2024 Suriye parlamento seçimleri

Suriye'de 15 Temmuz 2024 tarihinde parlamento seçimleri yapıldı. Bu tarih, Devlet Başkanı Beşşar Esad tarafından 11 Mayıs 2024 tarihinde yayınlanan bir kararname ile belirlenmiştir. 250 üye Halk Meclisinde dört yıllık bir dönem için görev yapmak üzere seçildi. Suriye'de parlamento seçimleri her dört yılda bir yapılmakta olup bundan önceki seçimler 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu seçimler Baasçı Suriye'de, Esad rejimi devrilmeden önce yapılan son seçimlerdi.

## Arka plan
250 üyeli Halk Meclisi, 1963 darbesiyle iktidara geldiğinden bu yana iktidardaki Baas partisi için bir süper noterden biraz daha fazlası oldu. Meclisteki sandalyelerin üçte ikisi Baasçılara ve Ulusal İlerici Cephedeki müttefiklerine ayrılmıştır, yani Baasçıların bir seçimi kaybetmesi imkansızdır. Ancak 2011'de Suriye İç Savaşı'nın başlamasından bu yana Meclis seçimleri, Baas rejiminin desteklenmesine yardımcı olan çeşitli yeni grupları ve milisleri temsil eden Alevi olmayan üyelerin artması nedeniyle "yönetici elit arasındaki nüfuzun bir barometresi" olarak görülüyor. Bu nedenle Esad, partiyi yeniden canlandırmak için yeni bir "tat" katmak amacıyla Suriye güvenlik aygıtına Baas ön seçimlerine müdahale etmeme talimatı verdi.

Hükûmet ayrıca Dera'da teslim olan isyancılarla yürütülen rehabilitasyon çabalarının bir parçası olarak yeni seçilen meclisin taslağını hazırlayacağı reformları da kabul ediyor. 2018 yılında Dera'daki isyancılar hükümetin saldırısının ardından teslim olmayı kabul etti. Ancak Süveyda'daki protestocuların seçimleri boykot çağrısı yapması nedeniyle bölgede hükûmet karşıtı duygular güçlü kalmaya devam etti.

Seçimin acil konuları arasında hükûmetin COVID-19 salgınını kötü idare etmesi ve ülkedeki doktorların kaçması ya da yorgun düşmesi vardı. Buna ek olarak, Suriye lirası ABD doları karşısında yeni düşük seviyelere ulaşarak gıda ve yakıt enflasyonuna neden oldu. Hükûmet ayrıca sübvansiyonları iptal ederken kamu sektörü ve emeklilik maaşlarını iki katına çıkardı. Bu arada Esad, iç meselelerin çözüme kavuşturulması için parlamentonun bir "ulusal diyalog" olmasına ve kontrol ettiği topraklardan çekilmesi için Türkiye ile ilişkilerin onarılmasına odaklanıyor.

## Seçim sistemi
Suriye Halk Meclisinin 250 sandalyesi, 15 çok üyeli seçim bölgesinde parti blok oylaması yoluyla seçilmektedir. Bir seçim bölgesindeki seçmenler bir aday listesi seçiyor ve en çok oyu alan aday o bölgedeki tüm sandalyeleri kazanıyor. Her listenin en az üçte ikisi Baas Partisi adaylarından, yarısı da işçi ve köylülerden oluşuyor ve böylece toplam 250 seçilmiş milletvekilinin 127'si Baas Partisi adaylarından oluşuyor.

Adaylık başvuruları 20-26 Mayıs tarihleri arasında kabul edilmiştir. 29 Mayıs'ta Seçim Yüksek Yargı Komitesi 11.897 kişinin Halk Meclisine aday olmak için başvurduğunu ve bunlardan 9194'ünün adaylığının onaylandığını açıkladı. Adayların isyancıların elindeki bölgelerde yarışmasına izin verildi, ancak sadece hükûmetin elindeki bölgelerde yaşayan seçmenlerin oy kullanmasına izin verildi. Nihayet 250 sandalye için oy pusulalarında yer alan aday sayısı 1516'ya düşürülürken, hükûmet seçim için 8151 oy verme merkezi kurdu. Baas partisi ve müttefikleri 185 aday çıkardı.

İsyancıların kontrolü altındaki kuzeybatı Suriye'de ve tartışmalı kuzeydoğu bölgesinde oylama yapılmadı. Ayrıca yurt dışındaki Suriyelilerin seçime katılmasına da izin verilmedi.

## Yönetim
Saat 07.00'da açılan sandıkların 21.00'da kapanması gerekiyordu ancak Yüksek Yargı Kurulu tarafından iki saat uzatıldı. Seçilebilir seçmenlerin belirtilen büyüklüğü, nüfus kayıtlarındaki yetişkin kayıtlarının tutulmaması nedeniyle Atlantik Konseyi tarafından eleştirilmiştir.

## Olaylar
Süveyda ilinde Esad karşıtı sloganlar atan göstericiler birkaç oy verme merkezine saldırarak oy sandıklarını tahrip etti. Güvenlik güçleri tarafından vurulan bir gösterici yaralandı.

Halep, Lazkiye, Hama ve Dera illerindeki seçimler iptal edilmiş ve bazı seçmenlerin birden fazla kez oy kullanmasıyla ilgili ihlaller nedeniyle tekrarlanmak zorunda kalmıştır.

## Sonuçlar
Sonuçlar 18 Temmuz'da açıklanmış ve ülke çapında seçime katılım oranı %38,16 olarak gerçekleşmiştir. Seçme hakkı olan 19.200.325 seçmenden toplam 7.326.844'ü seçime katılmıştır.

Baas partisi 169 sandalye kazanırken, müttefikleri 16 sandalye kazandı (Suriye Sosyal Milliyetçi Partisi üç, Suriye Komünist Partisi (Birleşik) iki, Suriye Komünist Partisi (Bekdaş) iki, Ulusal Yemin Partisi iki, Arap Demokratik Birlik Partisi iki, Sosyalist İttihatçı Parti iki, Arap Sosyalist Birlik Partisi iki ve Demokratik Sosyalist İttihatçı Parti bir). Geriye kalan 65 sandalye bağımsızlar tarafından kazanılmıştır.

## Tepkiler
Yurt dışında sürgünde bulunan muhalif gruplar seçimi "saçma" olarak nitelendirerek, seçimin sadece "iktidar otoritesini" temsil ettiğini söyledi. Kürt Ulusal Konseyi, "Suriye rejimi, Suriye'deki iç savaşı ve siyasi sorunları çözmeyi amaçlayan BM kararlarını hiçe sayarak bu seçimler yoluyla otoritesini zorla uygulamaya devam ediyor" diyerek seçimi gayrimeşru bulduklarını belirtti.

Almanya'nın Suriye Büyükelçisi, Almanya'nın şu anda Suriye'de seçimlerin yapılmasını desteklemediğini belirterek, özgür ve adil seçimlerin Suriye'de çatışmanın çözülmesi ve barışın tesis edilmesinin ayrılmaz bir parçası olduğunu, ancak koşulların henüz hazır olmadığını ve şu anda seçimlerin yapılmasının çatışma ve bölünme statükosunu pekiştireceğini açıkladı. Almanya ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2254 sayılı kararının tam olarak uygulanmasını desteklediğini yineledi.

## Kaynakça