Çelyabinsk meteoriti

**Çelyabinsk meteoriti** (Rusça: **Челябинский метеорит**, *Çelyabinskiy meteorit*), 15 Şubat 2013 tarihinde atmosfere girdikten sonra yere ulaşan büyük Çelyabinsk meteorunun parçalanmış kalıntılarıdır. Sabah gökyüzünde parlak bir süperbolit olarak görünen meteorun düşüşü, pencere camlarını kıran, yaklaşık 7.200 binaya zarar veren, 1.491 kişinin yaralanmasına neden olan bir dizi şok dalgasına yol açmış ve oluşan parçalar geniş bir alana yayılmıştır.

16 Ekim 2013'te Çebarkul Gölü'nün dibinden çıkarılan en büyük parça  ağırlığındaydı. Yakın çevrede bulunan diğer 7 meteorit parçasının toplam ağırlığı ise  olarak kaydedilmiştir.

## Adlandırma
Meteor ve meteorit, meteorun üzerinde patladığı Çelyabinsk Oblastı'nın adını almıştır. İlk öneri, meteoritin ana parçalarından birinin düştüğü ve donmuş göl yüzeyinde 6 metre genişliğinde (20&nbsp;ft) bir delik açtığı Çebarkul Gölü'nün adıyla anılması yönündeydi.

## Bileşim ve Sınıflandırma
Meteorit, LL5 sıradan kondrit olarak sınıflandırılmıştır. Bileşimiyle ilgili ilk tahminler yaklaşık %10 oranında meteor demiri ve ayrıca olivin ile sülfürler içerdiğini göstermektedir.

## Asteroit
Meteorit, Kanatlı At takımyıldızı yönünde ve Güneş'in doğmaya başladığı Doğu ufkuna yakın bir bölgede parlaklaşmaya başladı. Çarpan cisim, Apollo grubuna ait Dünya'ya yakın bir asteroitti.

Asteroit, Dünya atmosferinin daha yoğun kısımlarına girmeden ve aşınmaya başlamadan önce yaklaşık  boyutunda ve yaklaşık  ağırlığındaydı. Yaklaşık 23,3&nbsp;km (14,5 mil) irtifada gökyüzünde bir meteor patlamasıyla infilak etmiş ve cisme ait meteorit parçaları yeryüzüne düşmüştür.

Üç parçanın optik mikroskopi, elektron mikroskopisi, Raman spektroskopisi ve Güneş Sistemi nesnelerinin yaşını belirlemek için kullanılan izotopik bileşim teknikleriyle yapılan incelemeleri, asteroidin izotopik saatlerinin (rubidyum ve stronsiyum oranları, argon izotop oranları) geçmişteki çarpışmalar sırasında kısmen veya tamamen sıfırlandığını göstermektedir. Bu sıfırlanma, termal etkiler nedeniyle izotop oranlarının değişmesi veya kozmik radyasyon maruziyetinden kaynaklanabilir. Asteroidin yaklaşık 4,53, 4,45, 3,73, 2,81 ve 1,46 milyar yıl önce ve ardından 852, 312 ve 27 milyon yıl önce olmak üzere sekiz büyük çarpışma yaşadığı anlaşılmıştır.

## Meteorit
Bilim insanları, Çebarkul Gölü'nün buzunda tek bir meteorit parçasının çarpması sonucu olduğu düşünülen 6 metre genişliğinde (20&nbsp;ft) bir deliğin yakınından 53 örnek topladılar. Numuneler, en büyüğü  olmak üzere çeşitli boyutlardadır ve ilk laboratuvar analizleri meteorit kaynaklı olduğunu doğrulamıştır.

Haziran 2013'te Rus bilim insanları, Çebarkul Gölü'ndeki buz deliğinin bulunduğu yerin altında manyetik görüntüleme ile yapılan daha detaylı araştırmalarla, gölün dibindeki çamura gömülü  büyüklüğünde bir meteorit tespit edildiğini bildirdiler. Gölden çıkarma işlemi 10 Eylül 2013'te başladı ve 16 Ekim 2013'te  ağırlığındaki kayanın çıkarılmasıyla sona erdi. Bilim insanları tarafından incelenen meteorit, Çelyabinsk Devlet Yerel Kültür Müzesi'nde sergilenmek üzere yerel mercilere teslim edildi.

Çok sayıda küçük meteorit parçası süperbolit hava patlamasının ardından, genel olarak bir gökdelenin tepe katından düşen çakıl taşının hızına yakın bir terminal hızda, Deputatskoye dahil olmak üzere Çelyabinsk'in batısındaki alanlara düştü. Yerel halk ve okul çağındaki çocuklar, karın dış yüzeyinde kalan görünür bir deliği takip ederek kar yığınları içinde bulunan birçok meteorit parçasını topladılar. Meteorit parçaları gayrı resmi pazarda spekülatörlerin ilgisini çekti.

## Popüler kültür

* 18 Şubat 2013 itibarıyla, bazı internet sitelerinde insanların sahte meteoritler satmaya çalıştığına dair haberler ortaya çıktı.
* 15 Şubat'ta (olayın yıl dönümü) 2014 Kış Olimpiyatları'nda kazananlara, üzerinde meteorit parçaları bulunan madalyalar verildi.
* Andrey Breyvichko, Rusya'nın Çelyabinsk şehrinde "Çelyabinsk Meteorit Kilisesi" kurduğunu iddia etti. Breyvichko meteorit parçasının bir müzede sergilenmesine karşı çıkarak, yalnızca kilisesinin "psişik rahipleri"nin bu gök cisimlerini deşifre etme ve işlemede yetkin olduğunu ve bu gök cisminin Çelyabinsk'te inşa edilecek bir tapınağa yerleştirilmesi gerektiğini savundu.

## Galeri


Dosya:Chelyabinsk meteor size comparison.svg|Meteoritin boyutlarının, Boeing 747 ve diğer bazı nesnelerle karşılaştırılması
Dosya:Trajectory of Chelyabinsk meteoroid en.png|Meteorun yere göre hareket doğrultusu
Dosya:Strewnfield map of Chelyabinsk meteorites.jpg|Çelyabinsk meteorunun yörünge projeksiyonu ve 253 kurtarılmış meteoritin saçılma alanı haritası. Bunlardan 199'u tartılıp belgelenmiştir (18 Temmuz 2013 itibarıyla).
Dosya:Chebarkul meteorite sample.jpg|Bir araştırmacı, Çebarkul Gölü'nde bulunan örneği tutuyor.
Dosya:Grohovskii-viktor-urfu.jpg|Ural Federal Üniversitesi bilim insanı Victor Grohovsky, Yekaterinburg'da analiz sonuçlarının sunumu sırasında basınla konuşuyor
Dosya:Метеорит Челябинск.jpg|Mikroskobik görünümdeki meteorit (ölçek: )
Dosya:Meteorit-chebarkul-macro-mix2.jpg|Çelyabinsk meteoritinden bir parçanın makro fotoğrafı
Dosya:2 Cheljabinsk meteorite fragment.jpg|Çebarkul Gölü'nde ilk keşfedilen meteorit parçaları


## Ayrıca bakınız
* Meteorit düşüşü

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* 
* Chelyabinsk Meteorite oxfordre.com