Şupago ailesi

**Şupago ailesi** (, , ), Çerkesya'nın Natuhay boyundan yüksek nüfuz sahibi olan soylu bir sülaleydi. Natuhayların çoğuna hükmeden sülale, Rus-Çerkes Savaşı sırasında önemli askerî ve politik liderler yetiştirdi. Güçlü Çerkes aileleriyle akrabalık bağlarına sahip olup, savaş boyunca hem askerî hem de siyasî bir hanedan olarak etkin rol oynadı. Şupago sülalesi toplamda 26 (farklı kaynaklarda 33) alt koldan oluşuyordu.

### İsim
Çerkesya'yı ziyaret eden Edouard Taitbout de Marigny'nin kitabında *Chipakoua* veya *Soupa Koua*, John Longworth'un kitabında *Chipakow*, James Bell'in kitabında ise *Tshûpako* olarak geçer. Şupago'nun kelime anlamı, Adigece'de "шу" ve "паго" kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olabilir. "Шу" sözcüğü "atlı" anlamına gelirken, "паго" veya "пакъэ" ise "basık burunlu" demektir. Bu durumda Şupago, "basık burunlu atlı" anlamına gelebilmektedir. "Цупако/Tsupako" "Чупако/Çupako" "Шупакуа/Şupakua" "Сюпако/Syupako" "Супако/Supako" ve "Шупако/Şupako" biçimlerinde de kullanılmıştır.

## Tarihçe
 göre Şupago sülalesi, Geç Orta Çağ'da Kabardeyler ile Kırım Yarımadası'ndan göç etmişti ve kendileri Karadeniz kıyısındaki Natuhayların arasına yerleşmişti. Şupago sülalesi, Natuhayların güçlü bir sülalesi olan Natho'larla ittifak olduklarında büyük bir nüfuz alanına sahip oldular. Şupago sülalesinin Kabarda'daki Kudenet Hanedanıyla ve Ubıhya'daki Berzeg Hanedanıyla akrabalık bağları bulunuyordu. Çerkesya'yı ziyaret eden maceracılar ve Çerkes etnograf Sultan Han-Girey, Şupago sülalesini "Natuhayların önde gelen sülalesi" olarak tanımlamıştır. Pşad'ın sahibi ve Şupago sülalesinin lideri  mensup olduğu alt kolun adı *Kiriakin* idi ve tamgası Rus alfabesindeki kursiv ***'т***' harfine benzerliğiyle tanımlandı.

### Anapa Kalesi'nin İnşası
1780'lerde Osmanlılar, Natuhay topraklarındaki Karadeniz kıyısında stratejik öneme sahip Anapa'ya kale inşa etmek istediler. Ancak bunu bağımsızlıklarına tehdit olarak gören Natuhay liderleri bu fikre sıcak bakmadılar ve kalenin inşasına izin vermekte tereddüt ettiler. Sonradan Osmanlı'nın Natuhay liderlerine verdiği hediyeler ve ticaret fırsatları nedeniyle Osmanlı ile ortak hareket etmeye başlayıp kale inşasına izin verdiler ve Osmanlılar, Anapa’da geniş topraklara sahip Zaneqo Mehmedgeri Bey'in—Seferbiy Zaneqo’nun babası—topraklarında kale inşasına başladı. Ancak Şupago Hanedanı ve taraftarları, inşa çalışmalarına karşı çıkmaya devam ettiler ve kale inşasını durdurmaya çalıştılar. Natuhaylar halk meclislerinde konuyu tartışırlarken Ahmed Şupago şunları dedi:

Bir grup müfreze toplayan Ahmed Şupago, inşa halindeki kaleye saldırılar düzenledi. İnşa halindeki kalenin defalarca tahrip edilmesine ve yapımının durdurulmasına yol açtığı için kendisine Çerkesler tarafından "kale yıkan" anlamına gelen *Qalebat* ünvanı verildi. Şupago Hanedanı'nın bir alt kolu olan Qalebatıqo ailesi, Ahmed Şupago'nun ailesinin soyundan gelenlerdi. 1796'da Ahmet Şupago, Bzıyiko Muharebesi'nde avam ordusunda yer aldı.

### Rus-Çerkes Savaşı
19. yüzyılın başlarında Gelencik'in sahibi Qalebatıqo Şupago, Çerkesleri "milli yemin" ile birleştirme girişiminde bulundu ve kendisini Çerkes Konfederasyonu'nun lideri ilan etti ancak hakimiyetinin tanınırlığı sınırlı kaldı. Mehmed İndarıqo'nun itibarı, Ruslarla ticaret yapmış olduğu gibi nedenlerle zedelenmişti. Kendisinden sonra Hawdıqo Mansur, Rus karşıtlığı ve liderlik vasıfları nedeniyle hanedan üyeleri tarafından yeni lider olarak seçildi. Hanedanın en etkili ismi olan Hawdıqo Mansur Şupago, Çerkes Konfederasyonu'nun lideri oldu ve Ruslara karşı en faal şekilde mücadele eden komutanlardan biri olarak tanındı. Hanedanın, 19. yüzyılın ilk yarısına gelindiğinde birçok müttefiki ve vasalı bulunuyordu. Şupago Hanedanı, Rus işgaline karşı direniş göstermiş ve Çerkesya'nın çeşitli bölgelerine savaşçı sevk etmiştir.

### Aile Soyunun Yok Oluşu
Özellikle 1860'lardan itibaren, Şupago sülalesinin büyük bir kısmı diğer Natuhaylarla birlikte Rusya'nın sistematik imha harekatları ve sürgünlerin sonucu olarak önemli ölçüde azaldı. Sözlü kaynaklara göre 2. Dünya Savaşı sırasında Şupago ailesinin tüm erkekleri öldü ve kalan kişiler zamanla diğer ailelere karıştı.

## Önemli kişiler

* Hawdıqo Mansur Şupago (1770'ler–1846)
*  (1737-1838)
* Qalebatıqo Şupago (18.yy–1846)
* Şemız Kehriqo Şupago
* İsmail Navruz Şupago
* Qalebatıqo Kuşmat Şupago

## Resimler

Dosya:Fouille d'un tumulus dans la vallée de Pchlat, P. M. de Marigny.jpg| Vadisi'nde İndarıqo-Şupago ailesinin üyeleri (1818)
Dosya:İndariqo tamga.svg|İndarıqo ailesinin tamgası
Dosya:Hawdıqo tamga-2.png|Hawdıqo ailesinin tamgası


## Kaynakça