Tolistobog

**Tolistobogii** (diğer kaynaklarda **Tolistobogioi**, **Tolistobōgioi**, **Tolistoboioi**, **Tolistobioi**, **Toligistobogioi** veya **Tolistoagioi**), Romalı tarihçi **Livy** (Titus Livius) tarafından, Küçük Asya'nın (Anadolu) merkezindeki Galatya'da yaşamış olan üç antik Galya (Kelt) kabilesinden biri için kullanılan isimdir. Diğer iki kabile ise Trocmi ve Tectosages’tir.

Bu kabile, MÖ 279 yılında Tuna bölgesinden gelen Kelt akıncılarının bir kolu olarak Anadolu'ya girdi ve daha sonra Roma'nın Galatya eyaletinin bir parçası olacak olan Frigya bölgelerine yerleşti.

Galatyalılar, Kelt dillerini MS 4. yüzyıla kadar korumuşlardır. Bu duruma, Aziz Hieronymus'un (Aziz Jerome) kendi döneminde Galatyalıların hâlâ bir Kelt dili konuştuğundan bahsetmesi kanıt teşkil etmektedir.

## Etimoloji ve kimlik
Bu ismin, (Sanskritçe'de bir bileşik isim türü olan) **Karmadhāraya** yapısında, iki adet Proto-Kelt (Ön-Kelt) kökünün birleşimi olduğuna inanılmaktadır.

# **Birinci Kök: ''tolisto-***
#* Anlamı belirsizdir, ancak muhtemelen [[Eski İrlandaca]]'daki "irade, arzu" anlamına gelen ***tol*** kelimesiyle ilişkilidir.
#* Ludwig Rübekeil, bu kökün Keltçe ***tel-*** kökünden türetilmiş bir sıfat olduğunu ve üstünlük derecesinde (superlative) bir yapıyı temsil ettiğini varsaymaktadır. Bu varsayımla, ismi geçici olarak *'"en dayanıklı, en sert"** olarak çevirmiştir.
#* ***tolisto-*** kökünün Keltçe olmayan bir kökene sahip olması da mümkündür.
# **İkinci Kök: *bogio-***
#* **"Vurmak, dövmek, ezmek"** anlamına gelir ve Kelt kişisel isimlerinde yaygın bir unsurdur.
#* ''Örnekler:'' [[Galce|Galya dilindeki]] ''Andecombogius, Combogiomārus, Namantobogius, Uercombogius''; ayrıca Eski İrlandaca'daki "ezmek" anlamına gelen ***bong*** ve Galce'deki ***-abwy*** (*<Proto-Celtic ''adbogio-'') (örn. ''Rhonabwy'' ve ''Iunabwy'' gibi isimlerde) bu kökle ilişkilidir.

== Coğrafya ==
Tolistobogii kabilesi, [[Galatya]]'da yüzyıllar süren varlıklarının büyük bir bölümünde, günümüzde [[Ankara]]'nın hemen batısında yer alan [[Eskişehir (il)|Eskişehir]] ili topraklarında bulunmuşlardır.

== Tarih ==
**Tolistobogii Kabilesinin Tarihi ve Galatya'ya Yerleşimi**

Tolistobogii kabilesi, tarih sahnesine ilk kez MÖ 279 yılında, ''Brennus''<nowiki/>'un Yunanistan'daki [[Delfi|Delphi]]'yi yağmalama amaçlı ordusunun bir parçası olarak çıkmıştır.

* **Trakya ve Anadolu'ya Geçiş:** Bu yolculuk sırasında, Dardanya'da Leonorius ve Lutarius liderliğindeki yaklaşık 20.000 kişilik bir kuvvet, üç kabileden (Tolistobogii, Trocmi, Tectosages) oluşuyordu ve Brennus'un ordusundan ayrılarak [[Trakya]]'ya girdi. Burada, [[Bizantion|Bizans]] (Byzantium) dahil olmak üzere bölgeden haraç topladılar.
* **Küçük Asya'daki Yağmalar:** Daha sonra, [[Çanakkale Boğazı|Hellespont]]'u (Çanakkale Boğazı) geçerek [[Bitinya]] Kralı [[I. Nikomidis (Bitinya kralı)|I. Nikomedes]] için paralı asker olarak savaştılar. Bitinya'dan ayrıldıktan sonra ise Anadolu'yu yağmalamaya başladılar.
* **Yerleşim Bölgeleri:** Tolistobogii kabilesine yerleşim bölgesi olarak [[Aiolis|Aiolya]] ve [[İyonya]] toprakları verildi.

**Chiomara Olayı:'''

Tarihçi Plutarkhos'a göre, diğer tarihçi Polybios, MÖ 189 yılında Tolistobogii kabilesinin reisliğini yapan Ortagion'un eşi Chiomara ile tanışıp konuşmuştur. Ortagion, bu kabileleri Roma'ya karşı güçlü bir devlet halinde birleştiren liderdi.

Savaş sırasında Chiomara, bir Roma yüzbaşısı tarafından esir alındı ve tecavüze uğradı. Yüzbaşı, kadının önemli bir mevkide olduğunu öğrenince, Ortagion'dan fidye talep etti. Fidye teslim edilirken, Chiomara yüzbaşının başını kestirdi ve kocasının yanına götürdü.

## Kaynaklar