Edward John Routh

**Edward John Routh**  (; 20 Ocak 18317 Haziran 1907), on dokuzuncu yüzyılın ortalarındaki en parlak döneminde Cambridge Üniversitesi'nin Mathematical Tripos sınavına hazırlanan öğrencilerin seçkin koçu olarak tanınan bir İngiliz matematikçiydi. Ayrıca mekaniğin matematiksel teorisini sistematize etmek için çok katkı sağladı ve modern kontrol sistemleri teorisi gelişimi için kritik olan birkaç fikir ortaya attı.

## Biyografi
### Erken dönem yaşamı
Routh, İngiliz bir baba ve Fransız-Kanadalı bir anneden, o zamanlar Aşağı Kanada'nın İngiliz kolonisi olan Quebec'te doğdu. Babasının ailesinin geçmişi, Beverley, Yorkshire yakınlarındaki Routh'da toprak edindikleri Norman fethi dönemine kadar uzanıyordu. Annesinin ailesi olan Taschereau ailesi Quebec'te köklü bir aileydi ve soyları Fransız kolonisinin ilk günlerine kadar uzanıyordu. Ebeveynleri Sir Randolph Isham Routh (1782-1858) ve ikinci eşi Marie Louise Taschereau (1810-1891) idi. Sir Randolph 1826'da İngiliz Ordusu Genel Komiseri, İrlanda Kıtlığı Yardım Komisyonu Başkanı (1845-48) ve Waterloo Savaşı'nda üst düzey Komiserlik görevlisi olan Genel Komiser Yardımcısıydı, Marie Louise ise Yargıç Jean-Thomas Taschereau'nun kızı ve Yargıç Jean-Thomas ve Kardinal Elzéar-Alexandre Taschereau'nun kız kardeşiydi.

Routh on bir yaşında İngiltere'ye geldi ve University College School'a devam etti ve ardından burs kazanarak 1847'de University College, London'a girdi. Burada Augustus De Morgan'ın öğrencisi oldu ve onun etkisi Routh'un matematik alanında kariyer yapmaya karar vermesine yol açtı.

Routh, BA (1849) ve MA (1853) derecelerini Londra'da aldı. Peterhouse, Cambridge'e devam etti ve burada Isaac Todhunter'dan eğitim aldı ve "senior wrangler maker" William Hopkins tarafından çalıştırıldı. Routh, Peterhouse'dayken Peterhouse Boat Club için kürek çekti.  Routh 1854'te James Clerk Maxwell'in hemen üstünde Senior Wrangler olarak mezun oldu ve Smith Ödülünü onunla paylaştı. Routh, 1856 yılında Peterhouse'un öğretim üyesi seçildi.

### Matematik eğitmeni
Mezun olduktan sonra Cambridge'de özel matematik öğretmeni olarak çalışmaya başlayan Routh, Steele'in ölümcül hastalığı sırasında William John Steele'in öğrencilerinin eğitimini üstlendi, ancak Steele'in ücretleri alması konusunda ısrar etti. Steele'in öğrencilerini devralan Routh, koç olarak yenilmez bir rekor kırmaya devam etti. 1855 ve 1888 yılları arasında 600'den fazla öğrenciye koçluk yapmış, bunlardan 28'i Hopkins'in 17 öğrencisine karşılık Senior wrangler olmuş ve 43 öğrencisi Smith Ödülü kazanmıştır.

Routh titizlikle ve sistematik bir şekilde çalışmış, gündüzleri on öğrenciden oluşan katı zaman çizelgeli sınıflar almış ve akşamları en yetenekli kişiler için ekstra materyal hazırlamıştır. “Dersleri oldukça ağır matematiksel şakalarla renklendirilirdi.”

Routh, Cambridge rekabet sisteminin sadık bir savunucusuydu ve üniversite sınav sonuçlarını alfabetik sırayla yayınlamaya başladığında umutsuzluğa kapıldı ve “Bir sonraki Derby'yi alfabetik olarak yayınlamak isteyecekler” gözleminde bulundu.

### Özel yaşamı
Kraliyet Astronomu George Biddell Airy, Routh'u Kraliyet Gözlemevi, Greenwich'te çalışmaya ikna etmeye çalıştı. Airy başarılı olamasa da, Routh Greenwich'te Airy'nin 1864'te evlendiği büyük kızı Hilda (1840-1916) ile tanıştı. O dönemde üniversitenin bekârlık şartı vardı ve bu da Routh'u bursunu bırakıp Peterhouse'dan taşınmaya zorladı. Kolej tüzüğünün yeniden düzenlenerek bekârlık şartının kaldırılması üzerine Routh, Peterhouse tarafından fahri bursiyerliğe seçilen ilk kişi oldu. Çiftin beş oğlu ve bir kızı vardı. Routh “nazik bir adamdı ve arkadaşlarıyla iyi sohbet ederdi, ancak yabancılara karşı utangaç ve çekingendi.”

### Onurlandırılması
*Fellow of the Royal Society, (1872);
*Adams Ödülü, (1877).

## Çalışmaları
### Mekanik
Routh, Henry Brougham ile *Sir Isaac Newton'un Principia'sının Analitik Görünümü* ("Analytical View of Sir Isaac Newton's Principia", 1855) üzerine işbirliği yaptı. *Rijit Cisimler Sisteminin Dinamiği* ("Dynamics of a System of Rigid Bodies", 1860, 6. baskı 1897) adlı bir ders kitabı yayınladı ve burada mekaniğe modern matematiksel yaklaşımı tanımlamak ve sistematize etmek için çok şey yaptı. Bu, Felix Klein ve Arnold Sommerfeld'i etkilemiştir. Aslında Klein Almanca çeviriyi düzenlemiştir. Ayrıca William Thomson ve Peter Guthrie Tait'in *[[Doğa Felsefesi Üzerine İnceleme]]* ("Treatise on Natural Philosophy", 1867) adlı eserini de etkilemiştir.

Routh, döngüsel koordinatlar veya ihmal edilebilir koordinatlar (E. T. Whittaker'ın *[[Parçacıkların ve Katı Cisimlerin Analitik Dinamiği]]* -"Analytical Dynamics of Particles and Rigid Bodies"- adlı eserindeki terminolojisini takip ederek) olarak da bilinen “eksik koordinatlar” olarak adlandırdığı şeyin önemine dikkat çekmiştir. Bu tür koordinatlar korunmuş momentumlarla ilişkilidir ve bu nedenle problem çözmede faydalıdır. Routh ayrıca mekanikteki problemleri çözmek için yeni bir yöntem geliştirmiştir. Her ne kadar Routh prosedürü yeni bir anlayış getirmese de, özellikle çok sayıda serbestlik derecesine ve en azından bazı döngüsel koordinatlara sahip problemlerde daha sistematik ve kullanışlı bir analiz sağlar.

### Kararlılık ve kontrol
Matematiksel fiziğin sunumu üzerinde kalıcı bir etkisi olan öğretim ve yazım alanındaki yoğun çalışmalarının yanı sıra, Routh-Hurwitz teoremi gibi özgün araştırmalara da katkıda bulunmuştur.

Modern kontrol sistemleri teorisinin temel ilkeleri, Öklid algoritması kullanılarak Cauchy indekslerini değerlendirmek için Sturm teoreminin bir uygulaması olan Routh kararlılık ölçütüne dayanmaktadır (günümüzde modern bilgisayarlar nedeniyle o kadar önemli değildir).

## Bibliyografi
* 
* Reprinted in 'Stability of Motion' (ed. A.T.Fuller) London 1975 (Taylor & Francis).
*
*
*
*
*

## Kaynakça

## Konuyla ilgili okumalar

### Ölüm ilanları
**[[The Times]]*, 8 June 1907 (available at O'Connor & Robertson (2003))
**Proceedings of the London Mathematical Society*, 2nd ser., **5** (1907), xiv–xx;
**[[Nature (dergi)|Nature]]*, **76** (1907), 200–02;
**Cambridge Review*, 13 June 1907, 480–81;
*HHT, *[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]*, **68** (1907–08), 239–41

### Routh hakkında
*
*
*Sneddon, I. N. (1970–1990) "Routh, Edward John", in Gillispie, C. C. (ed.) *Dictionary of Scientific Biography*, New York: Charles Screibner's Sons
*

## Dış bağlantılar
*