Azerbaycan-Ukrayna ilişkileri

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Azerbaycan ve Ukrayna Sovyetler Birliği'nden bağımsızlıklarını kazandılar ve yakın bir dostluk kurarak 1992 yılında diplomatik ilişkiler kurdular. İki ülke arasındaki stratejik iş birliği, siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler çok yüksek bir seviyededir. Azerbaycan, bölgedeki stratejik rolü nedeniyle Ukrayna'nın hem örgütlenmesinde hem de dış politikasında önemli bir rol oynamaktadır.

Ukrayna, Ermenistan'a karşı Dağlık Karabağ ihtilafının çözümünde Azerbaycan'ın pozisyonunu desteklemektedir.

İki ülke de uluslararası kuruluşlara giriş konusunda birbirlerini desteklemektedir.

## Tarihçe

### Ukrayna Halk Cumhuriyeti ve Ukrayna Devleti ile İlişkiler
Diplomatik ilişkiler ilk olarak 1919 yılında, Ukrayna'nın Tiflis Başkonsolosu Oleksiy Kulinsky'nin Bakü Başkonsolosu olarak atanmasından bir yıl sonra kuruldu. Ukraynalı Ataman Golovati'nin mezarı hala Azerbaycanlılar tarafından korunmaktadır; ayrıca Lankaran'da Kazaklar'a adanmış bir anıt da bulunmaktadır.

### Sovyet Dönemi
Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti siyasi bir anlaşma yapma ve diplomatik misyonlar değiştirme olasılığını görüştüler. 8 Aralık 1921'de SSCB, Yuriy Kotsiubynsky'ye müzakereleri yürütme konusunda resmi yetkiler bile verdi, ancak bu girişim Rus Halk Komiserleri Konseyi tarafından durduruldu. 30 Aralık 1922'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin Kuruluş Antlaşması imzalandı ve ardından Azerbaycan ticaret temsilciliği uzun süre Kharkiv'de faaliyet göstermeye devam etti ve SSCB'nin ticaret ve diğer iş temsilcileri Bakü'de faaliyet göstermeye devam etti.

Azerbaycan ayrıca 1986'daki Çernobil felaketi sırasında Ukrayna'ya sığınma konusunda yardım etti.

Kara Ocak olaylarından sonra, yaklaşık 10.000 kişi Moskova'nın Azerbaycan'a askeri müdahalesini protesto etmek için Lviv'de bir mitinge katıldı.

### 1991 Sonrası
Azerbaycan, 6 Şubat 1992'de Ukrayna'nın bağımsızlığını tanıdı ve aynı gün iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kuruldu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Abulfaz Elçibey, 12 Kasım 1992'de Ukrayna'ya resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaret sırasında, Ukrayna ile ilişkilerin eski Sovyetler Birliği'nin tüm eski cumhuriyetleri arasında öncelikli olacağını söyledi. 5 Mayıs 1996'da Ukrayna, Bakü'de Azerbaycan Büyükelçiliğini açtı ve Azerbaycan da 12 Mart 1997'de Kiev'de Ukrayna Büyükelçiliğini açtı. 2001 yılında, iki ülke Gürcistan ve Moldova ile birlikte Demokrasi ve Ekonomik Kalkınma Örgütü'nü (GUAM) kurdu.

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Ukrayna'nın Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü desteklediğini ve her iki devlete de askeri yardım sağlamayacağını belirtti.

### 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin sonrası
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'a göre, ilk insani yardım ilaç ve diğer tıbbi malzeme kargosu, 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden üç gün sonra, 27 Şubat 2022'de Ukrayna'ya ulaştı. Haziran 2023'e kadar Azerbaycan'ın Ukrayna'ya sağladığı insani yardımın hacmi bin tonu ve 20 milyon ABD dolarını aştı.

Haziran 2023'te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana ilk kez Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi çerçevesinde Moldova'da bir araya geldiler ve Zelensky, Azerbaycan tarafına Ukrayna'ya Birleşmiş Milletler'de verdiği destek için teşekkür etti.

## Siyasi İlişkiler

İki ülke arasındaki ilişkiler dostane seviyededir. Azerbaycan'ın Kiev'de bir büyükelçiliği bulunmaktadır. Ukrayna'nın Bakü'de bir büyükelçiliği bulunmaktadır. Her iki ülke de Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Doğu Ortaklığı, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (BGK) ve GUAM'ın tam üyesidir.

## Kaynakça