Liberal uluslararası düzen

Uluslararası ilişkilerde, **liberal** **uluslararası düzen** (**LUD**), **kurallara dayalı düzen** (**KDD**) olarak da bilinir, 1940'ların sonlarından bu yana siyasi liberalizm, ekonomik liberalizm ve liberal enternasyonalizm temelinde küresel, kurala dayalı, yapılandırılmış ilişkiler kümesini tanımlar. Daha spesifik olarak, çok taraflı kurumlar (Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü ve Uluslararası Para Fonu gibi (IMF)) aracılığıyla uluslararası iş birliğini gerektirir ve insan eşitliği (özgürlük, hukukun üstünlüğü ve insan hakları), açık piyasalar, kolektif güvenlik, liberal demokrasinin teşviki ve parasal iş birliği tarafından oluşturulur. &nbsp;Düzen, büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri liderliğinde II. Dünya Savaşı'nın ardından kurulmuştur.

Liberal uluslararası düzenin doğası ve varlığı bilim insanları tarafından tartışılmıştır. LUD'un serbest ticareti genişletmesi, sermaye hareketliliğini artırması, demokrasiyi yayması, insan haklarını desteklemesi ve Batı'yı Sovyetler Birliği'nden kolektif olarak savunması takdir edilmiştir. LUD, Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Japonya devletleri arasında benzeri görülmemiş bir iş birliğini kolaylaştırdı. Zamanla LIO, ekonomik liberalizmin dünyanın geri kalanına yayılmasını kolaylaştırdı ve eskiden faşist veya komünist olan ülkelerde demokrasinin sağlamlaşmasına yardımcı oldu.

LIO'nun kökenleri genellikle 1940'larda, genellikle 1945'te başladığı şeklinde tanımlanmıştır, bazı akademisyenler 1941'deki Atlantik Bildirisi gibi II. Dünya Savaşı dönemi Müttefikleri arasındaki daha önceki anlaşmalara işaret etmektedir. John Mearsheimer, LUD'un ancak Soğuk Savaş'ın bitiminden sonra ortaya çıktığını savunarak bu görüşe karşı çıkmıştır. LUD'un temel kurucu üyeleri arasında Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Japonya devletleri yer almaktadır; bu devletler bir güvenlik topluluğu oluşturmaktadır. LIO'nun özellikleri zamanla değişmiştir. Bazı akademisyenler, LUD'un Soğuk Savaş varyasyonunun büyük ölçüde Batı ile sınırlı olduğunu ve Soğuk Savaş sonrası varyasyonunun daha geniş bir kapsama sahip olduğunu ve uluslararası kurumlara daha fazla yetki verdiğini belirtmektedir.

LUD'un bazı yönleri liberal devletlerde popülizm, korumacılık ve yerlilik tarafından tehdit ediliyor&nbsp;ve muhafazakarların LUD'a karşı artan düşmanlığı. Bilim insanları, gömülü liberalizmin (veya Çift hareket'te ki mantığın) LUD'un temel ilkelerine yönelik kamu desteğinin sürdürülmesinde kilit rol oynadığını savunuyor; bazı bilim insanları gömülü liberalizmin bazı yönlerinin zayıflatılıp zayıflatılmadığı ve bunun da LUD'a karşı bir tepkiye yol açıp açmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

Dışarıdan, LUD otoriter devletler, otoriter olmayan devletler ve dünya siyasetindeki rollerinden hoşnutsuz devletler tarafından tehdit ediliyor. Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore, LUD'a karşı öne çıkan rakipler olarak nitelendirildi. Bazı akademisyenler, LUD'un tepkiye veya çöküşe yol açabilecek kendi kendini zayıflatan yönler içerdiğini ileri sürdüler.

## Ayrıca bakınız

* Kozmopolitan demokrasi
* Avrupa Birliği
* Avrupa bütünleşmesi
* Küresel vatandaşlık
* Hegemonya
* Liberal kurumsalcılık
* Liberal enternasyonalizm
* Liberalizm (uluslararası ilişkiler)
* Kutupluluk (uluslararası ilişkiler)
* Etki alanı

## Konuyla ilgili yayınlar
*Bound to Fail: The Rise and Fall of the Liberal International Order - John J. Mearsheimer
*A World Imagined: Nostalgia and Liberal Order - Patrick Porter
*There's No Such Thing as 'the' Liberal World Order - Michael Lind
*Asia after the liberal international order - Amitav Acharya
*Misreading the “Liberal Order” - Paul Staniland
*Paeans to the ‘Postwar Order’ Won’t Save Us - Stephen Wertheim
*Why the West should stop talking about the “rules-based order” - Jerome Roos
*Robert Keohane. 1984. *[https://www.jstor.org/stable/j.ctt7sq9s After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy]*. Princeton University Press.
* John Ikenberry. 2001. *[https://muse.jhu.edu/book/62935 After Victory: Institutions, Strategic Restraint, and the Rebuilding of Order after Major Wars]*. Princeton University Press.
* - Tom Long
*Ordering the world? Liberal internationalism in theory and practice, editör G. John Ikenberry, Inderjeet Parmar, Doug Stokes
*Kyle M. Lascurettes ve Michael Poznansky. 2021. "" - the *Oxford Research Encyclopedia of International Studies*.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Will Current World Order Survive Without US Power? - Rajesh Rajagopalan
*How do you solve a problem like the liberal international order? - Jeet Heer
*The Amnesia of the U.S. Foreign Policy Establishment - John Glaser
*Mourning a phantom: the cherished “rules-based order” never existed - Helen Thompson
* The ‘Liberal World Order’ Was Built With Blood - Vincent Bevins
* The flawed promise of a liberal world order - Saif Khattak
* Welcome back to 1945: The liberal world order was always a myth - Aris Roussinos
* The Myth of the Liberal international order - Hans Kundnani