UNESCO Öğrenen Şehirler Küresel Ağı Programı

**UNESCO Öğrenen Şehirler Küresel Ağı** (), kentlerin ve yerleşim alanlarının herkes için hayat boyu öğrenme olanaklarını geliştirmesini amaçlayan uluslararası bir programdır. Ağ, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'ne (UNESCO) bağlı olarak faaliyet gösteren ve Almanya'nın Hamburg kentinde bulunan UNESCO Hayat Boyu Öğrenme Enstitüsü (UNESCO Institute for Lifelong Learning, ) tarafından yürütülmektedir.

## Tarihçe
Programın temelleri, 2013 yılında Çin'in başkenti Pekin'de düzenlenen 1. Küresel Öğrenen Şehirler Konferansı ile atıldı. 2015 yılında ikinci küresel toplantı Meksika'da gerçekleştirildi. Program, 21. yüzyılda şehirlerin sürdürülebilir kalkınma, kapsayıcılık ve eğitimde eşitlik gibi alanlarda daha etkin rol almasını teşvik etmektedir.

## Tanım ve amaç
Öğrenen şehir, mevcut kaynaklarını verimli biçimde kullanarak her bireyin öğrenme süreçlerine katılımını teşvik eden, aile, toplum ve işyerinde eğitim fırsatlarını geliştiren, modern teknolojilerden yararlanan ve yaşam boyu öğrenme kültürünü benimseyen kentlerdir. Bu yaklaşım, bireylerin bilgi ve beceri düzeyini artırmanın yanı sıra sosyal uyumu, ekonomik gelişmeyi ve kültürel çeşitliliği de güçlendirir.

## Sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilişki
Öğrenen şehirler, bireylerin yaşam boyu öğrenme süreçlerine erişimini destekleyerek sosyal kapsayıcılık, ekonomik kalkınma, kültürel zenginlik, kişisel gelişim ve çevresel sürdürülebilirlik gibi çok boyutlu alanlarda ilerlemeyi amaçlar. Her bireyin öğrenme olanaklarına erişebildiği bu şehirler, sadece eğitim değil, aynı zamanda toplumsal uyum ve refahın da temel yapı taşlarından biridir.

Bu yaklaşım, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile doğrudan ilişkilidir ve özellikle şu iki hedefe doğrudan katkı sağlar:

* **SDG 4:** Kapsayıcı, eşitlikçi ve kaliteli eğitim ile herkes için hayat boyu öğrenme fırsatları
* **SDG 11:** Kapsayıcı, güvenli, dirençli ve sürdürülebilir şehirler

Ağ, bu hedefler doğrultusunda girişimciliği destekler, sağlıklı ve çevre dostu yaşam alanları oluşturur, fırsat eşitliğini teşvik eder.

## Neden öğrenen şehirler inşa edilmeli?
Hayat boyu öğrenme, toplumsal, ekonomik ve çevresel açıdan sürdürülebilir kalkınma için temel bir zemin oluşturur. Değişim süreci bireyden başlar; bu nedenle vatandaşların, hızla değişen sosyal, ekonomik ve çevresel koşullarla başa çıkabilmeleri için gerekli bilgi, beceri ve tutumlarla donatılması önemlidir. Geniş öğrenme olanakları sunmak, bireylerin sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlayabilecek yetkinlikler kazanmalarına yardımcı olur.

Bu yaklaşımın etkili biçimde uygulanabileceği en uygun alan yerel düzeydir. Şehirler, vatandaşlara eğitim fırsatları sağlama ve bu alanda öncülük etme kapasitesine sahiptir. Hayat boyu öğrenme, insanlık tarihi boyunca tüm kültürlerde köklü bir yer edinmiş olup, günümüzün hızlı değişen dünyasında her zamankinden daha kritik bir hâle gelmiştir. Ekonomik ve siyasi normların sürekli olarak yeniden şekillendiği günümüzde, farklı bağlamlarda yeni bilgi ve beceriler edinen bireyler, değişime daha kolay uyum sağlayabilmektedir.

Son yıllarda “öğrenen toplum”, “öğrenen şehir” ve “öğrenen bölge” kavramlarının küresel ölçekte yaygınlaştığı görülmektedir. Bu kavramlar, gelişmiş ülkelerde köklü bir temele sahip olmakla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde de giderek önem kazanmaktadır. Günümüzde, dünyanın çeşitli bölgelerinden bini aşkın şehir kendisini “öğrenen şehir” olarak tanımlamaktadır.

## Türkiye’deki üyeler
2024 yılı itibarıyla Türkiye'den dokuz şehir UNESCO Öğrenen Şehirler Küresel Ağı'na üyedir. Bu şehirler, eğitimde yenilikçi yaklaşımları, toplumsal kapsayıcılığı artıran uygulamaları ve sürdürülebilir kalkınma odaklı projeleri ile öne çıkmaktadır.

## Kaynakça