Balık gözü lens

**Balık gözü lens**, geniş panoramik ya da yarımküre biçiminde görüntüler oluşturmak amacıyla görsel bozulma sağlayan, ultra geniş açılı bir lenstir. Balık gözü lensler, doğrusal (rectilinear) lenslerin çok ötesine geçen son derece geniş görüş açıları sağlar. Doğrusal perspektif çizgileri oluşturan görüntüler üretmek yerine, balıkgözü lensler özel bir eşleme yöntemi ("bozulma"; örneğin: eş-katı açı/equisolid angle, aşağıya bakınız) kullanır ve bu sayede görüntülere karakteristik dışbükey, doğrusal olmayan bir görünüm kazandırır.

*"Balık gözü"* terimi, 1906 yılında Amerikalı fizikçi ve mucit Robert W. Wood tarafından, bir balığın suyun altından yukarıya doğru gördüğü ultra geniş yarımküresel görüşe dayanarak ortaya atılmıştır (Snell penceresi olarak bilinen bir olgu). Bu lenslerin ilk pratik kullanımı 1920'lerde meteorolojide bulut oluşumlarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiş ve bu nedenle "tüm-gökyüzü lensleri (*whole-sky lenses*)" olarak adlandırılmışlardır. Bir balıkgözü lensin görüş açısı genellikle 100 ile 180 derece arasındadır, ancak 280 dereceye kadar görüş açısı sağlayan lensler de mevcuttur. Odak uzaklıkları ise, tasarlandıkları film formatına bağlıdır.

Balık gözü lenslerin fotoğrafçılık için seri üretimi 1960'ların başında yapılmaya başlanmıştır ve genellikle benzersiz, bozuk görünümler elde etmek için kullanılmaktadır. Popüler 35 mm film formatında balık gözü lenslerin tipik odak uzaklıkları dairesel görüntüler için 8–10&nbsp;mm, tüm kareyi dolduran diyagonal görüntüler için ise 12–18&nbsp;mm aralığındadır. 1/4 inç veya 1/3 inç formatında CCD ya da CMOS sensör gibi daha küçük algılayıcılar kullanan dijital kameralarda ise "mini" balık gözü lenslerin odak uzaklığı 1–2&nbsp;mm kadar kısa olabilir.

Balık gözü lenslerin başka kullanım alanları da vardır; örneğin, balık gözü lensle çekilmiş ya da bilgisayar üretimli grafiklerle oluşturulmuş görüntüleri yeniden projeksiyonla yarımküre biçimli ekranlara yansıtmak için kullanılabilirler. Ayrıca kutup ışıkları ve meteorların kaydı gibi bilimsel fotoğrafçılıkta, bitki örtüsü (kanopi) geometrisini incelemede ve yere yakın güneş radyasyonunu hesaplamada da kullanılırlar. Günlük yaşamda ise en çok, geniş bir görüş alanı sağlamak amacıyla kapı dürbünü (peephole) olarak karşımıza çıkarlar.

## Örnek görüntüler

Dosya:WellsCathedral-28F12wyrdlight.jpg|alt=Fisheye used to capture entire Wells Cathedral Chapter House room| Balık gözü lens, Wells Katedrali'nin tüm Bölüm Evi odasını görüntülemek için kullanıldı.
Dosya:Panotools5618.jpg|alt=Image shot with a 16&nbsp;mm full-frame fisheye lens before and after remapping to rectilinear perspective.| Tam kare (full-frame) 16&nbsp;mm balık gözü lensle çekilmiş bir görüntünün, doğrusal (rectilinear) perspektife yeniden eşlemeden önceki ve sonraki hâli.
Dosya:Fisheye_16mm_vs_Ultra_Wide_Angle_11mm.jpg|alt=Comparison of rectilinear 11mm lens and fisheye 16mm lens on a full frame DSLR| Tam kare bir DSLR'da 11&nbsp;mm doğrusal lens ile 16&nbsp;mm balık gözü lensin karşılaştırması.
Dosya:Fisheye_mapping_function_(animation).gif|alt=Comparison of conventional (rectilinear) mapping function with four different fisheye mapping functions, given a constant focal length.| Sabit bir odak uzaklığı için geleneksel (doğrusal) eşleme fonksiyonunun, dört farklı balıkgözü eşleme fonksiyonuyla karşılaştırılması.


## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Balık gözü projeksiyon teorisi
* Mevcut ve Uygun Fiyatlı Tüm Balık Gözü Fotoğrafçılık Objektiflerinin Listesi
* Yeni Balık Listesi, Luca Vascon, 2021
* Alternatif arşivlenmiş URL