Salus populi Romani

***Salus Populi Romani*** (Türkçe: Roma Halkının Koruyucusu), Roma’da Kutsal Bakire Meryem’e adanmış Roma Katolik unvanlarından biridir. Madonna ve Çocuk İsa’nın altın bir zeminde İncil tuttuğu, şu anda fazla boyanmış olan bu ikona, Santa Maria Maggiore Bazilikası’nda tutulmaktadır. 

Resim, MS 590 yılında, Papa I. Gregorius zamanında Roma’ya geldi. Papa XVI. Gregorius, resme 15 Ağustos 1838’de *Cælestis Regina Maxima* isimli bir Papalık kararnamesiyle kanonik taçlandırma verdi. Papa XII. Pius, 1 Kasım 1954’te, Meryem Yılı’nda resmi ikinci kez taçlandırdı. 28 Ocak 2018’de Vatikan Müzesi tarafından resme restorasyon yapıldı ve temizlendi. Sonrasında, aynı gün onun için bir Papalık ayini düzenlendi.

*Salus Populi Romani* ifadesi, Antik Roma Cumhuriyeti’nin pagan ritüellerine ve eski yasal sistemine dayanır. Hristiyanlığın, MS 313 yılında İmparator Büyük Konstantinos tarafından yayımlanan Milano Fermanı ile yasallaştırılmasının ardından bu ifade, Kutsal Bakire Meryem Ana için bir Marian unvan olarak kutsanmıştır.

## Tarihsellik
Roma tarihçisi Titus Livius’a göre, unvanın orijinali, Praetorian muhafızların *Salus Populi Publica Romani* ismi altında, bir yılanla tahtta oturan bir Tanrıça’ya tapınmaları için verilen bir izindir. Pagan kültü, sonrasında Selanik Fermanı’yla İmparator I. Theodosius tarafından yasaklanmıştır.

Resim, MS 590 yılında, Papa Büyük Gregorius’un papalığı sırasında Girit’ten getirilmiştir.

Asırlar boyunca bu resim, Santa Maria Maggiore Bazilikası’nın vaftizhanesinin kapısı üzerinde duruyordu. Burada, 1240 yılında resmi bir belgede *Regina Caeli* (“Cennetin Kraliçesi”) olarak adlandırıldı. Sonrasında nefe taşındı ve 13. yüzyıldan beri mermer bir kilise tabernaklında korunmaktadır.

1566 yılında Papa V. Pius, Meryem’in Göğe Alınması’yla ilgili geçit törenlerinin bazı kısımlarını, bazı asi kalabalıkların bu törenlerin kutsallığını azalttığını düşünerek sonlandırdı. Ancak, resmin kendisi Katoliklik içinde önemli bir yer tutmaya devam etti.

1613’ten beri, onun için özel olarak inşa edilen Cappella Paolina’nın sunak tabernaklında bulunmaktadır. Kilise ve Meryem türbesi, papaların özel koruması altındadır.

En azından 15. yüzyıldan beri mucizevî bir resim olarak hürmet gösterilmiş ve sonrasında özellikle Cizvitler tarafından, “*Congregationes seu sodalitates B. Mariæ Virginis*” hareketi aracılığıyla Tanrı’nın Annesi’ne adanmayı artırmak amacıyla kullanılmıştır.

Bu, “Luka ikonaları” diye anılan resimlerden biridir ve bizzat Aziz Luka tarafından yapıldığına inanılır. Efsaneye göre:Haça gerilmesinden sonra, Hanımefendimiz Havari Yuhanna’nın evine taşındı. Taşınırken kendi eşyalarını da beraberinde götürdü. Bunlar arasında, Aziz Yusuf’un atölyesinde bizzat Kurtarıcımız tarafından yapılan bir masa da bulunuyordu. Yeruşalim’in bakireleri, Aziz Luka’ya Tanrı Annesi’nin bir ikonası çizmesi için ısrar ettiklerinde, bu masanın üst kısmı onun suretini anmak için kullanıldı. Fırçasıyla resmi çizmeye başladığında Aziz Luka, dikkatlice İsa’nın Annesi’ni dinledi; Oğlunun hayatını anlatıyordu. Sonrasında bu anlatılanları, kendi yazdığı İncil’e kaydetti. Efsaneler, resmin 4. yüzyılda Azize Helena tarafından keşfedilene kadar Yeruşalim’de kaldığını bildirir. Daha sonra diğer kutsal emanetlerle birlikte Konstantinopolis’e götürülmüş ve İmparator Büyük Konstantin bu resim için özel bir kilise inşa ettirmiştir.*Breviarium Romanum*'da şöyle deniyor:İsa’nın Annesi’nin Tanrı’nın Annesi ilan edildiği Efes Konsili’nden sonra (431), Papa III. Sixtus, Roma’da Collis Esquilinus üzerine Tanrı’nın Kutsal Annesi onuruna bir bazilika inşa ettirdi. Sonradan Santa Maria Maggiore olarak adlandırılan bu bazilika, Batı’da Kutsal Bakire Meryem’e adanmış en eski kilisedir.*Pontificale Romanum*'a göreŞu an Santa Maria Maggiore olarak adlandırılan bu kilisenin temeli, Papa Liberius (352–366) tarafından atılmış, III. Sixtus tarafından ise restore edilmiştir. Papa Liberius, papaların şahsî dua alanına asmak üzere hürmet edilen bir resmi seçmiştir. Rivayete göre bu resim, Roma’ya Azize Helena tarafından getirilmiştir.

## Tanım

Resim 117 cm yüksekliğinde ve 79 cm genişliğinde olup, özellikle erken döneme tarihlenen ikonalar arasında büyük bir öneme sahiptir. Kalın sedir paneli üzerine çizilmiştir. Meryem, mor ve kırmızı tonlarında bir tunik üzerine altın işlemeli mavi bir elbise giymektedir. Yukarıdaki Yunanca harfler, Meryem’i "Tanrı’nın Annesi" (küçük harflerle Μήτηρ Θεοῦ, büyük harflerle ΜHΤHΡ ΘΕΟΥ) olarak tanımlar. Mesih, sol elinde muhtemelen İncil olan bir kitap tutmaktadır. Sağ eliyle kutsamaktadır; ancak izleyiciye bakan kişi Meryem’dir, Mesih değil. Meryem’in ellerinin pozisyonu, sağ eliyle İsa’yı gösterdiği 10. yüzyılda gelişen odigitria ikonografisinin gelişiminden önce olduğunu gösteriyor. "Çocuğu sunmak yerine onu kendi bedenine yakın tutuyor ve fiziksel etkileşimde bulunuyor."

Bakire sol elinde bir mappa (veya mappula, seremonik bir tür mendil) tutuyor. Bu başlangıçta konsülsel, sonrasında imparatorluk simgesi olmuştur ve bu resmin, Meryem Ana’yı Regina Coeli veya "Cennetin Kraliçesi" olarak resmettiğini gösterir. Buna ek olarak, Bakire sağ elinin orta parmağında düz, altın bir yüzük takmaktadır. Resim artık kanonik taçları ve mücevherli kıyafetlerini giymiyor. Bunlar artık Aziz Petrus Bazilikası’nın sakristisinde bulunmaktadır.

## Papalık onayları

Resim, pek çok Papa tarafından hürmet görmüş ve Roma şehri ve halkı için bir Roma Katolik Marioloji simgesi haline gelmiştir.

* Papa I. Gregorius, 593 yılında dönemin salgınının bitmesi için Paskalya festivali sırasında resmi Roma'da taşıttı ve dua etti.
* Papa V. Pius, 1571 yılında İnebahtı Deniz Muharebesi sırasında zafer için dua ederken resmi kullandı.
* Papa XVI. Gregorius, 15 Ağustos 1838 tarihinde Cælestis Regina Maxima isimli bir apostolik mektup aracılığıyla, İkinci kolera salgını sırasında resme Papalık taçlandırması verdi.
* Papa XII. Pius, resmi şu şekilde onurlandırdı:
** İlk Katolik ayinini, 2 Nisan 1899 tarihinde Paskalya Pazarı'nda, ikonanın bulunduğu şapelde gerçekleştirdi.
** 11 Ekim 1954 tarihinde resim için ikinci bir papalık taçlandırma kararı yayınladı. Sonrasında, 1 Kasım 1954 tarihinde taçlandırmayı bizzat kendisi yaptı ve kendi kişisel konuşmasıyla birlikte Kutsal Bakire Meryem'in Kraliçeliği yortusunu ilan ettiği papalık belgesi *Ad Cæli Reginam*'a eşlik etmesi için resmin Aziz Petrus Bazilikası'na getirilmesini emretti.
* Papa II. Ioannes Paulus, 2000 yılı Jübilesi'nde Dünya Gençlik Günü'nde resmin ikonografisine vurgu yaptı.
* Papa XVI. Benedictus, bu spesifik unvan altında resme hürmet gösterdi.
* Papa Franciscus, resme restorasyon yaptı ve 28 Ocak 2018 yılında, resmin şu anki türbesine getirilmesinin yıl dönümünde resim için bir papalık ayini düzenledi. 2020 yılında, Papa Franciscus, ikonayı *Urbi et Orbi* kutsaması sırasında Aziz Petrus Meydanı'nda, COVID-19 salgınına karşı olarak sergiledi. 12 yıllık papalığı sırasında, Papa ikonayı 126 kez ziyaret etti. Francesco, türbeye gömülen dokuzuncu papa ve 1903'ten beri Vatikan Şehri'nin dışına gömülen ilk papadır.

## Kaynakça