Keşfederek öğrenme

**Keşfederek Öğrenme**, öğrencinin bilgiyi doğrudan öğretmenden almak yerine, kendi araştırma, keşif ve problem çözme süreçleriyle yapılandırmasını esas alan bir öğrenme yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın öncüsü olan Jerome Bruner, öğrenmenin yalnızca bilgi aktarımıyla değil, öğrencinin aktif zihinsel süreçleriyle gerçekleştiğini savunmuştur. Bruner’a göre birey, bilgiyi dış dünyadan pasif biçimde almak yerine, zihinsel olarak işleyerek, sınıflandırarak ve anlamlandırarak inşa eder. Bu süreçte en etkili öğrenme biçimi, bireyin kendi keşfiyle ulaştığı bilgidir.

Keşfederek öğrenme yaklaşımında, öğrenmenin merkezinde öğrencinin kendisi yer alır. Öğrenci, öğrenme sürecine aktif katılır, sorular sorar, varsayımlar geliştirir, gözlemler yapar ve deneysel yollarla bilgiye ulaşır. Bu süreç, öğrencinin üst düzey düşünme becerileri (analiz, sentez, değerlendirme) geliştirmesine olanak tanır. Öğretmen ise bu süreçte bilgiyi aktaran değil, öğrencinin öğrenme sürecini kolaylaştıran bir rehberdir. Öğrenme, bu yönüyle sadece bir sonuç değil, öğrencinin geçirdiği zihinsel yolculuğun kendisidir.

Bruner’ın kuramına göre bilgi, en iyi şekilde bireyin kendi zihinsel etkinlikleri aracılığıyla edinilir. Keşfederek öğrenme sürecinde, birey daha önceki bilgi ve deneyimlerini kullanarak yeni bilgilerle ilişkilendirme yapar ve bu bilgileri bilişsel yapı içinde organize eder. Bu süreçte hem anlamlı öğrenme sağlanır hem de öğrenilen bilgiler daha kalıcı hâle gelir. Ayrıca öğrencinin öğrenmeye karşı olan içsel motivasyonu da bu yöntemle güçlenir.

Keşfederek öğrenme, yalnızca bilişsel gelişimi değil, aynı zamanda öğrencinin yaratıcılık, özgüven ve özerklik gibi kişisel becerilerini de destekler. Bu nedenle, özellikle fen eğitimi, matematik, problem temelli öğrenme ve yaratıcı yazma gibi alanlarda etkili bir öğretim stratejisi olarak benimsenmiştir. Keşfetme süreci, öğrencinin çevresini sorgulamasını, farklı bakış açıları geliştirmesini ve eleştirel düşünme becerilerini kullanmasını teşvik eder.

## Sınıf uygulamaları ve kuramsal derinlik
Keşfederek öğrenme yaklaşımı sınıf ortamında, öğrencilerin merkezî konumda olduğu, öğrenmenin bireysel çabayla gerçekleştiği bir yapıyı esas alır. Öğrenciler, soruşturma temelli öğrenme, laboratuvar çalışması, deney yapma, probleme dayalı senaryolar ve keşif kutuları gibi yöntemlerle öğrenme sürecine aktif katılırlar. Bu uygulamalar sayesinde öğrenciler, yalnızca verilen bilgiyi almakla kalmaz; aynı zamanda bilgiyi kendileri inşa ederek öğrenme sürecini derinleştirirler.

Öğretmen, bu yaklaşımda öğrencinin keşif sürecine yön veren, uygun kaynakları sağlayan ve yol gösterici sorularla düşünmeyi teşvik eden bir kolaylaştırıcıdır. Öğretim materyalleri genellikle açık uçludur, tek bir doğruya yönelmektense çoklu çözüm yollarını destekler. Yapılandırılmış keşif, yarı yapılandırılmış keşif ve serbest keşif gibi farklı derecelerde rehberlik içeren uygulamalar sayesinde, öğrenme süreci esnek ama kontrollü biçimde yönetilir.

Sınıfta uygulanan keşfederek öğrenme etkinlikleri, öğrencilerin hem bireysel hem de iş birliğine dayalı öğrenme süreçlerine katkı sağlar. Öğrenciler küçük gruplar halinde çalışarak hipotezler geliştirir, araştırmalar yapar ve sonuçları tartışır. Bu süreçte öğrencilerin hem bilgi işleme becerileri hem de sosyal iletişim becerileri gelişir. Özellikle fen laboratuvarları, matematiksel modelleme ve proje tabanlı öğrenme gibi uygulamalar keşfetmeye dayalı etkinliklerle uyumludur.

Değerlendirme sürecinde ise yalnızca doğru bilgiye ulaşmak değil, öğrencinin sürece nasıl katıldığı, hangi düşünme yollarını izlediği ve hangi stratejileri kullandığı da dikkate alınır. Açık uçlu değerlendirme, portfolyo, öz değerlendirme ve performansa dayalı değerlendirme gibi araçlar, öğrencinin öğrenme sürecindeki gelişimini çok boyutlu biçimde takip etmeyi mümkün kılar. Bu sayede öğrenciler kendi öğrenme sorumluluklarını üstlenir ve öz düzenleme becerileri gelişir.

## İlgili kuramcılar

* Jerome Bruner
* Jean Piaget
* John Dewey
* Carl Rogers

## Ayrıca bakınız

* Yapılandırmacılık
* Bilişsel yapılandırmacılık
* Sosyal yapılandırmacılık
* Problem temelli öğrenme
* Soruşturma temelli öğrenme
* Deneysel öğrenme
* İçsel motivasyon
* Anlamlı öğrenme

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Learning Theories: Discovery Learning – Jerome Bruner (İngilizce)
* EdTechBooks: Discovery Learning (İngilizce)