Polonya Yuvarlak Masa Görüşmeleri

**Polonya Yuvarlak Masa Görüşmeleri** 6 Şubat - 5 Nisan  1989 tarihleri arasında Polonya'nın Varşova kentinde gerçekleşti. Hükûmet, artan toplumsal huzursuzluğu yatıştırmak amacıyla yasaklı sendika Solidarność ve diğer muhalif gruplarla görüşmeler başlattı.

1980'lerin başındaki fabrika grevleri ve ardından Lech Walesa liderliğinde o zamanlar hala yeraltında olan Dayanışma hareketinin oluşumunun ardından, Polonya'daki siyasi durum bir miktar gevşemeye başladı. Hükûmetin sendikacılığı çökertme çabasına rağmen hareket çok fazla ivme kazandı ve değişimi durdurmak artık imkansız hale geldi. Ağustos 1988'de Polonya Halk Cumhuriyeti yetkilileri, birçok iç ve dış faktörün etkisiyle muhalefetle diyalog başlattı. Bunun ana nedeni, Mayıs 1988'den itibaren Polonya'nın farklı bölgelerinde süren yoğun toplumsal protestolar, Polonya ekonomisinin artan krizi, Polonya Katolik Kilisesi'nin muhalefetle müzakerelere başlaması yönündeki baskısı, Batılı devletlerin Solidarność'a verdiği destek ve eşzamanlı Gorbaçzev'in perestroyka politikasının kışkırttığı SSCB'deki iç dönüşümler, sonunda müzakerelerin başlatılmasına karar verdi. Ayrıca hem iktidar partisinin hem de muhalefetin tutumundaki değişiklikler süreç açısından hayati önem taşıyordu. Çağdaş otoriteler gerekli ekonomik reformları gerçekleştirmek için sosyal izne ihtiyaçları olduğunu biliyorlardı ve bu nedenle siyasi sorumluluğu Solidarność ile paylaşmak istiyorlardı, ise PZPR'ye direnmenin devam etmesi yerine kamusal yaşamı yeniden düzenleme ihtiyacını önceliklendirdi.

Eylül 1988'de grev dalgası sona ererken, Lech Walesa ve İçişleri Bakanı Czesław Kiszczak'ın da dahil olduğu gizli bir toplantı düzenlendi. Ülkede atılacak adımların planlanması amacıyla "Yuvarlak Masa" adı verilen görüşmelerin yakın gelecekte düzenlenmesi konusunda anlaştılar. Yuvarlak Masa görüşmeleri 6 Şubat 1989'da başladı. Bunlar arasında *dayanışma muhalefeti grubu* ve *koalisyon hükümeti grubu da* vardı. Görüşmeler Bakanlar Kurulunda gerçekleştirildi. Toplantılara Wałęsa ve Kiszczak eş başkanlık etti. General Jaruzelski liderliğindeki Polonyalı komünistler, siyasi iktidar yapısında büyük değişiklikler yapmadan önde gelen muhalefet liderlerini iktidar grubuna dahil etmeyi umuyorlardı. Gerçekte, görüşmeler Polonya hükûmetinin ve toplumunun şeklini kökten değiştirdi. Polonya'daki olaylar tüm Avrupa komünist bloğunun çöküşünü hızlandırdı ve ivme kazandırdı.

### Sonuçlar
6 Nisan 1989'da Yuvarlak Masa Anlaşması imzalandı  Nisan Romanizasyonu'na yansıyanlar da dahil olmak üzere en önemli talepler şunlardı:

* Bağımsız sendikaların yasallaştırılması
* 6 yıllık bir dönem için seçilecek olan Başkanlık makamının getirilmesi (böylece Komünist parti genel sekreterinin yetkisinin ortadan kaldırılması)
* Senatonun oluşumu

Sonuç olarak, gerçek siyasi güç, yeni oluşturulan iki meclisli yasama meclisine ve yürütmenin başı olacak bir başkana verildi. Solidarność meşru ve yasal bir siyasi parti haline geldi. Sejm'deki sandalyelerin %35'ine serbest seçim ve Senato'ya tamamen serbest seçim garanti edildi. Yuvarlak Masa Anlaşması aynı zamanda kamusal medyada daha fazla çoğulculuk getirdi. Bu, ilk baskısı 8 Mayıs 1989'da yayınlanan, tamamen bağımsız ilk dergi Gazeta Wyborcza'nın yayınlanmasına olanak sağladı. Muhalefetin politikacıları ulusal kamu medyasına davet edildi ve Solidarność'un reklamları kamu televizyonunda yayınlandı. Eş zamanlı olarak Solidarność, baş editörü Tadeusz Mazowiecki olan kendi haftalık gazetesi Tygodnik Solidarności'yi yayınlamaya başladı.

4 Haziran 1989 seçimleri Solidarność'a ezici bir zafer getirdi: Senatodaki tüm sandalyelerin %99'u ve Sejm'deki olası sandalyelerin %35'i. Polonya Birleşik İşçi Partisi'nin başkanlık için oylamaya girmesine izin verdiği tek isim olan Jaruzelski, Ulusal Mecliste yalnızca bir oyla kazandı. Gerçekten özgür olan ilk Sejm seçimlerinden sonra 65-35 bölümü de kısa süre sonra kaldırıldı.

## Kaynakça