İsam Zehreddin

**İsam Ced'an Zehreddin** (Arapça:**عِصَام جَدْعَان زَهْر الدِّين**; d. 9 Eylül 1961 – 18 Ekim 2017), Suriyeli bir subay ve Suriye Cumhuriyet Muhafızları'nın eski komutanıydı. Suriye İç Savaşı'nda önemli bir rol oynamış ve Suriye hükûmet güçlerine çeşitli cephelerde liderlik etmiştir. En önemli rolü, üç yıldan uzun süren Deyrizor kuşatması sırasında kuşatılmış Suriye güçlerine liderlik etmesiydi. Zahreddin 18 Ekim 2017'de Deyrizor'daki Saqr adasında Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yürütülen operasyonlar sırasında mayın patlaması sonucu hayatını kaybetti.

## Geçmişi
Zahreddin 1961 yılında Süveyda vilayetine bağlı küçük bir kırsal köy olan Tarba'da doğdu. Dürzi dini cemaatinin bir üyesi olan Zahreddin, 1982 yılında Hava İndirme (Özel Kuvvetler) Zırhlı birliklerinde subay olarak görevlendirildi. Bundan önce 1980'den 1982'ye kadar Baas Partisi'nin Halk Milisleri'nde asker olarak görev yaptı. 1987 yılında Zırhlı ve Mekanize Birlikler subayı olarak Cumhuriyet Muhafızları'na katılmıştır.

## Suriye İç Savaşı
Zahreddin, Tuğgeneral Manaf Tlass'ın firarından önce Duma ve Harasta'da Cumhuriyet Muhafızları'nın 104. Tugayına komuta ediyordu. Bu tugay, başkan olmadan önce Beşar Esad ve 1994'teki ölümüne kadar da Basil Esad tarafından yönetilmiştir. Bir sığınmacının İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne verdiği ifadeye göre Zahreddin, Suriye İç Savaşı'nın sivil ayaklanma safhasında Duma'da tutuklanan protestocuların sistematik olarak dövülmesi emrini verdi; bu eylemleri nedeniyle Suriye muhalefeti arasında “Dürzi Canavar” olarak tanındı.

Suriye İç Savaşı tırmanırken Zahreddin, Suriye'de hükûmet için savaşan Dürzi toplumunun en önde gelen ve yüksek rütbeli üyelerinden biri haline geldi. Sonuç olarak, muhalefet yanlısı ve savaş karşıtı Dürziler tarafından geniş çapta eleştirildi: Lübnanlı Dürzilerin lideri Velid Canbolat onu “kendi halkına karşı savaşmakla” suçladı ve Zahreddin ayrıca Şubat 2013'te Süveyda'da toplanan bir grup Dürzi dini lider tarafından her iki tarafın da şiddet kullanmasını kınayan bir açıklamada ölümü hak eden bir kişi olarak gösterildi. Ancak Golan Tepeleri de dahil olmak üzere Suriye'deki hükûmet yanlısı Dürziler arasında bir “kahraman” olarak görülüyordu ve çok sayıda takipçisi vardı.

Zahreddin 2012 yılı başlarında, Suriye Arap Ordusu'nun isyancı gruplara karşı başlattığı saldırının Baba Amr kuşatması ve savaşıyla doruğa ulaştığı Humus'a gönderildi ve birlikleri mahalleyi kuşattı, ikmal yollarını kapattı ve bombaladı. Çok sayıda sivil kapana kısıldı ve saldırılarda onlarca kişi öldü. 21 Şubat'ta hükûmet ünlü savaş muhabiri Marie Colvin'in bir telefonunu dinledi: “Suriye Arap Ordusu sadece soğuk ve açlıktan ölmek üzere olan sivillerin bulunduğu bir şehri bombalıyor”. ABD Columbia Bölge Mahkemesi'nde açılan davada Colvin'in ailesi, Suriye hükûmetinin Colvin'i Lübnan'dan izlediğini, Humus Medya Merkezi'ne yapılan aramayı üçgenlediğini ve yerel bir muhbirle yerini teyit ettiğini, ardından Mahir Esad'ın emriyle Suriye Cumhuriyet Muhafızları ve Özel Kuvvetler'in Humus birimlerinin, doğrudan vurmadan önce her iki tarafa birden fazla roketin fırlatıldığı ve her turda daha da yaklaşıldığı parantezleme olarak bilinen bir yöntem kullanarak Colvin'in bulunduğu yeri hedef aldığını kanıtladı. Davada Zahreddin'in topçu saldırısını Suriye Ulusal İstihbarat Bürosu Direktörü Ali Memlük ve eski Askeri İstihbarat Direktörü Refik Şahade ile birlikte planladığı iddia edildi. Aynı saldırıda Fransız fotoğrafçı Remi Ochlik ölmüş, İngiliz fotoğrafçı Paul Conroy, Fransız muhabir Edith Bouvier ve Suriyeli tercüman Wael al-Omar yaralanmıştır.

Halep taarruzunun başlamasının ardından (Ekim 2013) Zahreddin aslında Anadan'a yönelik bir saldırıya liderlik edecekti. Ancak Tümgeneral Jameh'in ölümü nedeniyle Deyrizor'da kendisinden yardım istendi. Oradayken sık sık cepheyi ziyaret etmesi ve sıradan askerlerle etkileşime girmesiyle tanındı. Zahreddin, 27 Kasım 2013 tarihinde El Raşdiye bölgesindeki güçlerine komuta ederken bir kurşunla bacağından yaralandı. Zahreddin ve oğlu Yarob, önde gelen bir savaş karşıtı aktivist olan Dürzi lider Şeyh Vahid el-Balus'un cenazesine katılmak üzere Eylül 2015'te Süveyda'ya gittiler.

Zahreddin 2013'ten bir süre sonra Tuğgenerallikten Tümgeneralliğe terfi etti. 2016 yılına gelindiğinde, doğudaki Deyrizor kentini Irak ve Şam İslam Devleti'den geri alma savaşında 7,000 askere liderlik ediyordu. Şehrin savunmasının çekirdeğini oluşturan 104. Hava İndirme Tugayı'nı yönetiyordu.

2016 yılında, işkence görmüş ve parçalanmış ya da intihar saldırısı kalıntısı olduğu anlaşılan IŞİD savaşçılarının asılı cesetlerinin yanında poz verirken görüntülenmiştir. Zahreddin 2017 yılında, “Şubat 2012'deki Baba Amr kuşatması da dahil olmak üzere sivil halka yönelik şiddetli baskılardaki” rolü nedeniyle Avrupa Birliği yaptırım listesine eklendi.

5 Eylül 2017 tarihinde Zahreddin, Deyrizor'un IŞİD tarafından 3 yıldan uzun süren kuşatması sırasında oynadığı rolden ötürü Devlet Başkanı Beşar Esad tarafından tebrik edildi. Bu vesileyle kuşatmayı kaldıran müttefiklere teşekkür etti ve Suriyeli mültecilere “asla geri dönmemelerini” söyleyerek “devlet sizi affetse bile biz asla affetmeyeceğiz ve unutmayacağız” dedi. Ancak daha sonra yayınlanan bir sesli mesajda Zahreddin sadece Suriye Ordusuna karşı silahlananların geri dönmemesi gerektiğini kastettiğini iddia etti.

## Ölümü
Zahreddin 18 Ekim 2017'de IŞİD'e karşı bir operasyon yürütürken aracının Deyrezzor yakınlarındaki Havice Sakr'da bir IŞİD kara mayınına çarpması sonucu hayatını kaybetti. Cenaze töreni 20 Ekim 2017 tarihinde Süveyda'da gerçekleşti.

## Ayrıca bakınız
*Ali Abdullah Eyüb
*Mahir Esad
*Suriye'de Dürzîlik

## Kaynakça