Nizami Gencevi Gence Devlet Tarih ve Etnografya Müzesi

**Nizami Gencevi Gence Devlet Tarih ve Etnografya Müzesi** ya da kısaca **Gence Tarih ve Etnografya Müzesi**, Azerbaycan'ın Gence şehrinde yer alan en büyük ve en eski müzedir. Temelleri 1924 yılında atılan müzede günümüzde 30.000'den fazla eser sergilenmektedir.

## Müze binası
  Günümüzde müzenin bulunduğu bina 19. yüzyılda inşa edilmiştir. Bu yapı, Cevad Han'ın torunları olan İsmail Han ve Adil Han Ziyadhanovların şahsî mülkü olmuştur. Adil Han ve İsmail Han Ziyadhanovlar, Cavad Han'ın torunu Ebulfet Han Ziyadhanov'un oğullarıdır. Adil Han, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti döneminde Azerbaycan'ın İran'daki yetkili temsilcisi olarak görev yapmış; ADR'nin yıkılmasından sonra ise Türkiye'ye göç etmiştir.

Gence milis reisi olan İsmail Han ise 1920 yılında soruşturmasız ve mahkemesiz olarak kurşuna dizilmiştir. Onlara ait olan bu bina da, soylu ailelere ait pek çok yapı gibi kamulaştırılmıştır. Sovyet döneminde burada birçok kurum ve kuruluş faaliyet göstermiştir. 1972 yılından itibaren bina Gence Tarih ve Etnografya Müzesi'ne tahsis edilmiştir.

## Müzenin tarihi
Müzenin temeli 1924 yılında atılmıştır. Müzenin kurulmasında Gence seminerinin öğretmen ve öğrencilerinden İ. Ceferzade, S. Seyidov, C. Refibeyov, F. Melikov ve başkaları aktif olarak yer almıştır. İlk yıllarda müze yerel tarih ve tarım bölümlerinden oluşmakta ve müzede 500'den fazla eser bulunmaktaydı.

1927 yılında Hanlar'da (günümüzde Göygöl rayonu) Alman arkeolog Y. İ. Hümmel arkeolojik kazılar yapmıştır. Bulunan eserlerin bir kısmını Hanlar Yerel Tarih Müzesi'ne teslim etmiş, diğer bir kısmını ise kendi ülkesine göndermiştir. 1961 yılında Hanlar ve Gence müzeleri birleştirilmiştir.

1954 yılında müze, Gence şehri Azizbeyov 260 adresinde bulunan binaya taşınmıştır. O dönemde müze 7 büyük salondan oluşuyor ve Doğa Bilimleri, Devrim Öncesi Dönem Tarihi ve Sovyet Dönemi Tarihi adında 3 bölüme ayrılıyordu. 1972 yılında ise müze, günümüzde bulunduğu Ziyadhanovlar Konağı'na taşınmıştır.

## Sergi
Günümüzde müzede 30 binden fazla eser bulunmaktadır. Müzenin sergisinde, Gence'nin en eski dönemlerinden günümüze kadar uzanan tarihine ait arkeolojik buluntu örnekleri, maddî kültür varlıkları ile etnografik, epigrafik ve nümismatik eserler 18 adet salonda sergilenmektedir.

Müzenin ana fonunda 24785 eser yer almaktadır. Bunların 4483'ü arkeoloji, 1648'i etnografya, 392'si resim, 9'u heykel, 2753'ü fotoğraf, 9259'u belge ve 3441'i nümismatik alanına aittir. Toplam 972 m² alana sahip müze salonları halen antik dönem ve modern dönem bölümlerinden oluşmaktadır.

Antik dönem bölümü, Azerbaycan'ın en eski çağlarından 19. yüzyılın sonlarına kadar olan tarihini yansıtmaktadır. Gence yakınlarında bulunan tunç balta ve onun yapımında kullanılan taş kalıp müzenin sergilenen eserleri arasındadır. Ayrıca sergide, MÖ 2. binyıla ait, boyu 2 m 20&nbsp;cm olan bir kadın iskeleti ile onunla birlikte gömülmüş süs eşyaları ve günlük kullanım objeleri de yer almaktadır. Müzede, 7. yüzyıla ait Albanya hükümdarına ait bir mezar taşı anıtı da muhafaza edilmektedir.

Bunların yanı sıra müzenin sergisinde; Albanya dönemine ait gümüş kadın tacı, Nizami Gencevi’nin mezarında ortaya çıkarılmış kandiller, Gence halıcılık okuluna ait halı örnekleri, Azerbaycan tarihinin çeşitli dönemlerine ait sikkeler, kuyumculuk eserleri, farklı dönemlere ait seramik örnekleri, metal işçiliği ürünleri ve Gence Hanlığı’nın bayrağı da bulunmaktadır.
Dosya:Gil_qab_13.JPG|Albanya dönemine ait pişmiş toprak kap, Gence
Dosya:Gil_qab_15.JPG|Albanya dönemine ait pişmiş toprak kap, Gence
Dosya:Gil_qab_21.JPG|Albanya dönemine ait pişmiş toprak kap, Gence
Dosya:Gil_qab_16.JPG|Albanya dönemine ait pişmiş toprak kap, Gence
Dosya:Gil_qab_18.JPG|Pişmiş toprak kandil, Nizami Anıt mezarı
Dosya:Gil_qab_10.JPG|Kil kase, Borsunlu
Dosya:Gil_qab_7.JPG|Kil kase, Gence, Erken Demir Çağı
Dosya:Gil_qab_9.JPG|Kil kase, Borsunlu, Tunç Çağı
Dosya:Saxsı_qab_1.JPG|Kil kase, Şemkir, Rustepesi, Kalkolitik (Eneolitik) Çağ
Dosya:Saxsı_qab_2.JPG|Kil kase, Tovuz, Göytepe
Dosya:Qədim_Gəncə_gil_qab_2.JPG|Üzerinde Muhammed Cihan Pehlevan'ın adı yazılı kil kap, Gence Kalesi
Dosya:Qədim_Gəncə_gil_qab_3.JPG|Boyalı pişmiş toprak kap, Gence, XIII. yüzyıl
Dosya:Qədim_Gəncə_kuzə_şirli.JPG|Sırlı pişmiş toprak testi, Gence Kalesi, Azerbaycan Atabeyleri dönemi
Dosya:Qədim_Gəncə_daş_qab.JPG|Sanatsal tasvirli taş testi, Gence Kalesi, Azerbaycan Atabeyleri dönemi
Dosya:Qədim_Gəncə_daş_qab_1.JPG|Sanatsal tasvirli taş çaydanlık, Gence Kalesi, Azerbaycan Atabeyleri dönemi
Dosya:Amulet_from_Qarğalartpəsi.JPG|Tunç muska (tılsım), Kargalartepesi
Dosya:Qafqaz_Albaniyası_gümüş_qadın_tacı.JPG|Albanya dönemine ait kadın tacı, Gence, gümüş alaşım
Dosya:Qədim_Gəncə_gümüş_sırğa.JPG|Gümüş küpe, Gence Kalesi, Azerbaycan Atabeyleri dönemi
Dosya:Gümüş_sırğa,_XIX_əsr,_Gəncə.JPG|Gümüş küpe, Gence, XIX. yüzyıl
Dosya:Tunc_dövrü_qəbir.JPG|Tunç Çağı'na ait, 2.20 m boyunda kadın mezarı
Dosya:Xaçın_tipli_Alban_xaç_daşı.JPG|Haçin tipi Alban haç taşı
Dosya:Flag_of_Khanate_of_Ganja.JPG|Gence Hanlığı bayrağı
Dosya:Nizaminin_İskəndərnamə_əsərinin_əlyazmasında_miniatürlü_səhifə.JPG|Nizami Gencevi - İskendername el yazması, *"İskender'in ejderha ile savaşı"* minyatürü
Dosya:Nizami_Rug_Crop.jpg|Nizami Gencevi halısı, 1939 y


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Gence Tarih ve Etnografya Müzesi hakkında video haber , Kepez TV.