Toksik maskülenite

**Toksik maskülenite** veya **toksik erkeklik**,  ya da  olarak görülen bir tür  erkekliktir. Bu kavram, hegemonik erkekliğin toplumsal olarak yıkıcı yönlerini ifade eder; örneğin kadın düşmanlığı, homofobi ve şiddet yoluyla tahakküm gibi. Bu özellikler, özellikle cinsel saldırı ve aile içi şiddet gibi şiddet biçimlerini teşvik etmeleri nedeniyle "toksik" olarak kabul edilir.

Erkek çocukların toplumsallaşma süreci zaman zaman şiddeti de normalleştirir; örneğin zorbalık ve saldırganlık söz konusu olduğunda kullanılan "" ifadesinde olduğu gibi.

Özgüven ve duyguların bastırılması, erkeklerde depresyon, artan stres ve madde kullanımı bozuklukları gibi psikolojik sorunların artışıyla ilişkilidir. Toksik erkekliğe özgü özellikler, mahkûm erkekler arasında geçerli olan, çoğunlukla açıkça dile getirilmeyen davranış kurallarının tipik bir parçasıdır ve bu durum kısmen cezaevi yaşamının zorlu koşullarına bir tepki olarak ortaya çıkar.

İşe adanmışlık, sporda başarılı olmaktan duyulan gurur ve ailesine bakma sorumluluğu gibi geleneksel erkeklik özellikleri “toksik” olarak değerlendirilmez. Toksik erkeklik kavramı, ilk olarak mitopoetik erkek hareketi ile ilişkilendirilen yazarlar — örneğin Shepherd Bliss — tarafından kullanılmıştır. Bu yazarlar, erkekliğe dair kalıplaşmış anlayışları, erkeklerin modern toplumda bağlarını yitirdiğini savundukları “gerçek” ya da “derin” erkeklikle karşılaştırmışlardır.

Toksik erkeklik terimini eleştirenler ise, bu kavramın toplumsal cinsiyetle ilgili sorunların erkeklere özgü doğuştan gelen özelliklerden kaynaklandığını ima ettiğini ve bu nedenle yanlış bir genelleme olduğunu savunurlar.

## Terminoloji

"Toksik maskülenite" terimi, 1980'ler ve 1990'lardaki mitopoetik erkek hareketi içinde ortaya çıkmıştır. Daha sonra hem akademik yazında hem de popüler metinlerde yaygın biçimde kullanılmaya başlanmıştır. 2010'lu yıllardan itibaren medyada yapılan tartışmalarda bu terim, erkeklik ve adamlık kavramlarına ilişkin geleneksel ve kalıplaşmış normları tanımlamak için kullanılmaktadır. Sosyolog Michael Flood'a göre bu normlar, "erkek çocuklarının ve erkeklerin aktif, saldırgan, sert, cesur ve baskın olması gerektiği" yönündeki beklentileri içerir.

### Mitopoetik hareket
Mitopoetik erkek hareketi ile ilişkilendirilen bazı yazarlar, erkekler üzerine yüklenen şiddet eğilimli, rekabetçi, bağımsız ve duygusuz olma yönündeki toplumsal baskıları, “toksik” bir erkeklik biçimi olarak tanımlamışlardır. Bu tanım, modern toplumda erkeklerin bağını kaybettiği iddia edilen “gerçek” ya da “derin” bir erkeklikle karşıtlık içindedir. Akademisyen Shepherd Bliss, “potansiyel olarak toksik” savaşçı erkeklik anlayışına karşı bir alternatif olarak tarımsal yaşam tarzına (agraryanizme) dönüşü önermiştir. Sosyolog Michael Kimmel, Bliss'in toksik erkeklik anlayışının, feminist hareketin geleneksel erkek otoritesini sorguladığı bir dönemde, mitopoetik hareketin erkeklerin yaşadığı güçsüzlük hissine verdiği bir yanıt olarak görülebileceğini belirtir:
{{Blockquote|Örneğin Shepherd Bliss, dünyadaki kötülüklerin çoğundan sorumlu olduğuna inandığı “toksik erkeklik”e karşı sert eleştiriler yöneltir ve yangınlarla mücadele eden, toprağı işleyen ve ailelerini büyüten erkeklerin çoğu kez göz ardı edilen iyiliğini yüceltir.

### Akademik kullanım
Sosyal bilimlerde *toksik maskülenite* erkeklere, kadınlara ve genel olarak topluma zarar verebilen geleneksel kültürel erkeklik normlarını ifade eder. Bu kavram, erkekleri veya erkek özelliklerini suçlamak yerine, egemenlik, öz-yeterlilik ve rekabet gibi geleneksel erkekliğin belirli ideal davranışlarına uyum sağlamanın zararlı etkelerine dikkat çeker.
 Toksik maskülenite, erkeğin toplumda geleneksel kabul edilmiş cinsiyet rollerine bağlılığıyla tanımlanır; bu roller erkek çocuklarının ve erkeklerin rahatça ifade edebileceği duyguları sınırlar ve damgalarken, öfke gibi diğer duyguları yüceltir. Erkeklerden ekonomik, politik ve sosyal alanda egemenlik aramaları ve elde etmeleri beklenir.

Bir toplumsal cinsiyet çalışmaları bağlamında, Raewyn Connell, toksik maskülenite terimi yerine, hegemonik erkeklik olarak adlandırdığı yapıdan kaynaklanan zararlı uygulamalara atıfta bulunur; bu uygulamalar doğuştan gelen özellikler değildir. Connell, fiziksel şiddet gibi uygulamaların, Batı toplumlarında erkeklerin kadınlar üzerindeki tahakkümünü pekiştirmeye hizmet ettiğini savunur. Böyle uygulamaların hegemonik erkekliğin belirgin özelliklerinden biri olduğunu, ancak her zaman onun tanımlayıcı öğesi olmadığını vurgular.

Wright Enstitüsü'nden Terry Kupers, toksik masküleniteyi “egemenlik kurmayı, kadınları değersizleştirmeyi, homofobiyi ve amaçsız şiddeti teşvik eden toplumsal olarak gerici erkek özelliklerinin bir bütünü” olarak tanımlar ve bunu “başkaları üzerinde saldırgan biçimde rekabet etme ve egemenlik kurma ihtiyacı”yla ilişkilendirir. Kupers’a göre toksik maskülenite, hegemonik erkekliğin toplumsal açıdan yıkıcı yönlerini içerir; örneğin kadın düşmanlığı, homofobi, açgözlülük ve şiddet yoluyla tahakküm gibi. Kupers, bu özellikleri daha olumlu olanlarla karşılaştırır: “sporda kazanma yeteneğiyle duyulan gurur, bir arkadaşa bağlılık, işte başarılı olma ya da ailesine bakabilme gibi.”

Feminist yazar John Stoltenberg ise, geleneksel erkeklik anlayışlarının tamamının toksik olduğunu ve kadınların baskılanmasını yeniden ürettiğini savunur.

## Cinsiyet normları

Kupers'a göre, toksik masküleniteden kaynaklanan toplumsal cinsiyet rolleri, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki hapishanelerde erkekler için yaşamın bir parçasıdır ve bu roller hem personelin hem de mahkûmların davranışlarına yansır. Aşırı öz-yeterlilik, diğer erkekleri şiddet yoluyla kontrol altına alma ve feminenlik ya da zayıflık belirtisi göstermeme gibi özellikler, mahkûmlar arasında dile getirilmeyen bir davranış kuralını oluşturur. Savunmasız duyguların bastırılması, cezaya, sosyal izolasyona ve saldırganlığa dayalı sert hapishane koşullarıyla başa çıkmanın bir yolu olarak sıklıkla benimsenir. Bu faktörlerin, erkek mahkûmlar arasında intihar oranlarının yüksek olmasında rol oynadığı düşünülmektedir.

Toksik maskülenite, erkek çocukların akranları tarafından zorbalığa uğraması ya da evde erkek çocuklara yönelik aile içi şiddet şeklinde de ortaya çıkabilir. Erkek çocukların çoğu zaman şiddet içeren bir biçimde sosyaleştirilmesi, saldırganlığın teşvik edilmesi ve kişilerarası bağların eksikliği yoluyla psikolojik travmaya yol açar. Bu tür travmalar sıklıkla görmezden gelinir; örneğin zorbalıkla ilgili olarak kullanılan “erkek çocuk işte” (İng. boys will be boys) gibi ifadelerle normalleştirilir. Sertlik, üstünlük, öz-yeterlilik ve duyguların bastırılması gibi idealize edilmiş erkeklik rollerinin teşviki, bebeklik kadar erken bir dönemde başlayabilir. Bu normlar; ebeveynler, diğer erkek akrabalar ve toplum üyeleri tarafından aktarılır. YouTube gibi medya platformlarında yer alan erkeklik temsilleri de benzer toplumsal cinsiyet kalıplarını yaygınlaştırmaktadır.

Ronald F. Levant ve diğer araştırmacılara göre, geleneksel olarak dayatılan erkeklik davranışları; cinsel saldırı ve aile içi şiddet dahil olmak üzere şiddet, cinsel sorumsuzluk, riskli ve/veya toplumsal olarak sorumsuz davranışlar (örneğin madde kullanımı bozuklukları) ve ilişkilerde işlevsizlik gibi zararlı sonuçlar doğurabilir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

### Akademik kaynaklar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Popüler basın

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*