Durand Hattı

**Durand Hattı** (   کرښه ; ;  ), **Afganistan-Pakistan sınırı** olarak da bilinir,  Güney Asya'da Afganistan ve Pakistan arasındaki uluslararası sınırdır. Batı ucu İran sınırına, doğu ucu ise Çin sınırına kadar uzanmaktadır.

Durand Hattı, 1893 yılında, Hindistan Devlet Hizmetleri'nde görevli İngiliz diplomat Mortimer Durand ve Afganistan Emiri Abdurrahman Han tarafından, kendi etki alanlarının sınırlarını belirlemek ve diplomatik ilişkileri ve ticareti geliştirmek amacıyla Afganistan Emirliği ile Britanya Hindistanı arasındaki uluslararası sınır olarak belirlenmiştir. İngiltere o dönemde Afganistan'ı bağımsız bir devlet olarak tanıyor ancak ülkenin dış ilişkileri ve diplomatik ilişkileri kendi kontrol ediyordu.

12 Kasım 1893 tarihli tek sayfalık Anlaşma, Durand Hattı'nın ötesine müdahalede bulunmama taahhüdü de dahil olmak üzere yedi kısa madde içerimektedir. 1894'ten başlayarak yaklaşık  kapsayan ortak bir İngiliz-Afgan sınır belirleme araştırması gerçekleştirilmişti. İngiliz-Rus "Büyük Oyun" rekabetinin sonlarına doğru oluşturulan bu hat, Afganistan'ı bölgedeki İngiliz ve Rus çıkarları arasında bir tampon bölge olarak belirlenmiştir. Bu hat, 1919 İngiliz-Afgan Antlaşması'yla küçük değişikliklere uğrayarak, 1947'de bağımsızlığını kazanmasının ardından Pakistan'a miras kalmıştır.

Durand Hattı, Hayber Pahtunhva, Belucistan ve Pakistan'ın kuzey ve batısındaki tartışmalı Gilgit-Baltistan bölgesini Afganistan'ın kuzeydoğu ve güney illerinden ayırmaktadır. Jeopolitik ve jeostratejik açıdan dünyanın en tehlikeli sınırlarından biri olarak tanımlanmaktadır.

Durand Hattı uluslararası alanda Pakistan'ın batı sınırı olarak tanınmasına rağmen Afganistan'da tanınmamaktadır. Afganistan'ın eski başbakanı ve cumhurbaşkanı Muhammed Davud Han, sınıra şiddetle karşı çıkmış ve bir propaganda savaşı başlatmıştır. Ancak Butto, Ağustos 1976'da yaptığı bir öneride, Butto'nun Ulusal Avami Partisi liderlerini affetmesi halinde Muhammed Davud Han'ın aynı anda Afganistan'ın Pakistan üzerinde toprak iddiası olmadığını ve Durand Hattı'nı tanımaya hazır olduğunu ilan etmesi gerektiğini söylemiştir. Ancak Butto, Afganların sözlerinden dönebileceklerinden korktuğunu da Amerikan diplomatlarına açıklamıştır. İkinci tur görüşmelerin ardından Davud, Afgan tavizinin bir parçası olarak sınırı tanımaya istekli olduğunu kamuoyuna açıklamış; ancak, bir yıl sonra Butto'nun devrilmesinden sonra müzakereler durdurulmuş ve 1978'de Davud Han'ın devrilmesinden sonra, yeni PDPA hükûmeti, Afganistan'ın sınırlarının İndus Nehri'ne kadar uzandığını iddia ederek Durand Hattı'ndaki sert tutumuna geri dönmüştür. 2017 yılında, sınır ötesi gerginlikler yaşanırken, eski Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Afganistan'ın Durand Hattı'nı iki ülke arasındaki sınır olarak "asla tanımayacağını" söylemiştir.

## Tarihsel arka plan

Durand Hattı'nın geçtiği bölge, en azından M.Ö. 500'den beri, eski zamanlardan beri yerli Peştunlar tarafından iskan edilmiştir. Yunan tarihçi Herodot, M.Ö. 1. binyıl kadar erken bir tarihte Arachosia ve çevresinde yaşayan *Paktiyalılar* adlı bir halktan bahsetmiştir. Beluç kabileleri, etnik Beluçları ayıran Belucistan bölgesinde uzanan hattın güney ucunda yaşıyorlardı.

7. yüzyılda Arap Müslümanlar bölgeyi fethederek Peştunlara İslam'ı tanıtmışlardır. İlk Arapların bir kısmının da Süleyman Dağları'ndaki Peştunların arasına yerleştiğine inanılmaktadır. Bu Peştunlar tarihsel olarak "Afganlar" olarak biliniyordu ve 10. yüzyıl gibi erken bir tarihte Arap kroniklerinde bu isimle anıldıklarına inanılmaktadır. Peştun bölgesi (bugün " Peştunistan " bölgesi olarak bilinir) 10. yüzyılda Gazneliler İmparatorluğu'nun, ardından Gurlular, Timurlular, Babürlüler, Hotakîler, Dürrânîler ve daha sonra da Sih İmparatorluğu'nun egemenliği altına girmiştir.

1839 yılında, I. İngiliz-Afgan Savaşı sırasında, Doğu Hindistan Şirketi yönetimindeki Hindistan önderliğindeki Hint kuvvetleri Afganistan'ı işgal ederek Afgan yöneticilere karşı bir savaş başlatmışlardır. İki yıl sonra, 1842'de İngilizler yenilmiş ve savaş sona ermiştir. İngilizler, 1878 yılında II. İngiliz-Afgan Savaşı sırasında Afganistan'ı tekrar işgal etmişlerdir. İngilizler, İngiliz karşıtı olan Abdurrahman Han'ı yeni bir Emir olarak kabul etmeye karar vermişler ve 1880'de Gandamak Antlaşması imzalanmıştır. Afganistan, çeşitli sınır bölgelerinin kontrolünü Hindistan'a bırakmıştır. İngilizler, Kabil'de bir İngiliz ikametgâhının kalmasını sağlama hedefinde başarısız olmuşlar ancak diğer jeopolitik hedeflerine ulaştıklarında geri çekilmişlerdir.

1893 yılında Mortimer Durand, Hindistan Hükûmeti tarafından nüfuz alanlarının sınırlarını belirlemek, diplomatik ilişkiler ve ticareti geliştirmek amacıyla Emir Abdurrahman Han ile bir anlaşma imzalamak üzere Kâbil'e gönderilmiştir. 12 Kasım 1893'te Durand Hattı Anlaşması imzalanmıştır. İki taraf daha sonra sınırı belirlemek için Afganistan'ın Host kenti yakınlarındaki küçük bir kasaba olan Paraçınar'da kamp kurmuştur. Bu kasaba şu anda Pakistan'ın Federal Yönetilen Kabile Alanları'nın (FATA) bir parçasıdır.

Kampa İngiliz-Hindistan tarafından Mortimer Durand ve Hindistan Genel Valisi ve Hindistan Valisi'ni temsil eden Hayber Ajansı Siyasi Temsilcisi Sahibzada Abdul Kayyum katılmıştır. Afgan tarafını Sahibzada Abdul Latif ve Afganistan'ın Host ilinin eski valisi olan ve Amir Abdurrahman Han'ı temsilen Sardar Şirindil Han temsil etmiştir. Orijinal 1893 Durand Hattı Anlaşması İngilizce yazılmış olup, Darice'ye çevrilmiş kopyaları da bulunmaktadır.

Sonuçta ortaya çıkan anlaşma veya antlaşma, Pakistan'ın FATA ve Sınır Bölgelerini de kapsayan bir eyaleti olan ve şu anda Hayber Pahtunhva olarak bilinen Kuzey-Batı Sınır Eyaleti adı verilen yeni bir eyaletin kurulmasına yol açmıştır. Afganistan'ın Nuristan ve Vahan'ı almasına da yol açmıştır.

### Durand Hattı'nda sınır belirleme araştırmaları
İlk ve birincil sınırlandırma, ortak bir Hint-Afgan araştırması ve haritalama çalışması olarak 1894 ile 1896 yılları arasında  boyunca süröüştür. Yüzlerce sınır belirleme sütununu gösteren ayrıntılı topoğrafya haritaları kısa süre sonra yayınlanmıştır ve bunlar British Library'deki Hindistan Araştırmaları koleksiyonunda mevcuttur.

Bu ayrıntılı ortak Hint-Afgan sınır belirleme araştırmalarının 20 sayfalık tam metni çeşitli kaynaklarda yer almaktadır.

1896 yılında, Vahan Koridoru'nu da içeren Kabil Nehri'nden Çin'e kadar uzanan uzun mesafe, kesintisiz ve belirgin su havzası sırt çizgisiyle sınırlandırılmış ve yalnızca Hayber Geçidi yakınlarındaki bölümün, "anlaşmanın sonuçlandırılması için Afgan Hükümeti Şefi" Mahmud Tarzi ve "Kabil'deki İngiliz Misyonu Şefi ve Olağanüstü Temsilcisi Henry RC Dobbs " tarafından imzalanan 22 Kasım 1921 tarihli antlaşmayla nihai olarak sınırlandırılması bırakılmıştır. Sınırlandırmada çok kısa bir ayarlama 1933-34'te Arundu'da (Arnawai) yapılmıştır.

### Durand Hattının kültürel etkisi
Durand Hattı'nın belirlenmesinden kısa bir süre sonra, İngilizler Durand Hattı'nın kendi taraflarındaki bölgeyi Kuzey Batı Devlet Demiryolu'na bağlamaya başlamışlardır. Bu arada Abdurrahman Han, Nuristanileri yenerek onları Müslüman yapmıştır. Aynı dönemde Afridi kabilesi üyeleri İngilizlere karşı silahlı ayaklanmaya başlamış ve Peşaver ile Durand Hattı arasında bir istikrarsızlık bölgesi oluşmuştur. Ayrıca 1870'li yıllardan itibaren Afganistan ile Hindistan arasında sık sık yaşanan çatışmalar ve savaşlar, Peşaver ile Celalabad arasında seyahati neredeyse imkânsız hale getirmiştir. Bunun sonucunda sınırdan geçiş neredeyse tamamen durmuştur. Ayrıca İngilizler, on binlerce Peştun'u Britanya Hindistanı Ordusuna katarak Hindistan ve Güneydoğu Asya'nın çeşitli bölgelerine konuşlandırdımışlar. Hindistan'a maruz kalmanın yanı sıra Pencap'a doğru doğuya doğru seyahatin kolay olması ve Afganistan'a doğru seyahatin zorluğu, birçok Peştu'nun Kabil'den uzaklaşarak Britanya Hindistanı'nın kalbine doğru yönelmesine yol açmıştır. Hindistan'ın bağımsızlığına kavuşmasıyla birlikte siyasi görüşler, Müslüman Hintler için Pakistan şeklinde bir vatan kurulmasını destekleyenler, Afganistan ile birleşmeyi destekleyenler ve birleşik bir Hindistan'ın daha iyi bir seçenek olacağına inananlar olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

### İngiliz Raj Afganistan'a savaş ilan etti

Durand Hattı, özellikle Mayıs 1919'da Afganistan'ın başkenti (Kabil) ve doğu şehri Celalabad'ın Britanya Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin 31 ve 114 numaralı filoları tarafından bombalanmasıyla III. İngiliz Afgan Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Afganistan ve İngiliz Hindistanı hükûmetleri arasında uzun süreli bir anlaşmazlığa yol açmıştır. Afgan yöneticileri 1919, 1921 ve 1930 antlaşmalarında Hindistan-Afganistan sınırını kabul etmeyi yeniden teyit etmişlerdir.

### Afganistan ile İngiliz Hindistanı arasındaki toprak anlaşmazlığı

Pakistan, 1947'de İngiliz Hindistanı'ndan ayrılmasının ardından 1893 anlaşmasını ve ardından 1919 Ravalpindi Antlaşması'nı miras almıştır. İslamabad ile Kabil arasında hiçbir zaman resmi bir anlaşma veya onay olmamıştır. Pakistan, uti possidetis juris kapsamındaki uluslararası sözleşmelerin de desteklediği gibi, sınırı belirlemek için bir anlaşmaya ihtiyaç duyulmaması gerektiği görüşüne inanıyordu; dünyadaki birçok ülkedeki mahkemeler ve Viyana Sözleşmesi, bağlayıcı ikili anlaşmaların halef devletlere "aktarıldığını" *uti possidetis juris* aracılığıyla evrensel olarak teyit etmiştir Bu nedenle, bir tarafın tek taraflı beyanının hiçbir etkisi yoktur; sınır değişikliklerinin iki taraflı olarak yapılması gerekmektedir.

Bağımsızlık zamanında, Afganistan sınırında yaşayan yerli Peştun halkına yalnızca Hindistan veya Pakistan'ın bir parçası olma seçeneği verilmiştir. Ayrıca, Hindistan bağımsızlık hareketi zamanında, Abdulgaffar Han ve onun Khudai Hidmatgar hareketi gibi önde gelen Peştun milliyetçileri birleşik bir Afganistan değil, birleşik bir Hindistan savunucusuydular; bu da altyapı ve istikrarsızlığın bir araya gelerek Peştunların Afganistan ile özdeşleşmesini ne ölçüde aşındırmaya başladığını vurgulamaktadır. Bağımsızlık zamanında Peştunlar arasındaki genel görüş, yeni kurulan Pakistan devletine katılmak isteyen çoğunluk ve Hindistan Dominyonu'nun bir parçası olmak isteyen azınlık arasında bölünmüştü. Birleşik Hindistan fikri başarısız olunca, Abdulgaffar Han Pakistan'a bağlılığını ilan etmiş ve Pakistan Peştunlarının özerkliği için kampanya başlatmıştır.

26 Temmuz 1949'da, Afganistan-Pakistan ilişkileri hızla kötüleşirken, Afganistan tarafından açılan sınır ötesi ateşe yanıt olarak Pakistan Hava Kuvvetleri'ne ait bir askeri uçağın Durand Hattı'nın Afgan tarafındaki bir köyü bombalaması üzerine Afganistan'da bir Loya Jirga düzenlenmiştir. Afgan hükûmeti buna karşılık "ne hayali Durand'ı ne de buna benzer herhangi bir hattı" tanımadığını ve önceki tüm Durand Hattı anlaşmalarının geçersiz olduğunu ilan etmiştir. Ayrıca Durand etnik bölünme çizgisinin kendilerine baskı / zorlama altında dayatıldığını ve bir dikta olduğunu duyurmuşlardır. Bunun elle tutulur bir etkisi olmadı çünkü Birleşmiş Milletler'de böyle bir bildiriyi yürürlüğe koymak için hiçbir zaman bir hareket olmadı çünkü her iki ülke de diğer komşularıyla sürekli savaş halindeydi (Bkz. *[[Hindistan-Pakistan savaşları]] ve [[Afganistan Savaşı (1978-günümüz)|Afganistan'daki iç savaş]]* ). 1950 yılında Birleşik Krallık Avam Kamarası, Durand Hattı üzerindeki Afgan-Pakistan anlaşmazlığına ilişkin görüşünü şu şekilde açıklamıştır:

1956 yılında Pakistan'ın o zamanki başkenti Karaçi'de düzenlenen SEATO (Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı) Bakanlar Konseyi Toplantısı'nda şu ifadeler yer almıştır:

Haziran 1976'da Pakistan ve Afganistan hükûmetleri arasında bir zirve düzenlenmiş ve her iki taraf da tavizler vermiş, Pakistan, onlarca yıldır Afgan dış politikasının temel bir parçası olan Peştunistan sorununun varlığını açıkça tanımış ve Afganlar, Pakistanlıların "iç meseleler" olarak gördüğü Wali Khan ve yasaklı Ulusal Avami Partisi'nin kaderi konusunu gündeme getirmeden üst düzey ikili görüşmeler yapmaya isteğini belirtmiştir.

## Coğrafya

Sınır, Hindukuş Dağları'nın güneyinde, doğu ucu ise Çin'e kadar uzanan Karakurum Dağları'dır. Bunlar aşırı yüksek rakımlı bölgelerdir, dolayısıyla Durand Hattı'nın büyük bir kısmı dağlarla çevrilmiştir. Spīn Ghar (*Beyaz Dağlar*) sıradağları, Hattın kabaca ortasında yer almaktadır. Hattın batı kısmı ise daha alçak ve seyrek olup Registan Çölü yer almaktadır.

En yüksek zirve olan Noşak, iki ülke arasındaki sınırda yer alırken, K2 de dahil olmak üzere dünyanın en yüksek zirvelerinden bazıları, Hattın Pakistan tarafındaki ucunun doğusundan az bir mesafede yer almaktadır.

Kunar Nehri, Kâbil Nehri, Kurram Nehri ve Gomal Nehri'nin hepsi Durand Hattı'ndan geçmektedirler. Hattın en batı ucunda Godzareh Çöküntüsü yer almaktadır.

## Sınır bölgeleri
Sınır  uzunluğundadır. Sınır boyunca Nimroz, Helmand, Kandahar, Zabul, Paktika, Khost, Paktia, Logar, Nangarhar, Kunar, Nuristan ve Badakhshan olmak üzere toplam on iki Afganistan'ın illeri bulunmaktadır.

Pakistan'ın Hayber Pahtunhva, Belucistan ve Gilgit-Baltistan bölgeleri Durand Hattı ile sınır paylaşmaktadırlar.

## Sınır geçişleri ve ekonomi
İki ülke önemli ticaret ortaklarıdır ve bu nedenle özellikle Orta Asya ile Hindistan alt kıtası arasındaki ana kara bağlantısı olan Torkham ve Hayber Geçid başta olmak üzere çeşitli sınır geçişleri daha geniş bölge için ekonomik açıdan önemlidir.

## Çağdaş dönem

ISI, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın (CIA) desteği ve fonuyla, Siklon Operasyonu sırasında, Sovyet destekli Afgan hükümetini devirmek için Afganistan topraklarına geçmeleri amacıyla Durand hattının Pakistan tarafındaki mücahit militan grupları askere almıştır. Afganistan KHAD, 1980'lerin başlarında Kuzey Batı Sınırı'nın (şimdiki Hayber Pahtunhva) bazı bölgelerinde bombalamalar gerçekleştirdiğine inanılan iki gizli servis teşkilatından birisidir. ABD Dışişleri Bakanlığı, 1987 ve 1988 yıllarında Pakistan şehirlerinde gerçekleşen terörist bombalamalardan WAD'ı (KGB tarafından kurulan bir Afgan gizli istihbarat teşkilatı) sorumlu tutmuştur. Afganistan'daki PDPA hükûmetinin, 1981 yılında Karaçi'den Kabil'e giden Pakistan Uluslararası Havayolları'na ait uçağın kaçırılmasından sorumlu tutulan Pakistan'daki sol görüşlü El-Zülfikar örgütünü desteklediği de düşünülmektedir.

ABD'nin Afganistan Özel Temsilcisi Peter Tomsen'e göre, 1992'de Sovyet yanlısı Afgan hükûmetinin çökmesinden sonra Pakistan, "Hindistan Hükümeti hiçbir zaman Afganistan tarafında bu hattın ötesindeki topraklara müdahale etmeyecektir" ifadesini içeren Durand Hattı Anlaşması'nın 2. Maddesine rağmen, Taliban kontrolünden önce Afganistan'da bir kukla devlet yaratmaya çalışmıştır. *The Friday Times'ın* 2001 yazında yayınladığı bir habere göre, eski Afganistan İçişleri Bakanı Abdur Razzaq ve yaklaşık 95 Taliban mensubundan oluşan bir heyet Pakistan'ı ziyaret ettiğinde Taliban liderleri bile Durand Hattı'nın varlığına itiraz etmişlerdir. Taliban, İslamabad'ın baskılarına rağmen Müslümanlar arasında sınır olmayacağını savunarak Durand Hattı'nı onaylamayı reddetmiştir. 2001 yılı sonlarında Taliban hükümeti devrildiğinde, Afganistan cumhurbaşkanı Hamid Karzai de Durand Hattı'na karşı direnmeye başlamış ve bugün Afganistan'ın mevcut Hükûmeti Durand Hattı'nı uluslararası sınırı olarak tanımamaktadır. 1947'den bu yana hiçbir Afgan hükûmeti Durand Hattı'nı sınırı olarak tanımamıştır.

Afgan Jeodezi ve Kartografya Baş Ofisi (AGCHO), haritalarında bu çizgiyi De facto bir sınır olarak gösterir ve ana sayfasında "Durand Hattı 2310 km (1893)"i "Uluslararası Sınır Hattı" olarak adlandırmaktadır. Ancak, Peştunların çoğunlukta olduğu Afganistan Hükûmeti'nin bir makalesinde yer alan harita, Durand Hattı'nı iki ülke arasındaki uluslararası sınır olarak tanımayı reddetmekle kalmıyor, aynı zamanda Pakistan'daki Peştun topraklarının Afganistan'ın hakkı olduğunu iddia etmektedir. Durand Hattı Anlaşması'nda herhangi bir süre sınırından bahsedilmemektedir, bu da anlaşmanın bir son kullanma tarihi olmadığını göstermektedir. 2004 yılında ABD Dışişleri Bakanlığı Coğrafya ve Küresel Meseleler Ofisi ile İngiltere Dışişleri ve Milletler Topluluğu Ofisi sözcüleri de Durand Hattı Anlaşması'nda bir son kullanma tarihinin belirtilmediğine dikkat çekmişlerdir.

Durand Hattı Peştun ve Beluçları böldüğü için Pakistan ve Afganistan hükûmetleri arasında gerginlik kaynağı olmaya devam etmektedir. Ağustos 2007'de Pakistanlı siyasetçi ve Ulema-i İslam Cemiyeti lideri Fazal-ur-Rehman, Afganistan'ı Durand Hattı'nı tanımaya çağırmıştır. Eski Pakistan cumhurbaşkanı Pervez Müşerref'in 2005-2007 yılları arasında Durand Hattı'na bir çit inşa edilmesi çağrısında bulunduğu basın açıklamaları Afganistan'daki çok sayıda Peştun siyasi partisi tarafından dirençle karşılanmıştır. Afganistan'daki Peştun siyasetçiler, Durand Hattı sınırının varlığına bile şiddetle karşı çıkmaktadırlar. Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai 2006 yılında " İran, Pakistan ve diğerleri kimseyi kandıramıyor" uyarısında bulunmuştur.

Afgan Devlet Başkanı'nın sözcüsü Aimal Faizi, Ekim 2012'de Durand Hattı'nın "Afganistan için tarihi öneme sahip bir konu olduğunu, Afgan halkı, hükümet değil, bu konuda nihai kararı verebilir." demiştir.

### Son sınır çatışmaları
Temmuz 2003'te Pakistan ve Afgan güçleri sınır karakolları konusunda çatışmıştır. Afgan hükûmeti, Pakistan ordusunun Afganistan sınırındaki Mohmand İlçesi'ne yakın Yakubi bölgesinde 600 metreye kadar üsler kurduğunu iddia etmiştir. Yakubi ve Yakubi Kandao (Geçidi) bölgesinin daha sonra Afganistan sınırları içinde olduğu anlaşılmıştır. Pakistan, 2007 yılında Güney Veziristan'daki Angoor Ada sınır pazarının yakınında Afganistan'ın birkaç yüz metre içlerine çitler ve direkler dikmiş, ancak Afgan Ulusal Ordusu bunları hızla kaldırmış ve Pakistan mevzilerini bombalamaya başlamıştır. Pakistan'daki liderler, çitin Taliban militanlarının iki ülke arasında geçiş yapmasını engellemenin bir yolu olduğunu söylemişler ancak Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, İslamabad'ın planının Peştun kabilelerini kalıcı olarak ayırmak olduğuna inanıyordu. ABD Ordusu'na bağlı Özel Kuvvetler, 2002'den bu yana Afganistan'ın Angoor Ada'sının yedi kilometre batısındaki Shkin'de konuşlanmıştılar. 2009 yılında Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü (ISAF) ve Amerikan CIA, Durand Hattı'nın Pakistan tarafındaki terörist hedefleri vurmak için Afgan tarafından insansız hava araçları kullanmaya başlamıştır.

Afganistan ile Pakistan arasındaki sınır bölgesi, hükûmetin çok az denetimi nedeniyle uzun zamandır dünyanın en tehlikeli yerlerinden biri olmuştur. Bölgede silah taşımak yasal ve yaygındır ve saldırı tüfekleri ve patlayıcılar da yaygındır. Silah, uyuşturucu, kereste, bakır, değerli taş, mermer, araç ve elektronik ürünlerin yanı sıra sıradan tüketim mallarının kaçakçılığı gibi birçok yasadışı faaliyet biçimi gerçekleşmektedir. Kaçırılmalar ve cinayetler sık görülmektedir. Militanlar saldırı düzenlemek için sıklıkla her iki taraftan da sınırı geçmektedir. Haziran 2011'de 500'den fazla Taliban militanı Afganistan'dan Yukarı Dir bölgesine girerek 30'dan fazla Pakistan güvenlik görevlisini öldürmüştür. Polis, saldırganların bir kontrol noktasını hedef aldığını, iki okulu ve birkaç evi tahrip ettiğini ve çok sayıda sivilin öldürüldüğünü söylemiştir.

Pakistan ve Afganistan hükûmetleri hukukun üstünlüğünü sınır bölgelerine yaymaya çalışmaktadırlar. Aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri, Durand Hattı sınırının her iki yakasındaki nüfusun büyük bir kısmına iş sağlayarak Peştun ve Beluçların ekonomik statüsüne yardımcı olması beklenen Yeniden Yapılanma Fırsat Bölgeleri (ROZ) Yasası Washington, DC'de gözden geçirilmektedir.

Kuzey ve orta Durand hattının büyük bir kısmı oldukça dağlıktır; sınırı geçmek çoğunlukla sadece dağlar arasındaki çok sayıda geçitten mümkün olmaktadır. Sınır geçişleri özellikle akrabalarını ziyaret etmek veya çalışmak için sınıra gelen Peştunlar arasında oldukça yaygındır. Sınırdan insan geçişleri büyük ölçüde kontrolsüz veya denetimsiz olmuştur, ancak pasaportlar ve vizeler zaman zaman resmi sınır kapılarında kontrol edilmektedir. Haziran 2011'de ABD, Spin Boldak yakınlarındaki sınır kapısına güvenlik durumunu iyileştirmeyi ve isyancıların güney Afganistan'a sızmasını engellemeyi amaçlayan bir biyometrik sistem kurmuştur.

Haziran ve Temmuz 2011 boyunca Pakistan Çitral İzcileri ve yerel savunma milisleri sınır aşan ölümcül saldırılara maruz kalmışlardır. Buna karşılık Pakistan ordusu Afganistan'ın Nuristan, Kuner, Nengrehar ve Host eyaletlerindeki bazı Afgan köylerini bombalamış ve bunun sonucunda çok sayıda Afgan sivil hayatını kaybetmiştir. Afganistan İçişleri Bakanlığı, Pakistan'dan atılan yaklaşık 800 roketin Afganistan'daki sivil hedefleri vurduğunu iddia etmiştir. Afganistan açıklamasında, Pakistan'ın düzenlediği saldırılarda 30 erkek, 12 kadın ve kız çocuğu olmak üzere 42 Afgan sivilin hayatını kaybettiği, 55 kişinin yaralandığı ve 120 evin yıkıldığı belirtilmiştir. Pakistan, bunun bir kaza olduğunu ve rutin bir Taliban karşıtı operasyon olduğunu iddia etse de bazı analistler bunun İslamabad'ın bir güç gösterisi olabileceğini düşmektedir. Örneğin, Dış İlişkiler Konseyi'ndeki üst düzey bir yetkili, bombardımanın çok büyük ölçekte olması nedeniyle bunun bir kaza olmaktan çok Pakistan'dan gelen bir uyarı olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu açıklamıştır.

ABD ve diğer NATO ülkeleri, muhtemelen Afganistan'daki savaş stratejileri üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle, bu hassas konuyu sıklıkla göz ardı etmişlerdir. Onların dahil olması ilişkileri gerebilir ve bölgedeki kendi ulusal çıkarlarını tehlikeye atabilirdi. Bu, 24 Pakistan askerinin öldürüldüğü Kasım 2011 NATO bombalamasının ardından gelmiştir. Pakistan, bu olaya yanıt olarak tüm NATO ikmal hatlarını kesmeye ve hava faaliyetlerini izlemek için uçaksavar silahları ve radarlar kurarak sınır güvenliğini artırmaya karar vermiştir. Durand Hattı ile ilgili olarak, bazı rakip haritaların beş kilometreye kadar sapmalar gösterdiği söylenmektedir.

### Sınır boyunca hendek inşası
Haziran 2016'da Pakistan, Afganistan'dan Pakistan'a terörist ve kaçakçıların geçişini kontrol etmek için Belucistan'daki Pakistan-Afganistan sınırında (Durand Hattı) kazılacak hendeğin 1.100 kilometresini tamamladığını duyurmuştur. Bu hendek/berm/çit çalışmalarının genişletilmesine yönelik planlar Mart 2017'de duyurulmuştur. Planlar arasında 2019 yılına kadar sınır boyunca 338 kontrol noktası ve kale inşa edilmesi de yer almaktaydı.

### 2017 sınırının kapatılması ve yeniden açılması
Pakistan, Sehwan patlamasının ardından güvenlik nedeniyle 16 Şubat'ta Torkham ve Chaman'daki sınır kapılarını kapatmıştır. 7 Mart'ta, daha önce geçerli vizelerle sınırı geçen kişilerin ülkelerine dönüşlerini kolaylaştırmak amacıyla sınır iki günlüğüne yeniden açılmıştır. Karar, Afganistan hükûmetinin insani bir krizi önleme yönündeki tekrarlanan talepleri üzerine alınmıştır. Pakistanlı bir yetkiliye göre, sınır tekrar süresiz olarak kapatılmadan önce 24.000 Afgan, Afganistan'a geri dönerken, 700 Pakistanlı da Pakistan'a geri dönmüştür. On 20 March, Pakistani Prime Minister Nawaz Sharif ordered the reopening of Afghanistan–Pakistan border as a "goodwill gesture", 32 days after it was closed.

5 Mayıs'ta Afgan güçlerinin Pakistan nüfus sayımı ekibine yönelik saldırısı ve iki taraf arasında çıkan çatışmanın ardından sınır yeniden kapatılmıştır.

Pakistan'ın sınırı kapatma kararı, Afganistan'ı, Afganistan topraklarını kullanarak Pakistan'a karşı sınır ötesi saldırılar düzenleyen militan gruplara karşı harekete geçmeye zorlamaktır. Dünya Ticaret Örgütü'ndeki (DTÖ) bir Afgan diplomat, Pakistan'ın sınırını kapatması sonucu Afganistan'ın 90 milyon ABD doları zarara uğradığını iddia etmiştir. Pakistan, 27 Mayıs 2017'de Afgan yetkililerin talebi üzerine sınırı yeniden açmış ve 22 gün süren sınır kapatmasının sonlandırmıştır.

## Sınır duvarı

Pakistan, terörizmi, uyuşturucu kaçakçılığını, mültecileri, yasadışı göçü, kaçakçılığı ve Durand Hattı'ndan sızmayı önlemek için 2017'den beri bir sınır duvarı inşa etmektedir. Pakistan'a göre duvar, militanların sınırdan sızmasını engellemek için de gereklidir. Ocak 2019 itibarıyla 900&nbsp;km tamamlanmıştır. Durand Hattı, birçoğu yasadışı göçe açık olan 235 geçiş noktasıyla işaretlenmiştir. Projenin en az 532 milyon dolara mal olması beklenmektedir.

21 Ocak 2022 itibarıyla Pakistan İçişleri Bakanı, yalnızca 20&nbsp;km'nin kaldığını ve yakında tamamlanacağını belirtmiştir.

## Ayrıca bakınız
* Afganistan-Pakistan ilişkileri
* Noşak

## Notlar

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
*  Dogra, R. (2019) *Durand's Curse: A Line Across the Pathan Heart*, Rupa: New Delhi. 
* 

## Dış bağlantılar

* Text of the Durand Line Agreement, 12 Kasım 1893 
* A detailed study paper by the European Foundation for South Asian Studies
* 1934 Afghanistan & Britain exchange of treaty notes, borders in the neighbourhood of Arnawai and Dokalim
* The Durand Line Agreement (1893): Its Pros and Cons
* "The Durand Line: History and Problems of the Afghan-Pakistan Border" Bijan Omrani, published in *Asian Affairs*, vol. 40, Issue 2, 2009.
* "Rethinking the Durand Line: The Legality of the Afghan-Pakistan Border", published in the RUSI Journal, Oct 2009, Vol. 154, No. 5
* No Man's Land – Where the imperialists' Great Game once unfolded, tribal allegiances have made for a "soft border" between Afghanistan and Pakistanand a safe haven for smugglers, militants and terrorists
* Culture, Politics Hinder U.S. Effort to Bolster Pakistani Border, *[[The Washington Post]]* 30 Mart 2008
* "Border Complicates War in Afghanistan", *[[The Washington Post]]*, 4 Nisan 2008