open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Safra kanalı kanseri

**Safra kanalı kanseri** ya da **kolanjiyokarsinom**, safra kanallarında oluşan bir kanser türüdür. Kolanjiyokarsinomun belirtileri karın ağrısı, sarımsı cilt, kilo kaybı, yaygın kaşıntı ve ateştir. Açık renkli dışkı veya koyu renkli idrar da görülebilmektedir. Diğer safra yolu kanserleri ise safra kesesi kanseri ve Vater ampullası kanseridir.

Safra kanalı kanseri için risk faktörleri arasında primer sklerozan kolanjit (safra kanallarının iltihabi hastalığı), ülseratif kolit, siroz, hepatit C, hepatit B, bazı karaciğer parazitleriyle enfeksiyon ve bazı konjenital karaciğer malformasyonları bulunur. Ancak çoğu insanın tanımlanabilir risk faktörleri yoktur. Tanı, kan testleri, tıbbi görüntüleme, endoskopi ve bazen cerrahi eksplorasyon kombinasyonuna dayanarak oluşan şüphe neticesinde, tümörden alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesiyle koyulur. Tipik olarak bir adenokarsinomdur (bezler oluşturan veya mukus salgılayan bir kanser).

Safra kanalı kanseri genellikle tanı anında tedavi edilemez. Bu durumlarda palyatif tedaviler cerrahi rezeksiyon, kemoterapi, radyasyon tedavisi ve stent prosedürler uygulanır. Ortak safra kanalını ilgilendiren vakaların yaklaşık üçte birinde ve diğer yerlerde daha az sıklıkla tümör cerrahi müdahaleyle tamamen çıkarılabilir ve bu da iyileşme şansı sunar. Cerrahi olarak çıkarma başarılı olsa bile genellikle kemoterapi ve radyasyon tedavisi önerilir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale olarak karaciğer nakli yapılmaktadır. Ameliyat başarılı olsa bile 5 yıllık sağ kalım oranı genellikle %50'nin altındadır.

Safra kanalı kanseri Batı dünyasında nadir görülen bir hastalıktır ve her yıl 100.000 kişide 0,5-2 kişide görüldüğü tahmin edilmektedir. Karaciğer parazitlerinin yaygın olduğu Güneydoğu Asya'da oranlar daha yüksektir. Tayland'ın bazı bölgelerinde oranlar yılda 100.000 kişi başına 60'tır. Genellikle 70'li yaşlardaki kişilerde görülür; ancak primer sklerozan kolanjitli kişilerde sıklıkla 40'lı yaşlarda görülür  Batı dünyasında karaciğerde kolanjiyokarsinom oranları artış göstermiştir.

## Kaynakça
Kuru Kahveci Han

**Kuru Kahveci Han** (Osmanlıca kitabesinde *Kourou Kahvedji Han*) İstanbul’un Fatih ilçesinde, Eminönü semtinde yer alan tarihî bir yapıdır. 1912 yılında kahve tüccarı Osman Nuri Efendi tarafından inşa ettirilen yapı, kaynaklara göre oğlu İhsan Kurukahveci (Kurukahvecioğlu) adına kayıtlıdır. Erken 20. yüzyıl Osmanlı mimarisini yansıtan handa, beş katlı tek avlulu planıyla ve detaylı cephe işçiliği bulunmaktadır. İlk açıldığından beri çeşitli tüccar ve esnafa hizmet vermiş, günümüzde zemin katlarındaki dükkânları ve üst kat depolarıyla ticari işlevini sürdürmektedir. Kurukahveci ailesinin kahve işletmesi de hâlen hanın içinde faaliyet göstermekte olup yapı, 1993’ten bu yana “korunması gereken kültür varlığı” statüsündedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Abdurrahman Yunus

**Abdelrahman Younes** (d. 14 Kasım 2004), erkekler 79&nbsp;kg kategorisinde yarışan Mısırlı haltercidir.

## Kariyeri
Younes, 2024 Dünya Gençler Halter Şampiyonası’nda León, İspanya’da 81&nbsp;kg kategorisinde yarışarak koparmada 161&nbsp;kg ile birincilik, silkmede 189&nbsp;kg ile üçüncülük elde etti ve toplamda 350&nbsp;kg kaldırarak Güney Koreli Kwon Dae-Hee’nin ardından gümüş madalya kazandı.

2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda Førde, Norveç’te erkekler 79&nbsp;kg kategorisinde yarışarak koparmada 162&nbsp;kg ile ikinci, silkmede 198&nbsp;kg ile beşinci oldu ve toplamda 360&nbsp;kg ile üçüncülüğü elde etti. Younes, Ri Chong-Song ve Rizki Juniansyah’ın ardından bronz madalya kazandı.  
Younes ayrıca 167&nbsp;kg’lık iki koparma denemesiyle dünya rekoru girişiminde bulundu; ancak bu kaldırışlar jüri tarafından geçersiz sayıldı.

## Başlıca sonuçları

## Kaynakça
Horasan Erenleri Dergahı Cemevi

**Horasan Erenleri Dergahı Cemevi** veya resmî adıyla **Hacıbektaş Horasan Erenleri Dergahı Cemevi Külliyesi**, Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde inşa edilen bir Alevi cemevi ve dergâh kompleksi olarak hizmete açılmıştır.

## Tarihçe ve yapı süreci
Projeye kaynak olarak, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 15 yıl önce satın aldığı arazi Horasan Erenleri Federasyonuna hibe edilmiştir.  
Projenin mimari çizimleri, Alevi inanç ve geleneğini sembolize eden ögeleri barındıracak şekilde hazırlanmıştır. Cem salonunda 12 köşeli kubbe 12 İmam’ı, 40 kemer ise Kırklar Meclisi’ni temsil etmektedir.  
Külliye, büyüklüğü ve kapsamı itibarıyla Türkiye’nin ve dünyanın en büyük cemevlerinden biri olarak tanımlanmaktadır.

## Mimari ve teknik özellikler
Külliye toplam 6.000 metrekarelik bir alan üzerine kurulmuştur.  
Yapı üç katlıdır ve cem salonunun tavanında “kırlangıç motifiyle 7 kat gökyüzü” sembolleri yer almaktadır.  
Yapının sembolik unsurları arasında dört kapı (Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat) ve 40 makam yer almaktadır.

## Eleştiriler ve tartışmalar
Bazı yazarlar, cemevinin “kim yaptı” eksenli tartışmalara konu edilmesinin Alevi inancının özüne uygun olmadığını belirtmiştir.  
Projenin maliyetinin büyük kısmı MHP tarafından karşılanmış, bağış kabul edilmediği ifade edilmiştir.

## Açılış
Külliyenin 1. etabı 11 Ekim 2025 tarihinde açılmıştır.  
Törende Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve çeşitli kurum temsilcileri konuşma yapmıştır.

## Kaynakça
Mantineion

**Mantineion** veya **Mantineon**, antik Bitinya'da, Roma ve Bizans dönemlerinde yerleşim görmüş bir kasabadır.

Antik kentin kalıntıları günümüzde, Bolu İli, Yeniçağa İlçesi'ndeki Adaköy yakınlarında bulunmaktadır.

## Kaynakça
Ro Kwang-ryol

**Ro Kwang-ryol** (; d. 30 Nisan 2001), erkekler 88&nbsp;kg kategorisinde yarışan Kuzey Koreli haltercidir. 2024 Dünya Halter Şampiyonası ve 2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda gümüş madalya, 2025 Asya Halter Şampiyonası’nda ise altın madalya kazanmıştır.

## Kariyeri
2022 yılında Çin’in Hangzhou kentinde düzenlenen 2022 Asya Oyunları'nda halter müsabakasında erkekler 96&nbsp;kg kategorisinde yarışan Ro Kwang-ryol, koparmada 170&nbsp;kg, silkmede 216&nbsp;kg kaldırarak toplamda 386&nbsp;kg ile gümüş madalya kazandı.

2024 yılında Bahreyn’in Manama kentinde yapılan 2024 Dünya Halter Şampiyonası’nda erkekler 89&nbsp;kg kategorisinde yarışarak koparmada 162&nbsp;kg, silkmede 218&nbsp;kg kaldırdı ve toplamda 380&nbsp;kg ile gümüş madalya kazandı.

Norveç’in Førde kentinde düzenlenen 2025 Dünya Halter Şampiyonası’nda erkekler 88&nbsp;kg kategorisinde mücadele eden sporcu, koparmada 162&nbsp;kg, silkmede 215&nbsp;kg kaldırarak toplamda 377&nbsp;kg ile bir kez daha gümüş madalya kazandı. Bu yarışta 215&nbsp;kg’lık kaldırışıyla kıta rekoru da kırmıştır.

2025 yılında Jiangshan’da düzenlenen Asya Halter Şampiyonası’nda 89&nbsp;kg kategorisinde yarışarak toplamda 306&nbsp;kg ile altın madalya kazanmıştır.

## Başlıca sonuçları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Uluslararası Halter Federasyonu sayfasında Ro Kwang-ryol
Maiya Maneza

**Maiya Maneza** (, d. 1 Kasım 1985, Tokmok), Kazakistanlı haltercidir. 2012 Yaz Olimpiyatları'nda kadınlar 63&nbsp;kg kategorisinde toplam 245&nbsp;kg kaldırarak (koparma 110&nbsp;kg, silkme 135&nbsp;kg) Olimpiyat rekoru kırmış ve altın madalya kazanmıştır. Ancak daha sonra doping testinde yasaklı maddeye rastlanması nedeniyle madalyası geri alınmıştır. 

## Kişisel yaşamı
Maneza, etnik olarak Dungan kökenlidir. Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde doğmuş, 2007 yılında Kazakistan’a yerleşmiş ve Kazakistan adına yarışmaya başlamıştır. Çin basını, onun aslında Yao Li (, ) adıyla Liaoning eyaletinin Fuxin Moğol Özerk İlçesi bölgesinde doğduğunu ve 2008 yılında Kazakistan’a göç ettiğini bildirmiştir.

2012 Olimpiyatlarındaki başarısının ardından Çin devlet haber ajansı Şinhua Haber Ajansı Maneza ve takım arkadaşı Zülfiya Çinşanlo’nun aslında Çin vatandaşı olduğunu iddia etmiştir. Kazakistan hükümeti bu iddiaları reddetmiş ve Çin’i “spor ahlakına aykırı davranmakla” suçlamıştır.

## Doping vakaları
Haziran 2016’da Uluslararası Halter Federasyonu (IWF), 2012 Londra Olimpiyatları’ndan alınan numunelerin yeniden test edilmesi sonucunda Maneza’nın stanozolol adlı yasaklı maddeye rastlandığını duyurdu. Aynı dönemde Kazakistanlı halterciler Zülfiya Çinşanlo, Svetlana Podobedov ve İlya İlyin’in numuneleri de pozitif çıkmıştır.  
27 Ekim 2016’da Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Maneza’nın 2012 Olimpiyat altın madalyasını iptal etti.

Ağustos 2016’da IWF, 2008 Pekin Olimpiyatları’ndan alınan örneklerin de pozitif çıktığını açıkladı. Maneza’nın yanı sıra Mariya Grabovetskaya, İrina Nekrasova ve Vladimir Sedov gibi Kazakistanlı halterciler de aynı şekilde ceza aldı. IOC, 17 Kasım 2016 tarihinde Maneza’yı 2008 Olimpiyatlarından da resmen diskalifiye etti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Olympedia.org sayfasında Maiya Maneza
Mir İzzettin Şer

**Mir İzzettin Şer**, 15. yüzyılda yaşamış, Hakkâri Emirliği’ne bağlı yerel bir Kürt beyidir. Günümüz Hakkâri, Van ve Beytüşşebap çevresini kapsayan topraklarda hüküm sürdüğü bilinmektedir.

## Tarihçesi
Mir İzzettin Şer’in yaşadığı dönem, bölgede Timurlular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular gibi büyük güçlerin mücadele ettiği bir zaman dilimidir. Hakkâri Emirliği bu güçler arasında çoğu zaman özerkliğini korumaya çalışmış, yerel yönetim yapısıyla bağımsız bir duruş sergilemiştir. Yerel rivayetlere göre, Emir Timur (Timurlenk) Van Kalesi’ni kuşattığında bu bölge Mir İzzettin Şer’in yönetimindeydi. Rivayetlerde, Timur’un teslim çağrısına karşılık Mir İzzettin Şer’in teke tek dövüş teklifinde bulunduğu anlatılır. Hikâyeye göre, gerçekleşen düelloda Timur yaralanmış ve bacağından aldığı darbe nedeniyle "Timurlenk" (topal Timur) olarak anılmaya başlanmıştır. Bu bilgiler akademik tarih kaynakları tarafından kesin olarak doğrulanmamıştır.

## Van Kalesi’nin düşüşü
Rivayetlere göre Timur’un damadı Timur'un safından ayrılarak Mir izeddin Şer'in tarafına geçmiş ve bu durum Timur’u teke tek çarpışmayı kabul etmeye zorlamıştır. Ancak sonrasında Timur kaleye gizlice girerek kontrolü ele geçirmiştir.

## Mirası
Mir İzzettin Şer, Kürt halk anlatılarında cesur bir direniş lideri olarak anılmaktadır. Hakkâri ve çevresinde anlatılan sözlü tarih öykülerinde onun adaletli yönetimi, Timur’a karşı gösterdiği direniş ve halkına olan bağlılığı ön plana çıkar.

## Kaynakça

* Colemerg Haber – Mir İzzettin Şer ve Van Kalesi Savaşı
* Dicle Life – Hakkâri Emirliği ve Timur
* T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Hakkâri Beyleri
Pietà (film)

***Pietà***, yönetmenliği ve senaristliği Kim Ki-duk tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Jo Min-soo, Lee Jung-Jin ve Woo Ki-hong'ın yer aldığı 2012 çıkışlı Güney Kore yapımı sinema filmi. Film, 69. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Welinton

* Welinton (1989 doğumlu futbolcu)
* Welinton Júnior (d. 1993), Brezilyalı futbolcu
* Welinton (1999 doğumlu futbolcu)
Abejones (belediye)

**Abejones**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Abejones şehrindedir.

## Kaynakça
Acatlán de Pérez Figueroa

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Acatlán de Pérez Figueroa Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Aventurin

**Aventurin**, yarı saydamlığı ve *[[aventuresans]]* adı verilen parıldayan veya ışıltılı bir etki veren tabakalı mineral inklüzyonların varlığı ile karakterize edilen bir kuvarsit türüdür.

## Arka plan
Aventurinin en yaygın rengi yeşildir, ancak turuncu, kahverengi, sarı, mavi veya gri de olabilir. Krom içeren fuchsit (bir çeşit muskovit mika) klasik bir katkı maddesidir ve gümüşi yeşil veya mavi bir parlaklık verir. Turuncu ve kahverengi renkler hematit veya goetite atfedilir. Aventurin bir kayaç olduğu için fiziksel özellikleri değişkenlik gösterir: özgül ağırlığı 2,64-2,69 arasında olabilir ve sertliği tek kristal kuvarsın sertliğinden biraz daha düşük, yaklaşık 6,5 civarındadır.

**Aventurin [[feldspat]]** veya **[[güneş taşı]]**, turuncu ve kırmızı aventurin kuvarsit ile karıştırılabilir, ancak ilki genellikle daha yüksek şeffaflığa sahiptir. Aventurin genellikle şeritlidir ve aşırı miktarda fuchsit onu opak hale getirebilir, bu durumda ilk bakışta malakit ile karıştırılabilir.

Aventurin adı, İtalyanca "*a ventura*" kelimesinden türemiştir ve "tesadüfen" anlamına gelir. Bu, 18. yüzyılda **aventurin camı**nın veya '''altın taşı'''nın şans eseri keşfedilmesine bir göndermedir. Bir rivayete göre, bu tür cam ilk olarak Murano'da bir işçi tarafından tesadüfen yapılmıştır. İşçi, erimiş "metal"e biraz bakır talaşı düşürmüş ve bu nedenle ürüne *avventurino* adı verilmiştir. Murano camından bu isim, oldukça benzer bir görünüme sahip olan minerale geçmiştir. İlk olarak bilinen altın taşı, günümüzde aventurin ve güneş taşının yaygın bir taklididir. Altın taşı, camın içinde doğal olmayan bir şekilde eşit olarak dağılmış kaba bakır parçacıklarıyla diğer iki mineralden görsel olarak ayırt edilir. Genellikle altın kahverengidir, ancak mavi veya yeşil renkte de bulunabilir.

Yeşil ve mavi-yeşil aventurinin çoğu, üretken zanaatkarlar tarafından kullanılan Hindistan'da (özellikle Maisur ve Chennai civarında) çıkarılır. Krem rengi beyaz, gri ve turuncu malzeme Şili, İspanya ve Rusya'da bulunur. Malzemenin çoğu boncuk ve figürinlere oyulur, sadece daha ince örnekler kabaşonlara dönüştürülür ve daha sonra mücevherlere yerleştirilir.

## Ayrıca bakınız
*Diyoptaz
*Optik fenomenler
*Mineraller listesi
*Malakit
*Yeşim

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Radomir Đalović

**Radomir Đalović** (d. 29 Ekim 1982), Karadağlı teknik direktör ve Forvet pozisyonunda oynayan eski millî futbolcu.

## Dış bağlantılar
*
Minus

**Minus** şu anlamlara gelebilir:

## Matematik
* Çıkarma
* -, matematiksel işaret

## Botanik
* Damasonium minus
* T-Minus
* Camponotus minus
* Tropaeolum minus
* Sisyrinchium minus
* Sempervivum minus

## Sanat
* Privilegium Minus
* Minus One

## Ayrıca bakınız
* Süper
* Plus
* Mega
* Pro
* Mini
* Ekstra
* Ultra
Peckham

**Peckham** , Londra, İngiltere'nin güneydoğusunda 1823'te kapatılan o dönemin küçük bir akarsuyu olan Peck Nehri'ne yakın yerleşim yeridir. Önceden Camberwell'in parçasıyken günümüzde Southwark Londra'ya bağlıdır. Günümüzde ağırlıklı Sakson kökenli kişilerin yaşadığı yerin nüfusu yaklaşık 15.000 kişidir.

Arkeolojik kanıtlar bu bölgede en erken yerleşimin Romalılar olduğunu göstersede bölgeye ilk yerleşenlerin kim olduğu tam bilinmemektedir.

Yerleşimin adı 1086 tarihli Domesday Kitabı'nda "Pecheham" olarak geçmektedir. Etnik açıdan farklı kültürden insanları barındıran yerde sosyal konutlar çok olsa da yaşayanların çoğu dar gelirli tabakalardır.

## Kaynakça
Southwark Londra

**Southwark Londra** Londra'nın güneydoğusunda şehir dışında yer alan bir yerleşim yeridir.

## Kaynakça
Raeapteek

**Raeapteek** ("Belediye Binası Eczanesi"), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir eczanedir. Eczane, 15. yüzyılda açılmış olup tarihi kent merkezinde belediye binasının karşısında yer almaktadır. Her zaman aynı evde faaliyet gösteren Avrupa'nın en eski sürekli çalışan eczanelerinden biridir. Aynı zamanda Tallinn'deki en eski ticari kuruluş ve en eski tıbbi kuruluştur.

## Kaynakça

* Seuberlich, Erich: Liv- und Estlands älteste Apotheken. Beiträge zu deren Geschichte gesammelt und bearbeitet von Erich Seuberlich. Riga, Druck von F.W. Häcker 1912
* Website of the restaurant "Balthasar" on the second floor. Includes a short history of the pharmacy
* History of the Pharmacy
* R. Sõukand, A. Raal: Data on medicinal plants in Estonian folk medicine: collection, formation and overview of previous researches
* Miljan, Toivo, 2004: Historical Dictionary of Estonia. (limited preview)

## Dış bağlantılar

*
Müneccimlerin Hayranlığı (anlam ayrımı)

Müneccimlerin Hayranlığı, Hristiyan sanatında bir konudur.

**Müneccimlerin hayranlığı** ayrıca şu anlamlara da gelebilir:

* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Andrea della Robbia)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Artemisia Gentileschi)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Biscaino)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Bosch, Madrid)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Bosch, New York)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Bosch, Philadelphia)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Botticelli, 1475)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Castello)
* *Büyücülerin Hayranlığı* (Cesare da Sesto)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Correggio)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Dürer)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (El Greco)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Filippino Lippi)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Fra Angelico ve Filippo Lippi)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Garofalo)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Geertgen tot Sint Jans)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Gentile da Fabriano)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Gotik şimşir sunak parçası), Adam Dircksz'in atölyesine atfedilir.
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Jacob van Oostsanen)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Leonardo)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Lorenzo Monaco)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Mantegna)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Memling)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Mostaert)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Ospedale degli Innocenti)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Parmigianino)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Perugino, Città della Pieve)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Perugino, Perugia)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Perugino, Trevi)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Pontormo)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Rembrandt)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Rubens, Anvers)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Rubens, Cambridge)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Rubens, Lyon)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Rubens, Madrid)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Salomon Koninck)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Sequeira)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Signorelli)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Stefano da Verona)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Stom)
* Morris & Co.'nun *Müneccimlerin Hayranlığı* (duvar halısı); ayrıca bkz. *Beytüllahim Yıldızı* (resim)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Velázquez)
* *Müneccimlerin Hayranlığı* (Veronese)
* Pieter Bruegel'in Kış Manzarasında *Müneccimlerin Hayranlığı*
* *Kralların Hayranlığı* (Bramantino)
* *[[Müneccim Kralların Tapınması]],* (Bruegel)
* *Kralların Hayranlığı* (Damaskinos)
* *Kralların Hayranlığı* (David, Londra)
* *Kralların Hayranlığı* (Gossaert)
* Stefan Lochner'dan *Dombild Altarpiece*
* Hugo van der Goes'in *Monforte Altarpiece'i*
Kılıçköy, Şenkaya

**Kılıçköy** ( Tetrikoşi veya Tetrakoşi), tarihsel Tao bölgesinde eski bir yerleşim yeridir. Günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Yoğurtçular ile Nişantaşı mahalleleri arasında yer alır.

## Tarihçe

Gürcüce bir yer adı olan Tetrikoşi (თეთრიკოში), beyaz anlamına gelen "tetri" (თეთრი)ile balık tutma sepeti olan "koşi" (კოში) kelimelerinden oluşur. 

Tetrikoşi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Tetrikoşi’deki megalit yapı ve iki kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Ancak eski Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak geçmemektedir. Tetrikoşi adı, Türkçede "Tetirkoş" şeklini almıştır.

Tetrikoşi’deki megalit yapının günümüze ulaşan kalıntıları, Tetrikoşi’nin  2,8 kilometre güneybatısında olup iki terasa yayılıyordu. İri taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiş olan duvarların bugüne kalan kısımların yüksekliği 1 metreyi bulur. İki kiliseden biri tamamen yıkılmış olup kilisenin kalıntıları mezarlığın 300 metre güneyindedir. İkinci kilise, Tetrikoşi’nin 2 kilometre güneybatısında yer alır. Tek nefli bir yapı olan kilisenin apsisi dışa bir çıkıntı yapacak şeklinde inşa edilmiştir. Kilisenin duvarları düzgün kesme taşlarla kaplıydı. Yıkılmış olan kilisenin günümüze kalan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kilisenin çevresinde eski bir yerleşimin izleri bulunmaktadır. Köylüler terk edilmiş bu yerleşimi bugün “Kılıçköy” olarak adlandırmaktadır. Bu kalıntılar burada eskiden bir köyün bulunduğunu ve bu kilisenin de bu köyün kilisesi olduğunu göstermektedir.

## Kaynakça
Şopi

**Şopi** veya **Šopi** (Güney Slavca: Шопи), Balkanlar'da bir grup insan tarafından kullanılan bölgesel bir terimdir. *Şopi* veya *Šopi*'nin geleneksel olarak yaşadığı bölgelere ***Şopluk*** veya ***Šopluk*** (Шоплук) denir ve bu bir mezo bölgedir. Bölgenin büyük kısmı Batı Bulgaristan'da, daha küçük kısımları ise Doğu Sırbistan ve Doğu Kuzey Makedonya ve Bulgaristan sınırındaki bölgede bulunur.

## Kaynakça
Çiprofça kilimi

**Çiprovtsi kilimleri/Çiprofça kilimleri** (), iki yüzü aynı olan el yapımı düz dokuma kilim halılardır. Bulgar ulusal mirasının, geleneklerinin, sanatının ve el sanatlarının bir parçasıdır ve kökeni Batı Bulgar kilim dokuma geleneğidir. Adını, 17. yüzyılda üretimlerinin başladığı Çiprovtsi kentinden almaktadır.

Temel renkler sarı, kahverengi, kırmızı, mavi ve yeşildir. İlk halılar sadece iki renkteydi: kırmızı ve siyah. Bu eşsiz ve tipik Bulgar el sanatı, Bulgaristan Ulusal Dirilişi sırasında gelişti. Halılar pamuk ve yün gibi doğal malzemelerden yapılır. Kalınlıkları 3-5&nbsp;mm arasındadır.

Çiprovtsi kilimi yapımı, 2014 yılında UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine dahil edildi. Belirgin bir yerel gelenek olmasına rağmen, Chiprovtsi halıları, Balkanlar genelinde görülen daha geniş bir kilim geleneğinin parçasıdır ve tarihsel olarak, günümüzde hem Doğu Sırbistan hem de Batı Bulgaristan sınırları içinde yer alan Balkan Dağları çevresindeki bölgede odaklanmıştır. Bu nedenle, Çiprovtsi halısı, tarihi Pirot halısının belirli bir türü olarak ilişkilendirilir.

## Kaynakça
Pirot halısı

**Pirot kilimi**, ayrıca **Pirot halısı** () Güneydoğu Sırbistan'daki Pirot kentinde geleneksel olarak üretilen çeşitli düz goblen dokuma halıları ifade eder. Pirot kilimi sıklıkla Sırbistan'ın ulusal sembollerinden biri olarak gösterilir. Pirot, bu halı tarzının tarihî merkezi olmasına rağmen, Pirot halısı, Balkan halıcılık geleneğinin daha geniş bir tarihinin parçasıdır; Pirot tarzı halılar geleneksel olarak günümüz Bosna'sından Türkiye’ye kadar olan bölgede görülür. Pirot kentinin Türkçe adı olan Şarköy, günümüz Türkiye'sinde üretilen aynı tarz halılara da *şarköy* adının verilmesine yol açmıştır. Bulgaristan sınırındaki komşu kasaba Chiprovtsi ise aynı halı geleneği için bir başka önemli merkez olarak tanınmıştır.

## Galeri

Dosya:Pirotski_Cilim_Serbian_traditinal_carpet.JPG|alt=Pirot rug Venci| Pirot halısı *Venci*
Dosya:Piroter_Kelim_1.jpg|alt=Scheme of a Pirot rug| Bir Pirot halısının şeması
Dosya:Pirot_rug_-_Pirotski_cilim_-_Sarkoy_kilim.jpg|alt=Scheme of the Razbacani đulovi type| *Razbacani đulovi* tipinin şeması
Dosya:Kelim_2.jpg|alt=Scheme of the Bombe u pregradama type. Ornaments at the border are called kornjača (turtle).| *Bombe u pregradama* tipi şema. Kenarlardaki süslemelere *kornjača* adı verilir.
Dosya:Pirotski_cilim_bombe_u_pregradama.png| *bombe u pregradama*
Dosya:Bosanska_šara_Pirot_kilim.jpg| *Bosanska šara*


## Notlar

## Kaynakça

### Kaynaklar

* Peter Bausback, 1983: *Kelim. antike orientalische Flachgewebe*. Klinkhardt & Biermann, München. ISBN&nbsp;
* Marina Cvetković, 2008: *Игра шарених нити : колекција пиротских h̄илима Етнографског музеја у Београду (The Play of Varicolored filaments - collection of the Pirot Kilims in the Ethnographic Museum in Belgrade)*. Ethnografski muzej u Beogradu, Belgrad. ISBN&nbsp;
* Alastair Hull & José Luczyc-Wyhowska, 1993: *Kilim - the complete guide: History, pattern, technique, identification*. Thames and Hundson, London. ISBN&nbsp;
* Yanni Petsopulos, 1980: *Der Kelim*. Prestel Verlag, München. ISBN&nbsp;
* Dobrila Stojanović, 1987: *Пиротски  ћилими (Pirotski ćilimi)*. Muzejske zbirke VIII, Museum of Applied Arts (Muzej primenjene umetnosti), Belgrad.
*  (not used)
* 
* 

## Dış bağlantılar

*  (not used)
* Gallery of historic Pirot rugs in the Museum of Ponišavlje, in Pirot
* Kilimpirot.com History and Tradition of Pirot rugs
* Pirot rug guild "Damsko srce", Pirot.)
* Radmila Vlatković, kurator museum Ponišljava on Pirot rugs)
* Sergej Ivanov - ''Importance of Zackel sheep breed in development of Pirot and Chiprovtsi kilim brand in the stara planina region''
* Balkanmagazin on Pirot carpet
* Bif.rs Pirotski cilim
* Pirotski ćilim opet pobedio
* 
* 
* 
* 
*
2025 Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi seçimleri

**2025 Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi seçimleri**, ölüm veya istifa nedeniyle boş kalan 6 Temsilciler Meclisi sandalyesini doldurmak için 2025'te yapılmış olan özel (ara) seçimlerdir. Ara seçimler bu sandalyelerin olağan seçim takvimini etkilememektedir yani bu sandalyeler 2026 yılında da seçime sunulacaktır.

## Özet

## Arizona'nın 7. seçim bölgesi

## Florida'nın 1. seçim bölgesi

## Florida'nın 6. seçim bölgesi

## Tennessee'nin 7. seçim bölgesi

## Teksas'ın 18. seçim bölgesi

## Virginia'nın 11. seçim bölgesi

## Notlar

## Kaynakça
Portekizce tabanlı kreol dilleri

**Portekiz kreolleri** (), Portekizceyi temel sözcükselleştiricisi olarak kullanan kreol dilleridir. Portekizceden etkilenen en yaygın konuşulan kreoller Yeşil Burun Adaları Kreolü, Gine-Bissau Kreolü ve Papiamento'dur.

Yeni Hollanda'daki köleleştirilmiş nüfus arasında Portekiz kökenli bir pidgin dilinin izlerine rastlanmıştır.

## Kaynakça
Yeşil Burun Adaları Kreolü

**Yeşil Burun Adaları Kreolü,** Yeşil Burun Adaları'nda konuşulan Portekizce kökenli bir kreol dilidir. Neredeyse tüm Yeşil Burun Adaları sakinlerinin ana dilidir ve Yeşil Burun Adaları diasporası tarafından ikinci dil olarak kullanılır.

Kreol, yaşayan en eski kreol olduğundan kreolistik çalışmalar açısından özel bir öneme sahiptir. Yeşil Burun Adaları Kreolü en yaygın konuşulan Portekizce tabanlı kreol dilidir.

## Kaynakça
Morna

**Morna** (hem Portekizce hem de Yeşil Burun Adaları Kreolü telaffuzu: ), Yeşil Burun Adaları'na özgü bir müzik ve dans türüdür. UNESCO tarafından 11 Aralık 2019'da İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası ilan edilmiştir.

Şarkı sözleri genellikle Yeşil Burun Adaları Kreolü'ndedir ve enstrümanlar arasında genellikle kavaquinho, klarnet, akordeon, keman, piyano ve gitar bulunur.

Morna, Portekiz'in fadosu, Arjantin'in tangosu, Dominik Cumhuriyeti'nin merenguesi, Küba'nın rumbası vb. gibi, Yeşil Burun Adaları'nın ulusal müziği olarak kabul edilmektedir. 

## Kaynakça
Casamance Kreolü

**Casamance Kreolü** veya **Cacheu-Ziguinchor Kreolü,** ayrıca **Portekizce Kreolü** olarak da adlandırılır, esas olarak Senegal'in Casamance bölgesinde ve ayrıca Gambiya'da konuşulan Gine-Bissau Kreolü'nün bir lehçesi olarak kabul edilen Portekizce tabanlı bir kreol dilidir.

## Kaynakça
Gine-Bissau Kreolü

**Gine-Bissau Kreolü**, **Kiriol** veya **Crioulo** olarak da bilinir, söz dağarcığı çoğunlukla Portekizceden türeyen bir kreol dilidir. Gine Bissau, Yeşil Burun Adaları, Senegal ve Gambiya'da konuşulur. Ana dili konuşanlar tarafından ,  ya da  olarak da adlandırılır.

Gine-Bissau Kreolü, 250.000 Bissau-Gineli tarafından ana dil ve 1.000.000 kişi tarafından ikinci dil olarak konuşulmaktadır. 

Gine-Bissau Kreolü'nün bir çeşidi de Güney Senegal'de, özellikle eski bir Portekiz kolonisi olan Casamance bölgesinde konuşulmaktadır ve bu dil Portuguis Kreolü veya Casamance Kreolü olarak bilinir. Kreol, Casamance bölgesi sakinlerinin çoğunluk dilidir ve ticaret dili olarak kullanılmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Sabou Almeida – Crioulu Grammar Made Simple (Peace Corps 1991)
* Luigi Scantamburlo – Dicionário Do Guineense (Fasbeti 2003)
Şişman Margaret

**Şişman Margaret** (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir kuledir. Kule, 16. yüzyılda inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde yer almaktadır.

Kule, Orta Çağ şehir kapısı sisteminin yeniden inşası sırasında inşa edilmiştir. Kulenin adının etimolojisi, 25 metre çapında, 20 metre yüksekliğinde ve 5 metreye kadar kalınlıktaki surlarıyla şehrin surlarının en büyük kısmı olmasından kaynaklanmaktadır. Şehrin limanına saldırmak isteyenlere karşı bir tahkimat olmasının yanı sıra, deniz yoluyla gelen yabancı ziyaretçileri etkilemek için de inşa edilmiştir.

Kule, günümüzde Estonya Denizcilik Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.

## Kaynakça
Tallinn Yolcu Limanı

**Tallinn Yolcu Limanı** veya **Eski Kent Limanı** (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir limandır. Liman, Tallinn Limanı'nı oluşturan beş limanda biri olup dünyanın en büyük ve en yoğun yolcu limanlarından biri olmasının yanı sıra Estonya'nın da en büyük yolcu limanıdır.

Tallinn Yolcu Limanı'ndan Tallink, Eckerö Line ve Viking Line buradan Helsinki'ye, Tallink ise Stockholm'e sefer düzenlemektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Muuga Limanı

**Muuga Limanı** (), Estonya'nın Maardu kentinde bulunan bir limandır. Tallinn Limanı'nı oluşturan beş limanda biri olup, Avrupa'nın en kuzeyindeki birkaç buzsuz limandan biridir.

Muuga'nın kargo hacmi, Tallinn Limanı'nın toplam kargo hacminin yaklaşık %80'ini ve Estonya'dan geçen transit kargo hacminin yaklaşık %90'ını oluşturmaktadır. Muuga Limanı'nda yüklenen kargonun yaklaşık 3/4'ü ham petrol ve petrol ürünlerinden oluşsa da, liman aynı zamanda kuru dökme yük ve diğer kargo türlerine de hizmet vermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Peter Welch

**Peter Francis Welch** (d. 2 Mayıs 1947), Amerikalı siyasetçi, avukat ve 2023'ten beri Vermont'tan Amerika Birleşik Devletleri Senatosu üyesidir. Demokrat Parti üyesi olan Welch, 2007'den 2023'e kadar Vermont'un genel kongre bölgesinden ABD temsilcisi olarak görev yaptı. Vermont siyasetinde kırk yılı aşkın bir süredir önemli bir figür olan Welch, ABD tarihinde selefi Patrick Leahy'den sonra Vermont'u Senatoda temsil eden yalnızca ikinci Demokrattır.

Massachusetts eyaletinin Springfield şehrinde doğan Welch, Kutsal Haç Koleji ve California Üniversitesi (Berkeley) Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Önce kamu avukatı olarak, ardından kurucusu olduğu bir hukuk bürosunda kişisel yaralanma davalarına bakan bir avukat olarak onlarca yıl hukuk alanında çalıştı. 1981-1989 yılları arasında Vermont Senatosu üyesi olarak görev yaptı. Bu süre zarfında azınlık liderliği yaptı ve 1985-1989 yılları arasında Senato başkan vekilliği görevini üstlendi. Bu görevi yapan ilk Demokrat oldu. 1988'de ABD Temsilciler Meclisi için aday olmak üzere Senatodaki görevinden ayrıldı ancak Demokrat ön seçimini Paul N. Poirier'e kaybetti. 1990 Vermont valilik seçimi için Demokrat aday oldu ancak genel seçimde Cumhuriyetçi Richard A. Snelling'e yenildi.

Welch hukuk alanındaki mesleğini sürdürdü ve 2001 yılında Vermont Senatosundaki bir boşluğu doldurmak üzere atanarak siyasete geri döndü. 2002 ve 2004'te yeniden seçildi ve 2003-2007 yılları arasında tekrardan Senato başkanvekili olarak görev yaptı. 2006'da ABD Senatosuna seçilen Bernie Sanders'ın yerine ABD Temsilciler Meclisine seçildi. Kasım 2021'de emekliye ayrılan Senatör Patrick Leahy'nin yerine Vermont'ta 2022 Senato seçiminde Demokrat Parti adaylığı için adaylığını açıkladı. 9 Ağustos 2022'de Demokrat ön seçimi kazandı. 8 Kasım 2022'de ise Cumhuriyetçi aday Gerald Malloy'u mağlup ederek genel seçimi kazandı. 75 yaşında seçilerek ABD Senatosuna ilk kez giren en yaşlı senatör oldu. Bu rekor daha önce Frederick H. Gillett'e aitti.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Senatör Peter Welch resmî web sitesi
* Peter Welch kampanya web sitesi
* 
* VoteSmart'ta Peter Welch
Kamboçya Kraliyet Balesi

**Kamboçya Kraliyet Balesi** (, *Robam Preah Reach Troap*, ), karmaşık el hareketleri ve gösterişli kostümleriyle bilinen klasik bir Khmer dansıdır. Tarihsel olarak Khmer sarayıyla bağlantılı olan bu dans, taç giyme törenleri, düğünler, cenazeler ve Khmer bayramları gibi çeşitli kraliyet törenlerinde icra edilmiştir. Repertuarında çeşitli antik Khmer efsaneleri yer almaktadır. Khmerlerin incelik, saygı ve maneviyat gibi geleneksel değerlerini yansıtmaktadır ve Kamboçya'nın önemli kültürel miraslarından birisidir.

Bale, 1970'lerde Kızıl Kmer rejimi sırasında yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. 2003'te UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'nde listelendi.

## Kaynakça
Kraliyet davulu ritüel dansı

**Kraliyet davulun ritüel dansı**, senkronize davul çalmayı dans ve geleneksel şarkılarla birleştiren Burundi'ye özgü bir davul geleneğidir. 2014 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne eklenmiştir.

Dans genellikle merkezdeki bir davulcunun etrafında yarım daire şeklinde dizilmiş yaklaşık bir düzine davulcudan oluşur. Davulcuların birkaçı da ritme göre dans eder. Antik Burundi'de davullar, yalnızca ritüelleri gerçekleştiren kişilere ayrılmış kutsal nesnelerdi. Ülkedeki taç giyme törenleri ve kraliyet cenazeleri gibi önemli etkinlikler, davulların çalınmasıyla kutlanırdı.

2017 yılında Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile davul çalmaya yalnızca erkek sanatçılar yetkilendirilmiştir.

## Galeri

## Kaynakça
Sokos Hotel Viru

**Sokos Hotel Viru**, Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir oteldir. Otel, 14 haziran 1972 tarihinde açılmış olup Sokos Hotels'e aittir ve alışveriş merkezi Viru Keskus'un yanında yer almaktadır.

Hotel Viru, İnturist tarafından inşa ettirilmiştir ve Estonya'nın ilk yüksek katlı binasıdır. Otelin 23. katında, otel misafirlerini gözetlemek için kullanılan bir KGB dinleme merkezi bulunuyordu. Otelin altmış odasında gizli casusluk cihazları bulunuyordu ve bazı restoran masalarında da dinleme cihazları bulunuyordu. Bu kısım günümüzde müze olarak hizmet vermektedir.

2003 yılında otel S-ryhmä tarafından satın alındı.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Nupponen, Sakari: *Aikamatka hotelli Viruun*. Ajatuskirjat, 2007. . 

## Dış bağlantılar

*
Eesti Ekspress

***Eesti Ekspress***, Estonya merkezli bir haftalık gazetedir. Gazete, 1989 yılında kurulmuş olup Estonya'da Sovyet döneminde siyasi açıdan bağımsız ilk gazeteydi. Liberal bir duruşa sahiptir ve araştırmacı yayınlardan biridir. Gazetenin genel merkezi Tallinn'de yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Kmercenin romanizasyonu

**Kmercenin romanizasyonu**, Kmercenin Latin alfabesi harflerini kullanarak ifade edilmesidir. Bu, genellikle, örneğin bir sözlükte olduğu gibi, Kmerce özel isimler kullanılırken yapılır.

### UNGEGN
Birleşmiş Milletler Coğrafi Adlar Uzmanlar Grubu tarafından yayınlanan Kmer romanizasyon şeması, aşağıda açıklanan BGN/PCGN sistemine dayanmaktadır. Bu şema, bazı yeni haritalarda ve sözlüklerde Kamboçya coğrafi adları için kullanılmaktadır; ancak Coğrafya Dairesi'nin değiştirilmiş sistemi (aşağıya bakınız) 1995'ten beri ülkede kullanılmaktadır.

### Coğrafya Dairesi

Kamboçya Arazi Yönetimi ve Şehir Planlama Bakanlığı Coğrafya Dairesi, UNGEGN sisteminin değiştirilmiş bir versiyonunu geliştirmiştir. İlk olarak 1995 yılında ortaya atılan sistem, 1996 yılında Kamboçya Gazetesi'nin ikinci baskısında kullanılmıştır. 1997 yılında daha fazla değişiklik yapılmış ve sistem Kamboçya'da kullanılmaya devam etmektedir.

Bu sistemde UNGEGN sistemine kıyasla yapılan en önemli değişiklik, ünlülerdeki aksan işaretlerinin kaldırılmasıdır. Bazı ünlüler ayrıca farklı harf kombinasyonları kullanılarak temsil edilmektedir.

### BGN/PCGN
Amerika Birleşik Devletleri Coğrafi Adlar Kurulu ve İngiliz Resmi Kullanımı için Coğrafi Adlar Daimi Komitesi tarafından kullanılan ve 1972'de yayınlanan bir sistemdir. 1959'da değiştirilen *Service Géographique Khmer* (SGK) sistemine dayanmaktadır.

### ALA-LC Romanizasyon Tabloları

Amerikan Kütüphane Derneği ve Kongre Kütüphanesi'nden gelen bu sistem (aynı zamanda Khmer Yazısı için Transliterasyon Sistemi olarak da adlandırılır), Kmer harflerinin orijinal Hint kökenli değerlerini kullanarak Kmer sözcüklerini romanize eder; bu değerler genellikle modern değerlerinden farklıdır. Bu, modern Kmer telaffuzunu belirsizleştirebilir, ancak sistemin görece basitlik avantajı vardır ve modern Kmer dilinde telaffuzu farklı olabilen Sanskritçe ve Pali ödünç sözcüklerin etimolojik olarak yeniden yapılandırılmasını kolaylaştırır. Sistem, Lewitz (1969) tarafından önerilen sistemin bir modifikasyonudur ve Cornell Üniversitesi'nden Franklin Huffman ve Kongre Kütüphanesi'nden Edwin Bonsack tarafından Kmer dilindeki yayınların kütüphane kataloglaması için geliştirilmiştir.

## Romanizasyon sistemlerinin tabloları
Bu tablo Kmercenin romanizasyonu için kullanılan üç ana sistemi tam olarak göstermektedir: UNGEGN (veya BGN/PCGN), Coğrafya Bölümü ve ALA-LC:

### Ünsüz harfler
 1. seriler  2. seriler

### Bağımlı ünlüler

### Bağımsız ünlüler

## Notlar

## Kaynakça
Tallinnfilm

**Tallinnfilm** (), Estonya merkezli bir film stüdyosudur. Şirket, 1931 yılında kurulmuş olup Estonya Film Enstitüsü'ne aittir. Şirketin merkezi Tallinn'nde yer almaktadır.

Tallinnfilm ilk olarak Eesti Kultuurfilm adıyla kurulmuştur. 1940 yılında Estonya'nın Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilmesinin ardından kamulaştırıldı ve 1963 yılında günümüz adını aldı.

Tallinnfilm'in Sovyet döneminde ürettiği en dikkat çekici uzun metrajlı film, 1969'da Tallinnfilm tarafından vizyona giren *Viimne reliikvia* ("Son Kalıntı") oldu. Film, 44,9 milyon bilet satarak o dönemde tüm Sovyetler Birliği'nde gişe rekoru kırdı ve 60 ülkeye ihraç edildi.

Estonya 1991'de yeniden bağımsızlığını kazandıktan sonra film stokunun yenilenmesine ve film dağıtımına odaklandı. 2004 yılından bu yana bir sanat sineması işletmecisi olarak faaliyet göstermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Coğrafya dizini

**Coğrafya sözlüğü**, **yer adları sözlüğü**, **coğrafya dizini**, **coğrafya rehberi**, bir harita veya atlasla birlikte kullanılan bir coğrafi sözlük veya . Genellikle bir ülkenin, bölgenin veya kıtanın coğrafi yapısı, sosyal istatistikleri ve fiziksel özellikleriyle ilgili bilgiler içerir. Bir coğrafya dizininin içeriği, bir yerin konumu, zirvelerin ve su yollarının boyutları, nüfus, gayri safi yurtiçi hasıla ve okuryazarlık oranını içerebilir. Bu bilgiler genellikle alfabetik sırayla listelenen girişlerle konulara ayrılır.

## Kaynakça

## Ek kaynaklar

* 
* 
* Baliga, B.S. (2002). *Madras District Gazetteers*. Chennai: Superintendent, Government Press.
* 
* Britnell, R.H. (1997). *Pragmatic Literacy, East and West, 1200–1330*. Woodbridge, Rochester: The Boydell Press. .
* Brook, Timothy. (1998). *[[The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China]]*. Berkeley: University of California Press.  (Paperback).
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* Lewis, James B. (2003). *Frontier Contact Between Choson Korea and Tokugawa Japan*. New York: Routledge. .
* Masuda, Wataru. (2000). *Japan and China: Mutual Representations in the Modern Era*. Translated by Joshua A. Fogel. New York: St. Martin's Press. .
* 
* 
* 
* Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth. Taipei: Caves Books, Ltd.
* Pratt, Keith L. and Richard Rutt. (1999). *Korea: A Historical and Cultural Dictionary*. Richmond: Routledge; Curzon Press. .
* 
* 
* Schafer, Edward H. (1963). *The Golden Peaches of Samarkand: A study of T’ang Exotics*. University of California Press. Berkeley and Los Angeles. 1st paperback edition: 1985. .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Wilson, Penelope. (2003). *Sacred Signs: Hieroglyphs in Ancient Egypt*. Oxford and New York: Oxford University Press. .
*
Trai Bhet

***Trai Bhet*** (Kmerce: ត្រៃ្យភេត), en geç 17. yüzyılın sonlarında yazılmış olan Khmer kozmogonisine dair bir incelemedir. Kamboçya'nın ulusal destanlarından biri olarak, Hindu destanı Ramayana'nın Kmer *Reamker*'den farklı bir Kmer versiyonudur. *Trai Bhet,* büyük ölçüde unutulmuş olsa da, Khmer edebiyat külliyatının önemli bir parçasıdır.

## Kaynakça
Reamker

***Reamker*** (, UNGEGN: , ALA-LC: ), Sanskritçe Rāmāyana destanına dayanan bir Kamboçya destanıdır. Adı "Rama'nın Zaferi" anlamına gelir. *[[Trai Bhet]]'in* daha az bilinen versiyonuyla birlikte Kamboçya'nın ulusal destanıdır. *Reamker*'in Kamboçya'daki en eski el yazması kaydı, Veal Kantel yazıtına (K.359) dayanarak 7. yüzyıla kadar uzanmaktadır. *Reamker*'ın günümüze ulaşan metni 16. yüzyıldan kalmadır. *Reamker*, Ramayana'nın Hindu fikirlerini Budist temalara uyarlar ve dünyadaki iyi ve kötü dengesini gözler önüne serer. *Reamker*, kraliyet balesinin repertuarının temel direğidir. Ramayana gibi, *Reamker* de Kral Rāma ve Kraliçe Sītā'nın temsil ettiği adalet ve sadakat ideallerini araştıran felsefi bir alegoridir. *Reamker*'dan sahneler Kraliyet Sarayı'nın duvarlarına Kmer tarzında resmedilmiştir ve selefi Angkor Wat ve Banteay Srei tapınaklarının duvarlarına oyulmuştur. Kamboçya kültürünün ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir.

*Reamker*, orijinal Rāmāyana'dan bazı açılardan farklıdır; ek sahneler içerir ve Hanumān ve Suvannamaccha'ya vurgu yapar.

## Kaynakça
Tallinn Botanik Bahçesi

**Tallinn Botanik Bahçesi** (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir botanik bahçesidir. Bahçe, 1 Aralık 1961 tarihinde kurulmuş olup Pirita Nehri'nin sağ kıyısında yer almaktadır ve Estonya'nın en büyük botanik bahçesidir.

Tallinn'de botanik bahçesi yapılması fikri 1860'lara kadar uzansa da 100 yıl sonra Estonya SSC Bilimler Akademisi'nin girişimiyle gerçekleşmiştir. Bahçe, sistematik olarak düzenlenmiş açık hava koleksiyonlarını 1970 yılında, sera koleksiyonlarını ise bir yıl sonra ziyaretçilere açtı. Bahçede bir arboretum, gül bahçesi ve kaya bahçesi bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Kmer gölge tiyatrosu

**Kmer gölge tiyatrosu** (Khmer : ល្ខោនណាំងស្បែក, ***Lkhaon Nang Sbek***), deri gölge kuklalarının kullanıldığı gölge oyunu biçimleridir. İki ana tür, *Reamker'ı* içeren ***Sbek Thom*** ve daha küçük kuklalar ve geniş bir hikâye yelpazesi kullanan ***Sbek Toch***'tur. ***Sbek Por*** adı verilen bir diğer türde ise renkli deri kuklalar kullanılır. Kamboçya'daki gölge oyunları, Tayland'daki (*Nang yai* ve *Nang talung*), Endonezya'daki *([[Wayang]]* ve *Wayang kulit)* gölge oyunlarıyla yakından ilişkilidir ve onlara benzer. Kamboçya'da gölge oyununa *Nang Sbek Thom* veya kısaca *Sbek Thom*, *Sbek Touch* ve *Sbek Por* denir.

2008 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* UNESCO - Sbek Thom: Khmer Gölge Tiyatrosu
* Kok Thlok Tiyatro Şirketi
ALA-LC romanizasyonu

**ALA-LC** (Amerikan Kütüphane DerneğiKongre Kütüphanesi), Latin alfabesi kullanılarak başka yazı sistemlerindeki etinlerin gösterimini sağlayan romanizasyon (Latinleştirme) standartları dizisidir.

## Uygulamalar
Bu sistem, Kuzey Amerika kütüphaneleri ve Britanya Kütüphanesi (1975'ten sonraki alımlar için) tarafından bibliyografik bilgileri göstermek amacıyla kullanılır ve İngilizce konuşulan dünyadaki yayınlarda da yaygın olarak uygulanır.

## Kaynakça
Suvannamaccha

**Suvannamaccha** (; ;  , ALA-LC: *Suvaṇṇmacchā*;  , ; kelimenin tam anlamıyla "altın balık"), Ramayana'nın Tayland ve diğer Güneydoğu Asya versiyonlarında görülen Ravana'nın (Thotsakan) kızıdır. Hanuman'ın Lanka'ya bir köprü inşa etme planlarını bozmaya çalışan ancak bunun yerine ona aşık olan bir denizkızı prensesidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Khmer Ramayana Archived 2022-11-18 at the Wayback Machine
* Story of Sovanna Maccha
Banteay Srei

**Banteay Srei** ( ), Hindu tanrıları Şiva ve Parvati'ye adanmış, MS 10. yüzyıldan kalma bir Kamboçya tapınağıdır. Angkor bölgesinde yer alan tapınak, bir zamanlar Yaśodharapura ve Angkor Thom ortaçağ başkentlerine ait olan ana tapınak grubunun 25 km (16 mil) kuzeydoğusunda, Phnom Dei tepesinin yakınında yer almaktadır.

## Kaynakça
Pirita Manastırı

**Pirita Manastırı** (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir Roma Katolik manastırıdır. Katedral, 15. yüzyılda inşa edilmiş olup Pirita'da yer almaktadır.

Manastır ilk olarak yerel tüccarların talebi üzerine kurulmuş olup 1407'den 1575'e kadar faaliyet gösterdi. Livonya'daki en büyük manastırdı ve 1360 metrekarelik taban alanıyla Orta Çağ Estonyası'ndaki en büyük kilise binasıydı. 1575'te Protestan Reformasyonu'ndan sonra manastırın önemi azaldı. 1577 Livonya Savaşı sırasında IV. İvan'ın Rus birlikleri tarafından harap edildi.

## Kaynakça

## Ek okuma

* "Pirita klooster AD MMI-MMXI." Toimetus: Ema Riccarda, Lagle Parek, Vello Salo, Ilmo Au. Illustreeritud. – Tallinn, Pirita klooster 2001. 80 lk. 

## Dış bağlantılar

*
Kiek in de Kök

**Kiek in de Kök** ("Mutfağa Bir Göz Atın"), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir kuledir. Kule, 15. yüzyılda inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde yer almaktadır.  Kule sakinlerinin yakındaki evlerin mutfaklarını görebilmelerinden dolayı Kiek in de Kök adını almıştır. Dış duvarlarında hâlâ 1577 yılından kalma gülleler bulunmaktadır.

20. yüzyılda yapılan restorasyon çalışmaları sonucunda kule ve çevresi daha tarihi bir görünüme kavuşturulmuştur. Kule şu anda müze ve fotoğraf galerisi olarak hizmet vermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Hellespontus Sibyllası

**[[Çanakkale Boğazı|Hellespontus]] Sibillası**, Dardania'daki **[[Apollon]]** tapınağının kahinidir. Sibilla bazen **Truva Sibillası** olarak da anılır. Sibyl ya da Sibilla kelimesi (Latince aracılığıyla) Antik Yunanca'daki *sibylla* kelimesinden gelir ve kahin veya orakl (tanrı sözcüsü/bilici) anlamına gelir.

Hellespontus Sibillası, özellikle Roma İmparatorluk döneminin sonlarında ve Erken Orta Çağ'da, İsa Mesih'in çarmıha gerilmesini önceden bildiği iddiasıyla tanınıyordu. Bu iddia, *Sibylline Oracles* (Sibyl Kehanetleri) adlı eserden gelmektedir ve bu eser, *Sibylline Kitapları* ile karıştırılmamalıdır.

Hellespontus Sibillası, Solon ve Büyük Kiros'un yaşadığı dönemlerde, küçük Gergis kasabasının yakınındaki Marpessos köyünde doğdu. Heraklides Pontuslu'ya göre, Marpessos eskiden Troas sınırları içindeydi.

Gergis'teki Sibylline koleksiyonu, Hellespontus Sibillasına atfedilmişti ve Gergis'teki Apollon tapınağında muhafaza ediliyordu. Daha sonra, bu koleksiyon Antik Çağ kentleri arasında on iki iyon devletinin önemli kentlerinden biri olan  Erythrae'ye aktarıldı ve orada ün kazandı.

## Kaynakça
Karabaşlar Evi (Tallinn)

**Karabaşlar Evi** (), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan bir evdir. Ev, 14. yüzyılda inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde yer almaktadır ve Karabaşlar Kardeşliği'nin eski merkeziydi.

Tarihsel olarak bu, 14. yüzyıldan kalma gemi sahipleri, tüccarlar ve yabancılardan oluşan bir meslek birliğiydi. Livonya'da faaliyet gösteriyorlardı, ancak 1940'ta Sovyetlerin Baltık ülkelerini işgali sırasında Almanya'ya kaçtılar. Karabaşlar Evi, aralarında I. Petro, I. Pavel ve I. Aleksandr'ın da bulunduğu birçok Rus imparatoru tarafından ziyaret edildi ve bu kişiler aynı zamanda derneğin onursal üyeleri oldular.

Karabaşlar Evi, günümüzde üç ayrı binadan oluşmaktadır ve çeşitli etkinlikler için kullanılan dört salon ve birkaç oda bulunmaktadır. Beyaz Saray, 1531-32 yıllarında inşa edilmiş, ancak 1909-1911 yılları arasında yeniden inşa çalışmaları sırasında yeniden düzenlenmiştir. İç mimarisi 15. yüzyılın başlarından kalma olan Aziz Olaf Lonca Sarayı, 1919'da Karabaşlar tarafından satın alınmış ve 1919-1922 yılları arasında yeniden düzenlenmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* House of the Blackheads
Bronz Asker

**Bronz Asker** (; ), Estonya'nın başkenti Tallinn'de bulunan tartışmalı bir II. Dünya Savaşı Sovyet askerî anıtıdır. Anıt, 22 Eylül 1947 tarihinde Kızıl Ordu'nun 22 Eylül 1944'te Tallinn'e ulaşmasından üç yıl sonra açılmış olup ölen Sovyet askerlerine adanmıştır. 2007 yılında Tallinn Askerî Mezarlığı'na taşındı.

Anıt, dolomitten yapılmış bir taş duvar ve II. Dünya Savaşı dönemi Kızıl Ordu askeri üniforması giymiş bir askerin iki metrelik bronz heykelinden oluşmaktadır. Anıt, başlangıçta Tallinn'in merkezindeki Tõnismägi'de küçük bir parkta, Sovyet askerlerinin kalıntılarının bulunduğu küçük bir mezarlığın üzerinde yer alıyordu ve Nisan 1945'te yeniden gömüldü.

Nisan 2007'de Estonya hükûmeti, Bronz Asker'i ve mezardan çıkarılıp kimliklerinin tespit edilmesinin ardından Sovyet askerlerinin kalıntılarını Tallinn Savunma Kuvvetleri Mezarlığı'na taşıdı. Tüm kalıntılar oraya gömülmedi, çünkü yakınlarına onları alma şansı verildi ve bazı cenazeler, yakınlarının istekleri doğrultusunda eski Sovyetler Birliği'ndeki çeşitli yerlere yeniden gömüldü.

Anıtın simgelediği savaş olaylarının yorumlanması konusundaki siyasi görüş ayrılıkları, Estonya'nın II. Dünya Savaşı sonrası çok etnikli Rus göçmen topluluğu ile Estonlar ve Rusya ile Estonya arasında bir tartışmaya yol açmıştı. Yer değiştirmeyle ilgili anlaşmazlıklar, Tallinn'de iki gece süren isyanlar, Moskova'daki Estonya büyükelçiliğinin bir hafta boyunca kuşatılması ve Eston kuruluşlara yönelik siber saldırılarla doruğa ulaştı. Olaylar uluslararası alanda dikkat çekti ve çok sayıda siyasi tepkiye yol açtı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 360° QTVR fullscreen panoramas near Bronze Soldier Monument (9 May 2005; 9 May 2007)