Antonio Stango

**Antonio Stango** (d. 24 Eylül 1957, Napoli, İtalya), İtalyan siyaset bilimci, uluslararası insan hakları uzmanı, yazar ve editördür. Halen İtalya İnsan Hakları Federasyonu (Federazione Italiana Diritti Umani; FIDU) başkanıdır.

## Eğitim ve erken kariyeri
Stango, Sanremo'daki Giandomenico Cassini Lisesi'nde iki yıl eğitim aldıktan sonra Napoli'deki Nunziatella askeri okuluna devam etti. Daha sonra İtalya'da Cenova Üniversitesi'nde siyaset bilimi eğitimi aldı. 1980'lerden itibaren insan hakları alanında sivil toplum faaliyetlerine başladı.

## İnsan hakları faaliyetleri
Antonio Stango, 1987 yılında hukukçu Paolo Ungari ile birlikte İtalyan Helsinki Komitesi'ni kurdu. Stango, sonraki yıllarda ulusal ve uluslararası düzeyde pek çok sivil toplum kuruluşunda görev aldı; insan hakları ihlallerine ilişkin saha araştırmaları yürüttü ve kriz bölgelerinde izleme misyonlarına katıldı.

Uluslararası Helsinki Federasyonu, Freedom House, Hands Off Cain, Avrupa Komisyonu ve Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları Ağı adına farklı ülkelerde misyonlarda bulundu. Bu görevler kapsamında Romanya, Arnavutluk, Baltık ülkeleri, Belarus, Kırgızistan, Rusya, Tacikistan, Güney Afrika ve Küba gibi ülkelerde çalıştı. Ayrıca Freedom House adına üç yıl süreyle Kazakistan'daki İnsan Hakları Eğitim ve Destek Programı'nın direktörlüğünü yürüttü. Haziran 2016'da Norveç'in Oslo kentinde düzenlenen Altıncı Dünya Ölüm Cezasına Karşı Kongre'nin koordinatörlüğünü yaptı.

## Akademik ve kurumsal görevleri
Stango, insan hakları ve uluslararası ilişkiler alanında çok sayıda makale ve deneme kaleme aldı. Roma'daki Link Üniversitesi'nde Uluslararası Örgütler ve İnsan Hakları alanında yardımcı doçent olarak görev yapmakta; aynı zamanda Avrupa Ceza İnfaz Araştırmaları Merkezi yönetim kurulu üyesidir.

Kariyeri boyunca çeşitli sivil toplum kuruluşlarında yöneticilik yaptı:

Doğu Ülkelerinde İnsan Haklarını Savunma Komitesi başkanı,

Uluslararası Helsinki Federasyonu yürütme kurulu üyesi (1988–1992),

Certi Diritti yönetim kurulu üyesi (2014–2015),

Lega Italiana dei Diritti dell'Uomo (LIDU) başkanı (2016–2018).

2018 yılında, Birleşmiş Milletler İran'daki İnsan Hakları Durumu Özel Raportörlüğü pozisyonuna aday gösterilmiştir.

Stango, Ekim 2017 itibarıyla seçildiği İtalya İnsan Hakları Federasyonu (FIDU) başkanı olarak çeşitli uluslararası izleme, raporlama ve temsil görevlerinde bulundu; BM İnsan Hakları Konseyi, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi ve AGİT gibi platformlarda görev aldı.

Yayıncılık ve editörlük alanında da aktiftir; La Nuova Frontiera – International Human Rights and Security Reviewve (1995-2003) ve La Scrittura (1996-2002) gibi dergilerin kurulmasına ve yönetilmesine katkı sağladı.

## LIDU Başkanlığı
Stango, 30 Ekim 2016'da Roma'da düzenlenen 35. Genel Kurul'da, 1919'da Ernesto Nathan tarafından kurulan Lega Italiana dei Diritti dell'Uomo (LIDU)'nun ulusal başkanı seçildi. LIDU, İtalya'nın en eski insan hakları kuruluşlarından biridir ve Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu'nun kurucu ortaklarındandır. Stango, 2002'den beri başkanlık yapan Alfredo Arpaia'nın yerine geçmiş ve örgütün yeniden yapılanmasında rol oynamıştır (2016–2018).

## Uluslararası görüşleri ve etkileri
Antonio Stango, insan haklarının korunmasının yalnızca hukukî değil, kültürel ve toplumsal temellere dayandırılması gerektiğini savunur. Stango, insan haklarının korunmasının yalnızca hukuksal değil kültürel ve toplumsal düzeyde de ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Özellikle totaliter rejimlerden demokrasiye geçiş sürecindeki ülkelerde düşünce, ifade ve din özgürlüğü eksikliklerine dikkat çekmiştir. Ayrıca idam cezasının küresel ölçekte kaldırılmasının "insanlık onurunun korunması" açısından zorunlu olduğunu ileri sürmektedir. İfade özgürlüğü, din özgürlüğü, azınlık hakları ve ölüm cezasının kaldırılması konularında Avrupa ve Orta Asya'daki uluslararası girişimlerde aktif rol oynamıştır. Stango'nun insan hakları çalışmalarına ulusal ve uluslararası düzeyde takdir gösterilmiş; örneğin çeşitli halkla ilişkiler, eğitim ve etkinliklerde panelist, konuşmacı ve danışman olarak yer almıştır.

## Türkiye'deki insan hakları davaları üzerine görüşleri
2024 yılında Antonio Stango, başkanı olduğu İtalyan İnsan Hakları Federasyonu (FIDU) adına Türkiye'de görülen "Kız Çocukları Davası"nı gözlemci sıfatıyla takip etti. Duruşmaların ardından yaptığı açıklamada, yargılamayı "gerçeküstü" olarak nitelendirdi ve sanıklara yöneltilen suçlamaların sosyal etkileşim, ortak konaklama ve ibadet gibi sıradan faaliyetlere dayandığını belirtti. Stango, yargılama sürecinde delil yetersizliği, tarafsızlık eksikliği ve savunma haklarının kısıtlanması gibi hususların adil yargılanma ilkesine aykırılık teşkil ettiğini ifade etti.

FIDU, bu gözlemler doğrultusunda 14 Kasım 2024 tarihinde yayımladığı "Interim Trial Monitoring Report on the Girls' Case" başlıklı geçici raporda, davada yöneltilen suçlamaların somut kanıtlarla desteklenmediğini, dijital iletişim ve sosyal etkinliklerin suç unsuru olarak değerlendirildiğini, duruşma koşullarının uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumlu olmadığını ve sanık çocukların savunma haklarının yeterince korunmadığını rapor etti.

## Kaynakça