Modifiye vaccinia Ankara

**Modifiye vaccinia Ankara** (**MVA**), vaccinia virüsünün zayıflatılmış bir türüdür. Aşı olarak kullanılmaktadır (**MVA-BN** olarak adlandırılır, marka isimleri: AB'de **Imvanex**, Kanada'da **Imvamune** ve ABD'de **Jynneos**) çiçek hastalığı ve maymun çiçeğine karşı, diğer çiçek virüslerinden elde edilen çiçek aşılarına göre daha az yan etkiye sahiptir.

Bu üçüncü nesil çiçek aşısı, insan hücrelerinde tam viryonlar üretememe avantajına sahiptir: "MVA yaşam döngüsünün bloke edilmesi, viryon montajı aşamasında gerçekleşir ve enfekte olmuş hücreden salınmayan olgunlaşmamış virüs partiküllerinin montajıyla sonuçlanır."

Genomuna antijen genleri eklenerek modifiye edilen vaccinia Ankara virüsü, aynı zamanda poxvirus olmayan hastalıklara karşı aşılar için deneysel bir viral vektör olarak da kullanılmaktadır.

## Poxvirus aşısı olarak geliştirilmesi
1958-1977 yılları arasında çiçek hastalığını yok etme kampanyasında kullanılan geleneksel çiçek aşısı, insanlarda çoğalabilen ancak genellikle hastalığa neden olmayan canlı bir vaccinia virüsünden oluşur. Ancak bazen ciddi yan etkilere yol açabilir. *Modifiye aşı Ankara* virüsü, 1953-1968 yılları arasında Almanya'nın Münih kentinde geliştirilen yüksek oranda zayıflatılmış bir aşı virüsü türüdür. Tavuk embriyo fibroblastlarında 500'den fazla vaccinia virüsü (Ankara Türk Aşı Enstitüsü tarafından keşfedilen yabani bir türden) seri pasajı ile üretilmiştir. Bir aşı olarak güvenliği ve etkinliği test edildikten sonra 1977'de Almanya'da onaylandı ve ardından Almanya'da çiçek aşılarının sona erdiği 1980 yılına kadar yaklaşık 120.000 kişiye uygulandı. Bu süre zarfında hiçbir ciddi advers olay görülmemiştir.

Daha sonra, pasajlama yoluyla, modifiye edilmiş vaccinia virüsü Ankara'nın atasal vaccinia genomunun yaklaşık %10'unu ve bununla birlikte çoğu memeli hücresinde verimli bir şekilde çoğalma yeteneğini kaybettiği bulunmuştur. Konak hücrelere girebilir, genlerini ifade edebilir ve genomunu çoğaltabilirken, hücreden salınan virüs partiküllerini bir araya getirmede başarısız olur.

Aşı, Danimarkalı Bavarian Nordic şirketi tarafından daha da geliştirilmiş ve üretilmiş, sonuçta insan hücrelerinde çoğalamayan MVA-BN aşısı elde edilmiştir. Aşı, en az 28 gün arayla iki doz halinde deri altından verilir. Kanada'da 2013 yılında çiçek aşısı olarak ve 2020 yılında da maymun çiçeği ve ilgili orthopoxvirus enfeksiyonlarına karşı onaylanmıştır. Avrupa Birliği'nde 2013 yılında çiçek hastalığına karşı aşı olarak ve ABD'de Eylül 2019'da çiçek hastalığı ve maymun çiçeğine karşı onaylanmıştır.

Ağustos 2022'de ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), daha düşük dozda Jynneos kullanarak intradermal (subkütan yerine) maymun çiçeği aşılaması için acil kullanım izni verdi ve bu da mevcut doz sayısını beş kata kadar artıracak. Aşı yine de 28 gün arayla iki doz halinde yapılacaktır. 2015 yılında yapılan bir çalışmada intradermal olarak verilen beşte bir dozluk bir rejim test edilmişti.

## Viral vektör olarak geliştirilmesi
Yabancı genleri ifade etmek üzere tasarlanan modifiye vaccinia Ankara suşları, rekombinant proteinlerin üretimi için vektörlerdir ve en yaygın olanı antijenler için bir aşı dağıtım sistemidir. Bir antijenin transgeni (yeşil, renksiz, kırmızı) ile genetik rekombinasyonun ilerlemesini gösteren farklı floresan raportör genlere sahip aşılama için rekombinant MVA tabanlı bir vektör geliştirilmiştir.

Hayvan modellerinde, MVA tabanlı vektör aşılarının immün yetmezlik virüsleri, influenza, parainfluenza, kızamık virüsü, flavivirüsler, tüberküloz, *[[Plasmodium]]* parazitleri ve bazı kanserler dahil olmak üzere çeşitli bulaşıcı ajanlara karşı immünojenik ve koruyucu olduğu bulunmuştur.

MVA-B, HIV genlerinin modifiye edilmiş vaccinia virüsü Ankara'nın genomuna yerleştirilmesiyle üretilen, HIV enfeksiyonuna karşı koruma sağlayan deneysel bir aşıdır. Aşı, 2013 yılında yapılan I. aşama klinik deneylerde güvenli bulunmuş ancak sadece orta düzeyde anti-HIV bağışıklığı üretmiştir. Belirli bir MVA geni çıkarıldıktan sonra, aşı farelerde gelişmiş bir bağışıklık tepkisi üretti.

## Araştırma
ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerinin (CDC) 2022 yazında maymun çiçeği enfeksiyonu geçiren 5402 kişinin aşılanma durumuna ilişkin analizi, aşılanmamış kişilerin enfeksiyona yakalanma olasılığının, tek doz (önerilen iki dozdan biri) aşılanmış olanlara kıyasla 14 kat daha fazla olduğunu göstermiştir; sonuçların ön hazırlık niteliğinde olduğu belirtilmiştir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

*