Sıra sana geldi, doktor

***Sıra sana geldi, doktor*** ("أجاك الدور يا دكتور" *Ecâk ed-devr yâ duktûr*), Esed rejimine tepki olarak Şubat 2011'de 15 yaşındaki Suriyeli bir çocuk olan Muaviye Sayasna tarafından duvarlara sprey boya ile yazılan cümle. Bu grafiti, Sayasna ve arkadaşlarının tutuklanmalarına ve işkence görmelerine neden olmuştur. Bu duruma karşı Dera halkının tepkisi 13 yıl boyunca sürecek Suriye İç Savaşına evrilen Beşşar Esed rejimi karşıtı protestoların başlamasına yol açmıştır.

## Grafiti
Sayasna, Arap Baharı sırasında Tunus devrimi ve Mısır devrimiyle ilgili haberleri duydu. Beşşar Esed'e karşı Suriye için de aynısını isteyen Sayasna ve tanıdıkları, Dera'daki bir okul gününden sonra sprey kutuları satın alıp bir duvara " *Sıra sana geldi, ey Doktor* " yazısıyla grafiti yaptılar Beşşar Esed için kullanılan "doktor" terimi, Şam Üniversitesi'nde eğitim gördükten sonra Londra'da göz doktoru olmasına atıfta bulunuyordu.

İnsanlar duvardaki grafitileri fark etmeye başlayınca, durum Dera'nın yerel polis şefi Atıf Necib'e bildirildi ve duvar yazılarını kimin yazdığını araştırdılar. Kimse sorumluluk almadığı için, yıllar önce duvara isimleri yazılan kişiler ve 20 yaşın altındaki herkes tutuklandı. Tutuklanan 15 genç, polisin gözetiminde haftalarca işkence gördü, dövüldü ve tırnakları söküldü. Suriye gizli polisi el-Muhaberat tarafından 26 gün boyunca gözaltında tutuldu. "Elektrik şoku en kötüsüydü" diyen Sayasna, "*Beni banyoya götürdüler, gerçekten ıslaktı ve duşu açtılar. Akımı suyun içinden geçirip sırtıma verdiler. Suyun değdiği her yerde şoku hissettim.*" şeklinde yaşadıklarını aktarmaktadır. Binlerce insan serbest bırakılmalarını talep ederek sokaklara döküldü.

Tutuklu gençlerin ebeveynleri çocuklarının serbest bırakılmasını istedi; onlara rejim yetkilileri tarafından "*Çocuklarınızı unutun. Çocuk istiyorsanız, daha çok çocuk yapın. Nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız, kadınlarınızı getirin, biz sizin için yaparız*" denildi.

Dera'daki birçok ebeveyn ve diğer siviller sokaklarda serbest bırakılmaları için protesto gösterileri düzenledi, ancak çoğu zaman polis protestoculara göz yaşartıcı gaz ve kurşun sıkarak onları dağıtmaya zorladı. Gençlerin 26 gün gözaltında tutulmasının ardından, tepkiler ve herhangi bir suç işlediklerine dair kanıt bulunmaması nedeniyle serbest bırakıldılar.

Tutuklamalar nedeniyle protestolar devam ederken, insanlar Dera'daki duvarlara başka ifadeler ve sloganlar yazdılar; bu da Suriye polisinin Dera bölgesinde bilinen tüm grafiti sanatçılarını tutuklamasına yol açtı. Bu protestolardan biri, Busra'daki 8. yüzyıldan kalma el-Ömeri Camii'nde gerçekleşti. Cami, silahlı saldırı veya göz yaşartıcı gazdan etkilenenler için geçici bir tıp kliniği olarak kurulmuştu, ancak 23 Mart 2011'de saat 02:00'de Suriye güvenlik güçleri camiye baskın düzenledi ve şehri kapattıktan sonra 15 protestocuyu öldürdü. Bilgi yayılmasını engellemek için tüm sabit hat ve cep telefonu bağlantılarını kestiler

## Sonrası
2013 yılında, Sayasna'nın emekli bir mimar mühendis olan babası, camiye giderken havan topuyla öldürüldü. Bunun ardından Sayasna, Özgür Suriye Ordusu'na (ÖSO) katıldı ve hükûmet güçlerine karşı çeşitli çatışmalara katılarak, "*Bundan önce hiç kimseyi vurmayı düşünmemiştim, ama o benim tüm hayatımdı ve onun için savaşmak istedim*" dedi. 

Aralık 2024'te Sayasna, Esed rejiminin düşüşünden hemen sonra Şam'ı ziyaret etti

31 Ocak 2025'te, Dera'da duvarlara rejim karşıtı sloganlar yazan çocukların tutuklanıp işkence görmesinden de sorumlu Beşşar Esed'in kuzeni ve Dera eski siyasi güvenlik şefi Atıf Necib, Lazkiye'de yakalandı.

## Kaynakça