Akantokilonemiyaz

**Akantokilonemiyaz**, *[[Acanthocheilonema perstans]]* adlı bir parazitin neden olduğu, nadir görülen bir tropikal enfeksiyon hastalığıdır. Deri döküntüleri, karın ağrısı ve göğüs ağrısı, kas ağrısı (miyalji) ve eklem ağrısı, nörolojik bozukluklar ve deride kitleler oluşturabilir. Başlıca Afrika’da görülür. Parazit, küçük sineklerin ısırmasıyla bulaşır. Çalışmalar beyaz kan hücrelerinde artış olduğunu göstermektedir.

Akantokilonemiyaz, nematod kaynaklı filaryal hastalıklar grubuna girer ve tamamı ihmal edilen tropikal hastalıklar arasında sınıflandırılır. Filaryal hastalık, nematod larvaları olan mikrofilaryaların lenfatik sisteme ulaşmasıyla ortaya çıkar; mikrofilaryalar insanlarda seröz boşluklarda bulunur. Beş evreli bir yaşam döngüsü vardır; konak içinde (insan vücudunda) binlerce canlı mikrofilaryanın doğumunu ve ardından kan emilimiyle derinin dermis tabakasına taşınmalarını içerir. Mikrofilaryaların başlıca belirtilere yol açtığı yer burasıdır; bunlar ödem ve derinin ve alttaki bağ dokuların kalınlaşmasıdır. Ayrıca deri döküntüleri, karın ağrısı ve göğüs ağrısı, kas ağrısı (miyalji) ve eklem ağrısı, nörolojik bozukluklar ve deride kitlelere de neden olabilir. Bunun yanı sıra hepatosplenomegali olarak adlandırılan dalak ve karaciğer büyümesine yol açar. Lökosit (beyaz kan hücresi) düzeylerinde artış saptanır; buna eozinofili denir. Parazit, küçük sineklerin (*A. coliroides*) ısırmasıyla bulaşır.

## Belirtiler
Genel olarak akantokilonemiyaz başlangıçta belirti göstermeyebilir. Ancak belirtiler ortaya çıkarsa, bu durum genellikle yüksek enfeksiyonlu bölgelere ziyarette bulunan kişilerde, bu bölgelerin yerlilerinden ziyade daha yaygın görülür. Sık görülen başlıca laboratuvar bulgusu, eozinofili olarak adlandırılan özel beyaz kan hücrelerinde artıştır.

Diğer belirtiler arasında kaşıntılı deri, nörolojik belirtiler, karın ve göğüs ağrısı, kas ağrısı ve deri altında şişlikler bulunur. Beyaz kan hücreleri anormal derecede yüksekse, fizik muayenede büyümüş dalak veya karaciğer saptanması olasıdır.

Bazı durumlarda nematodlar göğüs ya da karın içine fiziksel olarak yerleşerek iltihaba yol açabilir. Bu durumun tanısı genellikle ışık mikroskobu altında kan yayması incelemesiyle konur.

## Tanı
Mutlak eozinofili, tanı almamış paraziter hastalıklarla ilişkili olarak göçmenlerde görülebilir. Mutlak eozinofili, periferik kanda >0,45 milyar eozinofilik lökosit/L olarak klinik olarak tanımlanır. Yakın tarihli çalışmalar, göreceli eozinofilisi olan çocukların yaklaşık %60’ının bunu paraziter enfeksiyonlar yoluyla edindiğini öne sürmektedir. Göreceli eozinofili, kan plazması kaybına bağlı olarak lökosit yüzdesinde artışı ifade ederken; mutlak eozinofili yalnızca beyaz kan hücresi üretiminde artışı yansıtır. Göreceli eozinofilisi olanların %40’ı bu çalışmalara kadar tanı almamıştır. Bu nedenle, tropikal enfeksiyon hastalıkları alanında kapsamlı parazitolojik çalışmalara büyük gereksinim vardır.

## Tedavi
Standart yaklaşım, en yaygın olarak ivermektin veya dietilkarbamazin (DEC) gibi antifilaryal ilaçların uygulanmasıdır. Tüm nematod ve paraziter enfeksiyonlarda en etkili doz ivermektin için 200&nbsp;μg/kg’dır. Ayrıca mebendazol, levamizol, albendazol ve tiabendazol gibi çeşitli diğer antihelmintik (solucan düşürücü) ilaçlar da kullanılmıştır. En kötü olgularda nematodların karın veya göğüs boşluğundan çıkarılması için cerrahi gerekebilir. Ancak hafif olgular genellikle tedavi gerektirmez.

## Epidemiyoloji
Akantokilonemiyaz, *Mansonella perstans* adlı parazitin neden olduğu bir hastalıktır. *M. perstans* esas olarak Orta Afrika’da ve Güney Amerika’nın bazı bölgelerinde bulunur; dolayısıyla en çok etkilenen topluluklar bu bölgelerde yer alır. Akantokilonemiyaz bu bölgelerdeki insanları benzer oranlarda etkiler. Bu durumun prevalansı yaşla birlikte belirgin şekilde artar. Ayrıca, parazit en sık bataklıkların ve açık alanların birbirini izlediği tropikal orman bölgelerinde görülür.

Afrika’da, Sahra-altı Afrika’daki 33 ülke dâhil olmak üzere yaklaşık 114 milyon kişi *M. perstans* ile enfektedir. Yakın tarihli çalışmalar özellikle febril ve tropikal hastalıkların yaygın olduğu Gabon’a odaklanmıştır. Yakın zamanda öne sürülen bazı görüşlerin aksine, *M. perstans*, HIV, tüberküloz, bakteriyemi ve sıtma gibi febril (ateşi yükselten) hastalıkların ortaya çıkışını etkilemez. Genel olarak, sıtmalı bireylerde hemoglobin düzeyleri sağlıklı bireylere kıyasla ciddi şekilde düşüktür. Bu düşüklük, sıtma paraziti *[[Plasmodium falciparum]]*un temel enerji kaynağı olarak insan hemoglobinini kullanmasından kaynaklanır.  Şiddetli sıtmayla birlikte görülen filaryazda (ipliksi nematodların lenf sistemini enfekte etmesi ile meydana gelen hastalık), yalnızca şiddetli sıtmaya kıyasla hemoglobin düzeyleri daha yüksektir. Ayrıca *M. perstans*ın HIV ile enfekte kişiler üzerinde olumsuz etkileri gösterilmemiştir; hatta *M. perstans* ile eş enfekte HIV hastalarında CD4 düzeyleri daha yüksek bulunmuştur.

Tropikal ve subtropikal bölgeler, sıklıkla filaryaza yol açan nematodlar ve parazitik solucanlardan en çok etkilenen ana alanlardır. İspanya’ya göç edenlerin yaklaşık %20’si bu bölgelerden gelen çocuklardır.

## Tarihçe
Akantokilonemiyazın klinik bulguları ilk olarak 1890 yılında Londra’da, Batı Afrika’dan bir hastanın kanında keşfedildi. Parazite, başka bir mikrofilaryaya benzemekle birlikte daha küçük olduğu için başlangıçta *Filaria sanguinis hominis minor* adı verilmişti. Mikrofilaryalar, vücudun dolaşımına girebilme yeteneğine sahip küçük larvalardır. *Filaria sanguinis hominis minor* daha sonra Zoolojik Adlandırma Uluslararası Komisyonu tarafından *Filaria perstans* olarak adlandırılmıştır.

Keşfinden bu yana akantokilonemiyaz çeşitli başka isimlerle de anılmıştır. İlk olarak, yaşam döngüsü özellikleri benzer olan *ozzardi*, *perstans* ve *streptocerca* türlerinden herhangi birinin yol açtığı enfeksiyöz hastalığı ifade eden mansonelloz olarak biliniyordu. Ancak günümüzde yaygın olarak *M. perstans* olarak kabul edilmektedir. Akantokilonemiyaz için diğer eşanlamlılar şunlardır: *Dipetalonemiasis*, *Dipetalonema perstans*, *Mansonalla perstans* ve *Acanthocheilonemiasis perstans*.

## Araştırma
Parazitik solucanlar ve nematodlar, hayatta kalma şanslarını artırmak için konaklarının birçok bağışıklık yolunu düzenler. Örneğin, *Acanthocheilonema viteae* tarafından salgılanan moleküller, konağın etkili bağışıklık mekanizmalarını sınırlar. Bu moleküllere ekskretuar-sekretuar ürünler denir. *Acanthocheilonema viteae* tarafından salınan etkili bir ekskretuar-sekretuar ürün, birden çok bağışıklık sistemi hücre tipini etkileyebilen ES-62’dir. ES-62, farelerde uygulandığında anti-iltihap etkilere sahiptir. Anti-iltihap etki, fosforilkolin (PC) içeren bir gruba ve sinyal iletimine bağlı olarak ortaya çıkar. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç olmakla birlikte; *Acanthocheilonema viteae*nin anti-iltihap etkileri olabileceğine dair bazı kanıtlar vardır ve daha fazla araştırılmalıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar