Atipik pnömoni

**Yürüyen zatürre** de denen **atipik pnömoni**, hastalıkla en sık ilişkilendirilen patojenlerden birinin neden olmadığı her türlü pnömoni veya zatürre’dir. Klinik görünümü "tipik" pnömonininkiyle çelişir. Çeşitli mikroorganizma’lar bu hastalığa neden olabilir. Başka bir hastalıktan bağımsız olarak geliştiğinde primer atipik pnömoni (PAP) denir.

Terim 1930'larda tanıtıldı ve o zamanlar pnömoninin en iyi bilinen ve en sık görülen şekli olan *[[Pnömokok|Streptococcus pneumoniae]]* 'nin neden olduğu bakteriyel zatürre ile karşılaştırıldı. Bu ayrım "tipik" solunum semptomları ve lober pnömoni ile ortaya çıkma olasılığı daha yüksek olanları "atipik" genel semptomlarla (ateş, baş ağrısı, terleme ve miyalji) ve bronkopnömoni ile ortaya çıkma olasılığı daha yüksek olanlardan ayırdığı için tarihsel olarak önemli kabul edildi.

## İşaretler ve semptomlar
Genellikle atipik nedenler aynı zamanda atipik semptomları da içerir:
* Sülfonamid gibi yaygın antibiyotiklere ve penisilin gibi beta-laktamlara yanıt yoktur.
* Lobar konsolidasyonuna dair hiçbir belirti ve semptom yoktur ve bu enfeksiyonun tüm lobu kapsamak yerine küçük alanlarla sınırlı olduğu anlamına gelir. Ancak hastalık ilerledikçe görünüm lober pnömoniye dönüşebilir.
* Lökositoz'un yokluğu.
* Sebep olan organizma ile ilgili ekstrapulmoner semptomlar.
* Orta miktarda balgam var ya da hiç balgam yoktur (yani balgam üretilmemektedir).
* Alveoler eksüda eksikliği.
* Genel semptomlara ve üst solunum yolu ile ilgili sorunlara rağmen (yüksek ateş, baş ağrısı, kuru, tahriş edici bir öksürük ve ardından gelen radyografilerde konsolidasyon gösteren üretken öksürük gibi), genellikle birkaç fiziksel işaret vardır. Hasta semptomların gösterdiğinden daha iyi görünür.
*Sessiz hipoksi meydana gelebilir ve fark edilmeyebilir ancak nabız oksimetresi ile tespit edilir.

## Neden
En yaygın neden olan organizmalar (genellikle hücre içi yaşayan) bakterilerdir:
;*[[Chlamydia pneumoniae]]*: Nispeten hafif semptomları olan hafif zatürre şeklidir.
;*Chlamydia psittaci*: Psittakoz'a neden olur.
;*Coxiella burnetii*: Q humması'na neden olur.
;*Francisella tularensis*: Tularemi'ye neden olur.
;*Legionella pneumophila*: Legionella veya Lejyoner hastalığı olarak bilinen, ölüm oranı nispeten yüksek olan ciddi bir zatürre biçimine neden olur.
;*[[Mycoplasma pneumoniae]]*: Genellikle genç yaş gruplarında ortaya çıkar ve nörolojik ve sistemik (örn. döküntü) semptomlarla ilişkili olabilir. Bkz. Mycoplasma pneumoniae.
Atipik pnömoninin ayrıca mantar, protozoon veya viral bir nedeni de olabilir.

Geçmişte çoğu organizmanın kültürü zordu. Ancak daha kişiselleştirilmiş tedavi planlarına neden olan daha yeni teknikler patojenin kesin olarak tanımlanmasına yardımcı olur.

### Viral
Atipik pnömoninin bilinen viral nedenleri arasında solunum sinsityal virüsü (RSV), grip A ve B, parainfluenza, adenovirüs, şiddetli akut solunum yolu sendromu (SARS), Orta Doğu solunum sendromu (MERS), COVID-19 ve kızamık vardır.

## Teşhis
Göğüs radyografisi (X-ışını filmi), genellikle atipik pnömoninin fiziksel belirtileri hiç gözlemlenmeden önce bir akciğer enfeksiyonunu gösterir. Bu gizli zatürredir. Genellikle gizli pnömoni, pnömonili hastalarda oldukça sık görülür ve aynı zamanda çocuklara pnömokok aşısı ile aşılandıktan sonra gizli pnömoninin azalmasının gösterdiği gibi *Streptococcus pneumoniae*'den de kaynaklanabilir.

Sızma genellikle çevresel bölgede (bronş’un başladığı yerde) başlar ve kama veya yelpaze şeklinde akciğer alanının çevresine doğru yayılır. Süreç çoğunlukla alt lobu içerir ancak herhangi bir lobu veya lob bileşimini etkileyebilir.

## Epidemiyoloji
Mikoplazma gençlerde yaşlılara göre daha sık olur.

Yaşlı insanlar Legionella'ya daha sık yakalanırlar.

## Terminoloji
"Primer atipik pnömoni" diğer hastalıklardan bağımsız olarak geliştiği için "primer" olarak adlandırılmaktadır.

Yaygın olarak "yürüyen zatürre" olarak bilinir çünkü semptomları genellikle kişinin hala ayakta durabileceği kadar hafiftir.

"Atipik pnömoni", atipik organizmaların (*[[Pnömokok|Streptococcus pneumoniae]]*, *[[Haemophilus influenzae]]* ve *Moraxella catarrhalis* dışında) neden olması nedeniyle atipiktir. Bu atipik organizmalar arasında özel bakteri'ler, virüs’ler, mantarlar ve protozoa bulunur. Ayrıca zatürrenin bu şekli yalnızca orta miktarda balgam, konsolidasyon olmaması, beyaz küre sayımlarında yalnızca küçük artışlar ve alveoler eksüda olmamasıyla atipik bir görünümdedir.

Atipik pnömoninin ilk tanımlandığı dönemde, Mikoplazma, Chlamydophila ve Legionella gibi organizmalar henüz bakteri olarak tanınmıyordu ve bunun yerine virüs olarak kabul ediliyordu. Bu nedenle "atipik pnömoni"ye "bakteriyel olmayan" da deniyordu. Literatürde *atipik pnömoni* terimi günceldir ve bazen *viral pnömoni* ile (aşağıya bakınız) ve bazen de yanlış da olsa *bakteriyel pnömoni* ile karşılaştırılmaktadır.

Atipik pnömoniye neden olan organizmaların çoğu olağandışı bakteri türleridir ("Mikoplazma" hücre duvarı olmayan bir bakteri türüdür ve "Klamidyalar" hücre içi bakterilerdir). Çeşitli ajanların neden olduğu durumlar farklı seyirlere sahip olduğundan ve farklı tedavilere yanıt verdiğinden, belirli kesin patojenin tanımlanması önemlidir.

## Tedavi
Bazı antibiyotikler atipik pnömonide etkili olmaz. Etkili antibiyotikler şunlardır: 
* Makrolidler, Tetrasiklinler, Ketolidler, Kinolon antibiyotikleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar