Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi

**Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi** () kısaca **ESSI**, anti-balistik füze kabiliyeti içeren, karaya konuşlu entegre bir Avrupa hava savunma sistemi inşa etmeyi amaçlayan bölgesel bir askerî girişim. 2025 itibarıyla projeye, 23 Avrupa ülkesi üyedir.

## Arka plan
Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi fikri ilk olarak Ağustos 2022'de Almanya Şansölyesi Olaf Scholz tarafından önerildi. Teklif, Rusya'nın Ukrayna altyapısına yönelik 2022-2023 saldırıları sırasında ve Kaliningrad'da konuşlandırılan Rus 9K720 İskender balistik füze sistemleri gibi tehditlere karşı Avrupa kıtasının sınırlı savunma kabiliyetine ilişkin artan endişelere yanıt olarak ortaya çıktı.

## Misyonu
Girişim, ülkelerin hava ve füze savunma sistemlerini ortaklaşa tedarik ederek maliyetleri düşürmek ve operasyonel esnekliği sağlamak için tasarlandı. Almanya Savunma Bakanlığı, ESSI girişiminin amacını "NATO'nun ortak hava savunmasının Avrupa ayağını güçlendirmek" olarak tanımladı.  Girişim aynı zamanda NATO Entegre Hava Savunma Sistemi'nin güçlendirilmesini de amaçlamaktadır. ESSI'ye üye ülkelerin füze, roket veya uçak saldırılarına karşı kendilerini daha iyi silahlandırma misyonları bulunmaktadır.

Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi farklı menzilli füzelere karşı çok katmanlı savunma sistemleri kullanacak şekilde planlandı. Orta menzilli (35&nbsp;km) Alman IRIS-T SLM, uzun menzilli (100&nbsp;km) Amerika Birleşik Devletleri üretimi MIM-104 Patriot ve çok uzun menzilli (100+ km/ekzosfer) ABD-İsrail yapımı Arrow-3 gibi anti balistik sistemleri içermektedir. Aralık 2022'de Almanya Başbakanı Olaf Scholz, sistemin önümüzdeki beş yıl içinde geliştirileceğine dair umudunu dile getirdi.

## Katılımcı ülkeler
Ekim 2022'de on beş Avrupa ülkesi (Belçika, Birleşik Krallık, Bulgaristan, Çekya, Estonya, Finlandiya, Almanya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Slovakya, Slovenya ve Romanya) bir bildiri imzalayarak girişimi kurdular. Tüm kurucu devletler NATO üyesi iken, Finlandiya 2023 yılında ittifaka dahil oldu. Şubat 2023'te Danimarka ve İsveç projeye katıldı. Temmuz 2023'te ise tarafsız devletler olan Avusturya ve İsviçre, girişime katılma bildirgesini imzalayarak tarafsızlık politikalarının geleceği ve uygulanabilirliği hakkında kamuoyunda tartışmalara yol açtılar. 16 Şubat 2024'te Türkiye ve Yunanistan, Brüksel'de Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimine katılım belgesini imzalarak resmi olarak girişime dahi oldu.

Fransa, Avrupa dışında ABD ve İsrail'de geliştirilen sistemlere çok fazla dayandığını ve İtalya ile ortak geliştirdiği SAMP-T füze savunma sisteminin girişime dahil edilmemesi konusunda itirazlarını dile getirerek organizasyonda yer almadı. Haziran 2023'te ise karşı bir teklifte bulundu ve diğer ülkeleri alternatifleri incelemeye çağırdı. Nisan 2024'te Polonya Başbakanı Donald Tusk, ESSI'ye katılma konusunda olumlu açıklamalarda bulunurken, cumhurbaşkanı Andrej Duda aksi yönde olumsuz görüş bildirdi. Şubat 2025'te Almanya Savunma Bakanlığı, Portekiz ve Arnavutluk'un Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimine katıldığını duyurdu.

## Galeri

IRIS-T SLM launcher ILA-2022.jpg|Diehl IRIS-T SLM-Fırlatıcı
IRIS-T SLM radar unit TRML-4D ILA-2022.jpg|IRIS-T SLM için Hensoldt Radar TRML-4D
Maintenance check on a Patriot missile.jpg|PAC-3 MSE-Roketleri ile birlikte MIM-104 Patriot-Fırlatıcı
Raytheons GaN-based AESA Radar Prototype.jpg|MIM-104 Patriot için Raytheon LTAMDS-Radar
Arrow2launcher.jpg|Israel Aerospace Industries (IAI) Arrow 3 balistik füze fırlatıcı


## Ayrıca bakınız
* NATO füze savunma sistemi
* Stratejik Savunma Girişimi

## Kaynakça