Custoza Muharebesi (1848)

**Custoza Muharebesi**, 22-27 Temmuz 1848'de, Birinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı sırasında, Mareşal Josef Radetz komutasındaki Avusturya İmparatorluğu orduları ile Kral Carlo Alberto komutasındaki Sardinya Krallığı orduları arasında gerçekleşen muharebe.

## Arka plan
Milano şehri Mart 1848'de, 1815'ten beri hakimiyeti altında olduğu Avusturya'ya karşı bir ayaklanma başlattı. Sardinya Kralı Carlo Alberto, Milano isyanını destekledi ve Avusturya'ya savaş ilan etti. Venedik de Avusturya'dan bağımsızlığını ilan etti. Avusturya Mareşali Radetz, güçlerini Milano'dan Dörtgen (*Quadrilateral*) olarak bilinen dört kaleye dayalı savunma pozisyonlarına çekti: Verona, Mantua, Peschiera ve Legnago. Piyemonte kuvvetleri, kısa bir kuşatmadan sonra Peschiera'yı aldı, ancak Radetzky önemli takviyeler aldı.

## Muharebe
25 Temmuz civarında, Piyemonte Ordusu kuzeydeki Rivoli platosundan güneydeki Governolo'ya kadar savaş alanına geniş bir şekilde dağılmıştı. Mareşal Radetzky, 23 Temmuz'da General Ettore De Sonnaz'ın komuta ettiği II. Piyemonte Kolordusu'na saldırdı ve önce Peschiera'nın önünde ve ardından ayın 24'ünde Mincio nehrinin ötesindeki başarılı bir saldırının ardından Piyemonte Ordusunu ikiye bölerek geri çekilmeye zorladı.

Piyemonte Yüksek Komutanlığı kuzeyden gelen haberlere yavaş ve belirsiz bir şekilde tepki gösterdi ve sonunda General Eusebio Bava komutasındaki I. Kolordu'nun büyük kısmıyla Avusturya ordusuna Staffalo köyüne doğru arkadan saldırmaya karar verildi; 24'ünün öğleden sonra başlayan saldırı başarılı oldu ve bu alanı kapsayan tek Avusturya tugayı geri çekilmek zorunda kaldı. Ancak bu, Sardinyalı komutanları rehavete sürükledi ve Radetz'in Mincio'nun ötesine ilerlemesini durdurmaya ve bu düşman kuvvetlerine doğru yürümeye teşvik etti.

25'inde, Piyemonte kuvvetlerine bölgedeki düşmana daha uzak bir yerden saldırmaları emredildi, II. Kolordu'ya ise Mincio'dan gelen saldırıyı desteklemeleri talimatı verildi (ancak General De Sonnaz, birliklerinin çok yorgun olduğunu iddia ederek emre uymayı reddetti); ancak bir saldırı şeklinde planlanan harekat, kısa sürede ilerleyen düşmanı tutmaya dönük umutsuz bir savaşa dönüştü. Gün boyunca, sayıca az olan Piyemonte kuvvetleri iki Avusturya ordusu kolordusu tarafından saldırıya uğradı ve günün sonunda tüm hat geri çekilmek zorunda kaldı; ancak geri çekilme düzenli bir şekilde ve savaşarak yapıldı.

## Sonuç
Avusturya'lılar için tam bir zafer olmasa da (Avusturyalılar Piyemonte kuvvetlerinden daha fazla kayıp vermişlerdi ve tüm büyük Piyemonte kuvvetleri uyumlarını ve ekipmanlarını korudular), savaş yine de önemli bir geri dönüş oldu. Temmuz ayının 26'sında Piyemonte birlikleri, Avusturyalıların Volta Mantovana Muharebesi'nde Mincio'yu geçmesini engellemeye çalıştı. Bunu başaramamaları ve Avusturya'nın kesin zaferi, Piyemenote kuvvetlerinin önce Oglio nehrinin arkasındaki yeni bir savunma hattına doğru batıya, ardından da Milano'ya çekilmek zorunda kalmaları anlamına geliyordu. Milano'nun eteklerinde küçük bir muharebeden sonra bir ateşkes imzalandı ve Piyemonte Ordusu Sardinya Krallığı sınırları içinde geri çekildi.

Ertesi yıl savaş çabasını yenileme girişimi, Radetzky için bir başka zafer ve Birinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nın etkili bir şekilde sona ermesiyle sonuçlandı. Avusturyalı mareşal, tüm isyankar eyaletleri Avusturya yönetimine geri verdi.

## Popüler kültür
Johann Strauss I tarafından bestelenen Radetzky Marşı Custoza Muharebesi’nde zafer elde eden Mareşal Josef Wenzel Radetzky von Radetz (eserin adını aldığı) komutasındaki Avusturya kuvvetlerine ithaf edilmiştir.

## Kaynakça