DSÖ'nün Çocuklar İçin Temel İlaçlar Listesi

Dünya Sağlık Örgütü (*İngilizce*; WHO, *Türkçe*; DSÖ) tarafından yayımlanan **Çocuklar için Temel İlaçlar Model Listesi** (diğer adıyla **EMLc**), herhangi bir sağlık sisteminde en önemli ihtiyaçları karşılamak üzere 12 yaşına kadar olan çocuklarda en etkili ve en güvenli olduğu kabul edilen ilaçları içermektedir.

Liste, temel (ana) ilaçlar ve tamamlayıcı ilaçlar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Temel ilaçlar, başlıca sağlık sorunları için maliyet/etkinlik değerlendirmesi bakımından en verimli seçenekler olarak kabul edilir ve ek sağlık hizmeti kaynaklarına çok az ihtiyaç duyularak kullanılabilir. Tamamlayıcı ilaçlar ise özel eğitimli sağlık personeli ve tanı ekipmanları gibi ek kaynak gerektiren ya da maliyet/etkinlik verimi açısından oranı daha düşük olan ilaçlardır.

Çocuklara yönelik ilk liste 2007 yılında oluşturulmuştur ve Eylül 2025 itibarıyla 10. baskısını ulaşmıştır.

## ''1) Anestezikler, preoperatif (ameliyat öncesi) ilaçlar ve tıbbi gazlar''

### Genel anestezikler ve oksijen

#### a) İnhalasyon (solunum) yoluyla kullanılan ilaçlar
 Oksijen, İzofluran, Nitröz oksit¹, Sevofluran

#### b) Enjeksiyon (IV) yoluyla kullanılan ilaçlar
 Ketamin, Propofol²

### Lokal anestezikler
 Bupivakain, Lidokain, Lidokain/epinefrin (adrenalin), Efedrin

### Preoperatif ve sedasyon anestezikleri
 Atropin, Midazolam, Morfin

### Medikal gazlar
 Oksijen³

## ''2) Ağrı ve palyatif bakım ilaçları''

### Opioid dışı ve steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ’ler)
 İbuprofen⁴, Parasetamol⁵ (asetaminofen)

### Opioid analjezikler
 Morfin⁶ (Destekleyicisi: Metadon⁰*⁷)

### Palyatif bakımda sık görülen diğer semptomlar için ilaçlar
 Amitriptilin, Siklizin, Deksametazon, Diazepam, Dokuzat sodyum, Hiyosin hidrobromür, Laktüloz, Midazolam⁸, Ondansetron⁹, Senna

## ''3) Anafilakside kullanılan antialerjikler ve ilaçlar''
 Deksametazon, Epinefrin (adrenalin), Hidrokortizon, Loratadin¹⁰*¹¹, Prednizolon¹²

## ''4) Zehirlenmelerde kullanılan panzehirler ve diğer maddeler''

### Spesifik olmayan
 Aktif kömür¹³

### Spesifik
 Asetilsistein, Atropin, Kalsiyum glukonat, Nalokson (Tamamlayıcıları: Deferoksamin⁰, Dimerkaptoprol⁰, Fomepizol⁰, Sodyum kalsiyum edetat⁰, Süksimer⁰)

## ''5) Sinir sistemi hastalıkları için ilaçlar''

### MSS (Merkezi Sinir Sistemi) bozuklukları için ilaçlar

#### a) Antiepileptik (nöbet önleyici) ilaçlar
 Karbamazepin, Diazepam, Lamotrijin¹⁴, Levetirasetam, Lorazepam¹⁵, Magnezyum sülfat¹⁶, Midazolam⁸, Fenobarbital, Fenitoin, Prednizolon, Valproik asit (sodyum valproat)¹⁷ (Tamamlayıcıları: Etosüksimid⁰, Levetirasetam⁰, Valproik asit (sodyum valproat)⁰*¹⁷)

#### b) [[Serebral palsi]] için ilaçlar
 Tamamlayıcısı: Baklofen⁰

#### c) Akut migren atakları için ilaçlar
 İbuprofen, Parasetamol (asetaminofen)¹⁸

#### ç) Migren profilaksisi için ilaçlar
 Propranolol

#### d) Bakteriyel merkezi sinir sistemi enfeksiyonları için ilaçlar
 Amoksisilin, Ampisilin, Benzilpenisilin, Sefotaksim¹⁹, Seftriakson²⁰*²¹, Kloramfenikol²², Gentamisin (Tamamlayıcısı: Meropenem⁰*²³)

#### e) Viral merkezi sinir sistemi enfeksiyonları için ilaçlar
 Asiklovir

### Periferik sinir sistemi bozuklukları için ilaçlar

#### a) Guillain–Barré sendromu için ilaçlar
 Tamamlayıcısı: Normal immünoglobulin⁰

#### b) Miyastenia gravis için ilaçlar
 Neostigmin (Tamamlayıcısı: Piridostigmin⁰)

## ''6) Antienfektif ilaçlar''

### Antelmintikler

#### a) İntestinal antelmintikler
 Albendazol, İvermektin, Levamizol, Mebendazol, Niklosamid, Prazikuantel, Pirantel

#### b) Antifilaryal ilaçlar
 Albendazol, Dietilkarbamazin, İvermektin²⁴

#### c) Antişistozomal ve diğer antinematod ilaçlar
 Prazikuantel²⁵, Triklabendazol (Tamamlayıcısı: Oksamnikin⁰*²⁶)

#### ç) Kistisidal ilaçlar
 Tamamlayıcılar: Albendazol⁰, Mebendazol⁰, Prazikuantel⁰

### Antibakteriyel ilaçlar

#### a) Erişim grubu antibiyotikler
 Amikasin, Amoksisilin, Amoksisilin/klavulanik asit (amoksisilin + klavulanik asit), Ampisilin, Benzatin benzilpenisilin, Benzilpenisilin, Sefaleksin, Sefazolin²⁷, Kloramfenikol²⁸, Klindamisin, Kloksasilin²⁹*³⁰, Doksisiklin³¹, Gentamisin, Metronidazol, Nitrofurantoin, Fenoksimetilpenisilin (penisilin V), Prokain benzilpenisilin³², Sülfametoksazol/trimetoprim (sülfametoksazol + trimetoprim), Trimetoprim

#### b) İzleme grubu antibiyotikler
 Azitromisin, Sefiksim, Sefotaksim³³, Seftriakson²⁰*²¹, Sefuroksim, Siprofloksasin, Klaritromisin³⁴, Piperasilin/tazobaktam (piperasilin + tazobaktam), Vankomisin³⁵ (Tamamlayıcı: Seftazidim⁰, Meropenem⁰*²³*³⁶, Vankomisin⁰)

#### c) Rezerv grubu antibiyotikler
 Tamamlayıcılar: Seftazidim/avibaktam (seftazidim + avibaktam)⁰, Seftolozan/tazobaktam (seftolozan + tazobaktam)⁰, Kolistin⁰, Fosfomisin⁰, Linezolid⁰, Polimiksin B⁰

#### ç) Antilepra ilaçları
 Klofazimin, Dapson, Rifampisin

#### d) Antitüberküloz ilaçlar
 Amikasin, Amoksisilin/klavulanik asit (amoksisilin + klavulanik asit)³⁷, Bedakuilin, Klofazimin, Sikloserin, Delamanid, Etambutol, Etionamid³⁸, İzoniazid, İzoniazid/pirazinamid/rifampisin, İzoniazid/rifampisin, İzoniazid/rifapentin, Levofloksasin, Linezolid, Meropenem³⁹, Moksifloksasin, P-aminosalisilat sodyum, Pirazinamid, Rifampisin, Rifapentin, Streptomisin

### Antifungal ilaçlar
 Amfoterisin B, Flukonazol, Flusitozin, Griseofulvin, İtrakonazol⁴⁰, Nistatin, Vorikonazol⁴¹ (Tamamlayıcılar: Mikafungin⁰*⁴², Potasyum iyodür⁰)

### Antiviral ilaçlar

#### a) Antiherpes ilaçlar
 Asiklovir

#### b) Nükleozid/nükleotid ters transkriptaz inhibitörleri
 Lamivudin, Zidovudin

#### c) Nükleozid dışı ters transkriptaz inhibitörleri
 Nevirapin⁴³

#### ç) Proteaz inhibitörleri
 Darunavir⁴⁴, Lopinavir/ritonavir (lopinavir + ritonavir), Ritonavir

#### d) İntegraz inhibitörleri
 Dolutegravir⁴⁵, Raltegravir⁴⁶

#### e) Antiretroviral ilaçların sabit doz kombinasyonları
 Abakavir/dolutegravir/lamivudin, Abakavir/lamivudin, Lamivudin/zidovudin

#### f) HIV ile ilişkili fırsatçı enfeksiyonların önlenmesinde kullanılan ilaçlar
 İzoniazid/piridoksin/sülfametoksazol/trimetoprim

#### g) Diğer antiviraller
 Tamamlayıcılar: Oseltamivir⁰*⁴⁷, Valgansiklovir⁰*⁴⁸

#### ğ) Hepatit B için ilaçlar
 Entekavir

#### h) Hepatit C için ilaçlar
 Daklatasvir⁴⁹, Daklatasvir/sofosbuvir, Glekaprevir/pibrentasvir, Sofosbuvir⁵⁰, Sofosbuvir/velpatasvir

### Antiprotozoal ilaçlar

#### a) Antiamoebik ve antigiardiyazis ilaçları
 Diloksanid⁵¹*⁵², Metronidazol⁵³

#### b) Antileishmaniasis ilaçları
 Amfoterisin B⁵⁴, Meglumin antimonat, Miltefosin, Paromomisin, Sodyum stiboglukonat

#### c) Küratif tedavi için ilaçlar
 Artemeter⁵⁵, Artemeter/lumefantrin, Artesunat⁵⁵*⁵⁶, Artesunat/amodiakin, Artesunat/meflokin, Artesunat/pironaridin tetrafosfat, Artesunat + sülfadoksin/pirimetamin (birlikte paketlenmiş), Klorokin⁵⁷, Dihidroartemisinin/piperaquin fosfat, Primakin⁵⁸, Kinin⁵⁵

#### ç) Kemoprevensiyon için ilaçlar
 Amodiakin + sülfadoksin/pirimetamin (birlikte paketlenmiş), Sülfadoksin/pirimetamin

#### d) Seyahat edenlerde kemoprofilaksi için ilaçlar
 Klorokin⁵⁹, Doksisiklin⁶⁰, Meflokin

#### e) Antipnömokistoz ve antitoksoplazmoz ilaçları
 Pirimetamin, Sülfadiazin, Sülfametoksazol/trimetoprim

#### f) Afrika tripanozomiyazisi için ilaçlar
 Feksinidazol⁶¹

#### g) Afrika tripanozomiyazisinin 1. evre tedavisi
 Pentamidin⁶², Suramin sodyum⁶³

#### ğ) Afrika tripanozomiyazisinin 2. evre tedavisi
 Eflornitin⁶², Nifurtimoks⁶⁴ (Tamamlayıcısı: Melarsoprol⁰)

#### h) Amerikan tripanozomiyazisi için ilaçlar
 Benznidazol, Nifurtimoks

### Ektoparazitik enfeksiyonlar için ilaçlar
 İvermektin

### [[Ebola virüsü hastalığı|Ebola virüsü]] için ilaçlar
 Ansuvimab, Atoltivimab/maftivimab/odesivimab

## ''7) [[Kistik fibrozis|Kistik Fibröz]] ilaçları''
 Elexakaftor/tezakaftor/ivakaftor (elexakaftor + tezakaftor + ivakaftor), İvakaftor (Tamamlayıcısı: Pankreatik enzimler⁰)

## ''8) İmmünmodülatörler ve antineoplastikler''

### Malign olmayan hastalıklar için immünmodülatörler
 Tamamlayıcılar: Adalimumab⁰*⁶⁵, Azatiyoprin⁰, Siklosporin⁰, Takrolimus⁰

### Antineoplastik ve destekleyici ilaçlar

#### a) Sitotoksik ilaçlar
 Tamamlayıcılar: Arsenik trioksit⁰, Asparaginaz⁰*⁶⁶, Bleomisin⁰, Kalsiyum folinat (lökovorin kalsiyum)⁰, Karboplatin⁰, Sisplatin⁰, Siklofosfamid⁰, Sitarabin⁰, Dakarbazin⁰, Daktinomisin⁰, Daunorubisin⁰, Doksorubisin⁰, Doksorubisin (pegile lipozomal form)⁰, Etopozid⁰, Florourasil⁰, Hidroksiüre (hidroksikarbamid)⁰, İfosfamid⁰, İrinotekan⁰, Merkaptopürin⁰, Metotreksat⁰, Oksaliplatin⁰, Paklitaksel⁰, Pegaspargaz⁰*⁶⁶, Prokarbazin⁰, Realgar–Indigo naturalis formülasyonu⁰, Tioguanin⁰, Vinblastin⁰, Vinkristin⁰, Vinorelbin⁰

#### b) Hedefe yönelik tedaviler
 Tamamlayıcılar: All-trans retinoik asit (tretinoin) (ATRA)⁰, Dasatinib⁰, Everolimus⁰, İmatinib⁰, Nilotinib⁰, Rituksimab⁰*⁶⁶

#### c) İmmünmodülatörler
 Tamamlayıcılar: Blinatumomab⁰*⁶⁶, Filgrastim⁰*⁶⁶, Pegfilgrastim⁰*⁶⁶

#### ç) Hormonlar ve antihormonlar
 Tamamlayıcılar: Deksametazon⁰, Hidrokortizon⁰, Metilprednizolon⁰, Prednizolon⁰*¹²

#### d) Destekleyici ilaçlar
 Tamamlayıcılar: Allopurinol⁰, Mesna⁰, Rasburikaz⁰

## ''9) Terapötik Gıdalar''
 Terapötik gıdalar (RUTF)⁶⁷

## ''10) Kanı etkileyen ilaçlar''

### Antianemi ilaçları
 Demir tuzları, Folik asit, Hidroksokobalamin (Tamamlayıcı: Eritropoez uyarıcı ajanlar⁰*⁶⁸)

### Koagülasyonu etkileyen ilaçlar
 Desmopressin, Emisizumab, Enoksaparin⁶⁹, Fitomenadion (Tamamlayıcı: Heparin sodyum⁰, Protamin sülfat⁰, Varfarin⁷⁰)

### Hemoglobinopatiler için ilaçlar

#### a) Orak hücre hastalığı için ilaçlar
 Deferasiroks⁷¹ (Tamamlayıcı: Deferoksamin⁰, Hidroksiüre (hidroksikarbamid)⁰)

#### b) [[Akdeniz anemisi|Talasemiler]] için ilaçlar
 Deferasiroks⁷¹ (Tamamlayıcı: Deferoksamin⁰)

## ''11) İnsan kaynaklı kan ürünleri ve plazma ikameleri''

### Kan ve kan bileşenleri
 Kriyopresipitat (patojen azaltılmış)⁷², Taze donmuş plazma, Trombositler, Eritrositler, Tam kan

#### a) İnsan immünoglobulinleri
 Anti-kuduz immünoglobulini, Anti-tetanoz immünoglobulini (Tamamlayıcı: Normal immünoglobulin⁰)

### Pıhtılaşma faktörleri
 Pıhtılaşma faktörü VIII (plazma kaynaklı), Pıhtılaşma faktörü IX (plazma kaynaklı), Pıhtılaşma faktörü VIII (rekombinant), Pıhtılaşma faktörü IX (rekombinant)

### Plazma yerine geçenler
 Dekstran 70⁷³

## ''12) Kardiyovasküler ilaçlar''

### Antihipertansif ilaçlar
 Enalapril⁷⁴

### Kalp yetmezliğinde kullanılan ilaçlar
 Furosemid (Tamamlayıcılar: Digoksin⁰, Dopamin⁰)

## ''13) Dermatolojik ilaçlar''

### Antifungal ilaçlar
 Mikonazol⁷⁵, Selenyum sülfür, Terbinafin

### Antienfektif ilaçlar
 Mupirosin, Potasyum permanganat, Gümüş sülfadiazin⁷⁶

### Antiinflamatuvar ve antipruritik ilaçlar
 Betametazon⁷⁷, Kalamin, Hidrokortizon

### Deri farklılaşmasını ve proliferasyonunu etkileyen ilaçlar
 Benzoil peroksit, Kalsipotriol⁷⁸, Kömür katranı, Podofillum reçinesi⁷⁹, Salisilik asit, Üre (Tamamlayıcılar: Adalimumab⁰*⁸⁰, Metotreksat⁰, Ustekinumab⁰*⁶⁶

### Skabisitler ve pedikülisitler
 Benzil benzoat⁸¹, Permetrin

### Nemlendiriciler
 Üre, Gliserol

### Geniş spektrumlu güneş koruyucular
 Geniş spektrumlu güneş koruyucu

## ''14) Teşhis ajanları''

### Oftalmik ilaçlar
 Florescein, Tropikamid⁸²

### Radyokontrast maddeler
 Tamamlayıcı: Baryum sülfat⁰

## ''15) Dezenfektanlar ve antiseptikler''

### Antiseptikler
 Klorheksidin, Etanol⁸³, Povidon iyot⁸⁴

### Dezenfektanlar
 Alkol bazlı el antiseptiği, Klor bazlı bileşik, Kloroksilenol⁸⁵, Glutaral, Hipokloröz asit

## ''16) Diüretikler''
 Furosemid (Tamamlayıcılar: Hidroklorotiyazid⁰*⁸⁶, Mannitol⁰, Spironolakton⁰)

## ''17) Gastrointestinal ilaçlar''
 Tamamlayıcı: Pankreatik enzimler⁰

### Antiülser ilaçlar
 Omeprazol⁸⁷, Ranitidin⁸⁸

### Antiemetik ilaçlar
 Deksametazon, Metoklopramid, Ondansetron⁹ (Tamamlayıcı: Aprepitant⁰)

### İshalde kullanılan ilaçlar
 Oral rehidrasyon tuzları + çinko sülfat (birlikte paketlenmiş)

#### a) Oral rehidrasyon
 Oral rehidrasyon tuzları

#### b) İshal için kullanılan ilaçlar
 Çinko sülfat⁸⁹

## ''18) Endokrin bozuklukları için ilaçlar''

### Adrenal hormonlar ve sentetik türevleri
 Fludrokortizon, Hidrokortizon, Prednizolon¹²

### Diyabet için ilaçlar

#### a) İnsülinler
 İnsülin (analog, uzun etkili)⁹⁰, İnsülin (analog, hızlı etkili)⁹¹, İnsülin (insan, orta etkili)⁶⁶, İnsülin (insan, kısa etkili)⁶⁶

#### b) Hipoglisemik ajanlar
 Tamamlayıcı: Metformin⁰

### Hipoglisemi için kullanılan ilaçlar
 Glukagon (Tamamlayıcı: Diazoksit⁰)

### Tiroid hormonları ve antitiroid ilaçlar
 Levotiroksin (Tamamlayıcılar: İyot + potasyum iyodür (Lugol solüsyonu)⁰, Metimazol⁰*⁹², Potasyum iyodür⁰, Propiltiyourasil⁰*⁹³)

## ''19) İmmünolojik İlaçlar''

### Teşhis ajanları
 Tüberkülin, saflaştırılmış protein türevi (PPD)

### Serumlar, immünoglobulinler ve monoklonal antikorlar
 Anti-kuduz virüs monoklonal antikorları⁶⁶, Antivenom immünoglobulin⁹⁴, Difteri antitoksini, At kaynaklı kuduz immünoglobulini

### Aşılar
 BCG aşısı, Kolera aşısı, Dang humması aşısı, Difteri aşısı, Ebola aşısı, Haemophilus influenzae tip b aşısı, Hepatit A aşısı, Hepatit B aşısı, İnsan papilloma virüsü (HPV) aşısı, İnfluenza (mevsimsel) aşısı, Japon ensefaliti aşısı, Sıtma aşısı, Kızamık aşısı, Meningokok menenjiti aşısı, Mpox aşısı, Kabakulak aşısı, Boğmaca aşısı, Pnömokok aşısı, Poliomiyelit aşısı, Kuduz aşısı, Rotavirüs aşısı, Kızamıkçık aşısı, Tetanoz aşısı, Kene kaynaklı ensefalit aşısı, Tifo aşısı, Suçiçeği aşısı, Sarı humma aşısı

## ''20) Kas gevşeticiler (periferik etkili) ve kolinesteraz inhibitörleri''
 Neostigmin, Süksametonyum, Vekuronyum⁹⁵ (Tamamlayıcı: Piridostigmin⁰)

## ''21) Oftalmolojik (göz) preperatlar''

### Antienfektif ajanlar
 Asiklovir, Azitromisin, Eritromisin, Gentamisin⁹⁶, Natamisin, Ofloksasin⁹⁷, Tetrasiklin⁹⁸

### Antiinflamatuvar ajanlar
 Prednizolon

### Lokal anestezikler
 Tetrasiklin⁹⁹

### Midriatikler
 Atropin¹⁰⁰ (Tamamlayıcı: Epinefrin (adrenalin)⁰)

## ''22) Üreme sağlığı ve perinatal bakım için ilaçlar''

### Yenidoğana uygulanan ilaçlar
 Kafein sitrat, Klorheksidin (Tamamlayıcılar: Alprostadil (prostaglandin E1)⁰*¹⁰¹, Beraktant⁰, İbuprofen⁰*¹⁰², Poraktant alfa⁰)

## 23) Periton diyalizi solüsyonu
 Tamamlayıcı: İntraperitoneal diyaliz solüsyonu⁰ (yerel sağlık uygulamalarına uygun bileşimde)

## ''24) Solunum yollarına etki eden ilaçlar''

### Antiasmatik ilaçlar
 Budezonid¹⁰³, Epinefrin (adrenalin), Salbutamol (albuterol)¹⁰⁴

## ''25) Su, elektrolit ve asit-baz bozukluklarını düzelten solüsyonlar''

### Oral
 Oral rehidrasyon tuzları, Potasyum klorür

### Parenteral
 Glukoz, Sodyum klorürlü glukoz, Potasyum klorür, Sodyum klorür, Sodyum hidrojen karbonat, Sodyum laktat (bileşik solüsyon)

### Diğer
 Enjeksiyonluk (steril) su

## 26) Vitamineler ve mineraller
 Askorbik asit, Kolekalsiferol¹⁰⁵, İyot, Çoklu mikrobesin tozu, Piridoksin, Retinol, Riboflavin, Tiyamin (Tamamlayıcı: Kalsiyum glukonat⁰)

## ''27) KBB (kulak burun boğaz) ilaçları''
 Asetik asit, Budezonid, Siprofloksasin¹⁰⁶, Ksylometazolin

## ''28) Eklem hastalıkları için ilaçlar''

### Hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaçlar (DMARD’lar)
 Tamamlayıcılar: Hidroksiklorokin⁰, Metotreksat⁰

### Juvenil eklem hastalıkları için ilaçlar
 Tamamlayıcılar: Asetilsalisilik asit (aspirin)¹⁰⁷, Adalimumab⁰*⁶⁵, Metotreksat⁰, Triamsinolon heksasetonid⁰*¹⁰⁸

## ''29) Diş hekimliğinde kullanılan ilaçlar ve preparatlar''
 Florür, Cam iyonomer siman, Rezin bazlı kompozit (düşük viskoziteli)¹⁰⁹, Rezin bazlı kompozit (yüksek viskoziteli)¹¹⁰, Gümüş diamin florür

## Notlar
0^ İlaç, tamamlayıcı ilaç kategorisindedir.

1^ Borulu (merkezi sistemle verilen) nitröz oksit, sağlık kuruluşlarından kaynaklanan başlıca atmosferik kirlilik kaynaklarından biridir. Merkezi sistemle (borulu) dağıtım yerine, hasta başında kullanılan tüpler tercih edilen uygulama yöntemidir.

2^ Tiyopental, bir alternatiftir.

3^ Gebelik yaşı 32 haftaya eşit veya daha küçük olan yenidoğanlarda kardiyopulmoner resüsitasyona başlarken %30'dan fazla oksijen kullanılmamalıdır.

4^ 3 aydan küçük çocuklarda kullanılmamalıdır.

5^ Kanıtlanmış bir yarar bulunmadığından, antiinflamatuvar amaçla kullanımı önerilmez.

6^ Hidromorfon ve oksikodon alternatiflerdir.

7^ Kanser ağrısının yönetimi için kullanılır.

8^ Oromukozal uygulamaya uygun solüsyon bulunmadığında, bukkal (ağız içi) uygulama için kullanılabilir.

9^ Dolasetron, granisetron, palonosetron ve tropisetron alternatiflerdir.

10^ Setirizin ve feksofenadin alternatiflerdir.

11^ Sedatif etkili antihistaminiklerin, sınırlı endikasyonlarda bir rolü olabilir.

12^ Prednizon bir alternatiftir.

13^ Granül formu mevcut değilse, aktif kömürün alternatif farmasötik formları kullanılabilir.

14^ Tedaviye dirençli parsiyel veya jeneralize nöbetlerin tedavisinde ek tedavi olarak kullanılır.

15^ Diazepam (enjeksiyon) ve midazolam (enjeksiyon) alternatiflerdir.

16^ Eklampsi ve şiddetli preeklampside kullanılır; diğer konvülzif bozukluklar için kullanılmaz.

17^ Valproik asit (sodyum valproat), anne karnında valproik aside maruz kalan çocuklarda yüksek doğumsal anomaliler ve nörogelişimsel bozukluk riski nedeniyle doğurganlık çağındaki kadınlar ve kız çocuklarında önerilmez.

18^ Aynı piyasada hem 120&nbsp;mg/5 mL hem de 125&nbsp;mg/5 mL dozlarının bulunması, reçeteleme ve dağıtımda karışıklığa yol açacağından kaçınılmalıdır.

19^ Hastanede yatan yenidoğanlarda kullanım için tercih edilen üçüncü kuşak sefalosporindir.

20^ Kalsiyum ile birlikte uygulanmamalı ve hiperbilirubinemisi olan bebeklerde kaçınılmalıdır.

21^ Gebelik yaşı > 41 hafta.

22^ Yalnızca iki yaşından büyük çocuklarda, epidemik menenjitin ampirik tedavisi için kullanılır.

23^ Yaş > üç ay.

24^ Moksidektin bir alternatiftir.

25^ Arpraziquantel bir alternatiftir.

26) Prazikuantel tedavisinin başarısız olduğu durumlarda kullanılır.

27) Yaş > 1 ay.

28^ Yalnızca iki yaşından büyük çocuklarda, epidemik menenjitin varsayımsal (ampirik) tedavisi için kullanılır.

29^ Alternatifi J01CF Beta-laktamaz dirençli penisilinleridir.

30^ Klinik biyoyararlanımın daha iyi olması nedeniyle, oral kullanımda kloksasilin, dikloksasilin ve flukloksasilin tercih edilir.

31^ 8 yaşından küçük çocuklarda yalnızca hayati tehdit yaratan enfeksiyonlarda ve başka alternatif olmadığında kullanılmalıdır.

32^ Prokain benzilpenisilin, yenidoğan sepsisinde birinci basamak tedavi olarak önerilmez; ancak yenidoğan mortalitesinin yüksek olduğu, hastane bakımının mümkün olmadığı ve eğitimli sağlık çalışanları tarafından uygulanan durumlar istisnadır.

33^ Hastanede yatan yenidoğanlarda kullanım için tercih edilen üçüncü kuşak sefalosporindir.

34^ Eritromisin bir alternatiftir.

35^ Vankomisin enjeksiyonluk tozu, oral uygulama için de kullanılabilir.

36^ İmipenem/silastatin, yalnızca komplike intraabdominal enfeksiyonlar ve yüksek riskli febril nötropenide alternatiftir. Yenidoğanlarda akut bakteriyel menenjit için tercih edilen ajan meropenemdir.

37^ Yalnızca meropenem ile kombinasyon halinde kullanılmalıdır.

38^ Protionamid, çok ilaca dirençli tüberkülozda bir alternatiftir.

39^ İmipenem/silastatin bir alternatiftir.

40^ Kronik pulmoner aspergilloz, histoplazmoz, sporotrikoz, parakoksidioidomikoz, T. marneffei kaynaklı mikozlar ve kromoblastomikozun tedavisi ile AIDS hastalarında histoplazmoz ve T. marneffei enfeksiyonlarının profilaksisi için kullanılır.

41^ Kronik pulmoner aspergilloz ve akut invaziv aspergillozun tedavisinde kullanılır.

42^ Anidulafungin ve kaspofungin alternatiflerdir.

43^ Yaş > altı hafta.

44^ Yaş > üç yaş.

45^ Yaş ≥ 4 hafta ve ≥ 3&nbsp;kg; ≥ 25&nbsp;kg.

46^ DSÖ tedavi kılavuzlarına uygun olarak, ikinci basamak rejimlerde kullanılır.

47^ Yoğun bakımda yatan hastalarda, doğrulanmış veya şüpheli influenza virüs enfeksiyonuna bağlı ağır hastalıkta kullanılır.

48^ Sitomegalovirüs retiniti (CMVr) tedavisi için kullanılır.

49^ Sofosbuvir ile kombinasyon halinde kullanıldığında pan-genotipiktir.

50^ Daklatasvir ile kombinasyon halinde kullanıldığında pan-genotipiktir.

51^ 2027 yılında listeden çıkarılması önerilmektedir.

52^ Kilo > 25&nbsp;kg.

53^ Tinidazol bir alternatiftir.

54^ Lipozomal amfoterisin B, sodyum deoksikolat formuna göre daha iyi bir güvenlilik profiline sahiptir; yerel bulunabilirlik ve maliyete göre önceliklendirilmelidir.

55^ Şiddetli sıtmanın yönetiminde kullanılır.

56^ Yalnızca sevk öncesi şiddetli sıtma tedavisi için kullanılır.

57^ Yalnızca Plasmodium vivax enfeksiyonunun tedavisi için kullanılır.

58^ Plasmodium falciparum bulaşını azaltmak ve Plasmodium vivax ile Plasmodium ovale enfeksiyonlarında radikal kür sağlamak için kullanılır.

59^ Yalnızca Plasmodium vivax enfeksiyonunun profilaksisi için kullanılır.

60^ Yaş > 8

61^ Trypanosoma brucei gambiense enfeksiyonuna bağlı 1. ve 2. evre insan Afrika tripanozomiyazisinin tedavisinde kullanılır.

62^ Trypanosoma brucei gambiense enfeksiyonunun tedavisinde kullanılır.

63^ Trypanosoma brucei rhodesiense enfeksiyonunun başlangıç evresinin tedavisinde kullanılır.

64^ Yalnızca eflornitin ile kombinasyon halinde, Trypanosoma brucei gambiense enfeksiyonunun tedavisinde kullanılmalıdır.

65^ Etanersept ve infliksimab, kalite güvenceli biyobenzerleri dâhil olmak üzere alternatiflerdir.

66^ Kalite güvenceli biyobenzerleri dâhil.

67^ BM ortak bildirisi ve Codex Alimentarius kılavuzlarına göre belirlenmiş besin içeriğine sahip bisküvi veya macun formu, toplum temelli şiddetli akut malnütrisyon yönetiminde kullanılır.

68^ Epoetin alfa, beta ve theta; darbepoetin alfa ve bunların kalite güvenceli biyobenzerleri alternatiflerdir.

69^ Dalteparin ve nadroparin, kalite güvenceli biyobenzerleri dâhil olmak üzere alternatiflerdir.

70^ Asenokumarol bir alternatiftir.

71^ Deferipron bir alternatiftir.

72^ Kriyopresipitat (patojen azaltılmış olmayan) bir alternatiftir. Doğal kriyopresipitat, yalnızca patojen azaltılmış form bulunmadığında ve hayatı tehdit eden kanamalarda kullanılmalıdır.

73^ Polijelin, %3,5 enjeksiyonluk çözelti bir alternatiftir.

74^ Alternatifi C09AA ACE inhibitörleridir.

75^ Alternatifi D01AC İmidazol ve triazol türevleridir (kombinasyonlar hariç).

76^ Yaş > 2 ay.

77^ Alternatifleri D07AC Güçlü kortikosteroidlerdir.

78^ Kalsitriol ve takalsitol alternatiflerdir.

79^ Podofillotoksin bir alternatiftir.

80^ Sertolizumab pegol, etanersept ve infliksimab alternatiflerdir.

81^ Çökeltilmiş kükürt içeren topikal merhem bir alternatiftir.

82^ Atropin ve siklopentolat alternatiflerdir.

83^ Propanol bir alternatiftir.

84^ İyot bir alternatiftir.

85^ Alternatifi D08AE Fenol ve türevleridir.

86^ Klorotiyazid ve klortalidon alternatiflerdir.

87^ Alternatifi A02BC Proton pompa inhibitörleridir. (kombinasyonlar hariç).

88^ Alternatifler, **ATC 4. düzey kimyasal alt grubu (A02BA H2-reseptör antagonistleri)**dir (kombinasyonlar hariç).

89^ Akut ishalde, oral rehidrasyon tuzlarına ek olarak çinko sülfat kullanılmalıdır.

90^ İnsülin glarjin, insülin degludek ve insülin detemir alternatiflerdir.

91^ İnsülin lispro, insülin aspart ve insülin glulisin alternatiflerdir.

92^ Karbimazol, yerel stoklara bağlı olarak bir alternatiftir.

93^ Alternatif birinci basamak tedavinin uygun olmadığı veya mevcut olmadığı durumlarda kullanılır.

94^ Kesin tipi yerel olarak belirlenmelidir.

95^ Atrakurium bir alternatiftir.

96^ Amikasin, kanamisin, netilmisin ve tobramisin alternatiflerdir.

97^ Alternatifi S01AE Florokinolonlardır.

98^ Klorotetrasiklin ve oksitetrasiklin alternatiflerdir.

99^ Alternatifi S01HA Lokal anesteziklerdir (kokain ve kombinasyonlar hariç).

100^ Siklopentolat hidroklorür veya homatropin hidrobromür, yalnızca EMLc için alternatiflerdir.

101^ Dinoproston (prostaglandin E2) bir alternatiftir.

102^ İndometazin bir alternatiftir.

103^ Beklometazon, siklesonid, flutikazon ve mometazon alternatiflerdir.

104^ Terbutalin bir alternatiftir.

105^ Ergokalsiferol bir alternatiftir.

106^ Ofloksasin bir alternatiftir.

107^ Romatizmal ateş, juvenil artrit ve Kawasaki hastalığında kullanılır.

108^ Triamsinolon asetonid bir alternatiftir.

109^ Her türü, dental fissür örtücü (sealant) olarak kullanılabilir.

110^ Her türü, diş dolgu materyali olarak kullanılabilir.

## Kaynakça