Imperial Chemical Industries

**Imperial Chemical Industries** (**ICI**), eski bir  İngiliz kimya şirketi. Tarihinin büyük bir bölümünde Britanya'nın en büyük kimyasal üreticisiydi. Genel merkezi Londra'daki Millbank'teydi.

ICI, 1926 yılında İngiltere'nin önde gelen dört kimya şirketinin birleşmesi sonucu kuruldu. Başlangıçtan itibaren çeşitli kimyasallar, patlayıcılar, gübreler, böcek ilaçları, boyalar, demir dışı metaller ve boyaların üretimiyle ilgilendi; firma kısa sürede plastikler ve gıda bileşenleri, polimerler, elektronik malzemeler, kokular ve aromalar dahil olmak üzere çeşitli özel ürünlerle de ilgilenmeye başladı. İkinci Dünya Savaşı sırasında, ICI'nin yan kuruluşu ICI Nobel, İngiltere'nin savaş çabaları için mühimmat üretti; şirket ayrıca Tube Alloys kod adlı İngiltere'nin nükleer silah programında da yer aldı. 1940'lar ve 1950'ler boyunca ICI, ilaç sektöründeki faaliyetlerini büyük ölçüde genişletti; bu da 1957'de özel bir yan kuruluş olan ICI Pharmaceuticals'ın kurulmasıyla sonuçlandı.

1960 yılında, ICI'nin başkanlığına dışarıdan gelen ilk kişi Paul Chambers atandı. Chambers şirketi yeniden yapılandırdı, ancak rakip firma Courtaulds'un başarısız bir devralma girişimi sonrasında gözden düştü. 1968 ile 1971 yılları arasında Peter Allen, ICI'nin başkanlığını yaptı; bu süre zarfında Viyella satın alındı, Cleveland Potash Ltd. iştiraki kuruldu ve karlar düştü. 1970'lerdeki önemli hamleler arasında Amerikan rakibi Atlas Chemical Industries Inc.'in satın alınması ve Imperial Metal Industries'in elden çıkarılması yer aldı. 1980'lerin sonlarına doğru, Beatrice Chemical Division ve Glidden Coatings & Resins gibi kuruluşları satın almaya devam eden ICI, artan rekabet ve yükselen iç karmaşıklık nedeniyle, bölünme de dahil olmak üzere büyük yeniden yapılandırma planlarına yöneldi.

1990'larda ICI'de önemli değişiklikler meydana geldi, özellikle de 1991'de Hanson'ın (Heidelberg Materials UK) firmayı devralma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından; bu girişim, Britanya tarihindeki en büyük devralma olacaktı. Aynı yıl, ICI, BritAg ve Scottish Agricultural Industries'in tarım ve ticaret operasyonlarını Norsk Hydro'ya sattı; bir yıl sonra ise naylon işini DuPont'a devretti. 1993'te şirket, ilaç biyobilim alanındaki işlerini Zeneca olarak ayrıştırdı. 1997 yılında ICI'nin Avustralya'daki yan kuruluşu ICI Australia (Orica), 1 milyar sterlin karşılığında satıldı. 2008 yılında ICI, AkzoNobel tarafından 8 milyar sterline satın alındı; kısa bir süre sonra ICI'nin bazı bölümleri Henkel'e satılırken, kalan operasyonları AkzoNobel'in mevcut organizasyonu içine entegre edildi.

## Tesisleri

### Birleşik Krallık
* Billingham Üretim Tesisi (Stockton-on-Tees) ve Wilton (günümüz Redcar ve Cleveland bölgesinde): ICI, 1920'lerde gübre üretmek için Billingham tesisini kullanmış ve 1934'te burada plastik üretimine başlamıştır. II. Dünya Savaşı sırasında, patlayıcılar için sentetik amonyak olan "Synthonia"yı üretmiştir. Wilton AR-GE tesisi, plastik bölümünü desteklemek amacıyla araştırma-geliştirme ve kimya mühendisliği olanakları sağlamak için inşa edilmiştir. 1960'larda ICI Billingham Bölümü, ICI Heavy Organic Chemicals Division ve ICI Agricultural Division olarak ikiye ayrılmıştır. 1971'den 1988'e kadar ICI Fizik ve Radyoizotoplar Bölümü (daha sonra "Tracerco" olarak bilinir), Billingham fabrikasında küçük bir General Atomics TRIGA Mark I nükleer reaktörü işletmiş ve bu reaktörde, akış ve seviye ölçüm cihazları gibi ürünlerin üretiminde kullanılan radyoizotoplar üretilmiştir. 
*Blackley (Manchester) ve Huddersfield: ICI, bu tesisleri boya maddeleri üretmek için kullanmıştır.. Huddersfield, nitrobenzen ve nitrotoluen üretimi için Wilton ile bağlantılıydı. Huddersfield ayrıca böcek ilaçları üretmiştir. (Syngenta hâlâ Huddersfield'da böcek ilaçları üretmektedir.) 1980'lerden itibaren Proxel Biocide Huddersfield'da üretilmiştir. Katkı maddeleri de Huddersfield'da üretilmiştir. Huddersfield, Zeneca ve ardından AstraZeneca olmuştur; 2004'te Huddersfield'da Syngenta, Avecia, Arch ve Lubrizol, bir zamanlar tümü ICI'ye ait olan tesisleri işletmektedir. Yıllar boyunca diğer özel kimya iş kollarıyla birleştirilmiş ve Organics Division hâline gelmiştir. Daha sonra ICI Colours and Fine Chemicals ve ardından ICI Specialties olmuştur.
* Buxton (Derbyshire): ICI Lime Division, 1927'de Buxton Lime Firms denen şirketlerin satın alınmasıyla kurulmuştur. 1929'da Tunstead'te taş ocağı işletmeye başlamış ve burası Birleşik Krallık'ın en büyük kireçtaşı ocağı hâline gelmiştir. 1992'de ICI, Birleşik Krallık'taki Tarmac operasyonunun bir parçası olarak Lime Bölümü'nü Anglo American'a satmıştır.
* Runcorn (Cheshire): ICI, Runcorn bölgesinde bir dizi ayrı tesisi işletmiştir; bunlar arasında, ICI'nin klor ve sodyum hidroksit (kostik soda) ürettiği Castner-Kellner tesisi de bulunmaktadır.  Castner-Kellner tesisinin bitişiğinde, klor bazlı çeşitli kimyasalların üretildiği Rocksavage tesisi yer alıyordu; bunlar arasında klorometanlar, *Arklone* kuru temizleme sıvısı (Triklorotrifloroetan), Trikloroetilen ve *Arcton* serisi kloroflorokarbonlar bulunmaktadır. Aynı tesiste PVC üretimi ve hidrojen florür üretimi de yapılmaktaydı.
*Winnington ve Wallerscote (Northwich, Cheshire): ICI, burada sodyum karbonat ve sodyum bikarbonat (kabartma tozu) ile sodyum seskikarbonat gibi çeşitli yan ürünlerini üretmiştir. 1873'te girişimciler John Tomlinson Brunner ve Ludwig Mond tarafından inşa edilen Winnington tesisi, ayrıca eski Brunner, Mond & Co. Ltd. şirketinin merkezi olmuştur. Bu tesisteki laboratuvarlarda, 1933 yılında yüksek basınç reaksiyonları üzerine yapılan deneyler sırasında polietilen kazara keşfedilmiştir. Wallerscote, 1926'da inşa edilmiş ve yapımı Birinci Dünya Savaşı nedeniyle gecikmiş olup, dünyadaki tek bir ürüne (sodyum karbonat) adanmış en büyük fabrikalardan biri hâline gelmiştir.  Ancak sodyum karbonat üretiminin ICI için öneminin, boya ve plastik gibi daha yeni ürünlere göre azalması nedeniyle, 1984'te Wallerscote tesisi kapatılmış ve çoğunlukla yıkılmıştır. Polietilenin keşfedildiği laboratuvar satılmış ve bina, go-kart pisti ve paintball sahası gibi çeşitli işletmelere ev sahipliği yapmıştır. Winnington Tesisleri ise 1991'de yeni kurulan Brunner Mond şirketine devredilmiştir. Daha sonra 2006'da Hint merkezli Tata şirketine satılmış ve 2011'de Tata Chemicals Europe olarak yeniden markalanmıştır. Winnington tesisi Şubat 2014'te kapanmış; 2 Şubat'ta gerçekleşen son vardiya ile Northwich'teki bu tesiste 140 yıllık sodyum karbonat üretimi sona ermiştir.
*Ardeer (Stevenston, Ayrshire): ICI Nobel, bu tesisi dinamıt ve diğer patlayıcılar ile nitroselüloz bazlı ürünler üretmek için kullanmıştır. Bir süreliğine, tesiste naylon ve nitrik asit de üretilmiştir. Nobel Enterprises, 2002 yılında Inabata'ya satılmıştır.
*Penrhyndeudraeth (Gwynedd, Kuzey Galler): Cooke's Works, ICI'nin Nobel Patlayıcılar Şirketi bölümü kapsamında, tesis kapatılana kadar nitrogliserin bazlı patlayıcılar üretmiştir (1995).
* Slough (Berkshire): ICI boya bölümünün genel merkezi.
* Stowmarket: Beyaz ve krem rengi boyalar üreten tesis.
*Prudhoe: Hammerite boyaları üreten tesis.
* Birmingham: Gıda ve içecek kutuları için ambalaj kaplamaları üreten tesis.
* Welwyn Garden City (Hertfordshire): ICI plastik bölümünün 1990'ların başına kadar genel merkezi.

### Arjantin
ICI'ye bağlı bir yan kuruluş olan Duperial, 1928'den 1995'e kadar Arjantin'de faaliyet göstermiş ve 1995'te ICI adını almıştır. Santa Fe eyaletindeki San Lorenzo şehrinde kurulan bu kuruluş, Buenos Aires'te ticari ofisleri bulunan entegre bir üretim tesisine sahiptir. 2009'dan itibaren, Akzo Nobel Functional Chemicals S.A. şirket adı altında ISO sertifikalı sülfürik asit üretimi yapmaktadır.

## Kaynakça