Carlos (Asturias prensi)

**Asturias prensi Carlos** ya da **Don Carlos** (8 Temmuz 1545, Valladolid - 24 Temmuz 1568, Madrid), 1556'dan ölümüne kadar babası II. Felipe'nin tek oğlu olarak onun varisiydi. Annesi Portekiz Kralı III. João'nun kızı Maria Manuela'dır. 1565'e kadar babasının tek çocuğuydu. Carlos'un akıl sağlığının yerinde olmadığı biliniyordu. 1568'in başlarında hapsedildi ve yarım yıl hücre hapsinde kaldıktan sonra öldü. Hapsedilmesi ve ölümü Kara Efsane'de geçer. Yaşamı Friedrich Schiller'in *[[Don Carlos (oyun)|Don Carlos]]* oyununa ve Giuseppe Verdi'nin *[[Don Carlos]]* operasına ilham kaynağı olmuştur.

## Hayat
Carlos, 8 Temmuz 1545'te Vallodolid'de doğdu. Asturias prensi Felipe ve Portekiz prensesi Maria Manuela'nın oğlu olarak doğdu. Doğduğunda dedesi V. Karl İspanya kralıydı . Carlos'un annesi Maria, oğlunun doğumundan dört gün sonra kanamadan dolayı öldü.

Carlos doğduğunda  bacak uzunluğu ve lordozu eşit değildi. Bu durum omuzları ile duruşlarının asimetrik olmasına neden oldu. Fiziksel bozuklukları ve davranış sorunları genellikle akraba evliliğine bağlanıyor.  Normal bir insanın tipik sekiz büyük büyük ebeveyne sahip olması gerekirken Carlos'un sadece dört büyük büyük ebeveyni vardı. Ebeveynlerinin akrabalık katsayısı, %25'ti. Bu da onların yarı kardeş oldukları anlamına geliyor. Ayrıca, maksimum 16 büyük büyük büyük ebeveyni olması gerekirken sadece altı tane vardı. Anne tarafından büyükannesi ve baba tarafından dedesi kardeşti, anne tarafından dedesi ve baba tarafından büyükannesi de kardeşti. Aynı zamanda iki büyük büyükannesi de kız kardeşti.

### İlk yıllar
Annesinin ölümünden sonra Carlos, 1548 ve 1552'deki evliliklerine kadar halaları Maria ve Juana tarafından büyütüldü.  Çocukluğu "duygusal olarak yoksun" geçti. Babası uzun süre boyunca yurt dışında kaldı ve Juana'nın evlenmesinden sonra Carlos belirgin bir sevgi eksikliği yaşadı. Gamiz'e göre Carlos şımarıktı ve öfke nöbetlerine meyilliydi.  Felipe ilk olarak Honorato Juan'ı prensin hocası yaptı. Daha sonra ise García Álvarez de Toledo y Osorio'yu hocası yaptı

Carlos, genç yaşta şiddet içeren davranışlar sergilemeye başladı. Saldırganlığını sıklıkla hizmetçilere ve hayvanlara yöneltti.  Bir keresinde, memnun kalmadığı ayakkabıları bir ayakkabıcıya yedirmeye çalıştığı bildiriliyor.  Davranışları ve karakteri sarayda kötü bir üne kavuştu ve yabancı elçilerin dikkatini çekti. Venedik elçisi Girolamo Soranzo, Carlos'un "çirkin ve itici" olduğunu düşünüyordu. Paolo Tiepolo onunla ilgili: " O ne ders çalışmak ne de fiziksel aktivite yapmak istiyordu, sadece başkalarına zarar vermek istiyordu." demiştir. Zihinsel engelleri olup olmadığı veya zihinsel yeteneğinin 1562'deki beyin hasarı nedeniyle engellenip engellenmediği belirsizdir.

1556 yılında dedesi V. Karl tahttan feragat ederek Yuste Manastırı'na çekildi ve İspanyayı Carlos'un babası Felipe'ye bıraktı. Yuste'ye doğru giderken İmparator Valladolid'de torunuyla görüştü.  Pervasız ve görgüsüz olarak algılanan Carlos, kötü bir izlenim bıraktı.  Karl, prensten o kadar hoşnutsuzdu ki, Felipe'yi, kendisi için yapılacak saygı töreni için Flandre'ye getirmemesi konusunda uyardı. 

1559'da Carlos, Fransa Kralı II. Henri'nin en büyük kızı olanElisabeth ile nişanlandı. Ancak İspanya ile Fransa arasındaki uzlaşmayı hızlandırmak için Elisabeth, Felipe ile evlendi. Daha sonra Prens için üç gelin daha önerildi: İskoçya Kraliçesi Mary ; Fransa Kralı II. Henry'nin en küçük kızı Valois'li Marguerite ; ve II. Maximilian'ın ve halası Maria'nın kızı olan kuzeni Avusturyalı Anna. 1564'te Carlos'un Anna ile evlenmesi kararlaştırıldı. Ancak evlilik Felipe tarafından sürekli ertelendi. Anna daha sonra Felipe'nin dördüncü eşi olacaktı.

1560'tan itibaren Carlos, sıtmadan kaynaklandığı düşünülen tekrarlayan ateşli hastalıklar geçirdi. Prensin sağlığı için saray doktorları onun Alcalá de Henares'e taşınmasını tavsiye ettiler.  1561'de babası Carlos'un Alcalá Üniversitesi'nde okumasını sağladı.

### Miras ve baş yaralanması
1560 yılında Kastilya'nın  ve üç yıl sonra Aragon Tacı'nın varisi olarak tanındı.  Ayrıca I. Sebastião'nun kuzeni olarak Portekiz tahtının varisiydi.  Kastilya'nın vârisi olarak Asturias prensi ve Aragon'un vârisi olarak Girona prensi, Viana prensi, Montbanc dükü, Cerceva kontu ve Balaguer lordu ünvanlarını aldı. Sık sık Devlet Konseyi'nin toplantılarına katılırdı ve babasının adına Aşağı Ülkeleri yöneten halası Margherita ile yazışıyordu.

Nisan 1562'de, Alcalá Üniversitesi'ndeyken Carlos, merdivenden düştükten sonra ciddi bir kafa travması geçirdi. Başlangıçta tehdit oluşturmadığı düşünülsede durumu hızla kötüleşti; on gün içinde sanrılar görmeye ve dayanılmaz ağrılar çekmeye başladı.  Oğlu için endişelenen Felipe, çeşitli çareler aradı, çok sayıda doktora danıştı. Diego de Alcalá'nın cesedinin kalıntılarını prensin yatağının yanına koyarak iyileşmesini ümit etti. Mayıs ayı sonlarına doğru Carlos'un durumu iyileşmeye başladı. Felipe, Fransisken cesedinin mucizevi gücüne inanırken,  modern tarihçiler prensin iyileşmesini anatomist Andreas Vesalius tarafından gerçekleştirilen kafatası trepanasyonuna veya bir Mağribi doktorun merhem sürmesine bağlamaktadır.  Carlos iyileştikten sonra daha da çılgınlaştı,  daha dengesiz bir ruh haline büründü ve davranışları daha da kötü bir hal aldı.

### Delilik
İddiaya göre Carlos, Flaman isyancılara sempati duyuyordu ve Aşağı Ülkeler'de Felipe'ye karşı isyanın liderleri olan Kont Egmont ve Montmorencyli Floris'in  temsilcileriyle temas kurdu.  İsyancıların desteğiyle Hollanda'ya kaçıp kendini kral ilan etme planları vardı. Carlos'un Hollanda'ya gitmek konusunda güçlü bir isteği olduğu bilinse de  çoğu tarihçi onun Flaman isyancılarla ilişki içinde olduğu teorisini reddetti. 

1567 boyunca Carlos, şiddet içeren olaylarla işaretlenen artan duygusal istikrarsızlık sergiledi.  En önemli olaylardan biri, evin penceresinden atılan suyun yanlışlıkla üzerine sıçraması sonucu evin ateşe verilmesi emretmesiydi. 

Carlos, babasının kendisine yetki vermesinden sık sık şikâyet ediyordu. Oğlunun sorumluluk duygusunu arttırmayı uman  Felipe, 1567'de Carlos'u Devlet Şurası başkanı olarak atadı. Ancak prens, şuraya ilgi göstermedi veya siyasi meselelerle ilgilenmedi.

Başlangıçta Carlos'a 1559'da Aşağı Ülkeler'in yönetimini vadetmesine rağmen  Felipe oğlunun iktidar pozisyonlarına güvenilemeyeceğini fark etti. Sonuç olarak, Felipe sözünü yerine getirmek yerine Hollanda Valiliği görevini Alba Dükü'ne verdi.  Pozisyonunun elinden alınmasına öfkelenen Carlos, düke saldırmaya çalıştı ancak kısa sürede engellendi. 

1567 sonbaharında, amcası Avusturyalı Juan'dan kendisini İtalya'ya götürmesini isteyerek Hollanda'ya kaçmak için bir girişimde daha bulundu  Juan, kararını vermek için 24 saat süre istedi ve bu süre içerisinde Carlos'un planını Felipe'ye anlattı. Felipe ise seyahate izin vermedi.

Carlos, bu talebinin reddedilmesinin ardından Juan'ı vurmaya çalıştı. Carlos, Juan'ı odasına çekerken bir hizmetçi onun silahını boşaltmıştı. Carlos, silahının boş olduğunu fark ettikten sonra Juan'a eliyle saldırdı. Saldırıyı duyan Felipe, Carlos'un dış dünyayla hiçbir bağlantısı olmayacak şekilde odasına kapatılmasını emretti.

17 Ocak 1568'de gece yarısından hemen önce, II. Felipe ve dört danışmanı Madrid'deki Alkazar'da Don Carlos'un yatak odasına girdi ve burada tutuklandığını duyurdular. Belgelerine ve silahlarına el koydular, ardından pencereleri çivilediler. Carlos onları intiharla tehdit etti ve bu nedenle odasında bıçak ve çatal bulundurması yasaklandı.

### Ölümü
Felipe, kamuoyuna hitaben yaptığı konuşmada, prensin gerçek suçlarını veya zihinsel durumunu ifşa etmeden Carlos'un hapsedilmesini haklı çıkarmaya çalıştı. Temmuz ayına gelindiğinde Carlos'un açlık grevleri onu "korkunç derecede zayıf" bir duruma getirmişti. 24 Temmuz 1568'de prens, muhtemelen açlık sonucu odasında öldü. Ölümü, Hollanda'da krala karşı isyanı meşrulaştırmak için Kara Efsanenin temel unsurlarından biri olarak kullanıldı. Bu da Seksen Yıl Savaşları'na neden oldu. Daha sonra Sessiz Willem'in 1581'de krala karşı yaptığı propaganda çalışması olan *Apology'de* Kral Felipe'nin emriyle öldürüldüğü iddia edildi. Zehirlenme fikri, 20. yüzyıla kadar Hollanda'da üretilen propagandalara dayanarak Orta ve Kuzey Avrupa tarihçileri tarafından savunulmuştu; İspanyol ve İtalyan tarihçilerin çoğu ise kanıt ve belgelerin doğal nedenlerle ölüme işaret ettiğini iddia etmeye devam etti.

## Efsane ve edebiyatta

Kral Felipe'nin oğlunu hapsedip öldürmesi fikri daha sonra İngiltere'de İspanyol karşıtı Kara Efsane'nin  yerleşmesinde küçük bir rol oynarken, Hollanda, Almanya ve Orta Avrupa'da ise  büyük bir rol oynadı. Buradan yaratılan propaganda, Friedrich Schiller'in 1787 tarihli *[[Don Carlos (oyun)|Don Carlos, Infant von Spanien]]* trajedisinin temelini oluşturdu.

Schiller eserini, İngiliz yazar Thomas Otway'in *Don Carlos, Prince of Spain* adlı oyununda da kaynak olarak kullandığı, Fransız Rahip César Vichard de Saint-Réal'in 1672'de yazdığı bir romandan esinlenerek yazmıştır. Milliyetçilik ve romantik aşkı bir araya getiren romantik trajediler olan her iki eserde de Carlos, asil ve cesur romantik şövalye olarak gösterilir. Kendisi, Felipe'nin karısı genç Valoisli Isabel'in sevgilisi olarak gösterilir. İkisi de özgürlük ve aşkları için zalim, despot, acımasız ve Isabel için çok yaşlı olan II. Felipe ve onun aynı derecede zalim ve despot İspanyollardan oluşan sarayına karşı mücadele ederler. Sonunda kahraman, aşırı asaleti nedeniyle ihanete uğrayarak yenilir.

Schiller'in oyunu birçok operaya uyarlandı, en dikkat çekeni ise Giuseppe Verdi'nin *[[Don Carlos|Don Carlos'uydu]]* (1867, İtalyanca adıyla *Don Carlo* da bilinir). Carlos, saray entrikalarının kurbanı olarak sempatik bir şekilde tasvir ediliyor ve onun zihinsel dengesizliğine veya şiddet eğilimlerine çok az değiniliyor.

Bir kralın kendi oğlunu hapse atmasının öyküsü, Pedro Calderón de la Barca'nın 1635'te yazdığı *[[La vida es sueño]]* (Türkçe: *Hayat Bir Rüya*) adlı oyununun da temelini oluşturur. Ancak bu eser açıkça Don Carlos'a atıfta bulunmaz. Farklı bir öncülle başlar ve muhtemelen İspanyol Neoplatonizmi çizgisinde dini düşünce ve Mağara aleogrisinin birleşiminden esinlenmiştir.

### Foxe'un Şehitler Kitabında
John Foxe, Foxe'nin Şehitler Kitabı'nda onunla ilgili şunları yazmıştır;

### Onunla hakkında yazılan eserler

* 1621: Diego Jimenez de Enciso'nun yazdığı "El príncipe don Carlos" eseri. İlk olarak 1634'te yayımlandı.
* 1672: César Vichard de Saint-Réal'in yazdığı tarihi roman Dom Carlos
* 1676: Thomas Otway'in yazdığı Don Carlos oyunu
* 1700: José de Cañizares'in yazdığı El príncipe don Carlos
* 1775: Vittorio Alfieri'nin yazdığı Filippo trajedisinde Don Carlos'a deyinilmiştir.
* 1837: Eugenio de Ochoa'nın yazdığı Auto de fe eseri.
* 1872: Gaspar Núñez de Arce'nin yazdığı beş perdelik El haz de leña draması
* 1940: Salvador de Madariaga'nin yazdığı dört perdelik Don Carlos draması
* 1972: Carlos Muñiz'in yazdığı Tragicomedia del serenísimo príncipe don Carlos.

## Medyada

### Televizyonda
Carlos, CW'nin *[[Reign]]* dizisinde Kanadalı aktör Mark Ghanimé tarafından canlandırılıyor. Kırbaçlanmaktan hoşlanan, İskoçya'yı Mary Stuart ile evlenip yönetmekle ilgilenen bir cinsel sapık olarak tasvir edildi.

Carlos, Joseph Cuby tarafından *[[Sir Francis Drake (TV dizisi)|Sir Francis Drake]]* adlı TV dizisinde Prenses Mariella'yla (Francesca Annis ) nişanlanan 14 yaşında bir sadist olarak canlandırılmıştır.

### Sinemada
Carlos, Carlos und Elisabeth adlı 1924 yapımı filmde Conrad Veidt tarafından canlandırıldı.

## Soy

## Notlar


## Kaynakça