Macar folklorunda Şamanistik kalıntılar

**Macar şamanizmi,** Macar halk masallarının, şarkılarının, dilinin, karşılaştırmalı kültürlerinin ve tarihi kaynaklarının etnografik verilerini analiz etmek ve araştırmak için tasarlanmış etnolojideki karşılaştırmalı yöntemlerle keşfedilir.

## Araştırma
Cadı davaları dosyaları üzerinde yapılan araştırmalar, Macar folklorunun bazı özelliklerinin, derin geçmişten gelen şaman inançlarının kalıntıları olduğunu veya muhtemelen Macarların Panoniyen Havzası'na gitmeden önce birlikte yaşadığı Türk halklarından ödünç alındığını ortaya koyuyor. Bir ihtimale göre sonrasındaki Doğu temasının (Kuman göçü) etkisidir.

Bu geçen kültür yapıları kısmen gelenek ve inançların bazı özellikleri tarafından parçalar halinde korunmuştur. Örneğin;

* Bazı geleneklere eşlik eden bazı türkülerden kaçınılması,
* Halk masallarındaki belirli motifler, örneğin göğe uzanan ağaç birkaç merkezi Avrasya halkı arasında özel bir inançtı. Dünya ağacı kavramıyla bazı benzerlikleri vardı, ama aynı zamanda şaman ağacıyla da ilgiliydi.

## Özellikler
Diğer halklar arasında şamanların üstlendiği rollere benzer roller üstlenen insanlar da vardı: falcılık, hava durumu büyüsü, kayıp nesneleri bulma yeteneği gibi. Bu insanlar şamanizmle ilintilidir (şaman olmayan kültürlerdeki şarlatanların aksine). Çünkü bunların birçok şamanınkine benzer deneyimler yaşadığı kaydedilmiştir. Bunlar arasında fazla miktarda kemik veya diş gibi fiziksel anomalilerle doğmak, mitolojik bir varlık tarafından parçalanma ve sorasında artan yeteneklerle iyileşme veya diğer şamanlar veya varlıklarla mücadele etmek gibi durumlar vardır.

İlgili özellikler Sibirya'daki çeşitli şamanizm örneklerinde görülebilir. Macar dili Ural ailesine ait olduğundan, Ural dillerini konuşan diğer halklar arasında da onları bulmayı bekleyebiliriz. Bazıları modern zamanlara kadar şamanizmi sürdürdü. Nganasan halkının izole konumu, şamanizmin 20. yüzyılın başlarında bile aralarında yaşayan bir olgu olmasını mümkün kıldı. Son kayda değer Nganasan şamanının seansları 1970'lerde filme kaydedildi.

Proto-Uralik halkların orijinal konumu (ve kapsamı) tartışılıyor. Çeşitli bilimlerin ortak sonuçları, bu bölgenin Orta Ural Dağları'nın kuzeyinde ve Ob Nehri'nin alt ve orta kısımlarında olduğunu ileri sürüyor. Bu yaklaşım, ekolojik, yani fitocoğrafik ve paleobotanik (palinolojik dahil) verileri dilsel ( ve karşılaştırmalı) değerlendirmelerle birleştirdi.: Sibirya ve Doğu Avrupa'daki (zamanla değişen) çeşitli ağaç türlerinin dağılımı, çeşitli Ural dillerindeki ilgili ağaç adları arasındaki benzerlikler ortaya kondu.

## Eserler
Bazı eserler, çevrimiçi olarak görülebilir. Mevcut resimleri ve açıklamaları takip edin:

* Bir tepenin üzerinde duran ve gökyüzüne ulaşan ağaç, sol üst kısmında gök cismi ve hem alt hem de üst katlarında sığırlar var. , görüntüde şamanik bir merdiven tespit etti. Hajdú-Bihar ilçesinin Biharnagybajom köyünde toplanan boynuz tuzluk dekorasyonu. Esere ilişkin şekil (ilgili diğer şekillerle birlikte) Szűcs Sándor etnografı tarafından çizilmiştir. Çevrimiçi görülebilir.
* İki *táltos* insanının savaşı (her ikisi de boğa kılığında). Sárrét'te toplanan mısır tuzluğu üzerindeki dekorasyon. Eser, etnograf Szűcs Sándor tarafından çizilmiştir. Çevrimiçi görülbilir. Başka bir resim, siyah beyaz boğalar gibi dövüşen táltos insanlarını tasvir ediyor ve bunlardan birine bir adam yardım ediyor. Dudás Juló,  tarafından çizilmiş. Çevrimiçi izlenememektedir.

## Ruh dualizmi
Ruh düalizmi çeşitli kültürlerde birçok varyasyonda gözlemlenebilir: İnsanların birden fazla ruha sahip olduğuna inanılır. Örnekler birkaç Kuzey Avrasya kültüründe ve bazı Eskimo gruplarında    ve Macarlarda bulunabilir. Pek çok örnekten bazıları iki ruhu birbirinden ayırır: bedensel işlevleri sürdürmek için bir beden ruhu ve (yaşam sırasında bile) bedeni terk edebilen özgür bir ruh. Bu tema kültürler arasında büyük farklılıklar gösterir.

Bazı kültürlerde şamanik kavramlarla ilişkilendirilebilir. Bazı Inuit gruplarının şaman inanışlarında şamanın yardımcı ruhlarla birlikte uzak yerlere yaptığı "ruh yolculuğu" bu tür ruh kavramlarıyla anlatılmaktadır. Şamanın bedenini terk eden özgür ruhudur. Bir açıklamaya göre, şamanın özgür ruhunun bu geçici yokluğunda  şamanın bedeni yardımcı ruhlardan biri tarafından korunur. Ayrıca bir efsanede bir ruhu anlatırken bu motif yer alır. Şamanın özgür ruhu ve yardımcı ruhları tarafından gerçekleştirilen yolculuk tasvir edilmektedir.

Belirtildiği gibi Macarlar arasında da benzer durumlar gözlenmiştiri. Beden ruhu, *lélek* nefes almayla ilgiliydi (etimolojiyle gösterilmiştir). , ölülerin dolaşan ruhuyla akrabaydı. Onun korkulan doğası, lanet ifadelerinde de görüldüğü gibi görülebilir: “Vigyen el az íz!” (= “gölge ruh seni alır!”). Bu lanet günümüzde çoğu insan tarafından bilinmediği gibi (bu anlamdaki) "íz" kelimesi de bilinmiyor veya anlamı unutulmuş bir arkaizm olarak hissediliyor.

## Ayrıca bakınız

* Taltos
* Macar mitolojisi

## Okuma

*  Başlık anlamı: "Gökyüzündeki ölüm toprakları"; Kitap başlık anlamı: *Eskimo hikayeleri*; Başlık anlamı: “Dünya Literatüründen Hikayeler”.
*  Başlık anlamı: *Ural halkı. Dille Bağlantılı Kültür ve Gelenekler*; bölüm anlamı “Karpat Havzasına Girdikleri Dönemde Macarlar ve Kadim İnançları”.
*  Bölüm anlamı: *Macar Folklorunda Şaman İnançlarının Kalıntıları*.
*  Hungarian translation of the original: Vie et coutumes des Esquimaux Caribous, Libraire Payot Lausanne, 1944. Caribou Eskimo ve Padlermiut gruplarının hayatını anlatıyor.
*  Başlık anlamı: *Uralik Halklar. Dil akrabalarımızın kültür ve gelenekleri*; bölüm "İlişkinin dilsel arka planı" anlamına geliyor.
*  The title means: “Ural halkı. Dille Bağlantılı Kültür ve Gelenekler”; bölüm anlamı “Ural halklarının inanç sistemi ve Şamanizm”.
*  Bölüm anlamı: “Şamanlar, ruhlar ve sembollaer”.
*  Başlığı “Avrasya'daki Şamanlar” anlamına gelen kitap, Macarca yazılmış ancak Almanca, Estonca ve Fince olarak da yayınlanıyor. Kitabın kısa bir açıklamasını içeren yayıncının sitesi (Macarca)
* 
*  Bölümün çevirisi: "Eski evlerimiz ve gezintilerimiz", başlığın çevirisi: *Finno-Ugor rehberi*.
* 
* 
*  Kitabın başlığı şu anlama geliyor: "Sibirya'daki dilsel akrabalarımızın inanç sistemleri".

## Konuyla ilgili yayınlar

* Ildikó Boldizsár. "Shamanic Elements in Hungarian Folk Tales – An Excerpt from Fairy Tale Therapy". Dergi: *Hungarian Review* IV/2013, n. 06, pp.&nbsp;92–101.
* Fazekas, Jenö (1967). “Hungarian Shamanism, Material and History of Research”. Dergi: *Scripta Instituti Donneriani Aboensis* 1 (August): 97-119. Hungarian shamanism, material and history of research.
* Hoppál, Mihály. “Shamanism and the Belief System of the Ancient Hungarians”. Dergi: *Ethnographica et folkloristica carpathica* 11 (1999): 58-68.
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

*  See also homepage of author with other publications.

Terebess Ázsia E-Tár:

* Bartha Júlia: Kunság népi kultúrájának keleti elemei
* Lux Éva: Sámándobok ve çok güzel bir şey

Magyar Néprajz:

* Magyar Néprajz, bölüm “Természetfeletti képességű emberek – tudósok és közetítők” (doğaüstü yeteneklere sahip insanlar – kurnaz insanlar ve arabulucular)
* Magyar Néprajz, “Világkép” bölümü (dünya görüşü)
* Magyar Néprajz, rakamların listesi

:

* 
* 

## Kaynakça