İkinci Hollanda-İngiltere Savaşı

**İkinci Hollanda-İngiltere Savaşı** 4 Mart 1665'te başladı ve Breda Antlaşması'nın imzalanmasıyla sona erdi. Bu savaş, ticari anlaşmazlıklar yaşayan İngiltere Krallığı ile Birleşik Hollanda Cumhuriyeti arasında yaşanan bir dizi deniz savaşlarıydı.

Birkaç büyük savaşa rağmen, hiçbir taraf kesin bir zafer elde edemedi ve 1666'nın sonunda savaş bir çıkmaza girdi. Haziran 1667'de Hollanda'nın Medway Baskını II. Charles'ı Breda Antlaşması'nı kabul etmeye zorlayana kadar barış görüşmelerinde çok az ilerleme kaydedildi.

Uzun süredir devam eden bir dizi sorunu ortadan kaldıran bu antlaşma, İngiltere ve Hollanda Cumhuriyeti'nin Fransa Kralı XIV. Louis'nin izlediği yayılmacı politikalara karşı birleşmesini mümkün kılmıştır. Ancak Charles'ın bu savaştaki başarısızlığının intikamını alma arzusu, Üçüncü Hollanda-İngiltere Savaşı'na neden olmuştur.

## Arka plan
İngiltere ve Hollanda arasındaki ticari ve siyasi farklılıklar ve anlaşmazlıklar 1652-1654 yılları arasında Birinci Hollanda-İngiltere Savaşı'na neden olmuştu. Hollandalıların 1651 tarihli Seyir Yasaları'na olan hoşnutsuzlukları ve İngilizlerin de Hollanda ticaret tekellerine karşı çıkmaları bu anlaşmazlıkların başında geliyordu. Antlaşma bu sorunları çözmekte başarısız olmuştu. Doğu Hint Adaları ve diğer yerlerdeki pazarlar için yapılan rekabet, iki ülke barış halinde olsa bile denizaşırı topraklarda çatışmalara neden oluyordu. Çeşitli nedenlerle, her iki ülkedeki hizipler diplomatik yollarla çözüme ulaşma çabalarını engellemiştir. 

1650'den 1672'ye kadar Hollanda siyasetine Eyaletler Partisi ve liderleri Johan de Witt hâkimdi. Charles'ın Turuncu muhalifleriyle olan bağlantılarına dair şüphelerine rağmen, De Witt 1660 Stuart Restorasyonunu ilişkileri yeniden inşa etmek için bir fırsat olarak gördü.Barışı ve Hollanda'nın ekonomik hakimiyetinin devamını sağlamak için İngiltere ve Fransa ile savunma anlaşmaları müzakere etmeyi umuyordu.

Ancak İngilizler bu sistemin korunmasından çok az fayda elde ettiler ve Hollandalıların vermeye hazır olmadığı imtiyazlar istediler. Londra Şehri'ndeki tüccarlar korumacılığın artırılmasını talep edince, II.Charles Ağustos 1660'ta Seyir Yasaları'nı yeniledi, ardından 1663'te daha da güçlendirdi.  Parlamento, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi tarafından Asya'daki ve Hollanda Batı Hindistan Şirketi tarafından Batı Afrika'daki tekellerini güçlendirmek için alınan önlemlere basitçe yanıt verdiklerini iddia etti.

Charles için ekonomiyi genişletmek,  ve bunu tercihen kraliyet tekelleri veya imtiyazlarını kullanarak yapmak, Parlamento'ya olan mali bağımlılığını azaltmanın bir başka yoluydu. 1660 yılında, kardeşi James ile birlikte, Atlantik köle ticaretinde Hollanda'nın hakimiyetine meydan okumak amacıyla Royal African Company (RAC) şirketini kurdu. Yatırımcılar arasında George Carteret, Shaftesbury ve Arlington gibi üst düzey politikacılar da vardı ve bu da RAC ile hükümet politikası arasında güçlü bir bağ oluşturdu.

Atlantik ticareti üç yönlü bir süreçti: Batı Afrika'dan getirilen köleler Karayipler'deki şeker plantasyonlarına naklediliyordu ve bu plantasyonlar da Kuzey Amerika'daki kolonilerden tedarik ediliyordu. Bu bağlantılar, bir bölgedeki çatışmanın genellikle üç bölgede de savaşa yol açtığı anlamına geliyordu. 1664 yılının Ağustos ayında, İngilizler önce Yeni Hollanda'yı işgal ederek adını New York City olarak değiştirdiler, ardından da modern Gine'deki Hollanda Batı Hindistan Şirketi'nin köle ticaret merkezlerini ele geçirdiler. Bunlar 1665 yılının başlarında Michiel de Ruyter komutasındaki Hollanda donanması tarafından geri alınca, RAC iflas etmek zorunda kaldı ve nüfuzlu yatırımcıları, kayıplarını telafi etmenin en iyi yolunun savaş olduğunu düşündüler.

Bu önlemleri alırken Hollandalılar, 1662 yılında Fransa ile imzaladıkları savunma antlaşması sayesinde kendilerini güvende hissediyorlardı. Bu antlaşma uyarınca, XIV. Louis, Hollanda'nın İngiltere tarafından saldırıya uğraması halinde askeri destek sağlamayı kabul etmişti. Buna karşılık, Hollandalılar İspanyol Hollandası'ndaki Fransız eylemlerine müdahale etmemeyi taahhüt ettiler, ancak 1664 yılına gelindiğinde, birçok kişi zayıflamış İspanya'nın yerine yayılmacı bir Fransa'nın komşu olması ihtimalinden endişe duyuyordu. İngiltere ile şartlarda anlaşmaya varmak için bir neden daha sunmasına rağmen, müzakerelerde pek ilerleme kaydedilemedi. Bu durum kısmen, farklı eyaletler ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi gibi güçlü ticaret grupları arasında uzlaşma sağlanmasını zorlaştıran Hollanda siyasi sisteminin karmaşıklığından kaynaklanıyordu. Bu durum, De Witt'in Parlamentonun pahalı bir deniz savaşı için fon onaylamayacağına dair inancını da yansıtıyordu. Bu görüş, Charles'ın başbakanı Lord Clarendon da dahil olmak üzere birçok İngiliz politikacı tarafından paylaşılıyordu.

Louis XIV ise, İngiliz-Hollanda çatışmasının İspanya veya Kutsal Roma İmparatorluğu'nu da içine çekerek İspanyol Hollanda'sını ele geçirme çabalarını engellemesinden korkuyordu. Bu nedenle, ikisi arasında arabuluculuk yapmaya ya da en azından çatışmayı Afrika ve Amerika kıtasıyla sınırlandırmaya çalıştı, böylece Fransa'nın müdahil olması gerekmeyecekti. Onun isteksizliğinin farkında olan II. Charles, taviz vermek için bir neden görmezken, Lahey'deki Büyükelçisi Sir George Downing, son zamanlarda yaşanan mali kayıpların Hollanda'nın bir savaşı karşılayamayacağı anlamına geldiğini iddia etti. Diğer danışmanlar ise Fransız-Hollanda antlaşmasının sadece savunma amaçlı eylemler için geçerli olduğunu, bu nedenle Hollanda'yı savaş ilan etmeye kışkırtmanın XIV. Louis'e tarafsız kalma şansı vereceğini savundular. İngilizlerin Cadiz açıklarında ve İngiliz Kanalı'nda konvoylara saldırmasının ardından, Hollanda 4 Mart 1665'te savaş ilan etti.

### Taktikler ve Taraflar

Bazı tarihçiler, 17. yüzyıl ordularının kullandığı taktiklerin Askeri Devrimle birlikte dönüşüme uğradığı gibi, İngiliz-Hollanda Savaşları'nın da denizcilik uygulamalarında benzer bir değişime yol açtığını savunmaktadır. Her iki tarafın gemileri, “o dönemin en gelişmiş, karmaşık, pahalı ve insan gücü yoğun silah sistemleri” olarak tanımlanmıştır. Her iki tarafın filoları 100'den fazla gemiye ulaştıkça, ateş gücünü en üst düzeye çıkarmak için daha yüksek düzeyde organizasyon, disiplin ve koordinasyon gerekiyordu. Bu sorunların bir çözümü, savaş hattı düzeniydi.

1664 yılında, Kraliyet Donanması yeni “Savaş Talimatları” yayınlayarak “savaş hattını” standart uygulama olarak resmileştirdi. Ayrıca, komutanların filolarını kontrol etmelerini sağlayan bir sinyal sistemi kurdular; bu, o dönemde Hollandalıların sahip olmadığı bir şeydi. Savaş boyunca bu düzen her iki tarafça da kullanıldı, ancak Kraliyet Donanması tarafından kullanılan daha ağır gemilere ve düşmanları batırmak için topçuluğa odaklanan sisteme daha uygundu. Hollandalılar, tek tek gemilerin birbirleriyle savaştığı bordalama yöntemini tercih ettiler.

Emirlerin iletilmesindeki zorluklar, savaş sırasında birçok kaptanın düşmanla çatışmaktan ziyade çarpışmaları önlemeye odaklanmasına neden oldu, bu da savaşları kaotik ve çoğu zaman sonuçsuz hale getirdi. Ayrıca, her iki donanma da özel olarak inşa edilmiş çok sayıda savaş gemisinden oluşuyordu ve bunlar özel ticaret gemileriyle destekleniyordu. Ticaret gemilerinin çoğu iyi silahlanmış olsa da, genellikle sürekli ateşe karşı koyma konusunda daha az yetenekliydiler. Hollanda ticaret gemileri, daha büyük İngiliz savaş gemilerine karşı özellikle savunmasızdı.

Birinci İngiliz-Hollanda Savaşı'ndan alınan derslere dayanarak, 1653'ten sonra Hollanda donanması, her biri 40 ila 60 top bulunan, yeni inşa edilmiş ve daha büyük 64 savaş gemisi etrafında yeniden düzenlendi. Ancak, 100'den fazla top taşıyan  gibi İngiliz gemilerine göre daha aşağı kalıyorlardı. 1664 yılında, 60 ila 80 top ile donatılmış, daha da ağır olan 60 gemiden oluşan yeni bir filo oluşturulmasına karar verildi. Bu gemilerin çoğu, 1665 yılında savaş başladığında hala yapım aşamasındaydı. Daha güçlü mali durum, Hollandalıların savaş sırasında bunları ve yirmi tane daha tamamlamasına olanak sağlarken, İngiltere sadece bir düzine inşa edebildi.

Savaşın başında Kraliyet Donanması gemiler ve liderlik açısından üstünlük sağlasa da, Parlamento'nun donanmaya fon sağlamakta isteksiz davranması nedeniyle bu üstünlükler giderek azaldı. Downing ve Hollanda'nın bir savaşı karşılayamayacağını savunan diğer gözlemciler, ülkenin kredisini iyileştiren ve para toplamayı nispeten kolaylaştıran son reformları göz ardı ettiler. Buna karşılık, İngilizlerin, korsanlar tarafından ele geçirilen Hollanda gemilerinden elde edilen kârların masrafları karşılayacağı yönündeki beklentileri temelsiz çıktı. 1664 yılının Aralık ayında, Parlamento donanma için 2,5 milyon sterlinlik vergiyi onayladı, ancak bunun büyük bir kısmı gerekli onarımlar için harcandı veya yetkililer tarafından çalındığı iddia edildi. Operasyonları finanse etmek için Charles, Londra Şehri'nden giderek artan faiz oranlarıyla kısa vadeli kredilere güvenmek zorunda kaldı. 1666'nın sonunda, para sıkıntısı onu filonun çoğunu terhis etmeye zorladı ve bu da felaketle sonuçlandı.

## Savaş

### Avrupa; 1665

İngilizler uzun bir savaşı karşılayamayacak durumda olduğundan ve Hollandalılar olası ekonomik zararı en aza indirmek istediğinden, her iki taraf da kısa bir savaş planladı. De Witt, donanma komutanı Jacob van Wassenaer'e, gemileri organizasyon, eğitim, disiplin ve ateş gücü açısından daha zayıf olmasına rağmen İngiliz filosunu savaşa davet etmesini emretti. 13 Haziran 1665'teki Lowestoft Savaşı'nda, Hollanda donanması tarihindeki en ağır yenilgiyi yaşadı ve yaklaşık on altı gemisini kaybetti. Filonun çoğu kaçmayı başardı, ancak personelinin %30'undan fazlası öldürüldü veya esir alındı; van Wassenaer de ölenler arasındaydı.

Yenilgi, Hollanda'nın taktik ve komuta yapılarının kapsamlı bir şekilde yeniden düzenlenmesine yol açtı ve birçok kaptan, korkaklık suçlamasıyla idam edildi veya görevden alındı. Temmuz ayında Michiel de Ruyter yeni başkomutan oldu ve İngilizleri takip ederek sıra savaş düzenini resmileştirdi. Doğu Hindistan Şirketi Baharat Filosu, Vågen savaşından sonra güvenli bir şekilde eve döndüğünde, Hollanda'nın maliyesi de bir destek aldı. Bu durum, doğudaki Overijssel eyaletinin, İngilizlerin maddi desteğini alan Christoph Bernhard von Galen komutasındaki Münster birlikleri tarafından işgal edilmesiyle dengelendi. 

Münster birliklerinin bu işgali, Kutsal Roma İmparatorluğu'nun diğer Alman eyaletlerini de savaşa dahil etme tehdidi oluşturdu ve böylece I. Leopold'un müdahale etmesi için bir bahane sağladı. Bu durumdan endişe duyan Louis, von Galen'in birliklerine erzak ulaşmasını engellemek için Fransız askerlerini gönderdi. Charles'ın İspanya ile bir ittifak müzakeresi yürüttüğü haberleri, onun bir uzlaşma için arabuluculuk girişimlerini de hızlandırdığı anlamına geliyordu, ancak İngilizler genel olarak Fransızların niyetlerinden derin şüphe duymaya devam ediyorlardı.  Hollandalılar Kuzey Amerika'daki toprak taleplerinden vazgeçmeyi ve Batı Afrika'daki üç karakolu devretmeyi teklif etseler de, Lowestoft'taki başarı Charles'ı daha fazla taviz elde edeceği ve savaş masraflarını Hollandalılara yıkacağı bir anlaşmayı kabul ettirmeye çalışmasına neden oldu. 1665 yılının Aralık ayında, Louis Londra'daki büyükelçilerini geri çekerek savaş ilan etme niyetini ortaya koydu. 

Downing, von Galen'in işgalinden ağır zarar gören Overijssel'deki Orangist partisiyle temasa geçerek, Genel Meclis'ten İngiltere ile barış yapılmasını talep etmelerini istedi. De Witt'in konumu bunun başarılı olması için çok güçlüydü ve 11 Aralık'ta kabul edilebilir tek barış şartlarının *[[status quo ante bellum]]*'un geri getirilmesi veya *[[uti possidetis]]* maddesi uyarınca düşmanlıkların hızlı bir şekilde sona erdirilmesi olduğunu açıkladı.

### Avrupa; 1666
16 Ocak 1666'da Louis, İngiltere'ye savaş ilan etti. Büyük bir Fransız sübvansiyonu karşılığında, Danimarka-Norveç Şubat ayında aynı şeyi yaptı ve Baltık ticaretini İngiliz gemilerine, dolayısıyla hayati denizcilik malzemelerine erişimi fiilen kapattı. Charles'ın von Galen'e vadettiği ödemeler büyük ölçüde gerçekleşmedi ve Brandenburg-Prusya Münster'e saldırmakla tehdit ettiğinde, Charles Nisan ayında Cleves'te Cumhuriyet ile barış yaptı.

İngiliz-Hollanda müzakereleri o kadar ilerlemişti ki, de Witt II. Charles'ı resmi müzakereleri başlatmaya davet etti. Her iki taraf da güçlü bir konumda müzakere ettiklerini düşündükleri için görüşmelerde pek ilerleme kaydedilmedi. Fransa'nın savaş ilanına rağmen, Charles, Louis'in çatışmaya sürüklenmekten kaçınmak istediğini biliyordu ve gayri resmi yazışmalar yoluyla, Louis'in Hollanda'nın taleplerini aşırı bulduğunu fark etmişti.  Bu arada, Fransız kralı da Hollanda'nın İspanyol Hollanda'sında istediği tavizleri asla gönüllü olarak vermeyeceği sonucuna varmış ve 1667 Devrim Savaşı'nı planlamaya başlamıştı.

Öte yandan, çoğu 72 top taşıyan ve 1665 yılının başlarında mevcut olanlardan daha ağır olan otuz yeni savaş gemisinin tamamlanmasıyla Hollanda'nın morali yükseldi. Onlar, İngiliz Kanalı'nda Fransız deniz kuvvetleriyle birleşerek sayıca önemli bir üstünlük elde etmeleri gerekiyordu. Ancak, Fransız gemilerinin çoğu Akdeniz'de konuşlanmıştı ve Nisan ayında Toulon'dan ayrılmalarına rağmen, gecikmeler nedeniyle zamanında varamadılar. Bir çağdaş diplomat, nispeten yeni ve deneyimsiz Fransız donanmasının bunu “girişimin zorluklarından dolayı dehşete kapılarak” kasıtlı olarak yaptığını öne sürdü.

Bununla birlikte, Fransızların müdahale tehdidi İngilizleri Dover Boğazı'nı kapatmak için bir müfreze göndermeye zorladı ve 60 gemiyi yaklaşık 84 gemiden oluşan Hollanda filosuyla karşı karşıya bıraktı. 11-15 Haziran tarihleri arasında süren Dört Gün Savaşı'nın ilk aşamalarında, Hollandalılar rakiplerine ağır zarar verdiler. Ayrılan filonun geri dönmesinin ardından, tükenen mühimmat stokları her iki tarafı da çatışmaya ara vermeye zorladı. İngilizler on gemisini kaybederken, Hollandalılar sadece dört gemisini kaybetti, ancak Kraliyet Donanması'nın hasar görmüş olması nedeniyle düşmanlıkların yeniden başlamayacağına dair umutlar kısa sürede yanlış çıktı.

Kapsamlı onarımların ardından İngiliz donanması yeniden denize açıldı ve 4-5 Ağustos tarihlerinde St. James Günü Savaşı'nda Hollandalılarla karşı karşıya geldi. Genel olarak İngilizlerin zaferi olarak kabul edilen bu savaşın stratejik değeri çok azdı. Hollandalılar ağır kayıplar vermiş ve birçok gemileri ciddi hasar görmüş olsa da, filoları sağlam kalmıştı. Öte yandan, para sıkıntısı çeken İngilizler, denizcilerine maaşlarını ödeyemiyor ve erzak satın alamıyordu. Daha önemli bir ekonomik kayıp, 19 Ağustos'ta, Vlie nehir ağzında sığınan 150 kadar Hollanda ticaret gemisinin, Holmes'un Ateşi olarak bilinen bir operasyonda yok edilmesi ile meydana geldi.

1665'ten 1666'ya kadar on sekiz aylık bir süre içinde, Londra'daki Büyük Veba salgını nüfusun dörtte birinden fazlasını öldürdü. 1666 yılının Eylül ayında, Büyük Londra Yangını şehrin büyük bir bölümünü tahrip ederek büyük ekonomik zarara yol açtı ve kamuoyu artık savaşa karşı çıkmaya başladı. Charles, bunu finanse etmek için gerekli kredileri sağlamak üzere artık Londra tüccarlarına güvenemiyordu ve Donanma Kurulu birçok denizciyi maaşsız olarak işten çıkarmak zorunda kaldı.

Parlamento bir yıl sonra ilk kez yeniden toplandı ve 1,8 milyon sterlinlik yeni vergileri onayladı. Ancak, ödemeleri çeşitli koşullara tabiydi ve bu koşullar üzerindeki anlaşmazlıklar ödemelerin tahsilinde gecikmelere neden oldu. Para eksikliği, 1667 yılı için deniz operasyonları planlamayı neredeyse imkansız hale getirdi.

### Avrupa; 1667
1667 yılının başlarında, fon eksikliği nedeniyle Kraliyet Donanması'nın büyük bir kısmı Chatham deniz üssünde demirlemiş durumdaydı. Sadece küçük bir “Uçan Filo” faaliyetteydi ve İngiliz ticaret gemileri Hollanda saldırılarına karşı savunmasız kalmıştı. Charles, savaşı sürdürmesine izin verecek tavizleri Parlamentoya vermeyi reddettiği için, tek seçeneği Mart ayında Breda'da başlayan barış görüşmelerini başlatmaktı. İngiltere de artık Fransa ile savaş halinde olduğundan, Charles Paris'e gayri resmi ön görüşmeler için elçiler gönderdi.

Fransız-Hollanda ilişkilerinin bozulması, bu görüşmelerin Clarendon'un dikkate almadığı üçüncü bir seçenek ortaya çıkmasına neden oldu: Fransa ile gizli bir ittifak. Nisan ayında Charles, Louis ile ilk gizli antlaşmasını imzaladı ve bu antlaşmada İngiltere'nin, Fransa'nın İspanyol Hollanda'sını işgaline karşı çıkmayacağını belirtti. Mayıs ayında Fransızlar işgal ederek Devrim Savaşı'nı başlattılar.

Charles'ın genel niyetinden haberdar olan De Witt, gizli antlaşmadan haberdar olmasa da, tek bir hamlede savaşı sona erdirmeye karar verdi. Hollanda donanması, 1665 yılında kurulan Hollanda Deniz Piyadeleri ile birlikte amfibi operasyonlar konusunda özel bir çalışma yapmıştı. Dört Günlük Savaş'ın ardından, deniz kuvvetleri birliği, Hollanda'nın denizde muhtemel bir zaferi sonrasında Kent veya Essex'e çıkarma yapmaya hazırdı. Ancak 1666 yılında Hollanda filosu, seyir şamandıralarının kaldırılmış olması ve güçlü bir İngiliz filosunun geçişlerini engellemeye hazır olması nedeniyle Thames Nehri'ne güvenli bir şekilde giremedi. 1667 yılında benzer bir saldırıya karşı koyacak İngiliz gemisi bulunmadığından, De Witt deniz piyadelerini Chatham'a çıkarmak ve oradaki gemileri yok etmek için bir plan yaptı.

Haziran ayında, Cornelis de Witt'in gözetiminde De Ruyter, Thames Nehri'nin ağzındaki Medway'e Hollanda saldırısını başlattı. Sheerness'teki kaleyi ele geçirdikten sonra, Hollanda filosu Medway'in girişini koruyan devasa zinciri kırdı ve 13 Haziran'da, demirlemiş İngiliz filosuna saldırdı. Bu baskın İngiliz kamuoyunda büyük yankı uyandırdı ve Kraliyet Donanması tarihinin en büyük felaketlerinden biri olarak hatırlanmaya devam ediyor. On beş küçük gemi İngilizler tarafından imha edildi veya blok gemisi olarak batırıldı, ayrıca üç büyük savaş gemisi, Royal Oak, Loyal London ve Royal James yakıldı. HMS Royal Charles, ganimet olarak Hollanda'ya götürüldü, ancak Hollandalılar Chatham tersanelerine önemli bir hasar veremediler. Buna karşılık Clarendon, Charles'ın açık bir isyan korkusu nedeniyle Breda'daki elçilerine daha fazla gecikme olmadan şartları kabul etmelerini emretti.

### Karayipler'de Savaş
1665 yılının başlarında Michiel de Ruyter Karayipler'e baskın düzenledi. 1665 yılının sonlarında, Jamaika Valisi Yardımcısı Yarbay Edward Morgan'ın komutasındaki korsanlardan oluşan ve yeğeni Thomas Morgan'ın da yardım ettiği bir İngiliz kuvveti, Hollanda'ya ait Sint Eustatius ve Saba adalarını kısa sürede ele geçirdi. 1665 yılının Aralık ayında amcasının ölümünden sonra, Thomas Morgan bu iki adanın valisi olarak atandı. Ayrıca 1665 yılının sonlarında, Jamaika ve Barbados'tan gelen bir İngiliz kuvveti, Hollanda'nın Tobago'daki topraklarını ele geçirdi. Fransızların Hollanda tarafında savaş ilan etmesi, Karayipler'deki güç dengesini değiştirdi ve Hollanda'nın karşı saldırısını kolaylaştırdı. Yeni müttefiklerin ilk başarıları, Ağustos 1666'da Fransızların Tobago'yu geri alması, Kasım 1666'da Fransız-Hollanda ortaklığıyla Sint Eustatius'un geri alınması ve aynı ay içinde Fransızların İngilizlerin elindeki Antigua adasını ele geçirmesi oldu. 1667 yılının Ocak ayında Joseph-Antoine de La Barre komutasındaki Fransız filosunun gelişi, Fransızların St Kitts ve Montserrat'ın İngilizlere ait olan yarısını işgal etmelerine olanak sağladı. Böylece Leeward Adaları'ndan sadece Nevis, batıda ise Jamaika ve Barbados İngilizlerin elinde kaldı.

Zeeland eyaleti tarafından organize edilen, Amiral Abraham Crijnssen komutasındaki bir Hollanda kuvveti, Şubat 1667'de Cayenne'ye ulaştı ve aynı ay içinde Surinam'ı İngilizlerden ele geçirdi. Crijnssen, Surinam'da Nisan ayına kadar kaldıktan ve İngiliz garnizonunu kovduktan sonra Fransızlar tarafından boşaltılan Tobago'ya yelken açtı. Burada kaleyi yeniden inşa etti ve küçük bir garnizon bıraktı. Crijnssen'e gecikmeyerek hareket etmesi talimatı verilmiş olmasına rağmen, ancak Mayıs ayı başlarında Crijnssen ve de La Barre güçlerini birleştirerek Nevis'e Fransız-Hollanda ortak işgali düzenlemeye karar verdiler ve 17 Mayıs 1667'de yola çıktılar. Ancak, saldırıları 17 Mayıs'ta Nevis Savaşı'nda daha küçük bir İngiliz kuvveti tarafından püskürtüldü. Bu kafa karıştırıcı deniz harekatı, bu savaşta üç donanmanın da savaştığı tek harekattı: büyük ölçüde de la Barre'nin yetersizliği nedeniyle başarısız oldu. Bu başarısız saldırının ardından Crijnssen içinde ayrıldı ve kuzeye yelken açarak Virginia kolonisine saldırdı. Fransızlar ise de la Barre komutasında Martinik'e doğru yola çıktı. Nevis Savaşı, İngilizlerin Karayipler'deki deniz hakimiyetini yeniden sağladı ve kısa süre sonra Antigua ve Montserrat'ın geri alınmasına ve St Kitts'e yapılan başarısız saldırıya olanak tanıdı.

Nisan ayında, Amiral Sir John Harman komutasındaki dokuz savaş gemisi ve iki yangın gemisinden oluşan yeni bir İngiliz filosu Batı Hint Adaları'na doğru yola çıktı ve Haziran başında bu adalara ulaştı. Harman, Martinique'deki Fort St Pierre bataryalarının altında demirlemiş olan la Barre komutasındaki yedi büyük ve 14 küçük savaş gemisi ile üç yangın gemisiyle Fransızlarla karşılaştı. 6 Temmuz'da saldırıya geçti ve Fransız gemilerinin ikisi hariç hepsini batırdı, yaktı veya ele geçirdi.  Fransız filosu etkisiz hale getirildikten sonra Harman, 15 Eylül'de Cayenne'deki Fransızlara saldırdı ve garnizonu teslim olmaya zorladı. İngiliz donanması daha sonra Ekim ayında Surinam'daki Zeelandia Kalesi'ni geri aldı. Bu İngiliz zaferlerinin haberi, Breda Antlaşması imzalandıktan sonra Eylül ayında İngiltere'ye ulaştı ve 31 Temmuz'dan sonra ele geçirilen topraklar iade edilmek zorunda kaldı. Crijnssen Karayipler'e geri döndüğünde Fransız filosunun yok edildiğini ve İngilizlerin Surinam'ı geri aldığını gördü.

## Sonuç

### Breda Antlaşması

31 Temmuz 1667'de, genel olarak Breda Antlaşması olarak bilinen antlaşma ile İngiltere ve Hollanda arasında barış sağlandı. Normal şartlar altında, Hollanda'nın Medway'deki zaferinin ardından muhtemelen yeni talepler gelecekti, ancak Fransa'nın İspanyol Hollanda'sına büyük çaplı bir işgalde bulunması, İngilizlerin bu durumdan hafifçe kurtulmasını sağladı. Fransızların gücünün artmasından duyulan korku, Johan de Witt ve birçok Hollandalı regent arkadaşının İngilizlerle olan savaşın bir an önce sona ermesini tercih etmesine neden oldu.

Anlaşma, İngilizlerin Yeni Hollanda'yı elinde tutmasına izin verirken, Hollandalılar Pulau Run, Fort Cormantin ve Surinam'ın değerli şeker plantasyonları üzerindeki kontrolünü sürdürdü ve aynı zamanda Tobago, St Eustatius ve Batı Afrika ticaret merkezlerini geri aldı. Bu uti possidetis çözümü daha sonra Westminster Antlaşması ile onaylandı. İngiltere, Alman devletlerini Hollanda'nın ticari hinterlandının bir parçası olarak kabul ederek, Hollanda'nın lehine Seyir Yasası'nda değişiklik yaptı. Böylece, Hollanda gemileri artık Alman mallarını İngiliz limanlarına taşıyabilecekti. İngilizler ayrıca Hollandalıların “Serbest Gemi, Serbest Mallar” ilkesini kabul etmek zorunda kaldılar.

Aynı tarihte ve yine Breda'da, İngiltere ile Fransa arasında, savaş sırasında Fransızların işgal ettiği St Christopher'ın eski İngiliz kısmı ile Antigua ve Montserrat adalarının İngiltere'ye iade edilmesini ve İngiltere'nin Acadia üzerindeki haklarından Fransa'ya feragat etmesini öngören bir antlaşma imzalandı, ancak Acadia'nın sınırları tanımlanmadı. Bu antlaşmadan önce, 17 Nisan'da imzalanan gizli bir antlaşma vardı. Bu antlaşmada, toprak takaslarının yanı sıra, Louis ve Charles, birbirlerinin çıkarlarına aykırı ittifaklara girmemeyi kabul etmişlerdi. Böylece Louis, İspanya'ya karşı planladığı savaşta İngiltere'nin tarafsızlığını sağlamış oldu.

Barış, genel olarak Johan de Witt için kişisel bir zafer, savaşı desteklemek konusunda isteksiz ve dezavantajlı bir erken barışı kabul etmeye istekli görünen Orangistler için ise bir utanç olarak görüldü. Cumhuriyet, Hollanda'nın zaferi nedeniyle sevinç içindeydi. De Witt bu fırsatı, dört eyaleti 1667 tarihli Ebedi Ferman'ı kabul etmeye ve stadtholderate'i sonsuza kadar kaldırmaya ikna etmek için kullandı. Ancak De Witt de eleştirilere maruz kaldı. Savaş, Münster Piskoposu'nun işgalini püskürtmek için mücadele eden Hollanda ordusunun ciddi bir ihmalini ortaya çıkardı. Durum, 6.000 Fransız yardımcı askerin gelmesinden sonra Cumhuriyet'in lehine değişti. Ayrıca, diplomatik durum da Hollandalılar için karamsar görünüyordu. Fransızların İspanyol Hollanda'sını fethetmesi ancak İngiltere ile ittifak kurularak engellenebilirdi.

Ertesi yıl Johan de Witt, II.Charles'ı güvenilmez bir müttefik olarak gördüğü için isteksizce de olsa İngiltere ile 1668 Üçlü İttifakı'na katıldı. Hollanda Cumhuriyeti, İngiltere ve İsveç arasında, Fransa ve İspanya arasında arabuluculuk yapmak amacıyla bir ittifak kuruldu ve bu ittifak, Louis'i güney Hollanda'yı fethetme planlarından geçici olarak vazgeçmeye zorladı. İlk başta bu, Hollandalılar için bir başka büyük diplomatik başarı gibi göründü, ancak De Witt'in İngilizlerin ihanetine dair korkuları haklı çıktı. Charles, Fransız-Hollanda ittifakını bozmak için Üçlü İttifak'a girmişti. Her iki hükümdar, Dover Gizli Antlaşması ile gizli işbirliklerini yoğunlaştırdılar ve Münster piskoposunun da katılımıyla 1672'de Üçüncü İngiliz-Hollanda Savaşı'nda Hollandalılara saldırdılar. Başlangıçta Hollanda Cumhuriyeti bu saldırıya karşı koyamadı ve De Witt günah keçisi ilan edildi. İstifa etti ve genç III. William stadtholder oldu. Aynı yıl De Witt suikasta kurban gitti.

### Dipnotlar

## Not listesi

## Kaynakça

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*