open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malik Gölü

**Malik Gölü** (), Arnavutluk'un Görice ilinde arasında bulunan kurutulmuş bir göldür. Göl, Görice Ovası'nın kuzeybatısında yer almakta olup yapay olarak kurutulmuştur.

Hükûmet, sıtmayla mücadele etmek için 1939'dan sonra gölü kurutma kararı aldı. Drenaj operasyonu 1946'da mahküm işgücü kullanılarak başladı ve yeni tarım alanları oluşturuldu.

## Kaynakça
Yeraltı gölü

**Yeraltı gölü**, Dünya yüzeyinin altında bulunan bir göldür. Doğal olarak oluşan yeraltı göllerinin çoğu, kireçtaşı veya diğer çözünür kayaçların aşınarak suyun akıp birikebileceği bir mağara bıraktığı karst topografyası bölgelerinde bulunur.

Doğal yeraltı gölleri nadir görülen bir hidrojeolojik özelliktir. Yeraltı suyu genellikle akiferler veya kaynaklar gibi oluşumlarda birikir.

## Kaynakça
Azarya'nın Duası ve Üç Kutsal Çocuğun İlahisi

**Azarya'nın Duası ve Üç Kutsal Çocuğun** **İlahisi**, kısaltılmış hali *Pr Azar*, Kitab-ı Mukaddes'in bazı çevirilerinde, eski Yunanca Septuaginta çevirisi de dahil olmak üzere, Daniel 3:23'ten sonra görünen bir pasajdır.

Bu pasaj bazı Hristiyanlık mezhepleri tarafından kanonik olarak kabul edilmektedir.

Gözden Geçirilmiş Standart Versiyon ve İngilizce Standart Versiyon'da (Anglikan baskısı) bu metin Apokrifanın bir parçası olarak yer alır ve "Azarya'nın Duası ve Üç Genç Adamın İlahisi" başlığını taşır.

Bu bölüm üç ana bileşenden oluşur. İlk bileşen, Daniel'in arkadaşı Azarya'nın (Daniel 1:6-7'ye göre Babilce'de Abednego olarak adlandırılır) üç genç ateşli fırında iken ettiği tövbe duasıdır. İkinci bileşen, fırında onlarla karşılaşan, ancak yanmamış, ışıl ışıl bir varlığın kısa bir öyküsüdür. Üçüncü bileşen ise, kurtuluşlarını fark ettiklerinde söyledikleri övgü ilahisidir. İlahi, her biri dünyanın bir özelliğini adlandıran, defalarca tekrarlanan "O'nu sonsuza dek övün ve yüceltin..." nakaratını içerir.

## Daniel Kitabı'ndaki anlatı

## Ayrıca bakınız

* Daniel Kitabı
* Daniel ekleri
* Deuterokanonik kitaplar
* II. Nebukadnezar
* Şadrak, Meşak ve Abednego

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* in the NAB
* in the NIV, a translation lacking this section, for comparison.
*Text and commentary in the NETBIBLE
Neuron Gölü

**Neuron Gölü** (), Arnavutluk'un Görice ilinde bulunan bir yeraltı termal göldür. Göl, ülkenin güneydoğusunda Yunanistan sınırında yer almaktadır. Bilim insanları tarafından 2025 yılında keşfedilen, yerin 127 metre altında bulunan dünyanın bilinen en büyük yeraltı termal gölüdür.

Göl, Şubat 2025'te bir Çek bilim insanları ekibi tarafından keşfedildi. Mağaranın oluşumu gölün mineral açısından zengin suyu, havayla temas ettiğinde oksitlenen ve sürekli olarak kireç taşını yumuşak alçıtaşına dönüştüren sülfürik asit üreten hidrojen sülfür içerdiğinden benzersizdir.

## Kaynakça
Jerry Stackhouse

**Jerry Darnell Stackhouse** (d. 5 Kasım 1974), Amerikalı basketbolcu. NBA takımlarından Golden State Warriors'ta yardımcı koç olarak görev yapmaktadır.
Barzafarnis

**Barzafarnis,** MÖ 1. yüzyılın ikinci yarısında yaşayan bir Part generalidir. MÖ 40 yılında Barzafarnis, Romalı kaçak Quintus Labienus ile ittifak kuran ve Suriye'yi ele geçiren I. Pakorus'un komutası ve yardımıyla Levant'a yapılan bir Part istilasını yönetmiştir. Barzafarnis'in seferi Kudüs'ün ele geçirilmesi ve Phasael ile II. Hurkanus'un yerine Part yanlısı Haşmonay prensi Antigonus ben Aristobulus'un getirilmesiyle sonuçlanmıştır. Kısa bir süre içinde, aralarında ağır tahkim edilmiş Sur'un da bulunduğu birkaç istisna dışında tüm Yahudiye boyunduruk altına alınmıştır. Part kuvvetleri MÖ 37'de Hirodes tarafından (Roma desteğiyle) Yahudiye'den kovulurken, Ventidius Partları Küçük Asya ve Suriye'den kovdu. Pakorus muharebede öldürüldü, ancak Barzafarnis'in kaderi hala bilinmemektedir.

## Kaynakça
İbi: Uzay Görevi

***İbi: Uzay Görevi***, TRT Çocuk'ta yayınlanan aynı isimli televizyon dizisinden uyarlanan, 2025 yılı çıkışlı bir animasyon filmidir. 26 Kasım 2025'te galası yapılan film, 28 Kasım 2025'te tüm Türkiye'de gösterime girmiştir. Koza Yayın AŞ'ye ait olan Studio Galaktik'te yapılan film, Türkiye'de ilk kez kullanılan 2.5D animasyon tekniğiyle hazırlanmıştır.

## Karakterler

## Ayrıca bakınız
* İbi
* 
* Türk animasyon sinema filmleri listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Beyazperde'de İbi: Uzay Görevi 
* Box Office Türkiye'de İbi: Uzay Görevi 
* Fragman
Žan Vipotnik

**Žan Vipotnik** (d. 18 Mart 2002), EFL Championship takımı Swansea City'de forvet pozisyonunda görev yapan Sloven millî futbolcudur. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
*
*
1951 Akdeniz Oyunları'nda jimnastik

**[[1951 Akdeniz Oyunları]]'nda [[jimnastik]]** mücadeleleri, ev sahibi Mısır'ın İskenderiye şehrinde yapıldı. Sekiz kategorinin altısında altın madalya kazanan Fransa en başarılı ülke oldu.

## Madalyalar
### Erkekler

## Madalya sıralaması

## Kaynakça
* 1951 Akdeniz Oyunları sonuçları
Rob Schmidt

**Rob Schmidt Barracano** (25 Eylül 1965 doğumlu), Amerikalı bir film yapımcısıdır. **Wrong Turn,** **Crime and Punishment in Suburbia** gibi filmleriyle tanınır. Ayrıca Twentieth Century Fox için **American Town** adlı bir pilot bölüm de hazırlamıştır.

Schmidt, **[[Masters of Horror]]** dizisinin “Right to Die” adlı bölümünü yönetmiştir. Schmidt'in Eliza Dushku (Wrong Turn), Martin Donovan (“Right to Die”) ve Michael Ironside (Crime and Punishment in Suburbia) ile yeniden çalıştığı gerilim filmi **The Alphabet Killer**, New Films International tarafından uluslararası dağıtım için satın alınmıştır.

## Filmografi

* 2018: *Fran K*
* 2018: *Room For Murder*
* 2012: *Worst Thing About Coming Out*
* 2009: ''Fear Itself'': ''The Spirit Box''
* 2008: *The Alphabet Killer*
* 2007: *[[Masters of Horror]]*: *[[Right to Die (Masters of Horror)|Right to Die]]*
* 2003: *[[Korku Kapanı (film, 2003)|Wrong Turn]]*
* 2001: *An American Town* (TV dizisi)
* 2000: *Crime and Punishment in Suburbia*

## Dış bağlantılar

* IMDb'de 

## Kaynakça
Palermo oder Wolfsburg

***Palermo oder Wolfsburg***, yönetmenliği Werner Schroeter tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Nicola Zarbo, Otto Sander ve Ida Di Benedetto'nun yer aldığı 1980 çıkışlı Batı Almanya yapımı sinema filmi. Film, 30. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ödülünü kazandı. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Koman, Arnavutluk

**Koman**, Arnavutluk'un İşkodra iline bağlı Vau i Dejës belediyesinde bir köydür.

Köyün adı Kumanlar'dan gelmektedir. Koman kültürünün tipik yerleşim yeridir ve kalesi yakınlardaki Dalmace Tepesi'ndedir. Bu tepenin etrafında İliryalılar ile Arnavutlar arasındaki geçişe dair önemli bir teori inşa edilmiştir.

Koman Gölü ve Koman Hidroelektrik Santrali, adlarını Koman köyünden almaktadır.

## Kaynakça
Sofia Corradi

**Sofia Corradi** (5 Eylül 1934, Roma – 17 Ekim 2025, Roma, İtalya), İtalyan pedagog, eğitimci ve araştırmacı.

## Hayatı
Corradi, 5 Eylül 1934'te Roma, İtalya'da doğdu. Roma Sapienza Üniversitesi ile Columbia Üniversitesi'nde eğitim gördü. Avrupa'da birçok üniversitede uygulanan öğrenci yer değiştirmesini kolaylaştıran Erasmus Eğitim Programı'nı başlatması nedeniyle "Erasmus Ana" ("Erasmus Anne") takma adıyla anıldı. Aynı zamanda BM İnsan Hakları Komisyonu, Lahey'deki Uluslararası Hukuk Akademisi, Londra'daki Londra Ekonomi Okulu, Paris'teki UNESCO ile Roma'daki Roma Tre Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi'nde araştırmacı ve eğitimci olarak çalıştı.
Çalışmalarıyla; V. Charles Avrupa Ödülü'nü (2016), İtalya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı'nı (2016), Kral Alfonso X the Wise Sivil Büyük Nişanı'nı (2018) ve Bellisario Ödülü'nü (2019) adlı.
Corradi, 18 Ekim 2025'te memleketi Roma, İtalya'da doğal nedenlerden 91 yaşında öldü. 
## Kaynakça
Christian Wolff (oyuncu)

**Christian Wolff** (d. 11 Mart 1938), tanınmış Alman aktördür.

## Hayatı
Wolff, 11 Mart 1938'de Berlin, Almanya'da doğdu. Batı Berlin'deki Max Reinhardt Oyunculuk Okulu'ndan mezun oldu. 1957'de başladığı oyunculuk kariyerinde yüzün üzerinden sinema ve televizyon yapımında rol almıştır. En çok; 1989-2006 yılları arasında *Forsthaus Falkenau* adlı televizyon dizisinde canlandırdığı ormancı Martin Rombach rolüyle akıllarda kaldı. Yer aldığı diğer bazı önemli yapım arasında; *Precocious Youth* (1957), *Carnival Confession* (1960), *Derrick* (TV dizisi; 1977-1983) ve *Lady Audleys Geheimnis* (1978) yer almaktadır. Üç evliliğinden iki oğlu bulunmaktadır.

## Seçme filmografi
* *Precocious Youth* (1957)
* *Court Martial* (1959)
* *Old Heidelberg* (1959)
* *The Blue Moth* (1959)
* *Crime After School* (1959)
* *Carnival Confession* (1960)
* *Final Accord* (1960)
* *Via Mala* (1961)
* *Lana, Queen of the Amazons* (1964)
* *Die Schlüssel* (1965, TV mini-dizisi)
* *Rheinsberg* (1967)
* *Sie nannten ihn Krambambuli* (1972)
* *Derrick* - Sezon 4, Bölüm 08: "Via Bangkok" (1977)
* *Lady Audleys Geheimnis* (1978, TV film)
* *Derrick* - Sezon 10, Bölüm 3: "Geheimnisse einer Nacht" (1983)
* *Forsthaus Falkenau* (1989-2006; TV dizisi)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Paranoid (Black Sabbath şarkısı)

***"Paranoid"***, İngiliz heavy metal grubu Black Sabbath'ın 1970 yılında çıkardığı ikinci stüdyo albümü Paranoid içinde yer alan şarkıdır. Albümün ilk teklisi olan bu şarkının B yüzünde ise “*The Wizard*” adlı şarkı yer almaktadır. İngiltere listelerinde 4. sıraya, ABD Billboard Hot 100 listesinde ise 61. sıraya yükselmiş ve grubun her iki listede de yer alan ilk şarkısı olmuştur. Tüm zamanların en iyi heavy metal şarkılarından biri olarak kabul edilmektedir ve şarkı listelerinin en çok çalınan şarkılarından biri olmaya devam etmektedir. Şarkı çeşitli filmlerde kullanılmıştır. Grubun solisti Ozzy Osbourne kendi solo kariyerindeki konserlerde bu şarkıyı sıkça söylerken, grupla beraber 5 Temmuz 2025'te verdiği son konserde de bu şarkı çalınmıştır.

## Hikayesi
“Paranoid”, Black Sabbath'ın ilk teklisiydi ve aynı adlı ilk albümlerinin yayınlanmasından altı ay sonra çıktı. *Paranoid* ifadesi şarkı sözlerinde geçmez ancak sözleri psikolojik sorunlar yaşayan birinin hikâyesini anlatır. Osbourne'un daha sonraki solo şarkısı “*Suicide Solution*” gibi intiharı teşvik ettiği tartışmalarına yol açmıştır. Özellikle, “*I tell you to enjoy life*” (Sana hayatın tadını çıkarmanı söylüyorum) sözleri, “*I tell you to end your life*” (Sana hayatını sonlandırmanı söylüyorum) şeklinde yanlış anlaşıldı.

Grubun basçısı Geezer Butler şarkının ortaya çıkışını, "albüm için 3 dakikalık bir dolgu parçasına ihtiyacımız vardı ve Tony bu riff'i buldu. Ben de hızlıca sözleri yazdım ve Ozzy şarkıyı söylerken sözleri okuyordu" şeklinde anlatmıştır.

Başlangıçta grup, albümün adı olarak "*War Pigs*"i kullanmak istemişti ancak plak şirketi daha az rahatsız edici olduğu için “*Paranoid*” adını kullanmalarını ikna etti.

## Ekip

* Ozzy Osbourne – vokal
* Tony Iommi – Gitar
* Geezer Butler – Bas gitar
* Bill Ward – Davul

## Kaynakça
Patok Lagünü

**Patok Lagünü** (), Arnavutluk'un Leş ilinde bir lagündür. Lagün, ülkenin kuzeyinde Adriyatik Denizi'nin kıyısında yer almaktadır.

Holosen döneminde oluşan bu alan, jeomorfolojik bir dinamizmle karakterize edilmiştir. Gelişimi, kıyı şeridi kordonlarıyla ayrılmış dört lagünün oluşumuna karşılık gelen dört evreye yayılmıştır. Dördüncü lagün, mevcut olanıdır. Beşinci lagün (mevcut dış lagün), batı kesimindeki kıyı şeridi kordonunun hızlı gelişiminden de etkilenerek aktif bir oluşum sürecindedir. Tüm alan düz olup, yoğun bir tektonik süreç ve çok sayıda yeraltı su kütlesi ile karakterizedir.

20. yüzyılın ikinci yarısında, insan faaliyetleri drenaj, baraj inşaatı ve ormansızlaşma gibi faaliyetler yoluyla bu ekosistemin değişimlerinde önemli bir rol oynamıştır. Bölgenin fiziksel ve coğrafi özellikleri, gelişme potansiyelinin temel dayanağıdır. Nispeten ılıman bir kış ve serin bir yaz mevsimine sahiptir. Lagün aynı zamanda Önemli Kuş Alanı olarak da hizmet vermektedir.

## Kaynakça
Narta Lagünü

**Narta Lagünü** (), Arnavutluk'un Avlonya ilinde bir lagündür. Lagün, ülkenin kuzeyinde Otranto Boğazı'nın doğu kıyısında, Avlonya Körfezi'nin kuzeyinde uzanır ve alüvyonlu bir kumuldan oluşan dar bir kıyı şeridiyle denizden ayrılır.

Vyosa Yabani Nehir Millî Parkı sınırları içinde yer alır ve uluslararası öneme sahip önemli bir Kuş ve Bitki Alanı olarak kabul edilmiştir. Mayıs 2020 itibarıyla 3.000 flamingoya ev sahipliği yapmaktadır. Arnavutluk ve Yunanistan sınırına yakın Pindus Dağları'ndan doğan Vyosa Nehri'nin sürekli biriken katı sularıyla oluşmuştur.

Lagün, adını lagünün güney kıyılarında bulunan Narta köyünden almıştır. Lagün içinde, en büyüğü Zvërnec Adası olan iki ada bulunur. Anakarayı, 13. yüzyıldan kalma bir manastırın bulunduğu adaya bağlayan ahşap bir köprü bulunmaktadır. Lagünde en az 34.800 kışlayan kuş bulunmaktadır.

## Kaynakça
Drin Körfezi

**Drin Körfezi** (), Arnavutluk'ta Adriyatik Denizi'nin parçası olan bir körfezdir. Körfez, ülkenin kuzey kıyısında yer almaktadır. Kabaca tırpan biçiminde olan körfez, kuzeyde Boyana Deltası'ndan başlayıp liman kenti Şingin'i geçerek güneyde Rodon Burnu'na kadar uzanır. Körfezin kıyı şeridi, kumlu plajlar, kum tepeleri, burunlar, tuzlu ve tatlı su bataklıkları, haliçler, çam ve kıyı ormanları, sazlıklar ve kıyı çayırlarının sığ bir birleşimidir.

Körfezin kıyı şeridi yaklaşık 60 kilometre uzunluğunda olup, akarsuların sularıyla beslenen uçurumlar ve plajlarla çevrilidir. Bölge çok sayıda nehir tarafından sulanmış ve karakteristik bir ekosistem ve biyolojik çeşitlilik oluşturmuştur. Adını dağlık bir alandan kıyıya doğru akan Drin Nehri'nden almıştır, ancak İzmidve Mat nehirleri de körfeze dökülmektedir. Düz arazi yapısı göz önüne alındığında, körfezin kıyı şeridi, sürekli olarak boyut ve şekil değiştiren geniş sulak alanlar ve lagünlerle kaplıdır.

Körfez, Adriyatik Denizi'ndeki deniz kaplumbağaları için en önemli yerlerden biridir. Ayrıca, çok sayıda kuş ve bitki türüne ev sahipliği yaptığı için Önemli Kuş ve Bitki Alanı olarak da sınıflandırılmaktadır.

## Kaynakça
Jacob Ericksson

**Jacob Ericksson** (doğum adı: **Jacob Abel Joachim Eriksson**; 7 Ocak 1967, Sala, İsveç – 17 Ekim 2025, Stockholm), İsveçli aktör ve seslendirme sanatçısı. 
## Hayatı
Ericksson, 7 Ocak 1967'de Sala, İsveç'te doğdu. Göteborg Tiyatro Akademisi'nde eğitim gördü. 1991'de başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. İlk çıkışını ülkesi İsveç'te tiyatro ile yaptı. *Tsatsiki - Octopuses and First Kisses* (1999) adlı sinema filmindeki performansıyla tüm Dünya'da tanındı. 1998'de *Adem & Havva* adlı filmdeki oyunculuğuyla "En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu" dalında Guldbagge Ödülü'ne aday gösterildi. Kariyeri boyunca altmışın üzerinden yapımda rol alan oyuncu aynı zamanda; Volker Hanisch, Stefan Gossler, Frank Röth ve Hans-Georg Panczak gibi Alman oyuncuların İsveççe dublajını yapmıştır.

Evli ve bir kız çocuğu bulunan Ericksson, 17 Ekim 2025'te Stockholm, İsveç'te lenfoma nedeniyle 58 yaşında vefat etmiştir.

## Seçme filmografi

* 1994: *Rena Rama Rolf* (TV Dizisi)
* 1995: *En på miljonen* – Elias, Cissi'nin nişanlısı
* 1997: *Adem & Havva* – Åke
* 1997: *Glappet* (TV Mini-Dizisi) – Pizzacı'daki Mattias 
* 1997: *Rika barn leka bäst* – Film yönetmeni
* 1998: *Pappas flicka* (TV Dizisi) – Stefan Juckert
* 1999: *Tsatsiki, morsan och polisen* – Polis memuru, Göran
* 2000: *Det blir aldrig som man tänkt sig* – Freddie
* 2000: *Det okända* – Jacob
* 2001: *Sprängaren* – Pelle Oskarsson
* 2002-2007: *Tusenbröder* (TV Dizisi) – Tommy
* 2004: *Allt och lite till* (TV Dizisi) – Jonas
* 2005: *Coachen* (TV Mini-Dizisi) – Ralf
* 2006: *Tusenbröder &ndash; Återkomsten* – Tommy
* 2006: *LasseMajas detektivbyrå* (TV Dizisi) – Frank Franksson
* 2007: *Iskariot* – Valle
* 2008: *Patrik, Age 1.5* – Lennart Ljung
* 2008: *Höök* (TV Dizisi) – Blom
* 2008: *Vi hade i alla fall tur med vädret &ndash; igen]]* – Peppe
* 2008: *LasseMajas detektivbyrå - Kameleontens hämnd* – Conny Kameleont
* 2009: *De halvt dolda* (TV Mini-Dizisi) – Calle
* 2009: *Ejderha Dövmeli Kız* – Christer Malm
* 2009: *Wallander* (TV Dizisi) – Olle
* 2009: *The Girl Who Played with Fire* – Christer Malm
* 2009: *The Girl Who Kicked the Hornets' Nest* – Christer Malm
* 2010: *Änglavakt* – Birger
* 2010: *Tusen gånger starkare* – Olle – So- & Klasslärare
* 2010: *Våra vänners liv* (TV Dizisi) – Pontus
* 2013: *Crimes of Passion* (TV Filmi) – Tord
* 2017: *All Inclusive* – Tommy
* 2019: *Swoon* – Grey Man

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Jacob Ericksson  at Elonet (in Finnish)
* 
* Jacob Ericksson at PORT.hu (in Hungarian)
* Jacob Ericksson in the Danish Film Database
*
Lalzi Körfezi

**Lalzi Körfezi** (), Arnavutluk'ta Adriyatik Denizi'nin parçası olan bir körfezdir. Körfez, ülkenin kuzey orta kıyısında yer almaktadır.

## Kaynakça
Silat Melayu

**Silat Melayu** (Cavi: ) *Seni Persilatan Melayu* ('Malay Silat sanatı') veya kısaca *Silat* olarak da bilinir, Malay dünyasından, silahlı veya silahsız saldırıları savuşturmak için *langkah* ('adımlar') ve *jurus* ('hareketler') kullanan bir dövüş sanatıdır. Modern Malay Silatı'nın felsefi temeli büyük ölçüde İslamiyet'e dayanmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Sejarah Silat Melayu* by Anuar Abd. Wahab (2006) in *"Martabat Silat Warisan Negara, Keaslian Budaya Membina Bangsa"* PESAKA (2006).
* *Istilah Silat* by Anuar Abd. Wahab (2006) in *"Martabat Silat Warisan Negara, Keaslian Budaya Membina Bangsa"* PESAKA (2006).
* *Silat Dinobatkan Seni Beladiri Terbaik* by Pendita Anuar Abd. Wahab AMN (2007) in SENI BELADIRI (June 2007)
* *Silat itu Satu & Sempurna* by Pendita Anuar Abd. Wahab AMN (2007) in SENI BELADIRI (September 2007)

## Dış bağlantılar

*  Martial Arts Community Malaysia
* Culture Silat (French)
Porto Palermo Körfezi

**Porto Palermo Körfezi** (), Arnavutluk'ta İyonya Denizi'nin parçası olan bir körfezdir. Körfez, ülkenin güneyinde yer almaktadır.

Körfezin ortasında küçük bir yarımada bulunmakta olup anakaraya bağlantısı kampçılar için park yeri olarak kullanılır ve kumlu bir plajı bulunmaktadır. Körfez, ayrıca Porto Palermo Kalesi ve Paşalimanı Deniz Üssü'ne ev sahipliği yapmaktadır.

## Kaynakça
Grama Körfezi

**Grama Körfezi** (), Arnavutluk'ta İyonya Denizi'nin parçası olan bir körfezdir. Körfez, ülkenin güneyinde Karaburun Yarımadası'nın güneyinde, Arnavut Rivierası boyunca uzanan Batı Keravniya Dağları'nın birçok koyundan biridir ve Karaburun-Sazan Deniz Millî Parkı'nun bir parçasıdır. Öncelikle turistik bir yer olarak ve adını da desteklediği gibi çevresindeki kıyı kayalıklarındaki kazınmış yazıtlarla bilinir.

Körfezin değerli manzaraları, ülkenin ekolojik dengesine katkıda bulunması ve küresel ölçekte tehdit altında olan çok sayıda türe yaşam alanı sağlaması nedeniyle küresel öneme sahiptir.

## Kaynakça

## Ek okuma

*
Susular

**Susu** veya **Soussou halkı**, esas olarak Gine ve kuzeybatı Sierra Leone'de, özellikle Kambia Bölgesi'nde yaşayan, Mande dili konuşan bir etnik gruptur. Komşu Gine-Bissau ve Senegal'de de küçük topluluklar halinde yaşamaktadır.

## Kaynakça
Rodon Burnu

**Rodon Burnu** () veya **İskender Bey Burnu** (*Kepi i Skenderbeut*), Arnavutluk'ta Dıraç yakınlarında bulunan bir burundur. Burun, Adriyatik Denizi'nde yer almaktadır.

Burunda, 1463 yılında İskender Bey tarafından inşa edilen Rodoni Kalesi ve Aziz Anthony Kilisesi bulunmaktadır. Burun ile Rrushkull Rezervi arasındaki koyda daha güneyde, yaz aylarında önemli sayıda turist çeken "Lura" ve "San Pietro Resort" gibi birkaç sahil beldesi bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Soninke dili

**Soninke dili** (Soninke: *Sooninkanxanne*, ), **Serakhulle** veya **Azer** veya **Maraka** olarak da bilinir, Batı Afrika'daki Soninke halkı tarafından konuşulan bir Mande dilidir. Dilin tahmini 2,3 milyon konuşmacısı vardır. Dili konuşanlar öncelikle Mali ve Moritanya'da ve ayrıca daha az sayıda Senegal, Fildişi Sahili, Gambiya, Gine-Bissau ve Gine'de yaşamaktadırlar. Moritanya, Mali, Senegal ve Gambiya'da ulusal dil statüsüne sahiptir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* PanAfriL10n page on Soninke
* Soninkara.org: La langue soninké
* Collection of documents in Soninke
* Decree No. 2005-991 of 21 October 2005 relating to the spelling and the separation of words in Soninke via the website of the Senegalese *Journal officiel*
Jakhanke

**Jakhanke**, ayrıca **Jahanka**, **Jahanke**, **Jahanque**, **Jahonque**, **Diakkanke**, **Diakhanga**, **Diakhango**, **Dyakanke**, **Diakhanké**, **Diakanké** veya **Diakhankesare** olarak da yazılır, Senegambiya bölgesinde Manding dili konuşan bir etnik gruptur ve genellikle daha büyük Soninke'nin bir alt grubu olarak sınıflandırılır. Jakhankeler, tarihsel olarak profesyonel Müslüman din adamlarından (*[[ulema]]*) ve eğitimcilerden oluşan uzmanlaşmış bir kast oluşturmuştur. Genellikle Soninkelerin (Serahule, Serakhulle veya Sarakollé olarak da bilinir) bir kolu olarak kabul edilmelerine rağmen, dilleri Mandinka gibi Batı Manding dillerine daha yakındır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* PANOS Institute, Guinée. Symbiose ethnique : les Diakhankés, ces cousins des Peuls. Panos Infos.  Vol.1 Les réfugiés en Afrique de l'Ouest, 2002
* Lamin Ousman Sanneh, *The History of the Jakhanke People of Senegambia. A Study of a Clerical Tradition in West African Islam*, London, SOAS, 1974, 474 p. (Doctoral Thesis)
* Sylla, Cheikh (Mahali Suyuti)"From Suware to Karamokhoba: The Blessed History of the Jakhanke". YouTube
* Cheikh Sylla (Mahali Suyuti) "The Black Man is not a Guest in Islam: The Blessed Saga of Karamokhoba Touba". Youtube
* Lamin Ousman Sanneh, "The Jahanke",  *The International Journal of African Historical Studies*, vol. 14, no 4, 1981, p.&nbsp;738-741
* Pierre Smith, "Les Diakanké. Histoire d'une dispersion", *Cahiers du Centre de recherches anthropologiques*, no 4, 1965, p.&nbsp;231-262
* Pierre Smith, "Notes sur l'organisation sociale des Diakanké. Aspects particuliers à la région de Kédougou", *Cahiers du Centre de recherches anthropologiques*, no 4, 1965, p.&nbsp;263-302
* Pierre Smith, "Le réseau des villages diakhanké", *Objets et mondes*, Vol XII, issue 4, Winter 1972, p.&nbsp;411-414
Marka dili

**Marka**, **Dafing** olarak da bilinir, Batı Afrika'da, Burkina Faso'nun kuzeybatısında konuşulan bir Manding dilidir.

## Kaynakça
Marka halkı

**Marka** (ayrıca **Marka Dafing**, **Meka** veya **Maraka**) halkı, Mali'nin kuzeybatısında yaşayan bir Mande halkıdır. Manding dili olan Marka'yı konuşurlar. Gana'da da azınlık olarak yaşamaktadırlar.

Marka halkı İslam'a bağlıdır.

## Kaynakça
Soninke Wangara

**Wangaralar** (ayrıca Wakore, Wankori, Ouankri, Wangarawa olarak da bilinirler), Batı Afrika'da, özellikle Sahra-ötesi ticarette uzmanlaşmış uzun mesafeli tüccarlar olarak uzmanlaşan etnik Soninke kökenli bir topluluktur.

## Kaynakça
Soninkeler

**Soninke (Sarakolleh) halkı**, Mali, Güney Moritanya, Doğu Senegal, Gambiya ve Gine'de (özellikle Futa Calon) bulunan, Batı Afrika Mande dili konuşan bir etnik gruptur. Mande dillerinden biri olan ve Serakhulle veya Azer dili olarak da bilinen Soninke dilini konuşurlar. Soninkeler, yaklaşık MS 200-1240 yılları arasında hüküm süren antik Gana/Wagadou İmparatorluğu'nun kurucularıydı. Soninke'nin alt grupları arasında Jakhanke, Maraka ve Wangara bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* François Manchuelle, *Origins of Black African Emigration to France : the Labor Migrations of the Soninke, 1948-1987*, Santa Barbara, University of California, 1987 (Thèse)
* M. T. Abéla de la Rivière, *Les Sarakolé et leur émigration vers la France*, Paris, Université de Paris V, 1977 (Thèse de 3 cycle)
* Amadou Diallo, *L'éducation en milieu sooninké dans le cercle de Bakel : 1850-1914*, Dakar, Université Cheikh Anta Diop, 1994, 36 p. (Mémoire de DEA)
* Alain Gallay, « La poterie en pays Sarakolé (Mali, Afrique Occidentale) », *Journal de la Société des Africanistes*, Paris, CNRS, 1970, tome XL, n° 1, p.&nbsp;7-84
* Joseph Kerharo, « La pharmacopée sénégalaise : note sur quelques traitements médicaux pratiqués par les Sarakolé du Cercle de Bakel », *Bulletin et mémoires de la Faculté mixte de médecine et de pharmacie de Dakar*, t. XII, 1964, p.&nbsp;226-229
* Nianguiry Kanté, *Contribution à la connaissance de la migration "soninké" en France*, Paris, Université de Paris VIII, 1986, 726 p. (Thèse de 3 cycle)
* Michael Samuel, *Les Migrations Soninke vers la France*, Paris, Université de Paris. (Thèse de 3 cycle)
* Badoua Siguine, *La tradition épique des forgerons soninké*, Dakar, Université de Dakar, 198?, (Mémoire de Maîtrise)
* Badoua Siguine, *Le surnaturel dans les contes soninké*, Dakar, Université de Dakar, 1983, 215 p. (Mémoire de Maîtrise)
* Mahamet Timera, *Les Soninké en France : d'un histoire à l'autre*, Karthala, 1996, 244 p.&nbsp;
* Louis Léon César Faidherbe, *Vocabulaire d'environ 1,500 mots français avec leurs correspondents en ouolof de Saint-Louis, en poular (toucouleur) du Fouta, en soninké (sarakhollé) de Bakel*, 1864, Saint-Louis, Imprimerie du Gouvernement, 1864, 70 p.
* Louis Léon César Faidherbe, *Langues sénégalaises : wolof, arabe-hassania, soninké, sérère, notions grammaticales, vocabulaires et phrases*, E. Leroux, 1887, 267 p.
* Christian Girier, *Parlons soninké*, l'Harmattan, Paris, 1996, 
* Rhonda L. Hartell, Alphabets de langues africaines, Unesco et Summer Institute of Linguistics, Dakar, 1993;
* Direction de la promotion des langues nationales du Sénégal, Livret d'auto-formation en Soninké, éditions Kalaama-Edicef, 2001.
Soumaoro Kanté

**Soumaoro Kanté** (**Sumaworo Kanté** veya **Sumanguru Kanté** olarak da bilinir), 13. yüzyılda Sosso İmparatorluğu'nun kralıydı. Gana İmparatorluğu'nun başkenti Koumbi Saleh'i ele geçiren Soumaoro Kanté, modern Mali'nin bölgedeki Mandinkalar da dahil olmak üzere birçok komşu toprağı fethetmeye başladı. Ancak Mandinka prensi Sundiata Keita, Kirina Muharebesi'nde (c. 1235) küçük krallıklardan oluşan bir koalisyon kurdu, Sosso İmparatorluğu'nu mağlup etti ve yeni Mali İmparatorluğu'nun bölgede hakim olmasını sağladı.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Davidson, Basil. *Africa in History*. New York: Simon & Schuster, 1995.
* Charry, Eric. *Mande Music: Traditional and Modern Music of the Maninka and Mandinka of Western Africa*. Chicago: Chicago Studies in Ethnomusicology, 2000.
* Carruth, Gorton, *The encyclopedia of world facts and dates,* p 167, 1192 HarperCollins Publishers, 1993, 
* Stride, G. T & Ifeka, Caroline, *Peoples and empires of West Africa: West Africa in history, 1000–1800,* p 49, Africana Pub. Corp., 1971
*  Editor: Senghor, Léopold Sédar, Éthiopiques, Issues 21-24, Grande imprimerie africaine, 1980, p 79
* Fyle, Magbaily, *Introduction to the History of African Civilization: Precolonial Africa*, University Press of America (1999), p.&nbsp;61,  https://books.google.com/books?id=l9l7v1WzlPIC&q=GUITAR
Sosso İmparatorluğu

**Sosso İmparatorluğu** (**Soso** veya **Susu** ya da alternatif olarak **Kaniaga** olarak da yazılır), Gana İmparatorluğu'nun bir vasalı olarak ortaya çıkan, daha sonra ayrılıp eski efendilerini fetheden bir Batı Afrika krallığıydı. Wagadou'nun güneyinde, modern Sosso halkının Soninke ataları tarafından iskan edilen, Beledougou'nun kuzeyindeki bölgede merkezlenmişti. İmparatorluk, Sundiata Keita'nın yükselen Mali İmparatorluğu tarafından yenilgiye uğratılan Soumaoro Kante'nin hükümdarlığı döneminde zirveye ulaştı.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
*
Kirina Muharebesi

**Krina Muharebesi** veya **Karina kuşatması** olarak da bilinen **Kirina Muharebesi** ( 1235), Sosso kralı Sumanguru Kanté ile Mandinka prensi Sundiata Keita arasında gerçekleşen bir çatışmaydı. Sundiata Keita'nın güçleri Sumanguru Kanté'nin güçlerini tamamen mağlup etti ve yeni Mali İmparatorluğunun Batı Afrika üzerindeki üstünlüğünü garanti altına alındı.

## Kaynakça
Mappa mundi

Bir ***Mappa Mundi*** (Latince: ; çoğul = *mappae mundi*; ; ), dünyanın herhangi bir Orta Çağ Avrupa haritasıdır. Bu tür haritalar  veya daha küçük basit şematik haritalardan, günümüze ulaşan en büyüğü olan Ebstorf haritasının da dahil olduğu ayrıntılı duvar haritalarına kadar değişiklik gösterebilir. Terim, Orta Çağ Latincesi  (kumaş veya grafik) ve  (dünya) kelimelerinden türetilmiştir.

Orta Çağ'dan günümüze ulaşan yaklaşık 1.100 *mappae mundi*'nin olduğu bilinmektedir. Bunlardan yaklaşık 900'ü el yazması kitaplarda yer alırken, geri kalanı bağımsız belgeler olarak varlığını sürdürmektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 

## İleri okumalar

* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Modern Medieval Map Myths: The Flat World, Ancient Sea-Kings, and Dragons
* Detailed Fra Mauro Mappa Mundi 1459/60 at bottom of article
* 1452 Mappamundi by Giovanni Leardo held at the American Geographical Society Library, UW Milwaukee
* Mappa Mundi Hereford Digital Mappa Mundi exploration
* More information and Mappa mundi images can be found at the Cornell University: Persuasive Cartography: The PJ Mode Collection
* Discussion by Janina Ramirez and Peter Frankopan: Art Detective Podcast, 22 Mar 2017
* Virtual Mappa: Digital Editions of Early Medieval Maps of the World, edit. Martin Foys, Heather Wacha, et al. (Philadelphia, PA: Schoenberg Institute of Manuscript Studies, 2018): https://sims2.digitalmappa.org/36. DOI: 10.21231/ef21-ev82.
Wilson teoremi

Cebir ve sayılar teorisinde, **Wilson teoremi** şunu ifade eder: n > 1 koşulunu sağlayan bir *n* tam sayısı, kendinden küçük tüm pozitif tam sayıların çarpımı, *n* sayısının katlarından bir eksiğine eşit ise *n* bir asal sayıdır. Bu ifadenin faktoriyel ve modüler aritmetik kullanılarak gösterimi aşağıdaki gibidir:

:(n-1)!\ \equiv\; -1 \pmod n

Yukarıdaki denklemi sağlayan her n > 1 tam sayısı, bir asal sayıdır. Başka bir şekilde ifade edecek olursak, n > 1 tam sayısı, ancak ve ancak (n&thinsp;−&thinsp;1)! + 1 ifadesini kalansız bir şekilde bölüyorsa asal bir sayıdır, kalansız bölemiyorsa asal sayı değildir.

## Örnek
Teoreme göre n = 5 sayısı denklemi sağlamak zorundadır, çünkü 5 sayısı asal bir sayıdır ve n > 1 koşulunu sağlar. 5
sayısından küçük bütün pozitif tam sayıları çarptığımızda 4.3.2.1=24 sonucunu elde ederiz. 24 sayısı 5'in katlarından olan 25 sayısının bir eksiğidir yani denklemi sağlarız. Başka bir gösterimle (5-1)!+1=25 olur ve elde ettiğimiz bu sonuç 5 sayısına kalansız bölünür. Bu sayede 5 sayısının denklemi sağladığını görürüz.

Teoreme göre n = 4 sayısı denklemi sağlamaz çünkü n > 1 olmasına rağmen asal bir sayı değildir. Bu sayıdan küçük pozitif tam sayıları çarptığımızda 3.2.1=6 elde ederiz, sonucumuzun bir eksiği olan 5 sayısı, *n* sayımıza kalansız bölünemez veya (4-1)!+1=7 sonucunda elde ettiğimiz sonuç n sayımıza kalansız bölünmediği için denklemi sağlayamayız.

## Teoremin tarihi
Teorem ilk olarak İbnü'l-Heysem tarafından  tarihinde ifade edilmiştir. 1770 yılında ise Edward Waring teoremi ispatlamadan duyurmuştur ve keşfi öğrencisi John Wilson'a atfetmiştir.  1771 yılında Joseph-Louis Lagrange tarafından kanıtlanmıştır.

## Kaynakça
N'Ko dili

**N'Ko** () N'Ko alfabesiyle yazılmış birkaç Manding dilinin standartlaştırılmış birleşik koiné biçimidir. Gine, Gine-Bissau, Mali, Fildişi Sahili, Burkina Faso ve diğer bazı Batı Afrika ülkelerinde, öncelikle ancak yalnızca yazılı biçimde kullanılırken, Maninka, Bambara, Dyula ve diğer bazı dillerin konuşulmasında Manding'in farklı varyantları kullanılır.

## Notlar

## Kaynakça
Mansa (ünvan)

***Mansa*** (; çoğulu: ***mansaw***) Maninka ve Mandinka dillerinde soydan geçen hükümdar için kullanılan bir kelimedir ve genellikle "kral" olarak çevrilir. Özellikle Mansa Musa gibi Mali İmparatorluğu'nun hükümdarlarının unvanı olarak bilinir ve bu bağlamda bazen "imparator" olarak da çevrilir.  Ayrıca geleneksel köy yöneticilerinin de kullandığı bir unvandır ve bu bağlamda "şef" olarak çevrilir.

## Kaynakça

### Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Faama

**Faama**, "baba", "lider" veya "kral" anlamına gelen bir Mandinka kelimedir. İmparatorluk öncesi Mali bölgesinde yaygın olarak kullanılıyordu.

Hem *faama* hem de *[[Mansa (ünvan)|mansa]]* kral anlamına gelen kelimelerdir, ancak *faama* savaşçı, *mansa* mistik bir hükümdardır.

## Kaynakça
Naré Maghann Konaté

**Naré Maghann Konaté**, 12. yüzyılda yaşamış bir Mandinka faama'sıydı (kralıydı). Mali İmparatorluğu'nun kurucusu Sundiata Keita'nın babasıydı ve Sundiata Destanı sözlü geleneğinde yer alanbir karakterdi.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Sisòkò, Fa-Digi, "The Epic of Son-Jara: A West African Tradition." African Epic. African epic series /Thomas A. Hale and John W. Johnson éd. African studies folklore. Translator, editor, & contributor: John William Johnson). Indiana University Press (1992), pp. 100-102,  https://books.google.com/books?id=v0sdoDWfzwwC&q=Nar%C3%A9+Maghann+Konat%C3%A9
* Niane, Djibril Tamsir, "Sundiata: An Epic of Old Mali." Longmans (1965),
Dankaran Tuman

**Dankaran Touman** (Manding dilleri:  *Dànkàràn Túmá*), Mali destanı Sundiata'da Naré Maghann Konaté'nin (Mali İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk imparatoru olan Sundiata Keita'nın babası) ilk oğluydu. Ayrıca Mali İmparatorluğu'nun kurulmasından önce Mande kralıydı.

## Kaynakça
Sundiata Keita

**Sundiata Keita** (Mandinka, Malinke: ;  1217 – c. 1255, N'Ko yazımı: ), Mali İmparatorluğu'nun kurucusuydu. Ayrıca, genellikle tüm zamanların en zengin kişisi olarak kabul edilen Mali hükümdarı Mansa Musa'nın büyük amcasıydı.

## Kaynakça

### Bibliyografya
* Austen, Ralph A. "The Historical Transformation of Genres: Sunjata as Panegyric, Folktale, Epic, and Novel." Ralph A Austen (ed.), *In Search of Sunjata: The Mande Oral Epic as History, Literature, and Performance* (1999): 69–87.
* Belcher, Stephen. Sinimogo, 'Man for tomorrow': Sunjata on the fringes of the Mande world. .Ralph A Austen (ed.), *In Search of Sunjata: The Mande Oral Epic as History, Literature, and Performance* (1999): 89-110.
* Camara, Seydou. "The epic of Sunjata: structure, preservation and transmission." Ralph A Austen (ed.), *In Search of Sunjata: The Mande Oral Epic as History, Literature and Performance* (1999): 59–68.
* Johnson, John William. "The dichotomy of power and authority in Mande society and in the epic of Sunjata." Ralph A Austen (ed.), *In Search of Sunjata: The Mande Oral Epic as History, Literature and Performance* (1999): 9-24.
* McGuire, James R. 1999. Butchering Heroism?: Sunjata and the Negotiation of Postcolonial Mande Identity in Diabate's Le Boucher de Kouta. *In Search of Sunjata: The Mande Oral Epic as History, Literature and Performance*, ed. by Ralph Austen, pp.&nbsp;253–274. Bloomington, IN: Indiana University Press.
Sundiata Destanı

***Sunjata*** (; Manding dilleri :  *Sònjàdà*, ***Sundiata*** veya ***Son-Jara*** olarak da anılır; ; ), Mali İmparatorluğu'nun kurucusu kahraman Sundiata Keita'nın (ölümü 1255) hikâyesini anlatan Malinke halkına ait bir destandır. Destan, 13. yüzyıla kadar uzanan ve ''jeli'' (griot) nesilleri tarafından anlatılan sözlü geleneğin bir örneğidir. Tek veya kesin bir versiyonu yoktur. Destanla ilgili materyaller ilk olarak 20. yüzyılın başlarında Fransız Sudanı'nda toplanmaya başlandı ve bu da günümüzde standart olarak kabul edilen masalın "modern" versiyonunun ortaya çıkmasına neden oldu. Bu versiyon, *jeli* veya Djeli Mamoudou Kouyate'nin sözlü anlatımına dayanmaktadır ve 1960'ta Djibril Tamsir Niane tarafından Fransızcaya çevrilmiştir.

## Kaynakça
Kouroukan Fouga

*[[Sundiata Destanı|Sundiata Destanı'na]]* göre **Kouroukan Fouga** veya **Kurukan Fuga**, Krina Muharebesi'nden (1235) sonra, yeni kurulan imparatorluk için bir hükümet oluşturmak üzere soyluların bir araya gelmesiyle oluşturulan Mali İmparatorluğu'nun anayasasıydı.

"Kurukan Fuga'da ilan edilen Mande Tüzüğü", 2009 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'nde listelendi.

## Kaynakça
Kangaba

**Kangaba**, güneybatı Mali'nin Koulikoro Bölgesi'nde bir kasaba, komün ve Kangaba Cercle'nin merkezidir.

Kamablon (), şehrin merkezindeki *bara* veya büyük meydanda bulunan, konik çatılı, kutsal dairesel kerpiç bir yapıdır ve 1653 yılında inşa edilmiştir. Mande kültür bölgesindeki türünün en eskisi olan yapının yedi yılda bir yapılan çatı yenileme töreni, geleneksel kastları, Mali İmparatorluğu'nun kurucu hanedanlarını ve bölgenin sözlü tarihini ve geleneklerini anlatan griotları bir araya getirir. Bu tören, 2009 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne dahil edilmiştir.

## Kaynakça
Kangaba Kamablonu

**Kamablon** veya **Kamabulon**, Mali'nin Kangaba şehrinde bulunan kutsal bir kulübedir.

Kamablon, Koulikoro Bölgesi'ndeki Kangaba'nın kutsal kulübesidir. 1653 yılında inşa edilmiştir. Mali Cumhuriyeti Daimi Temsilciliği tarafından UNESCO'ya sunulan Mande'nin tarihi yerleri ve kültürel manzaraları açıklamasına göre, Mande kültür alanında kalan son Kamablon'dur. 4 metre çapındaki dairesel yapısı kerpiçten yapılmıştır ve çatısı sazdandır. Bina, üç kapok ağacı, bir kuyu, bir "wasi" (bir taş türü) ve Mansa Sèmè'nin mezarıyla çevrilidir. Mansa Sèmè, Kamablon'un kurucusudur ve dolayısıyla kutsal kulübenin ilk rahibi olarak kabul edilir. Tüm bu unsurlar ve kulübenin kendisi, Mande kültüründe ve özellikle Diabaté klanının griotları için kutsal bir öneme sahiptir. Köy senatosu veya "konuşma salonu" olarak hizmet veren bu kutsal kulübenin içinde değerli ve sembolik nesneler ve mobilyalar saklanmaktadır.

## Kaynakça
Hamish Kerr

**Hamish Kerr** (d. 17 Ağustos 1996), Yeni Zelandalı yüksek atlayıcı. 2024 Yaz Olimpiyatları ve 2025 Dünya Atletizm Şampiyonası'nda altın madalya kazanmıştır.
Minahasanlar

**Minahasalar** veya **Minahassalar**, Endonezya'nın Kuzey Sulawesi eyaletine özgü bir Avustronezya etnik grubudur. Minahasa halkı kendilerini bazen **Manado** olarak da adlandırır. Minahasanların Hristiyanlık öncesi yaratılış efsaneleri bir tür etnik birleşmeyi gerektirse de, diğer kaynaklar on dokuzuncu yüzyıldan önce Minahasa bölgesinin hiçbir şekilde birleşmediğini göstermektedir. Bunun yerine, siyasi olarak bağımsız bir dizi grup (walak), genellikle sürekli bir çatışma halinde varlıklarını sürdürmüştür.

## Kaynakça
Kolintang

**Kolintang**, Endonezya'nın Kuzey Sulawesi bölgesine özgü geleneksel bir Minahasan vurmalı çalgısıdır. Minahasan toplumunda Kolintang, geleneksel törenlerde, dansa, şarkılara ve müziğe eşlik etmek için kullanılır. Kolintang bıçaklarının yapımında Telur ağacı, Wenuang ağacı, Cempaka ağacı, Waru ağacı ve benzeri lifli yapıya sahip hafif ama güçlü yerel ağaçlar kullanılmaktadır. Kolintang rezonatör kasaları genellikle tik veya maun gibi sert ağaç malzemelerden yapılmaktadır.

## Kaynakça
Għana

**Għana** ( ), Malta'ya özgü geleneksel bir halk müziği türüdür. Għana'nın iki gerçek anlamı vardır. Birincisi zenginlik, refah ve bolluktur; ikincisi ise şarkı söyleme, şiir, kafiye ve hatta yavaş ritimli bir şarkı söyleme türü olan *kantaliena* ile ilişkilendirilir. Kelimenin kökeni Arapça ghena veya ghina غنى/غناء olup aynı anlama gelir: zenginlik veya şarkı/şarkı sözü vb.

Bu alanda şarkı söyleyen kişiye yerel olarak *għannej* (birebir çeviri ile 'şarkıcı') denir.

## Kaynakça
Geet-Gawai

**Geet-Gawai** (Bhojpuri dili: ) **Geet Gawai** olarak da adlandırılır, Mauritius'ta Hint kökenli Bhojpuri konuşan insanların düğün öncesi törenidir. 2016 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne eklenmiştir.

## Kaynakça
Peros Banhos

**Peros Banhos**, **Pedro dos Banhos** veya eski haritalarda **Baixos de Pêro dos Banhos**, Chagos Takımadaları'nda eskiden yerleşim olan bir adadır.

Atolün kuzeydoğu köşesinde yer alan **Île Yeye**, Chagos Takımadaları'nın Maldivler'e en yakın adasıdır.

## Kaynakça
Chagos kreolü

**Chagos Kreolü** (aynı zamanda , ** veya sadece ), 1994'te Britanya Hint Okyanusu Toprakları'ndaki Chagos Takımadaları'nın eski sakinleri olan yaklaşık 1.800 Chagoslu tarafından konuşulan Fransızca kökenli bir kreoldür. Ilwa, Seyşeller Kreolünden etkilenen bir Mauritius Kreol çeşididir. Günümüzde çoğunlukla Mauritius ve Seyşeller'de konuşulmaktadır. Ayrıca Birleşik Krallık'ta da dili konuşan küçük bir azınlık topluluğu bulunmaktadır.

## Kaynakça
Rodrigues Adası tambur segası

**Rodrigues Adası tambur segası**, kökeni Rodrigues Adası'na dayanan Mauritius sega müziği türlerinden biridir.

Rodrigues Adası'ndaki tambur segası, kökeni köle topluluklarına dayanan bir müzik ve dans performansıdır.

## Kaynakça
Chagos tambur segası

**Chagos tambur segası**, Mauritius'un Sega müziği türlerinden biridir ve kökeni Chagos Takımadaları'na dayanmaktadır. Chagos kreol dilinde söylenmektedir.

Chagos, Britanya Hint Okyanusu Toprakları'nın bir parçasıdır ve Mauritius tarafından adalar üzerinde hak iddia edilmektedir. Adaların en büyüğü ve en güneydekisi olan Diego Garcia'da yerleşim bulunmaktadır. Adada, Birleşik Krallık-ABD ortak deniz destek tesisi bulunmaktadır. 1967 ile 1973 yılları arasında, adaların eski sakinleri olan eski tarım işçileri öncelikle Mauritius'a, ancak Seyşeller'e de taşınmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sega (müzik tarzı)

**Sega** (), Mauritius ve Réunion'un başlıca müzik tarzlarından biridir. Müzik, hikâye anlatımı ve geleneksel dansı içeren bir performans sanatıdır. Müzikal açıdan, Mauritius'ta yaygın olan en modern formlar, füzyon türü seggae ve bhojpuri varyasyonlarıdır. Réunion'da ise maloya da bulunur. Farklı sega formlarının çeşitliliği, Mauritius'un yerli nüfusunun çok etnikli yapısına yansımaktadır.

Sega (geleneksel Mauritius segası, Chagos tambur segası, Rodrigues Adası sega tamburu) UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listelerine dahil edilmiştir.

## Kaynakça
Peña de Bernal

**Peña de Bernal** (; *Bernal Kayası* veya *Bernal Zirvesi*) , yüksekliğinde bir monolittir ve bu alanda dünyadaki en yükseklerden biridir. Meksika'nın Querétaro eyaletindeki küçük bir kasaba olan San Sebastián Bernal'da yer almaktadır. Başkent Querétaro yakınlarındaki en turistik yerlerden biridir.

## Kaynakça
Paraguaylılar

**Paraguaylılar** (), Paraguay vatandaşlarıdır.

Paraguaylıların çoğunluğu Paraguay'da yaşasa da, Arjantin, İspanya, ABD ve Brezilya gibi birçok ülkede önemli topluluklar yaşamaktadır.

## Tarihi
Paraguay'ın ilk sakinleri Guarani halkıydı.

## Kaynakça
Chagoslular

**Chagoslular** — **Chagos Adalıları** veya ****  olarak da bilinirler— 18. yüzyılın sonlarında Chagos Adaları'na, özellikle Diego Garcia, Peros Banhos ve Salomon adalarına getirilen, özgürleştirilmiş Afrikalı köleler ve Asya (Hint ve Malay) kökenli insanlardan oluşan bir Afro-Asya etnik grubudur. Uluslararası hukuka göre, adaların en eski insan yerleşimcilerinden geldikleri için Chagos takımadalarının yerli halkları olarak kabul edilmektedirler. Chagosluların çoğu, 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında İngiliz hükümeti tarafından zorla uzaklaştırıldıktan sonra Mauritius, Seyşeller ve Birleşik Krallık'ta yaşamaya başlamıştır. Günümüzde, bir zamanlar yerleşim yeri olan adaların çoğu Diego Garcia'dan 160 kilometre (86 deniz mili) uzakta olmasına rağmen, hiçbir Chagoslunun Diego Garcia adasında veya Chagos Takımadalarının herhangi bir yerinde yaşamasına izin verilmemektedir.

## Kaynakça
Paraguay Guaranísi

**Paraguay Guaranísi** veya kısaca **Guarani** ( ), Tupi dil ailesinin Tupi-Guarani koluna ait bir Güney Amerika dilidir. Paraguay'ın İspanyolca ile birlikte iki resmi dilinden biridir; nüfusun çoğunluğu tarafından konuşulur ve kırsal nüfusun yarısı dilin tek dilli konuşmacılarından oluşur.

## Notlar

## Kaynakça
Nahualar

**Nahualar** ( ), bir Uto-Nahua etnik grubudur ve Meksika'nın yerli halklarından biridir; ayrıca El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Kosta Rika'da da Nahua azınlıkları yaşamaktadır. Meksika'daki en büyük yerli grubunu oluştururlar ve aynı zamanda Kuzey Amerika Yerli halk grupları arasında kendi yerli dillerini ana dili olarak konuşan en büyük nüfusu oluştururlar. Nahualara göre kendileri Nahuatl'dır. Amerika kıtasındaki tüm yerli dilleri arasında sıralandığında, Nahualar Guaraní ve Keçuva'dansonra üçüncü sırada yer alır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Hotova-Dangëlli Köknar Millî Parkı

**Hotova-Dangëlli Köknar Millî Parkı** (), Arnavutluk'un Ergiri ve Görice illerinde bulunan bir millî parktır. 17 Aralık 2008 tarihinde kurulmuş olup 360,04&nbsp;km² bir alana sahiptir ve ülkenin güneyinde yer almaktadır.

Park, adını ülkenin en önemli Akdeniz bitki kalıntılarından biri olarak kabul edilen Hotova köknarından almaktadır. Park, kireçtaşı ve kumtaşı yataklarının yanı sıra çok sayıda vadi, kanyon, dağ geçidi, nehir ve yoğun yaprak döken ve iğne yapraklı ormanlarla kaplı engebeli ve dağlık bir araziden oluşmaktadır.

## Kaynakça
Şihna

**Şihna**, **Şihne** veya **Şıhne** (Arapça: شحنة "*šuḥna*") ortaçağda Selçuklular, Harzemşahlar ve bazı Anadolu Türk beyliklerinde yöneticilere ve komutanlara verilmiş bir ünvandır. Arapçada "askeri komutan" anlamına gelir"
## Şihna ünvanlı kişiler
*Anuş Tegin
*Zengî
*İlgazi Bey
Huastecler

**Huastec**  veya **Téenek** (*Te' Inik'in* kısaltması, "buralı insanlar"; ayrıca **Huaxtec**, **Wastek** veya **Huastecos** olarak da bilinir), Meksika'nın yerli halklarından biridir. Hidalgo, Veracruz, San Luis Potosí ve Tamaulipas eyaletlerini kapsayan La Huasteca bölgesinde, Pánuco Nehri güzergahı boyunca ve Meksika Körfezi kıyısı boyunca yoğunlaşmıştır.

Günümüzde yaklaşık 66.000 Huastec konuşanı bulunmaktadır ve bunların üçte ikisi San Luis Potosí'de ve üçte biri Veracruz'da yaşamaktadır. Ancak İspanyollar 1529'da geldiklerinde nüfusları muhtemelen yarım milyon kadar daha fazlaydı.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Ariel de Vidas, A.  2003. "Ethnicidad y cosmología: La construccion cultural de la diferencia entre los teenek (huaxtecos) de Veracruz", in UNAM, *Estudios de Cultura Maya.*  Vol. 23.
* Campbell, L. and T. Kaufman.  1985.  "Maya linguistics: Where are we now?", in *Annual Review of Anthropology.*  Vol. 14, pp.&nbsp;187–98
* Dahlin, B. et al.  1987. "Linguistic divergence and the collapse of Preclassic civilization in southern Mesoamerica".  *American Antiquity.*  Vol. 52, No. 2, pp.&nbsp;367–82.
* INAH.  1988. *Atlas cultural de México: Lingüística.*  Mexico City: Instituto Nacional de Antropología e Historia.
* Kaufman, T.  1976.  "Archaeological and linguistic correlations in Mayaland and associated areas of Mesoamerica." *World Archaeology* 8:101-18.
* Malstrom, V. 1985. "The origins of civilization in Mesoamerica: A geographic perspective", in L. Pulsipher, ed. *Yearbook of the Conference of Latin Americanist Geographers.*  Vol. 11, pp.&nbsp;23–29.
* Ochoa, L.  2003. "La costa del Golfo y el área maya: Relaciones imaginables o imaginadas?", in UNAM, *Estudios de Cultura Maya.* Vol. 23.
* Robertson, J. 1993. "The origins and development of Huastec pronouns."  *International Journal of American Linguistics.* 59(3):294–314
* Stresser-Pean, G.  1989. "Los indios huastecos." In *Huastecos y Totonacas*, edited by L. Ochoa. Mexico City: CONACULTA.
* Vadillo López, C. and C. Riviera Ayala. 2003. "El tráfico marítimo, vehículo de relaciones culturales entre la región maya chontal de Laguna de Términos y la región huaxteca del norte de Veracruz, siglos XVI-XIX", in UNAM, *Estudios de Cultura Maya.* Vol. 23.
* Wilkerson, J. 1972. *Ethnogenesis of the Huastecs and Totonacs.* PhD dissertation, Department of Anthropology and Archaeology, Tulane University, New Orleans.

## Dış bağlantılar

* Orientation: Wasteko, Countries and Their Cultures
Adrian Zeljković

**Adrian Zeljković** (d. 19 Ağustos 2002), orta saha pozisyonunda görev yapan Sloven millî futbolcudur. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
*
*
Kuzeybatı Otomicesi

**Kuzeybatı Otomisi**, Orta Meksika'da konuşulan bir Yerli Amerikan dilidir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
*
Cholula

**Cholulav**(, Otomi: ), tarihi M.Ö. 2. yüzyıla kadar uzanan, Kolomb öncesi Mezoamerika'nın önemli bir şehriydi ve köy olarak yerleşim en az bin yıl öncesine dayanıyordu. Cholula bölgesi, modern Puebla şehrinin hemen batısında yer almaktaydı ve bir ticaret karakolu olarak hizmet vermekteydi. Devasa piramidi, 4,45 milyon metreküp hacmiyle Amerika'daki en büyük yapıdır ve hacim olarak dünyadaki en büyük piramit yapısıdır.

## Kaynakça
Cempoala

**Cempoala** veya **Zempoala** (Nahuatl: *Cēmpoalātl*), Meksika'nın Veracruz eyaletindeki Úrsulo Galván belediyesinde bulunan önemli bir Mezoamerika arkeolojik alanıdır. Alan çoğunlukla Totonaklar tarafından iskan edilmiştir. Ancak, Agustín García Márquez, Cempoala'yı Cholula'dan göç eden Olmeca-Xicalanca'nın özel etkisiyle bir Nahua *altepetl*i olarak önermiştir. Klasik sonrası Mezoamerika döneminde en önemli Totonak yerleşimlerinden biriydi ve Totonacapan krallığının başkentiydi.

## Kaynakça

## İleri okumalar
Yerli Kuzey Amerika Arkeolojisi, 2010, Dean R. Snow, Prentice-Hall, New York. s.&nbsp;188

## Dış bağlantılar

* Catholic Encyclopaedia article on the Totonac Indians
* Article on the Cempoala site
* Cempoala, Mexico is a map from 1580