Dünya Tekvando Federasyonu

**Dünya Tekvando Federasyonu** (, kısaltması: **WT**), Tekvando ve Para Tekvando spor dallarını dünya çapında yöneten uluslararası spor federasyonudur. Merkezi Seul, Güney Kore'de ve Lozan, İsviçre'de bulunmaktadır. 1973 yılında kurulan federasyonun günümüzde 213 üye ülkesi vardır.

Federasyon, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC) tarafından tanınmaktadır. Tekvando, ilk kez 1988 Yaz Olimpiyatları'nda gösteri sporu olarak yer almış, 2000 Sydney Olimpiyatları'ndan itibaren ise resmi olimpik branş olmuştur.

Federasyonun mevcut başkanı, 2004 yılından bu yana görevde olan Choue Chung-won'dur.

## Kyorugi

**World Taekwondo** (WT) ve Olimpiyat kurallarına göre kyorugi (sparring), iki sporcunun 8 metrelik sekizgen bir minder üzerinde tam temaslı (full-contact) olarak yaptığı bir dövüş etkinliğidir.

Puanlama, World Taekwondo'nun "Protector and Scoring Systems" (PSS) adını verdiği elektronik puanlama sistemleriyle yapılır. PSS'nin kullanıldığı müsabakalarda tüm puanlar elektronik sistemlerle ve/veya hakemlerin kullandığı manuel cihazlarla belirlenir.

Günümüzde iki farklı maç sistemi uygulanmaktadır:

### Standart Sistem
Üç raundun sonunda en çok puanı toplayan sporcu galip ilan edilir. Eşitlik olması durumunda “Altın Puan” (Golden Point) adı verilen ek bir raund oynanır. Altın puan raundunda da puan alınamazsa, PSS'de en fazla vuruş kaydeden sporcu galip gelir. Bir sporcunun nakavt olması veya yasal bir teknik sonrası müsabakaya devam edememesi halinde, diğer sporcu galip sayılır.

### En İyi Üç (Best of Three) Sistemi
Bu sistemde her biri 2 dakika süren üç raund oynanır. Her raundu en çok puan alan sporcu kazanır. En fazla raundu kazanan sporcu, müsabakayı kazanmış sayılır.

### Puanlama Sistemi
Yalnızca izin verilen, isabetli ve güçlü teknikler puan getirir; hafif temaslı vuruşlar puan sayılmaz. Puan dağılımı şöyledir:
* Gövdeye yumruk: 1 puan veya rakibe “Gam-jeom” (ceza) verilmesi
* Gövdeye düz tekme: 2 puan
* Başa düz tekme: 3 puan
* Gövdeye dönüşlü tekme: 4 puan
* Başa dönüşlü tekme: 5 puan

Kurallar 2017'de saldırgan aksiyonları teşvik etmek için yeniden düzenlenmiştir. Değişikliklerle birlikte bazı bacak blokları yasaklanmış, oyunun kesilmesi azaltılmış, ceza değerlendirmeleri sadeleştirilmiştir.

2009'dan itibaren, gövdeye temas eden tekme/yumruk 1 puan; vücuda tam dönüşlü bir teknikle yapılan vuruş ise ek puan getirir. Başa tekme 3 puan, başa dönüşlü tekme ise ek puan getirir. Başa yumruk yasaktır.

Hakem, hedef olmayan bölgeye vurmak, düşmek veya oyunu geciktirmek gibi ihlaller için “gam-jeom” (ceza) verebilir.

2008'e kadar bir sporcunun rakibine 7 puan fark atması veya toplamda 12 puana ulaşması müsabakanın otomatik bitirilmesini sağlarken, 2009'da bu kural kaldırılmıştır. 2010'dan itibaren, ikinci raund sonunda veya üçüncü raundda 12 puan fark elde eden sporcu galip ilan edilir.

WT'nin onayladığı organizasyonlara, üyesi olunan ülkenin WT üyesi ulusal federasyonuna kayıtlı herkes katılabilir.

### WT Dünya Sıralaması (WT World Ranking)
2017'den itibaren müsabakalara yeni bir puanlama (grading) sistemi getirilmiştir. Daha önce en yüksek “G10” olan derece “G20”ye çıkarılmıştır. Turnuvaların “G” değeri, sporculara kazandıkları puanı belirler. Örneğin Olimpiyatlar bir G-20 turnuvası olarak, Kıta Şampiyonalarına (G-4) göre 5 kat puan getirir. WT puanlı turnuvalara katılmak için sporcuların “Global Lisans” sahibi olması gerekir.

Sporculara turnuva derecesine göre şu şekilde puan verilir:
* **<big><u>Turnuvada alınan derece</u> x <u>Turnuva Derecesi</u></big>**

Genellikle, Olimpiyatlar hariç (oradaki repechage sistemi hariç):
* **Birincilik**: 10 puan
* **İkincilik**: 6 puan
* **Üçüncülük**: 3,6 puan
* **Dördüncülük**: 2,16 puan

Daha sonraki sıralar için genellikle %70 oranı uygulanır.

**Örnek:**
Bir sporcu G-8 düzeyindeki bir turnuvada 3. olursa:
(10 x 60% x 60%) x 8 = 28,8 puan alır.

### Sporcu Puanlarının Azaltılması (Attrition of Athlete Points)
Bir sporcu, puanlı bir turnuvadan puan aldığında bu puanlar dört yıl boyunca sporcuya bağlı kalır. Her yıl sonunda, alınan puanın %25'i düşülerek güncellenir.

## Tarihçe
Dünya Tekvando Federasyonu, 28 Mayıs 1973 tarihinde Kukkiwon'da yapılan ve 35 ülkenin temsilcilerinin katıldığı toplantı ile kurulmuştur. İlk başkan olarak Kim Un-yong seçilmiştir. Federasyon, 17 Temmuz 1980 tarihinde IOC tarafından resmen tanınmıştır ve kısa sürede dünya genelinde yaygın bir spor haline gelmiştir.

2017 yılında federasyonun İngilizce adı, kısaltması "WTF" olan *World Taekwondo Federation* yerine, olumsuz çağrışımları önlemek amacıyla *World Taekwondo* olarak değiştirilmiştir.

## Organizasyon Yapısı
Federasyonun en yüksek organı Genel Kurul'dur. Yönetim Kurulu, Başkan, Başkan Yardımcıları, Genel Sekreter ve diğer kurullardan oluşmaktadır. Dünya Tekvando'nun idari işlerini Seul'deki genel merkezi ve Lozan'daki Avrupa ofisi yürütmektedir.

## Ana Etkinlikler
* Dünya Tekvando Şampiyonası
* Dünya Para Tekvando Şampiyonası
* Dünya Kulüpler Tekvando Şampiyonası
* Gençler Dünya Tekvando Şampiyonası
* Yıldızlar Dünya Tekvando Şampiyonası
* Kıta Şampiyonaları
* Olimpiyat Oyunları'nda Tekvando

## Tarihçe
Dünya Tekvando Federasyonu (WTF), 28 Mayıs 1973 tarihinde, Kukkiwon'da gerçekleştirilen ve dünyanın çeşitli ülkelerinden 35 temsilcinin katıldığı toplantı ile kurulmuştur. Kuruluşunun nedeni, politik gerekçelerle Uluslararası Taekwon-Do Federasyonu'ndan ayrılmaktır. İlk başkan olarak Kim Un-yong (Un Yong Kim) dört yıllık bir süre için seçilmiştir. Federasyonun ana organlarından biri olan Genel Sekreterlik ise 3 Haziran 1973'te oluşturulmuş ve faaliyete geçmiştir.

8 Ekim 1974'te, Dünya Tekvando Federasyonu, Uluslararası Spor Federasyonları Genel Birliği'ne (GAISF, günümüzde SportAccord) üye olmuştur. 1980'lere kadar, Avrupa (Mayıs 1976), Asya (Ekim 1976), Pan Amerika (Eylül 1978) ve Afrika (Nisan 1979) Tekvando Birlikleri'nin ilk toplantıları düzenlenmiş, Okyanusya Tekvando Birliği ise ancak 16 Temmuz 2005'te Dünya Tekvando'nun 5. Kıta Birliği olarak tanınmıştır.

17 Temmuz 1980'de, Moskova'daki 83. IOC oturumunda Dünya Tekvando Federasyonu'nun IOC tarafından tanınması, federasyon için bir dönüm noktası olmuştur. Bunu takiben, tekvando 1988 Seul Olimpiyatları ve 1992 Barselona Olimpiyatları’nda gösteri sporu olarak yer almıştır.

Olimpik harekete yaptığı katkılardan dolayı, Un Yong Kim’e 21 Eylül 1993’te Monako Prensi Rainier tarafından "Komutan" nişanı verilmiştir. Tekvando, 4 Eylül 1994'te Paris'teki 103. IOC oturumunda 2000 Yaz Olimpiyatları'na resmi branş olarak dahil edilmiştir. Takip eden yıl, 15 Şubat 1995'te, Dünya Tekvando, Olimpiyat Uluslararası Spor Federasyonları Birliği'ne (ASOIF) geçici üye olmuştur.

Tekvando'nun olimpik branş olarak ilk kez 2000 Olimpiyatları'nda yer almasından sonra, IOC İcra Kurulu, sporu 2004 ve 2008 Olimpiyat programına dahil ettiğini sırasıyla 11–13 Aralık 2000 ve 29 Kasım 2002 tarihlerinde duyurmuştur.

15 Şubat 2004'te, Başkan Kim Un-yong'un istifasının ardından, Başkan Yardımcısı (İtalya) Sun Jae Park geçici başkan olarak seçilmiştir. Dört ay sonra, 11 Haziran 2004'te düzenlenen olağanüstü Genel Kurul'da Choue Chung-won yeni başkan olarak seçilmiştir. Tekvando'nun 2012 Olimpiyat programındaki yeri ise 8 Temmuz 2005'te kesinleşmiştir.

Haziran 2017'de, federasyonun kısaltmasının yaygın bir internet argo ifadesiyle (WTF) karıştırılması nedeniyle, kurumun İngilizce adı *World Taekwondo* olarak değiştirilmiştir.

## Misyon ve amaçlar
Dünya Tekvando Federasyonu'nun (World Taekwondo) misyonu, tekvandonun Olimpik ve Paralimpik spor dalı olarak uluslararası düzeyde etkin yönetimini sağlamaktır. Federasyonun temel hedefleri; tekvando uygulamasını dünya genelinde eğitsel, kültürel ve sportif değerleri ışığında (*Tekvando hareketi*) teşvik etmek, yaygınlaştırmak ve geliştirmektir. Ayrıca, adil oyun ilkesini (*fair play*), gençlerin gelişimini ve eğitimi desteklemeyi, spor yoluyla barış ve iş birliğini teşvik etmeyi amaçlar.

Dünya Tekvando Federasyonu, uluslararası tekvando yarışmalarını teşvik etmeyi veya onaylamayı, ayrıca bu yarışmalara ilişkin teknik kuralları (özellikle WT'nin onayladığı veya organize ettiği poomsae ve müsabaka kuralları dahil olmak üzere) sürekli olarak geliştirmeyi hedefler. Bu kapsamda Olimpiyat Oyunları ve Paralimpik Oyunları'ndaki tekvando branşı da yer almaktadır.

Aynı zamanda federasyon, Dünya Tekvando Federasyonu ve Tekvando Hareketi'nin birliğini güçlendirmek, çıkarlarını korumak ve yukarıda belirtilen amaçları destekleyecek diğer faaliyetlerde bulunmak için çalışmalar yapar. Dünya Tekvando, bu misyon ve amaçlarını bağımsız bağlı kuruluşlarla (World Taekwondo Academy, World Taekwondo Peace Corps, World Taekwondo Demonstration Team, Pro Taekwondo Federation, Global Taekwondo Support Federation ve Taekwondo International Federation) iş birliği içinde yürütür.

## Üyelik
2023 yılı itibarıyla Dünya Tekvando Federasyonu'nun (World Taekwondo, WT) dünya genelinde beş kıta birliğine (Kıtasal Birlikler, CUs) bağlı toplam 213 ulusal üye federasyonu bulunmaktadır.

### Kıtasal Birlikler (Continental Unions, CUs)

Afrika Tekvando Birliği (African Taekwondo Union, AFTU) – 53 ulusal üye federasyon

Asya Tekvando Birliği (Asian Taekwondo Union, ATU) – 44 ulusal üye federasyon

Avrupa Tekvando Birliği (European Taekwondo Union, ETU) – 52 ulusal üye federasyon

Okyanusya Tekvando Birliği (Oceania Taekwondo Union, OTU) – 19 ulusal üye federasyon

Panamerikan Tekvando Birliği (Pan American Taekwondo Union, PATU) – 45 ulusal üye federasyon

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Dünya Tekvando Federasyonu resmi sitesi