Eirenis rothii

***Eirenis rothii***, **Kudüs Yılanı** veya **Roth'un Cüce Yılanı** olarak bilinen Colubridae familyasından *[[Eirenis]]* cinsine ait zehirsiz bir yılan türüdür. Bu tür ağırlıklı olarak Orta Doğu'da bulunur ve Filistin Devleti, İsrail, Lübnan, Suriye, Ürdün ve Türkiye'de yayılım gösterir. Kurak çöllerden Akdeniz ormanlarına kadar çeşitli habitatlara uyum sağlamasıyla bilinir.

## Etimoloji
Latince adı *Eirenis rothii* olan türün yaygın bilinen adı Kudüs Yılanı'dır. Türe özgü isim olan *rothii*, Alman doğa bilimci Johannes Rudolph Roth'un (1814–1858) onuruna verilmiştir. Diğer bilinen isimleri ise Roth'un Cüce Yılanı ve Toprak Yılanı'dır.

## Tanımlanması
*Eirenis* *rothii* ilk kez 1863 yılında İtalyan herpetolog ve botanikçi Giorgio Jan (1791–1866) tarafından o dönem Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde kalan Kudüs Sancağı bölgesindeki Kudüs şehrinde deniz seviyesinden yaklaşık 775 m yükseklikte tanımlanmıştır.

### Anatomi ve fizyoloji
*Eirenis rothii*, genellikle 30-40 cm uzunluğunda, fakat bazı bireyler 50 cm'ye kadar ulaşabilen küçük ve ince bir yılandır. Sırt rengi açık kahverengiden griye kadar değişir ve genellikle daha koyu lekeler veya vücut boyunca uzanan bir dizi uzunlamasına çizgi bulunur. Karın tarafı genellikle daha açık, krem rengindedir. Ensesinde siyah ense bandı bulunup, ense bandı baş üstündeki siyah lekeden çoğunlukla bariz şekilde ayrılır. Ense bandı ventrale kadar uzanır, bu türün ense bandı da tıpkı *[[Eirenis collaris|Eirenis colaris]]* türünün ense bandına yakın uzunluktadır. Türün karakteristik özelliklerinden birisi de gözün etrafındaki siyah plaklardır.

*Eirenis rothii*'nin pulları pürüzsüzdür ve bu da çeşitli arazilerde hareket etmesini kolaylaştırır. Başı boynundan biraz daha geniştir ve büyük gözleri ile yuvarlak göz bebekleri, gündüz ve alacakaranlık aktivitelerini gösterir. Bu morfolojik özellikler, türün usta bir avcı olmasını ve yırtıcılardan kaçınmada etkili olmasını sağlar.

## Habitat
*Eirenis rothii*, Akdeniz'in batı kıyılarındaki kıyı bölgelerinde; İsrail'in kuzeyi, batı Suriye, Lübnan'ın tamamı, batı Ürdün, Batı Şeria'nın orta ve kuzey bölgeleri ile Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki uygun biyotop bulduğu yerlerde yayılmıştır. Türkiye'de araştırma bölgesinde saptandığı lokasyonlar; Adıyaman, Antalya, Gaziantep, Hatay ve Kahramanmaraş illeri olarak tespit edilmiştir.

Türe ait örnekler, deniz seviyesinden ortalama 1500 metre (4.921 ft) rakımlarda görülebildiklerini göstermektedir. Bu tür genellikle Akdeniz iklimi veya bozkır tipi ortamlarda; az bitkili taşlık bölgeler, kayalıklar, vadi yamaçları, taşlık ve açık yamaçlar, makilikler, tarlalar ile çalılık ortamlarda bulunarak yüksek düzeyde habitat uyumluluğu sergiler. Ayrıca üzüm bağları ve muhtemelen meyve bahçeleri gibi tarım alanlarında da bulunabilir. Yırtıcı hayvanlardan ve aşırı hava koşullarından korunmak için kayalar ve gevşek toprak ve az bitki örtüsüne sahip alanları tercih eder.

## Beslenme ve üreme
*Eirenis* *rothii*, avını bütün olarak yiyen etobur bir türdür. Beslenme alışkanlığı genelde avlayabildiği küçük böcekler, çegirgeler, kırkayak gibi eklembacaklılar ve cırcır böcekleri gibi benzeri canlılar üzerinde yoğunlaşır. Kertenkeleleri avladığına dair bir bilgi bulunmamaktadır. Yılan, aktif beslenme ve pusu avlanma stratejilerinin bir kombinasyonunu kullanır.

Kudüs Yılanı'nın üreme mevsimi, kış uykusu döneminin sona ermesinin ardından ilkbaharda gerçekleşir. Çiftleşme, erkeklerin dişilere ulaşmak için rekabet ettiği ayrıntılı kur yapma ritüellerini içerir. Dişiler, uygun kuluçka dönemini sağlamak için tenha ve nemli ortamlara 3-8 yumurta bırakır. Yumurtalar yaklaşık iki ay sonra çatlar ve yavrular doğumda tamamen bağımsızdır. Çok az bilinen bir tür olduğu için muhtemelen diğer *[[Eirenis]]* cinsi yılanlara benzeyen bir tür olarak kabul edilmektedir.

## Etoloji ve savunma mekanizması
Aktivasyon zamanı Mart ayından itibaren Ekim ayına kadarki dönemdir. Esas olarak gündüzleri aktiftir ve gündüzün en yoğun sıcağından kaçınmak için sabahın erken saatleri ve öğleden sonra geç saatlerde aktif hale gelir. Üreme mevsimi dışında bireyleri ayrı bölgelerde yaşayan yalnız bir türdür. Yılanın aktivite düzeni, sıcaklık ve av bulunabilirliği gibi çevresel koşullardan etkilenir.

Taşların altında veya küçük memelilerin kullandığı oyuklarda saklanır. İlkbaharda aynı taşın altında birkaç bireye rastlamak mümkündür. Nispeten yavaş hareket eden ve gizli bir yaşam tarzına sahip olan *E. rothii,* uysal karakterli ve kolay kolay ısırmayan bir türdür. Aşırı şekilde sıkıştırılmadığı veya kendini ciddi tehdit altında hissetmediği sürece ısırmaz. Zehirsiz bir tür olduğu için insan hayatı açısından tehlikeli görülmemektedir.

*Eirenis rothii*'nin doğal avcıları arasında yırtıcı kuşlar, büyük yılanlar ve etobur memeliler bulunur. Bu tehditlerden kaçınmak için gizemli renklerine ve hızlı hareketlerine güvenir. Tehdit altındayken tıslama, vücudunu düzleştirme ve hızla kaçma gibi savunma davranışları sergileyebilir.

## Statüsü
Geniş dağılımı, büyük popülasyonunun olduğunun tahmin edilmesi, çok sayıda korunan alanda bulunması, belirli bir habitat değişikliğine tolerans göstermesi ve daha fazla tehdit altındaki bir kategoriye dahil edilmeye hak kazanacak kadar hızlı bir şekilde azalmasının muhtemel olmaması nedeniyle belirli bir tehdit tespit edilmemiştir ve herhangi bir koruma önlemine ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu nedenle Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) bu türü asgari endişe altındaki türler kategorisinde listelemiştir. Ancak, kentleşme, tarımsal genişleme ve altyapı geliştirme faaliyetleri nedeniyle habitat tahribatı, popülasyonu için önemli tehditler oluşturmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Türkiye Yaban Hayatı'nda *[https://turkiyeyabanhayati.org/species/detail/eirenis-rothi Eirenis rothii]* hakkında detaylar