Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği

**Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği** (kısaca **Buğday Derneği**), 12 Ağustos 2002'de kurulan ve ekolojik yaşam bilincinin yaygınlaştırılmasını amaçlayan bir sivil toplum kuruluşudur. Dernek, Türkiye'nin ilk %100 ekolojik pazarlarını kurmuş, TaTuTa (WWOOF Türkiye) programını başlatmış ve tohum takas ağları oluşturmuştur. IFOAM'ın (Uluslararası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu) üyesidir.

## Tarihçe

### Buğday Hareketi (1990-2002)
Derneğin kökleri, kurucusu **Victor Ananias**ın 1990 yılında Bodrum'da başlattığı "Buğday Hareketi"ne dayanmaktadır. Ananias, Bodrum açık pazarında esmer pirinç, zeytinyağı, adaçayı, kekik ve deniz tuzu satarak işe başlamıştır. 1991'de *Başak Doğal Ürünler Dükkanı*nı, 1992'de ise *Buğday Vejetaryen Restoran*ı Bodrum'da açmıştır.

1998'de *Buğday Bülteni* adıyla yayın hayatına başlayan dergi, 1999'da *Buğday Ekolojik Yaşam Dergisi* adıyla bayilerde satılmaya başlanmıştır. Dergi 2009'a kadar 57 sayı çıkarmıştır.

### Kuruluş ve gelişme (2002-2011)
Dernek, 12 Ağustos 2002'de resmen kurulmuştur. 2004'te Türkiye'nin WWOOF programı olan TaTuTa'yı başlatmıştır. Haziran 2006'da Şişli Feriköy'de Türkiye'nin ilk **%100 Ekolojik Pazarı**nı 45 tezgâh ve 23 sertifikalı organik üreticiyle açmıştır.

Kurucu Victor Ananias, 3 Mart 2011'de Fethiye ilçesine bağlı Faralya'da 39 yaşında hayatını kaybetmiştir.

### 2011 sonrası
Ekim 2014'te dernek, **18. IFOAM Dünya Organik Kongresi**ni İstanbul'da düzenlemiştir. "Organik Köprüler Kurmak" temasıyla gerçekleştirilen kongreye yaklaşık 1.000 katılımcı iştirak etmiştir.

2019'da Avrupa Birliği desteğiyle 100'den fazla kuruluşun katılımıyla **Zehirsiz Sofralar** kampanyasını başlatmıştır. 2024-2025 döneminde ise PAN Europe (Pestisit Eylem Ağı) ile ortaklaşa yürütülen **Zehirsiz Kentlere Doğru** projesi kapsamında Samsun, Kadıköy, Karşıyaka ve İzmir belediyeleri pestisit azaltma iyi niyet bildirgeleri imzalamıştır.

## Victor Ananias
**Victor Ananias** (1971, Zürih – 3 Mart 2011, Fethiye), Buğday Derneği'nin kurucusudur. Babası Şilili bir ortodonti uzmanı, annesi Türk bir seramik sanatçısıdır. İlk altı yılını Almanya'da geçirdikten sonra ailesi Bodrum'un Yalıkavak köyüne taşınmış; burada organik gıda yetiştirerek, geleneksel yel değirmeniyle buğday öğüterek ve toprak damlı bir köy evinde yaşayarak kendi kendine yetebilen bir yaşam sürmüştür.

Dokuz Eylül Üniversitesi İngilizce bölümünde öğrenime başlamış ancak ekolojik yaşam tutkusu nedeniyle ayrılmıştır. Yurt dışında ekolojik mimari, ekolojik tarım ve ekolojik mutfak eğitimi almıştır.

2000 yılında Ashoka Üyesi seçilmiş, 2008'de Rapunzel Naturkost'un verdiği **One World Award** finalisti olmuştur.

## Programları

### %100 Ekolojik Pazarlar
Türkiye'nin ilk ve en büyük ekolojik pazar ağıdır. 2006'da Şişli Feriköy'de açılan ilk pazar, 16 yılda 83 satıcı ve 330 tezgâha ulaşmıştır. Haftalık taze ürün satışı başlangıçtaki 3-5 tondan ~17 tona (yıllık ~860 ton) çıkmıştır. İstanbul'da Kartal, Bakırköy, Beylikdüzü ve Küçükçekmece'de de pazarlar açılmış olup toplamda yedi pazar (beşi yıl boyu, ikisi mevsimlik) faaliyet göstermektedir. Türkiye genelinden 900'den fazla sertifikalı üreticiyi İstanbul tüketicileriyle buluşturmaktadır.

### TaTuTa (WWOOF Türkiye)
2004'te başlayan TaTuTa (Tarım Turizmi ve Gönüllü Bilgi, Tecrübe Takası), Türkiye'nin WWOOF programıdır. Gönüllüler, ekolojik çiftliklerde emek karşılığında yiyecek, içecek ve konaklama imkânı elde eder. 79 kayıtlı çiftlik (2021 itibarıyla) ve yılda yaklaşık 600 gönüllü ile toplamda 5.000'den fazla gönüllüye hizmet vermiştir.

### Tohum Takas Ağı
2011-2014 arasında yürütülen kampanyalarda 169 yerel tohum çeşidinden 42 tür yetiştirilmiş ve takas edilmiştir. Eylül 2016'da tohumtakas.org sitesi açılmış; 48 çeşit ve 273 tohum paketi değiş tokuş edilmiştir.

### Yayınlar
* *Buğday Bülteni* (1998, 9 sayı)
* *Buğday Ekolojik Yaşam Dergisi* (1999-2009, 57 sayı)
* *Buğday E-Dergi* (2021'den itibaren, üç aylık dijital dergi)

## Ayrıca bakınız
* Çiftçi-Sen
* Gıda egemenliği
* Alternatif gıda ağı
* Organik tarım
* WWOOF
* BÜKOOP
* Tarlataban

## Kaynakça