Papa XIV. Leo'nun Türkiye ve Lübnan ziyareti

Papa XIV. Leo, 27–30 Kasım tarihleri arasında Türkiye, 30 Kasım–2 Aralık 2025 tarihleri arasında ise Lübnan'a gerçekleşmiştir. Bu gezi, Mayıs 2025’teki konklav'ın ardından XIV. Leo’nun yurt dışına yapacağı ilk apostolik seyahat olmuştur. Türkiye ziyareti kapsamında, Birinci İznik Konsili’nin 1700. yıldönümüne yönelik ekümenik bir anma töreni de yer almıştır.

## Arka plan
28 Haziran 2024 tarihinde Fener Rum Patriği Patrik I. Bartholomeos, Birinci İznik Konsili’nin yıl dönümü vesilesiyle Papa Franciscus’u 2025 yılında Türkiye’ye gelmek istediğini açıklamıştır. Franciscus, 28 Kasım 2025’te Türkiye’yi ziyaret etmek istediğini söylemiş; ziyaretin 2025 yılının Mayıs ayında gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Ziyaret kapsamında yürütülen hazırlıklar çerçevesinde, 19 Şubat 2025 tarihinde Kardinal Jacob Koovakad İznik’i ziyaret ederek hazırlıkları incelemiştir. Vatikan bronşit nedeniyle Gemelli Hastanesinde bir aydan fazla tedavi gören Franciscus'un sağlığına kavuşmasının ardından 26 Mayıs’ta Türkiye’ye geleceğini duyurmuştur. Ancak Franciscus’un 21 Nisan 2025’te ölmesi nedeniyle planlanan ziyaret gerçekleşmemiştir.

18 Mayıs 2025'te Apostolik Saray'da I. Bartholomeos ile görüşen XIV. Leo İznik'i ziyaret etmeyi planladığını açıklamıştır. 17 Temmuz 2025'te ise XIV. Leo İznik'i ziyaret edeceğini duyurmuştur. Türkiye'yi ziyaret eden beşinci papa olan XIV. Leo'dan önce dört papa daha Türkiye'yi ziyaret etti. İlk papa ziyareti Kasım 1967'de VI. Paulus tarafından yapıldı. 1979 Kasım'da II. John Paul, Kasım 2006'da XVI. Benedictus ve son olarak Kasım 2014'te Franciscus Türkiye'ye geldi.

Franciscus, papalığı boyunca birçok kez Lübnan’ı ziyaret etme umudunu dile getirdi ancak ülkedeki siyasi istikrarsızlık nedeniyle bu gerçekleşemedi. II. John Paul, 1997’de ülkeye kapsamlı ve resmi bir ziyaret gerçekleştiren ilk papa oldu; XVI. Benedictus ise 2012’de Lübnan’a gitti ve bu ziyaret papalığının son ziyareti oldu. Haziran 2025’te Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, XIV. Leo'yu ülkeye resmî bir ziyarette bulunması için davet etti. Yolculuk, Hamas’ın 7 Ekim saldırılarının yıl dönümünde duyuruldu. Papa Leo'nun Gazze Savaşı sırasındaki barış çağrısı, İsrail’in Gazze’deki Kutsal Aile Kilisesi’ne düzenlediği ve üç kişinin ölümüne yol açan saldırının ardından daha da yüksek sesle dile getirildi. İsrail, bölgedeki devam eden çatışmaların bir parçası olarak ülkedeki Hizbullah varlığı nedeniyle Ekim 2024’te Lübnan’ı işgal etti. 15 Ekim’de Ürdün Kralı II. Abdullah ve Kraliçe Rania ile yapılan bir görüşmede, Rania'nın ziyaret ile ilgili güvenlik durumuna dair soruya Papa Leo “Pekala, gidiyoruz” yanıtını verdi.

## Seyahat programı

### Türkiye
Papa XIV. Leo, 27-30 Kasım tarihleri arasındaki Türkiye ziyareti kapsamında ilk olarak başkent Ankara'da Anıtkabir'i ziyaret etti ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde Vatikan Devlet Başkanı sıfatı ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmi törenle karşılandı. Sivil toplum ve diplomatik kuruluşların yanı sıra Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş ile görüştükten sonra aynı gün İstanbul'a geçti. 28 Kasım'da Kutsal Ruh Katedrali ve bir yardım evini ziyaret etti, ayrıca Türkiye Hahambaşı Rav David Sivi ile özel bir görüşme gerçekleştirdi. Aynı gün helikopterle Bursa'nın İznik ilçesini ziyaret ederek ve Aziz Neophytos Bazilikası yakınlarında Fener Rum Ortodoks Patriği I. Bartholomeos ve diğer Hristiyan dini liderleriyle birlikte MS 325'te toplanan Birinci İznik Konsili'nin 1700. yıl dönümü anma törenlerini yönetti ve akşam İstanbul'a geçti.

29 Kasım günü ilk olarak Sultanahmet Camii'ni ziyaret etti. Daha sonra Mor Efrem Süryani Ortodoks Kilisesi'ne ve Fener semtindeki Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi'ne gitti ve Patrik I. Bartholomeos ile bir ortak bildirge imzaladı. Aynı gün Volkswagen Arena'da, yaklaşık dört bin kişinin katıldığı bir ayini yönetti. 30 Kasım'da İstanbul Ermeni Patrikhanesi'nde dua ziyareti yaptıktan sonra Fener Rum Ortodoks Kilisesi'nde Aziz Andreas Yortusu törenine katıldı.
## Ağırlama ve hediyeler
Papa XIV. Leo'nun Türkiye ziyareti boyunca kendisine mihmandar bakan sıfatıyla Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy eşlik etmiştir. Ziyaretin çeşitli aşamalarında, Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde Sanat Tarihçisi Dr. Sedat Bornovalı, Sultanahmet Camii ziyareti sırasında ise İstanbul İl Müftüsü Emrullah Tuncel ve cami müezzini Aşgın Musa Tunca Papa'ya eşlik eden isimler arasındadır.

### Hediyeler
Ziyaret kapsamında karşılıklı hediye takdimleri gerçekleşmiştir:

* **İznik "İyi Çoban" Freski:** Erken Hristiyan dönemine ait İznik'teki "İyi Çoban" freskinin özel reprodüksiyonu, Cumhurbaşkanlığı tarafından hediye edilmiştir.
* **Bursa Yöresel Hediyeleri:** Bursa Valiliği ve yerel yönetimler tarafından, Bursa ipeği üzerine işlenmiş minyatür, coğrafi işaretli Gemlik zeytini, kestane şekeri ve deveci armudundan oluşan yöresel hediye seti takdim edilmiştir.
* **Hereke Halısı:** Kocaeli ziyareti anısına ipek Hereke halısı hediye edilmiştir.
* **HAYCAR ve Büke Uras Kitabı:** HAYCAR (Hayrata Hayat Verenler Derneği) tarafından hazırlanan, Büke Uras imzalı *[[Balyan ailesi|Balyanlar]]: Osmanlı Mimarlığı ve Balyan Arşivi* adlı kitap Papa'ya sunulmuştur.

Papa XIV. Leo ise ziyaretin hatırasına özel olarak hazırlattığı ve gezinin sembollerini taşıyan madalyonu karşılık olarak sunmuştur.

### Lübnan
Türkiye ziyaretini tamamladıktan sonra Leo XIV, 30 Kasım öğleden sonra Beyrut’a geçti. Beyrut Uluslararası Havalimanı’nda karşılandıktan sonra Baabda'ya geçti. Burada önce Cumhurbaşkanı Joseph Avn'a nezaket ziyaretinde bulundu; ardından Parlamento Başkanı Nebih Berri, Başbakan Navvaf Selam ile toplantılar yaptı ve ülkenin sivil otoriteleri, diplomatik misyon temsilcileri ve Lübnan toplumunun önde gelen kişileri ile bir araya geldi.

1 Aralık’ta, kuzeydeki dağlara giderek Annaya’yı ziyaret etti ve Aziz Şarbel Mahluf'un Aziz Maroun Manastırı’ndaki mezarı başında dua etti. Ardından Harissa'ya geçti ve burada Lübnan’ın Meryem Ana Tapınağı’nda piskoposlarla, rahiplerle ve pastoral hizmet çalışanlarıyla bir araya geldi. Daha sonra Beyrut’taki Apostolik Nünsiyatur'da Doğu’nun Katolik Patrikleriyle Maruni Patrikliği’nin merkezi olan Bkerké’ye giderek patrikhanenin önünde toplanan binlerce gençle buluştu.

Ziyaretinin son gününde, Jal el Dib şehrine geldi ve burada De la Croix Hastanesi'nin personelini ve hastalarını ziyaret etti. Ardından 2020 Beyrut patlamasının kurbanları için Beyrut Limanı’nda sessiz bir dua anı için Beyrut’a döndü. Daha sonra, Lübnan’ın dört bir yanından gelen 150.000’den fazla Hristiyan'ın katıldığı büyük bir toplulukla birlikte Beyrut Sahili’ndeki ayini yönetti. 2 Aralık öğleden sonra, havalimanındaki uğurlama töreninin ardından Beyrut’tan ayrıldı ve Roma'ya dönerek ülkeye yaptığı üç günlük ziyaretini tamamladı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Papa XIV. Leo'nun Türkiye ve Lübnan'a yaptığı seyahatın programı