Lucius Artorius Castus

**Lucius Artorius Castus**, ( görev yapmış bir Roma askerî komutanıdır. Artoria soyu mensubu olup, muhtemelen Mesapik ya da Etrüsk) kökenli olduğu kabul edilmektedir. Bazı araştırmacılar, onun Kral Arthur figürünün tarihî dayanağı olabileceğini de öne sürmektedir.

### İlk yazıt
Hırvatistan’ın Podstrana kentinde yer alan Aziz Martin Kilisesi’nin duvarına yerleştirilmiş olan anıtsal yazıt, 19. yüzyıldan önceki bir tarihte iki parçaya bölünmüştür. Yazıt şu şekilde okunmaktadır (burada, **"7"** işareti, yazmanlar tarafından centurio kelimesini göstermek amacıyla kullanılan bir sembolün karşılığıdır; bitişik yazılmış harfler alt çizgiyle belirtilmiştir):

 D...............................M
 L ARTORI[.........]STVS *7* LEG
 III GALLICAE ITE[....]G VI FERRA
 TAE ITEM *7* LEG II AD[....]TEM *7* LEG V M
 C ITEM P P EIVSDEM [...] PRAEPOSITO
 CLASSIS MISENATIVM [..]AEFF LEG VI
 VICTRICIS DVCI LEGG [...]M BRITANICI
 MIARVM ADVERSVS ARM[....]S PROC CENTE
 NARIO PROVINCIAE LI[....] GLADI VI
 VVS IPSE SIBI ET SVIS [....]T[...]

### İkinci yazıt
Anıtsal yazıt levhası, ilk yazıta çok uzak olmayan bir yerde bulunmuş olup 19. yüzyıldan önce bir zamanda da kırılmıştır; üzerindeki metin şöyledir:

 L ARTORIVS
 CASTVS P P
 LEG V MA[.] PR
 AEFEC[.]VS LEG
 VI VICTRIC
 [.....]

Clauss (CIL 03, 12791 (p 2258, 2328,120); CIL 03, 14224; IDRE-02, 304’ü izleyerek) şu şekilde genişletir:

L(ucius) Artorius | Castus p(rimus) p(ilus) | leg(ionis) V Ma[c(edonicae)] pr|aefec[t]us leg(ionis) | VI Victric(is)|[...]

Çevirisi: Lucius Artorius Castus, V. Makedonica lejyonunun primus pilus'u, VI Victrix lejyonunun praefectus’u [....]

### Olası üçüncü yazıt
Roma’da bulunduğu öne sürülen, ancak 19. yüzyılda Paris’te kayda geçtiği belirtilen bir damga üzerindeki, tarihsiz ve kökeni belirsiz bir yazıtın metni şöyledir:

 • LVCI •
 • ARTORI 
 • CASTI • 
Yazıtın gösterdiği üzere metin tamlayan halindedir. Buna göre genişletilmiş biçim *Lucii Artorii Casti* olacaktır; anlamı: “Lucius Artorius Castus’a (aittir)”.

## Kral Arthur ile özdeşleştirilmesi
1924’te Kemp Malone, Lucius Artorius Castus’un Orta Çağ Avrupa edebiyatındaki Arthur figürüne esin kaynağı olabileceği olasılığını ilk öne süren kişi oldu. Daha yakın dönemde bu görüşü savunanlar arasında iki yazar olan C. Scott Littleton ve Linda Malcor yer alır. Ancak, tarihsel Artorius Castus’un Arthur efsaneleriyle çok az ortak noktasının bulunması ve ileri sürülen argümanların aşırı ölçüde spekülasyona ve temenniye dayanması nedeniyle, bu hipotez önde gelen Arthur araştırmacıları tarafından yoğun biçimde eleştirilmiştir.

Tarihsel Lucius Artorius Castus ile geleneksel Kral Arthur’un kişi ve kariyerleri arasındaki önemli farklılıklar nedeniyle, ana akım tarihçilerin uzlaşısı, ilkinin ikincisine esin vermiş olmasının pek olası olmadığı yönündedir. Örneğin Lucius Artorius Castus, Arthur efsanelerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan Britanya’daki MS 5. yüzyıldaki Sakson istilalarıyla çağdaş değildir; Arthur’a ilişkin en erken yazılı atıflardan bazılarında onun Saksonlara karşı savaştığı belirtilir. İkisi arasındaki en güçlü bağ, “Artorius” biçimindeki geniş aile/klan adının zamanla “Arthur” kişisel adına dönüşmüş olabileceği ihtimalidir; ancak bu, Lucius Artorius Castus’un bizzat efsanelere ilham verdiği anlamına gelmez. Yine de, ne kadar düşük ya da uzak olursa olsun, yerel anlatılarda adının yaşatılıp yeniden anlatımlar içinde büyümüş olması ihtimali bütünüyle göz ardı edilemez. Bununla birlikte, Lucius Artorius Castus’un “gerçek” Kral Arthur olduğuna dair kesin bir kanıt henüz ortaya konmuş değildir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* *The Heroic Age* dergisinde Linda A. Malcor’ın 1999 tarihli Lucius Artorius Castus makalesi: 1. bölüm ve 2. bölüm
* Fotoğraf – Podstrana’daki ilk lahit parçası
* Fotoğraf – Podstrana’daki ikinci lahit parçası
* Fotoğraf – Podstrana’daki Aziz Martin Kilisesi (duvarda, solda ilk lahit parçası)
* The Lucius Artorius Castus Inscriptions: A Sourcebook