Yauşev ailesi

**Yauşev ailesi** (; ), İdil Tatar soylu bir aile olup, daha sonra Rus soyluluğuna dahil olmuştur.

## Erken tarihi
Aile, Ar beyler aristokrat boyunun bir koludur ve 1552'deki Kazan'ın İşgali ile ilgili kroniklerde adı geçen bir soylu olan Yauş'tan gelmektedir. Yauş'un soyundan gelenler Rusya'da hizmet eden Tatarlardı ve Korkunç İvan tarafından Rus soylu unvanı ve toprakları verilmişti. I. Petro döneminde Yauşev ailesi, İslam'dan Rus Ortodoks Kilisesi'ne geçmeyi reddettikleri için soyluluktan mahrum bırakıldı. Sonraki on yıllarda, ailenin bazı kesimleri unvanlarını geri kazandı.

## Tüccar ailesi

Daha büyük Yaushev ailesinin bir kolu, 19. ve 20. yüzyılın başlarında Rusya ile Orta Asya arasında ticaret yaparak önde gelen bir tüccar ailesi haline geldi. Tüccar hanedanı, 19. yüzyılın başlarında Troitsk'te Gaisa Yauşev (1790–1870) tarafından kuruldu. Daha sonra oğlu Ahmetcan Yauşev (1818–1875) tarafından temsil edildi ve torunları Abdülvali Yauşev (1840–1906) ve Mollagali Yauşev (1864–1927) döneminde en büyük etkiyi kazandı. Aile şirketi, 20. yüzyılın başlarında Yauşev Kardeşler Ticaret Evi (Торговый дом братьев Яушевых) olarak biliniyordu.

Yauşev tüccar ailesi, Güney Ural'da (Troitsk, Çelyabinsk, Kostanay) ve Orta Asya'da (Taşkent) mağazalara ve ticaret pasajlarına ("geçitlere") sahipti; ayrıca günümüzde Rusya ve Özbekistan olan bölgelerde pamuk, çay, sabun ve deri imalathaneleri de bulunuyordu.

Yauşevler, Rusya'daki liberal Müslüman hareketi olan Cedidizm'in destekçileri ve aktif üyeleriydi. Kostanay'daki Beyaz Cami gibi birçok İslami modernist okul ve camiyi finanse ettiler.

Ekim Devrimi'nden sonra, Yauşev tüccar ailesinin mülkiyeti Bolşevikler tarafından kamulaştırıldı. Aile Japonya, Çin, Amerika Birleşik Devletleri ve Batı Avrupa'ya sürgüne gitti. Ailenin bazı üyeleri daha sonra Sovyet Rusya'ya geri döndü.

### Yauşev tüccar ailesiyle ilgili mimari

File:Здание пассажа братьев Якушевых.JPG|Troitsk'teki Yauşev ticaret pasajı, 1908-1911 yılları arasında inşa edilmiştir.
File:1 - Торговый дом Яушевых (пассаж Яушевых) улица Труда, 92-а.JPG|Çelyabinsk'teki Yauşev ticaret pasajı, 1912-1913 yılları arasında inşa edilmiştir.
File:Махаля-мечеть №91.jpg|Troitsk'teki Zeynullah Rasulev Camii'nin inşaatı 1863-1864 yıllarında Gaisa Yauşev tarafından finanse edilmiştir.
File:Здание мечети (Троицк).JPG|Troitsk'teki Gataulla Mulla Camii'nin inşaatı 1894-1895 yıllarında Abdülvali Yauşev tarafından finanse edilmiştir.
File:Туркестан.jpg|Hoca Ahmed Yesevi Türbesi'nin 1899'daki onarım çalışmaları Yauşev ailesi tarafından finanse edilmiştir
File:Yakushev home.JPG|Troitsk'te Yauşev ailesine ait bir ev.


## Müslüman din adamı ailesi
Yauşev ailesinin farklı bir kolu, 19. yüzyılın ikinci yarısında ve 20. yüzyılın başlarında günümüz Kuzey Kazakistan'da dini liderler haline geldi. Abdüllbari Yauşev (1814-1894) ve oğlu Abdülvahap Yauşev (1859-1924), Kızılyar kentinde imam ve ahund (din adamı) ve İrbit Fuarı camisinin mütevelli heyeti üyesiydi. Aile, devrimden sonra Rusya'da kaldı ve Sovyet rejiminin ilk yıllarında Kızılyar'da dini lider olarak rolünü sürdürdü.

## Soyundan gelenler
Sovyet gazeteci Ferit Seyfulmulyukov, Yauşev tüccar ailesinin son reisi Mollagali Yauşev'in torunuydu.

Abdülvali Yauşev'in kızı Fatiha Aitova (evlilik öncesi soyadı Yauşeva), 1916'da Kazan'da ilk kadın lisesinin kurucusuydu.

Kazak gazeteci Muhammetcan Seralin, Kazak dilindeki ilk dergi olan *[[Ay Kap]]* dergisinin kurucusu olup, anne tarafından Yauşev tüccar ailesinin soyundan geliyordu. Dergi başlangıçta Yauşev ailesi tarafından da destekleniyordu.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Чайчиц А. *Купцы Яушевы. Семейная история*. Казань: Татарское книжное издательство, 2020 [Čaičics, A. *The Yaushev Merchants: a Family History*. Kazan: Tatar Book Publishers, 2020].