Pamela Jelimo

**Pamela Jelimo** (d. 5 Aralık 1989), 800 metre koşusunda uzmanlaşmış Kenyalı orta mesafe koşucusudur. 2008 Pekin Olimpiyatları'nda 800 metre finalini kazanarak altın madalya elde etmiş, bu başarısıyla Olimpiyat şampiyonluğu kazanan ilk Kenyalı kadın atlet olmuştur. Yarışı kazandığında henüz 18 yaşındaydı. Aynı yıl, Golden League Jackpot'unu kazanan ilk Kenyalı sporcu unvanını da elde etmiştir. Jelimo, 800 metre dünya gençler rekorunun yanı sıra, aynı mesafede Afrika rekorunun da sahibidir. Ayrıca, Kenya adına Olimpiyat altın madalyası kazanan en genç kadın sporculardan biridir.

## Erken yaşamı
Jelimo, Rift Valley Eyaleti'ndeki Nandi Bölgesi'ne bağlı Kiptomok köyünde doğdu. Annesi Esther Cheptoo Keter 200 ve 400 metre koşularında yetenekli bir atletti. Nandi kabilesinin gelenekleri gereği, ailenin en küçük kızı olduğu için evlenmesine izin verilmedi ve yaşlı ebeveynlerine bakmakla yükümlü tutuldu. Ancak, farklı erkeklerden çocuk sahibi olmasına izin veriliyordu. Bu nedenle Jelimo, üç erkek ve altı kız kardeşiyle birlikte annesi tarafından yetiştirildi. Jelimo atletizme 2003 yılında, 13 yaşındayken Kapsabet yakınlarındaki Kaptumo bölgesinde bulunan Koyo Lisesi'nde başladı. Kısa sürede yeteneklerini ortaya koyarak 100 metre, 200 metre, 400 metre, 800 metre, 400 metre engelli ve heptatlonda okul şampiyonalarında birincilikler elde etti. Lise öğretmeni Philip Ng'eno'ya göre, Jelimo'nun kız öğrenciler arasında gerçek bir rekabet ortamı bulamaması nedeniyle erkek öğrencilerle yarışması gerekmişti.

Jelimo'nun ailesi maddi zorluklar içindeydi ve onun ortaöğretim masraflarını karşılamakta güçlük çekiyordu. İki ağabeyi, eğitim masraflarını karşılayamadıkları için okulu bırakmak zorunda kalmıştı. Ancak Jelimo, öğrenimini sürdürmekte kararlıydı. Okul harçlarını ödeyebilmek için aileye ait ineklerin sütünü satarak para kazanmaya başladı; yaya olarak dik yokuşlardan geçerek Chemase pazarına süt taşırdı. Koyo Lisesi'nin müdürü Daniel Maru, onun atletik yeteneğini fark ederek kendisine eşofman ve koşu ayakkabısı temin etti. Böylece Jelimo, Kenya'da uzun mesafe koşucuları için kurulmuş elit atletizm merkezine katılma imkânı buldu. 2004 yılına gelindiğinde, 400 metre branşında bölge şampiyonalarına katılacak seviyeye ulaşmıştı. Maru, desteğini bununla da sınırlı tutmayarak okul ücretlerinin bir yılını ödeyememiş olmasına rağmen Jelimo'nun mezun olmasına izin verdi. Annesi, kızının sınavlara girebilmesi için ailenin son ineğini satmak zorunda kaldı. Tüm maddi sıkıntılara rağmen, ailesi eğitim hayatı boyunca Jelimo'nun arkasında durdu.

Jelimo, Haziran 2007'de düzenlenen Kenya Şampiyonası'nda 400 metre yarışını 55.82 saniyelik derecesiyle beşinci sırada tamamladı. Sezon boyunca performansını giderek geliştirdi; Afrika Gençler Şampiyonası'nda 400 metrede altın madalya kazanarak 54.93 saniyelik derecesiyle birinciliğe ulaştı. Aynı yıl 200 metrede 24.68 saniye koşarak Kenya gençler ulusal rekorunu da kırdı. Bu başarılarından memnun olsa da, antrenörü Zaid Kipkemboi Aziz, asıl potansiyelinin daha uzun mesafelerde olduğunu belirterek onu 800 metreye yönlendirdi. Jelimo bu dönemde Kenya polis teşkilatında çalışmaya başladı ve antrenmanlarını o sırada ülkenin en iyi 800 metre koşucularından biri olan Janeth Jepkosgei ile birlikte sürdürdü.

Jelimo, 800 metre mesafedeki ilk yarışını 19 Nisan 2008 tarihinde, Afrika Şampiyonası için düzenlenen Kenya seçmelerinde koştu ve 2:01.02'lik derecesiyle dikkat çekti. Atletizm kariyerinde hızlı bir yükseliş yaşamasına rağmen, aynı dönemde Embu Polis Karakolu'nda polis memuru olarak çalışmaya devam etti. Aylık maaşı yaklaşık 11.000 Kenya şiliniydi (yaklaşık 100 avro).

## 2008 Olimpiyat Altını
Jelimo, 2008 yılında henüz 18 yaşındayken katıldığı Afrika Atletizm Şampiyonası'nda büyük çıkışını yaptı. 800 metreyi 1:58.70 sürede tamamlayarak Kenya gençler rekorunu kırdı. Ardından, 25 Mayıs 2008'de Hengelo Grand Prix'sinde 800 metreyi 1:55.76 ile koşarak yeni bir dünya gençler rekoruna imza attı. Önceki rekor, 1993 yılında Çinli atlet Yuan Wang tarafından 1:57.18 ile kırılmıştı. Bu derecesiyle aynı zamanda Janeth Jepkosgei'ye ait olan Kenya rekorunu da (2007'de 1:56.04) geçmiş oldu. 1 Haziran 2008'de Berlin'de düzenlenen ISTAF Golden League yarışında ise 800 metreyi 1:54.99 ile koşarak Afrika rekorunu kırdı. Bu alandaki önceki rekor, 1994 yılında Mozambikli atlet Maria Mutola tarafından 1:55.19 ile belirlenmişti.

18 Temmuz 2008'de Paris’teki yarışta 800 metreyi 1:54.97’ye koşarak kendi rekorunu biraz daha geliştirdi. Bu, ÅF Golden League’deki art arda dördüncü galibiyetiydi ve Blanka Vlašić ile birlikte sadece iki atletin Jackpot kazanma şansını sürdürdüğü bir konuma taşıdı. 18 Ağustos 2008’de ise Pekin Olimpiyatları 800 metre finalini 1:54.87’lik derecesiyle kazanarak olimpiyat rekoru kırdı ve Olimpiyatlarda altın madalya kazanan ilk Kenyalı kadın atlet oldu.

Jelimo, 29 Ağustos 2008’de Zürih’teki Weltklasse Golden League yarışında 1:54.01 koşarak hem birinci oldu hem de kişisel en iyi derecesini kırdı. Bu süre, tarihte yalnızca Nadezhda Olizarenko ve Jarmila Kratochvílová’dan (mevcut dünya rekoru sahibi) daha yavaştı; böylece Jelimo’nun derecesi tüm zamanların üçüncü en hızlısı olarak kayıtlara geçti. Brüksel’deki Memorial van Damme yarışında, ÅF Golden League’in final etabında da 800 metreyi 1:55.16 ile birincilikle tamamlayan Jelimo, altı Golden League müsabakasının tamamında aynı disiplinde birincilik elde eden tek sporcu oldu. Böylece yarışmanın 1.000.000 dolarlık jackpot ödülünün peşin sahibi oldu; diğer potansiyel aday Blanka Vlašić son etabı kazanamayınca bu büyük ikramiyeyi Jelimo tek başına aldı. Bu başarı, onu Golden League jackpot’unu kazanan ilk Kenyalı atlet yaptı.

Jelimo, 2008 sezonunu IAAF Dünya Atletizm Finali’nde 800 metreyi kazanarak tamamladı ve bu zaferle yenilgisiz ünvanını perçinledi. Yarışın hemen ardından ülkesine dönen atlet, Pekin seçmelerinden beri ilk kez Kenya’ya ayak bastığında büyük bir coşku ve törenle karşılandı. 18 Eylül 2008’de Kapsabet kasabasında, kendisine duyulan saygı ve takdiri simgelemek üzere bir caddeye “Pamela Jelimo Caddesi” adı verildi.

Aynı yıl, IAAF Yılın Atleti kadınlar kategorisinde Yelena İsinbayeva ve Tirunesh Dibaba ile birlikte kısa listeye alındı; ödül ise İsinbayeva'ya gitti. Bununla birlikte Jelimo, “Yılın Çaylağı” unvanını ve Kenya'da 2008 Yılın Spor Kadını ödülünü kazandı.

Jelimo, Nisan 2008'de Athletics Kenya'nın Kakamega'daki organizasyonunda 200 ve 1500 metrelik antrenman koşularıyla yarış hazırlıklarına başladı. 23 Mayıs'ta Fas'ın Rabat kentindeki Meeting International Mohammed VI'de yılın ilk 800 metrelik yarışına çıktı ve 2:02,46 ile altıncı sırada kaldı; bu, kariyerindeki ilk 800 m kaybı oldu. İki hafta sonra Oregon'ın Eugene kentindeki Prefontaine Classic'te son sırayı alması, performansını yeniden gözden geçirmesine yol açtı. Yaklaşık bir ay süren yoğun hazırlığın ardından formunu toparlayarak 18 Temmuz'da Heusden-Zolder yarışını 1:59,59'luk süresiyle kazanarak piste güçlü bir geri dönüş yaptı.

2009 Dünya Şampiyonası'nda yarı finale kalmasına rağmen yarışı tamamlayamadı.

Nisan 2010'da Nakuru'daki Athletics Kenya organizasyonunda 800 metreyi kazanarak pistlere dönüş yaptı. Aynı yıl Şanghay’daki Diamond League etabında 8. sırada yer aldı ve Nairobi’de düzenlenen 2010 Afrika Şampiyonası’na katılma hakkı elde edemedi.

2011 Prefontaine Classic’te 800 metreyi 2:09.12 ile bitirerek sonuncu sırada kaldı; IAAF kayıtlarına göre bu, o yılki en iyi derecesiydi.

## 2012 geri dönüşü
Jelimo, 2012 sezonuna Fransa’nın Liévin kentinde düzenlenen bir salon yarışmasında, Faslı Malika Akkaoui’nin ardından ikinci olarak başladı. Sezonun devamında İstanbul’da yapılan 2012 Dünya Salon Şampiyonası’nda 800 metre finalini 1:58.83’lük derecesiyle kazanarak altın madalya elde etti. Bu yarışta, Ukraynalı Nataliia Lupu’yu yaklaşık bir saniye farkla geride bıraktı.

Açık hava sezonuna 2012 Doha Diamond League etabında başladı ve 1:56.94’lük derecesiyle yarışma rekoru kırarak birinci oldu. Golden Gala’da ise Etiyopyalı Fantu Magiso’nun ardından ikinci sırada yer aldı. Kenya Olimpiyat seçmelerini kazanarak Londra 2012’ye katılma hakkı elde etti. Sezonun ilerleyen bölümünde, KBC Night of Athletics yarışmasında 1:56.76 koşarak yılın en iyi derecesini kaydetti.

Jelimo, 2012 Londra Olimpiyatları’nda 800 metre finalini dördüncü sırada tamamladı. Ancak Kasım 2015’te Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA), yarışta birinci ve üçüncü sırayı alan iki Rus atletin doping kurallarını ihlal ettiğini belirterek ömür boyu men edilmelerini tavsiye etti. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), önce Mariya Savinova’yı diskalifiye etti. 2024 yılında ise üçüncü olan diğer Rus atletin de diskalifiye edilmesinin ardından, sıralamalar güncellendi ve Jelimo geriye dönük olarak gümüş madalya ile ödüllendirildi.

## Özel hayatı
Jelimo'nun özel hayatı büyük ölçüde kamuoyundan uzak kalmıştır. Ancak 2007 yılının sonlarında başka bir atletle yakın bir ilişki yaşadığı bilinmektedir. Bu ilişki Aralık 2008’e kadar kamuoyuna açıklanmamıştır.

## Başarıları

### Kişisel rekorları

### Yarış kayıtları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*