Toni Servillo

**Toni Servillo** ya da tam adıyla **Marco Antonio Servillo** (25 Ocak 1959, Afragola), İtalyan oyuncu ve tiyatro yönetmeni. 

Kariyeri boyunca dört David di Donatello, bir Volpi Kupası (Coppa Volpi) ve beş Gümüş Kurdele (Nastro d'Argento) ödülüne layık görülmüştür. 2020 yılında The New York Times gazetesi, onu "yüzyılın en iyi oyuncuları" listesine dahil etti.

## Hayatı
### Gençliği
Geleneksel Napoli halk tiyatrosunun ve İtalyan sinemasının önde gelen isimlerinden biri olan Toni Servillo, Piccola Orchestra Avion Travel grubunun üyesi olan şarkıcı Peppe Servillo'nun kardeşidir. Napoli iline bağlı Afragola'da doğup Caserta'da büyümüş; hayatının ilk dört yılını ise Alessandria ilindeki Arquata Scrivia'da geçirmiştir.

Kendi kendini yetiştirmiş bir sanatçı olarak, tiyatro geleneğinin (bir meslek olarak) bulunmadığı ancak aile üyeleri tarafından sevildiği aile ortamının da desteğiyle, küçük yaşlardan itibaren tiyatroya tutkuyla bağlandı. Oyunculuğa Caserta'daki Salezyen oratoryosunda başladı, ardından ergenlik döneminde sahnelemelere geçti. 

### Tiyatro ve lirik opera çalışmaları
"Postavanguardia Teatrale" (Post Avangart Tiyatro) olarak adlandırılan yıllarda, yine Caserta'da; Matteo De Simone, Sandro Leggiadro, Riccardo Ragozzino ve Nando Taccogna ile birlikte Teatro Studio'nun kuruluşuna katıldı. Teatro Studio, 1984 yılına kadar İtalya ve Avrupa'yı gezerek çeşitli oyunlar sahneledi.

1986 yılında Falso Movimento grubuna ve dolayısıyla sıklıkla birlikte çalışacağı yönetmen Mario Martone'ye yakınlaştı. Martone ile birlikte, şu an sanat yönetmenliğini yürüttüğü Teatri Uniti'yi kurdular. Aynı yıl; yazdığı, yönettiği ve başrolünde yer aldığı tek perdelik oyunu *Guernica* ile "geniş şiirsel anlamlara sahip yeni diller konusundaki kararlı arayışı" nedeniyle birincilik ödülü olan Gennaro Vitiello Ödülü'nü kazandı.

Tony Servillo, 1989 ve 1991 yıllarında tiyatro yönetmeni Leo de Berardinis'in *Ha da Passa a Nuttata* ve *L'Impero della Ghisa* adlı oyunlarında yer aldı. Ayrıca Molière'in *Mizantrop* (1995) ve Tartuffe eserlerini yönetti; bu eserler Marivaux'nun *Le False Confidenze* (Sahte İtiraflar) oyunuyla birlikte, çevirilerinde Cesare Garboli ile birlikte çalıştığı, büyük Fransız tiyatrosu üzerine bir üçleme oluşturur.

Müzikli tiyatro (opera) yönetmeni olarak ilk çıkışını 1999 yılında, Venedik'teki La Fenice Tiyatrosu için sahnelediği Vicente Martín y Soler'in *Una Cosa Rara* eseriyle yaptı; bunu Mozart'ın Figaro'nun Düğünü, Richard Strauss'un Ariadne Naksos'ta ve Rossini'nin Cezayir'de İtalyan Kız operaları izledi. Diğerlerinin yanı sıra Memè Perlini, Mario Martone ve Elio De Capitani gibi isimlerin yönetimindeki tiyatro oyunlarında oyuncu olarak yer aldı.

2002 yılında, Eduardo De Filippo'nun başyapıtının bir yeniden yorumu olan, Avrupa genelinde dört sezon boyunca sahnelenen ve pek çok ödül kazanan *Sabato, Domenica e Lunedì* (Cumartesi, Pazar ve Pazartesi) oyununun yönetmenliğini üstlendi. 2005 yılında bu çalışmasıyla yönetmen dalında Gassman Ödülü'ne layık görüldü.

2006 yılında, Vitaliano Trevisan'ın iki eserinden (*Il Lavoro Rende Liberi* ve *Oscillazioni*) uyarlanan tiyatro oyununun yönetmenliğini üstlendi. 2007 yılında ise Carlo Goldoni'nin *Trilogia della Villeggiatura* (Tatil Üçlemesi) adlı eserini uyarladı, yönetti ve oyunda rol aldı; bu yapım 2010 yılına kadar dünya turnesi yaptı.

Hem yurt dışında hem de İtalya'da yönettiği, daha önce bahsedilenlerin dışındaki diğer opera eserleri arasında şunlar yer almaktadır: Napoli'deki San Carlo Tiyatrosu için Cimarosa'nın *Il Marito Disperato* ve Beethoven'ın Fidelio eserleri ile Lizbon'daki São Carlos Tiyatrosu için Musorgski'nin *Boris Godunov* eseri. 

2013 yılında, Le Maschere del Teatro Italiano ödüllerinde *Le Voci di Dentro* ile en iyi tiyatro oyunu, en iyi yönetmen ve en iyi erkek oyuncu kategorilerinde birincilikler kazandı. Servillo tarafından başarıyla turneye çıkarılan aynı oyun, Eduardo De Filippo'nun ölümünün 30'uncu yıldönümü anısına 2 Kasım 2014'te Napoli'deki San Ferdinando Tiyatrosu'ndan Rai 1 kanalında canlı olarak yayınlandı. Yapımın televizyon yönetmenliğini Paolo Sorrentino üstlendi.

### Sinema

Toni Servillo sinemaya 90'lı yıllarda Mario Martone'nin filmleriyle adım attı. 2001 yılında *L'Uomo in Più* filminde rol alarak Paolo Sorrentino ile sanatsal işbirliğine başladı. 2005 yılında ise Paolo Sorrentino'nun *Le Conseguenze dell'Amore* (Aşkın Sonuçları) filmindeki performansıyla David di Donatello En İyi Erkek Oyuncu ödülünü ve bir Nastro d'Argento (Gümüş Kurdele) kazandı.

2008 yılında, Andrea Molaioli'nin *La Ragazza del Lago* (Göldeki Kız) filmiyle yeniden David di Donatello En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandı. Aynı yıl, her ikisi de Cannes Film Festivali'nde Jüri Ödülü'ne layık görülen Matteo Garrone imzalı *Gomorra* ve Sorrentino imzalı *Il Divo* filmlerindeki performansıyla yeteneğini bir kez daha kanıtladı; bu rolleriyle Avrupa Film Ödülleri'nde de En İyi Erkek Oyuncu ödülünü elde etti.

2009 yılında, Paolo Sorrentino'nun Il Divo filmindeki Giulio Andreotti performansı ile "En İyi Erkek Oyuncu" dalında üçüncü David di Donatello ödülünü kazandı. *Le Conseguenze dell'Amore* (Aşkın Sonuçları), *La Ragazza del Lago* (Göldeki Kız) ve *Il Divo* filmleriyle sırasıyla 2005, 2008 ve 2009 yıllarında "En İyi Erkek Oyuncu" dalında üç Nastro d'Argento (Gümüş Kurdele) ödülünün de sahibi oldu.

Toni Servillo 2010'da, 2010 Roma Uluslararası Film Festivali'nde yarışan *Una Vita Tranquilla* filminin başrolünde yer aldı ve bu filmle "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü kazandı; ayrıca *Noi Credevamo* filminde Giuseppe Mazzini karakterini canlandırdı. 2012'de ise Daniele Ciprì'nin *È Stato il Figlio* ve Marco Bellocchio'nun *Bella Addormentata* filmlerinde rol aldı.

2013 yılında, Roberto Andò'nun Viva la Libertà ve Paolo Sorrentino'nun 2013 Cannes Film Festivali'nde yarışan, 2014'te Altın Küre ile En İyi Yabancı Film Oscarı dahil birçok ödül kazanan La Grande Bellezza (Muhteşem Güzellik) filmlerinde başrol oynadı. Temmuz 2013'te Servillo, performansları nedeniyle özel bir Nastro d'Argento (Gümüş Kurdele) aldı; 7 Aralık 2013'te ise Muhteşem Güzellik filmindeki rolüyle Berlin'de düzenlenen Avrupa Film Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu seçildi.

2 Mart 2014'te, Muhteşem Güzellik'in En İyi Yabancı Film dalında ödül aldığı 2014 Oscar töreninde Paolo Sorrentino ve Nicola Giuliano'ya eşlik etmek üzere Los Angeles'ta bulundu. Aynı yılın 10 Haziran tarihinde, bu filmdeki Jep Gambardella karakteriyle en iyi erkek oyuncu dalında dördüncü David di Donatello ödülünü kazandı.

2015 yılında Francesco Amato'nun yönettiği *Lasciati Andare* filminde Verónica Echegui, Carla Signoris, Luca Marinelli ve Giacomo Poretti ile birlikte rol aldı. 2019 yılında ise *L'Uomo del Labirinto* (Labirentteki Adam) filminde Dustin Hoffman ile birlikte kamera karşısına geçti.

## Ödülleri
* İtalya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı, 3. Sınıf / Komutan, 2014
* 1986: Gennaro Vitiello Tiyatro Ödülü
* Premio Ubu
** 2003: En İyi Oyun Ödülü, (Sabato, Domenica e Lunedì için)
** 2003: En İyi Reji Ödülü, (Sabato, Domenica e Lunedì için)
** 2007: En İyi Oyun Ödülü, (Trilogia della Villeggiatura için)
* Premio Flaiano Tiyatro Ödülleri 
** 2003: En İyi Reji Ödülü, (Sabato, Domenica e Lunedì için)
* 2005: Premio Gassman, (Sabato, Domenica e Lunedì için)
* David di Donatello Ödülleri:
** 2005: En İyi Aktör Ödülü, (Le Conseguenze dell'Amore için)
** 2008: En İyi Aktör Ödülü, (La Ragazza del Lago için)
** 2009: En İyi Aktör Ödülü, (Il Divo için)
** 2014: En İyi Aktör Ödülü, (La Grande Bellezza için)
* Nastro d'Argento (Gümüş Kurdele) Ödülleri
** 2005: En İyi Aktör Ödülü, (Le Conseguenze dell'Amore için)
** 2008: En İyi Aktör Ödülü, (La Ragazza del Lago için)
** 2009: En İyi Aktör Ödülü, (Il Divo için)
** 2013: Özel Ödül, (Bella Addormentata, Viva la Libertà ve La Grande Bellezza için)
** 2020: Yaşam Boyu Başarı Ödülü
* European Film Awards (Avrupa Film Ödülleri)
** 2008: En İyi Aktör Ödülü, (Gomorra e Il Divo için)
** 2013: En İyi Aktör Ödülü, (La Grande Bellezza için)
** 2026: En İyi Aktör Ödülü, (La Grazia için)
* Ciak d'Oro Ödülleri
** 2009: En İyi Aktör Ödülü, (Il Divo için)
** 2013: En İyi Aktör Ödülü, (Viva la Libertà için)
** 2014: En İyi Aktör Ödülü, (La Grande Bellezza için)
* 2010: Premio Marc'Aurelio d'Argento, Roma Uluslararası Film Festivali, En İyi Aktör Ödülü, (Una Vita Tranquilla için)

## Kaynakça