David Kirke

**Sir David Kirke** ( - ), 1638'den 1651'e kadar Newfoundland valisi olarak görev yapmış bir İngiliz korsan ve Newfoundland valisiydi. Çoğunlukla, 1629'da İngiliz-Fransız Savaşı sırasında Québec'i Fransızlardan ele geçirmesiyle tanınır. İngiltere Kralı I. Charles'ın gözdesi olan Kirke'nin düşüşü, İngiliz hükûmeti adına toplanan vergileri alıkoymakla suçlandıktan sonra tutuklandığı 1651 yılında gerçekleşti. Tutuklandıktan sonra İngiltere'ye geri gönderildi ve oradaki bir hapishanede öldü.

## Erken yaşamı
Kirke, Londra Şehri'nin zengin bir tüccarı olan Gervase (Jarvis) Kirke'nin ve Fransız Huguenot bir kadın olan Elizabeth Goudon'un oğluydu. Normandiya'daki Dieppe'de büyüdü. David, beş erkek kardeşin en büyüğüydü. Onu sırasıyla Lewis, Thomas, John ve James izledi.

## Québec seferi

Mart 1629'da, Samuel de Champlain'den firar eden Jacques Michel'in Saint Lawrence Nehri'nde kılavuzluk yapması amacıyla, altı savaş gemisi ve üç küçük tekneden oluşan bir İngiliz filosu Kent, Gravesend'ten yola çıktı. Aynı dönemde Champlain, açlıkla karşı karşıya olan Quebec'ten, beklenen Fransız yardım filosunu karşılamak üzere bir birlik gönderdi. Ancak Champlain'in haberi olmadan, Nisan ayında Avrupa'da Susa Antlaşması ile barış ilan edilmişti. Champlain'in birliği, Quebec'e doğru ilerlerken İngilizler tarafından yakalandı. Koloninin içinde bulunduğu ağır koşulların farkında olan David Kirke, teslim talebinde bulundu. Direnme imkânı bulunmayan Champlain, 19 Temmuz 1629'da Quebec'i teslim etti.

Bununla birlikte Champlain, savaşın teslimden önce sona ermiş olması nedeniyle İngilizlerin Quebec'i ele geçirmesinin hukuka aykırı olduğunu savundu ve koloninin Fransa'ya iadesi için girişimlerde bulundu. Bu çabalar sonucunda, 1632'de İngiltere Kralı I. Charles, Fransa Kralı XIII. Louis'nin kraliçesinin çeyizinin ödenmesi karşılığında toprakların iadesini kabul etti. Quebec ve Akadya'daki topraklar, Yüz Ortaklı Fransız Şirketi'ne devredildi. Kirke, 1633'te İngiltere'ye döndükten sonra şövalyelik unvanı aldı.

## Newfoundland valisi
Kirke'nin 1635'te Newfoundland adası hakkında bir rapor yayınladığı için Ferryland'ı ziyaret ettiği düşünülmektedir. Adanın balıkçılığından etkilenmiş ve 1637'de Kral Charles'tan bir arazi hibesi istemişti. Kasım 1637'de Kirke ve ortaklarına adanın tamamının ortak mülkiyeti için kraliyet imtiyazı verildi. Newfoundland'ın bir kısmı, Avalon Yarımadası, daha önce Lord Baltimore George Calvert'e verilmişti, ancak 1632'deki ölümünden önce kolonisini terk etmekle suçlandı ve topraklar Kirke'ye devredildi. Bu yeni imtiyazın, göçmen balıkçılarla çatışmayı azaltmak için tasarlanmış şartları vardı. Şartlara göre, kıyıdan altı mil içinde yerleşim yeri olmayacaktı, balıkçı odaları yaz balıkçı mürettebatının gelmesinden önce işgal edilmeyecekti ve yabancılar tarafından alınan tüm balık ürünlerinden yüzde beş vergi alınacaktı.

Kirke, bu sırada Hill tarafından işgal edilen valilik konağını (*Mansion House*) ele geçirdi. Ocak 1638'de kral, Kirke'ye, "ülkenin ve halkının şeref ve itibarı adına, diğer devletlerce arma kullanılan tüm durumlarda geçerli olmak üzere" bir arma verdi. İzleyen yıllarda Ferryland, St. John's ve Bay de Verde'de kaleler inşa ettirdi. Ayrıca bölgeye gelen tüm balıkçı gemilerinden geçiş ücreti topladı. Kirke'ye "Newfoundland'da balıkçılık hariç tüm ticaretin tekeli" tanındı. Bu ifade, kısa sürede ciddi sorunlara yol açtı. O dönemde Newfoundland Büyük Bankaları'nda birçok Avrupa ülkesi balıkçılık yapıyordu. Kirke'nin uyguladığı yüzde 5'lik vergi, bölgede faaliyet gösteren İngiliz balıkçıları avantajlı konuma getirdi. Batı Ülkesi'nden çok sayıda tüccar balık ticaretinden kazanç sağlıyordu.

Londra'da Kirke, Barkeley ve Şirketi aracılığıyla temsil ediliyordu. Şirket, Kirke'nin kardeşlerinin kontrolü altındaydı. Kirke, imtiyaznamenin açık hükümlerine aykırı biçimde, balık ticaretini desteklemek amacıyla kendisine tanınan toprak haklarını kullandı. 1638'e gelindiğinde Ferryland ile Dartmouth arasında güçlü ticari bağlar kurulmuştu. Bu süreçte Kirke, St. John's'un güneyindeki ticaret ağının tamamını giderek büyüyen aile ticaret imparatorluğunun denetimi altına aldı.

Bu uygulamalar, West Country tüccarlarının sert tepkisine yol açtı. Çiftçiler ile göçmen balıkçılar, Kirke'nin en iyi balıkçı odalarını kendisi ve yakın çevresi için ayırdığı konusunda hemfikirdi. Ayrıca yerleşimcilerin düzenini bozan meyhaneler açmakla suçlandı. Ancak bu iddialar soruşturulmadan önce, 1642'de kral ile Parlamento arasında İngiliz İç Savaşı patlak verdi.

## Tutuklanması ve ölümü
İngiliz İç Savaşı 1651'de sona erdi ve kraliyet yanlısı olan Kirke ailesi yenilen tarafta kaldı. Savaş süresince tüccarların şikayetleri geri planda kalmıştı. Ancak savaşın bitmesiyle bu şikayetler yeniden gündeme geldi. Bu aşamada Kirke ailesi kraliyet korumasından da yoksun kaldı. 1651'de, Marylandli tüccar John Treworgie önderliğindeki altı komiser, Kirke'yi yakalamak ve yargılanmak üzere İngiltere'ye götürmek amacıyla Ferryland'a gönderildi. Bu süreçte Kirke'nin toprakları, İngiliz Milletler Topluluğu tarafından satın alındı. Yargılama sonunda suçsuz bulunan Kirke, 1653'te mülklerinin tapusunu geri aldı. Eşi Dame Sara Kirke, işlerin yönetimini üstlenmek ve mülkü fiilen geri almak için Newfoundland'a döndü. Ancak Cecil Calvert, Ferryland çevresindeki toprakların tapularına ilişkin olarak Kirke aleyhine yeni iddialar ortaya attı. Kirke'nin, yargılamayı beklerken, 1654 yılının Ocak ayında Londra'daki *The Clink* hapishanesinde hayatını kaybettiği düşünülmektedir.

John Treworgie, 1653'te Newfoundland valiliğine atandı. Ertesi yıl Treworgie ve diğer iki komiser, Kirke ailesine ait toprakları haksız yere ellerinde tuttukları ve 1.100 sterlin tutarındaki ödenmemiş bir borç gerekçesiyle James Kirke tarafından tutuklandı. Treworgie, Kirke'nin mallarının eşine iade edildiğini savundu. Buna rağmen ilk duruşmada suçlu bulundu. Ardından Oliver Cromwell'e yaptığı kişisel başvuru üzerine ikinci bir yargılama süreci başlatıldı. Bu davanın sonucu günümüze ulaşmamıştır. Ancak Treworgie'nin 1660 yılına kadar valilik görevini sürdürmesi, suçsuz bulunduğuna işaret etmektedir. 1660'ta Treworgie, hem bir dönem daha vali olarak atanmak hem de kendisine ödenmediğini ileri sürdüğü altı yıllık maaşını talep etmek amacıyla İngiltere'ye döndü. Bu tarihten sonra Newfoundland'a bir daha dönmedi.

## Sonrası
1660'ta Stuart Restorasyonu ile monarşinin yeniden kurulması, Kirke ailesi ile Calvert ailesi arasında Avalon Yarımadası'nın mülkiyeti konusundaki anlaşmazlığı yeniden alevlendirdi. Bu kez Cecil Calvert, Avalon üzerindeki kraliyet patentini elde etmeyi başardı. Ancak bölgede hiçbir zaman fiilen ikamet etmedi. Bu dönemde David Kirke'nin kardeşi, artık Sir unvanını taşıyan Lewis Kirke, Kirke ailesinin Ferryland'da gerçekleştirdiği yatırımlar ve iyileştirmeler için tazminat talebinde bulundu. Lady Kirke ise II. Charles'a başvurarak, Lewis'in yeğeni George Kirke'nin Newfoundland valisi olarak atanmasını istedi. Bu öneri, Newfoundland'daki yerleşimciler tarafından da desteklenmişti. Buna rağmen kral, adaya sürekli olarak ikamet edecek bir vali atamaktan kaçındı.

Kirke'ye verilen arma, İngiliz İç Savaşı sırasında kayboldu. I. Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'daki İmparatorluk Savaş Mezarları Komisyonu, Newfoundland'dan gelen askerlerin mezarlarında hangi armanın kullanılacağı konusunda tereddüt yaşadı. Bunun üzerine yapılan araştırmalar sırasında Kirke'ye ait arma, Londra'daki College of Arms'da tespit edildi. Söz konusu arma, 1928'de Newfoundland'ın resmî arması olarak kabul edildi. Günümüzde ise Newfoundland ve Labrador eyaleti tarafından kullanılmaya devam etmektedir.

## Kaynakça