Clanga

**Clanga**, Atmacagiller (Accipitridae) familyasına ait, orta ve büyük boyutlu benekli kartallardan oluşan bir kuş cinsidir. Cins, Avrasya ve kısmen Afrika’da dağılım gösteren ve genellikle *benekli kartallar* olarak bilinen üç kartal türünü içerir.

## Türler
Genellikle aşağıdaki üç tür *Clanga* cinsine dahil edilir:

* **Hint benekli kartalı** (*Clanga hastata*) – Güney Asya’da (özellikle Hindistan, Bangladeş, Nepal ve Myanmar) yayılış gösteren, orta büyüklükte bir kartal türüdür.  
* **Küçük orman kartalı** (*Clanga pomarina*) – Orta ve Doğu Avrupa’dan Türkiye ve Kafkasya’ya, ayrıca Afrika’nın bazı bölgelerine kadar uzanan bir dağılıma sahiptir.  
* **Büyük orman kartalı** (*Clanga clanga*) – Kuzey Avrupa’dan başlayarak tüm Avrasya boyunca geniş bir alana yayılan, daha iri yapılı bir benekli kartal türüdür.  

Bu üç tür, tarihsel olarak *Aquila* (gerçek kartallar) cinsi içinde değerlendirilmiş, ancak genetik ve morfolojik çalışmalar sonucunda ayrı bir cins olarak *Clanga*ya aktarılmıştır.

## Sistematik ve evrim
*Clanga* cinsi, gündüzcü yırtıcı kuşlar içinde yer alan Accipitridae familyası içinde konumlanır. Modern moleküler filogenetik çalışmalar, benekli kartalları geleneksel olarak yerleştirildikleri *Aquila* cinsinden ayırarak, kendi başına monofiletik bir grup olarak değerlendirmektedir. Bu çalışmalar, *Clanga* türlerinin birbirine *Aquila* içindeki diğer kartallardan daha yakın akraba olduklarını ortaya koymuştur.

Bazı filogenetik analizler, *Clanga* cinsini siyah kartalı (*Ictinaetus*) içeren cinsle kardeş grup (sister group) olarak konumlandırmakta; böylece Accipitridae içindeki kartal soy ağacının ayrıntılarına ilişkin yeni bilgiler sunmaktadır.

Cins adı, Eski Yunanca kökenli *klangos* sözcüğünden türetilmiştir ve “kartal” ya da yırtıcı kuşların çıkardığı tiz çığlıklarla ilişkilendirilen bir anlama sahiptir.

## Genel özellikler
*Clanga* türleri yapısal ve ekolojik bakımdan birbirine benzer; orta-büyük boylu, geniş kanatlı, nispeten uzun kanat açıklığına sahip orman ve açık alan kartallarıdır. Benekli ya da lekeli kahverengi tüy desenleri, özellikle genç bireylerde belirgindir ve bu özellikleriyle pek çok kartal türünden ayırt edilebilirler.  

Bu cinsin üyeleri genellikle şu ortak özellikleri paylaşır:
* Orta–büyük gövde yapısı, geniş ve nispeten yuvarlak kanatlar  
* Kahverengi tonlarda, benekli tüy örtüsü  
* Güçlü, kancalı gaga ve kaslı bacaklar  
* Ağaçlık ya da yarı açık habitatlarda yuvalama eğilimi  

Avları; küçük ve orta boy memeliler, kuşlar, sürüngenler ve amfibiler gibi çeşitli omurgalıları kapsar; zaman zaman leşle de beslendikleri rapor edilmiştir.

## Dağılım ve yaşam alanı
*Clanga* türleri geniş ancak parçalı bir coğrafi dağılıma sahiptir.  
* *C. hastata* çoğunlukla Güney Asya’da (özellikle Hint Yarımadası ve çevresi) görülür.  
* *C. pomarina* Orta ve Doğu Avrupa’dan Türkiye’ye ve Kafkasya’ya kadar uzanır, kış aylarında Afrika’ya göç eder.  
* *C. clanga* ise kuzey ve doğu Avrupa’dan Sibirya’ya kadar uzanan Avrasya kuşağında ürer, kışlamada daha güneye iner.  

Yaşam alanları çoğunlukla orman kenarları, sulak alanlara yakın mozaik peyzajlar ve açık alanlarla karışık ağaçlık bölgelerden oluşur.

## Korunma durumu
*Clanga* türlerinin önemli bir kısmı, yaşam alanı kaybı, sulak alanların kurutulması, tarımsal alanların genişlemesi ve insan kaynaklı rahatsızlıklar nedeniyle tehlike altındadır. Küçük orman kartalı (*C. pomarina*) görece daha yaygın olup genellikle daha düşük risk kategorilerinde değerlendirilirken; büyük orman kartalı (*C. clanga*) ve Hint benekli kartalı (*C. hastata*) çeşitli kaynaklarda hassas (*Vulnerable*) gibi daha yüksek tehdit kategorilerinde listelenmektedir.

Koruma çabaları; 
* Üreme alanlarının ve yuvalama habitatlarının korunması, 
* Göç yolları üzerindeki kritik sulak alanların tahribinin önlenmesi, 
* Yasadışı avcılığın ve zehir kullanımının engellenmesi  
gibi önlemleri içermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Atmacagiller
* Kartal
* Hint benekli kartalı
* Küçük orman kartalı
* Büyük orman kartalı

## Kaynakça