Cevat Bey Melikyekanov

**Cevat bey Rıza bey oğlu Melikyekanov** (, ) (1878, Tuğ – 1942, Karelya) bir Azerbaycan siyasetçisiydi ve Azerbaycan'ın 1918–1920'deki bağımsızlığı sırasında Lankaran Genel Valisiydi.

## Erken Yaşamı
Melikyekanov, Azerbaycan'ın Hocavend Rayonu'nda bulunan Tuğ köyünde Melikyekanov ailesine mensup olarak dünyaya geldi. Evde eğitim gördükten sonra, 1903 yılında petrol sahalarında çalışmak üzere Bakü'ye geldi. Müslüman Sosyal Demokrat Parti'ye katıldı ve birkaç yıl içinde Bakü'deki petrol işçileri arasında açık sözlü bir sosyalist olarak tanındı. 1909 yılında bir yıl hapis cezasına çarptırıldı ve Bakü'de kalma hakkı geçici olarak elinden alındı. Serbest bırakıldıktan sonra eğitimine devam etmek üzere memleketi Tuğ'a döndü ve Kafkasya'nın en büyük kültür merkezlerinden biri olan komşu Şuşa'nın önde gelen bilginleriyle temas kurdu. 1914'te Bakü'ye döndü ve Şibayev ve Şirketi petrol şirketinde memur olarak işe alındı. Aynı yıl Musavat Partisi'ne katıldı ve bir teknik liseye kaydoldu. Bu dönemde, daha önce bildiği dillere ek olarak birkaç dil daha öğrendi. 1918'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazandığı sırada Melikyekanov, ana dili Azerice'nin yanı sıra Rusça, Almanca, Farsça, Ermenice ve Gürcüce dillerini de akıcı bir şekilde konuşuyordu.

## Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Kariyeri
1917'de Cevat Melikyekanov, Güney Kafkasya'daki Azerbaycan topluluğunun temsilcisi olarak Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti Meclisi'ne seçildi. Bir yıl sonra, Azerbaycan'ın egemenliğini ilan eden 28 Mayıs 1918 Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayan Azerbaycanlı politikacılar arasında yer aldı ve yeni kurulan devletin Parlamento Üyelerinden biri oldu. 10 Mart 1919'da Bakü'nün işçi sınıfının ekonomik sorunlarını araştırmak ve raporlamakla görevli komiteye dahil edildi. Haziran 1919'da, Birleşik Krallık destekli Muğan Geçici Askeri Diktatörlüğü ve onun halefi Muğan Sovyet Cumhuriyeti'nin düşüşünden sonra Lankaran Genel Valisi oldu. Kısa süren yönetimi, Azerbaycan'ın güneydoğu bölgelerinde yeni okulların, kütüphanelerin ve kültür kulüplerinin açılması ve kız çocuklarının eğitim almasının teşvik edilmesi de dahil olmak üzere önemli sosyal gelişmelerle damgasını vurdu. Ayrıca, yerel Azeri nüfusunu, yerel Rus topluluğunun Bolşevik yanlısı temsilcileri ve onların yanında savaşan Ermeni gönüllülerle uzlaştırmayı başardı. Melikyekanov, Azerbaycan'ın 28 Nisan 1920'deki Sovyetleştirilmesine kadar bu görevde kaldı.

## Sovyet Azerbaycan'daki Kariyeri
Musavat'ın birçok üyesinin aksine, Cevat Melikyekanov, Azerbaycan SSC'nin kurulmasından sonra göç etmeyi tercih etmedi. Komünist liderlerin şüphesine maruz kaldı. Sonraki 18 yıl içinde 6 kez hapse girdi. 1920'lerde inşaat tröstünde, iş bulma bürosunda, Devlet Çalışma Komiserliği'ndeki mülteci işleri bölümünde ve Azerbaycan SSC'nin diğer devlet kurumlarında çalıştı. 1933'te Musavat'ın gizli bir üyesi olmakla suçlandı ve tutuklandı. Mahkeme, onu Karelo-Fin SSC'ye (günümüzdeki Karelya, kuzey Rusya) bir ıslah kampına sürgün etti ve 9 yıl sonra orada öldü.

## Kişisel Yaşam
Genel Vali iken Melikyekanov, Lankaran şehrindeki Rus-Müslüman Kız Okulu'nu ziyaret etti ve burada genç öğretmen ve feminist Meryem Bayramalibeyova ile tanıştı. İkisi 1920'de evlendi ve ertesi yıl Bakü'ye yerleştiler. Azera, Taliya ve Asiman adında kızları oldu. Melikyekanov'un 1933'teki nihai tutuklanmasının ardından, hükûmet, karısı da dahil olmak üzere tüm ailesini zulme uğrattı ve karısı Avrupa Rusya'sının en kuzeyindeki Arkhangelsk'e sürgün edildi. Üç kızı da dahil olmak üzere akrabalarının çoğu, tasfiyeden kaçınmak için soyadlarını değiştirdi.

Cevat Melikyekanov 1957'de aklandı.

## Kaynakça