Gelae (kabile)

**Gelae** (, , veya , *Gélai* veya *Géloi*), ya da **Gelae'ler**, Strabon ve diğer antik yazarlar tarafından Hazar Denizi'nin güney kıyılarında yaşadıkları belirtilen bir İskit kabilesiydi. Gilan eyaletinin adı muhtemelen Gelaelerden türemiştir. Birkaç tarihçinin savunduğu bir diğer hipotez ise Gelaelerin, Legaelerin (Leks) eski komşuları olan Galgailere eşdeğer olduğu yönündedir.

## Klasik kaynaklar
Strabon, *[[Coğrafya (Strabon)|Geographica'sının]]* on birinci kitabının beşinci bölümünde ilk kez Gelaelerden ve Legaelerden bahsetmiştir. Mytileneli Theophanes'e göre, Pompey'in MÖ 1. yüzyıldaki Kafkas seferinde yoldaşı olan bu halk, Amazonlar ve Albanlar arasında yaşıyordu ve dolayısıyla Kuzey Kafkasya'da bulunuyorlardı. Plutarch, Amazonların Albanlarla sınır komşusu olmadığını, ancak Gelae ve Legaelerden Albanlar tarafından ayrıldığını belirtmiştir. Bu nedenle, Albanlara komşu, ancak onlardan ayrı halklar olmaları gerekmektedir.

Strabon'un Gelaeler hakkındaki ikinci anlatımında, onları Kadusi, Amardi, Witii ve Anariacaeleri içeren güney Hazar kabileleri arasında anmaktadır ve bu, başlangıçta konumları hakkında söyledikleriyle karşıtlık sergilemektedir. Belki de bu halkın, en azından kısmen, ya yer değiştirdiği ya da benzer isimli başka bir kabile olduğunu varsayılması gerektiği kabul edilmelidir. Eğer, bu kaynaklarda göründüğü gibi, ilgili açıklamalar batıdan doğuya doğru dağılımlarını doğru bir şekilde temsil ediyorsa, Gelaeler Aras Nehri'nin hemen doğusunda, Ermenistan sınırında yaşamış olmalılar. Topraklarının nispeten verimsiz, tarımsal veya maden değerinin düşük olduğu da varsayımlar arasında yer almaktadır. Pliny, Gelae ve Kadusileri eş anlamlı kabul etmektedir; "Kadusi" kabilenin Yunanca adı, "Gelae" ise doğudaki karşılığıdır demektedir. Eğer haklıysa, modern Gilan adının Gelaelerden türemiş olması muhtemeldir.

Geç klasik dönem yazarı Bardaisan'a göre, Hazar Denizi kıyısında yaşayan Gelae (Gilit) halkı, tiran Aristodemus yönetimindeki Cumae halkı gibi, kadınsı görünümlü erkeklere ve erkeksi görünümlü kadınlara ev sahipliği yapmaktaydı.

## Son dönemlerdeki araştırmalar
Modern bilim insanları, Gelae halkının orijinal yeri, etnik kökeni ve dili hakkında çeşitli hipotezler geliştirmiştir. Arnold Çikobava, İvane Cavahişvili, William E. D. Allen, , Adolf Bergé ve diğerleri, Gelae halkı ile modern Galgaï (İnguş) halkı arasında bir ilişki olduğunu öne sürmektedir. Peter von Uslar, Gelae adının izlerinin kuzey Dağıstan'da bulunabileceğini yazmıştır. Gilan adı ile Gelae arasındaki bağlantı, Gelaeler ve Kadusilerin İran dillerinden biri olan Talış dilinin atasal bir biçimini konuşan tek bir halk olarak Pliny'nin tanımlamasını kabul eden Vasily Bartold ve E. A. Grantovsky tarafından da tartışılmıştır.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* Strabon, *[[Coğrafya (Strabon)|Coğrafya]]*.
* Lucius Mestrius Plutarchus (Plütark), *[[Paralel Yaşamlar|Lives of the Noble Greeks and Romans]]*.
* Claudius Ptolemaeus (Batlamyus), *[[Coğrafya El Kitabı|Coğrafya]]*.
* 
* 
* Kamilla Trever, "Albania in the IV–II Centuries BCE", in *Essays on the History and Culture of Caucasian Albania: IV Century BC–VII Century AD* (1959).
* "Onomastics and Epigraphy of Medieval Eastern Europe and Byzantium" (1993), p.&nbsp;204.
* *Naturkunde: Lateinisch-Deutsch*, Buch VI, Kai Brodersen, ed., Zürich (1996), p.&nbsp;184.
* A.K. Alikberov, "To the Sources and Historical Foundations of the Koranic story about Yl'juj, Ma'juj and Zu-l-Karnain", in *Ars Islamica: In Honor of Stanislav Mikhailovich Prozorov*, Nauka, Moscow (2016), p.&nbsp;350.
* 

## Dış bağlantılar
* Cadusii, at *[[Encyclopædia Iranica]]*.