Basel Karnavalı

**Basel Karnavalı** (Almanca: Basler Fasnacht ) İsviçre'deki en büyük karnavaldır ve dünyadaki ana Protestan karnavalıdır. *Basler Fasnacht* her yıl Şubat ve Mart ayları arasında Basel'de gerçekleşir. Avrupa'nın en iyi elli yerel festivalinden biri olarak listelenmiştir.

Basel Karnavalı, 2017 yılından bu yana UNESCO'nun somut olmayan kültürel mirasına dahildir.

## Genel Bakış
Basel Karnavalı, "Morgestraich" olarak adlandırılan etkinlikle Kül Çarşambası gününden sonraki Pazartesi günü saat tam 4:00'te başlar. Karnaval tam 72 saat sürer ve bu nedenle Perşembe sabahı saat 4.00'te sona erer. Bu süre zarfında *Fasnächtler* (katılımcılar) sokaklarda ve restoranlarda serbestçe dolaşarak Basel'in merkezindeki eski şehre hakim olurlar. Basler Fasnacht'a genellikle *die drey scheenschte Dääg* ("en güzel üç gün") adı verilir.

Ren nehrinin diğer şehirlerinde (Köln, Mainz ve Düsseldorf gibi) düzenlenen Karnaval kutlamalarının aksine, Basel Karnavalı, katılımcılar ile sokaklarda sıralanan seyirciler arasında açık ve iyi korunmuş bir ayrıma sahiptir.

Ayrıca 19. yüzyıldan bu yana *Basler Fasnacht* etkinliği güncel yerel ve küresel olaylara hicivli yorumlar sağlamaktadır.

## Fasnacht'ın Bileşenleri

### Kostümler

Yaklaşık 18.000 aktif *Fasnächtler*, aralarında *Larve* olarak bilinen bir maskenin de bulunduğu çok çeşitli kostümlergiyiyor. Katılımcılar tamamen gizlenir ve geçit sırasında gizli olarak kalmalıdır; maskenin çıkarılmasıyla kendini tanımlamak, resmi geçit araları dışında uygun görülmez ve protokol ihlali olarak kabul edilir. Çeşitli Kliklerin üyeleri, Morgestreich ve Fasnacht Salı günleri dışında, belirli bir temaya uyan kostümler giyerler. Kostümler ve maskeler genellikle politikacılar dahil ünlü kişileri, hatta çizgi roman karakterlerini veya hayvanları temsil eder. Daha geleneksel maskeler, Napolyon askerlerini, soytarıları (*Harlekin*), ünlü Waggis'i (Alsas köylülerinin abartılı bir karikatürünü tasvir eden soytarılar) ve üst sınıftan yaşlı bir kadın olan *Alti Dante'nin* (yaşlı kadın) figürünü anımsatır.

### Kortej
Pazartesi ve Çarşamba öğleden sonra gerçekleştirilen geçit törenlerine Cortège adı verilir ve tanımlanmış iki halka rotası takip edilir: iç halka saat yönünde, dış halka ise saat yönünün tersine çalışır. İki rota, rota haritasındaki renk temsillerinden dolayı bazen mavi ve kırmızı rota olarak da anılır. Geçit törenine katılan *Fasnächtler* genellikle kalabalığa konfeti atar ve seyircilere şeker ve diğer ikramları dağıtır.

### Sujet
Grupların çoğu Fasnacht için bir *[[Sujet]]* (Fransızca: Tema ) seçer. Bu *Konular* genellikle son olaylarla ilgilidir ve oldukça hicivlidir. Bu *Sujetler,* Morgenstreich sırasında fenerlerin üzerinde ve kortej sırasında Klik üyelerinin giydiği kostümlerde görülebilir. Çoğu Klik ayrıca *Zeedel'i* (ironik ayetler içeren el ilanları) dağıtır.

### ''Räppli (''Konfeti)
Basel Almancası lehçesinde konfetilere *Räppli adı verilir.* Bazı yerel tarihçilere göre konfeti atmak Basel'den gelen ve daha sonra dünyanın geri kalanına yayılan tipik bir gelenek. Bu teoriyi destekleyen bir kanıt olmasa da Basler Fasnacht'ta kullanılan konfeti miktarı diğer karnavallara göre oldukça fazla.

Başlangıçta, *konfeti* (İngiliz *[[Şekerlemecilik|şekerlemesine]]* benzer bir İtalyan adı) olarak bilinen küçük şeker topları şeklindeki tatlılar, geçit töreni sırasında kalabalığa dağıtılır veya atılırdı. 19. yüzyılda bu uygulamanın yasaklanmasının ardından, yerine küçük kağıt parçaları kullanılmaya başlandı. 20. yüzyılın ikinci yarısında yasaklanana kadar konfeti yerine saman kullanmak da yaygındı, bazı şehir ve bölgelerde hala bazen buğday samanı atılıyor.

Basel'de yalnızca tek renkli *Räppli (* konfeti) satın alınılabilir. *Räppli* mümkün olan tüm renklerde mevcuttur, ancak asla karıştırılmaz. Bu, bölgesel konfeti üreticileri tarafından bir zamanlar yaygın olan "kullanılmış" konfetilerin yeniden satılması uygulamasını önlemek için karar verilmişti. Karışık konfeti atmak çok kötü bir biçim olarak görülüyor, çünkü sokaktan toplanmış olabilir ki bu açıkça hijyenik olmayan bir uygulamadır.

Seyirciler için, konfeti atan Waggis'in arkadan saldırıya uğrama tehlikesi her zaman mevcut, özellikle de *Blaggedde*olarak bilinen (Fransız ve İngiliz dinleyiciler için *plaket'e* benzeyen) bir Karnaval rozeti takmıyorlarsa. Maskeli ve/veya kostümlü katılımcıların konfeti saldırılarına maruz kalmaması yazılı olmayan bir yasadır.

Akşam olduğunda Cortège'in yolları ayak bileklerine kadar konfeti ile kaplanmaktadır. Buna rağmen, Basel'in temizlik departmanı bu karışıklığı gece boyunca iki saat içinde temizlemeyi başarıyor, dolayısıyla ertesi sabah, önceki gün yaşanan olaylara dair çok az kanıt kalıyor.

## Gruplar
Basel Karnavalı'nda beş büyük katılımcı grubu var.

### Klikler
En eski formasyonlardan biri olan Klikler, eski şehir boyunca pikolo ve basler davulu çalarak geçerler. Bir Klik genellikle bir Vortrab (ön kısım), Pfeifer (flütçüler), Tambourmajor (davul şefi) ve Tambouren (davulcular) içerir. Cortège dışında, Klikler sabit rotaları takip etmezler, bu nedenle farklı Klikler'in yollarının kesişmesi çok yaygındır. Bu durumda, bir Klik durur ve diğer Klik'in geçmesine izin verir. Diğer yandan, seyirciler, Vortrab tarafından nazikçe rotadan yönlendirilirler.

### Gugge (pirinç bant)

Guggenmusik çalan bandolar, Karnaval sırasında mevcut olan başka bir oluşumdur. *Guggemusik* grupları Morgestreich'e katılmasa da Pazartesi günü Cortège'den başlayarak Fasnacht boyunca yürüyüp çalarlar ve Salı gecesi *Guggekoncerts'te*çeşitli yerlerde performans sergilerler.

### Schnitzelbank şarkıcıları
Schnitzelbank şarkıcısı, Basel'den veya dünyanın çeşitli yerlerinden güncel olaylar hakkında hicivli mısralar söyleyen bir ozandır. Mısralar İsviçre Almancası'nda söylenir ve şarkıcı mevcut mısrayı göstermek için Helge (resimler) kullanır. Benzer mısralar, farklı Cliques tarafından Zeedel adı verilen broşürlerde de dağıtılır. Şarkıcılar Pazartesi ve Çarşamba geceleri düzenli olarak restoranlarda ve barlarda, Salı günü ise kliklerde (yerel Klik toplantı salonları) görünürler.

### Standlar
Kortej sırasında süslü römorklara sahip çok sayıda kamyon veya traktör var. Bu büyük römorklarda (*Waage*) genellikle Waggiler kalabalığa (veya kalabalığa) portakal, şeker, çiçek veya diğer ikramları fırlatır. Waggis ayrıca çevredekilere bol miktarda konfeti yağdırır. Waggiler, uzak geçmişte ürünlerini satmak için düzenli olarak Basel pazarlarına giden Alsaslıçiftçilerin sevgi dolu bir taklididir. Bazı kamyonlar Pazartesi gecesinden Çarşamba sabahına kadar Kasernenareal'de sergileniyor.

Waage'a benzer olarak, sadece 2-4 kişinin atıştırmalıklar dağıttığı daha küçük araçlar (Chaise / Schäse) bulunur. Araçlardaki çoğu insan genellikle Waggis'ten daha az kaba olup, yaşlı kadın kıyafetleri giyer ve Alti Tante olarak anılır. Bu onlara neredeyse kraliyet hissi verir.

### Schyssdräggziigli
Klik olmayan pek çok kişi ve *Schyssdräggziigli* olarak bilinen küçük gruplar da sokaklarda dolaşıyor. Klikler gibi pikolo ve davulla müzik çalıyorlar.

## Fasnacht sırasındaki olaylar

### Morgestraich

Pazartesi sabahı Morgestraich (Basel ağzında, Yüksek Almancada Morgenstreich) Basel Karnavalı'nın başlangıcını işaret eder. Saat tam 4'te Basel'in eski şehrindeki tüm ışıklar söndürülür ve Industrielle Werke Basel (Basel'in kamu hizmeti kuruluşu) sokak lambalarını kapatır. Geriye kalan tek ışık, Kliklerin fenerlerinden gelir. İki ana türde fener vardır: büyük Zugslaterne (geçit fenerleri), Kliklerin önünde tekerlekli veya 2 ila 4 kişi tarafından taşınan; ve her katılımcının taktığı baş fenerleri Kopflaterne. Bazı Kliklerin standart Kopflaternen'i vardır, ancak geleneksel olarak Morgestraich sırasında Klik üyeleri standart kostümler giymezler. Bu çeşitli kıyafetlenmeye "Charivari" denir.

*"Morgestraich, vorwärts marsch!"* ("Morgestraich, ileri marş!") Davul majörlerinden, tüm Klikler yürümeye ve enstrümanlarıyla aynı marş olan "Morgestraich"i çalmaya başlarlar. Morgestraich sırasında hiçbir *Guggenmusik* çalınmaz.

4'ten itibaren&nbsp;Pazartesi sabahı, eski şehirdeki birçok restoran ve bar kapılarını açıyor ve sonraki 72 saat boyunca açık kalıyor. Burada un çorbası, Zwiebelkuchen ve  (kiş benzeri bir fırın yemeği) gibi geleneksel Basler karnavalı spesiyalitelerinin tadına bakmak mümkündür.

### Gugge konserleri
Salı akşamı, Marktplatz, Barfüsserplatz ve Claraplatz çevresinde bulunan alanlar, Guggemusik grupları tarafından düzenlenen Guggekonzert'lere adanmıştır. Gruplar, özel olarak yapılmış sahnelerde sırayla büyük kalabalıklara çalmak için gösteri yaparlar. Marktplatz'taki ana Guggekonzert binlerce izleyici çeker ve yerel TV kanalı Telebasel tarafından canlı olarak yayınlanır. Geleneksel Clique'ler, pikolo ve Basler davulları çalarak yürüyen gruplar, yan sokaklara geri çekilirler. Guggemusik grupları şehir merkezinden geçer, sonra dört ila beş şarkı çalmak için durur ve devam ederler. Bazı Guggemusik grupları, konukları serenat etmek için kafeler ve restoranlara davet edilirler.

### Çocuklar ve Aile Fasnacht
Çocuklar ve Aile Fasnachtı Salı günüdür. Bu gün, şehirde birçok geçit var, ancak bu sefer, katılanlar Klikler değil, çocuklarıyla birlikte ailelerdir. İnsanlar farklı Kliklerden geliyorsa, karışık kostüm ve maskelerle gruplar görmek yaygındır.

Çocukların, özellikle de küçüklerin geleneksel ağır maskeleri takması beklenmiyor.

### Fener Sergisi

Tüm fenerler Pazartesi akşamından Çarşamba sabahına kadar Münsterplatz'da (Basel Münster'in önündeki meydan) sergileniyor ve akşamları yakılıyor. Fener sergisi dünyanın en büyük açık hava sanat sergisi olarak anılıyor.

### Fasnacht çevresindeki olaylar
Fasnacht'ın öncesinde ve sonrasında meydana gelen birçok olay var. Bu tam bir liste değil, daha büyük veya daha önemli olayların bir özetidir.

### Fasnacht öncesi etkinlikler
Fasnacht başlamadan önce çeşitli etkinlikler (Vorfasnachtsveranstaltungen) gerçekleşir. Bunlardan bazıları, Fasnacht konusuyla deneyler yapmak için kullanılır, örneğin Fasnachts-Müzikalleri veya geleneksel Fasnacht enstrümanları ile "klasik" enstrümanların kesişimlerini içeren konserler. Bu etkinliklerin çoğu ayrıca Schnitzelbank'ları veya diğer hicivsel unsurları da içerir.

*Vorfasnachtsveranstaltungen* olarak adlandırılanlardan bazıları şunlardır:

* **Mimösli,** Häbsetheater'da
* **Offizielles Preistrommeln und -pfeifen** (davulcular ve flütçülerin resmi yarışması)
* **Pfyfferli** Fauteuil Tiyatrosu'nda
* Volkshaus'taki **Charivari**
* Rheinpark'ta **Räppli-Serenade** (2005'ten beri iptal edildi)
* Restoran Atlantis'teki **Stubete**
* Basel Tiyatrosu'nda **Kinder-Charivari**
* **Monstre** -Trommelkonzert (aka **Drummeli**), eskiden Messe Basel'de, 2011 itibarıyla Basel Müzikal Tiyatrosu'nda
* **Fasnachtsbändeli** (çocuklar ve aileler için), Arlecchino Tiyatrosu
* Badischer Bahnhof'taki Helmut Förnbacher Tiyatro Topluluğu'nda **S Alay**
* Zofingia Basel öğrenci topluluğu tarafından 125 yılı aşkın süredir düzenlenen en eski fasnacht öncesi etkinliği olan Basel Kongre Merkezi'ndeki **Zofingerconzärtli** .

### Fener Boruları
Fener boruları (Ladärne yynepfyffe), Fasnacht'tan önceki Pazar akşamı gerçekleşir. Fenerler, çoğu hala kendi atölyelerinden teslim alındıkları şekilde sarılı olarak, şehir merkezindeki geçidin başladığı yere getirilir. Onların varışı, henüz kostüm veya maskeleri olmayan boru çalanlar eşliğinde gerçekleşir, davulcular ise davullarını evde bırakırlar.

### Fener veda
Fenerle veda töreni (*Ladärne Verabschiide*), Fasnacht'ın son akşamında, normalde saat 4:00'te başlayarak Klikler tarafından gerçekleştirilir. Perşembe günleri daha erken başlayabilmektedir. Her Kliğin veda için özel bir ritüeli vardır; bunların çoğu, fenerleriyle bir daire oluşturmayı ve belirli bir müzik bestesini söylemeyi içerir. Popüler besteler *Wettsteinmarsch*, *Tagwacht*, *Retraite*, *Basler Marsch* ve "le Lancier"dir. Bu ilahiler sırasında fenerler yavaş yavaş söndürülür.

### Kehrausball
Fasnacht'tan sonraki Cumartesi günü, Kehrausball (veya yerel lehçede *Kehruss*) olarak bilinen birçok maskeli balo vardır. Pek çok Kliğin, klik mahzenlerinde kendi maskeli baloları vardır.

### Pazar günleri yürüyüşleri
Fasnacht'ı doğrudan takip eden üç Pazar gününden herhangi birinde (*Bummelsonntage* veya "Pazar günleri gezmek" olarak bilinir), tüm Klikler ve Guggenmusik grupları Fasnacht'ın son perdesine katılır. Seçtikleri gün (gruba bağlı olarak 1., 2. veya 3. Bummelsonntag) boyunca gruplar, genellikle bir restoran ziyaretini içeren Basel dışında bir yerde küçük bir geziye çıkarlar. Akşamın ilerleyen saatlerinde gruplar normal sokak kıyafetleriyle (kostüm veya maske olmadan) Basel'e dönüyor ve şehrin içinde, özellikle de şehrin ana caddesi Freie Strasse boyunca son bir kez geçit töreni yapıyor.

### Organizasyon
1901'den bu yana Fasnacht'ın organizasyonu, Fasnacht ile ilgili tüm soru ve endişelerin resmi irtibat noktası olarak hareket eden *Fasnachts-Comité* tarafından düzenlenmektedir. Comité ayrıca Fasnacht rozetlerini (*Blaggedde*) da dağıtır. Bunlar dört versiyonda satılır ve fiyatı 9 ila 100 İsviçre frangı arasında değişir ve gelirler Fasnacht gruplarına gidiyor. Grupların kendilerini finanse etmeye devam edebilmeleri için ziyaretçilerin rozet satın alması zorunlu olmamakla birlikte talep edilmektedir. Şöyle bir söz vardır: "Rozeti olmayan, Fasnacht'a zarar verir."

### Rakamlarla Fasnacht
2004 yılında Fasnachts-Komite'ye 480'den fazla birim kaydedildi: 141 Klik, organizasyon ve grup, 141 platform ve antrenör, 61 Gugge müzik grubu, 86 boru ve davul grubu ve 55 bireysel maske ve küçük grup. Toplamda, düzenli gruplarda yer alan 12.000'den fazla Fasnächtler vardı. Ayrıca, yaklaşık 6.000 "vahşi" Fasnächtler (Schyssdräggzygli) vardı. Toplamda, 185 geçit feneri taşındı veya mobil çerçeveler üzerinde itildi.

### Tarih
Diğer birçok karnaval geleneğine benzer şekilde, Basel karnavalının kökleri Kelt ve Germen geleneklerine, özellikle atalara saygı, kışı sonlandırmak ve doğurganlık ritüelleriyle ilgili uygulamalara dayanır.

*Basler Fasnacht'ın* spesifik tarihi, karnavalla ilgili tüm belgelerin 1356'daki yıkıcı depremde yok olması nedeniyle bilinmemektedir. Basel Karnavalı ile ilgili günümüze ulaşan en eski belge 1376 yılına kadar uzanmaktadır.

Reformasyon döneminde bazı kutlamalar kısıtlandı, hatta zaman zaman yasaklandı. Buna karşılık, Basel karnavalı yavaş yavaş otoriter baskıya karşı bir direniş biçimine dönüştü. Ek olarak, geçit töreninin temaları, belirgin bir şekilde hicivsel bir doğa benimseyerek siyasi konulara doğru kaydı.

Karnavalın Basel'de neden İsviçre veya Almanya'daki diğer yerlere göre bir hafta daha geç başladığı hala belirsizliğini koruyor.

Yaygın açıklama, 1520'deki Reformasyondan sonra Basel'in Fasnacht'ı kutlamaya devam ederken diğer bölgelerin resmi olarak durmasıdır. Fasnacht'ın Katolik geleneklerinden farklı olarak 1529'dan itibaren bir hafta sonraya planlandığı söyleniyor. Bu döneme ait bu teoriyi destekleyen hiçbir belge yoktur ve 1529 tarihli kararlardan 200 yıl sonrasına kadar alıntı yapılmamıştır.

Tarihçiler, Katolik karnaval tarihinin 1091'de Benevent Konseyi'nde altı gün önce yeniden planlandığını, çünkü Pazar günlerinin Paskalya'dan önceki 40 günlük oruç döneminin dışında tutulduğunu ve Kül Çarşambasının Lent'in ilk günü olduğunu belirtiyorlar. O zamandan 16. yüzyıla kadar iki karnaval tarihi mevcuttu. Kül Çarşambası'nda sona eren ilki, *Herren-* veya *Pfaffenfasnacht* (lortların veya rahiplerin karnavalı) olarak biliniyordu ve toplumun üst kademelerinin üyeleri tarafından gözlemlendi. İkincisi, bir hafta sonra, eski zamanlarda *Bauernfasnacht* (çiftçi karnavalı) olarak biliniyordu. Daha sonra Basel'de yalnızca bu ikinci karnaval kutlandı.

Bugün Basel Karnavalı'nın "dünyadaki tek Protestan karnavalı" olduğu söyleniyor.

UNESCO, 2017 yılında Basel Karnavalını Somut Olmayan Kültürel Miras listesine ekledi.

### Dikkate değer olaylar
2002 yılında *Industrielle Werke Basel* (*IWB*) sokak ışıklarını çok erken saat 3:59 kapattı. Yine de Fasnacht Perşembe günü saat 4:00'e kadar devam etti. Bu nedenle 2002 Fasnacht'ı normalden bir dakika daha uzun sürdü.

Morgestraich 2006'dan önceki gece yaklaşık birkaç saat içinde düşen 50 santimetre kar, Basel şehrinin iç kısımlarını kapattı. Şehri kardan kurtarmak ve Fasnacht'ın gerçekleşmesini sağlamak büyük çaba gerektirdi. Daha önce hiçbir Fasnacht bu kadar karla, özellikle de yeni yağan karla kutlanmamıştı. Bu 50&nbsp;cm kar, Basel'de şimdiye kadar kaydedilen en yüksek üçüncü kar seviyesi ve şehirde 24 saat içinde düşen en yüksek taze kar seviyesi oldu.

2020 ve 2021'de karnaval, COVID-19 salgını nedeniyle iptal edildi. 2022 yılında karnaval sınırlı bir biçimde yeniden gerçekleşti.

### Ayrıca bakınız
Swabian-Alemannik Fastnacht

## Notlar

## Ekstra Bağlantılar

* Official Organisational Unit (page in German)
* Basel Fasnacht - Life in Basel (English)
* Basler Fasnacht Online (partly English)
* Fasnachts-Comité
* Dossier "Die Basler Fasnacht" at altbasel.ch (page in German)
* Private picture gallery of the Morgenstraich and the Monday Cortège 2006
* Webcams Fasnacht

## Kaynakça