Better Man (film)

**Better Man**, yönetmenliğini Michael Gracey'nin üstlendiği, senaryosunu Gracey, Simon Gleeson ve Oliver Cole'un kaleme aldığı, 2024 yapımı bir biyografik müzikal fantastik filmdir. Film, İngiliz pop ikonu Robbie Williams'ın hayatını ve kariyerini, onun Take That grubuyla başlayan hızlı yükselişinden solo kariyerindeki uluslararası başarılara, madde bağımlılığı ve ruh sağlığı sorunlarıyla olan çetin mücadelesine ve nihayetinde kişisel kurtuluşuna uzanan çalkantılı yolculuğunu konu almaktadır. Filmin en dikkat çekici ve sanatsal açıdan en cesur tercihi, yetişkin Robbie Williams'ın, onun kendi sesi ve performansıyla hayat bulan, fotogerçekçi bir bilgisayar üretimli (CGI) şempanze olarak tasvir edilmesidir. Bu metaforik anlatım, Williams'ın kamuoyundaki "arsız maymun" imajını ve şöhretin getirdiği yabancılaşma hissini somutlaştırmayı amaçlamaktadır.

Filmin oyuncu kadrosunda, Williams'ın gençliğini canlandıran Jonno Davies'in yanı sıra, ebeveynleri rollerinde Steve Pemberton ve Alison Steadman, menajeri Nigel Martin-Smith rolünde Damon Herriman ve eşi Ayda Field'ı temsilen Kate Mulvany yer almaktadır. Take That grubunun diğer üyelerini ise Jake Simmance, Liam Head, Jesse Hyde ve Chase Vollenweider canlandırmaktadır.

*Better Man*, dünya prömiyerini 5 Eylül 2024'te Telluride Film Festivali'nde yaptıktan sonra Toronto Uluslararası Film Festivali gibi prestijli etkinliklerde gösterime girmiş ve eleştirmenlerden genellikle olumlu yorumlar almıştır. Eleştirmenler, filmin geleneksel biyografik film kalıplarını yıkan cesur anlatımını, görsel zenginliğini ve duygusal derinliğini övmüşlerdir. Ancak, filmin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki gişe performansı, Williams'ın bu pazardaki sınırlı tanınırlığı ve filmin alışılmadık konsepti nedeniyle ticari beklentilerin önemli ölçüde altında kalmıştır. Film, Avustralya Sinema ve Televizyon Sanatları Akademisi Ödülleri'nde En İyi Film de dahil olmak üzere birçok ödül kazanmış ve Altın Küre ile Akademi Ödülleri'nde çeşitli dallarda adaylıklar elde etmiştir.

## Konu
*Better Man*, lineer bir anlatıdan ziyade, Robbie Williams'ın anılarının, halüsinasyonlarının ve sahne performanslarının iç içe geçtiği, parçalı ve metaforik bir yapıya sahiptir. Film, Williams'ın hayatının farklı dönemlerindeki "daha iyi bir adam" olma arayışını, onun içsel ve dışsal çatışmaları üzerinden ele alır. Anlatının merkezinde, şöhretin zirvesindeki yetişkin Robbie'nin, geçmişiyle yüzleşen ve hayatının anlamını sorgulayan, CGI ile yaratılmış bir şempanze olarak tasviri yer alır. Bu şempanze, kariyerinin en karanlık anlarında, genç ve idealist haliyle (Jonno Davies tarafından canlandırılan) diyalog kurar. Bu içsel konuşmalar, filmin anlatı motorunu oluşturur ve Williams'ın pişmanlıklarını, korkularını ve umutlarını izleyiciye aktarır.

Film, Williams'ın Stoke-on-Trent'teki mütevazı başlangıcından, 1990'ların başında bir pop fenomeni haline gelen Take That grubuna katılmasına kadar olan süreci canlı bir şekilde resmeder. Grubun baş döndürücü başarısı, sahne arkasındaki gerilimler, Williams'ın yaratıcı farklılıklar ve kişisel özgürlük arayışıyla gruptan ayrılışı, filmin ilk perdesinin temel dinamiklerini oluşturur.

Solo kariyerine geçişiyle birlikte Williams, "Angels", "Let Me Entertain You" ve "Rock DJ" gibi hitlerle küresel bir süperstar haline gelir. Film, bu başarıyı görkemli müzikal sekanslarla kutlarken, aynı zamanda şöhretin karanlık yüzünü de gözler önüne serer: medyanın acımasız baskısı, madde bağımlılığı, anksiyete ve depresyon ile olan uzun soluklu mücadelesi. Yönetmen Gracey, bu zorlu dönemleri, bazen gerçeküstü, bazen de rahatsız edici görsel metaforlarla anlatır. Örneğin, Williams'ın "Rock DJ" klibinde kendi derisini soyması, filmde şöhretin onu nasıl tükettiğinin güçlü bir alegorisi olarak yeniden yorumlanır.

Filmin anlatısı, sadece Williams'ın düşüşünü değil, aynı zamanda yeniden doğuşunu da işler. Gelecekteki eşi Ayda Field ile tanışması, babalığı ve iç huzuru bulma çabası, hikâyenin duygusal çekirdeğini oluşturur. Film, Williams'ın kusurlu, karmaşık ama nihayetinde insani bir figür olarak portresini çizerken, sanatçının kırılganlığı ve dayanıklılığı arasındaki dengeyi kurmaya çalışır. Şempanze metaforu, bu ikilemin görsel bir temsili olarak işlev görür: bir yanda şov dünyasının "hayvanı", diğer yanda ise sevgi ve kabullenme arayan bir ruh.

## Oyuncu kadrosu
* **[[Jonno Davies]]**, genç Robbie Williams rolünde
* **[[Robbie Williams]]**, şempanze Robbie'nin sesi ve hareket yakalaması
* **Steve Pemberton**, Peter Williams (Robbie'nin babası) rolünde
* **Alison Steadman**, Betty Williams (Robbie'nin annesi) rolünde
* **Damon Herriman**, Nigel Martin-Smith (Take That'in menajeri) rolünde
* **Kate Mulvany**, Janet Williams (Robbie'nin kız kardeşi) rolünde
* **Jake Simmance**, Gary Barlow rolünde
* **Liam Head**, Howard Donald rolünde
* **Jesse Hyde**, Mark Owen rolünde
* **Chase Vollenweider**, Jason Orange rolünde
* **Gael García Bernal**, Robbie'nin eski menajeri rolünde (küçük bir rolde)
* **Jamie Demetriou**, bir plak şirketi yöneticisi rolünde

## Yapım

### Geliştirme ve senaryo
*Better Man*'in fikri, yönetmen Michael Gracey'nin Robbie Williams ile yaklaşık on yıl önce, Williams'ın hayatı hakkında bir belgesel çekme niyetiyle bir araya gelmesiyle ortaya çıktı. Ancak Gracey, Williams ile yaptığı derinlemesine ve saatler süren sohbetler sırasında, geleneksel bir biyografik filmin, sanatçının karmaşık iç dünyasını ve şöhretle olan çalkantılı ilişkisini yansıtmakta yetersiz kalacağını fark etti. Williams, bu görüşmelerde kendisini sık sık "arsız bir maymun" olarak tanımlıyor ve şöhretin onu nasıl "insanlıktan çıkardığını" ve bir kafese hapsettiğini anlatıyordu. Bu metafor, Gracey için filmin anahtar konsepti haline geldi. Gracey, Williams'ın bu kendini algılayış biçimini görsel bir dile tercüme ederek, onu CGI bir şempanze olarak tasvir etmenin, hikayenin hem trajik hem de komik tonunu yakalamak için en dürüst ve yaratıcı yol olduğuna karar verdi.

Bu radikal konsept, projenin finansman bulmasını zorlaştırdı. Fikir, Şubat 2021'de Avrupa Film Pazarı'nda (EFM) sunulduğunda büyük bir ilgiyle karşılansa da, stüdyolar, ana karakteri bir CGI maymun olan yüksek bütçeli bir müzikal biyografiye yatırım yapma konusunda tereddütlüydü. Proje, sonunda Avustralyalı yapımcıların ve uluslararası finansman kaynaklarının desteğiyle hayata geçirilebildi. Senaryo, Gracey, Simon Gleeson ve Oliver Cole tarafından, Williams'ın kişisel anlatılarına sadık kalarak, ancak bu anlatıları fantastik bir müzikal çerçevesi içinde yeniden kurgulayarak yazıldı.

### Çekimler
Filmin ana çekimleri, Avustralya'nın Melbourne kentindeki Docklands Stüdyoları'nda gerçekleştirildi. Avustralya hükümetinin ve Victoria eyaletinin sağladığı vergi teşvikleri, 106 milyon A$'lık bütçeye sahip bu büyük prodüksiyonun burada yapılmasında kilit rol oynadı. Çekimler 2 Mayıs 2022'de başladı ve stüdyo setlerinin yanı sıra Melbourne'un çeşitli mekanlarında devam etti.

Filmin en zorlu ve iddialı sahnelerinden biri, Williams'ın "Rock DJ" şarkısının video klibinin yeniden canlandırıldığı Regent Caddesi sahnesiydi. Bu sahne için, 500'den fazla figüran, karmaşık koreografiler ve CGI maymununun canlı aksiyonla entegrasyonu gerekti. Çekimler Londra'da planlanmıştı ancak Kraliçe II. Elizabeth'in ölümü, planları neredeyse tamamen iptal etme noktasına getirdi. Ekip, Londra'nın ünlü Noel ışıkları yakılmadan hemen önce, kısıtlı bir zaman diliminde çekimleri tamamlamayı başardı. Bu süreç, hem lojistik hem de duygusal olarak büyük bir meydan okuma olarak tanımlandı. Filmde ayrıca Sırbistan'da gerçekleştirilen bazı çekimler de bulunmaktadır.

### Görsel efektler ve animasyon

*Better Man*'in görsel omurgasını oluşturan CGI şempanze karakteri, Yeni Zelanda merkezli, Oscar ödüllü görsel efekt şirketi Wētā FX tarafından yaratıldı. Şirket, daha önce *[[Maymunlar Cehennemi (film serisi)|Maymunlar Cehennemi]]* serisindeki çalışmalarıyla bu alandaki uzmanlığını kanıtlamıştı. Robbie Williams, karakterin performansını yakalamak için özel bir stüdyoda, vücuduna ve yüzüne yerleştirilen sensörlerle donatılmış bir performans yakalama (*motion capture*) giysisi giydi. Bu teknoloji, Williams'ın tüm jestlerini, mimiklerini ve sahne performanslarındaki enerjisini dijital ortama aktarmayı sağladı.

Animasyon süpervizörü Dave Clayton ve VFX süpervizörü Luke Millar liderliğindeki ekip için en büyük zorluk, fotogerçekçi bir şempanze yaratırken, aynı zamanda Williams'ın kendine özgü kişiliğini ve duygusal yelpazesini bu karaktere yansıtmaktı. Ekip, şempanzenin sadece bir hayvan gibi değil, aynı zamanda Williams'ın kırılganlığını, özgüvenini ve "arsız" mizah anlayışını taşıyan bir varlık olarak görünmesi için aylarca çalıştı. Canlı aksiyon sahneleriyle CGI karakterin entegrasyonu, özellikle karmaşık müzikal numaralarda ve kalabalık sahnelerde, büyük bir teknik ustalık gerektirdi.

## Müzik

### Film müzikleri
Filmin müzikleri, Türk besteci Batu Sener tarafından bestelendi. Sener'in orijinal besteleri, filmin dramatik ve fantastik yapısını desteklerken, filmin ana müzikal direğini Robbie Williams'ın kendi diskografisi oluşturmaktadır. Williams, film için en bilinen hitlerini ("Angels", "Let Me Entertain You", "Rock DJ", "Feel" vb.) yeniden kaydetti. Bu yeni kayıtlar, hem Williams'ın bugünkü vokal olgunluğunu yansıtmakta hem de filmin anlatısal bağlamına uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Williams'ın şarkı söyleme sahnelerinde hem kendi sesi hem de gençliğini canlandıran Jonno Davies'in sesi kullanılarak bir ses sürekliliği sağlanmıştır.

### Liste performansı
*Better Man (Original Motion Picture Soundtrack)* adıyla yayımlanan film müziği albümü, birçok ülkede ticari başarı elde etti. Albüm, Birleşik Krallık'ta hem genel albüm listesinde hem de film müziği albümleri listesinde üst sıralara yerleşti. Ayrıca, Avustralya, Avusturya, Belçika, Almanya, Yunanistan, İrlanda ve İsviçre gibi ülkelerde de listelerde yer aldı.

## Yayımlanma

### Festival gösterimleri
*Better Man*, dünya prömiyerini 5 Eylül 2024'te, genellikle Oscar sezonunun başlangıcı olarak kabul edilen prestijli Telluride Film Festivali'nde yaptı. Film, daha sonra 8 Eylül'de Toronto Uluslararası Film Festivali'nde (TIFF) Gala Sunumları bölümünde gösterildi. Kuzey Amerika dışındaki prömiyerini ise 20 Kasım 2024'te Hindistan Uluslararası Film Festivali'nin (IFFI) açılış filmi olarak gerçekleştirdi. Bu festival gösterimleri, filmin ödül sezonundaki iddiasını ve uluslararası pazarlardaki potansiyelini sergilemek amacıyla stratejik olarak planlandı.

### Sinema gösterimi
Filmin dağıtım hakları farklı bölgelerde çeşitli şirketler tarafından üstlenildi. Roadshow Films, Avustralya'daki dağıtımı üstlenirken, Paramount Pictures, filmin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki dağıtım haklarını satın aldı.

Paramount, filmi başlangıçta sınırlı bir gösterimle piyasaya sürmeyi planlasa da, daha sonra strateji değiştirerek filmi 10 Ocak 2025'te geniş bir gösterimle vizyona soktu. Film, Avustralya'da 26 Aralık 2024'te, Birleşik Krallık'ta ise 17 Ocak 2025'te gösterime girdi.

## Gişe performansı

### Genel bakış
106 milyon Avustralya doları (yaklaşık 71 milyon ABD doları) gibi önemli bir bütçeyle çekilen *Better Man*, uluslararası pazarlarda mütevazı bir başarı gösterse de, kritik önemdeki Kuzey Amerika pazarında büyük bir hayal kırıklığı yarattı. Film, dünya genelinde toplamda yalnızca 14.5 milyon dolar hasılat elde edebildi.

### Kuzey Amerika
Film, ABD ve Kanada'da 10 Ocak 2025'te 5.234 sinema salonunda gösterime girdi. Açılış haftasonu için yapılan 12 milyon dolarlık hasılat beklentisine rağmen, film ilk gün yalnızca 410.000 dolar kazandı. Haftasonu toplamında ise 1 milyon dolar hasılatla gişede on birinci sırada yer alarak, en büyük gişe bombalarından biri olarak kayıtlara geçti.

### Başarısızlığın analizi
*Better Man*'in Kuzey Amerika'daki ticari başarısızlığı, çeşitli faktörlerin bir araya gelmesiyle açıklandı:
* **Tanınırlık eksikliği**: En temel neden, Robbie Williams'ın Avrupa, Avustralya ve Latin Amerika'daki stadyumları dolduran devasa popülaritesine karşın, Amerika Birleşik Devletleri'nde hiçbir zaman ana akım bir yıldız olamamasıydı. Amerikalı izleyicilerin büyük bir kısmı, Williams'ın kim olduğu veya neden hayatının bir filme konu olduğu konusunda bilgi sahibi değildi.
* **Pazarlama zorlukları**: Ana karakterin bir CGI şempanze olması, filmin pazarlama kampanyasını oldukça zorlaştırdı. Fragmanlar ve afişler, Amerikalı izleyiciler arasında kafa karışıklığına ve hatta alay konusu olmasına neden oldu. İzleyiciler, filmin bir çocuk filmi mi, bir fantastik film mi, yoksa ciddi bir biyografi mi olduğunu anlayamadılar.
* **Rekabet**: Film, *[[Suç Takımı 2: Pantera|Den of Thieves 2: Pantera]]* gibi daha geleneksel ve pazarlaması kolay bir aksiyon filmiyle aynı haftasonu vizyona girdi. Bu durum, *Better Man*'in hedef kitlesine ulaşmasını daha da zorlaştırdı.

## Eleştiriler

### Genel değerlendirme
*Better Man*, eleştirmenlerden genel olarak olumlu yorumlar aldı. Film, alışılmadık anlatı yapısı ve sanatsal riskleri nedeniyle takdir topladı. Eleştiri derleme sitesi Rotten Tomatoes'da 154 eleştirmenin yorumuna dayanarak %72'lik bir onay oranı ve 10 üzerinden ortalama 6.5 puan elde etti. Metacritic'te ise film, 43 eleştirmene dayanarak 100 üzerinden 64 ağırlıklı ortalama puan alarak "genel olarak olumlu eleştiriler" statüsünde değerlendirildi.

### Eleştirmen yorumları
Eleştirmenlerin yorumları, filmin cesur sanatsal tercihleri etrafında kutuplaştı.
* **Olumlu eleştiriler**: *[[The Guardian]]*dan Benjamin Lee, filme beş üzerinden dört yıldız vererek, Williams'ı bir maymun olarak gösterme kararını "muzır bir kumar" olarak nitelendirdi ve bu kumarın "karşılığını verdiğini" belirtti. Lee, filmin hem eğlenceli hem de şaşırtıcı derecede dokunaklı olduğunu yazdı. *[[The Washington Post]]*tan Michael Andor Brodeur, filmin "biyografik film formunun bir evrimi gibi hissettirdiğini" ve türün klişelerinden zekice kaçındığını ifade etti. *[[RogerEbert.com]]*dan Clint Worthington da filmin yaratıcılığını övdü ve "şarkı söyleyip dans eden bir maymun hakkında yapılmış en iyi film" olduğunu esprili bir dille belirtti.
* **Karışık ve olumsuz eleştiriler**: *[[Variety]]*den Peter Debruge, şempanze konseptinin filmi "sıkıcı olmaktan kurtardığını" ancak bu metaforun tutarlı bir şekilde işlenmediğini ve filmin zaman zaman kendi kendini sabote ettiğini belirtti. *[[The New York Times]]*dan Jeannette Catsoulis, filmin görsel olarak gösterişli olduğunu ancak duygusal olarak yüzeysel kaldığını yazdı. En sert eleştirilerden biri *[[The Times]]*dan Kevin Maher'den geldi. Maher, filmi "korkunç bir biyografik film" olarak nitelendirdi ve şempanze fikrinin tamamen başarısız olduğunu savundu.

## Ödüller ve adaylıklar
Film, özellikle teknik ve sanatsal başarıları nedeniyle birçok önemli ödüle aday gösterildi ve bazılarını kazandı.

## Ayrıca bakınız
* Robbie Williams
* Take That
* Muhteşem Showman
* Biyografik film

## Kaynakça