Kilim motifleri

Geleneksel kilimlerde her birinin birçok çeşidi olan pek çok motif kullanılmaktadır. Özellikle Anadolu'da köy kadınları, evlenmeden önce veya evlilik hayatları boyunca yaşamları için önemli olan temaları halılarına dokurlardı. Bazı motifler mutluluk ve çocuk gibi arzuları temsil ederken; diğerleri ise kurt  ve akrep gibi tehditlerden veya nazardan korunmak için kullanılırdı. Bu motifler kilimlerde desen olarak dokunduğunda sıklıkla birleştirilirdi. 20. yüzyılda aşiret ve köy kültürünün kaybolmasıyla birlikte kilim desenlerinin anlamları da silinmeye yüz tutmuştur.

Bu aşiret toplumlarında kadınlar hayatlarının farklı dönemlerinde kilim dokurlar, kendi koşullarına uygun temaları seçerler. Kullanılan motiflerden bazıları Anadolu'da ve Batı Asya'nın diğer bölgelerinde yaygındır, ancak desenler aşiretler ve köyler arasında bile farklılık gösterir. Kilim motifleri genellikle kişisel ve sosyal anlam ifade eder.

## Bağlam
Türk kilimi düz dokunmuş bir halı türüdür. Kilim adı Batı'da bazen cicim, palaz, soumak ve zili gibi tüm kilim türlerini, aslında tüylü halıların dışındaki her türlü kilim türünü kapsayacak şekilde kullanılsa da kilim adı tam anlamıyla belirli bir dokuma tekniğini ifade eder. Cicim, palaz, soumak ve zili, uzunlamasına çözgüler, çapraz atkılar ve sarma renkli iplikler olmak üzere üç grup iplik kullanılarak yapılır. Sarma iplikleri bu kilimlere ilave kalınlık ve dayanıklılık kazandırır. Kilim ise sadece çözgü ve atkı iplikleri kullanılarak düz dokunur. Kilim desenleri, renkli atkı ipliklerinin çözgü ipliği çiftlerinin etrafına ileri ve geri sarılmasıyla elde edilen örgünün tamamen düz bırakılmasıyla oluşturulur. Bu nedenle kilimlere düz dokuma halıları da denir.

Keskin bir desen oluşturmak için, dokumacılar genellikle her desen öğesini belirli bir iplikle bitirir, renkli atkı ipliklerini aynı çözgülerin etrafına sararak dar bir boşluk veya yarık bırakır. Bunlar, dekorasyonlarının canlılığı nedeniyle koleksiyoncular tarafından rağbet görür. Bu şekilde dokunan kilimlerdeki motifler biraz köşeli ve geometrik olmaya zorlanmıştır.

Aşiret toplumlarında kilim, kadınlar tarafından hayatlarının farklı dönemlerinde dokunurdu: evlenmeden önce, evliliğe hazırken; evliyken çocukları için; ve son olarak kendi cenazesi için camiye verilmek için. Kilimler bu nedenle aşiret ve köy kültürlerinde kişisel ve aile kullanımı için yapıldığından güçlü kişisel ve sosyal öneme sahipti. Dokuma motiflerinde mutluluk ya da üzüntü duyguları, umutlar ve korkular ifade edilmiştir. Bunların çoğu saç bandı, tarak, küpe, çeyiz sandığı, sürahi ve kanca gibi tanıdık ev ve kişisel nesneleri temsil eder.

## Anlam

Kilimlerde ifade edilen anlamlar, hem kullanılan tek tek motiflerden hem de bunların desen ve halının bütünü içindeki dizilişinden kaynaklanmaktadır. Anadolu'nun yanı sıra İran ve Kafkaslar gibi diğer bölgelerde de birkaç sembol yaygındır; diğerleri Anadolu ile sınırlıdır.

Özellikle yaygın olarak kullanılan bir motif Elibelinde motifidir. Anadolu'da ana tanrıçanın, çocuklu annenin, doğurganlığın ve bereketin sembolü olarak görülür. Diğer motifler, köy dokumacılarının ailelerinin sürülerini kurt ağzı veya kurt izi motifiyle  kurtlardan veya akrep motifiyle akreplerin sokmasından korunmaları isteklerini ifade eder. Ejder ve örümcek (bazen halı uzmanları tarafından yengeç veya kaplumbağa olarak da adlandırılır) gibi çeşitli koruyucu motifler, kancalı veya basamaklı bir sınırla aynı temel baklava şeklini paylaşır, bu da çoğu zaman onların ayırt edilmelerini zorlaştırır.

dokumacılar sevdiklerini nazardan korumak için bazı motifler kullanırlar., Nazar, *haç* motifiyle dörde parçalanabilir veya *Çengel,* *Nazarboncuğu* veya *[[muska]]* motifileriyle önlenebilir. Halı uzmanı Jon Thompson, halıya dokunan bu motiflerin sadece birer tema olma amacını taşımadığını düşünüyor: Dokumacı için bu aslında gerçek ve somut bir korumadır ve varlığıyla etrafındakileri korur. Onun deyimiyle kilim dokuyan köy ve aşiret kültüründeki insanlara göre, "kilimdeki motiflerin bir maddiliği vardır, diğer görünmeyen güçlerle etkileşime girebilecek bir güç alanı oluştururlar ve sadece sanatsal bir soyutlama değillerdir"

*Sandıklı* veya *Bereket* motifi gibi diğer motifler bereketi simgelerler. *Su Yolu* motifi de benzer şekilde bolluğu tam anlamıyla tasvir etmektedir. Bir aileyi veya sevgilileri birbirine bağlama arzusu, *Bukağı* motifiyle tasvir edilebilir. Benzer şekilde, bir *mezar taşı* motifi sadece ölümü değil, sevilenden ayrılmak yerine ölme arzusunu da ifade edebilir.  *Kuş* ve *Yıldız* gibi çeşitli motifler iyi şans ve mutluluk arzusunu temsil ederler. Yaşamın ileri dönemlerinde kullanılan motiflerden Hayat Ağacı ölümsüzlük arzusunu simgelemektedir. Hayat Ağacını temsil eden bitkilerin birçoğu aynı zamanda bereketin, doğurganlığın ve bereketin sembolü olarak da görülebilir. Böylece meyveleri çok tohumlu bir ağaç olan nar, çok çocuk sahibi olmayı arzulamaya delalet eder.

## Motifler
Tüm bu motiflerin görünümü dokumacıya göre oldukça farklılık gösterebilir. Renkler, boyutlar ve şekiller, belirli bir köy veya aşiretin zevkine ve geleneğine göre seçilebilir; ayrıca yukarıdaki fotoğraflarda da görüldüğü gibi motifler sıklıkla birleştirilir. Bu değişkenlik hakkında bir fikir vermek için tabloda birkaç alternatif form gösterilmektedir.

## Kaynakça