Wei Nehri Muharebesi

**Wei Nehri Muharebesi** (Çince: 濰水之戰), MÖ 204 yılının Kasım ayında Han ile Qi ve Batı Chu birleşik kuvvetleri arasında gerçekleşmiştir. Lionel Giles'in "olağanüstü bir dahi" olarak nitelendirdiği ünlü general Han Xin (pinyin: *Hán Xìn*) Han ordusunu yönetirken, Chu kuvvetlerine Long Ju (龍且) ve Qi kuvvetlerine kral Tian Guang (田廣) liderlik etmiştir. Muharebe, Han Xin'in Qi Krallığı’nı fethetmesiyle sona ermiştir.

MÖ 204’ün başlarında Liu Bang, Chenggao şehrinin kuşatılmasından kaçmış ve Han Xin’in komutasındaki orduya sığınmıştı. Liu Bang, bu orduyu kontrol ettikten sonra, Han Xin’e Qi’ye saldırma emri verdi. Han Xin göreve gönderildikten sonra, Liu Bang, danışmanlarından Li Yi Ji’nin tavsiyesi üzerine, Qi Kralı’nı barışçıl bir şekilde taraf değiştirmeye ikna etme girişiminde bulundu. Li Yi Ji başarılı olsa da Han Xin ya bu haberi zamanında almadı ya da göz ardı etti ve Qi ordusunu Lixia’da yenerek önemli bir zafer kazandı. Qi Kralı, ihanete uğradığını düşünerek Li Yi Ji'i haşlattı ve Qi, Chu Kralı Xiang Yu’den yardım talebinde bulundu. Yardım talebine karşılık olarak Xiang Yu, Long Ju komutasında 200,000 kişilik bir ordu gönderdi.

Eski kaynaklara göre Long Ju, Han Xin’i korkak olarak nitelendiriyordu. Bu nedenle, Long Ju, bir danışmanının savaşta risk almaktan kaçınmasını önerdiği halde, Han Xin’e karşı bir zafer kazanmak amacıyla savaşa girmeyi reddetti. 204 yılının Kasım ayında, iki ordu Wei Nehri'nin karşı kıyılarında karşı karşıya geldi. Han Xin, nehrin üst kısmına kum torbaları ile geçici bir baraj inşa ederek su seviyesini düşürdü. Ertesi sabah su seviyesi o kadar düşmüştü ki Han Xin, nehri geçerek Chu ordusuna saldırdı. Long Ju karşı saldırıya geçince, Han Xin, ordusunun geri çekilmesi gerektiği izlenimini vermek için geri çekilme emri verdi. Long Ju, ordusunu nehirden geçirip takip etmeye karar verdi. Ancak belirli bir noktada Han Xin, kum torbalarını çekti ve su seviyeleri yükseldi. Bu, Long Ju’yu ve ordusunun küçük bir kısmını nehrin batı yakasında izole hale getirdi. Han Xin, geri dönüp Long Ju’yu ve izole haldeki askerlerini mağlup etti ve Long Ju savaşta öldü, Qi Kralı Tian Guang da kısa süre sonra yakalandı ve öldürüldü.

## Kaynaklar ve eleştiriler
Zeng Guofan, mevcut bilgileri şu şekilde sorgulamıştır: "Kum torbaları bu ölçüde büyük bir nehri engelleyemez, çünkü su alt taraftan sızacak ve yanlardan taşacaktır, ancak ciddi büyüklükte bir baraj inşa edilmediği sürece suyu durdurmak mümkün değildir. Eğer küçük bir dere olsa, suyu engellemek olası kabul edilebilir, ancak bu düşmana herhangi bir zarar veremez. Buradan yola çıkarak, Zeng Guofan, Shi Ji’nin bu iki savaşa dair yaptığı anlatılarının “kesinlikle güvenilemez” olduğunu öne sürmüştür.

Ayrıca, *[[Shiji]]* (Büyük Tarihçinin Kayıtları) gibi kayıtlara dayanarak, Han ordusunun Qi’ye karşı yaptığı saldırıya katılan kahramanların başarıları analiz edilmiştir. Böylece, Qi’ye karşı savaşan Han ordusunun yalnızca Han Xin’in komutasındaki birliklerden oluşmadığı ortaya çıkmıştır. Han Xin'e ait olmayan Han ordusunun Qi'ye karşı savaşa katılan birlikleri şunlardır: Chen Wu ordusu, Cai Yin ordusu, Ding Fu ordusu, Wang Zhou ordusu ve Chen Juan ordusu. Ding Fu, Lü Ze komutasında bulunan bir askeri lider olarak açıkça belirtilmiştir. Chen Wu, Qin'e karşı ayaklanmadan önce bağımsız bir kuvvetti, lakin Han’a katıldıktan sonra ait olduğu birlik hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır; Gaixia Muharebesi sırasında da Liu Bang’a bağlı bağımsız bir kuvvet olarak faaliyet gösterdiği tahmin edilmektedir. Wang Zhou ve Cai Yin ise, Tian Heng ve Long Ju'yu mağlup ederken *Duwei* unvanına sahipti, ancak hangi birliğe ait oldukları belirtilmemiştir ki muhtemelen bağımsız birimlerdi. Chen Juan gibi kişiler ise, başbakanlık unvanıyla Qi'ye karşı mücadele etmiştir ve bu birlikler Han Xin’in komutasına bağlı değildi. Ayrıca, Xiao Xiang Hou Leng Er “ordusuyla Qi ordusunu yenip Tian Jie'nin ordusunu serbest bıraktı” denilmektedir.

## Arka plan
MÖ 204 yılında Han Xin, Han'ın Zhao Devleti'ni fethini tamamladı. Liu Bang, Han Xin’in ordusundaki pek çok asker ve subayı, doğrudan kendi emri altında hizmet etmek üzere Merkez Ova’ya geri çağırdı ve Han Xin’e Zhao halkından oluşan yeni bir ordu kurarak Qi Devleti’ne saldırmasını emretti. Qi, Liu Bang’a boyun eğmeyen kuzeydeki son krallıktı. 205 yılında Tian kraliyet ailesinden güçlü bir general olan Tian Heng, kalelerden ve halkın hanedana duyduğu sadakatten yararlanarak Chu ordularını yıpratmış ve Xiang Yu’yu bir müzakere anlaşması yapmaya zorlamıştı.

Qi, Han için hayati bir öneme sahipti. Sadece kuzey krallıklarının en zengin ve en kalabalığı olmakla kalmıyor, aynı zamanda Xiang Yu’nun ordularını beslemek için de önemli bir kaynak teşkil ediyordu. Ayrıca Qi, doğrudan Chu’nun kuzeyinde yer alıyordu. Bu konum, Han Xin’e Merkez Ova’nın doğusunda bulunan Chu’nun kalbine saldırma imkânı sunuyordu. Bu sırada Liu Bang ve Xiang Yu, bölgede bir çıkmaza girmişti. Dahası, Qi’nin fethi, Han Xin’in kuzey stratejisini tamamlayacaktı. Bu strateji, Liu Bang için kuzey Çin’in insan gücünü, yiyecek kaynaklarını ve zenginliğini güvence altına almayı hedeflerken, Xiang Yu’yu Merkez Ova’da oyalamayı amaçlıyordu. Strateji, Liu Bang’in Merkez Ova’da Xingyang ve Chenggao gibi merkezlerde mevzilenmesi üzerine kuruluydu. Liu Bang ile Xiang Yu arasındaki çatışma hem politik hem de kişiseldi; çünkü bu iki lider, geçmişte yeminli kardeşlerdi.

## Han'ın işgali
Han Xin, yalnızca birkaç ay içinde yeni ordusunu toplayıp eğitim sürecini tamamladı. Ancak Liu Bang, ünlü bir diplomat olan Li Yiji’yi (酈食其) Qi kralı Tian Guang’ı Han tarafına çekmesi için görevlendirdi. Liu Bang, bu girişimi Han Xin’e haber vermeden gerçekleştirdi. Bununla birlikte Han Xin, gayriresmî kanallardan Li Yiji’nin Tian Guang ile görüştüğünü ve kralı Liu Bang’a sadakat göstermeye ikna ettiğini öğrendi. Han Xin’in danışmanı Kuai Tong, Liu Bang’den aldığı emir doğrultusunda Qi’ye saldırmaya devam etmesi gerektiğini savundu. Kuai Tong’a göre, Li Yiji’nin akıllıca sözlerle Han Xin’in zaferini çalması adaletsizdi.

Ekim ayında Han Xin, Qi topraklarına girerek Lixia’da bulunan Qi ordusunu şaşırtarak mağlup etti. Tian Guang, Li Yiji’nin kendisini kandırdığına inanarak, onu diri diri haşlattırdı. Bu sırada Han Xin, doğrudan Qi’nin başkenti Linzi’ye (Zibo'da bulunur) yürüyerek şehri ele geçirdi. Çareyi kaçmakta bulan Tian Guang, Xiang Yu’dan yardım istedi. Xiang Yu, durumun ciddiyetini kavrayarak derhal Han Xin’e karşı harekete geçti. Daha önceden Xiang Yu, Han Xin’in Zhao Devleti’ni fethetmesini engellemek amacıyla bazı kuvvetler göndermişti, ancak bu defa en iyi generali Long Ju’yu, büyük bir orduyla Qi kraliyet ordusuna katılmak üzere hemen gönderdi.

## Muharebe
Kasım ayında, Chu-Qi koalisyonu Wei Nehri’nin güney yakasında bir kamp kurarak, Han Xin’in ordusuna karşı nehrin kuzeyinde konuşlandı. Han Xin, nehrin yukarı kısmına gizli olacak şekilde kum torbalarıyla geçici bir baraj inşa ederek nehrin su seviyesini düşürdü, böylece Long Ju’yu beklenmedik bir şekilde tuzağa düşürmeyi amaçlıyordu. Long Ju’ya, Han Xin’in savaşta tehlikeli olduğu ve Qi halkının Han ordusuna düşman olduğu göz önünde bulundurularak, yavaş bir tüketme stratejisi benimsemesi tavsiye edildi. Bir Chu subayı, Qi halkına Tian Guang’ın hayatta olduğunu bildirerek, Han Xin’e karşı isyanları teşvik etmelerini önerdi. Ayrıca, Han ordusunun evlerinden uzak olacak olurlarsa yiyecek teminatında zorluk yaşayabileceklerini belirtti. Bunun yanında, Qi askerlerinin evleri yakın olduğundan geri çekilme eğiliminde olabileceklerini de ekledi. Ancak tüm bunlara karşın Long Ju, kesin bir mücadele yapmakta kararlıydı.

Bir sabah vakti, Han Xin, su seviyesi düşürülmüş nehirden geçerek Long Ju’nun kuvvetlerine saldırdı. Hemen ardından, Long Ju’yu tuzağa çekmek amacıyla geri çekilme numarası yaptı ve düşmanını nehir boyunca takip etmeye zorladı. Long Ju, öncü birlikleriyle peşinden gitti, ancak ordusunun sadece az bir kısmı nehri geçebilmişti ki, Han Xin’in askerleri barajı serbest bıraktı. Bu tuzak sayesinde, Long Ju ve öncü birlikleri izole edildi ve Long Ju savaş sırasında öldürüldü. Bir diğer Chu generali Zhou Lan esir alındı ve komutasız kalan Chu ordusu kısa sürede paniğe kapılarak dağılmaya başladı. Müttefiklerini kaybeden Qi ordusu ise kaçtı ve daha küçük birimlere ayrıldı.

## Sonuç
Tian Guang’ın yerine Tian Heng geçti, ancak çok sürmeden o da Ying’deki muharebede mağlup oldu (MÖ 204). Qi’nin başkomutanı Tian Xi, Qiansheng’de öldü. Son olarak Tian Ji, öldürülerek Qi’nin direnişi sona erdi. Zaferinin ardından, Han Xin Qi Kralı olmayı talep etti, bu bölgenin isyan edeceğini ileri sürdü. Liu Bang, Han Xin’i Qi Kralı olarak kabul etti, ancak biraz isteksizdi. 203-202 yılları arasındaki olaylar, Han Xin’in en azından yarı bağımsız bir şekilde hareket etmeye başladığını gösteriyor, çünkü Liu Bang onu Chu'ya karşı son kampanyada desteklemek için çağırdığında, yeni kral ancak büyük bir toprak genişlemesi teklif edildiğinde oraya katıldı.

## Kaynakça