel, Shrunken Head ve Tropical Itch yer alır. Birçoğu özellikle "tiki içecekleri" olarak yaratılmış olsa da (o zamanlar böyle bir terim kullanılmasa da), diğerleri basitçe formüle hızla asimile edilebilen, Suffering Bastard örneğinde olduğu gibi, II. Dünya Savaşı dönemine ait yeni denizaşırı kokteyllerdi.

Beach, içki tarifi malzemeleri konusunda çok gizliydi ve bunları yalnızca birkaç seçkin barmen biliyordu. Beach bazı içecekleri yalnızca kendisi yapardı ve alkolü yalnızca harf veya sayılarla etiketlenmiş genel şişelere koyardı veya çalışanların belirli bir içeceği yapmak için yalnızca "X, Y ve Z'yi limon suyuyla karıştırması" gereken şekilde benzer şekilde önceden karıştırılmış "gizli" malzemeler koyardı.

Bergeron zamanla malzemeleri konusunda daha az ketum davrandı ve tariflerini içeren iki içki rehberi yayınladı, biri 1947'de diğeri 1972'de. Buna rağmen, birçok orijinal kokteyl tarifi zamanla kayboldu, ya tariflerin kendileri değişen zevkleri (veya restoran bütçelerini) yansıtacak şekilde değiştirildiği için ya da sadece anılar silindiği ve insanlar öldüğü için. Mai Tai'yi kimin yarattığı konusunda Beach ve Bergeron arasındaki anlaşmazlık münferit bir olay değildi ve kimin hangi içeceği ne zaman "icat ettiği", aynı adı taşıyan ancak bazen oldukça farklı şekillerde kokteyller servis eden işletmeler tarafından sıklıkla gizlendi.

### Kupalar ve diğer kaplar

Tiki içecekleri, genel olarak adlandırıldıkları gibi, genellikle bol miktarda meyve, karıştırma çubukları, kokteyl şemsiyeleri veya çiçeklerle bolca süslenir. Tiki kültürünün bir parçası olan veya ondan etkilenen kuruluşlar da sonunda kokteyllerinin en azından bir kısmını dekoratif seramik kupalarda servis ettiler; bu kupalar 1950'lerde bar eşyalarının bir tiki veya "sahte tiki" yaklaşımı şeklini almaya başlaması nedeniyle tiki kupaları olarak bilinmeye başlandı. Stiller ve boyutlar büyük ölçüde değişir ve bir kafatası, hula kızı veya başka bir motif şeklinde olsalar bile genel olarak tiki kupaları olarak adlandırılırlar. Kokteyller ayrıca içi oyulmuş ananaslarda veya paylaşılması amaçlanan uzun pipetli büyük ortak içki kaselerinde servis edilebilir. Bazıları ek tiyatro ve gösteriş için aşırı alkollü romla yakılır.

Birçok restoran, müşterilerin eve götürebileceği veya satın alabileceği tiki kupasında imzalı bir içecek sunar. Hem Beach hem de Bergeron, insanların yalnızca kupa değil, içecek karışımları ve diğer kitsch ürünleri de satın alabileceği restoran içi "mağazalar" sunardı. Bazı kupalar basitçe çalınır ve yemek yiyenler tarafından eve getirilirdi. Bu, 20. yüzyıldan kalma çok sayıda tiki kupasının hatıra olarak hayatta kalmasına yol açtı. Eski tiki kupaları çok değerli buluntulardır ve tiki kültürünün kendisi kadar tiki kültürünün bir sembolü olarak kabul edilirler.

## Moda

Sözde gelişen "tiki kültürü" ana akım Amerikalıların giyim tercihlerini etkiledi. Bu hem genel giyim hem de zamanla dışarı çıkıp birkaç içki almak ve tiki restoranlarının egzotik ambiyansına uyum sağlamak için nasıl "giyinileceği" konusunda geçerliydi.

Sarong esintili elbiseler kadınlar arasında daha popüler hale geldi ve ayrıca Dorothy Lamour (1937 yapımı The Hurricane filmindeki rolünden dolayı hem "Sarong Kızı" hem de "Sarong Kraliçesi" olarak bilinir) gibi turizm reklamlarında kullanılan aktrisler ve pin-up modelleriyle ilişkilendirildi*.* Abbott ve Costello'nun *[[Pardon My Sarong]]*'u ve *[[Song of the Sarong]]* ve *[[Sarong Girl]]* gibi diğer filmler daha sonra 1940'lar boyunca yayınlandı ve bu dönemde Beach'in ve Bergeron'un tropikal kaçış restoran motiflerinin popülerliğini kendi kendine pekiştirmeye hizmet etti.

İdealize edilmiş "wahine" (ada kadınları) üzerindeki artan vurgu, onların tasvirlerinin menü kapağı yerleşiminden tiki bar eşyalarında kullanımına kadar büyümesini sağladı. Fog Cutter kupası ve Kava Kasesi, Trader Vic's restoranlarında kullanılmak üzere bu tür kadınların resimlerini taşıyan en eski seramik tiki içme kaplarından ikisiydi. Pago Pago Lounge ayrıca bir Sarong kokteyli de yarattı.Erkekler için "Aloha gömlek" kalıcı bir boş zaman sembolü haline gelecek ve giderek daha fazla kamusal alanda giyilecekti. ABD Başkanı Harry Truman'ın *[[Life (dergi)|Life Dergisi]]*'nin 10 Aralık 1951 sayısının ön kapağında Hawaii gömleği ile resmedildi.
Adada "aloha gömlekleri" olarak adlandırılan *Aloha Attire: Hawaiian Dress in the Twentieth Century* adlı kitap, gömleğin tarihinin Hawaii'den daha fazlası olduğunu ve kültürel etkilerin bir araya gelmesine kadar uzandığını anlatıyor. Yazar Linda Bradley'nin açıkladığı gibi, gömlek aslında Batılı denizci gömleklerinden esinlenerek Batı tarzı bir silüetle yapılmış, Japon *kabe* krep kumaşından kesilmiş (aslen kimono için kullanılırdı), Hawaii'ye plantasyon tarla işçileri olarak göç eden Japon ve Çinli terziler tarafından dikilmiş ve en sonunda bir Filipin barong tagalog'u gibi giyilmiş (her zaman pantolonun dışında ve dışarıda).

Gardenya, ebegümeci ve çiçekler Amerika'da daha popüler bir kumaş deseni haline geldi, palmiye yaprakları ve balık ve kuşlar gibi benzer tropikal bitki veya hayvan türleri de öyle. Polinezya'nın ötesinde, daha sık giyilen diğer desenler arasında Batik ve farklı Okyanus bölgelerinden kumaşlar vardı. Çelenkler Hawaii dışında daha sık giyilmeye başlandı, sadece Tiki restoranlarında değil, aynı zamanda arka bahçedeki barbekülerde ve "luau" havuz partilerinde de.

## Hawaii eyaleti

Hawaii'nin 1959'da resmi eyalet olması, tropikal yaşam tarzının popülerliğinde başka bir etken oldu, ancak aynı zamanda tiki kültürünün nasıl algılandığını da değiştirdi. Hawaii artık Amerikan halkı için gerçekte veya hayal edildiği gibi sadece yabancı bir ülke değildi, artık ülkelerinin resmi bir parçasıydı. Turizm, eyalet olduktan sonraki yıllarda tatilcilerin Los Angeles veya San Francisco'dan eski Hawaii Bölgesi'nin kısıtlamaları olmadan artık sadece beş saatlik bir uçuş için 100 dolarlık biletler kapmasıyla "jet akını" haline gelerek daha da büyük bir büyümeye devam etti. Eyalet olma seyahati her zamankinden daha kolay hale getirirken, birçok ortalama Amerikalı için Hawaii'nin ne olduğu ve ne olması gerektiği miti ilk kez patlayan bir ekonomi ve kentleşme kırsalının yaşam tarzını değiştirmeye başladıkça yüz yüze geldi.

Amerika'nın yeni kurulan eyaletinin romantikleştirilmiş versiyonuyla balayı sırasında, 1959 Warner Bros. Televizyon dizisi *[[Hawaiian Eye]]* ve 1961 gişe rekorları kıran müzikal *[[Blue Hawaii (film)|Blue Hawaii]]* geldi. Bu dizide pop şarkıcısı Elvis Presley, sörf yapmak, şarkı söylemek ve kız arkadaşıyla evlenmek için Hawaii'ye dönen bir ordu gazisini canlandırıyordu. 1937'deki *Waikiki Düğünü*'ne benzer birçok olay örgüsü öğesi içeriyordu ve tiki'nin *"Polinezya pop"* yönünü yeni bir nesle taşımaya yardımcı oldu. Bu ekleme, tiki kültürü müziğinin 1950'lerde lounge ve exotica'nın eklenmesiyle ayrı alt türlere ayrılmaya başlamasıyla geldi ve bu noktada tipik Bing Crosby Amerikan-Hawaii müziği stilini değiştirdi. Elvis'in popülaritesi yine de geniş tiki kültürünün canlı kalmasına yardımcı oldu, yetişkinler onu yeni yönlere götürmeye ve çocukları onu sörf gibi gelişen alt kültürlerle birleştirmeye başladı.

## Müzik

Tiki kültürünün müzik üzerindeki etkisi (ve tam tersi) "hapa-haole" müziğinin yaratılmasıyla başladı. "haole", Amerika'nın yerli Hawaii (ve diğer Okyanusya bölgeleri) halk müziğine dair beklentisinden türetilen bağlamda "yabancı" anlamına geliyordu. Tiki kültürünün çoğunda olduğu gibi, türleri çeşitli temalara ayrılabilir. Hapa-Haole, 1930'lar ve 1940'larda Beach ve Bergeron'un ilk günlerinde daha belirgindi ve daha geleneksel ve "popülerdi". Daha sonraki türler, örneğin egzotik ve lounge, tiki'nin "gizemliliğini" ve sahte tehlikesini çalmayı amaçlayan ruh hali müziğiyle daha fazla ilişkilendirilir. Yüksek enerjili davul veya daha yavaş ve büyüleyici melodik ritimler içerebilirdi. Sıklıkla enstrümantaldi ve tropikal geziler için "film müziği" görevi görüyordu. Egzotik ve lounge, 1950'lerde ve sonrasında daha belirgindi, ancak hapa-haole'nin yeni varyasyonları da devam edecekti.

### Hapa-haole

O dönemde ana akım Amerikalılar tarafından bazen "Hula Müziği" olarak adlandırılan geleneksel Hawaii melodileri, başlangıçta piyano partisyonlarında öne çıktı ve ayrıca ukulelelerin tıngırdatıldığı müzikle sallanan Hula kızlarıyla bir dans çılgınlığı ve saplantısı yarattı.

*Hapa-haole,* 20. yüzyıl Amerikalılarının çoğunun Hawaii müziği olarak düşüneceği, melodisi, stili ve konusu çok belirgin Hawaii öğelerine sahip olan, ancak şarkı sözlerinin çoğunlukla İngilizce olduğu şey için daha uygun bir isimdir. Hem Hawaiililer hem de çağdaş sanatçılar tarafından söylendi, örneğin 1937'de Bing Crosby'nin *Sweet Leilani* ve *Blue Hawaii* şarkıları gibi. Alfred Apaka, Hawaii müziğini geleneksel Amerikan pop düzenlemeleri ve İngilizce şarkı sözleriyle harmanlayarak muhtemelen hapa haole müziğinin en önde gelen yorumcusuydu. Apaka 1930'ların sonlarında turneye çıktı ve 1950'lerde Hawaii'de sadece kendisi için yaratılan performans odalarında rutin şovlara daha fazla yerleşti. Ayrıca Donn Beach tarafından düzenlenen geniş luaularda da şarkı söylerdi.

Diğer önemli şarkıcılar arasında, 1926 yapımı *[[Aloma of the South Seas (1926 film)]]'e* yanıt olarak adını değiştiren Hal Aloma ve 1960'larda ve 1970'lerde onu takip edecek olan efsanevi Don Ho yer alır. Müzik, kolay dinlenebilen hafif enstrümanlarla zamanla değişti ve Ho, 1967'de hem pop (#57 Billboard) hem de kolay dinlenebilen listelerde yer alan ünlü şarkısı "Tiny Bubbles"ı yayınladı. Ho ayrıca, Hawaii müziğinin yaşayan efsanesi olarak tanımlanan Marlene Sai'ye de dikkat çekmeye yardımcı oldu.

### Egzotika ve lounge

Yma Sumac ilk kez 1942'de radyoda göründü. Peru'da doğdu, Polinezyalı değildi ama çeşitli ses aralığı nedeniyle hızla ünlü oldu ve 1946'da kendi hükümeti resmen son İnka imparatoru Atahualpa'nın soyundan geldiği iddiasını destekledi. Özellikle Heyerdahl'ın 1947'de tiki'yi And Dağları'yla ilişkilendirmesinden sonra tiki kültürünün bir parçası olarak paketlenebilecek kadar "egzotik" bir güvenilirliğe sahip olarak *[[Voice of the Xtabay]]* ve *[[Legend of the Sun Virgin]]* gibi isimler taşıyan albümler çıkardı. Bu albümlerin kapaklarında tiki benzeri Güney Amerika taş oymaları ve patlayan volkanlar yer alıyordu. Ayrıca *[[Secret of the Incas]]* gibi küçük film rollerinde oynadı. *Voice of the Xtabay*, birkaç yıl önce *[[Music Out of the Moon]]'da* teremin ruh hali müziğiyle denemeler yapmaya başlayan Les Baxter tarafından üretildi ve bestelendi.

Baxter bu tür ruh hali müziğini "tikileştirmeye" başladı. Çoğu lounge ve egzotik müzik çoğunlukla enstrümantaldi ve büyük ölçüde egzotik kaçışçılığın Amerikan Cazına entegrasyonuydu. Diğer erken öncüler arasında Don the Beachcomber ve diğer mekanlarda canlı çalan Arthur Lyman ve Martin Denny vardı. Yeni tema, Polinezya, Güneydoğu Asya ve Latin enstrümanlarıyla zenginleştirilmiş caz stilleriyle harmanlandı. Müzik ayrıca Afro-Küba ritimleri, alışılmadık enstrümanlar, çevresel sesler ve Hollywood'un zengin romantik temalarını içeriyordu.

Sandra Warner, *[[Exotica (Martin Denny albümü)|Exotica]]* albümünün kapağında sergilendi ve Billboard listelerinde 1 numaraya ulaşmasına yardımcı oldu ve sonunda tüm türe adını verdi. İlk 12 Martin Denny albüm kapağında, toplamda 16'sında yer aldı ve hem türle hem de tiki kültürüyle kalıcı bir ikonik ilişki kurdu. Türdeki diğer önemli albümler arasında *[[Jewels of the Sea]]*, *[[Ritual of the Savage]]* ve *[[Forbidden Island]]* yer aldı ve benzer şekilde çağrışımlı kapaklarla eşleştirildi.

Bu tür egzotikliğin iki temel türü vardır: *orman egzotikliği* ve *tiki egzotikliği.* Orman egzotikliği, kökenleri Tarzan filmlerine (ve daha da geriye William Henry Hudson'ın *[[Green Mansions]]* romanına) dayanan bir Hollywood yaratımıydı. Les Baxter orman egzotikliğinin kralıydı. Öte yandan tiki egzotikliği, Martin Denny'nin Waikiki gece kulübü orman sesleri düzenlemesinde Baxter'ın "Quiet Village" şarkısında tanıtıldı.

Robert Drasnin ve Korla Pandit bu türdeki diğer önemli sanatçılardı. Tıpkı Bergeron ve tiki kültüründeki diğerlerinin kendisinden önce yaptığı gibi, Pandit de aslında Amerika Birleşik Devletleri'nde doğmuş ve bazıları tarafından Afro-Amerikalı olarak kabul edilecekken, Yeni Delhi'den Fransız-Hint bir müzisyen olduğunu iddia ederek yeni bir kimlik icat etti (John Roland Redd olarak doğdu).

## Televizyon

### Birinci dalga (1933–1980)

TV dedektif dizisi *[[Hawaiian Eye]]* (1959–1963) jeneriğinde tiki'ye önemli bir yer verdi ve çoğunlukla Kaliforniya'da çekilmesine rağmen, tiki motifli çizgi romanlar ve oyunlar üreterek adanın tanıtımına yardımcı oldu. Harry Yee, genellikle diziden adını alan Hawaiian Eye kokteylini icat etmekle anılır. Bir *Hawaiian Eye* tiki kupası da yapıldı.

Hawaiili politikacı ve oyuncu Tiki Santos (doğum adı Abraham De Los Santos) *[[Hawaiian Eye]]*'da tekrar eden küçük bir rol karakteriydi ve *[[McHale's Navy]]* (1962–1966) adlı durum komedisi gibi diğer şovlarda da yer aldı. "The Dart Gun Wedding" gibi bölümlerde Şef Watara rolünü oynadı ve büyük bir tiki maskesinin ardında büyük bir hasır "tahtta" oturdu.

İlk tiki dalgası 1960'ların sonuna doğru zirveye ulaştığında, Amerikalılar tarafından tiki motifiyle ilişkilendirilen orijinal gizem ve egzotizm havası, durum komedileri televizyonda öne çıktıkça daha mizahi "tiki laneti" olay örgüsü araçlarıyla yer değiştirmeye başladı. *[[Gilligan's Island]]* (1964–1967) adlı TV dizisinin görsel ikonografisi, kulübeleri ve mobilyaları ile fantastik Polinezya'daki bir ıssız köyü andıran varsayılan bir tiki kültüründen önemli ölçüde ödünç alınmıştır. Bir bölümde, oyuncular intikamcı bir tiki tanrısının dinlenme yerini rahatsız ediyor ve "Büyük Watubi"yi çağırarak laneti bozmaya çalışıyorlardı. *[[The Brady Bunch]]*'ın "Tiki Mağaraları" başlıklı 1972 tarihli iyi bilinen bir bölümünde, karakterlerin lanetli olduğuna inandıkları büyülü, tabu bir put yer alıyor.

*[[I Dream of Jeannie]]*, *[[Green Acres]]*, *[[Sanford and Son]]* ve *[[The Jeffersons]]* gibi şovlar sıklıkla özel Hawaii bölümleri içeriyordu. Tiki oymaları bazen şovlarda, *[[Fantasy Island]]*'da da dahil olmak üzere, giderek daha az belirgin şekillerde yer alıyordu.

Uzun süredir devam eden *[[Hawaii Five-O (1968 TV dizisi)|Hawaii Five-O]] serisi Hawaiian Eye'a* geri döndü ve bu dönemde sitcom'lar arasında birkaç istisnadan biriydi. Açılış jeneriğinde ikonik dalgasının çökmesi, 1980'de iptal edilmesiyle sona erdi ve bu aynı zamanda tiki kültürünün ilk dalgasının genel sonuyla aynı zamana denk geldi.

### İkinci dalga (1990'lar-günümüz)
1999'da deniz biyoloğu Stephen Hillenburg tarafından yaratılan *[[SüngerBob KareŞort]]* serisi, Tiki sanatına, desenlerine ve müziğine büyük ölçüde dayanmaktadır. Gösterinin Tiki temalı unsurları arasında ara yazı resimleri; APM'den retro Hawaii ve hula prodüksiyon müziği; arka planlar ve gökyüzü için aloha baskılarından ve Polinezya desenlerinden ödünç alınan desenler; ve Squidward'ın dini bir Tiki kafasına benzeyen evi gibi Maori dini etkilerini yansıtan karakter ve arka plan tasarımları yer almaktadır. Gösteri sorumlusu Stephen Hillenburg, tasarım farklılıklarına rağmen Squidward'ın evinden "Paskalya Adası kafası" olarak bahsetmiştir.

## Gerileme

1970'lerin sonlarına doğru, "tiki restoranları" popülerliklerinin zirvesini çoktan geçmişti ve birçoğu kapanmaya başladı. Bu, hem birçok bağımsız tiki barı hem de Vic's Outrigger ve Sheraton'ın Kon-Tiki gibi otellerle ilişkilendirilen büyük zincirler haline gelenler için geçerliydi. Pago Pago Lounge gibi bağımsız tiki barlarının çoğu yıkıldı veya kapatıldı, Tonga Room, Tiki Ti ve Mai Kai gibi sadece birkaçı ayakta kalmayı başardı. Trader Vic's, eski büyük zincirlerden hala büyük ölçekte faaliyet gösteren tek zincirdi.

1980'e gelindiğinde, mimarideki ve diğer yerlerdeki tiki estetiğinin çoğu, ilerleme adına tamamen silinmişti. Evlerin, apartmanların ve restoran binalarının bazı örnekleri, neredeyse yalnızca batı kıyısında kaldı. Bunlardan yalnızca küçük bir avuç kadarı hâlâ oyulmuş tikilere sahipti.

Ortalama bir Amerikalı için kaçış ve tropikal içeceklerin cazibesi hala devam ediyordu, ancak Jimmy Buffett ve Parrothead'lerin rahatlamak ve içki içmek için tercih ettikleri Shangri-La olarak Bali-Hai adalarındaki tikiler yerine evlerine daha yakın olan "Margaritaville"i aramaları nedeniyle gölgede kaldı.

Tiki restoranları ve barları 1930'ların büyük bölümünden 1970'lere kadar hayati önem taşıyordu; Jeff Berry buna [temalı] bir içki çılgınlığı için benzeri görülmemiş bir ömür diyordu. 1980'de kalıcı olarak kapatılan ve bakımsız hale gelen Chin Tiki, sonunda yüzyılın başında, tiki Amerika'nın batı kıyısında yeniden canlanmaya başladığı sırada Detroit'te yıkıldı.

## Kısmi canlanma

1990'ların sonlarında, çeşitli kaynaklardan tiki'ye yönelik yenilenmiş, daha büyük ölçekli bir ilgi başladı; bunların başlıcası, Woodstock'lu ebeveynlerinin tiki'yi eski ve "kare" olarak reddetmesi, ancak çocukları için sahiplenilmesi ve yeniden kullanılması gereken yeni bir şey olmasıydı. Bu, Kaliforniya'nın San Gabriel vadisinde, tikiden esinlenen mimarisiyle büyümüş ve 1990'ların ortalarında ev barı için büyük palmiye kütüklerini tiki'lere oymaya başlayan Bosko Hrnjak gibi insanlarla başladı. Yanmış ahşap oyma stili ve ev yapımı tiki kupaları yapmasıyla tanınan etkili bir sanatçı oldu; bu, tiki'nin yeniden canlanmasının erken katalizörlerinden biriydi. Yeniden canlanma döneminin bir diğer erken sanatçısı da Santa Cruz dağlarından Tiki King'di. Sanatsal ebeveynlerinden ve sörfçü amcasının ailesine verdiği büyük bir tiki'den ilham almıştı. 1990'ların başında tiki kolyeleri oyması ve posta yoluyla tiki ticareti başlatmasıyla tanındı.

Ayrıca yüzyılın sonuna doğru eski içecekleri "otantik" bir şekilde yeniden yaratmaya yönelik yenilenen bir ilgi görüldü. Jeff "Beachbum" Berry, 1998'de başlayarak (*Grog Log*, *Intoxica* ve diğerleri) önceki onyılların bazen kapalı barlarından gelen imza içeceklerinin birçoğu için araştırılmış tarifler içeren birkaç içki kitabı yayınladı. Bu aynı zamanda, kısmen tropikal bölgelerin "keşfine" dayanan kültürel bir temadan geçmişten sırları keşfetmeye çalışmanın "bulmaca çözme" ile beslenen ve tarihsel ilgiye dayanan 21. yüzyıl tiki kültürünün "kentsel arkeoloji" yönlerinin başlangıcıydı. Berry'nin çalışması, tiki'nin yeniden doğuşuna en önemli katkılardan biri olarak kabul edilir.

Kısa bir süre sonra, 2000 yılında Sven Kirsten'in etkili kitabı *The Book of Tiki* de yayınlandı. Bundan önce, Otto Von Stroheim, Kirsten'inki gibi kitapların yapılması için kritik bir kitle sağlamaya yardımcı olan *Tiki News* adlı bir dergiyi kendi kendine yayınlıyordu. Berry, tarihi içki rehberlerinde tiki'nin yeniden canlanmasına erken katkılarından dolayı hem Kirsten hem de Stroheim'ın adını taşıyan iki kokteyl yarattı.

1995 yılında tiki siteleri internette büyümeye başladı; 1995 yılında tiki sanatı ve egzotik müzik kongresi olan Exoticon, Mark Mothersbaugh ve Matt Groening gibi yerel ünlüler de dahil olmak üzere Los Angeles'ta 1500'den fazla kişiyi bir araya getirdi.

### Restoran ve barların yeniden canlanması

Yüzyılın başlangıcından sonra birçok yeni tiki bar ve retro-Polinezya temalı restoran kapılarını açmaya başladı. Temalı olmayan barlar da menülerine tiki içecekleri koymaya başladı ve bu, türün daha geniş bir şekilde kabul edildiğinin sinyalini verirken aynı zamanda "otantik" tiki bar olarak adlandırılabilecek şeyin ne olduğu konusunda tartışmaları da beraberinde getirdi.

Tiki'ye olan ilgi denizaşırı ülkelerde de yaygınlaştı; *Tiki Kitabı'nın yazarı* Sven Kirsten, tiki alt kültürünün güçlü olduğu Almanya'dan geliyordu. 2017'de ünlü tiki tarihçileri Sven Kirsten, Jeff Berry, Martin Cate, Brian Miller ve Chris Osburn, dünyada faaliyet gösteren en iyi 15 tiki barını listelediler; bunların arasında Londra'dan dördü, Münih'ten biri, Tokyo'dan biri ve Barselona'dan biri vardı.

### Alçakgönüllü hareket

Kaliforniya'da ve başka yerlerde, rat rod ve Hot rod kültürünün yeniden keşfi, tiki, dövme tarihi ve rockabilly müziğiyle birleşerek müzikte, sanatta ve yeni bir tiki bar türü olarak kendini gösteren "lowbrow" gibi yeni kültürel melezler yarattı. Rockabilly sanatçısı Brian Setzer, 1998'de kapağında retro tiki bar resimleri bulunan *[[The Dirty Boogie]]* albümünü yayınladı. *Taboo: The Art of Tiki 1999'da yayınlandı ve* Mark Ryden ve Shag gibi sanatçılar da retro eklektik resimlerde tiki imgelerini kullandı.

WFMU'nun çevrimiçi kanalı "Sheena's Jungle Room", "All things Lowbrow" adlı miks paketinin bir parçası olarak egzotik müzik çalıyor.

Psycho Suzi's Motor Lounge, zafer rulosu saçlı, dövmeli hula kızları motifleri ve motosikletler için ayrılmış bir otoparkla açıldı. Kendini şöyle tanımlıyor: "Sevgiyle anılan tiki bar tarihini, sağlıklı bir miktarda dövme kültürünü, birkaç ölçü kitsch'i, bir tutam vuduyu ve iyi vakit geçirme tutkusunu alıyoruz, hepsini bir blender'a koyup sıvılaştırıyoruz". Bar, başlangıçta 2003'te kapalı bir A&W Drive-In'de açılmıştı.

Modern Batı dövmelerinin popülaritesi Güney Pasifik'te çoktan kök salmıştı ancak dövmelerde yeniden canlanma tiki ile ilgili dövmelerde popülerlik kazandı. Efsanevi dövme sanatçısı Norman Collins'in adını taşıyan Sailor Jerry Rum, kısmen tiki içeceklerinde kullanılmak üzere tanıtıldı ve pazarlandı.

*Tiki Art Now!: A Volcanic Eruption of Art,* 2004 yılında Otto Von Stroheim'ın giriş yazısıyla yayımlandı. Sanat galerileri, Sunny Buick, Heather Watts, Derek Yaniger, Flounder ve Tiki Tony gibi sanatçıların eserlerini öne çıkaran Tiki Art sergileri düzenledi.

Lowbrow ayrıca, ana karakterin genellikle dünyadan bıkmış ve derin kusurları olan bir dedektif olduğu, tiki ortamında sert suç kurgu türünün edebi bir alt türü olan *Tiki Noir'ı* da doğurdu. Jay Strongman'ın *Vahşinin Ritüeli* ve komik *Hawaiian Dick* bunun iki örneğidir.

### 21. yüzyıl kültürel etkinlikleri

Geleneksel tiki içeceklerinin popülaritesindeki artış, zanaat kokteyli hareketinde ve Hipster'lar gibi bununla ilişkilendirilen belirli "retro kültür" çevrelerinde de yer aldı. Tiki içeceklerinin, tiki'nin düşüşü sırasında daha yapay şuruplara yönelen orijinal taze meyve suyu kökenlerine geri döndürülmesi, içeceklere yeni bir ün kazandırmaya yardımcı oldu. Zanaat kokteyli hareketi ayrıca rom ve cinin ötesine geçen, Amerikan viskisi ve diğer farklı temel içki malzemeleriyle yapılan tiki kokteyllerini öne çıkaran içecek deneylerine de tanık oldu.

Duke Carter'ın tarihi tiki kupaları kataloğu *Tiki Quest* 2003 yılında yayınlandı. Goodwill mağazaları ve ikinci el mağazaları tozlu tiki kupalarının raflarından aniden alınıp yeni ev tiki barları ve *[[Blast from the Past (film)|Blast from the Past]]* ve *[[Mad Men]]* için dönemin otantik setleri için stok haline geldiğini gördü. Bu barlar basit olanlardan ticari öncülleriyle rekabet eden tam yapılara kadar çeşitlilik gösterir. 21. yüzyılda modern tiki kupası üretimi de yaygınlaştı ve bunlar sıklıkla Tiki Farm ve Munktiki gibi şirketlerden internet üzerinden satın alınıyor.

Öncü video podcast *[[Tiki Bar TV]]*, 2005'te yayına başladı ve Suffering Bastard ve Boomerang gibi içecek tariflerini vurgularken, tiki kokteylleriyle günümüz hastalıkları için dil sürçtürerek "reçeteler" hazırladı. Apple Corporation'ın dikkatini çekti.

*Tiki Magazine* yayına girdi ve büyük tiki temalı kongreler düzenlenmeye başlandı. Yıllık etkinlikler arasında 2001 yılında Otto ve Baby Doe von Stroheim tarafından San Diego'da başlatılan Tiki Oasis; Hukilau, Florida, Fort Lauderdale'de gerçekleşmekte olup 2002 yılında Tim "Swanky" Glazner ve Christie White tarafından Mai-Kai restoranıyla işbirliği içinde başlatılmıştır. 2005 yılında Robert Drasnin, 1959 albümü Voodoo'dan seçmelerden *ve* yaklaşık yarım yüzyıl sonra 2007'de *Voodoo II*'nin piyasaya sürülmesinin temelini oluşturacak yeni materyallerden oluşan gösterisi olan *The Hukilau*'da sahne almaya davet edildi. Tiki-Kon, 2003 yılında NW Tiki Crawl olarak başladı ve Portland, Oregon'da gerçekleşmektedir. Palm Springs'teki *Tiki Caliente.* Ohana: Luau at the Lake, New York'taki Lake George'da Tiki Resort otelinde gerçekleşir. 2005 yılında Ohio'da kurulan tiki temalı bir sosyal kulüp olan The Fraternal Order of Moai ile birlikte düzenlenir. Inhuele her Ocak ayında Atlanta, GA'da düzenlenir. Aynı organizatörler ayrıca bir Atlanta tiki ev-bar turu da düzenler.

Thor Heyerdahl'ın 1950 tarihli belgeselinin yeniden yapımı iki dilde filme alındı ve 2012'de *[[Kon-Tiki (film, 2012)|Kon-Tiki]]*'nin yayınlanmasıyla büyük bir sinema filmine dönüştü. *Bosko ve Tiki'nin Yeniden Doğuşu* belgeseli 2018'de yayınlandı.

## Eleştirel karşılama
21. yüzyıldaki canlanmayla birlikte eleştiriler de geldi. Bazıları tiki barlarını, yerel gelenekleri gizleyebilen ve bastırabilen ve bölgedeki şiddet içeren sömürgecilik tarihinden dikkati uzaklaştırabilen baştan çıkarıcı bir kültürel ödünçleme biçimi olarak eleştiriyor. National Public Radio şu soruyu sordu: *Tiki barlardan bahsedelim, zararsız eğlence mi yoksa sömürü mü?*

## Galeri


File:Pacifica-Statue CL01.png|Golden Gate Uluslararası Fuarında  *Pacifica* (1936–1937)
File:Seattle - Kalua Restaurant, 1953 (33739104762).jpg|Kalua Restaurant (1953), Seattle, Washington
File:Tonga room restaurant.jpg|Tonga Room'un içi, tipik tiki kültürü dekorasyonu
File:BaliHaiNOLA59Postcard.jpg|Bali Ha'i Restaurant, New Orleans, 1950ler, tiki mimari örneği. 1980lerde yıkıldı.
File:Tiki4.jpg|Fu Manchu fincanı
File:Hot Buttered Rum.jpg|Tiki oyması ve tiki kupası, tiki kültürünün iki önemli özelliği


## Ayrıca bakınız

* Egzotizm
* Lounge
* Tiki bar

## Konuyla ilgili yayınlar
*Sven A. Kirsten: *Tiki Modern and the Wild World of Witco*. Taschen 2007, 
*Jay Strongman: *Ritual of the Savage*, Hungry Eye Books 2015,  
*Jay Strongman: *Tiki Mugs: Cult Artifacts of Polynesian Pop*. 2008, Korero Books, 
*James Teitelbaum: *Tiki Road Trip*. Santa Monica Press (1 May 2003), ; 2nd edition released 1 June 2007.
*Otto von Stroheim, Robert Williams: *Tiki Art Now! A Volcanic Eruption of Art*. Last Gasp (17 September 2004), 
*Otto von Stroheim, Jeffrey Vallance: *Tiki Art Two: The Second Coming of a New Art God*. 9mm Books (16 September 2005), 
*Otto von Stroheim, Larry Reid: *Tiki Art Now Volume 3*. SLG Publishing (29 September 2006), 
*Jeff Berry: "Sippin' Safari: In Search of the Great "Lost" Tropical Drink Recipes... and the People Behind Them". SLG Publishing 2007, 
*Phillip S. Roberts: "Waikiki Tiki: Art, History, and Photographs". Bess Press 2010, 
*Tim "Swanky" Glazner: *Mai-Kai: History & Mystery of the Iconic Tiki Restaurant* Schiffer Publishing (2016)  .
*Sven A. Kirsten, Otto von Stroheim, Jordan Reicheck: *The Art of Tiki*. Last Gasp (1 November 2017), 
*Sven A. Kirsten, *Tiki Pop*. Taschen 2019, 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Hawaii ve Tiki kültürü
* Tiki Kültürünün Yeniden Canlanması