Aziz John Kilisesi (Göygöl)

**Aziz John Kilisesi** Azerbaycan'ın Göygöl şehrinde bulunan 19. yüzyıla ait tarihi-mimari anıtı ve Azerbaycan'da inşa edilen ilk Lüteriyen kilisesidir.

Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra kilise binası, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edildi.

Şu anda kilise müze olarak faaliyet göstermektedir.

## Tarihi
1817'de İmparator I. Alesandr'ın izniyle Svabya'dan 700 Lüteriyen Pietist aile Güney Kafkasya'ya taşındı. Bu ailelerden 120'si Azerbaycan topraklarına gelerek burada Helenendorf kolonisini kurdular. Koloninin kurulmasıyla birlikte Luterci topluluğun faaliyetleri de başladı. İlk dini ayinler bir okul öğretmeninin rehberliğinde yapılsa da daha sonra 1832 yılında Hannover şehrinden bir rahip buraya davet edildi. 1854 yılında Lüteriyen cemaatinin dini ihtiyaçlarını karşılamak için bir kilise binası inşa edilmesine karar verildi. 24 Nisan 1854'te Alman Lüteran Kilisesi'nin inşasına başladılar. İnşaatı üç yıl süren neogotik tarzdaki kilise, 10 Mart 1857'de "Aziz John Kilisesi" adını alarak müminlerin kullanımına açıldı. Bu Azerbaycan'da inşa edilen ilk Lüteran kilisesiydi. Ludwigsburg'da bulunan E.F. Walcker & Cie tarafından üretilen bir org kiliseye yerleştirildi. Kırmızı taştan yapılmış kilisenin saat kulesi, 16 büyük, 2 küçük penceresi ve iki giriş kapısı bulunuyor. Kilisenin tavanı ahşap, çatısı ise kiremitten yapılmıştır. Binanın genişliği 13,3 metre, uzunluğu 36,6 metre, tavan yüksekliği ise 8,6 metredir.

### Sovyet işgali sırasında
1920'de Sovyetlerin Azerbaycan'ı işgal etmesinden sonra 1928'den itibaren resmen dine karşı mücadeleye başladılar. Aynı yılın Aralık ayında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi birçok cami, kilise ve sinagogu eğitim amaçlı kullanılmak üzere kulüplere devretti. 1936-1938'de ülkede faaliyet gösteren tüm Lüteran kiliselerinin rahipleri tutuklandı. Kilisenin son rahibi Otto Wentzel ilk kez 1931'de tutuklandı. Daha sonra serbest bırakıldı ve 1936'ya kadar kilisede çalıştı. 1936'da SSCB Halk İçişleri Komiserliği tarafından tutuklandı ve 1939'a kadar hapiste tutuldu. 1939'da serbest bırakıldı ve aynı yıl tekrar tutuklandı. Aziz John Kilisesi'nin çanları kaldırıldı, sunak yıkıldı ve içine yerleştirilen org kaldırıldı. 1941'de Almanların sınır dışı edilmesinin ardından kilise faaliyetlerini durdurdu. Bina daha sonra askerî hastane ve spor salonu olarak kullanıldı.

### Bağımsızlıktan sonra
Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra kilise binası, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edildi.

Binada 2005 yılından bu yana Göygöl Tarih Müzesi faaliyet göstermektedir.

Kilise, 2008 yılında Alman Teknik İşbirliği Derneği tarafından kapsamlı bir şekilde yenilenmiştir.

## Galeri

Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl) (1).jpg
Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl) (10).jpg
Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl) (14).jpg
Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl) (3).jpg
Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl) (4).jpg


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Göygölün tarixi rəmzi Lüteran kilsəsi - BAKU TV