Gıyaslı Camii

**Gıyaslı Camii**, Azerbaycan'ın Ağdam rayonundaki Gıyaslı köyünde yer alan bir camidir.

Cami, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarihli 132 sayılı Kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.

## Tarihi
Gıyaslı köyünde yer alan Gıyaslı Camii, 18. yüzyılda Karabağ Hanlığı döneminde inşa edilmiştir. Cami, inşa edildiği dönemde iki minareye sahipti.

Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği tarafından işgalinin ardından, 1928 yılında resmi olarak dine karşı bir mücadele politikası başlatılmıştır. Aralık 1928'de, Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi, birçok cami, kilise ve sinagogun dini işlevine son vererek, bu yapıları işçi ve halk kulüpleri olarak faaliyet gösteren Sovyet kültür-eğitim kurumlarının kullanımına devretmiştir. 1917'de Azerbaycan'da 3.000 cami bulunmaktayken, bu sayı 1927'de 1.700, 1928'de 1.369 ve 1933'te 17'ye düşmüştür. Bu dönemde Gıyaslı Camii de ibadete kapatılmıştır. 1929-1932 yılları arasında cami binası kolektif çiftliğin idari merkezine, 1960-1970 yılları arasında bir köy bakkalına ve 1985-1989 yılları arasında ise "Yeşil Eczane"ye ev sahipliği yapmıştır. 1989 yılında cami yerel halk tarafından onarılmış ve yeniden ibadete açılmıştır.

Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında, Ağdam rayonu 1993 yılında Ermenistan Silahlı Kuvvetleri tarafından işgal edilmiştir. İşgalin ardından, yerleşim alanları dahil olmak üzere bölgedeki tarihî ve mimarî anıtlar tahrip edilmiştir. Yalnızca Ağdam rayonunda bulunan 135 tarihi anıttan 75'inin yıkıldığı tespit edilmiştir. Bu dönemde Gıyaslı köyü ve Gıyaslı Camii de yıkılmıştır. Cami binası, bu süreçte inek ve domuzların otlatılması amacıyla kullanılmıştır.

Azerbaycan bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra cami Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarihli 132 sayılı Kararı ile yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edilmiştir.

27 Eylül 2020'de İkinci Dağlık Karabağ Savaşı başlamıştır. 10 Kasım 2020'de imzalanan ve İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı sona erdiren Karabağ Ateşkes Antlaşması'na göre, Ağdam rayonu ve Gıyaslı köyü 20 Kasım'da Azerbaycan'ın kontrolüne devredilmiştir. Ancak Ermenilerin köyü terk etmesi sırasında Gıyaslı Camii de yakılmıştır. Bu durum, köyü ziyaret ederek bölgedeki kalıntıların fotoğraflarını belgeleyen National Geographic Society mensubu Fransız fotoğrafçı Reza Deghati tarafından da rapor edilmiştir.

Köyün Azerbaycan yönetimine geçişinin ardından camide restorasyon çalışmaları başlamıştır.

17 Eylül 2021 tarihinde, Avrupa Birliği Güney Kafkasya Özel Temsilcisi Toivo Klaar, Ağdam'daki Ulu Cami ve Gıyaslı Camii'ni ziyaret etmiştir. Toivo Klaar, işgal sürecinde Ağdam'da işlenen savaş suçları hakkında bilgilendirilmiştir.

## Resim galerisi

Dosya:Ağdam_rayonuDSC_0308.jpg|bağlantı=Fayl:Ağdam_rayonuDSC_0308.jpg|alt=Qiyaslı məscidi 2021-ci ildə| Gıyaslı Camii, 2021
Dosya:Giyasli_mosque.jpg|bağlantı=Fayl:Giyasli_mosque.jpg|alt=Qiyaslı məscidi 2021-ci ildə| Gıyaslı Camii, 2021
Dosya:Giyasly_mosque.jpg|bağlantı=Fayl:Giyasly_mosque.jpg|alt=Qiyaslı məscidi 2021-ci ildə| Gıyaslı Camii, 2021
Dosya:Giyasli_Mosque_interior_3.jpg|bağlantı=Fayl:Giyasli_Mosque_interior_3.jpg|alt=Məscidin girişi| Camiye giriş
Dosya:Giyasli_Mosque_interior_2.jpg|bağlantı=Fayl:Giyasli_Mosque_interior_2.jpg|alt=Məscidin dağıdılmış interyeri| Caminin yıkılmış iç kısmı.


## Ayrıca bakınız

* Papravent Camii
* Ağdam Ulu Camii

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ağdam | Qiyaslı məscidi | 2020–2021 / Karabakh is Azerbaijan!
* Ağdam, Qiyaslı məscidi (29.05.2021)
* Erməni vandalizminə məruz qalan tarixi-dini abidələrimiz: Qiyaslı məscidi / AzərTac
* Reza Deghati visited severely damaged Qiyasli mosque in Aghdam
* Prezident İlham Əliyev Ağdamda Qiyaslı məscidində olub / AzərTac
* Dövlət Xidmətinin rəisi: "Ermənilər Qiyaslı məscidini tamamilə dağıdıb" / APA TV