Kolonai

**Kolonai** (; ), antik Anadolu'nun Troas bölgesinin güneybatısında yer alan bir Antik Yunan şehriydi. Günümüzde Çanakkale ilinin Ezine ilçesine bağlı Alemşah köyünün 3,3&nbsp;km doğusunda, ***Beşiktepe*** adlı sahildeki bir tepede, güneyde Larisa ve kuzeyde Aleksandreia Troas'a yaklaşık eşit uzaklıkta olduğu tespit edilmiştir. Antik Yunancadaki adı, Doğu Akdeniz'de üzerlerinde tepeler bulunan burunlar için yaygın bir isim olan  (kolōnē), yani **"tepe, tümsek"** kelimesinin çoğul halidir. Troas'ın kuzeydoğusunda, Lampsakos'un yukarısındaki tepelerde yer alan Lampsacene Kolonai adlı yerleşimle karıştırılmamalıdır.

## Tarih
Çömlek buluntuları, Kolonai'nin tarih öncesi çağlarda iskan edildiğini göstermektedir, ancak bu yerleşim dönemi ile Yunan dönemi arasında bir devamlılık olup olmadığı bilinmemektedir. MÖ 7. yüzyıldan itibaren sit alanında Yunan seramik malzemeleri ortaya çıkmaya başlamıştır ve bu, yerleşimin bir Yunan kolonisi olarak kuruluşunu işaret etmektedir. Kolonaili Daës'in yazı yazdığı dönemde (muhtemelen MÖ 4. yüzyıl), Kolonai sakinleri, kendi yerleşimlerinin Aiol Yunanları tarafından kurulduğuna inanıyorlardı. Midilli'nin de etnik olarak Aiol olması ve Kolonai'nin, MÖ 427'deki Midilli isyanının sona ermesinden sonra Atina'nın Midilli'den aldığı Aktean şehirlerinden biri olduğu göz önüne alındığında, Kolonai'nin Midilli tarafından kurulduğu ve daha sonra Midilli'nin kontrolüne girdiği muhtemeldir. Coğrafyacı Strabon'a ait bozuk bir pasaj, bunun yerine Kolonai'nin Tenedos'un (Bozcaada) *peraiasına* (karşı kıyıdaki bölgesi) ait olduğunu öne sürse de, günümüzde el yazmalarının aslında Kolonai'nin Lesbos'un (Midilli) *peraiasına* ait olduğunu belirttiği konusunda bir fikir birliği mevcuttur.

Klasik Antik Çağ'dan kalma yazılı kaynaklarda **Kolonai**'ye yapılan atıflar oldukça nadirdir. Spartalı general Pausanias, MÖ 478'de Byzantium'dan (İstanbul) kaçarak Kolonai'ye sığınmış olabilir; ancak Thukididis'in bahsettiği yerin bu Kolonai mi yoksa **"Lampsacene" Kolonai** mi olduğu belirsizdir. MÖ 427'de Midilli kontrolünden çıktıktan sonra Delos Birliği'nin bir parçası haline gelmiştir ve MÖ 425/424 yıllarında, komşusu Larisa'nın aynı yıl ödediği 3 talente kıyasla, nispeten küçük bir miktar olan 1.000 drahmi vergi ödediği kaydedilmiştir.

MÖ 399'da **Kolonai**, yerel yönetici **Mania** tarafından zorla Pers İmparatorluğu'na yeniden dahil edildi, ancak ertesi yıl Spartalı general **Dercyllidas** tarafından tekrar özgürleştirildi. MÖ 4. yüzyıl boyunca şehir, ön yüzünde Athena başı tasviri olan sikkeler basıyordu. Klasik dönem boyunca komşusu Larisa ile ilişkisi belirsizdir, ancak yarı bağımlılık ilişkisi olduğu düşünülmektedir. MÖ yaklaşık 310'da Kolonai'nin Aleksandreia Troas ile sinoikismos'a (birleşmeye) dahil olduğu ve bu noktada yerleşimin terk edildiği varsayılmaktadır.

## Kolonaili Daës
Kolonai'nin yerel tarihçisi Daës (), Kolonai'den bilinen tek edebiyatçı figürdür. Yerel tarih yazarı olarak, en erken MÖ 5. yüzyılın sonlarına tarihlendirilebilir ve Kolonai vatandaşı olarak, kentin MÖ 310 civarında Aleksandreia Troas ile sinoikismos'a (birleşmeye) dahil olup terk edilmesinden önceki bir döneme ait olmalıdır. Bu nedenle en üretken döneminin muhtemelen MÖ 4. yüzyıl olduğu düşünülmektedir.

Augustus dönemi coğrafyacısı Strabon, Daës hakkında, Kolonai'nin tarihi üzerine olan eserinden kısa bir alıntı yaparak tek bilgi kaynağını sağlar: "*Kolonaili Daës, Apollo Killaios tapınağının ilk olarak Yunanistan'dan yelken açan Aioller tarafından Kolonai'de kurulduğunu söyler*".

Apollo Killaios kültü, güney Troas ve Midilli'ye özgü bir kült olup, ilk olarak Homeros'un *[[İlyada]]*'sında bahsedilmektedir. Tapınağın Aioller tarafından kurulduğuna dair bu atıf, hem MÖ 4. yüzyılda Kolonai sakinlerinin kendilerini etnik olarak Aiol kabul ettiğini hem de Daës'in eserinin kendi polislerinin (şehir devletlerinin) erken tarihiyle ilgili olduğunu göstermektedir. MÖ 4. yüzyıl Kolonai'sinin Aiol kimliği, sikkelerinin üzerindeki yazıtların *Aiol lehçesinde* yazılmış olmasıyla bağımsız olarak doğrulanmaktadır.

## Kiknos

Yunan mitolojisinde, Truva Savaşı sırasında Kolonai'nin kralı Kiknos idi. Truva Savaşları'nın ilk gününde Akhilleus tarafından öldürülmüştür. Bu hikâye, *[[İlyada]]*'da geçmez, ancak İlyada'dan biraz daha sonra, MÖ 7. yüzyılın ikinci yarısında bestelendiği düşünülen *[[Cypria]]* adlı eserde yer alır.

Kiknos, Pindaros'un iki ayrı eserinde geçmektedir, bu da MÖ 5. yüzyılın başlarında bu mitin oldukça yaygın olduğunu düşündürmektedir. MÖ 1. yüzyılın ortalarında yaşamış tarihçi Diodorus Siculus, Kiknos hakkında, Kolonai'den çok da uzak olmayan bir ada olan Tenedos (Bozcaada) sakinlerine atfettiği bir hikâye anlatmıştır. Bu hikâyede, Kiknos'un oğlu Tennes, Tenedos'u kurmuş ve adaya kendi adını vermiştir. Kolonai'nin efsanevi kralı ile Tenedos'un kuruluşu arasındaki benzer bir bağlantı, iki yüzyıl sonra seyahat yazarı Pausanias tarafından da kurulmuştur.

## Kaynakça

## Literatür

* E. Schwartz, ** IV (1901) sv Daës, col. 1982.
* L. Bürchner,  XI (1922) sv  (2), coll. 1100.
* J. M. Cook, *Troad* (Oxford, 1973) 216–21.
* R. Hodot, *Le Dialecte éolien d'Asie: la langue des yazıtlar, VIIe saC-IVe spC* (Paris, 1990).
* S. Hornblower, *Thucydides Üzerine Bir Yorum* Cilt 1 (Oxford, 1991).
* C. Carusi, *Küçük Asya'da Isole e Peree* (Pisa, 2003) 35–7.
* S. Mitchell, MH Hansen ve TH Nielsen (editörler), *Arkaik ve Klasik Polis Envanteri* (Oxford, 2004) no. 782'de 'Kolonai'.
* S. Radt, *Strabons Geographika: mit Übersetzung und Kommentar* Cilt. VII (Göttingen, 2008).