Zindan Kulesi

**Zindan Kulesi** veya **Dairesel Kule**,18. yüzyılda inşa edilmiş Lenkeran Kalesi'nın bir bölümünü oluşturan tarihî kaledir. Dairesel Kule ile ona benzeyen diğer yapı olan Lenkeran Deniz Feneri, Lenkeran kale sisteminin sırasıyla güney ve kuzey savunma noktalarını oluşturmuştur. Rus işgali sonrasında kale yıkılmış, bu iki savunma noktası birbirinden ayrılmıştır. 1869 yılında kuzeydeki kalenin tepesine bir fener yerleştirilmiş ve yapı deniz feneri olarak kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde bu fener Hazar Denizcilik Kurumu'nun yönetimindedir. Güneydeki Zindan Kulesi ise 1869–1959 yılları arasında hapishane olarak hizmet vermiştir. Hatta 1903–1904 yıllarında posta trenini soygunla ele geçirdiği için tutuklanan Josef Stalin bir süre burada hapsedilmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarihli, 132 sayılı kararıyla, kale devlet koruması altındaki yerel önemdeki mimari anıtlar listesine dâhil edilmiştir.

## Tanım
Dairesel Kule, Lenkeran Kalesi ile aynı dönemde, 18. yüzyılda inşa edilmiştir. Bu yapının benzeri olan Lenkeran Deniz Feneri, bugün hâlen aktif bir deniz feneri olarak kullanılmaktadır. Her iki yapı, bütünleşik Lenkeran savunma sisteminin iki uç noktasında dayanak ve gözetleme merkezleri olarak işlev görmüştür. Bazı kaynaklara göre, bu iki kule Nadir Şah'ın emriyle inşa edilmiştir. Kule 1869 yılına kadar yaşanan savaşlarda önemli bir savunma noktası olarak hizmet etmiş, Rus ordularının Lenkeran'ı işgaliyle birlikte ana kale duvarları yıkılmış ve askeri üs statüsü kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra Dairesel Kule hapishaneye, diğer kule ise deniz fenerine dönüştürülmüştür.

1869'dan itibaren Dairesel Kule zindan olarak kullanılmaya başlanmıştır. Mahkûmlar buraya, kale ile fener arasında uzanan gizli bir yeraltı tünelinden getirilirdi. Bu tünel, iki kişinin yan yana yürüyebileceği genişlikteydi, ancak daha sonra yeraltı sularıyla dolduğu için kullanılamaz hâle gelmiştir. Kulenin yüksekliği 20 metre, çapı 72 metre, destek duvarlarının kalınlığı alt kısımlarda 2,8 metre, üst kısımlarda ise 1,5 metredir. Kule ve fener çevresindeki duvarlar, bir zamanlar Lenkeran Kalesi'nin ön cephesini oluşturuyordu. Zindan, 140 kişi için tasarlanmış olmasına rağmen 310 mahkûma kadar hapsedildiği olmuştur. 20. yüzyılın başlarında Josef Stalin, posta trenine yapılan silahlı soygun nedeniyle tutuklanmış ve bir süre bu hapishanede tutulmuştur. Ancak daha sonra yoldaşlarının yardımıyla buradan kaçmayı başarmıştır. Sovyet işgali sonrasında da kale 1956 yılına kadar hapishane olarak kullanılmaya devam etmiştir. Bu nedenle yapı halk arasında "*Zindan Kalesi*" adıyla tanınmıştır. 1970–1990 yılları arasında ise kale binasında dikiş atölyesi faaliyet göstermiştir.

Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine 4810 nolu olarak dahil edilmiştir. 2006 yılında, "Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Kalkınma Planı" kapsamında kalenin geniş çaplı restorasyonuna başlanmıştır. Onarım iki yıl sürmüş, tamamlandıktan sonra yapıda bir fotoğraf galerisi açılmıştır. Ancak Şubat 2015'te, yoğun kar yağışı nedeniyle kalenin çatı kısmı kısmen çökmüş ve yapı yeniden hasar görmüştür. Tarihi yapının yeniden onarımı, Azerbaycan Kültür Bakanlığı'nın 2020–2023 yıllarını kapsayan yatırım planına dahil edilmiştir. Bu restorasyon projesi, devlet bütçesinden ayrılan ödenekle finanse edilmiştir.
## Galeri

Dosya:Dairəvi_qala_(2).jpg|bağlantı=Fayl:Dairəvi_qala_(2).jpg
Dosya:Dairəvi_qala_(1).jpg|bağlantı=Fayl:Dairəvi_qala_(1).jpg
Dosya:Dairəvi_qala_(4).jpg|bağlantı=Fayl:Dairəvi_qala_(4).jpg


## Ayrıca bakınız

* Azerbaycan'daki yerel öneme sahip mimari anıtların listesi
* Küçük Pazar Camii
* Büyük Pazar Camii

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Stalin'in tutulduğu zindan, gizli geçitler — Lenkeran / ARB Güney
* "Dairesel Kale" olarak adlandırılan mimari şaheser yenilenecek mi? / KAMU TV
* 250 yıllık Lenkeran Kalesi çöktü, yetkililer birbirini suçluyor.