open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ter Heijde

**Ter Heijde**, Hollanda’nın Güney Hollanda ilinde, Westland belediyesine bağlı küçük bir sahil köyüdür. Yerleşim, Lahey’in (Den Haag) yaklaşık 6 kilometre güneybatısında, Kuzey Denizi kıyısında yer alır. Köy, tarihî geçmişi, sahil şeridi ve balıkçılık geleneği ile tanınır.

## Tarihçe
Ter Heijde’nin tarihi Orta Çağ’a kadar uzanır. Köyün adı, eski bir su kolu olan “Heij” kelimesinden türemiştir. Tarih boyunca deniz taşkınları ve kıyı erozyonu nedeniyle birçok kez zarar görmüştür. 1653 yılında yapılan İngiliz-Hollanda Savaşı sırasında köy açıklarında gerçekleşen deniz muharebesi, Ter Heijde’yi Hollanda denizcilik tarihinde önemli bir konuma getirmiştir.

İkinci Dünya Savaşı döneminde köy, Atlantik Duvarı’nın inşası sırasında büyük ölçüde yıkılmıştır. Savaşın ardından yeniden inşa edilen Ter Heijde, günümüzde hem tarihî kimliğini hem de küçük sahil yerleşimi karakterini korumaktadır.

## Coğrafya
Ter Heijde, Kuzey Denizi kıyısında, geniş kumsallar ve kumul sistemleriyle çevrili bir alanda yer alır. Doğusunda Westland bölgesinin seracılık alanları, batısında ise deniz sahili bulunur. Köyün deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 0 metredir.

## Nüfus
2025 yılı itibarıyla Ter Heijde’nin nüfusu yaklaşık 745 kişidir. Küçük bir yerleşim olmasına rağmen, yaz aylarında sahil turizmi nedeniyle geçici nüfus artışı yaşanır. Bölge halkı genellikle çevredeki seracılık, balıkçılık ve hizmet sektörlerinde çalışmaktadır.

## Gezilecek yerler
Köyün öne çıkan noktalarından biri olan Tromp-Monument, 17. yüzyılda İngiliz-Hollanda Savaşı’nda ölen Amiral Maarten Tromp anısına dikilmiştir. Bunun dışında sahil yürüyüş yolları, plaj tesisleri ve deniz kenarı restoranları bölgeyi yaz aylarında popüler bir ziyaret noktası haline getirir.

* Te Hijde'deki anıtlar 

Dosya:Ter_Heijde_2004_-_027.JPG|bağlantı=Bestand:Ter_Heijde_2004_-_027.JPG|alt=Uitzicht over Ter Heijde vanaf de duinen.| Kumullardan Ter Heijde manzarası.
Dosya:Ter_Heijden,_de_kannonen_foto2_2009-09-27_10.27.JPG|küçükresim|180x180pik|Deniz Savaşı Anıtı
Dosya:Ter_heijde_Trompmonument.jpg|bağlantı=Bestand:Ter_heijde_Trompmonument.jpg|alt=De kanonnen op de slapersdijk voor Ter Heijde| Ter Heijde'nin önündeki setteki toplar
Dosya:Ter_Heijden,_kerk_foto2_2009-09-27_10.23.JPG|bağlantı=Bestand:Ter_Heijden,_kerk_foto2_2009-09-27_10.23.JPG|alt=N-H kerk van Ter Heijde| Ter Heijde Hollanda Reform Kilisesi
Dosya:Plaquette_Tromp_Ter_Heijde.jpg|bağlantı=Bestand:Plaquette_Tromp_Ter_Heijde.jpg|alt=Plaquette in de muur van de N-H kerk| Hollanda Reform Kilisesi'nin duvarındaki plaket


## Kaynakça
Guajajaralar

**Guajajaralar**, Brezilya'nın Maranhão eyaletinde yaşayan bir yerli halktır . Brezilya'daki en kalabalık yerli gruplardan biridir ve yaklaşık bölgede 13.100 Guajajara yaşamaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Guajajara artworks, National Museum of the American Indian
Tembéler

**Tembéler**, ayrıca **Timbéler** ve **Teneteharalar**, Amazonas ve Pará eyaletinde Maranhão ve Gurupi Nehirleri kıyılarında yaşayan bir Brezilya yerli halkıdır. Toprakları, yasa dışı çiftçilik ve ormancılık yapan kişiler tarafından işgal edilmektedir.

## Dil
Tembéler bir Tupi-Guarani dili olan Tembé dilini konuşur. Guajajára dili ile karşılıklı olarak anlaşabilirler.

## Kaynakça
Tenetehara dili

**Tenetehára**, Brezilya'nın Maranhão eyaletinde konuşulan bir Tupi-Guarani dilidir. Toplumdilbilimsel olarak, Guajajaralar ve Tembéler tarafından konuşulan iki dildir, ancak diller karşılıklı olarak anlaşılabilirdir. Tembéler, 2000 yılında 820 kişilik etnik nüfusun dörtte birinden azı tarafından konuşuluyordu; Guajajara ise daha güçlü bir dil olup, 20.000 kişilik nüfusun üçte ikisi tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Oranienbaum (Sankt-Peterburg)

**Oranienbaum** (), Rusya'nın Sankt-Peterburg kentinde bulunan bir saraydır. Saray, 18. yüzyılda inşa edilmiş olup Petrodvorets rayonunda Lomonosov kentinde yer almaktadır. Saray topluluğu ve şehir merkezi UNESCO Dünya Mirası listesi'nde Sankt-Peterburg Tarihî Merkezi ve Bağlantılı Anıtlar'ın bir parçası olarak yer almaktadır.

## Tarihçe
İmparator I. Petro, Sankt-Peterburg'u kurduktan dört yıl sonra, 1707'de sahil kenarındaki araziyi sağ kolu Aleksandr Daniloviç Menşikov'a verdi.

Menşikov, mimarlar Giovanni Maria Fontana ve Gottfried Schädel'i görevlendirdi. Schädel, 1710-1727 yılları arasında ikametgâhı olan Büyük Menşikov Sarayı'nı (aynı mimarlar tarafından aynı dönemde inşa edilen Sankt-Peterburg'daki Menşikov Sarayı ile karıştırılmamalıdır) inşa etti. Menşikov, Sankt-Peterburg'un ölümünden kısa bir süre sonra tahttan indirildi ve sürgünde öldü. Saray da ailesinden ayrıldı. 1743'te Oranienbaum, İmparatoriçe Yelizaveta'nın (geleceğin İmparatoru III. Petro) varisi Büyük Dük Pyotr Fyodoroviç'in yazlık ikametgahı oldu. 1756-1762 yılları arasında mimar Antonio Rinaldi, Pyotr Fedoroviç için Karost Nehri kıyısındaki Peterstadt Kalesi'ni inşa etti.

Saray, dışarıdan bakıldığında, koyu sarı ve sarının yumuşak bir karışımıyla boyanmış küçük merkezi pavyon dışında, tek katlı, nispeten sade bir yapıdır. Yukarı Park, 1750'den 1770'e kadar düzenlenmiştir.

Saray, on sekizinci yüzyılın ortalarında mor prigioniero (Francesco Araia tarafından bestelenen tek perdelik eser, 1755) ve Semiramide riconosciuta (Vincenzo Manfredini tarafından bestelenen üç perdelik eser, 1760) olmak üzere Metastasio'nun librettolarıyla iki opera prömiyerine ev sahipliği yapmıştır.

19. yüzyılda Oranienbaum, soylu bir malikane haline geldi. II. Dünya Savaşı sırasında Oranienbaum, savunmanın "Oranienbaum köprübaşı" olarak adlandırılan bölgede konuşlandırılması nedeniyle, Sankt-Petersburg'un diğer banliyölerine göre çok daha az zarar gördü. Ancak topluluk savaş sonrası dönemde bakımsız kalmış ve ciddi restorasyon çalışmaları ancak 1990'ların sonlarında başlamıştır. Oranienbaum'un restorasyonu yavaş bir süreç olmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Oranienbaum (Lomonosov) - History, details and visiting information
*
Guajá dili

**Guajá** veya **Awá** (aynı zamanda *Ayaya, Guaxare, Wazaizara* olarak da bilinir), Brezilya'da konuşulan coğrafi olarak izole bir Tupi-Guarani dilidir. Ehrenreich'ın kaydettiği soyu tükenmiş 'Anambé' ayrı bir dil olabilir.

## Kaynakça
Bondum Dogon

**Bondum dili**, *Bondum Dom*, Mali'de konuşulan bir Dogon dilidir. Dogul Dogon'a çok yakındır, ancak aralarında karşılıklı anlaşılırlık yoktur. Lehçeleri *Kindjim* ve *Nadjamba*'dır.

## Kaynakça

## Kaynaklar

* .
*
Dogul Dogon

**Dogul Dom** ya da **Dogul dili**, Mali'de yaşayan Dogon halkı tarafından konuşulan bir dildir. Bondum dom ile akrabadır ve dilbilim bakımından büyük benzerlikler göstermektedir. Ne var kî, iki akraba dili konuşanlar birbirini anlayamamaktadır.

## Kaynakça

## Kaynaklar

* .
* 

## Dış bağlantılar

* Dogul kelime listesi (Dendo ve Blench, 2005)
Gurupí Nehri

**Gurupi Nehri**, Brezilya'nın kuzey-orta kesiminde, Maranhão ve Pará eyaletleri arasında sınır oluşturan bir nehirdir. Gurupi, havzasını güneydeki Tocantins Nehri havzasından ayıran alçak tepelerden doğar ve kuzeye, Atlas Okyanusu'na doğru akar. Serra do Tiracambu ise doğuda yer alır ve Gurupi havzasını Pindaré Nehri havzasından ayırır.

Havzanın bir kısmı, 1988 yılında kurulan Gurupi Biyolojik Koruma Alanı sınırları içinde yer almaktadır. Ortalama yıllık yağış miktarı  civarındadır. Sıcaklıklar  arasında değişmektedir. Gurupi havzası tropikal nemli geniş yapraklı ormanlara ev sahipliği yapmaktadır ve Tocantins–Araguaia–Maranhão nemli orman ekolojik bölgesi içinde yer almaktadır.

## Kaynakça
Serra do Tiracambu

**Serra do Tiracambu,** Brezilya'nın kuzey-orta kesimindeki Maranhão eyaletinde bulunan bir sıradağdır. Sıradağlar kuzey ve güney yönünde uzanır ve batıda Gurupí Nehri ile doğuda Pindaré Nehri havzaları arasındaki sınırı oluşturur.

Bölge, Amazon biyomunun Tocantins-Araguaia-Maranhão nemli ormanlar ekolojik bölgesinde yer almaktadır ve tropikal nemli geniş yapraklı ormanlarla kaplıdır.

## Kaynakça
Pro

**Pro** "profesyonel" anlamını verir. Ayrıca bu anlamları da verebilir:

## İnsanlar
* Miguel Pro (1891–1927), Meksikalı rahip
* Pro Hart (1928–2006), Avustralyalı ressam
* Pro Wells, Amerikan futbolu oyuncusu

## Dilbilim
* PRO (dilbilim) ("büyük PRO")
* pro (dilbilim) ("küçük pro")

## Teknoloji ve aletler
* İPad Pro
* Adobe Premiere Pro
* Guitar Pro
* MacBook Pro
* Surface Pro
* Mac Pro

## Diğer
* Pro feminizm
* Pro sonlu grup

## Spor
* Pro League

## Ayrıca bakınız
* Süper
* Mega
* Plus
* Mini
* Ekstra
* Ultra
İlk Tavuk (Fabergé yumurtası)

**İlk Tavuk** yumurtası veya **Mücevherli Tavuk** yumurtası, bir İmparatorluk Fabergé yumurtasıdır. Peter Carl Fabergé'nin gözetiminde Rus İmparatorluk ailesi için yapılan 50'den fazla mücevherli yumurtadan oluşan serinin ilkiydi. 1885'te Çar III. Aleksandr'a teslim edildi ve eşi Mariya Fyodorovna'ya verildi. Çariçe yumurtayı o kadar çok beğendi ki, III. Aleksandr, Fabergé'ye her Paskalya'da eşi için yeni bir yumurta yapmaları için hemen bir sipariş verdi. Tek şartı, her yumurtanın benzersiz olması ve içinde bir tür "sürpriz" bulunmasıydı.

Atölyesinin sahibi Fabergé olmasına ve orada üretilen tüm yumurtaların "Fabergé yumurtaları" olarak kabul edilmesine rağmen, Fabergé'nin bunlardan hiçbirinin, hatta ilkinin bile yapımına katıldığı bilinmemektedir. İlk imparatorluk yumurtasının yapımı ise Fabergé'nin atölyesinden Erik Kollin'e atfedilir. Yumurta, gerçek bir yumurta gibi görünmesi için tamamen opak beyaz emaye ile kaplanmış altından yapılmıştır. Yumurtanın orta kısmında, kabuğun iki yarısının birleştiği yerde ince bir altın şerit görülmektedir.

Dış kabuğun iki yarısı, çevrildiğinde yumurtanın "sürprizi" olan mat yüzeyli yuvarlak altın "sarısı"nı ortaya çıkaran süngü benzeri bir bağlantı parçasıyla birbirine geçer. Bu sarının kendisi de açıldığında yakut gözlü, rengârenk altın bir tavuk ortaya çıkar. Tavuk, kuyruk tüylerine menteşelenmiştir ve bu da açıldığında imparatorluk tacının altın ve elmastan bir replikası ve içinde bir zincire bağlı küçük bir yakut kolye ucu olmak üzere iki sürpriz daha ortaya çıkarır. Her ikisi de artık kayıptır.

Bu özel yumurta günümüzde Sankt-Peterburg'daki Fabergé Müzesi'nin kalıcı koleksiyonunda yer almaktadır.

## Kaynakça

;Bibliyografi

*

## Ek okuma

* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Archived copy of The 'Hen' Egg, Chapter 1 of ''Treasures of Imperial Russia''
* Mieks Fabergé Eggs
Storting milletvekilleri listesi (1985-1989)

**1985-1989 dönemi Storting milletvekilleri listesi**, 1985 Norveç genel seçimleri sonucu, ülkedeki 19 seçim bölgesinden 157 sandalyeli Norveç Parlamentosuna giren kişileri listeler.

## Milletvekilleri
Mandéler

**Mandeler**, Mande dillerini konuşan Afrika uluslarının dilsel bir grubudur. Mande dilini konuşan çeşitli uluslar, Batı Afrika'nın batı bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

Mande dilini konuşmayan Fula, Songhai, Wolof, Hausa ve Voltaik toplulukları, Mande dilini konuşan halklarla benzer bir kültürü paylaşmaktadır.

## Kaynakça
Bambaralar

**Bambara** ( veya  *Banmana*) Batı Afrika'nın büyük bir bölümünde, özellikle Güney Mali, Fildişi Sahili, Gine, Burkina Faso ve Senegal'de yaşayan bir Mandé etnik grubudur. Tarihi Bambara İmparatorluğu ile ilişkilendirilmişlerdir. Günümüzde, etnik kökene bakılmaksızın nüfusun %80'inin Bambara dilini konuşmasıyla Mali'deki en büyük Mandé etnik grubunu oluştururlar.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* ''Who are the Bamana?'' - Princeton Online
* Photo documents of Bambara art and other information regarding other African tribal art
* ''Civilisation et art bambara (ou bamana)'' 
* Documentary on a rural Bamana village in Mali Archived 2006-02-20 at the Wayback Machine
Kehribar Oda

**Kehribar Oda** (; ), Rusya'da Sankt-Peterburg yakınlarındaki Tsarskoye Selo'daki Katerina Sarayı'nda bulunan, altın varak ve aynalarla desteklenmiş kehribar panellerle süslü bir odaydı. 18. yüzyılda Prusya'da inşa edilen oda, II. Dünya Savaşı sırasında sökülüp ortadan kayboldu. Kaybolmadan önce "Dünyanın Sekizinci Harikası" olarak kabul ediliyordu. 1979'da başlayan bir yeniden inşa çalışması 2003 yılında tamamlanarak Katerina Sarayı'na yerleştirildi.

## Tarihçe

Kehribar Odası, 1701 yılında Berlin'deki Charlottenburg Sarayı için tasarlanmıştı, ancak sonunda Berlin Kent Sarayı'na yerleştirildi. Alman barok heykeltıraş Andreas Schlüter ve Danimarkalı kehribar ustası Gottfried Wolfram tarafından tasarlandı. Schlüter ve Wolfram, 1707 yılına kadar oda üzerinde çalıştılar. Bu tarihten sonra Danzigli (Gdańsk) kehribar ustaları Gottfried Turau ve Ernst Schacht tarafından çalışmalara devam edildi.

1716 yılına kadar Berlin'de kaldı ve Prusya kralı I. Friedrich Wilhelm tarafından müttefiki Rusya imparatoru I. Petro'ya verildi. Rusya'da, oda Katerina Sarayı'na yerleştirildi. Genişletme ve çeşitli yenilemelerden sonra, 55 metrekareyi aşan bir alanı kapladı ve 6 tondan fazla kehribar içeriyordu.

Kehribar Odası, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası Kuzey Ordu Grubu tarafından yağmalandı ve yeniden inşa edilip sergilenmek üzere Königsberg'e götürüldü. 1944'ün başlarında, Müttefik kuvvetlerinin Almanya'ya yaklaşmasıyla birlikte, oda söküldü ve kale bodrumunda depolanmak üzere sandıklara yerleştirildi. Königsberg, Ağustos 1944'te Müttefik bombardıman uçakları tarafından yıkıldı ve odanın konumuna ilişkin kayıtlar burada sona erdi. Odanın nihai kaderi ve şu anda nerede olduğu, eğer hayatta kalırsa, bir sır olarak kalmaya devam ediyor. 1979'da, Puşkin'deki Katerina Sarayı'nda yeniden inşa edilmiş bir Kehribar Odası oluşturulmasına karar verildi. Rus zanaatkarların onlarca yıllık çalışmaları ve Almanya'dan gelen bağışların ardından, 2003 yılında tamamlanarak açılışı yapıldı.

## Mimarisi
Kehribar Oda, mum ışığıyla vurgulanan yaldız, oymalar, 450 kg kehribar paneller, altın varaklar, değerli taşlar ve aynalar gibi olağanüstü mimari özellikleriyle paha biçilmez bir sanat eseri olarak kabul edilir. Ek mimari ve tasarım özellikleri arasında melek ve çocuk heykelleri yer alır.

Eşsiz özellikleri ve eşsiz güzelliği nedeniyle, orijinal Kehribar Oda bazen "Dünyanın Sekizinci Harikası" olarak anılmıştır. Odanın değerinin modern tahminleri 142 milyon dolardan (2007) 500 milyon doların üzerine (2016) kadar değişmektedir.

## Kaynakça

;Bibliyografi

* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Amber Room 3D panorama with high-resolution pictures of decor elements and function drag and zoom by Classic Studio
* Bibliographical Database of the International literature about the Amber Room by Peter Bruhn
Bambara dili

**Bambara**, aynı zamanda **Bamana** olarak da bilinir (N'Ko alfabesi: ) veya **Bamanankan** (N'Ko alfabesi:  ; Arap alfabesi: ), yaklaşık 14 milyon kişi tarafından konuşulan Mali'nin ortak dili ve ulusal dilidir; 4,2 milyon Bambara ve yaklaşık 10 milyon ikinci dil kullanıcısı tarafından ana dili olarak konuşulmaktadır. Mali nüfusunun yaklaşık %80'inin Bambara'yı ana veya ikinci dil olarak konuştuğu tahmin edilmektedir. Özne-nesne-fiil cümlesi yapısına ve iki sözcük tonuna sahiptir.

## Kaynakça
Tommo So

**Tommo So**, Mali'nin Mopti Bölgesi'nin doğu kesiminde konuşulan bir dildir. Nijer-Kongo dil ailesinin bir alt ailesi olan Dogon dil ailesinin altında yer almaktadır.

Tommo So yaklaşık 60.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. On iki Dogon dili arasında en yaygın ikinci dildir. Ethnologue'un dil durumu sınıflandırmalarına göre 6a (canlı) bir dil olarak sınıflandırılır; dil "tüm nesiller tarafından yüz yüze iletişim için kullanılır ve durum sürdürülebilirdir." Çocuklar hâlâ Tommo So'yu ana dilleri olarak konuşmaktadır. Bambara ve Fransızca (Mali'nin ortak dili ve ulusal dili), Tommo So konuşanlar için yaygın ikinci dillerdir; ilki Mali'nin diğer bölgelerinde zaman geçirmiş olanlar arasında yaygınken, ikincisi okullarda veya yabancılarla iletişim kurmak için kullanılır.

## Kaynakça

## Bibliyografya
*
Kayalık Dogonu

**Kayalık Dogonu**, standart dil de dahil olmak üzere Bandiagara Kayalıkları'nda konuşulan Dogon lehçelerinin bir devamıdır. Üç ana lehçesi vardır:

* Ova dillerinde *Bomu Tegu* olarak adlandırılan ve *Dɔgɔsɔ* olarak da bilinen **Toro So** *Tɔrɔ sɔɔ*, Mali'nin resmi dilinden biri olan Dogon dilinin standart varyantıdır.
* Bondum Dom konuşanları tarafından *Tombo so olarak* adlandırılan **Tommo So** *[[Tommo So|Tɔmmɔ sɔ]]*, Kasa'dan Bandiagara'ya kadar olan bölgede konuşulur. Toro So'dan dilsel olarak daha muhafazakardır.

Yaygın olarak listelenen üçüncü lehçe ise ortak adı olmayan iki alt lehçedir:

* **Donno So** *Donno sɔ* Bandiagara bölgesinde ve
* **Kamma So** *Kamma sɔ*, *Kamba So* olarak da bilinir, Kamba bölgesinde 

## Kaynakça
N'Ko harfleri

**Nko** (ߒߞߏ), ayrıca **N'Ko** olarak da yazılır, Solomana Kanté tarafından 1949'da Batı Afrika'daki Manding dilleri için modern bir yazı sistemi olarak tasarlanmış bir alfabetik yazıdır.

## Kaynakça
Nikolay Morkov

Kont **Nikolay İvanoviç Morkov** (; d. 13 Ekim 1743 – ö. 21 Mayıs 1811), Rus tümgeneral ve Kutsal Roma İmparatorluğu kontudur. 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda ağır yaralanmasıyla emekliye ayrıldı. Morkov, aldığı yaraların sonuçlarından kurtulamayarak 21 Mayıs 1811'de öldü.

## Kaynakça
Dogon dilleri

**Dogon dilleri**, Mali'deki Dogonlar tarafından konuşulan ve Nijer-Kongo dil ailesine ait olabilecek küçük ve yakın akraba bir dil ailesidir. Bu dillerin yaklaşık 600.000 konuşmacısı vardır. Bunlar tonal dillerdir ve Dogul gibi çoğunun iki tonu vardır, ancak Donno So gibi bazılarının üç tonu vardır. Temel kelime dizilimi özne-nesne-fiildir.

## Kaynakça

* 
* 
* 
*  (report with wordlist)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Dogon and Bangime Linguistics
* Dogon linguistics website
* Dogon languages on Rogerblench.info (includes linguistic data and pictures)
* Dogon Languages and Linguistics An (sic) Comprehensive Annotated Bibliography Abbie Hantgan (2007)
Leningrad Kodeksi

**Leningrad Kodeksi** (; ), Masoretik Metin ve Taberiye vokalizasyonu kullanılarak İbranice yazılmış, İbranice İncil'in bilinen en eski tam el yazmasıdır. Kolofanına göre, MS 1008'de (veya muhtemelen 1009'da) Kahire'de yapılmıştır.

Bazıları, Leningrad Kodeksi'nin, 20. yüzyılda kısmen kaybolan, biraz daha eski bir el yazması olan Halep Kodeksi'ne göre düzeltildiğini öne sürmüştür. Ancak Paul Kahle, Leningrad el yazmasının büyük olasılıkla Ben Aşer ailesine ait diğer kayıp el yazmalarına dayandığını savunmaktadır. Halep Kodeksi birkaç on yıl daha eskidir, ancak bazı kısımları Halep'teki 1947 Yahudi karşıtı ayaklanmalarından beri kayıptır ve bu da Leningrad Kodeksi'ni günümüze kadar sağlam bir şekilde ulaşan en eski Tiberya mesorası kodeksi haline getirir.

Modern zamanlarda Leningrad Kodeksi, *Biblia Hebraica* (1937), *Biblia Hebraica Stuttgartensia* (1977) ve *Biblia Hebraica Quinta* (2004'ten günümüze) metinlerinde yeniden üretilen İbranice metin olarak önemlidir. Ayrıca, Halep Kodeksi'nin eksik kısımlarındaki ayrıntıların kurtarılması için birincil kaynak görevi görür.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Leningrad Codex research University of southern California
Tebul Dogon

**Tebul dili**, ***Tebul Ure*** olarak da bilinir ve Mali'de *Tebul U* (Tebullar) tarafından konuşulan bir Dogon dilidir. Bu isimle kendisinden ilk bahseden Roger Blench'tir. 

Tebullar, sağırlık oranının nispeten yüksek olması nedeniyle köy işareti olan Tebul İşaret Dilini de kullanır.

## Kaynakça

## Kaynaklar

* .
* Blench, Dendo, & Douyon, 2005 (ms). Tebul Ure, a language of the Dogon group in Northern Mali and its affinities
* 

## Dış bağlantılar

* Tebul Ure kelime listesi (Dendo ve Blench, 2005)
Köy işaret dili

**Köy işaret dili** veya **köy işareti**, aynı zamanda **paylaşılan işaret dili** olarak da bilinir, doğuştan sağırlığın yüksek oranda görüldüğü bir bölgede hem sağır hem de işiten kişiler tarafından kullanılan yerel bir yerli işaret dilidir. Meir *ve arkadaşları,* köy işaret dilini "birçok sağır çocuğun doğduğu, nispeten dar görüşlü, mevcut bir toplulukta ortaya çıkan" bir dil olarak tanımlamaktadır. "Kırsal işaret dili" terimi neredeyse aynı kavramı ifade etmektedir. Çoğu durumda, işaret dili topluluk genelinde işiten ve konuşan nüfusun büyük bir kısmı tarafından bilinir. Bu diller genellikle işiten ve konuşan nüfus tarafından kullanılan jestlerden türetilen işaretleri içerir, böylece komşu köy işaret dilleri, işaret dillerinden önce kullandıkları kültürel jestlerdeki yerel benzerlikler nedeniyle, gerçekte ilişkili olmasalar bile sözcüksel olarak benzer olabilir. Çoğu köy işaret dili, ulusal veya yabancı işaret dili gibi sağır topluluğu işaret dillerini kullanan sağırlar için resmi eğitimin yaygınlaşması nedeniyle tehlike altındadır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Friedman, Joshua J., "Village Sign Languages, Vanishing Fast: Researchers discover the unusual cultures that brought deaf and hearing together," *The Boston Globe,* Ideas section, July 27, 2013.
* Zeshan, Ulrike. "The ethics of documenting sign languages in village communities." (2007): *Proceedings of Conference on Language Documentation and Linguistic Theory*, ed. by Peter K. Austin, Oliverbond, and David Nathan, pp.&nbsp;269–179.
* Zeshan, Ulrike and Connie de Vos, eds. (2012). *Sign Languages in Village Communities: Anthropological and Linguistic Insights* (Series Title: Sign Language Typology 4). Berlin: De Gruyter Mouton.
Tebul İşaret Dili

**Tebul İşaret Dili** (), Mali'nin Dogon bölgesindeki Uluban köyünde Tebul Dogon konuşanlar arasında kullanılan bir köy işaret dilidir. 2007 yılında 500 kadar kişi tarafından konuşulmaktaydı.

## Ayrıca bakınız

* Bamako İşaret Dili

## Kaynakça
Ka'apor İşaret Dili

**Ka'apor İşaret Dili** (**Urubu İşaret Dili** veya **Urubu-Ka'apor İşaret Dili** olarak da bilinir, ), Brezilya'nın Maranhão eyaletindeki küçük Kaʼapor halkı tarafından kullanılan bir köy işaret dilidir. Dilbilimci Jim Kakumasu, 1968'de topluluktaki sağır insan sayısının yaklaşık 500 kişilik bir nüfusta 7 kişi olduğunu gözlemledi. Bu nispeten yüksek sağırlık oranı (75'te 1), toplumun hem işiten hem de sağır üyelerinin işaret dili kullanmasına yol açtı ve işiten çocukların çoğu konuşma ve işaret dillerinde kendilerini geliştirerek iki dilli olarak büyümeye başladı. Dilin günümüzdeki durumu tespit edilmemiştir. Bölgedeki diğer Yerli kabilelerin de işaret dilleri kullandıkları ve kendi aralarında işaret dili pidginlerini kullanarak iletişim kurdukları kabul edilmektedir.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Ferreiro-Brito, L.(1983). *A Comparative Study of Signs for Time and Space in São Paulo and Urubu-Kaapor Sign Language*, in W. Stokoe & V. Volterra (eds.), SLPR' 83. Proceedings of the 3rd. International Symposium on Sign Language Research, Rome, June 22–26, 1983, Rome & SiverSpring: CNR & Linstok Press.
Kaʼaporlar

**Kaʼaporlar**, Brezilya'da yaşayan bir yerli halktır. Maranhão eyaletindeki bir koruma alanında yaşamaktadırlar. Antropolog Dr. William Balée, etnobotanik yaşam tarzları ve şu anda yaşadıkları bölgenin tarihsel ekolojisi üzerine kapsamlı bir çalışma gerçekleştirmiştir.

Ön-Amazon ormanlarının yoğun biçimde ormansızlaşmış bir bölgesinde yaşarlar; ancak kendi belirlenmiş koruma alanları içindeki ormanları korumayı başarmışlardır.

Ka'aporlar arasında doğuştan sağırlık oranı yüksektir ve dolayısıyla işiten topluluğun büyük çoğunluğu işaret dilini bilir. (Bkz. Ka'apor İşaret Dili)

Orman koruma alanları kaçak ağaç kesenlerin saldırısına maruz kaldı; kabile Eylül 2014'te bir grup ağaç kesen gruba saldırdı, çatışma kabilenin ağaç kesen grubu bastırmasıyla sonuçlandı.

## Kaynakça

## Ek kaynaklar

* Balée, William	1994 *Footprints of the Forest: Kaʼapor Ethnobotany—the Historical Ecology of Plant Utilization by an Amazonian People.* New York: Columbia University Press.
* Kaʼapor warriors in the Amazon confront illegal loggers, The Telegraph
Kaʼapor dili

"**Urubú**", "**Caapor**" veya **Urubú-Kaapor** olarak da bilinen **Kaapor** (Kaʼapor, Kaaporté), Brezilya'da yaşayan Kaʼaporlar tarafından birincil dil olarak konuşulan bir Tupi-Guarani dilidir. Dil aynı zamanda Tembé dahil Ka'apor dışı etnik gruplar tarafından da ikinci dil olarak konuşulmaktadır.

Kaʼapor halkı arasında doğuştan sağırlık oranı yüksektir; bu nedenle, Kaʼaporların çoğu, kendilerine özgü olabilecek Urubu-Kaapor İşaret Dilini konuşarak büyürler.

## Kaynakça

*
Timbira dili

**Timbira,** Brezilya'da konuşulan Jê dillerinin (̣Makro-Jê) Kuzey Jê dil grubunun bir lehçe sürekliliğidir. Çeşitli lehçeler bazen ayrı diller olarak kabul edilebilecek kadar farklıdır. Başlıca varyantlar olan **[[Krahô lehçesi|Krahô]]**  (Craó) ve **[[Canela lehçesi|Canela]]**  (Kanela) lehçelerinin her biri 2000 konuşmacıya sahiptir ve bunların çok azı Portekizce konuşmaktadır. Pará Gavião'yu konuşan 600-700 kişi bulunmaktadır. Ancak, 1995'te Krẽje'yi yalnızca 30 kadar kişi konuşmaktaydı ve bu nedenle neredeyse nesli tükenmiştir.

Timibira, aşağı Tocantins - Mearim bölgesindeki Guajajára, Tembé, Guajá ve Urubú-Ka'apór gibi çeşitli Tupi-Guarani dilleriyle yoğun temas halindedir. Bölgede Ararandewára, Turiwára, Tupinamba ve Nheengatu da konuşulmaktadır. Bölgedeki bazı insanlar da Anambé ve Amanajé'yi hatırlamaktadır.

## Kaynakça
Amanayé dili

**Amanayé** (Amanaje), muhtemelen nesli tükenmiş bir Tupi dilidir ve son olarak Brezilya'nın Pará Eyaleti'ndeki Capim Nehri üzerindeki São Domingos kasabasında konuşulmuştur. **Amanayé** ile yakından ilişkili ancak muhtemelen farklı olan bir diğer dil, Moju Nehri'nin kaynaklarında konuşulan Ararandewara'dır (Lang 1914).

## Kaynakça
Turiwára dili

**Turiwára**, Brezilya'nın Amazon bölgesindeki Pará eyaletinde bir zamanlar konuşulan soyu tükenmiş bir Tupi-Guaraní dilidir.

## Kaynakça
Bamako İşaret Dili

**Bamako İşaret Dili** (), **Mali İşaret Dili** veya **LaSiMa** () olarak da bilinir, Mali eğitim sisteminin dışında, Bamako'nun kentsel çay bahçelerinde, sağır erkeklerin işten sonra toplandıkları yerlerde gelişen bir işaret dilidir. Çoğunlukla erkekler tarafından kullanılır ve okula giden sağır çocukların eğitim dili olan Amerikan İşaret Dili'nin eğitim amaçlı kullanımı nedeniyle tehdit altındadır. 2021'de yaklaşık 25,000 kişi tarafından konuşulmaktaydı.

## Ayrıca bakınız
* Tebul İşaret Dili, Dogon bölgesinin köy işaret dili

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Sample signs of LaSiMa
* Project LaSiMa (YouTube)
* Bamako and Dogon sign languages at the University of Central Lancashire
Sağır topluluğu işaret dili

**Sağır topluluğu** veya **kentsel işaret dili**, ortak bir dili olmayan sağır insanların bir araya gelerek bir topluluk oluşturmasıyla ortaya çıkan bir işaret dilidir. Sağır öğrenciler için bir okul kurulması gibi resmi bir durumda ortaya çıkabileceği gibi iş için şehirlere göç edip ardından sosyal amaçlarla sağır insanların bir araya gelmesi gibi bir durumda da ortaya çıkabilir. Birincisine örnek olarak, Nikaragua'daki sağır çocukların ilk kez bir araya getirildiği ve yalnızca sözlü eğitim aldığı zaman ortaya çıkan Nikaragua İşaret Dili; ikincisine örnek olarak, Mali'nin başkentindeki eğitimsiz sağırların çay çevrelerinde ortaya çıkan Bamako İşaret Dili gösterilebilir. Nikaragua İşaret Dili artık bir öğretim dilidir ve ulusal işaret dili olarak tanınmaktadır; Bamako İşaret Dili ise değildir ve sağır okullarında Amerikan İşaret Dili'nin kullanılması nedeniyle tehdit altındadır.

## Kaynakça
Tariana dili

**Tariana** (ayrıca **Tariano** ), Brezilya'nın Amazonas eyaletindeki Vaupés Nehri kıyısında yaklaşık 100 kişi tarafından konuşulan, nesli tükenmekte olan bir Maipurean (Arawak olarak da bilinir) dilidir. Vaupés Nehri'nin yukarı ve orta kesimlerinde yaşayan yaklaşık 1.500 kişi ise kendilerini etnik olarak Tariana olarak tanımlamaktadır, ancak dili akıcı bir şekilde konuşamamaktadır.

## Kaynakça
Achawa dili

**Achagua** veya **Achawa** (), Kolombiya'nın Meta Departmanı'nda konuşulan, Piapoco'ya benzer bir Arawakan dilidir. Dili konuşan 250 kişi olduğu tahmin edilmektedir; bunların çoğu aynı zamanda Piapoco veya İspanyolca da konuşmaktadır.

"Achagua, geleneksel olarak Venezuela ve doğu-orta Kolombiya'daki Achagua halkı tarafından konuşulan Maipurean Arawakan grubunun bir dilidir."

Soyadlarından "Ponares" dilinin Achawa veya Piapoco olabileceği anlaşılmaktadır.

Achagua'da okuryazarlık oranı %1 ile %5 arasındadır.

## Kaynakça
Warekena dili

**Warekena** (Guarequena) ya da daha doğrusu **Xié Warekenası**, Brezilya'da ve Venezuela'daki Guainia Nehri yakınlarında konuşulan bir Arawakan dilidir. Baré ve *Baniwa/Baniva* genel adıyla anılan çeşitli dillerden biridir - bu durumda **Baniva de Maroa** veya **Baniva de Guainía** olarak ayırt edilir.

Aikhenvald'a (1999) göre Brezilya'da 10, Venezuela'da ise 200 kişi Warekena konuşabilmektedir.

## Kaynakça
Karu dili

**Baniwa** (Baniva) veya eski kaynaklarda *Itayaine* (*Iyaine*) olarak adlandırılan birçok dilden biri olan **Karu**, Guainía, Kolombiya, Venezuela ve Amazonas, Brezilya'da konuşulan bir Arawakan dilidir. Tariana, Piapoco, Resígaro ve Guarequena dilleriyle bir alt grup oluşturur. 10.000 kadar kişi Baniwa dilini konuşabilmektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

## Dış bağlantılar

* Baniva del Guainia Language
* Baniwa of the Aiary and Içana Collection of Robin M. Wright Archived 2021-07-24 at the Wayback Machine at the Archive of the Indigenous Languages of Latin America.
* Curripaco Collection of Jonathan Hill Archived 2021-07-25 at the Wayback Machine at the Archive of the Indigenous Languages of Latin America.
* Portal Japiim (online dictionary)
Baniwalar

**Baniwa** (yerel varyantları arasında Baniva, Baniua, Curipaco,  Vaniva, Walimanai, Wakuenai de bulunmaktadır) Maipurean (Arawak) dil ailesine ait Baniwa dilini konuşan yerli Güney Amerikalılardır. Amazon Bölgesi'nde, Brezilya, Kolombiya ve Venezuela sınır bölgesinde ve Rio Negro ve kolları boyunca yaşarlar.

Brezilya'nın Instituto Socioambiental'ına göre Brezilya'da tahmini olarak 7.145 Baniwa, Kolombiya'da 7.000 Baniwa ve Venezuela'nın Amazonas Eyaletinde 3.501 Baniwa yaşamaktadır, ancak yağmur ormanının doğası göz önüne alındığında kesin rakamlara ulaşmak neredeyse imkansızdır.

Baniwa halkı geçimini çoğunlukla manyok yetiştiriciliği ve balıkçılıkla sağlar. Ayrıca, ustalıkla ürettikleri kaliteli sepetçilikle de tanınmaktadırlar.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Robin Wright 1998 - Cosmos, Self and History in Baniwa Religion: For Those Unborn
* Theodor Koch-Grunberg 1909 -  Zwei Jahre unter den Indianern: reisen in nordwest-brasilien 1903-1905("Two years among the Indians")
Nheengatu dili

**Nheengatu** veya **Nenhengatu dili** (Tupi: , Rio Negro Nheengatusu: , Geleneksel Nheengatu:  ve Tapajoawaran Nheengatu: ) veya **Nenhengatu**, **Modern Tupi**&hairsp;ve **Amazon Tupisi** olarak da bilinir, bir Tupi-Guarani dilidir. Rio Negro bölgesinde Baniwa, Baré ve Warekenalar arasında, özellikle São Gabriel da Cachoeira belediyesinde ve Brezilya'nın Amazonas eyaletinde konuşulur.

## Kaynakça

### Bibliyografya
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

*.
*.
* .
* .
* 
* .
* .
* .
* .
*Playlist with video classes by Prof Eduardo Navarro and support material in PDF in the description of the playlist
*Website of Jehovah's Witnesses in Nheengatu, with texts, videos and audios
2025 Gazze Avrupa Hastanesi saldırıları

13 Mayıs 2025'te, İsrail Hava Kuvvetleri, Gazze Şeridi'nin Han Yunus kentindeki Gazze Avrupa Hastanesi'ni ve çevresini vurdu. Saldırı sonucu Hamas lideri Muhammed Sinvar, Rafah Tugay Komutanı Muhammad Şabana dahil 20'den fazla kişi öldü ve en az 40 kişi daha yaralandı. İSK, hedeflerin tüneller olduğunu ve tünellerin muhtemelen hastanenin altında da bulunduğunu söyledi.

## Hava saldırıları

13 Mayıs 2025, saat 18.19'da, İsrail Hava Kuvvetleri'ne (İHK) bağlı savaş uçakları, en az dokuz sığınak yıkıcı bombayı ve düzinelerce diğer mühimmatı aynı anda attı ve Gazze'nin en büyük tıbbi tesislerinden biri olan ve hastaları ve personelinin yanı sıra yerinden edilmiş Filistinlileri de barındıran Han Yunus'taki Gazze Avrupa Hastanesi'ni ve çevresini vurdu. İSK, saldırı sırasında 30 saniye içinde 50 mühimmatın atıldığını açıkladı. CNN tarafından "son haftalarda Gazze'de gerçekleştirilen en büyük saldırılardan biri" olarak tanımlandı. Saldırıyla beraber aynı gün Gazze'deki hastanelere düzenlenen ikinci ölümcül İsrail saldırısıydı. Bu saldırı, Nasır Hastanesi'ne düzenlenen ve iki kişinin ölümüne neden olan saldırının ardından gerçekleşti. Bir tanığa göre, bombardıman "hastanenin her tarafından başladı" ve yaklaşık yarım saat sürdüğünü söyledi.

Saldırılar, İsrail Savunma Kuvvetleri (İSK) ve Şin Bet'ten gelen istihbarat ve Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in yönlendirmesiyle ve Güney Komutanlığı ile İHK tarafından ortaklaşa komuta edildi.

Saldırıların gerçekleştiği bölgedeki görüntülerde bölge üzerinde büyük duman bulutları görülüyordu. BBC Verify, hasarın meydana geldiği en az 13 yer tespit etmiş ve iki saldırının hastaneye giden bir yolu, bir diğerinin de iki hastane binası arasındaki çimenlik alanı tahrip ettiğini bildirmiştir. Bölgede, acil servis girişi ve hastanenin erişim yolunda da dahil olmak üzere en az altı krater oluşmuş, birkaç aracın gömülmesine neden olmuştur. Vurulan bölgede zemin çökmüş, bu da bir yeraltı kompleksinin varlığının olduğu düşünülmüştür. Bir tanık zeminin "yarıldığını ve insanları yuttuğunu" gördüğünü söyledi Hastanenin girişinde büyük hasar olduğu bildirildi ve bir tanık saldırılar sonucunda binanın her bölümünün hasar gördüğünü iddia etti. Hastane müdürü Imad al-Hout saldırıların hastanenin kullanılamaz hâle geldiğini, suların kesildiğini, duvarlara ve borulara zarar verdiğini ve hastanedeki 200 hastanın çoğunun tahliye edilmesine yol açtığını belirtti.

Dünya Sağlık Örgütü personeli, İSK'nin önceden bilgilendirildiği hastaları tahliye etmek için hastanede konuşlanmıştı, ancak DSÖ saldırılar hakkında hiçbir uyarı almadı ve örgüt tarafından hastaları nakletmek için kullanılması planlanan bir otobüs hasar gördü.

## Kaynakça
Karnak (anlam ayrımı)

Karnak Tapınak Kompleksi, Antik Mısır tapınak kompleksidir.

**Karnak** şu anlamlara da gelebilir:

## Karnak

* Karnak (grup), Brezilyalı bir grup
* Karnak (çizgi roman), bir Marvel Comics karakteri
* Karnak, Illinois, Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaletindeki Pulaski bölgesi'nde bir köy
* Karnak (yazı tipi), R. Hunter Middleton tarafından tasarlanan bir yazı tipi
* Karnak, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kuzey Dakota eyaletindeki Griggs County'de bulunan bir belediye dışı yerleşim birimidir.
* Adrian Veidt'in kurgusal kalesi Karnak
* ''Karnak Café'' (roman), Necib Mahfuz'un 1974 tarihli romanı
** ''Karnak'' (film), 1975 Mısır filmi
* Karnak Dağı, Kanada'nın Britanya Kolumbiyası'ndaki bir dağdır
* *[[Big Karnak]]*, 1991 yapımı bir video oyunu
* *[[Final Fantasy V]]* video oyunundaki kurgusal karakter Kraliçe Karnak
* SS *Karnak, [[Nil'de Ölüm]]* romanındaki kurgusal bir gemi
* SS ''Karnak'' (1898), bir Fransız yolcu gemisi

## Carnac

* Carnac, Morbihan, Brittany, Fransa'da bir komün
** Carnac taşları, Carnac'taki bir dizi megalit
* Carnac (''Gümüş Dizi''), *Gümüş Dizi* roman serisindeki kurgusal bir karakter
* Muhteşem Carnac, *Johnny Carson'ın başrolünde olduğu The Tonight Show adlı* televizyon programındaki kurgusal bir karakterdir.
* John Carnac (yaklaşık 1721–1800), İngiliz askeri subayı
* Carnac Adası, Avustralya'nın Batı Avustralya bölgesinde bir adadır
* 224592 Carnac, küçük bir gezegen

## Karnac/Karnack

* Karnac Publishing, İngiliz bir yayıncı
* Prenses Karnac, Harry Kellar'ın asistanı
* Etkinlik Bağlamında Bilgi Destekli Arama (KARNAC), terörist profili oluşturma
* Karnack, Teksas, Amerika Birleşik Devletleri'nin Teksas eyaletindeki Harrison County'de bulunan bir yerleşim yeridir.

## Ayrıca bakınız

* Carnacki, William Hope Hogdson tarafından yaratılan kurgusal bir karakter
Piapoco dili

**Piapoco**, Kolombiya ve Venezuela'da konuşulan bir Arawakan dilidir.

Soyadlarından "Ponares" dilinin Piapoco veya Achagua olabileceği anlaşılmaktadır.

**Piapoco**, Achagua ve Tariana'yı da içeren Arawak dilinin bir koludur. Piapoco, Kuzey Arawak dili olarak kabul edilir. Günümüzde Piapoco konuşan yalnızca yaklaşık 3.000 kadar kişi kalmıştır. Bu insanlar Kolombiya'daki Meta ve Vichada departmanlarında ve Guaviare Nehri kıyısında yaşamaktadır. Piapoco konuşanlar ayrıca Venezuela'da da yaşamaktadır. Nesli tükenmekte olan bir dildir.

## Kaynakça
Resígaro dili

**Resígaro**, Peru'nun Loreto Bölgesi'nde konuşulan bir Arawakan dilidir. 2017 itibarıyla neredeyse yok olduğu ve yalnızca bir konuşmacısının kaldığı düşünülmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Frank Seifart tarafından derlenen Resígaro DoReCo korpusu . Telefon düzeyinde zaman ayarlı transkripsiyonlar ve çevirilerle birlikte anlatı metinlerinin ses kayıtları.
Anambé dili

**Anambé** veya daha spesifik olarak **Cairari Anambesi**, Brezilya'daki Cairari Nehri üzerindeki Pará'da konuşulan muhtemelen nesli tükenmiş bir Tupi dilidir. Yerini Portekizce almıştır.

## Kaynakça
Rus Coğrafya Topluluğu

**Rus Coğrafya Topluluğu** (), Rusya merkezli coğrafya temelli bir akademik birliktir. Topluluk, 18 Eylül 1845 tarihinde kurulmuş olup oşinografi, etnografya, ekoloji ve istatistik gibi alanlardaki araştırma programlarıyla coğrafyayı, keşfi ve doğa korumayı teşvik eder. Merkezi Sankt-Peterburg'un Admiralteyski rayonunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Pyotr Semyonov-Tyan-Shansky. *История полувековой деятельности Императорского Русского географического общества*. Volumes 1-3. SPb, 1896.
* Lev Berg. *Всесоюзное Географическое общество за 100 лет. 1845-1945*. Moscow-Leningrad, 1946.
* *Географическое общество за 125 лет*. Leningrad, 1970.
*Hirsch, Francine. 2005. *Empire of Nations: Ethnographic Knowledge and the Making of the Soviet Union*. Ithaca, NY: Cornell University Press. 

## Dış bağlantılar

*
İoffe Enstitüsü

**A. F. İoffe Fizik-Teknik Enstitüsü** (), Rusya merkezli bir fizik ve teknoloji araştırma enstitüsüdür. Enstitü, 1918 yılında Abram İoffe tarafından kurulmuş olup Rus Bilimler Akademisi üyesidir. Merkezi Sankt-Peterburg'un Vıborg rayonunda yer almaktadır.

Enstitü, Nano-Heteroyapı Fiziği Merkezi, Katı Hal Elektroniği, Katı Hal Fiziği, Plazma Fiziği, Atom Fiziği ve Astrofizik ile Dielektrik ve Yarı İletken Fiziği olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.

Haziran 2024 itibarıyla İoffe Enstitüsü, hem bilimsel hem de bilimsel olmayan personel olmak üzere 1.977 kişiyi istihdam etmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Amanda Knox

**Amanda Marie Knox** (d. 9 Temmuz 1987), 2007 yılında İtalya’nın Perugia kentinde Meredith Kercher’ın öldürülmesiyle suçlanan Amerikan bir kadındır. 26 yıl hapis cezasına çarptırılmış olmasına rağmen yaklaşık dört yıl cezaevinde kaldıktan sonra mahkûmiyeti bozuldu ve 2015 yılında İtalya Yargıtay’ı (Court of Cassation) tarafından cinayet suçlamasından tamamen beraat etti. 2024 yılında ise, İtalyan temyiz mahkemesi, Knox’un Patrick Lumumba’yı Kercher’ın katili olarak yanlış suçlamasından dolayı aldığı “calunnia” (iftira) mahkûmiyetini onadı. Serbest kaldıktan sonra Knox, davası hakkında kitaplar yazdı ve belgesel gibi çeşitli medya yapımlarında yer aldı.

Cinayet işlendiğinde 20 yaşında olan Knox, erkek arkadaşı Raffaele Sollecito ile geçirdiği bir gecenin ardından eve döndüğünde Kercher’ın odasının kapısının kilitli olduğunu ve banyoda kan izleri bulunduğunu fark edip polisi aradı. Ardından yapılan sorgulamalarda ki bu sorguların yürütülme biçimi hâlâ tartışmalıdır, Knox, kendisini ve çalıştığı barda sahibi Patrick Lumumba'yı olaya karıştıran ifadeler verdi. Başlangıçta Knox, Sollecito ve Lumumba cinayet şüphesiyle tutuklandılar; ancak Lumumba güçlü bir alibiye sahip olduğu için kısa sürede serbest bırakıldı.

Bir süre sonra, Kercher’ın eşyaları üzerinde kanlı parmak izleri bulunan sabıkalı hırsız Rudy Guede yakalandı. Hızlandırılmış yargılama sonucunda cinayetten suçlu bulundu ve 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı; bu ceza daha sonra 16 yıla indirildi. Aralık 2020'de bir İtalyan mahkemesi, Guede'nin kalan cezasını kamu hizmeti yaparak tamamlayabileceğine karar verdi.

2009'daki ilk davada, Knox ve Sollecito sırasıyla 26 ve 25 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. İtalyan medyasında ve dünya çapında yankı bulan haberlerde, Knox olumsuz bir şekilde “Foxy Knoxy” lakabıyla anıldı; bu durum savcılığın karakter suikasti yaptığı yönünde eleştiriler doğurdu. Knox'un mahkûmiyet kararı ve aldığı 26 yıllık ceza, Amerikalı adli uzmanların olay yerindeki delillerin onun suçla bağlantısına uymadığını belirtmesi nedeniyle uluslararası tartışmalara yol açtı.

Uzun süren hukuki süreç, Knox'un 2011'de serbest bırakılmasının ardından bile devam etti. Ancak 27 Mart 2015'te İtalya Yargıtay’ı, Knox ve Sollecito'yu kesin olarak akladı. Bununla birlikte, Knox'un Lumumba'ya karşı iftira suçlamasından aldığı mahkûmiyet tüm mahkemeler tarafından onandı. 14 Ocak 2016'da ise, sorgu sırasında polisler tarafından dövüldüğünü söylediği için açılan ikinci iftira davasında beraat etti.

Knox daha sonra kendi davasını konu alan anı yazarı ve aktivist olarak tanındı. 2013'te yayımlanan ilk kitabı *Waiting to Be Heard: A Memoir* (“Duyulmayı Beklerken: Bir Anı”) kendi bakış açısını aktardı. 2018'de, toplumsal linç kültürünün cinsiyet temelli yönlerini incelediği televizyon dizisi *The Scarlet Letter Reports*’u sunmaya başladı. İkinci kitabı *Free: My Search for Meaning* (“Özgür: Anlam Arayışım”) ise 2025 yılında yayımlandı.

## Kaynakça
Piotr Łossowski

**Piotr Henryk Łossowski** (25 Şubat 1925 – 26 Temmuz 2025),  Orta ile Doğu Avrupa tarihi konusunda uzmanlaşmış Polonyalı tarihçi ve akademisyen. 
## Hayatı
Łossowski, 25 Şubat 1925'te Kalisz, Polonya'da doğdu. Vilnius Kral Sigismund Augustus Ortaokulu ile Varşova Üniversitesi'nde eğitim gördü. Civitas Üniversitesi'nde akademisyen olarak çalıştı. Polonya Bilimler Akademisi Tarih Komitesi Üyesiydi. Dış politika ve diplomasi, İkinci Polonya Cumhuriyeti tarihi, 1918-1920 yılları arasında Polonya'nın askeri tarihi, Baltık ülkeleri tarihi ve Polonya ile ilişkileri alanlarında uzmanlaşmıştır. İkinci Cumhuriyet döneminde Polonya diplomasisinin durumu üzerine yaptığı çalışmalarla büyük beğeni toplamıştır.

Aynı zamanda *Rusya ve Doğu-Orta Avrupa Tarihi Çalışmaları* dergisinin baş editörüydü. Hizmetleriyle; Askeri Tarih Enstitüsü Anma Madalyası'nı (1987), Edward Raczyński Polonya Kültür Vakfı Ödülü'nü (1993), Klio Ödülü'nü (1996), "Przegląd Wschodni" Özel Ödülü'nü (2001), Polonya Şeref Nişanı'nı (2002) ve "Bene Merito" Onur Nişanı'nı (2009) almıştır.

Łossowski, 26 Temmuz 2025'te Varşova, Polonya'da doğal nedenlerden 100 yaşında vefay etti. Naaşı Powązki Askeri Mezarlığı'nda icra oldu.

## Seçme çalışmaları
**Nazilerin Polonya'ya Yönelik Saldırganlığı* (1964)
**Polonya-Litvanya İlişkileri 1918–1920* (1966)
**Geçmişin Askerleri* (1969)
**Baltık Devletleri Parlamenter Demokrasiden Diktatörlüğe Giden Yolda* (1972)
**Savaş ve Barış Arasında* (1976)
**Litvanya ve Polonya Meseleleri 1939–1949* (1982)
**Neman Nehri'nin Bu ve Diğer Yakasında: Polonya-Litvanya İlişkileri 1883–1939* (1985)
**Kırık Zincirler: Kasım 1918'de İşgalcilerin Polonya Topraklarından Çıkarılması* (1986)
**Polonya Avrupa ve Dünyada* (1992)
**Polonya-Estonya İlişkileri* (1992)
**Polonya Diplomasisi Tarihi, cilt 4 (ed.)* (1995)
**Polonya-Litvanya Çatışması 1918–1920* (1996)
**Polonya-Litvanya İlişkileri 1921–1939* (1997)
**Küllerinden Yeniden Doğan Bir Anka Kuşu: Polonya Topraklarının İşgalden Kurtuluşu* (1998)
**Litvanya / 20. yüzyılda Dünya Devletlerinin Tarihi* (2001)
**Polonya Diplomasisi 1918–1939* (2001)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* http://nauka.opi.org.pl/raporty/opisy/osoby/47000/o47201.htm
* http://www.ostoja.pl/zakupy/index.php?p=productsMore&iProduct=480
2025 Dünya Gençler ve Yıldızlar Halter Şampiyonası

**2025 [[Dünya Yıldızlar Halter Şampiyonası|Dünya Yıldızlar]] ve [[Dünya Gençler Halter Şampiyonası|Dünya Gençler]] Halter Şampiyonası**, 30 Nisan–5 Mayıs 2025 tarihleri arasında Peru’nun Lima kentinde düzenlenmiştir.

## Madalya tablosu
### Gençler
**Büyük** (toplam sonuç) madalyalara göre sıralama:

Tüm madalyalara göre sıralama: **Büyük** (toplam sonuç) ve **Küçük** (koparma ve silkme)

### Yıldızlar
**Büyük** (toplam sonuç) madalyalara göre sıralama:

Tüm madalyalara göre sıralama: **Büyük** (toplam) + **Küçük** (koparma ve silkme)

## Madalya kazananlar
### Gençler
#### Erkekler

#### Kadınlar

### Yıldızlar
#### Erkekler

#### Kadınlar

## Takım sıralaması

### Yıldızlar

;Erkekler

;Kadınlar

### Gençler

;Erkekler

;Kadınlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Sonuçlar (Yıldızlar)
*Sonuçlar (Gençler)
*Sonuç kitabı (Yıldızlar)
*Sonuç kitabı (Gençler)
Sovremennik

***Sovremennik*** (; "Çağdaş"), Rusya'da eski bir edebi, sosyal ve politik dergiydi. Dergi, 1836 yılında Aleksandr Puşkin tarafından yayınlanmaya başlamış olup yılda dört kez, sonrasında ise ayda bir kez çıkan dergide şiir, düzyazı, eleştirel, tarihi, etnografik ve diğer türde yazılar yayımlandı. Puşkin'in ölümünden sonra ise Pyotr Pletnyov tarafından yönetilmiştir.

Dergi, özellikle liberal veya ılımlı görüşlere sahip önde gelen Rus şair ve nesir yazarlarının, son dönemlerinde ise orta derecede radikal görüşlere sahip yazarların yeni eserlerini yayınladı. İlk döneminde (1846'ya kadar), Puşkin'in yanı sıra Nikolay Gogol, Vasili Jukovski, Pyotr Vyazemski ve Vladimir Odoyevski'nin çok sayıda şiirinin ilk baskılarını yayınladı.

1846'da, maddi zorluklar nedeniyle Pletnyov, dergiyi Nekrasov ve Panayev'e sattı ve onlar da dergiyi ertesi yılın Ocak ayında yeniden canlandırdı. Vissarion Belinski, yalnızca edebiyat eleştirileriyle değil, aynı zamanda derginin ideoloğu olarak da yeni yayın ofisinde önde gelen bir isim haline geldi. Turgenyev, Herzen ve İvan Gonçarov yeni yayın ofisiyle aktif olarak işbirliği yaparak eserlerini orada yayınladılar. Lev Tolstoy da orada yayın yaptı. O dönemde Batı Avrupalı yazarların çok sayıda çevirisi de yayınlandı. Derginin varoluşunun son aşaması, Çernışevski (1853'ten itibaren) ve özellikle Nikolay Dobrolyubov (1856'dan itibaren) liderliğindeki yayın kadrosunun siyasi (sosyalist) radikalleşmesiyle ilişkilidir. Bu radikalleşme, Tolstoy ve Turgenyev gibi daha ılımlı yazarların dergiden ayrılmasına yol açmıştır. Bu dönemin önde gelen yazarlarından Mihail Saltıkov-Şçedrin, yayın kadrosuyla işbirliği yapmaya başlamıştır.

1860'larda derginin radikalleşmesi, editörlerinin tutuklanmasına yol açmış ve bu da derginin gerilemesinin ve nihayetinde kapanmasının nedenlerinden biri olmuştur.

## Kaynakça
Chase Infiniti

**Chase Infiniti Payne**, Amerikalı aktris. Apple TV+ mini dizisi *[[Presumed Innocent]]* (2024) ve Paul Thomas Anderson'ın destansı aksiyon gerilim filmi *[[Savaş Üstüne Savaş]]* (2025) filmlerindeki rolleriyle tanınıyor.

## Filmografi

### Film

### Televizyon

### Müzik videoları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Oteçestvennıye Zapiski

***Oteçestvennıye Zapiski*** (; "Anavatan Yıllıkları"), Rusya'da eski bir edebiyat dergisiydi. Dergi, 1818 yılında Pavel Svinyin tarafından yayınlanmaya başlamış olup önceleri düzensiz daha sonra aylık olarak yayınlanmaya başlanmıştır. Daha sonra Andrey Krayevski tarafından yeniden canlandırılmış ve 1868'den itibaren ise Nikolay Nekrasov tarafından yayınlanan aylık bir dergiydi. Nekrasov'un 1878'deki ölümünden sonra editörlüğü Mihail Saltıkov-Şçedrin üstlendi.

Dergi, özellikle liberal veya ılımlı görüşlere sahip önde gelen Rus şair ve düzyazı yazarlarının, ikinci dönemde ise (1868'den sonra) ılımlı derecede radikal görüşlere sahip yazarların yeni eserlerini yayınladı. Vissarion Belinski, 1846 yılına kadar yalnızca edebiyat eleştirileriyle değil, aynı zamanda derginin ideoloğu olarak da derginin yayın kadrosunda önde gelen bir isimdi. *Oteçestvennıye Zapiski* dergisine katkıda bulunanlar arasında Aleksandr Herzen ve Nikolay Ogaryov da vardı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Online version
2024 Dünya Yıldızlar Halter Şampiyonası

**2024 [[Dünya Yıldızlar Halter Şampiyonası]]**, 22–26 Mayıs 2024 tarihleri arasında Peru’nun başkenti Lima’da düzenlenmiştir.

## Madalya tablosu
**Büyük** (Toplam sonuç) madalyalara göre sıralama

Tüm madalyaların sıralaması: **Büyük** (Toplam sonuç) ve **Küçük** (Koparma ve Silkme)

## Madalya kazananlar
### Erkekler

### Kadınlar

## Katılımcı ülkeler

* (4)
* (7)
* (1)
* (4)
* (1)
* (3)
* (2)
* (4)
* (3)
* (3)
* (11)
* (15)
* (4)
* (3)
* (7)
* (8)
* (2)
* (1)
* (5)
* (9)
* (2)
* (1)
* (1)
* (10)
* (1)
* (3)
* (5)
* (9)
* (18)
* (4)
* (3)
* (4)
* (4)
* (1)
* (19)
* (10)
* (7)
* (1)
* (9)
* (2)
* (10)
* (1)
* (2)
* (2)
* (12)
* (7)
* (6)
* (11)
* (6)
* (14)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Erkekler başlangıç kitapçığı
*Kadınlar başlangıç kitapçığı
*Sonuç kitapçığı
2024 Dünya Gençler Halter Şampiyonası

**2024 [[Dünya Gençler Halter Şampiyonası]]**, 19–27 Eylül 2024 tarihleri arasında İspanya’nın León kentinde düzenlenmiştir.

## Madalya tablosu
**Büyük** (toplam sonuç) madalyalara göre sıralama:

Tüm madalyalara göre sıralama: **Büyük** (toplam sonuç) ve **Küçük** (koparma ve silkme)

## Madalya kazananlar
### Erkekler

### Kadınlar

## Takım sıralaması

### Erkekler

### Kadınlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Sonuçlar
*Sonuç kitapçığı