Vladimir Bonç-Bruyeviç

**Vladimir Dmitriyeviç Bonç-Bruyeviç** (Rusça: Владимир Дмитриевич Бонч-Бруевич) (28 Haziran 1873 - 14 Temmuz 1955) Sovyet siyasetçi, devrimci, tarihçi, yazar ve Eski Bolşevik. Vladimir Lenin'in kişisel sekreteriydi.

## Erken yaşamı
Mogilyov Guberniyası'ndan gelen bir arazi araştırmacısı ailenin çocuğu olarak Moskova'da doğan Vladimir Dmitriyevich Bonch-Bruyevich, eski Litvanya Büyük Dükalığı soylularına mensuptu. Geleceğin Sovyet askeri komutanı Mikhail Dmitriyevich Bonch-Bruyevich'in küçük kardeşiydi. On yaşındayken Moskova'daki Konstantinian Ölçme Enstitüsü'ne gönderildi, burada arazi ölçme okulunda okudu. 1889'da bir öğrenci gösterisine katıldığı için tutuklandı, Enstitü'den atıldı ve Kursk'a sürüldü. 1892'de Moskova'ya döndü, Moskova İşçi Birliği'ne girdi ve yasadışı yayın dağıttı. 1895'ten itibaren sosyal-demokrat çevrelerde aktif oldu. 1896'da İsviçre'ye göç etti ve Rus devrimci literatürü ve baskı ekipmanlarının sevkiyatını organize etti. İskra'nın kadrosunun aktif bir üyesi oldu.

## Siyasi kariyer
Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi 1903 yılında Lenin liderliğindeki Bolşevikler ve Menşevikler arasında bölündüğünde, Bonch-Bruyevich ilk Bolşevikler arasındaydı. Henüz Lenin'in kontrolündeyken RSDİP gazetesi Iskra'nın çıkarılmasına yardım etti ve 1904'te Lenin'in Bolşeviklerin kontrolünü, bölünmeyi iyileştirmek isteyen uzlaştırıcılara kaptırabileceğinin anlaşıldığı dönemde Lenin'i destekledi. Aralık 1904'te ilk Bolşevik gazete olan Vpered'in örgütlenmesine yardımcı oldu. Lenin'in dul eşine göre "Bonch-Bruyeich işin ticari kısmından sorumluydu. Sürekli olarak yüzü güler, dalgıçların görkemli planlarını yapar ve matbaa işleriyle uğraşırdı."  Ayrıca parti arşivinin kurulmasına ve işletilmesine de yardımcı oldu.

Bonch-Bruyevich 1905'in başlarında Rusya'ya döndü ve bir süre Sankt-Peterburg'da Bolşevikler için yasadışı olarak çalıştı, yeraltında bir silah deposu organize etti. 1905 Devrimin'den sonra yasal olarak faaliyet gösterebildi. 1906'da Bolşeviklerin haftalık gazetesi Наша мысль (Nasha mysl - İnançlarımız ya da Fikrimiz), Вестник жизни (Vestnik zhizni - Yaşamın Habercisi) dergisini ve diğer bazı yayınları organize etti. 1907'den itibaren Bolşevik yayınevi Жизнь и знание'nin (Zhizn i znanie - Yaşam ve Bilgi) başına geçti. 1912'den itibaren Pravda gazetesinin yayın kurulu üyesiydi. Bu süre zarfında defalarca tutuklandı, ancak uzun bir hapis cezası almadı.

Şubat Devrimi'nin patlak vermesi üzerine, 1917'de Bonch-Bruyevich İzvestiya gazetesini kurdu ve Nisan ayında iki ülke savaş halinde olmasına rağmen Lenin'in Almanya üzerinden Rusya'ya dönme kararını savunmak için bir araç olarak kullandı. Mayıs ayında Menşeviklerin kontrolündeki Petrograd Sovyeti tarafından gazeteyi Bolşevik propagandası yapmak için kullandığı gerekçesiyle işten çıkarıldı. Haziran ve Temmuz 1917'de Bolşevik parti toplantıları polisin dikkatini çekmemek için kulübesinde yapıldı. Ağustos ayında geçici hükûmetin başkanı Aleksandr Kerenski tutuklanmasını emretti ve o da saklanmaya başladı. Ekim Devrimi sırasında Petrograd'daki Smolni Enstitüsü'nde bulunan Bolşevik parti merkezini korumakla görevliydi.

Bonch-Bruyevich, Kasım 1917'den Ekim 1920'ye kadar Halk Komiserleri Konseyi'nin idare başkanıydı. Aralık 1917 ile Mart 1918 arasında Pogromlara Karşı Komite'nin başkanlığını ve Şubat - Mart 1918'de Petrograd'ın Devrimci Savunması Komitesi'nin üyeliğini yaptı. 1918'den itibaren Tıp Kolejleri Kurulunun başkan yardımcısıydı. 1919'da Moskova'daki Demiryolu İstasyonlarında Sıhhi Kontrol Noktalarının İnşası Komitesi ve Moskova'da Su Temini ve Sıhhi Tesisatın Rehabilitasyonu Özel Komitesi'nin başkanlığını yaptı. 1918-1919 yılları arasında Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) Merkez Komitesi'nin yayınevi "Kommunist "in başkanlığını yaptı.

Bonch-Bruyevich, Sovyet hükûmetinin Mart 1918'de Moskova'ya taşınmasına hazırlık olarak bankaların kamulaştırılmasında aktif rol aldı. 1918 yılında Halk Komiserleri Konseyi Genel Müdürü olarak Kızıl Terör'ün başlatılmasını destekledi.

1918 yılında Sosyalist Sosyal Bilimler Akademisi üyeliğine seçildi. Lenin'in ölümünden sonra Rusya'daki devrimci hareketin tarihi, din ve ateizm tarihi, mezhepçilik, etnografya ve edebiyat üzerine araştırmalar yaptı ve eserler yazdı. Bonch-Bruyevich Sovyetler Birliği'nde en çok, 1917 Bolşevik devrimini hemen izleyen yıllarda sekreterliğini yaptığı Vladimir Lenin hakkında kanonik bir Sovyet kitabının yazarı olarak tanındı.

Lenin'in ölümünün ardından, Bonch-Bruevich cenaze töreninin düzenlenmesinde yer alan kilit kişilerden biriydi. Lenin'in cesedinin mumyalanmasına şahsen karşı çıkmıştır.

1920 ve 1929 yılları arasında, ürünlerini çoğunlukla Komünist parti ve hükûmet liderlerine sağlayan bir çiftliğin organizatörü ve lideriydi.

1933 yılından itibaren Moskova'daki Devlet Edebiyat Müzesi'nin müdürlüğünü yaptı. 1946 ve 1953 yılları arasında Leningrad'daki SSCB Bilimler Akademisi Din ve Ateizm Tarihi Müzesi'nin müdürlüğünü yaptı.

Bonch-Bruyevich 14 Temmuz 1955'te öldü. Moskova'daki Novodeviçi Mezarlığı'na defnedildi.

## Kaynakça