İsa'nın doğumu

**İsa Mesih'in doğuşu** veya **İsa Mesih'in doğumu**, Matta ve Luka incillerinde yer alır. İki anlatı da İsa'nın Roma kontrolündeki Yahudiye'deki Beytlehem'de doğduğu, annesi Meryem'in Kral Davud'un soyundan gelen ve biyolojik babası olmayan Yusuf adında bir adamla nişanlı olduğu ve doğumunun ilahi bir müdahaleyle gerçekleştiği konusunda hemfikirdir. Çağdaş bilginlerin çoğunluğu, çatışan anlatılar ve uzlaşmaz soyağaçları sundukları için bu iki kanonik incil doğuş öyküsünü tarihsel açıdan gerçek olarak görmemektedirler. O dönemin seküler tarihi, iki incildeki İsa'nın doğumu ve erken çocukluğuna ilişkin anlatılarla senkronize değildir. Bazıları, incillerin öncelikle kronolojik zaman çizelgelerinden ziyade teolojik belgeler olarak yazıldığı göz önüne alındığında, tarihsellik sorununu ikincil olarak görmektedir.Doğuş, Hristiyan Noel bayramının temelidir ve Hristiyan ayin yılında önemli bir rol oynar. Birçok Hristiyan geleneksel olarak evlerinin içinde veya dışında Doğuş'u tasvir eden küçük doğum sahneleri sergiler veya İncil'deki Doğuş döngüsüne odaklanan Doğuş sergilerine veya Noel gösterilerine katılır. Gerçek boyutlu heykellerin yer aldığı ayrıntılı Doğuş sergileri, birçok kıta Avrupası ülkesinde Noel sezonunda bir gelenektir.

Doğuşun sanatsal tasviri, 4. yüzyıldan beri Hristiyan sanatçılar için önemli bir konu olmuştur. 13. yüzyıldan beri Doğuş sahnesinin sanatsal tasvirleri, İsa'nın alçakgönüllülüğünü vurgulamış ve onun daha şefkatli bir imajını desteklemiştir, bu erken "Rab ve Üstat" imajından büyük bir değişikliktir ve aynı dönemde Hristiyan pastoral bakımın benimsediği yaygın yaklaşımlardaki değişiklikleri yansıtır.

## İncil anlatıları
Sadece Matta ve Luka İncillerinde İsa'nın doğumuyla ilgili anlatılar sunulmaktadır. Her ikisi de İsa'nın Kral Hirodes döneminde Beytlehem'de doğduğu, annesinin adının Meryem olduğu ve kocası Yusuf'un Kral Davud'tan geldiği konusunda hemfikirdir (her ne kadar soy hattının ayrıntıları konusunda fikir ayrılığına düşseler de) ve her ikisi de Yusuf'un biyolojik ebeveynliğini reddederken doğumu veya daha doğrusu gebe kalmayı ilahi olarak ele alırlar. Bunun ötesinde, çok az konuda fikir birliğine varırlar. Yusuf, Matta'nın ve Meryem de Luka'nın hikâyelerine baskın gelir, ancak birinin Yusuf'tan diğerinin Meryem'den geldiği iddiası dindar bir çıkarımdan başka bir şey değildir. Matta, Yusuf'un zaten Beytlehem'de evi olduğunu ima ederken, Luka onun Nasıra'da yaşadığını belirtir. Matta'da melek Yusuf'la konuşurken, Luka'da bir melek Meryem'le konuşur. Vaftizci Yahya'nın doğumu, Quirinius'un nüfus sayımı, Çobanların Hayranlığı ve sekizinci günde Tapınak'a takdim edilmesiyle ilgili hikâyeler yalnızca Luka'dadır; Müneccimler, Beytlehem Yıldızı, Hirodes'in komplosu, Masumların Katliamı ve Mısır'a Kaçış hikâyeleri yalnızca Matta'dadır. İki güzergah oldukça farklıdır. Matta'ya göre, Kutsal Aile Beytlehem'de başlar, doğumdan sonra Mısır'a taşınır ve Nasıra'ya yerleşir; Luka'ya göre ise Nasıra'da başlar, doğum için Beytlehem'e yolculuk eder ve hemen Nasıra'ya döner. İki anlatım tek bir tutarlı anlatıda bir araya getirilemez veya aynı Q metnine kadar izlenemez, bu da bilim insanlarının bunları "özel Matta" (veya sadece M kaynağı) ve "özel Luka" (L kaynağı) olarak sınıflandırmasına yol açar.

## Matta İncili

### Yusuf'a Müjde

İsa'nın annesi Meryem, Yusuf'la nişanlıydı, ancak Kutsal Ruh aracılığıyla hamile olduğu anlaşıldı. Yusuf, onu sessizce boşamayı planladı, ancak bir melek rüyasında ona, onu karısı olarak almasını ve çocuğa İsa adını vermesini söyledi, "çünkü halkını günahlarından kurtaracak olan odur". Bu, bir bakirenin, "Tanrı bizimledir" anlamına gelen Emmanuel (yada İmmanuel) olarak bilinecek bir oğul doğuracağı kehanetini yerine getirecekti. Yusuf uyandı, Meryem'i karısı olarak aldı, onunla cinsel ilişkiye girmedi ve Meryem bir erkek çocuk doğurdu ve ona İsa adını verdi (Matta 1:18–25).

Yusuf'un Davud'un soyundan geldiği (melek ona "Davud'un oğlu" diye hitap eder) ve Yehuda krallığının varisi olduğu gösterilmiştir, ancak Matta 1:16  İsa'nın Yusuf'un oğlu olmadığını ortaya koyar ve Matta ona asla bu şekilde atıfta bulunmamaya dikkat eder. Yusuf'un çocuğa isim vermedeki rolü, onun yasal olarak evlat edinildiğini ve böylece artık yasal babası olan "Davud'un oğlu" haline geldiğini gösterir.

### Müneccimlerin hayranlığı

Doğum, Romalılar ve Asurlular tarafından Yahudiye olarak bilinen bölgedeki Beytlehem kasabasında, Kral Hirodes (Büyük Hirodes) zamanında gerçekleşti. Doğudan gelen müneccimler (Magi) Kudüs'e geldiler ve Yahudilerin kralı olarak doğan çocuğu nerede bulabileceklerini sordular; çünkü onun yıldızını doğarken görmüşlerdi ve ona saygı göstermek istiyorlardı. Hirodes ve bütün Kudüs halkı bunu duyduğunda korktu; fakat Hirodes, başkâhinlerden ve din bilginlerinden, peygamberliğe göre Mesih'in Beytlehem'de doğacağını öğrenince, müneccimleri oraya göndererek, geri dönüp onu bulduklarında kendisine haber vermeleri talimatını verdi. Müneccimler, Beytlehem'de çocuğa tapındılar ve ona altın, tütsü ve mür armağanları verdiler; fakat bir melek rüyalarında onları Hirodes'e dönmemeleri konusunda uyardı ve onlar da başka bir yoldan evlerine döndüler.

### Masumların Katliamı, Mısır'a kaçış ve İsrail'e dönüş

Hirodes, Müneccimlerin kendisini kandırdığını öğrendiğinde öfkelendi ve Beytlehem'de ve çevresinde iki yaşın altındaki tüm çocukları öldürdü (Masumların Katliamı). Bu, peygamber Yeremya'nın şu sözlerinin gerçekleşmesiydi: "Rama'da bir ses duyuldu, feryat ve yüksek sesle ağıt, Rahel çocukları için ağlıyordu; teselli edilmeyi reddetti, çünkü artık yoklardı." Fakat bir melek Yusuf'a bir rüyada görünmüş ve çocuğu ve annesini alıp Mısır'a kaçması konusunda uyarmıştı ve Kutsal Aile, peygamberin "Mısır'dan oğlumu çağırdım" sözlerini yerine getirmek için Hirodes ölünceye kadar orada kaldı. Hirodes'in ölümü üzerine bir melek Yusuf'a rüyasında göründü ve ona çocuk ve annesiyle birlikte İsrail'e dönmesini söyledi, ancak Hirodes'in oğlu artık Yahudiye'nin hükümdarıydı ve Yusuf bir rüyasında uyarıldıktan sonra "peygamberler aracılığıyla söylenen 'Ona Nasıralı denecek.' sözü yerine gelsin diye" Celile'ye gitti ve orada Nasıra'ya yerleşti.

Bu bölümde, Matta'nın yazarının "Nasıralı İsa"nın aslında Davud'un doğduğu kasaba olan Beytlehem'de doğduğunu kanıtlaması gerekiyor, çünkü orada doğacak "Davud'un oğlu" "Yahudilerin Kralı" olacak (bu tanımlama Matta'da çarmıha gerilene kadar tekrarlanmıyor). Hirodes'in korkusu ve Müneccimlerin ziyareti, bu bölümde alıntılanan veya referans gösterilen çeşitli peygamberlik metinleri gibi, kraliyet doğumunu vurgular.

## Luka İncili

Luka İncili'nde, Hirodes, Yahudiye kralıyken, Tanrı melek Cebrail'i Celile'deki Nasıra'ya, Yusuf adında bir adamla nişanlı olan Meryem adlı bir bakireye, kendisine bir çocuk doğacağını duyurmak için gönderdi. Melek Cebrail, ona İsa adını vereceğini, çünkü Tanrı'nın Oğlu olacağını ve İsrail'i sonsuza dek yöneteceğini duyurdu. Doğum zamanı yaklaştığında, Sezar Augustus Roma topraklarının sayımını emretti ve Yusuf, Davud soyundan olduğu için Meryem'i Davud'un antik kenti olan Beytlehem'e götürdü. İsa, Beytlehem'de doğdu; şehirde (ya da handa) kalacakları bir yer olmadığından, bebek bir yemliğe yatırıldı ve melekler, kendisine Mesih ve Rab olarak tapan bir grup çobana doğumunu duyurdu.

Yahudi yasalarına göre, anne ve babası bebek İsa'yı Kudüs'teki tapınağa sundular ve tapınaktaki iki kişi, Simeon ve Peygamber Anna, kurtuluşunu gönderen Tanrı'ya şükrettiler. Yusuf ve Meryem daha sonra Nasıra'ya döndüler.

## Kur'an
İsa'nın doğumu Kur'an'da Meryem suresinde geçer, sureye göre bir ahırda veya mağarada değil, bir pınarın yakınındaki bir hurma ağacının altında doğar. Patricia Crone'a göre, bu Kur'an anlatısı, Hristiyanların Mısır'a kaçış hikâyesinden (hurma ağacının bulunabileceği yer) esinlenmiştir. Hurma ağacı ayrıca, Sözde-Matta İncili adlı apokrif bir İncil'de de mevcuttur. İkincisine ek olarak, Kur'an anlatısı, *[[Yakup İncili]]*, *[[Tomas'ın Çocukluk İncili]]* veya *[[Süryanice Bebeklik İncili]]* gibi diğer apokrif İnciller tarafından da İsa'nın doğumu ve çocukluğu konusunda esinlenmiştir.

Meryem suresinin ilgili ayetleri aşağıda verilmiştir:

## Doğum tarihi ve yeri

Matta ve Luka, İsa'nın Büyük Hirodes döneminde Filistin'deki Beytlehem'de doğduğu konusunda hemfikirdir. Luka'da yeni doğan bebek "*katalymada* yer olmadığı için" bir yemliğe yerleştirilir.* Katalym* özel bir ev (bunun bilginler arasında pek desteği yoktur) veya özel bir evdeki bir oda veya bir han anlamına gelebilir, ancak hangisinin kastedildiğinden emin olmak imkansızdır.

2. yüzyılda Justin Martyr, İsa'nın kasabanın dışındaki bir mağarada doğduğunu belirtirken, Yakup İncili yakınlardaki bir mağarada efsanevi bir doğumdan bahsetmiştir. İmparatoriçe Helena tarafından inşa edilen kasabanın içindeki Doğuş Kilisesi, İsa'nın doğum yeri olarak geleneksel olarak kutsanan mağara yemlik alanını içerir ve bu alan başlangıçta Tammuz tanrısı kültünün bir yeri olabilir. 215 civarında Filistin'i dolaşan Origenes, *[[Contra Celsum]]*'unda (1.51) "İsa'nın yemliğinden" bahsetmiştir.

Nasıralı İsa'nın doğum tarihi İncillerde veya herhangi bir laik metinde belirtilmemiştir, ancak Hirodes'in ölümüne dayanarak tarihin M.Ö. 6 ile M.Ö. 4 arasına yerleştirildiği söylenebilir. Tarihi kanıtlar kesin bir tarihin belirlenmesine izin vermeyecek kadar belirsizdir, ancak tarihler, İsa'nın hizmetinin tahmini başlangıcından geriye doğru çalışılarak, Doğum hikâyelerinde bahsedilen bilinen tarihi olaylar aracılığıyla tahmin edilmiştir, veya iddia edilen astrolojik alametlerin gerçek tarihi astronomik hizalamalar ve fenomenlerle ilişkilendirilmesi yoluyla tahmin edilmiştir.

## Ayrıca bakınız

* İsa
* Libellus de Nativitate Sanctae Mariae
* Noel
* Rab'bin Vaftiz Bayramı
* İsa'nın Mabede Takdimi Bayramı
* Sanatta İsa'nın Doğumu
* İsa'nın bakireden doğuşu
* Çobanlara Duyuru
* Çocuk İsa
* Tanrı'nın Oğlu
* Ziyaret
* İsa'nın doğum tarihi
* Beşaret
* İsa eleştirisi

## Notlar

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Matthias Berghorn: *İsa Mesih'in Yaratılışı şöyleydi... Matta'nın önsözüne göre İsa Mesih'in kökeni (Matta 1:1–4:16)* (= Bonner Biblische Beiträge 187). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2019, ISBN 978-3-8471-0954-9.
* Ulrich Luz: *İsa'nın Doğum Hikayeleri ve Tarih.* İçinde: Max Küchler, Petra von Gemünden, David G. Horrell (eds.): *Jesus – Form and Formations. Bilim, Kilise ve Toplumda Celilelilerin Resepsiyonları.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2013, ISBN 3-647-59362-1, s. 169–192
* Thomas Schumacher: *Noel Hikayesinin Tarihi. Tarihsel ve Teolojik Bir Anahtar*, Pneuma-Verlag, Münih 2012, ISBN 978-3-942013-12-3.
* Joseph Ratzinger: *Nasıralı İsa. Önsöz. Çocukluk Hikayeleri.* Herder, Freiburg 2012, ISBN 978-3-451-34999-7.
* Michael Wolter: *Noel Hikayesindeki Çobanlar (Luka 2:8–20).* İçinde: Michael Wolter: *Erken Hıristiyanlıkta Teoloji ve Ahlak: İsa, Pavlus ve Luka Üzerine Çalışmalar.* Mohr Siebeck, Tübingen 2009, ISBN 3-16-149903-4, s. 355–372
* Peter Stuhlmacher: *Immanuel'in Doğuşu. Luka ve Matta İncillerinden Noel Hikayeleri.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2005, ISBN 3-525-53535-X.
* Edwin D. Freed: *İsa'nın Doğuşu Hikayeleri: Eleştirel Bir Giriş.* (2001) T&T Clark International, Londra/New York, 2004, ISBN 0-567-08046-3.
* Raymond E. Brown: *Mesih'in Doğuşu. Matta ve Luka İncillerindeki Çocukluk Anlatıları Üzerine Bir Yorum.* Anchor Bible Reference Library, Doubleday, New York 1999, ISBN 0-385-49447-5.
* Elke Blumenthal: *İncil'deki Noel Hikayesi ve Antik Mısır.* Bavyera Bilimler Akademisi, Münih tarafından 1999'da yayımlandı, ISBN 3-7696-1602-2.
* Gerhard Perl: *Noel Hikayesinin Çağdaş Tarihsel Arka Planı.* İçinde: Christian Friedrich Collatz ve diğerleri. (eds.): *Dissertatiunculæ eleştirisi. Günther Christian Hansen için Festschrift.* Königshausen & Neumann, Würzburg 1998.
* Marius Reiser: *Noel hikayesi ne kadar doğru? Heritage and Mission, Cilt* 79 (2003), s. 451–463.
* Rudolf Pesch: *Çocukluk Hikayelerinin Teolojisi Üzerine: Tefsir Biliminin Güncel Durumu.* Schnell & Steiner, Münih / Zürih, 1981, ISBN 3-7954-0112-7.
* Walter Schmithals: *Noel Hikayesi Luka 2:1–20.* İçinde: Gerhard Ebeling, Eberhard Jüngel, Gerd Schunack (ed.): *Ernst Fuchs için Festschrift.* Mohr Siebeck, Tübingen 1973, ISBN 3-16-135102-9, s. 281–297.
* Johannes Riedl: *İsa'nın Tarih Öncesi. Matta 1–2 ve Luka 1–2'den Kurtuluş Mesajı.* Katolik İncil Derneği, Stuttgart 1968;  457942339.