2025 Türkiye protestoları

**2025 Türkiye protestoları** veya **Saraçhane eylemleri**, 19 Mart 2025'te Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasının ardından başlayan ve ifade özgürlüğü, medya sansürü, otoriteryanizm gibi toplumsal sorunlara değinen halk protestolarıdır. Gösteriler, katılımcıların Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başlıca siyasi rakibine karşı siyasi motivasyonlu yasal işlemler olarak nitelendirdikleri duruma karşı önemli bir halk muhalefetini temsil etmektedir.

Üniversite öğrencilerinin öncülüğünde başlayan protestolar, polisin biber gazı ve tazyikli su müdahalesiyle büyüdü. Gösterilerin odak noktası, İstanbul Belediye Sarayı'nın bulunduğu Saraçhane oldu. Bu bölgede Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından kitlesel mitingler düzenlendi. 25 Mart'ta Saraçhane'deki son mitingin ardından CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Cumartesi günleri Türkiye genelinde haftalık mitingler düzenleyeceklerini, İstanbul'da ise her Çarşamba günü Ekrem İmamoğlu'na özgürlük temalı mitingler gerçekleştireceklerini açıkladı ve eylemleri bitirdi. Aynı dönemde, hükûmet yanlısı medya kuruluşlarının protestoları görmezden gelmesi nedeniyle bu yayın organlarına ve iktidar bağlantılı şirketlere karşı ülke genelinde boykot kampanyaları başlatıldı. CHP'nin organize ettiği mitingler, 11 Nisan'da Samsun'da başladı; Yozgat, Konya, Van, İzmir ve Bursa'da devam etti. Bu süreçte birçok CHP'li belediye başkanı, yolsuzluk ve terör suçlamasıyla gözaltına alındı ve tutuklandı.

Sosyal medya, protestolarda kilit bir rol oynadı, çünkü Türk medyasının büyük bir kısmı protestoları küçümsedi ve protestolara sansür uyguladı. Protestocuların yelpazesi geniştir; hem sağ hem de sol görüşlü bireyleri kapsamaktadır. Bu bağlamda, eylemlerde başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere cumhuriyet sembolleri ortak bir çatı ve simgesel referans noktası olarak öne çıkmaktadır. 

## Arka plan

Ekrem İmamoğlu, 2019 yılından bu yana İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olarak görev yapıyordu. İmamoğlu, 2019 yerel seçimlerinde ve 2024 yerel seçimlerinde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın müttefiklerine karşı kayda değer seçim zaferleri elde etti ve bu seçimlerde Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye'nin büyük şehirlerinin çoğunun kontrolünü ele geçirdi. Bu zaferler, Erdoğan'ın siyasi hakimiyetine karşı önemli meydan okumalar olarak yorumlandı.

Gözaltına alınmasından önceki aylarda İmamoğlu, Erdoğan yönetimine yönelik eleştirilerini yoğunlaştırdı ve bunun sonucunda hakkında çok sayıda yasal işlem başlatıldı. 19 Mart 2025'te Türk yetkililer, İmamoğlu'nu yolsuzluk, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, nitelikli dolandırıcılık ve irtikap gibi suçlamalarla gözaltına aldı. Aralarında gazeteciler ve iş dünyasından isimlerin de bulunduğu yaklaşık 100 kişi de belediye ihaleleriyle bağlantılı suç faaliyetlerinde bulunmakla suçlandı. Suçlamalar arasında suç örgütü yönetmek, rüşvet almak ve ihale süreçlerini manipüle etmek yer alıyordu.

18 Mart 2025'te, İmamoğlu'nun tutuklanmasından bir gün önce İstanbul Üniversitesi, İmamoğlu'nun 31 yıllık diplomasını tartışmalı bir şekilde iptal etti ve bu kararın onanması halinde İmamoğlu gelecekteki cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılamayacak.

## Protestolar

19 Mart 2025'te İmamoğlu'nun gözaltına alınmasından itibaren Türkiye'nin birçok büyük şehrinde kitlesel gösteriler patlak verdi. Başta İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere, Türkiye genelinde hükûmet karşıtı protestolar düzenlendi. Büyük gösteriler Saraçhane, Beşiktaş, Kadıköy ve Şişli gibi ilçelerde yoğun olarak gerçekleşti. Ülke genelinde üniversite  öğrencileri ve öğretim üyeleri de gösteri ve protesto yürüyüşleri gerçekleştirdi. Bazı üniversitede öğrenciler boykot nedeniyle derslere katılmadı. İstanbul Valiliği, buna karşılık olarak şehir genelinde tüm halk toplantılarını yasakladı ve polis merkezinin etrafına barikatlar kurmak üzere güvenlik güçlerini görevlendirdi. Çevik kuvvet birimleri ve tazyikli su araçları şehir merkezine giden yolları kapatmak için konumlandırıldı. Polis ve protestocular arasında birçok çatışma meydana geldi. Protestolara biber gazı, tazyikli su ve fiziksel güç kullanarak müdahale edildi. Ayrıca polisin plastik mermi kullandığı iddia edildi, ancak bu iddia İletişim Başkanlığı tarafından reddedildi. Bakanlık, güvenlik güçlerinin kamu düzeni yasalarına uygun hareket ettiğini ve bazı göstericilerin “provokatif ve şiddet içeren davranışlar” sergilediğini iddia etti. Ancak, muhalefet liderleri ve insan hakları örgütleri, hükûmeti aşırı güç kullanmakla suçladı ve gözaltına alınanların büyük çoğunluğunun anayasal toplanma hakkını barışçıl bir şekilde kullanan kişiler olduğunu belirtti.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 19 Mart'ta başlayan protestolar nedeniyle toplam 1.133 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Ayrıca, protestolar sırasında 123 polis memurunun yaralandığını, protestocuların elinde havai fişekler, molotofkokteylleri ve bıçaklar bulunduğunu öne sürdü. Erdoğan, Ankara'da yapılan kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, protestolar sırasında meydana gelen maddi hasardan ve polis memurlarına verilen zarardan Cumhuriyet Halk Partisi'nin sorumlu olduğunu söyledi. Ayrıca protestoların bir "şiddet hareketine dönüştüğünü" iddia etti. İstanbul Valiliği, İstanbul'a giriş ve çıkışların kısıtlandığını duyurarak, "İlimize illegal eylemlere katılmak amacıyla gelen kişi, grup ve araçların giriş-çıkışına izin verilmeyecektir" açıklamasını yaptı. Antalya'da Pikachu kostümü giyen bir protestocunun polislerden kaçtığı görüntü, sosyal medyada viral oldu ve protestoların simgelerinden biri haline geldi.

23 Mart'ta Özgür Özel, protestoları yayınlamayan yandaş medya kuruluşlarına ve AK Parti ile bağlantılı kuruluşlara yönelik boykot çağrısında bulundu. İş bırakan bazı akademisyenler, üniversitelerde basın açıklamaları yaparak öğrencilerin boykot kararına destek verdi. 27 Mart'ta Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği tarafından boykot listesine erişim engeli getirildi. Aynı gün RTÜK tarafından protestoları yayınlayan televizyon kanallarına ceza kesildi. Protestoları yayınlaması sebebiyle 27 Mayıs'ta Sözcü TV'ye 10 gün ekran karartma cezası verildi.

29 Mart'ta Cumhuriyet Halk Partisi tarafından Maltepe'de protesto mitingi düzenlendi. Silivri'deki Marmara Cezaevi'nde tutuklu bulunan Ekrem İmamoğlu, yapay zekâ tarafından seslendirildi. Türkiye'deki ana akım medyanın büyük bir kısmı mitingleri yayınlamadı. Özgür Özel'e göre protestolara 2,2 milyon kişi katıldı. Aynı gün Fransız *[[Le Monde]]* gazetesine verdiği röportajda Özel, Cumartesi mitinglerini Türkiye'nin dört bir yanındaki şehirlerde haftalık bir etkinlik haline getirmeyi planladığını, İstanbul'da ise her Çarşamba miting düzenleneceğini söyledi. Özel, 6 Nisan'da düzenlenen CHP'nin 21. Olağanüstü Kurultayı'nın ardından, Ankara'da "Millet İradesine Sahip Çıkıyor" mitingi düzenlendi. Daha sonra sırasıyla Samsun, Yozgat, Konya, Van, İzmir ve Bursa'da protesto mitingleri düzenledi. Haftada en az bir şehirde ve bir İstanbul ilçesinde olmak üzere "Millet İradesine Sahip Çıkıyor" mitingleri düzenlenmeye devam ediyor.

## Medyaya yansımaları
### Sosyal medya
Türkiye'de yaşanan protestolarda sosyal medya, halkın örgütlenmesi, bilgi paylaşımı ve kamuoyu oluşturulmasında kritik bir rol oynadı. Özellikle 19 Mart 2025'te Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasının ardından, sosyal medya platformları protestoların yayılmasında ve organize edilmesinde etkili oldu.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, halkı kin ve düşmanlığa tahrik eden ve suç işlemeye teşvik eden içerikleri paylaşan 261 şüpheli sosyal medya hesabı yöneticisinin tespit edildiğini ve 37 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Sosyal medya platformu olan Twitter'da hükûmetin talepleri doğrultusunda birçok muhalif hesabı askıya alındı. Bu hesapların bir kısmı yalnızca Türkiye'de askıya alınmış olup, yurt dışından erişilebilir durumdadır. Ayrıca, Çağdaş Hukukçular Derneği, Halkevleri, Ekmek ve Gül gibi birçok sivil toplum kuruluşunun sosyal medya hesaplarına da erişim engeli getirildi.

23 Mart'ta X, Türkiye merkezli 700'den fazla X hesabının erişime engellenmesine yönelik çok sayıda mahkeme kararına itiraz ettiklerini açıkladı. 9 Mayıs'ta Ekrem İmamoğlu'nun X hesabına erişim engeli getirildi.

### Yerel basın
Türk basınının büyük bir kısmı protestoları küçümsedi veya görmezden geldi. Medyanın önemli bir kısmı, iktidarın çizdiği sınırların dışına çıkamadı ve Saraçhane'deki protesto mitingini göstermedi. Türkiye genelindeki protestolar, sadece Halk TV, Sözcü TV ve Tele1 tarafından yayınlandı. Özgür Özel, konuşmasında mitingleri yayınlamayan ana akım medyayı eleştirdi. Bu konuşma sırasında yandaş medya kanalı olan NTV, Özel'in konuşmasını yarıda keserek stüdyoya bağlandı.

22 Mart 2025'te Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun Başkanı Ebubekir Şahin, protestolara destek veren yayıncı kuruluşlarla ilgili yayın durdurma ve daha sonrasında lisans iptaline kadar cezalar vereceğini söyledi. Yapılan sansür açıklamasından sonra Sözcü TV ve Halk TV gibi bazı kanallar, Saraçhane ve Çağlayan'daki canlı yayınlarını kesti. CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, sosyal medyadan paylaştığı videoda RTÜK'ün kanallara yaptığı uyarıya atıfta bulunarak, “Çin TV'si burada canlı yayın yapıyor, ama Halk TV, Sözcü, Tele1 yapamıyor” dedi ve sosyal medya hesaplarıyla Saraçhane'den canlı yayın yaptı. Bunun sonucunda, milyonlarca kişi protestoları izlemek için İmamoğlu'nun sosyal medya hesaplarına ve CHP'nin yayınlarına yöneldi. Bu yayınlar 4,3 milyon eşzamanlı izleyici ile rekor kırdı.

27 Mart'ta RTÜK, protestoları yayınlayan kanallara ceza kesti. Sözcü TV'ye 10 gün yayın durdurma cezası, Halk TV ve Tele1'e ise yüzde 5 para cezası ve 5 kez program durdurma cezası verdi. Ayrıca yayınlarda eleştiri sınırının aşıldığı gerekçesiyle, NOW'a yüzde 2, Sözcü TV, Halk TV ve Tele1'e ise yüzde 3'er para cezası verildi. Türkiye'deki çoğu muhalif parti lideri ve siyasetçi, basına uygulanan sansürü eleştirdi. CHP Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, bir grup gençle birlikte RTÜK binasının önünde  protesto etti. 27 Mayıs'ta Sözcü TV'ye protestoları yayınlaması sebebiyle 10 gün ekran karartma cezası verildi. 30 Mayıs 2025 tarihinde 27 Mart'ta RTÜK tarafından Sözcü TV'ye verilen 10 gün yayın durdurma cezası hakkında Ankara 26. İdare Mahkemesince yürütmeyi durdurma kararı verilmiştir.

### Yabancı basın
*[[Financial Times]]*, İmamoğlu'nun tutuklanmasını Türkiye'deki siyasi baskının artması olarak değerlendirdi ve bunun kitlesel protestolara ve finansal istikrarsızlığa yol açtığını belirtti. *[[The Guardian]]*, protestoların İstanbul'dan başlayarak ülke geneline yayıldığını ve bu eylemlerin demokrasi mücadelesine dönüştüğünü aktardı. *[[Reuters]]*, İmamoğlu'nun ilk kez mahkemeye çıktığını ve suçlamaları reddettiğini bildirdi. Ayrıca, protestoların İstanbul, İzmir ve Ankara gibi büyük şehirlerde yoğunlaştığını ve polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandığını belirtti. *[[El País]]*, protestoların başlangıçta İmamoğlu'nun serbest bırakılması talebiyle başladığını, ancak kısa sürede Erdoğan hükûmetine karşı genel bir meydan okumaya dönüştüğünü yazdı. Haberde, öğrenciler ve sendikaların boykotlar ve genel grev planladığı, hükûmetin ise baskıyla karşılık verdiği ifade edildi.

### İnternet siteleri
#### Boykotyap.com

Boykotyap.com, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2025 Türkiye'de hükûmet karşıtı protestolar sırasında Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasına tepki olarak iktidar yanlısı şirketleri boykot etmek için açtığı internet sitesidir. 25 Mart 2025 tarihinde "boykotyap.com" olarak açılmış, ardından gelen erişim engelleriyle yerini farklı alan adlarına bırakmıştır.

Site, Cumhuriyet Halk Partisi'nin protestolara destek olmak adına boykot etmeyi önerdiği marka ve şirketleri içermektedir. İktidara kurdukları yakınlıktan dolayı gazetecilik sektöründe 24 TV, A Haber, Akit TV, Akşam, ATV, Beyaz TV, Kanal 7, Sabah, Takvim, TRT, TVNET, Ülke TV, Yeni Akit, Yeni Şafak gibi yandaş medya şirketleri listede yer almaktadır. Online alışveriş sitesi idefix, kitap ağırlıklı satış yapan mağaza D&R ve kahve zinciri Espressolab listede yer almaktadır. Ayrıca sitede AK Parti'nin ülkedeki faaliyetlerini eleştiren içerikler de bulunmaktadır.

Site, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan gelen erişim engelleri sebebiyle Türk kullanıcılara ulaşmak için iki defa yeni alan adına taşınmıştır. İlk olarak 25 Mart 2025'te "boykotyap.com" adıyla açılmış, Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla gelen erişim engelinden dolayı 28 Mart'ta "boykotyap.net" alan adı ile yeni bir site açılmıştır. İkinci siteye de erişim engeli gelmesi üzerine 2 Nisan'da "boykotyap.org" alan adına taşınmıştır.

## Etkileri

### Ekonomik krizin derinleşmesi

Protestoların başladığı 19 Mart'ta Türk lirası %12,7 değer kaybederek Amerikan doları karşısında 42 lira ile rekor seviyeye geriledi. Daha sonra Türk lirası, dolar karşısında 38 seviyesine yerleşmiş olsa da, yabancı yatırımcılar temkinli olmaya devam ediyor. Bu gelişmelerin etkisiyle Türkiye piyasalarından yaklaşık 16 milyar dolar çıkarken, öncesinde 65 milyar dolara kadar yükselen döviz rezervleri ciddi darbe aldı. Borsa İstanbul'un BIST 100 endeksi %8,72 düşerek 10.802 puandan 9.860 puana geriledi. Merkez Bankası, Türk lirasını desteklemek amacıyla 25 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirirken, bu hamle faiz oranlarının yükselmesine ve yıl sonu enflasyon tahminlerinin %29,75'e revize edilmesine yol açtı. Tüm bu gelişmeler, yabancı yatırımcı güvenini sarsarak Ekonomi Bakanı Mehmet Şimşek'in ekonomik istikrarı yeniden tesis etme çabalarını zorlaştırdı.

19 Mart ile 15 Nisan tarihleri arasında TCMB'nin net dış varlıkları 43 milyar dolar azalarak, 68 milyar dolardan 25 milyar dolara geriledi. 17 Nisan'da Merkez Bankası, politika faizini 350 baz puan artırarak %46'ya yükseltti. Bu kararın ardından Türk lirasında sınırlı bir toparlanma yaşansa da, 15 Mayıs itibarıyla dolar kuru yeniden 38,79 seviyelerine çıkarak son 6 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Yılın ikinci çeyreğine girilirken piyasa aktörlerinin 12 aylık enflasyon beklentisi %25,56'ya yükseldi. Protestoların siyasi istikrar üzerindeki etkisi, kredi risk primini 327,75 baz puana yükseltti. Bu da Türkiye'nin borçlanma maliyetlerini artırarak orta vadeli ekonomik büyüme planlarını zora soktu.

### Ekonomik boykot
23 Mart 2025'te Özgür Özel, protestoları yayınlamayan yandaş medya kuruluşlarına ve AK Parti ile bağlantılı kuruluşlara yönelik boykot çağrısında bulundu. Özel, özellikle protestoları ve mitingleri yayınlamayan Turkuvaz Medya Grubu, Demirören Holding ve Doğuş Yayın Grubu'nun sahibi olduğu tüm markalarını boykot edeceklerini açıkladı.

2 Nisan'da üniversite öğrencilerinin öncülüğünde başlatılan ve geniş kesimlerin katılımıyla gerçekleşen bir tüketim boykotu başladı. Öğrenciler, 2 Nisan günü boyunca hiçbir alışveriş yapmayarak ekonomik güçlerini kullanmayı ve hükûmete güçlü bir mesaj iletmeyi hedefledi. Cumhuriyet Halk Partisi ve bazı muhalefet partileri, boykota destek verdi. Özgür Özel, sosyal medya platformu X'te boykot çağrısında bulundu. Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu da boykota destek verdiklerini açıkladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, RTÜK Başkanı Ebubekir Şahin başta olmak üzere hükûmete yakın birçok isim boykotu eleştirdi.

Boykotun ekonomik etkileri konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, 2 Nisan'da kartlı alışverişlerin tutarı 28 milyar Türk lirasına ulaştı. Hükûmete göre boykot başarısız oldu ve harcamalar bir önceki güne kıyasla iki katına çıktı. Bağımsız araştırmalara göre, önceki iki ayın günlük harcama ortalaması 64,7 milyar Türk lirasıyken, 2 Nisan'da yapılan harcamalar, bu miktarın yaklaşık 16 milyar Türk lirası altında kaldı. Anadolu Ajansı'nın açıkladığı boykot verilerinin doğruluğundan şüphe duyulmaktadır.

Oyuncu Aybüke Pusat, 2 Nisan'da yaptığı sosyal medya paylaşımıyla boykota destek olduğunu açıkladı. Bunun ardından Pusat, TRT 1'de yayımlanan *[[Teşkilat (dizi)|Teşkilat]]* dizisinin kadrosundan çıkarıldı. TRT'nin Tabii platformunda yayınlanan *Mevlana Celaleddin-i Rumi* dizisinin senaristi Ali Aydın, Aybüke Pusat'ın 'demokratik hakkını' kullandığını belirterek, destek verdiği paylaşımına sahip çıktı. Destek paylaşımının ardından Aydın'ın dizisi platformdan kaldırıldı. Furkan Andıç, Farah Zeynep Abdullah, Hayal Köseoğlu, Gülben Ergen, Hazal Subaşı, Serkay Tütüncü, Melek Mosso, Zerrin Tekindor, Hadise ve birçok ünlü oyuncu, şarkıcı ve sanatçı, Aybüke Pusat'a destek paylaşımı yaptı. Oyuncular Sendikası da Pusat'a destek verdi. Yaşanan olaylardan sonra Aybüke Pusat'ın Instagram hesabını 1,6 milyon yeni kullanıcı takip etti ve toplamda 5,6 milyon takipçiye ulaştı.

### Gözaltılar ve tutuklamalar
Polis müdahaleleri sonucunda ülke genelinde yaklaşık 2.000 kişi gözaltına alındı ve bunlardan 300'ü tutuklandı. Antalya'daki protestolarda 250 kişi gözaltına alındı ve 6'sı tutuklandı. Boykot çağrısı yapan 11 kişi, "nefret ve düşmanlığa tahrik" suçlamasıyla gözaltına alındı. Protestoların başladığı 19 Mart'ta gazeteci İsmail Saymaz, 2013 Gezi Protestolarına yönelik bir soruşturma kapsamında "Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme" iddiasıyla İstanbul'da gözaltına alındı ve ev hapsi ile cezalandırıldı.

Saraçhane'deki protestoları takip eden AFP foto muhabiri Yasin Akgül, NOW Haber muhabiri Ali Onur Tosun, foto muhabiri Bülent Kılıç, muhabir Zeynep Kuray, İBB foto muhabiri Kurtuluş Arı, Bakırköy Belediyesi foto muhabiri Gökhan Kam ve muhabir Hayri Tunç, "2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefet" suçlamasıyla tutuklandı. Tutuklanan bu yedi gazeteci, avukatların itirazı üzerine tahliye edildi. Saraçhane eylemlerini ve üniversite boykotlarını takip eden *[[Evrensel (gazete)|Evrensel]]* muhabiri Nisa Sude Demirel ve ETHA muhabiri Elif Bayburt, ev baskınlarıyla gözaltına alındılar ve adli kontrol şartıyla serbest bırakıldılar. İzmir'deki protestolar sırasında *[[BirGün]]* yazarı Barış İnce ve foto muhabiri Murat Kocabaş, ev baskınlarıyla gözaltına alındı. Protestoları takip eden gazeteci ve İzmir Gazeteciler Cemiyeti Yönetim Kurulu Üyesi Yağız Barut da gözaltına alındı. 27 Mart'ta Barış İnce, Murat Kocabaş ve Yağız Barut serbest bırakıldı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, sosyal medya ve geleneksel medya üzerinden yapılan boykot çağrılarını "nefret ve ayrımcılık" ile "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçlamalarıyla incelemeye aldı. Bu kapsamda, 16 kişi gözaltı kararı alındı ve bunların 11'i serbest bırakıldı. Gözaltına alınan ve sonrasında adli kontrol şartıyla serbest bırakılanlar arasında oyuncu Cem Yiğit Üzümoğlu da bulunmaktadır. Bu gelişmeler, Türkiye'de ifade özgürlüğü ve demokratik haklar konusunda endişelere yol açmaktadır. Ulusal ve uluslararası insan hakları örgütleri, hükûmetin bu tutumunu eleştirerek, gözaltıların ve soruşturmaların demokratik değerlere zarar verdiğini belirtmektedir.

1 Mayıs İşçi Bayramı ve protestolar için Taksim Meydanı'na çıkmak isteyen eylemcilere müdahale edildi, 416 eylemci gözaltına alındı. 14 Mayıs günü Boğaziçi Üniversitesinde söyleşi yapmak için gelen Nureddin Yıldız öğrenciler tarafından önceki ahlaki olmayan söylemleri nedeniyle protesto edildi, konuşması esnasında kendisine yumurta fırlatıldı. Olaylar sırasında 97 genç gözaltına alındı. 30 Mayıs 2025'te Taksim'de duran adam eylemi yapan 18 genç gözaltına alındı, ardından adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. 31 Mayıs günü Gezi anması için Taksim çevresinde toplanan kalabalık Taksim Meydanı'na alınmadı. Olaylar esnasında en az 97 kişi gözaltına alındı. Yine aynı gün duran adam eylemi yapmak isteyen gençler eylem başladıktan kısa bir süre sonra gözaltına alındı.

### Anket sonuçlarına etkisi

21 Mart ile 29 Mart arasında Asal Araştırma tarafından düzenlenen çok adaylı cumhurbaşkanlığı seçimi anketlerinde, Recep Tayyip Erdoğan %31,2 oy oranıyla birinci olurken, Mansur Yavaş %25,5, Ekrem İmamoğlu %22 ve Özgür Özel %4,3 oy aldı, diğer partilerin adayları ise %5,2 oy oranında kaldı. Aynı şirketin bir önceki anket sonuçlarında Erdoğan %33,8 oy alırken diğer partilere oy verenlerin oranı %19,8'di. Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınması ve protestoların başlamasının ardından, diğer partilerin adaylarına giden oylar, büyük ölçüde Cumhuriyet Halk Partisi'nin adayında birleşti.

Ankara Araştırma ve Danışmanlık'ın 4 Nisan ile 8 Nisan arasında düzenlediği yaklaşık 2 bin kişinin katıldığı iki adaylı cumhurbaşkanlığı anketlerinde İmamoğlu %56,1 oy alırken, Erdoğan ise %43,9 oy aldı. Aynı şirketin Mansur Yavaş ve Erdoğan üzerinden yaptığı ankette, Yavaş %57,8 oy ile birinci olurken, Erdoğan %42,2 ile yeniden ikinci oldu. Toplumsal Etki Araştırmaları Merkezi'nin 4 Nisan'da düzenlediği çok adaylı ankette İmamoğlu %49,4 oy alırken, Erdoğan ise %38,6 ile ikinci sırada yer aldı. 23 Mart sonrası yapılan 121 Türkiye geneli seçim anketinin sadece 26'sında Adalet ve Kalkınma Partisi birinci sırada yer aldı. 5 Temmuz 2025'te CHP genel başkanı Özgür Özel, anket sonuçlarına değinerek “Seni %29 ile orada oturtmam Erdoğan” dedi.

## Tepkiler
### Protestoları destekleyenler
19 Mart 2025'te şarkıcı ve oyuncu Nez, protestolara katıldığını gösteren bir paylaşım ile eylemlere katılan ilk sanatçı oldu. 20 Mart'ta şarkıcı Nâlân, milletvekillerinin görev yeminini hatırlatarak tüm milletvekillerini hukukun üstünlüğünü ve demokrasiyi savunmaya davet etti. 21 Mart'ta şarkıcı ve oyuncu Seren Serengil, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'ya seslendiği eleştirel bir video yayımladı.

22 Mart'ta Zülfü Livaneli, Saraçhane'deki mitinge katıldı ve Özgür Özel ile birlikte konuşma yaptı. Ahmet Mümtaz Taylan, Cem Davran, Vahide Perçin, Zuhal Olcay, Şebnem Ferah'ın dâhil olduğu yüzlerce sanatçı, şarkıcı ve oyuncu, protestolara destek olduklarını açıkladı. Ayrıca Duman, Adamlar, Mor ve Ötesi ve bazı müzik grupları da destek verdi. Levent Üzümcü, Şevket Çoruh, Oğuzhan Uğur, Fazıl Say, Farah Zeynep Abdullah, Zeynep Bastık, Melek Mosso, Mustafa Sandal, Armağan Çağlayan, Berna Laçin, Özge Özpirinçci, Pınar Altuğ, Fuat Ergin, Hayko Cepkin, İlkin Aydın ve Müjde Uzman'ın da dâhil olduğu birçok ünlü, İmamoğlu'na destek olduklarını açıkladı. Aynı günün akşamı şarkıcı Atilla Taş, İmamoğlu'na gözaltında yöneltilen soruları alaycı bir şekilde eleştirdiği bir video yayınladı.

Ünlü akademisyenler ve bilim insanları da protestolara destek verdi. Celâl Şengör, İlber Ortaylı ve Naci Görür de protestolara destek açıklamasında bulundu. Ortaylı, boykot kararını mantıklı bulduğunu söylerken, Şengör ise protestoları “Halkın hakkını arama mücadelesi” olarak tanımladı ve Türkiye'nin artık bir hukuk devleti olmadığını söyledi.

23 Mart'ta düzenlenen CHP cumhurbaşkanlığı ön seçiminde ilk olarak şarkıcı Hatice oy kullandı. Ardından Can Bonomo, Öykü Karayel, Şevket Çoruh, İlker Ayrık, Seren Serengil, Hazal Kaya ve birçok ünlü isim oy kullandı. Öldürülen eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateşnda oy kullandı. Ayrıca spor yorumcusu Mehmet Demirkol da oy kullandı. Aynı gün protestocular tarafından başlatılan boykota katıldığını açıklayan ilk isim şarkıcı ve besteci Nazan Öncel oldu. Öncel, protestocuların boykot listesindeki D&R'dan alışveriş yapmayacağını duyurdu. Ardından oyuncu Evrim Alasya ve Atilla Taş da boykot çağrısı yaptı.

### Protestolara karşı çıkanlar
Bazı sosyal medya fenomenleri ve sanatçılar, protestolara karşı çıktı. Protestolara karşı çıkan ilk isim eski şarkıcı Hilal Cebeci oldu. Cebeci, insanlara sokağa çıkmamasını söyledi. Sosyal medya fenomeni Reynmen, sokağa çıkmanın "hiçbir işe yaramayacağını" savundu. Şarkıcı Sinan Akçıl, cumhurbaşkanı Erdoğan'ın annesine hakaret edenlere "40 adet çapulcu" diyerek tepki gösterdi.

### Uluslararası tepkiler

İmamoğlu'nun gözaltına alınması ve sonrasında yaşanan protestolar, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti ve çeşitli hükûmetler ile insan hakları örgütleri, Türkiye'de demokrasinin gerilemesinden duydukları endişeyi dile getirdi. Uluslararası Af Örgütünün Avrupa Bölge Direktör Yardımcısı Dinushika Dissanayake, Türk hükûmetinin eylemlerini “acımasız” ve toplanma ve ifade özgürlüğünü kısıtlamaya yönelik “barışçıl muhalefete yönelik artan bir baskı” olarak nitelendirdi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Türkiye'nin Avrupa Birliği aday ülke statüsünü kaybetmemesi için demokratik değerlerini muhafaza etmesi gerektiğini “hatırlatarak”, AB'nin Türkiye'ye sıkı sıkıya bağlı kalmak istediğini belirtti. Avrupa Birliği'nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikasından sorumlu Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve Komşuluk ve Genişlemeden sorumlu Komisyon Üyesi Marta Kos tarafından yapılan ortak açıklamada, Avrupa Birliği'nin aday ülke statüsü ve Avrupa Konseyi üyeliği nedeniyle Türkiye'yi demokratik değerlerin uygulanması konusunda daha yüksek bir standartta tuttuğu belirtildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasına ilişkin, “Türkiye'yi insan haklarına saygı göstermeye, kendi içişleri çerçevesini uygun şekilde ele almaya teşvik edebiliriz. Başka bir ülkenin iç karar alma süreçleri hakkında yorum yapmayacağız.” açıklamasını yaptı.

## Galeri

Dosya:Saraçhane2.jpg|Bozdoğan Kemeri'nin önündeki çevik kuvvet şeridi, 23 Mart 2025
Dosya:2025-03-21 METU NCC - 2025 Turkish anti-government protests 06 (cropped).jpg|Kuzey Kıbrıs'ta 21 Mart 2025 tarihinde Türk hükûmeti karşıtı protestolar
Dosya:Turkish tree-climbing protester waving the Turkish flag in Maltepe rally - 2.png|alt=|İmamoğlu'na Özgürlük Mitingi'nde ağaca tırmanarak bayrak sallayan protestocu
Dosya:Tired Protester.jpg|Yerde oturan gaz maskeli protestocu
Dosya:2025 Saraçhane Protest 03.jpg|Saraçhane'de pankart tutan gençler
Dosya:Meltem Eylemleri 4.jpg|TOMA müdahalesine karşı protestocular
Dosya:Meltem Eylemleri Polis Barikatı.jpg|Antalya'da bir polis barikatı
Dosya:Meltem Eylemleri 3.jpg|Protestocular çöp konteynerlarını taşıyor


## Ayrıca bakınız

* 28-29 Nisan Olayları
* 555K
* Gezi Parkı protestoları
* Beş Teğmen Olayı
* Ümit Özdağ'ın tutuklanması
* Esila Ayık'ın tutuklanması
* Bir sonraki Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi
* 2025 Kuzey Kıbrıs protestoları
* Türkiye'de tutuklanan belediye başkanları listesi
* Türkiye'deki gösteriler ve protestolar listesi
* Büyüklüğüne göre Türkiye'deki gösteriler ve protestolar

## Kaynakça