Hochstift

**Hochstift** (çoğul: ) terimi Kutsal Roma İmparatorluğu'nda, bir piskoposun hem dini hem de dünyevi lider olarak yönettiği daha geniş bir bölgeye karşılık olarak kullanılıyordu. Bu yapıda, piskopos aynı zamanda bir prens (prens-piskopos) statüsündeydi. **Prens-piskoposluk** ( veya basitçe ) ve **dini prenslik** terimleri  ile eş anlamlıdır.  ve  kelimeleri sırasıyla bir prens-başpiskopos ve bir seçmen-başpiskopos tarafından yönetilen bölgeye (**prens-başpiskoposluk**) atıfta bulunurken,  ise bir imparatorluk başrahibi veya başrahibesi ya da bir prens-başrahip veya başrahibe tarafından yönetilen bölgeye atıfta bulunur.  aynı zamanda sıklıkla herhangi bir tür dini prensliğe atıfta bulunmak için de kullanılıyordu.

## Adlandırılması
*Das Stift* [çoğul: "*die Stifte*" veya bazı bölgelerde "*die Stifter*"] veya Hollandaca'da "***het sticht***" (kelime anlamıyla "bağış"), orijinal anlamında, bir kurulu (Katolik kanon hukuku) ve ona ait kiliseyi (Stiftskirche, yani kurul kilisesi) ve bu kilisenin rahipler topluluğunu (Stiftsherr[en]) veya rahibeler topluluğunu (Stiftsfrau[en]) desteklemek için kullanılan gelirleri sağlayan, bağışlanmış veya başka yollarla elde edilmiş mülk fonunu ifade eder. Eğer '*Stift*' bir katedral'in özel kurulunu (yani bir katedral bölümünü) desteklemek için kullanılan bir fon ise, bu '*Stift*' genellikle **das Domstift''<nowiki/>' (yani katedral bağış [fonu]) olarak adlandırılırdı.

"''Hochstift''", ''hoch'' ("yüksek") kelimesiyle oluşturulmuş bir bileşik kelimedir ve bir prens-piskoposluk için kullanılır. Kelimenin tam anlamı "yüksek [statülü kilise] bağışı [mülk fonu]" demektir. Oysa ''Erz…'' ("arch[i]...") ile bir bileşik olan ***Erzstift***, bir prens-başpiskoposluğa karşılık gelen ifadeydi. Aynı anda başpiskoposluk olan Köln (''Kurköln''), Mainz (''Kurmainz'') ve Trier (''Kurtrier'') adlı üç [[Elektörlük|prens elektörlüğü]] için karşılık gelen terim ***Kurerzstift*** (elektör-başpiskoposluk)'tir. Bölge olarak ''Stift''<nowiki/>'e ilişkin sıfat ''stiftisch''<nowiki/>'tir (bir prens-piskoposlukla ilgili olan; prens-piskoposluk ile alakalı). Günümüzde, bileşik bir terim olarak **Stift*<nowiki/>' kelimesi, genellikle öncül bileşik olarak kullanıldığında bağlayıcı 's' harfini alır. Tıpkı; *Stiftsadel* (bir prens-piskoposluğun vasal asaleti), *Stiftsamtmann* (=bir *Stift*<nowiki/>'in yetkilisi), *Stiftsmann* (çoğul: *Stiftsleute*; =bir Stift malikanesinin vassal kiracısı), *Stiftssasse* (=bir prens-piskoposluğun tebaası/sakini), Stiftsstände (=[[Krallık zümreleri|bir bölge olarak bir prens-piskoposluğun mülkleri]]) veya *Stiftstag* (bir prens-piskoposluğun mülklerinin diyeti) örnekleri gibi.

Belirli prens-piskoposluklar genellikle '<nowiki/>*Hochstift/Erzstift X*<nowiki/>' şeklinde adlandırılırdı. Örneğin, '[[Hochstift Augsburg]]' veya '[[Erzstift Bremen]]' gibi. Burada '<nowiki/>*stiftbremisch*<nowiki/>' terimi Bremen Prens-Başpiskoposlugu'na ait veya onunla ilgili anlamına gelirken, '<nowiki/>*stadtbremisch*<nowiki/>' terimi Bremen şehrine ait veya onunla ilgili anlamına gelirdi. Buna karşılık, manevi varlıklar olan piskoposluk bölgeleri, Almancada '<nowiki/>*Bistum*<nowiki/>' (piskoposluk, "diocese") veya '<nowiki/>*Erzbistum*<nowiki/>' (başpiskoposluk, "archdiocese") olarak adlandırılır. '<nowiki/>*Hochstift/Erzstift*<nowiki/>' ile '<nowiki/>*Bistum/Erzbistum*<nowiki/>' arasındaki fark, yazarlar için her zaman net değildir. Bu nedenle, akademik olmayan metinlerde '<nowiki/>*Hochstift*<nowiki/>' veya *'Erzstift*<nowiki/>' terimleri sıklıkla yanlış bir şekilde basitçe piskoposluk bölgesi/piskoposluk veya başpiskoposluk bölgesi/başpiskoposluk olarak çevrilmektedir.

== Tarihi ==


, genellikle [[Orta Çağ]]'da kral/imparatorun bağışları, yerel lordların vasiyetleri veya satın alma yoluyla elde edilen topraklardan oluşuyordu. Çoğunlukla bitişik olmayan parçalardan oluşuyordu ve bunların bir kısmı piskoposun piskopos bölgesinin dışında bulunabiliyordu. Bir piskoposluk manevi bir bölgesel yetki alanı olsa da, bir prens-piskoposluk veya , [[Sekülerite|seküler]] bir bölgesel yetki alanı ve [[Kutsal Roma imparatorları listesi|Kutsal Roma İmparatoru]] tarafından yaratılıp verilen bir [[Yurtluk|derebeylikti]]. Dini ve dünyevi olmak üzere ikili bir işlevi yerine getiren prens-piskoposlar, dolayısıyla iki farklı yasal dayanağa ve iki yargı yetkisine tabiydi. İki işlev arasındaki ilişki kısmen 1122 tarihli [[Worms Konkordatosu]] tarafından yönetiliyordu. Bir dizi *Hochstifte* 1180 yılında [[Saksonya Dükalığı]]'nın kısmen dağılmasının ardından kurulmuştu.

[[Katedral bölümü]]nün kanonları (kurallar bütünü) tarafından seçilen ve çoğunlukla yüksek soylulara ait olan prens-piskopos, tipik olarak [[imparatorluk yakınlığı]]nın tadını çıkarıyordu; kendi [[Prenslik|prensliği]] üzerinde, [[dük]] veya [[Margrav|uçbeyi]] gibi herhangi bir seküler prensin kendi prensliği üzerinde sahip olduğu otoritenin aynısını kullanıyordu. [[İmparatorluk Meclisi (Kutsal Roma İmparatorluğu)|İmparatorluk Meclisi]]'nde sandalyesi ve oy hakkı vardı.

[[Geç Orta Çağ|Orta Çağ'ın sonlarında]] 40'ı aşan *Hochstifte* sayısı (başpiskoposluklar dahil) 18. yüzyılın sonlarında 26'ya düşmüştü. [[1356 Altın Boğa]] kararnameleri ile [[Fulda Prens Manastırı|Fulda Prenslik Manastırı]]'nın 1752'de piskoposluğa dönüştürülmesi arasında geçen yaklaşık dört yüzyıl boyunca yenisi oluşmadı. Geriye kalan tüm *Hochstifte* bölgesel otoriteleri 19. yüzyılın ilk yıllarında [[Napolyon Savaşları]] sırasında sekülerleştirildi ve 1806'da [[Kutsal Roma İmparatorluğu'nun dağılması]] sırasında sadece [[Breslau Prens-Piskoposluğu|Breslau]] bölgesel otoritesi kaldı. O da, 1810'da [[Prusya Krallığı|Prusya]] tarafından kaldırıldı.

== *Hochstiften'' Listesi ==

Aşağıda belirtilen başlangıç tarihleri, bölgesel otoritenin ilk belgelenmiş kazanımını göstermektedir. Bu tarihler genellikle piskoposluk bölgesinin kuruluşundan çok daha sonradır.

### Prens-Başpiskoposluğu

* Trier Elektörel Prens-Başpiskoposluğu (), 898-1801, Katolik
* Köln Elektörel Prens-Başpiskoposluğu (), 954-1803, 1580'lerdeki Köln Savaşı hariç Katolik
* Bremen Prens-Başpiskoposluğu, 1180-1648, 1566'ya kadar Katolik, daha sonra Lutherci yönetim altında ve 1648'de Bremen Dükalığı olarak sekülerleştirildi.
* Magdeburg Prens-Başpiskoposluğu, 1180-1648, 1566'ya kadar Katolik, daha sonra Lutheran yönetimi altında ve 1648'de Brandenburg-Prusya'da Magdeburg Dükalığı olarak sekülerleştirildi.
* Besançon Prens-Başpiskoposluğu, 1184-1803, Katolik; 1678'de Nijmegen Antlaşmaları ile Fransa'ya kaybedilen bölge
* Salzburg Prens-Başpiskoposluğu, 1278-1803, Katolik; Salzburg Elektörlüğü olarak sekülerleştirildi.
* Mainz Elektörel Prens-Başpiskoposluğu (), 1356-1803, Katolik
* Cambrai Prens-Piskoposluğu, 1007-1802, Katolik; 1559'da Başpiskoposluğa yükseltildi, 1678'de Nijmegen Antlaşmaları ile Fransa'ya kaptırıldı

### Prens-Piskoposluğu

* Prens-Piskoposluğu Speyer, 7. yüzyıl-1803
* Prens-Piskoposluğu Strasbourg, 775-1803
* Prens-Piskoposluğu Worms, 861-1802
* Prens-Piskoposluğu Augsburg, 888-1803
* Prens-Piskoposluğu Metz, 945-1648
* Prens-Piskoposluğu Chur, 958-1798
* Prens-Piskoposluğu Zeitz sonra Naumburg, 968-1564
* Prens-Piskoposluğu Liège, 972-1795
* Prens-Piskoposluğu Verdun, 997-1648
* Prens-Piskoposluğu Passau, 999-1803
* Prens-Piskoposluğu Sion, 999-1648
* Prens-Piskoposluğu Merseburg, 1004-1565
* Prens-Piskoposluğu Trent, 1004-1803
* Prens-Piskoposluğu Utrecht, 1024-1528
* Prens-Piskoposluğu Brixen, 1027-1803
* Prens-Piskoposluğu Basel, 1032-1803
* Prens-Piskoposluğu Toul, 1048-1648
* Prens-Piskoposluğu Münster, 1122-1802
* Prens-Piskoposluğu Havelberg, 1144-1571
* Prens-Piskoposluğu Cenevre, 1154-1535
* Prens-Piskoposluğu Konstanz, 1155-1803
* Prens-Piskoposluğu Brandenburg, 1165-1569
* Prens-Piskoposluğu Würzburg, 1168-1803
* Prens-Piskoposluğu Schwerin, 1171-1648
* Prens-Piskoposluğu Halberstadt, 1180-1648
* Prens-Piskoposluğu Lübeck, 1180-1803
* Prens-Piskoposluğu Meissen, 1180-1666
* Prens-Piskoposluğu Minden, 1180-1648
* Prens-Piskoposluğu Verden, 1180-1648
* Prens-Piskoposluğu Breslau, 1198-1810
* Prens-Piskoposluğu Freising, 1220-1802
* Prens-Piskoposluğu Osnabrück, 1226-1803
* Prens-Piskoposluğu Hildesheim, 1235-1803
* Prens-Piskoposluğu Ratzeburg, 1236-1648
* Prens-Piskoposluğu Bamberg, yaklaşık 1242-1802
* Prens-Piskoposluğu Cammin, 1248-1650
* Prens-Piskoposluğu Lozan, 1270-1536
* Prens-Piskoposluğu Regensburg, 13. yüzyıl-1803
* Prens-Piskoposluğu Paderborn, 1281-1802
* Prens-Piskoposluğu Eichstätt, 1305-1802
* Prens-Piskoposluğu Fulda, 1752-1803
* Prens-Piskoposluğu Corvey, 1792-1803

Chiemsee, Gurk, Lavant ve Seckau gibi bazı Avusturya ve Bavyera piskoposluklarının bölgesel yetkileri yoktu ve bu nedenle İmparatorluk diyetlerine katılmış olmalarına rağmen listeye dahil edilmediler.

## Ayrıca bakınız

* Terra Mariana'daki dini prenslikler: Courland Piskoposluğu, Dorpat Piskoposluğu, Ösel-Wiek Piskoposluğu ve Riga Başpiskoposluğu; ayrıca Warmia Prens-Piskoposluğu
* Karadağ Prens-Piskoposluğu
* Kutsal Roma İmparatorluğu'nun prens manastırları ve imparatorluk manastırları
* Kutsal Roma İmparatorluğu'ndaki eyaletlerin listesi

## Notlar