Antakya mozaikleri

**Antakya mozaikleri**, M.S. 3. yüzyıl civarında üretilmiş 300'den fazla mozaik zeminden oluşan bir gruptur. Bu mozaikler, 1932–1939 yılları arasında Antakya'da  gerçekleştirilen arkeolojik kazılar sırasında, beş müze ve kurumdan oluşan bir konsorsiyum tarafından keşfedilmiştir. Mozaiklerin yaklaşık yarısı bugün Antakya'daki Hatay Arkeoloji Müzesi'nde sergilenirken diğerleri Worcester Sanat Müzesi, Boston Güzel Sanatlar Müzesi, Baltimore Sanat Müzesi, Harvard Üniversitesi ve Princeton Üniversitesi Sanat Müzesi gibi kurumlara dağılmıştır. Antakya mozaikleri, gerçekçi sahnelerden saf geometrik desenlere uzanan farklı tasarımlara sahiptir.

## Tarih

Antakya, günümüz Hatay ilindeki modern Antakya kentinin hemen dışında yer alan antik bir şehirdi. 2. yüzyılda Hadrianus döneminden 6. yüzyılda I. Justinianus devrine kadar kentte ve çevre banliyölerinde zemin mozaikleri moda hâline gelmiştir. Antakya, 526 ve 528 yıllarındaki yıkıcı depremlere kadar gelişimini sürdürmüştür.

1932 yılında Worcester Sanat Müzesi, Princeton Üniversitesi, Louvre Müzesi, Baltimore Sanat Müzesi ve Harvard Üniversitesi'ne bağlı Dumbarton Oaks'tan oluşan bir konsorsiyum, Antakya'nın kalıntılarında kazılar başlatmıştır. Kazı heyeti, büyük anıtlar, saraylar ve hazineler bulmayı hedeflemiş, ancak ortaya çıkan kalıntıların çoğu, duvarları yıkılmış evlerin izlerinden ibaret kalmıştır. Bu yapılarda günümüze ulaşabilen tek mimari öğe, zeminler olmuştur.

Arkeologlar bu zeminlerin üzerinde son derece ince işlenmiş mozaikler keşfetmiş ve 300'den fazla mozaik gün yüzüne çıkarılmıştır.

1939 yılında kazılar sona ermiş ve kazı ekibi bölgeden ayrılmıştır. Kazılarda bulunan mozaiklerin yaklaşık yarısı Antakya şehrine bırakılmış, bu eserleri sergilemek için Antakya Arkeoloji Müzesi kurulmuştur. Diğer mozaikler ise kazıya katılan kurumlar arasında pay edilerek dünyanın çeşitli yerlerindeki müzelere gönderilmiştir. Nakliye sırasında mozaiklerin arkasına sağlamlık kazandırmak için kalın beton tabakaları dökülmüştür. Zeminlerin paylaştırılması sırasında bazı mozaik zeminli odalar ayrılarak farklı bölümleri farklı müzelere yollanmıştır. Örneğin Worcester Sanat Müzesi, 2000 yılında düzenlediği bir sergide Paris, Baltimore, Princeton ve Wellesley koleksiyonlarından parçalar getirerek bir odaya ait mozaik zemini yeniden bir araya getirmiştir. Kazı ekibi ayrıldıktan sonra kazı çukurları doldurulmuş ve üzerine zeytinlikler dikilmiştir.

## Sanat
Antakya mozaikleri, farklı sanatsal üslupların kesişiminde üretilmiştir. Antik Yunan ve Roma sanatları ile erken Hristiyan sanatının birbiriyle nasıl bağlantılı olduğunu göstermektedir. Mozaikler, oldukça büyük boyutlara sahiptir. Örneğin Worcester Av Mozaiği, ABD'de bulunan en büyük Antakya mozaiği olup yaklaşık 6,26 x 7,11 metre (20,5 x 23,3 feet) ölçülerindedir. Tasarımlar, gerçekçi figüratif sahnelerden tamamen geometrik desenlere kadar uzanan geniş bir çeşitlilik gösterir. Bu eserlerin uzman mozaik ustaları tarafından yapıldığı düşünülmektedir.

Mozaiklerde kullanılan tesseralar arasında beyaz ve renkli mermerler ile beyaz ve renkli kireç taşları bulunmaktadır.


Dosya:Judgement_Paris_Antioch_Louvre_Ma3443.jpg|alt=Realistic scene, The Judgement of Paris Louvre Museum| Gerçekçi sahne, *Paris'in Yargılanmas*ı, Louvre Müzesi
Dosya:Bust_of_Tethys.jpg|alt=Realistic Imagery, Bust of Tethys Baltimore Museum of Art|
Dosya:Antakya_Arkeoloji_Muzesi_1250287_nevit.jpg|alt=Geometric pattern, Antakya Archaeological Museum| Geometrik desen, Antakya Arkeoloji Müzesi
Dosya:Mosaic_pavement_drinking_contest_of_Herakles_and_Dionysos.jpg|alt=Mosaic pavement: drinking contest of Herakles and Dionysos, Princeton University Art Museum| *Mozaik döşeme: Herakles ve Dionysos'un içki yarışması*, Princeton Üniversitesi Sanat Müzesi


## Ayrıca bakınız

* Yakto Mozaiği
* Zliten Mozaiği
* Orta Doğu'daki Erken Bizans Mozaikleri
* İtalya'daki Geç Antik ve Orta Çağ Mozaikleri

## Kaynakça