Klasik realizm (uluslararası ilişkiler)

**Klasik realizm**, realist düşünce okulundan bir uluslararası ilişkiler teorisidir. Realizm şu varsayımlarda bulunur: devletler uluslararası ilişkiler sisteminin ana aktörleridir, uluslararası bir uluslararası otorite yoktur, devletler kendi çıkarları doğrultusunda hareket eder ve devletler kendilerini korumak için güce ulaşmaya çalışır. Klasik realizm, devlet davranışını ve devletlerarası çatışmanın nedenlerini açıklamada insan doğasını ve iç politikayı özel bir vurgu yapmasından dolayı diğer realizm türlerinden ayrılır. Klasik realist teori, insan doğasına dair kötümser bir bakış açısını benimser ve insanların doğası gereği iyiliksever olmadığını ve bunun yerine çıkarcı olduklarını, korku ya da saldırganlıkla hareket ettiklerini savunur. Ayrıca, bu insan doğasının uluslararası anarşi nedeniyle devletler tarafından uluslararası politikaya yansıtıldığını vurgular.

Klasik realizm modern haliyle ilk olarak iki savaş arası dönemde (1918-1939) ortaya çıkmış, uluslararası ilişkiler akademik alanda bu dönemde büyümeye başlamıştır. İki savaş arası dönemde klasik realizm, o dönemde uluslararası ilişkilerde idealist ve ütopyacı teorilerin öne çıkmasına bir yanıt olarak gelişmiştir. O dönemde liberal akademisyenler, çatışmaları kötü sosyal koşullara ve siyasi sistemlere bağlarken önde gelen politika yapıcılar uluslararası sistemi yönetmek için saygın bir uluslararası hukuk ve kurumlar bütünü oluşturmaya odaklanmıştı. Bu fikirler 1930'larda realistler tarafından eleştirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra klasik realizm akademik ve dış politika ortamlarında daha popüler hale gelmiştir. E. H. Carr, George F. Kennan, Hans Morgenthau, Raymond Aron ve Robert Gilpin klasik realizme katkıda bulunan başlıca isimlerdir.

1960'lar ve 70'ler boyunca klasik realist teorilerin popülaritesi azalmış ve yapısal realist (neorealist) teorisyenlerin insan doğasını bir analiz temeli olarak kullanmaya karşı çıkmaları ve bunun yerine devletlerarası çatışmayı uluslararası sistemin anarşik yapısı üzerinden açıklamanın daha ampirik olduğunu öne sürmeleri nedeniyle daha az öne çıkmıştır. Neorealizmin aksine klasik gerçekçilik, uluslararası sistemin yapısının (örneğin anarşi) devletlerin girişebileceği davranış türlerini şekillendirdiğini ancak devlet davranışını belirlemediğini savunur. Neorealistlerin aksine klasik gerçekçiler, devletlerin temel amacının hayatta kalmak olduğunu savunmaz. Devlet davranışı nihai olarak belirsiz ve olumsaldır.

## Teorik kökenleri
Klasik realist yazarlar, başta Niccolò Machiavelli, Thomas Hobbes ve Thukididis olmak üzere daha önceki siyasi düşünürlerin fikirlerinden yararlanmışlardır. Bu siyasi teorisyenler modern klasik realizm düşünce ekolünün bir parçası olarak görülmemekle birlikte yazılarının teorinin gelişimi açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu düşünürler bazen realist düşüncenin "zamansızlığını" göstermek için anılırlar. Akademisyenler bu düşünürlerin realist görüşlere ne ölçüde bağlı kaldıklarını da tartışmaktadırlar.

### [[Thukididis]]

Thukididis antik Atinalı bir tarihçidir. Thukididis'in eserleri klasik realistlerin yazılarıyla önemli paralellikler içerir. Melian Diyaloğu'nda Thukididis, devletleri motive edenin kişisel çıkar ve devlet gücü olduğunu ve idealist argümanların bunu gizlediğini savunarak devletler tarafından yapılan ahlakçı argümanları eleştirir. Yazıları uluslararası ilişkiler alanında önemli bir tartışma konusu olmuştur. Uluslararası ilişkiler akademisyenlerinin ABD ve Rusya'nın iki kutupluluğu ile Thukididis'in Atina ve Sparta arasındaki çatışmayı anlatışı arasında karşılaştırmalar yapmasıyla Thukididis'e olan akademik ilgi Soğuk Savaş döneminde zirve yapmıştır. Rusten, Thukididis'in uluslararası ilişkiler üzerindeki etkisini "İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Thukididis birçok Amerikalı kanaat önderi (ve onlara ders veren akademisyenler) tarafından prototipik bir soğuk savaş politikası analisti olarak okunmuştur." şeklinde tanımlamıştır.

### Niccolo Machiavelli

Niccolò Machiavelli, Floransa Cumhuriyeti'nde yaşamış bir siyaset teorisyeni ve diplomattır. Çalışmaları kendi dönemindeki siyaset teorisi geleneklerinden ayrılmıştır. Prens adlı metninde ahlak ve siyasetin birbirinden ayrılmasını savunurken o dönemde siyaset teorisi büyük ölçüde dini ideallerden etkilenmiştir. Machiavelli ayrıca insanların olayları olması gerektiği gibi değil, olduğu gibi görmeleri gerektiğini savunmuş ve gücün bir amaca ulaşmak için bir araç olarak kullanılmasını meşrulaştırmıştır. Machiavelli'nin yazıları batı siyaset biliminde öne çıkmış ve bu durum yazılarının liberal ve realist tartışmalara kaynaklık ettiği uluslararası ilişkiler alanına kadar uzanmıştır.

### Thomas Hobbes

Thomas Hobbes, İngiliz siyaset filozofudur. Hobbes'un ana odağı uluslararası ilişkiler değildir ancak insan doğasına ilişkin açıklamaları, devlet ve anarşi teorileri ve güç mücadelesi olarak siyasete odaklanmasıyla klasik realist teoriyi etkilemiştir. Hobbes'un "uluslararası doğa durumu" teorisi, hükûmetsiz bir dünyanın anarşiye yol açacağı kavramından kaynaklanmaktadır. Bu, Hobbes'un toplumlar oluşmadan önce insanların nasıl yaşadığına ve toplumların düzen ve potansiyel barış yaratmak için doğal haklar veya özgürlükler üzerine kısıtlamalar koymadaki rolüne dair varsayımsal bir senaryo olan "doğa durumu" kavramını genişletmektedir. Uluslararası bir toplumun olmaması nedeniyle uluslararası sistemin sürekli olarak anarşik olduğu anlaşılmaktadır. Michael Smith, bu teorinin realizm için önemini şöyle açıklar: "Hobbes'un doğa durumu realist düşüncenin belirleyici özelliği olmaya devam etmektedir. Onun bir savaş hali olarak uluslararası doğa durumu kavramı, kendine realist diyen hemen herkes tarafından paylaşılmaktadır."

## Varsayımlar ve teori
Klasik realizmle ilişkilendirilen 20. yüzyıl figürlerinin birçoğu tarihçilerden güçlü bir şekilde etkilendiğinden ve/veya politika yapıcıları etkilemeye çalıştığından klasik realizm alanındaki çalışmalar çok çeşitli sonuçlar için çok sayıda nedene ve çapraz analitik analiz düzeylerine işaret etme eğilimindeydi.

### İnsan doğası
Klasik realist teori, uluslararası ilişkileri insan doğası hakkındaki varsayımlarla açıklar. Teori, insan davranışları hakkında kötümserdir ve bireylerin daha yüksek ahlaki veya etik arzularla değil öncelikle kişisel çıkarlarla motive olduklarını vurgular. Devletlerin davranışlarının temel ilkler duygular tarafından belirlendiği teorize edilir. Örneğin, Thomas Hobbes korku veya saldırganlığı temel motivasyonlar olarak tanımlamıştır. İnsan doğası değiştirilebilir olarak görülmez ancak toplumsal sınırlar içene yerleştirildiğinde kontrol edilebilir. Klasik realizm, insan doğası hakkında kötümser bir bakış açısına sahiptir ancak bunun tam olarak nasıl bir şekil aldığı tartışmalıdır çünkü bazı klasik realistler insan doğasının temel yönleri olarak kişisel çıkar ve hayatta kalma arzusuna odaklanırken diğerleri insanların doğası gereği acımasız, egoist ve vahşi olduğuna inanmaktadır.

Klasik realistler, insan doğasına ilişkin kötümser görüşlerinin siyasete ve uluslararası ilişkilere yansıdığına inanmaktadır. Hans Morgenthau, ''Uluslararası Politika'' adlı kitabında "siyasetin, kökleri insan doğasında bulunan nesnel yasalar tarafından yönetildiğini" belirtmektedir. Teori, uluslararası ilişkilerin insan doğasının eğilimleri tarafından şekillendirildiğini çünkü değiştirilebilir olmadığını ancak düzeni uygulayan devlet gibi daha yüksek bir güç tarafından kontrol edilebileceğini vurgulamaktadır. Uluslararası sistemde merkezi bir güç olmadığı anlamına gelen anarşik uluslararası sistem nedeniyle, devletler düzen eksikliği nedeniyle sınırsızdır ve sonuç olarak insan doğalarını ifade etmekte özgürdürler.

### Devlet anlayışı
Klasik realist teori devleti en önemli analiz birimi olarak görür ve ontolojik olarak uluslararası sistemin yapısından daha önemli olduğunu kabul eder. Klasik realist teori devlet aktörlerine önemli bir etkinlik atfeder ve devletler değiştikçe uluslararası sistemin de değiştiğine inanır. Bu durum, uluslararası sistemin yapısının ontolojik olarak daha üstün olduğunu savunan ve devletleri üniter olarak gören, yani nesnel olarak ulusal çıkarların peşinde koşan rasyonel aktörler olarak gören neorealist teoriyle tezat oluşturmaktadır. Klasik realistler, devletleri üniter olarak görmezler ve devlet-toplum ilişkilerinin yanı sıra uluslararası normlar tarafından şekillendirildiklerini kabul ederler. Bu, devlet anlayışı nedeniyle devlet eylemlerini doğası gereği ulusal çıkarların rasyonel arayışları olarak görmezler.

Klasik realistler uluslararası sistemi analiz ederken revizyonist devletler ile statükocu devletler arasında ayrım yaparlar. Bu, hangi devletlerin yeni bir uluslararası düzen yaratmaya çalıştığını, bunun uluslararası güvenliği nasıl etkilediğini ve saldırganlık eylemlerine veya savaş nedenlerine nasıl dönüştüğünü anlamaya çalıştıkları anlamına gelir. Bu, üniter bir devlet görüşüne sahip olan ve bu nedenle uluslararası sistemdeki devlet saldırganlığını açıklarken revizyonizmin rolünü hesaba katmayan neorealist teoriyle tezat oluşturmaktadır.

### Devletin güç arayışı
Klasik realistler, devlet çatışmasını ve güç arayışını insan doğasının bir sonucu olduğunu öner sürerek açıklarlar. İnsan doğasında, devletleri mümkün olan her yerde güç arttırmaya iten bir güç arzusu olduğu teorize edilir. Devletler sadece güvenlik ve hayatta kalma uğruna güç peşinde koşmak için motive olmazlar, aynı zamanda korku, onur ve şan ile de motive olabilirler veya sadece kendi iyiliği için güç peşinde koşabilirler.

Devletler insan doğasının bir yansıması olarak görülmekte ve anarşik uluslararası sistem güç arayışının temel nedeni olarak değil kolaylaştırıcı bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Devletlerin güç arayışını açıklama konusunda klasik realizm, daha sonraki teorilerin insan doğası hakkındaki varsayımlarına daha az vurgu yapması ve bunun yerine uluslararası sistemin yapısına odaklanması nedeniyle farklıdır. Neorealist akademisyenler devletlerin güvenlik arayışında olduğunu savunmakta ve güç arayışını klasik realist teorinin aksine güvenlik yaratmanın bir aracı olarak açıklamaktadır.

Modenr uluslararası ilişkiler akademisyenleri, klasik realistlerin güç arayışının gücün bir kendini koruma yöntemi olmasının aksine ne ölçüde içsel bir biyolojik dürtü olduğu konusunda tartıştıklarını belirtmişlerdir.

### Güç dengesi

Güç dengesi, realist teori tarafından kullanılan önemli bir analitik araçtır. Klasik realizmde güç dengesinin iki temel yönü vardır: Birincisi, güç dengesi, birden fazla devletin diğerlerine hükmetmek için sürekli güç arayışı nedeniyle ortaya çıkan ve dengeye yol açan büyük güç rekabetinin kasıtsız bir sonucu olarak anlaşılmaktadır. İkinci olarak, güç dengesi devletlerin ittifaklar gibi düşünsel veya maddi güçleri kullanarak bir denge yaratma çabaları olarak da anlaşılmaktadır. Realistler güç dengesini, başka bir devlet tarafından tahakküm altına alınamama durumu yarattığı ve dolayısıyla devletlerin kazanamayacakları bir çatışma ya da savaşa girme ihtimalleri daha az olduğu için güvenlik sağladığı için arzu edilen bir durum olarak görürler.

Realistler ayrıca güç dengesinin "güvenlik ikilemine" yol açtığını teorize etmektedir. Güvenlik ikilemi, bir devletin kendini savunmak ve güvenlik yaratmak için gücünü artırdığı ancak bunun diğer devletleri de güçlerini artırmaya teşvik ettiği ve her iki tarafın da çatışma istememesine rağmen savunma kapasitelerini sürekli olarak artırmaya sürüklendiği bir sarmal etkileye yol açtığı senaryodur. Klasik realistler genellikle bu sürecin kaçınılmazlığına odaklanırlar çünkü insan doğasına dair kötümser bir anlayışa odaklanırlar ve bu da devletleri sürekli güç arzulamaya iter. Bu durum, güvenlik ikileminin kaçınılmaz olmadığını, bunun yerine genellikle kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet olduğunu vurgulayan neorealistlere tezat oluşturur.

### Hans Morgenthau'nun "Siyasi Realizmin Altı İlkesi"

Hans Morgenthau'nun *[[Uluslararası Politika (kitap)|Uluslararası Politika]]* adlı kitabının ikinci baskısında "Siyasi Realizmin Altı İlkesi" bölümü yer almaktadır. Hans Morgenthau'nun uluslararası ilişkiler ve klasik realizm açısından önemi 1959 yılında Thompson tarafından "uluslararası politika literatürünün büyük bir kısmı Morgenthau ve eleştirmenleri arasında açık ya da kapalı bir diyalogdur" şeklinde tanımlanmıştır. Morgentha'nun siyasi realizmin altı ilkesi şunlardır: Uluslararası siyaset insan doğasından türetilen yasalar tarafından yönetilir. Realizm gücü analiz eder ve güç ulusal çıkarların takip edilmesine izin verir, yani ulusal çıkar güç olarak tanımlanır. Realizm siyasi eylemin ahlaki önemini kabul eder ancak başarılı siyasette ahlaksızlığın gerekliliğini de kabul eder. Siyasi realizm belirli bir ulusun ahlakını evrensel ahlakla özdeşleştirmez.

## Önemli tartışmalar

### İdealizm ve realizm
1920'ler ve 1930'lar boyunca uluslararası ilişkilerde realistler ve idealistler arasında "ilk büyük tartışma" yaşanmıştır. Ancak bazı modern tarihçiler bu iddiaya karşı çıkmakta ve bunun yerine daha geniş kapsamlı bir dizi tartışmayı aşırı basitleştirdiğini öne sürmektedir. İki savaş arası dönemde liberalizm uluslararası ilişkiler teorisinde baskın paradigmaydı ancak buna klasik realist teorisyenler tarafından itiraz edilmiştir. E. H. Carr'ın *[[Yirmi Yıl Krizi]]* adlı kitabının yayınlanması, bu dönemde klasik realizmin argümanlarının merkezinde yer almaktadır. Carr, uluslararası ilişkilere dair ütopyacı ve idealist görüşlerin yanı sıra Milletler Cemiyeti'nin liyakatini ve başarısını da savunmuştur. İkinci Dünya Savaşı ve uluslararası ilişkiler sisteminin savaşı önleyememesinin ardından, birçok kişi bunu realist teori için bir zafer olarak görmüştür.

### Neorealizm ve klasik realizm
1960'lar ve 1970'ler boyunca uluslararası ilişkilerde "ikinci büyük tartışma" yaşanmıştır. Davranışsal devrimin ardından akademisyenler uluslararası ilişkileri analiz etmek için daha ampirik bir metodoloji oluşturmaya yeni bir vurgu yapmaya başlamıştır. Neorealist akademisyenler, klasik gerçekçi akademisyenlerin bilimsel teoriler olarak kabul edilebilecek kanıt standartlarından yoksun metodolojiler yaratmasını eleştirmiştir. Klasik realistler, uluslararası sistemi açıklamanın birincil biçimi olarak insan doğasını vurgularken neorealistler bunun yerine uluslararası yapıyı vurgulamıştır. Kenneth Waltz'un *[[Uluslararası Politika Teorisi]]* adlı eseri, uluslararası anarşinin uluslararası politikanın temel bir unsuru olduğunu savunduğu için bu tartışmada kritik bir metin olmuştur. Bu dönemden sonra klasik realist doktorinler neorealiszm lehine daha az öne çıkmıştır.

## Kaynakça