Suriye'de Baasçı isyan (2024-günümüz)

**Suriye'de Baasçı isyan,** 27 Kasım-8 Aralık 2024 arasında Suriyeli muhalif grupların 12 gün süren taarruzu sonucu Baas rejiminin düşmesinin ardından, Alevi çoğunluğun yaşadığı Tartus ve Lazkiye vilayetlerinde ve ayrıca Hama ve Humus vilayetlerinin batı kesimlerinde Baas rejimi kalıntıları ile rejim değişikliğinin ardından kurulan Suriye geçiş hükûmetine bağlı güçler arasında çatışmalar yaşanan çatışmalardır.

## Çatışmalar

### Aralık 2024-Şubat 2025
14 Aralık'ta, Esed yanlısı silahlı kişiler Lazkiye kırsalındaki el-Muzayri'a'da Feylak üş-Şam savaşçılarına pusu kurarak dört kişiyi öldürdü ve 11 kişiyi yaraladı.

14 Aralık'ta, Hizbullah'ın önemli bir kalesi olarak kabul edilen Humus Vilayeti'ndeki el-Mazra'ya Askerî Operasyonlar Komutanlığı tarafından bir baskın düzenlendi ve bu baskın sonucunda "bölge halkına karşı daha önce ihlallerde bulunmakla suçlanan düzinelerce genç erkek" tutuklandı.

18 Aralık'ta Askerî Operasyonlar İdaresi, Esed'le bağlantılı kişileri ve savaş suçlularını aramak için Hama ve Humus illerinde ve çeşitli kıyı bölgelerinde birkaç baskın düzenledi.

25 Aralık'ta, kimliği belirsiz silahlı gruplar, Hama'nın batı kırsalındaki çok sayıda güvenlik kontrol noktasına RPG fırlatıcıları ve ağır makineli tüfeklerle eş zamanlı saldırılar düzenleyerek bir Suriye hükûmeti askerini öldürdü ve bir diğerini yaraladı. Aynı gün, yeni hükûmete sadık bir polis birimi olan Genel Güvenlik Servisi'nden bir birlik, güney Tartus Vilayeti'ndeki Hirbet el-Me'zah köyüne doğru ilerledi. Amaçları, Esed rejimi döneminde Askerî Adalet İdaresi ve Saha Mahkemesi'nin başında bulunan Tümgeneral Muhammed Kencu Hasan'ı tutuklamaktı. Kendisi, Sednaya Hapishanesi'ndeki toplu katliamlardan sorumlu olanlardan biri olarak kabul ediliyordu. Köye girdiklerinde, Genel Güvenlik Servisi militanlar tarafından pusuya düşürüldü ve 14 polis memuru ile üç saldırgan öldürüldü. *SOHR'ye* göre, pusudan Hasan'ın ve bir diğer eski Baasçı subay Süheyl Hasan'ın sadıkları sorumluydu. Militanlara Muhammed Kencu Hasan'ın kardeşi önderlik ediyordu ve güvenlik güçlerini köyden kovdular. Geçici hükûmet pusuyu Esed yandaşlarının saldırısı olarak nitelendirdi. Birçok şehirde sokağa çıkma yasağı ilan edildi.

Hükûmetin Askerî Operasyonlar Komutanlığı daha sonra saldırganların tutuklanmasını emretti ve Hirbet el-Ma'zah'ı güvence altına almak için takviye birlikler gönderdi. 26 Aralık'a kadar Askerî Operasyonlar Komutanlığı, Tartus Vilayeti genelinde geniş çaplı bir operasyon yürütüyor, evleri arıyor ve kırsal kesimi güvence altına alıyordu. Hasan'ın Hirbet el-Ma'zah'da yakalandığı bildirildi. Çatışmada Hasan ile bağlantılı üç silahlı adam da öldürüldü. Hasan, Esed rejimi altında Askerî yargının eski başkanı ve Sednaya Hapishanesindeki Baasçı bir hapishane görevlisiydi.

Tartus Vilayeti'ndeki diğer köylerde "eski rejim üyelerinin toplu kaçışı" görüldü. el-Zerket köyünden, rejim yanlısı veya Şebbiha olarak tanımlanan iki silahlı kişi, Genel Güvenlik Servisi ile silahlı çatışmaya girdikten sonra öldürüldü. Güvenlik operasyonu, Suriyeli sivillere karşı işlenen suçlara karışan birçok eski rejim yetkilisinin el-Zureyket, Kirbet el-Me'zeh ve çevresindeki bölgeler de dahil olmak üzere çeşitli köylerden kaçmasına neden oldu. Ayrıca, Humus Vilayeti'nin batısındaki Belkse'de, kaçakçılık çetesi lideri Şuca el-Ali'nin bulunduğu Esed yanlısı bir sığınağa düzenlenen baskın sırasında dört Suriye hükûmet askeri öldürüldü.

29 Aralık 2024'te, Esed yanlısı Suriye Halk Direnişi adlı bir grup, HTŞ liderliğindeki hükûmete karşı olduklarını açıkladı ve Esed rejiminin devrilmesinden bu yana yaşanan iç karışıklığa karşılık olarak HTŞ güçlerine saldırmakla tehdit etti.

14 Ocak'ta, Askerî Operasyonlar Komutanlığı askerleri, Lazkiye Vilayeti'nde Esed yanlısı komutan Bessam Hüsameddin tarafından kaçırılıp rehin alındı. Besem, bir videoda Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm (HTŞ) güçlerinden 24 saat içinde bölgeden çekilmelerini, aksi takdirde rehin alınan askerlerin "katledileceğini" talep etti. Aynı günün ilerleyen saatlerinde, HTŞ, bir insansız hava aracı kullanarak Bessam Hüsameddin'in yerini tespit etti ve rehin alınan birlikleri kurtarmak için bölgeye takviye birlikler gönderdi ve onu saklandığı yerde kuşattı; bu da sonunda intihar bombacısı olarak kendini patlatarak hayatına son vermesine yol açtı. Olayın ardından çıkan çatışmalarda Cafer Mahmud es-Said dahil yedi Esed yanlısı militan  öldürüldü ve kaçırılan tüm birlikler güvenli bir şekilde ve herhangi bir kayıp olmadan kurtarıldı.

16 Ocak 2025'te Genel Güvenlik İdaresi, İran yanlısı kaçakçılık şebekelerinin Tartus bölgesinden Lübnan'a silah kaçırma girişimine son verdi.

18 Ocak 2025'te, Humus kırsalının batısındaki Telkele bölgesinde Esed yanlısı silahlı kişilerle çıkan çatışmalarda Askerî Operasyonlar Komutanlığı'nda görevli bir komutan öldürüldü.

19 Ocak'ta Suriye güvenlik güçleri, Mahir Esed'le bağlantılı uyuşturucu kaçakçılığı şebekelerine ait büyük bir Captagon sevkiyatını ele geçirip imha etti. Suriye İçişleri Bakanlığı, Lazkiye limanı yakınlarındaki depolarda yaklaşık 100 milyon Captagon hapının ele geçirildiğini açıkladı.

22 Ocak'ta, Esed yanlısı silahlı kişiler, Lazkiye kırsalındaki Cebele girişindeki sanayi bölgesinde bulunan Askerî Operasyonlar Komutanlığı'nın bir kontrol noktasını makineli tüfekler ve el bombalarıyla hedef aldı. Saldırıda Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan iki üye öldü ve iki üye de yaralandı

24 Ocak'ta, Esed yanlısı militanlardan oluşan bir grup, Lazkiye kırsalındaki el-Muzayri'a'da bir güvenlik kontrol noktasına saldırdı. Genel Güvenlik Servisi saldırıyı püskürttü ve güvenlik kontrol noktasına saldıran silahlı kişilerden bir araç ve birkaç ateşli silah ele geçirdi.

1 Şubat'ta, Askerî Operasyonlar Komutanlığı mensupları, Lazkiye kırsalındaki el-Muhtariye yakınlarında Lazkiye-Halep karayolunda Suriye Halk Direnişi tarafından pusuya düşürüldü. Sonuç olarak bir üye öldü, iki üye yaralandı ve dördüncüsü kayboldu.

2 Şubat'ta, Pazar sabahının erken saatlerinde, kimliği belirsiz silahlı kişiler Lazkiye kırsalındaki Cebele şehrinde bulunan Genel Güvenlik Servisi'nin güney karakoluna saldırdı. Saldırganlar ile karakolda konuşlanmış güvenlik güçleri arasında çatışmalar çıktı.

6 Şubat 2025'te Suriye Halk Direnişi, aralarında eski bir Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm komutanı ve Türkistan İslam Partisi komutanının da bulunduğu Suriye güvenlik güçlerinden 9 savaşçıyı öldürdüğünü iddia etti.

6 Şubat 2025'te Suriye sınır güvenlik güçleri, Hizbullah'la bağlantılı kaçakçılık şebekelerini ve silahlı grupları dağıtmak amacıyla Lübnan sınırındaki Humus'un batı bölgesinde geniş çaplı bir güvenlik operasyonu başlattı. Bu operasyon şiddetli çatışmalara, tutuklamalara ve kaçırılan iki Suriyeli askerin kurtarılmasına yol açtı.

9 Şubat 2025'te, kimliği belirsiz silahlı kişiler pazar sabahının erken saatlerinde Lazkiye şehrindeki suçla mücadele biriminin çevresine el bombası attıktan sonra kaçtılar.

15 Şubat 2025'te, bir arabadaki dört silahlı kişi, Lazkiye şehrinin eş-Şeyh Daher mahallesindeki trafik binasında konuşlanmış Askerî Operasyonlar Komutanlığı mensuplarına iki el bombası attı. Saldırganlar ve güvenlik güçleri arasında çatışmalar çıktı, ancak herhangi bir can kaybı bildirilmedi.

15 Şubat 2025'te, Batı Hama kırsalındaki Ba'arin kasabasının girişindeki bir kontrol noktasına kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından düzenlenen saldırı sonucu Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan bir üye yaralandı. Saldırı sabahın erken saatlerinde gerçekleşti ve silahlı kişiler ile güvenlik güçleri arasında silahlı bir çatışmaya yol açtı. Saldırı sırasında orta ve makineli tüfekler kullanıldı ve bu da iki taraf arasında yoğun çatışmalara neden oldu.

23 Şubat'ta, Lazkiye'deki el-Cumhuriye Caddesi yakınlarında silahlı kişiler tarafından bir kamyonete düzenlenen saldırı sonucu Savunma Bakanlığı mensubu öldürüldü. Bunun sonucunda araç yoldan çıktı ve bir sivil ile çocuklar yaralandı.

23 Şubat 2025'te, Askerî Operasyonlar Komutanlığı'nın bir üyesi, birkaç gün önce Humus kırsalının batısındaki bir köyde yapılan arama operasyonu sırasında aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybetti.

27 Şubat'ta, Lazkiye'daki el-Cumhurye Caddesi yakınlarında Esed yanlısı silahlı kişiler tarafından aracına düzenlenen saldırıda aldığı yaralar nedeniyle Askerî Operasyonlar Komutanlığı mensubu öldürüldü.

28 Şubat 2025'te, iki motosikletli kimliği belirsiz silahlı kişiler, Tartus kırsalındaki Safita kasabasındaki bir karakola el bombası attı ve karakolda konuşlanmış Askerî Operasyonlar Komutanlığı mensuplarıyla çatışmalar çıktı. Çatışmalar sonucunda Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan bir üye yaralandı ve çapraz ateşe yakalanan bir sivil öldü. Aynı gün, Tartus kırsalındaki el-Kadmus bölgesindeki Kaaf köyünde kaybolduktan sonra, eski Rus üssü el-Suayre'de bir sivil ve Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan bir üye ölü bulundu.  Köye sokağa çıkma yasağı getirildi ve Askerî Operasyonlar Komutanlığı ile yerel silahlı kişiler arasında çatışmalar çıktı; bu çatışmalarda 10 kişi yaralandı ve Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan bir üye ile yerel bir silahlı kişi öldü.

### Mart 2025
4 Mart'ta, Lazkiye'de Esed yanlısı silahlı kişiler tarafından İç Güvenlik Güçleri'nden iki üye kaçırıldı ve daha sonra ölü bulundu. Günün ilerleyen saatlerinde, Esed yanlısı silahlı kişiler Lazkiye'deki el-Azhari kavşağı yakınlarında İç Güvenlik Güçleri'nin bir devriyesine saldırdı ve iki taraf arasında yoğun ateş açıldı.

6 Mart'ta, Esed'e sadık isyancılar tarafından Lazkiye şehri yakınlarındaki Cebele kasabasında "büyük ve koordineli" bir pusu kuruldu.  Baasçı askerî komutanlar Süheyl Hasan, Giyas Dalla ve Mikdad Fatiha'ya bağlı Baasçı militan gruplar tarafından başlatılan saldırılar  hükûmet binalarını, kontrol noktalarını, hastaneleri ve tıbbi tesisleri hedef aldı. Baasçı isyancılar, Esed ailesinin memleketi Kardaha'yı çevreleyen Cebele, Baniyas ve köylerin banliyölerinin kontrolünü kısa süreliğine ele geçirdi. Batı Suriye'de Baasçı isyancı grupların saldırılarında yaklaşık 400 Suriyeli güvenlik personeli ve düzinelerce sivil öldürüldü. Daha sonraki karşı isyan operasyonlarında, Suriye güvenlik güçleri Baasçı militanları Cebeli ve Baniyas banliyölerinden kovdu ve kıyı bölgesindeki ana yolların kontrolünü yeniden sağladı.

6 Mart'ta Batı Suriye kıyılarında (özellikle Lazkiye vilayetindeki Beyt Ana ve Dalia köylerinde Aleviler ve Baasçı isyancılar önderliğinde bir huzursuzluk dalgası yaşandı. Lazkiye'de 15 Suriye güvenlik görevlisini öldürdüler. Ayaklanmaya karşılık olarak, Suriye geçici hükûmeti İdlib, Hama ve Humus'tan Batı Suriye kıyılarına takviye birlikler gönderdi. Huzursuzluk, Tartus'taki Alevi şahsiyetlerin Yüksek Alevi İslam Konseyi önderliğinde yeni Suriye hükûmetine karşı protesto çağrısında bulunmasıyla başladı. Cebele'deki Sünniler, yerel polis karakollarından kendilerini silahlandırmak için silah vermelerini talep ederek tepki gösterdi. Humus'ta da sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Baniyas-Cebele yolunda bir kamu güvenlik gücü de pusuya düşürüldü ve kayıplar verdi.

Esed yanlısı isyancı grup Sahil Kalkanı Tugayı çatışmalara katıldı. Suriye'nin Kurtuluşu Askerî Konseyi, ayaklanmadan hemen önce kurulmuştu ve çatışmalarda da önemli ölçüde yer aldı. Lazkiye il müdürü, Baasçı Askerî komutan Süheyl Hasan ve yeni kurulan Esed yanlısı Suriye Kurtuluş Askerî Konseyi'ne bağlı bir Baasçı militan grubunun şehirde bir saldırı düzenlediğini belirtti. Köydeki çatışmalarda bir güvenlik gücü mensubu öldü ve iki kişi yaralandı.  6 Mart'ta Cebele'de Askerî Operasyonlar Komutanlığı'nın 16 üyesi öldürüldü.

Savaş Çalışmaları Enstitüsü, 10 Mart'ta yayınladığı bir raporda, isyanın yalnızca Batı kıyı şeridiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda ülkenin diğer bölgelerinin yanı sıra Suriye'nin doğusundaki Fırat Nehri Vadisi'nde de görüldüğünü bildirdi. Raporda, yoğun isyancı varlığının olduğu bölgelerin Lazkiye, Tartus, Kardaha, Masyaf, Humus'un bazı bölgeleri, Halep'in bazı bölgeleri, Şam yakınlarındaki bölgeler ve Deyrizor bölgesi olduğu tespit edildi. Ancak bunu, Suriye'nin muhtemelen çok daha fazla bölgesinde isyancı varlığının bulunduğunu vurgulayarak vurguladı. Raporda, bu isyancıların Alevi dağ köylerinin yanı sıra Hizbullah'ın kaçakçılık ağlarından da destek aldığı savunuldu.

12 Mart'ta Suriye Halk Direnişi hükûmete bir saldırı düzenledi ve yakıt tankerlerini ele geçirdi; hükûmetin sorumluları tutuklamakta başarısız olması muhtemel.

13 Mart 2025'te Suriye Savunma Bakanlığı, Lazkiye kırsalındaki bir ordu kışlasına yapılan başarısız bir saldırı girişiminin ardından dört Esed yanlısı isyancının yakalandığını duyurdu.

24 Mart itibarıyla, isyan, Sahil Kalkanı Tugayı'nın "ikinci aşama" olarak adlandırdığı aşamaya girdi ve İslamcı güçlere karşı el yapımı patlayıcılar ve suikastlar kullanıldı.

28 Mart'ta, Genel Güvenlik Servisi mensubu bir kişi, Lazkiye'nın kuzey kırsalındaki Selenfe'de kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından bir güvenlik kontrol noktasına düzenlenen silahlı saldırıda aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybetti.

28 Mart 2025'te kimliği belirsiz silahlı kişiler, Tartus şehrine bitişik bir köy yakınlarındaki otoyolda İç Güvenlik Kuvvetleri devriyesine pusu kurdu. Saldırıda güvenlik güçlerinin iki üyesi öldü, silahlı kişiler ise kaçmayı başardı.

30 Mart 2025'te, Humus'un batısındaki Telkele şehrinde, kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından bir cipte açılan ateş sonucu Genel Güvenlik Servisi'nin iki üyesi öldürüldü. Saldırının ardından Telkele'deki güvenlik idaresi sokağa çıkma yasağı ilan etti, ticari dükkanların kapatılmasını emretti ve sivillere evlerinde kalmaları talimatını verdi.

### Nisan 2025-günümüz
1 Nisan'da, Askerî Operasyonlar Komutanlığı'ndan bir üye Lazkiye kırsalında kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından vurularak öldürüldü.

16 Nisan'da, Hama ilindeki güvenlik karargâhında çıkan çatışmalarda bir Esed yanlısı isyancının öldürüldüğünü ve bir diğerinin de yakalandığını bildirdi. Aynı gün SOHR, Suriye-Lübnan sınırında kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından iki Suriye güvenlik görevlisinin öldürüldüğünü bildirdi.

Mayıs 2025'in sonlarına doğru, Savaş Çalışmaları Enstitüsü, Mart ayındaki koordineli saldırılardan bu yana Esed yanlısı isyancı saldırılarının büyük ölçüde durduğunu ve "Bu, isyanın önemli ölçüde zayıfladığını gösteriyor" dedi. Bunun "Alevi desteğinin eksikliği, hükûmet baskısı ve kötü yürütülen isyancı operasyonları da dahil olmak üzere birden fazla faktörden" kaynaklandığını öne sürdü.

Ağustos ayında Baasçı isyancılar, Lazkiye vilayetindeki Suriye Savunma Bakanlığı araçlarına yönelik saldırılar da dahil olmak üzere Suriye hükûmetine yönelik saldırılarına devam etti.

4 Eylül'de, Rical en-Nur silahlı grubunun Tartus'ta Beşar Mihub'un öldürülmesinin intikamı olarak yapıldığını açıkladığı Suriye hükûmetine ait bir araca yönelik EYP saldırısı yaptı. Ancak videoda sadece patlama görülüyor, hedef veya konum gösterilmiyor.

9 Eylül'de Baasçı milisler, Şam'la işbirliği yapan ve muhbirlik yapan Hama vilayetinden bir adamı öldürdü.

20 Eylül'de Humus kırsalında kimliği belirsiz silahlı kişilerin düzenlediği saldırıda bir hükûmet güvenlik gücü mensubu öldürüldü ve iki kişi yaralandı.

29 Eylül'de Baasçı silahlı grup Rical en-Nur, Lazkiye ili, Besayasin yakınlarında muhtemelen bir hükûmet mevziine yol kenarına yerleştirilmiş bir el yapımı patlayıcı (EYP) yerleştirdi ve ertesi gün iki EYP daha patlattı. Rical en-Nur'un EYP saldırılarının hiçbirinde can kaybı yaşanmadı. Grup, saldırıyı 28 Eylül'de Hama ili, Cerdin'de dört Alevi inşaat işçisinin öldürülmesinin intikamı olarak gerçekleştirdiğini söyledi.

## Kaynakça