Ali Aliyev (siyasetçi)

**Ali Aliyev**, Azerbaycanlı bir siyasetçi, biyoloji bilimleri adayı, Vatandaşlar ve Kalkınma Partisi'nin ilk ve son başkanı (2006–2023), Azerbaycan Ulusal Bağımsızlık Partisi'nin başkanı (2005–2006) idi.

## Hayatı
Ali Aliyev, 19 Ağustos 1967'de Bakü'de doğdu. 1974-1984 yılları arasında Bakü'nün Narimanov ilçesindeki 45 numaralı ortaokulda eğitim gördü. 1984 yılında Azerbaycan Devlet Tıp Enstitüsü'ne girdi. 1991 yılında enstitüden onur derecesiyle mezun oldu.

1991 yılında Azerbaycan Tıp Üniversitesi Biyokimya Bölümü'nde çalışmaya başladı. Halen aynı üniversitede çalışmaktadır.

## Siyasi Faaliyetler

### Azerbaycan Halk Cephesi
Ali Aliyev, 1989-1991 yılları arasında Azerbaycan Halk Cephesi üyesiydi.

### Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi
Ali Aliyev, 1992 yılında Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi'nin kurulmasında yakından yer aldı. Çeşitli zamanlarda ANIP Gençlik Teşkilatı başkanlığı ve parti teşkilat işlerinden sorumlu başkan yardımcılığı görevlerini üstlendi. İtibar Memmedov'dan sonra geçici olarak Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi başkanlığını yaptı.

2003 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra, Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi Genel Başkanı İtibar Memmedov başkanlıktan istifa etti. Başkanlık yetkileri akrabası Ali Aliyev'e devredildi. 7 Şubat 2005'te Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi'nin Olağanüstü VIII. Kongresi düzenlendi. Kongrede Ali Aliyev parti genel başkanı seçildi ve parti liderliği makamı oluşturuldu.

2005 parlamento seçimlerinin arifesinde, 13 Temmuz 2005'te Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi, Azerbaycan Sosyal Demokrat Partisi, Azerbaycan Liberal Partisi ve bir grup bağımsız siyasetçi Yeni Siyaset Seçim Bloğu'nu (kısaca EVET) kurarak birleşik adaylarla seçimlere katıldı. Ancak seçim sonuçları açıklandığında, Yeni Siyaset Seçim Bloğu'nun birleşik listesinden sadece 2 bağımsız aday - Guba 52. seçim bölgesinden eski Başbakan Yardımcısı Vahid Ahmadov ve Şeki köyü 114. seçim bölgesinden eski Başbakan Ali Masimli - milletvekili seçildi. Yeni Siyaset Seçim Bloğu üyesi partiler seçim sonuçlarını protesto ederek seçilen milletvekillerinin istifa etmesini istediler, ancak Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi'nin (Azerbaycan) Merkez Seçim Komisyonu'ndaki temsilcisi ve Yeni Siyaset Seçim Bloğu üyesi Arzukhan Alizadeh (şu anki başkan), seçimin nihai protokolünü imzaladı. Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi başkanı Ali Aliyev buna itiraz etti. Parti başkanı Ali Aliyev olağanüstü bir toplantı düzenleyerek İtibar Memmedov ve Arzukhan Alizadeh'in destekçilerini Siyasi Konsey'den ihraç etti.

21 Ocak 2006'da parti başkanı Ali Aliyev, Azerbaycan Demokrat Partisi genel merkezinde bir kongre düzenledi, ancak 190 delegenin katılması beklenirken kongreye sadece 100 delege katıldı. Yeterli çoğunluk sağlanamadığı için kongre ertesi güne ertelendi. 22 Ocak 2006'da hem Ali Aliyev hem de İtibar Memmedov, Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi'nin olağanüstü bir kongresini düzenledi. Ali Aliyev'in düzenlediği kongreye Azerbaycan Halk Cephesi Partisi, Azerbaycan Demokrat Partisi ve Musavat Partisi temsilcileri katıldı. İtibar Memmedov liderlik görevinden alındı ve Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi'nin genel başkanı olarak yeniden seçildi. İtibar Memmedov'un düzenlediği kongrede Ali Aliyev görevden alındı ve Ayaz Rustamov partinin geçici genel başkanı seçildi. Her iki parti de ilgili kongre belgelerini Azerbaycan Adalet Bakanlığı'na sundu. Adalet Bakanlığı daha sonra İtibar Memmedov'un düzenlediği kongrenin sonuçlarını tanıdı.

### Yurttaşlar ve Kalkınma Partisi
Ali Aliyev ve destekçileri, 28 Mayıs 2006'da Yurttaşlar ve Kalkınma Partisi'nin Kurucu Kongresi'ni düzenlediler. Bu kongrede Ali Aliyev, Yurttaşlar ve Kalkınma Partisi'nin başkanı seçildi.

2006 yılında Azerbaycan Halk Cephesi Partisi, Azerbaycan Demokrat Partisi, Azerbaycan Liberal Partisi ve Yurttaş ve Kalkınma Partisi'nin katılımıyla kurulan ve 2010 yılına kadar faaliyet gösteren Özgürlük Bloğu'nun kurucu ortaklarından ve eş başkanlarından biriydi.

2010 parlamento seçimlerinin arifesinde, Yurttaş ve Kalkınma Partisi, Azerbaycan Liberal Partisi ve Azerbaycan Yeşiller Partisi tarafından oluşturulan "İnsanlık İçin" seçim bloğunun başkanlığını yaptı.

2014 yılında, Yurttaş ve Kalkınma Partisi ve Azerbaycan Demokrat Partisi başkanları, partileri birleştirmek için karşılıklı temaslar başlattılar.

Önerilere göre, Yurttaşlar ve Kalkınma Partisi Azerbaycan Demokrat Partisi ile birleşecek ve parti başkanı Ali Aliyev birleşmiş partinin başkan yardımcısı, daha sonra da başkanı olacaktı. Ancak birleşme nihayetinde gerçekleşmedi.

25 Haziran 2023'te "Siyasi Partiler Hakkında" yeni yasanın kabul edilmesinin ardından Yurttaşlar ve Kalkınma Partisi faaliyetlerinin sona ermesine ilişkin bir açıklama yayınladı.

### Seçimlere Katılım
Ali Aliyev, 2013 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde cumhurbaşkanlığına aday olmasına rağmen, Azerbaycan Merkez Seçim Komisyonu adaylığını kaydetmeyi reddetti.

2010 Parlamento Seçimleri'nde ise, Vatandaşlar ve Kalkınma Partisi ve Azerbaycan Liberal Partisi tarafından kurulan "İnsan İçin" Seçim Bloğu'nun Yasamal 15 numaralı seçim bölgesinden tek milletvekili adayıydı. Seçimlerde 1.552 oy (%12,56) alarak, bağımsız aday Etibar Hüseyin ve "APFP-Musavat" Seçim Bloğu'nun tek milletvekili adayı İsa Gambar'ın (Musavat Partisi Başkanı) ardından üçüncü sırada yer aldı.

Ali Aliyev, 2015 parlamento seçimlerinde, Aydınlar Partisi, Azerbaycan Liberal Partisi, Azerbaycan Halk Partisi, Klasik Halk Cephesi Partisi, Büyük Azerbaycan Partisi ve Yurttaş ve Kalkınma Partisi tarafından kurulan "Azadlig-2015" Seçim Bloğu'nun Yasamal 15 numaralı seçim bölgesinden tek milletvekili adayıydı. Seçimlerde 570 oy (%2,89) alarak, bağımsız aday Ulvi Guliyev, bağımsız aday Nijat Mehdiyev, iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi'nin tek milletvekili adayı Bayram Aslanov ve Musavat Partisi'nin tek milletvekili adayı İsa Gambar'ın ardından beşinci sırada yer aldı.

Azerbaycan'daki 2020 parlamento seçimlerinde, Yurttaş ve Kalkınma Partisi'nin başkanı olarak Yasamal üçüncü seçim bölgesi 17 numaralı bölgeden milletvekili adayı oldu. Seçimleri, iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi'nin milletvekili adayı Elnur Allahverdiyev'in ardından ikinci sırada kazandı.

### Tutuklama
9 Aralık 2021'de Ali Aliyev, Sevinç Osmankızı'nın YouTube kanalı "Osmangizi TV"de Garaheybat havacılık alanındaki helikopter kazasında hayatta kalmanın imkansızlığı hakkındaki görüşlerini ve iddialarını dile getirdi. Kazada yaralanan Yarbay Emil Caferov ve Yüzbaşı Ramin Adilov, Yurttaş ve Kalkınma Partisi Başkanı Ali Aliyev hakkında özel bir iddianame ile dava açtı. Şikayetçiler, Ceza Kanunu'nun 147.1. maddesi (İftira) uyarınca Ali Aliyev aleyhine özel bir iddianame sundu. Şikayette Ali Aliyev'in 6 ay hapis cezasına çarptırılması talep edildi. 13 Ocak 2021'de, Yasamal Bölge Mahkemesi Hakimi Hüseyin Safarov'un başkanlık ettiği duruşmada, Ali Aliyev özel iddianame ile 5 ay hapis cezasına çarptırıldı. 8 Mayıs 2023'te bir af kararıyla serbest bırakıldı.

## Kaynakça