Kildare'li Brigid

**Kildare'li Azize Brigid** (İrlandaca: *Naomh Bríd*, Latince: *Brigida*; y. 451 – y. 525), İrlanda'nın en önemli azizelerinden biri olup, Aziz Patrik ve Aziz Columba ile birlikte ülkenin üç ulusal azizinden biri olarak kabul edilir. Orta Çağ İrlanda hagiografilerine göre Brigid, Kildare'deki baş manastırın yanı sıra çok sayıda rahibeler manastırı kurmuş ve hayatı boyunca başrahibe olarak görev yapmıştır. Brigid hakkında tarihsel olarak doğrulanmış bilgiler oldukça sınırlıdır. Hayatına dair anlatıların büyük kısmı mucizeler ve efsaneler etrafında şekillenmiş olup, bazı öyküler pagan inanç ve motiflerinden etkilenmiştir. Rivayetlere göre Brigid, bir kabile reisinin kızı ve Hristiyan bir köle kadının çocuğudur; çocukken bir druide evlatlık verilmiş, daha sonra ise Tanrı'ya adanmış bir yaşam sürerek bekaret yemini etmiştir. Azize Brigid; şiir, öğrenim, sağlık, koruma, demircilik, hayvancılık ve süt ürünleri üretimi gibi pek çok alanın himayecisi olarak kabul edilir. Kildare'de onun anısına yakılan kutsal ateşin yüzyıllar boyunca hiç söndürülmeden korunduğu aktarılmaktadır.

Bazı tarihçiler, Kildare'li Brigid'in, Kelt mitolojisindeki tanrıça Brigid’in Hristiyanlık inancına uyarlanmış bir figürü olabileceğini öne sürmektedirler. Azizenin yortu günü, baharın başlangıcını simgeleyen ve kökeni pagan döneme uzanan Imbolc ile aynı tarihe, 1 Şubat’a denk gelir. Bu günde geleneksel olarak Brigid haçları örülür ve çeşitli halk gelenekleri uygulanır. 2023 yılından itibaren bu gün, İrlanda Cumhuriyeti’nde resmî tatil olarak kabul edilmiştir. Yortu günü, geleneğe göre Brigid’in öğrencisi, yakın dostu ve halefi olarak anılan Dar Lugdach'ın yortu günüyle ile ortak olarak kutlanmaktadır.

## İsmi
Azize Brigid ile Kelt tanrıçası Brigid aynı ismi taşımaktadır. Bu ad, “yüce” veya “yüceltilmiş” anlamına gelen Ön-Keltçe *Brigantī* kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Ön-Hint-Avrupa dilindeki *bʰerǵʰ-* köküne kadar uzanır. Eski İrlandaca’da ismi *Brigit* ([ˈbʲrʲiɣʲidʲ]) biçiminde yazılıp telaffuz edilirdi. Modern İrlandaca’da *Bríd* formu yaygındır. Galce’de ise Ffraid (bazen *Fraid*) olarak geçer ve bu biçim, örneğin “Azize Brigid’in kilisesi” anlamına gelen *Llansanffraid* gibi yer adlarında yer alır. Azize Brigid, halk arasında “Gael halkının Meryem’i”, “İrlanda’nın Meryem’i” ve “İrlanda’nın annelik azizesi” gibi unvanlarla anılmıştır. Ayrıca, geleneksel olarak doğum yeri kabul edilen Faughart dolayısıyla zaman zaman “Faughart’lı Brigid” şeklinde de adlandırılır.

## Tarihselliği
Azize Brigid'in tarihsel bir kişi olup olmadığı tartışmalıdır. Hakkında günümüze ulaşan tarihsel veriler oldukça sınırlıdır; erken dönem hagiografiler ise büyük ölçüde anekdotlara ve mucize anlatılarına dayanır. Bu anlatıların bazıları, İrlanda pagan geleneğine derin biçimde kök salmıştır. Brigid'in, aynı adı taşıyan Kelt tanrıçasıyla olan benzerliği dikkat çekicidir. Her iki figür de doğaüstü olaylarla ilişkilendirilmiş, halk geleneklerinde önemli yer edinmiş ve şiir, şifa, koruma, demircilik ve evcil hayvanlarla özdeşleştirilmiştir. Azizenin yortu günü, İrlanda'da baharın başlangıcını simgeleyen geleneksel pagan bayramı Imbolc ile aynı güne, 1 Şubat'a denk gelir. Bu benzerlikler nedeniyle bazı araştırmacılar, Azize Brigid'in tanrıça Brigid'in Hristiyanlaştırılmış bir biçimi olduğunu savunur. Orta Çağ sanat tarihçisi Pamela Berger'e göre, Hristiyan keşişler eski ana tanrıça figürünü alarak onun adını ve işlevlerini Hristiyan azizeye uyarlamıştır. Diğer bir görüşe göre ise Brigid tarihsel bir kişilikti; ancak yaşadığı dönemde tanrıçaya adanmış bir kült merkezinde başdruid olarak görev yapmaktaydı. Dáithí Ó hÓgáin ve bazı araştırmacılar, onun bu tapınağı bir Hristiyan manastırına dönüştürdüğünü ve ölümünden sonra halkın, tanrıçaya ait özellikleri azizeye aktardığını öne sürmektedir.

## Kaynakça