Ali Rahbari

**Ali (Alexander) Rahbari** (d. 1948, Tahran), İranlı orkestra şefi ve besteci.

Avrupa'da uluslararası bir kariyer sürdüren Rahbari, dünyanın en ünlü opera salonlarında ve sahnelerinde 120'den fazla orkestrayı yönetmiş; 40'ı opera olmak üzere 250'den fazla CD kaydı gerçekleştirmiştir. İran'dan kaçarak dünyanın farklı ülkelerine yerleşmiş sanatçılardan oluşan İran Uluslararası Filarmoni Orkestrası'nın kurucusudur. Dünyada *Alexander Rahbari* adıyla tanınır. Sıklıkla Türkiye'ye gelerek devlet senfoni orkestralarını yönetir.

## Yaşamı
1948'de Tahran'da doğdu. Beş yaşında keman derslerine başladı ve 12 yaşında İran Şahı tarafından ABD'li ünlü keman virtüözü Yehudi Menuhin'e tanıtıldı. İran'daki müzik öğrenimini tamamladıktan sonra Viyana'da  öğrenim gördü; Gottfried von Einem, Hans Swarowsky ve Karl Österreicher'in öğrencisi oldu.

İran'a döndükten sonra 24 yaşında iken Tahran Müzik Konservatuvarı'nın müdürlüğüne atandı ve ülkesinin kültür yaşamında öncü rol oynadı. 1977'de ülkesinden ayrılıp Avrupa'ya göç etti.

Nürnberg Senfoni Orkestrası ile birlikte kapsamlı bir Pers sanat müziği antolojisi kaydetmesi için gelen teklif üzerine  dört uzun çalardan oluşan ve hemen çok satanlar listesine giren bir albüm seti hazırladı. Hemen ardından orkestra şefliği alanında önemli ödüller kazandı. 1977'de Fransa'nın Besançon kentinde düzenlenen Uluslararası Genç Orkestra Şefleri Yarışması'nda altın madalya ve ardından Cenevre Orkestra Şefleri Yarışması'nda  gümüş madalya kazandı.

Kayıtları ve kazandığı ödüller, ünlü şef Herbert von Karajan'ın dikkatini çekti ve onu 1979'da Berlin Filarmoni Orkestrası'nı yönetmek üzere davet etti.  Karajan ayrıca Rahbari'den 1980'de Salzburg Paskalya Festivali'nde asistanlığını yapmasını istedi. Bu parlak başarılarla başlayan uluslararası kariyeri boyunca dünyanın en ünlü opera salonlarında ve sahnelerinde 120'den fazla orkestrayı yönetti. Yönettiği orkestralar arasında NHK Tokyo, Roterdam Filarmoni, Stokholm Filarmoni, Berlin Senfoni, Yeni Zelanda Senfoni Orkestraları, Barselona Şehir Orkestrası, Prag Senfoni Orkestrası vardır.

1985 yılında Çek Filarmoni'nin Daimi Konuk Şefi oldu. Çek Filarmoni ile yaptığı çalışmalar sonucunda Dvorak Madalyası'na layık görüldü. 1985'ten itibaren Brüksel'deki Belçika Radyo ve Televizyon Orkestrası'nın (BRTN) de Baş Konuk Şefi oldu ve 1988-1996 arasında  bu kurumların Baş Müzik Direktörü olarak görev yaptı. Orkestrada çalıştığı süre boyunca standart orkestra repertuarının yanı sıra operalar, çağdaş müzik ve koro eserleri üzerine yaptığı kayıtlarla tanındı. 1994 yılında Belçika Besteciler Birliği tarafından Fuga Ödülü ile onurlandırıldı. 1996'da Virtuosi di Praga'nın Müzik Direktörü oldu.

Rahbari, 40'ı opera olmak üzere 250'den fazla CD kaydı gerçekleştirdi. 1992'de kendisi bir  kayıt şirketi kurdu. Bu şirket sayesinde birçok genç sanatçının uluslararası üne kavuşmasına yardımcı oldu. 1997'de farklı ülkelerden 60 İranlı müzisyeni Bregenz'de toplayan Rahbari, *İran Uluslararası Filarmoni Orkestrası*'nı kurdu. Bu orkestra ile oryantal öğeler içeren bazı eserleri kendi kayıt şirketiyle kaydetti.

2003'te İspanya'nın Malaga şehri tarafından Onur Ödülü'ne layık görüldü. Malaga Senfoni Orkestrası ile 2004 yılında çıktığı Almanya turnesi büyük başarı kazandı.

2005'te Tahran Senfoni Orkestrası'nın daimi şefi olarak İran'a davet edildi ve böylece 30 yıl aradan sonra ülkesine döndü. Tahran'daki Vahdet Salonu'nda Beethoven'ın Dokuzuncu Senfonisi'ni seslendirmesi ülkede son otuz yılın en büyük müzik olayı olarak görüldü.  İran'ı 2005 sonunda müzisyenlerin maaşı ile ilgili anlaşmazlıkla nedeniyle terk etti.

Sanatçı, şeflik kariyerinin yanı sıra bestelerine ağırlık verdi. Shakespeare’in 154 sonesini lied olarak bestelemiştir.  Annesi Hamdam Rahbari'ye ithaf ettiği "Annem İran" adlı  altı bölümlü senfonik şiir en önemli eserlerindendir. Rahbari bu eserin ilk seslendirilişini Nisan 2018'de Antalya Devlet Senfoni Orkestrası ve İranlı tenor Mohammad Motamedi ile birlikte Antalya Kültür Merkezi'ndeki Aspendos Salonu'nda gerçekleştirdi.

Şef olarak sıklıkla Türkiye'ye gelen Rahbari, İstanbul, İzmir, Ankara, Antalya Devlet Senfoni Orkestraları'nı yönetmiş, özellikle Antalya Devlet Senfoni Orkestrası ile çalışmıştır. Rahbari, 2015'te Cumhurbaşkanı Ruhani'nin davetiyle İran'a giderek yeniden Vahdet Salonu'nda Dokuzuncu Senfoni'yi yönetme imkanı buldu.

Rahbari, Temmuz 2022'den itibaren Petersburg'daki Mariinsky Tiyatrosu'nun daimi konuk şefi olarak atandı.

## Kaynakça