Metilmalonik asit

**Metilmalonik asit**, dikarboksilik asitler grubundan kimyasal bir bileşiktir. Malonik asidin temel yapısından oluşur ve ayrıca bir metil grubu taşır. Metilmalonik asidin tuzlarına **metilmalonatlar** denir.

## Metabolizma

Metilmalonik asit, propiyonat metabolizması yolunun bir yan ürünüdür. Bunun için başlangıç kaynakları, parantez içinde tüm vücut propiyonat metabolizmasına ilgili yaklaşık katkılarla birlikte aşağıda verilmiştir:

* esansiyel amino asitler: metiyonin, valin, treonin ve izolösin (~%50)
* tek zincirli yağ asitleri (~%30)
* bakteriyel fermantasyondan elde edilen propiyonik asit (~%20)
* kolesterol yan zinciri
* timin

Propiyonat türevi olan propiyonil-CoA, propiyonil-CoA karboksilaz tarafından D-metilmalonil-CoA'ya dönüştürülür ve daha sonra metilmalonil-CoA epimeraz tarafından L-metilmalonil-CoA'ya dönüştürülür. Krebs döngüsüne giriş, L-metilmalonil-CoA'nın <small>L</small>-metilmalonil-CoA mutaz tarafından süksinil-CoA'ya dönüştürülmesi yoluyla gerçekleşir ve bu sırada koenzim olarak adenosilkobalamin formundaki B<sub>12</sub> vitamini gereklidir. Propiyonil-CoA'dan süksinil-CoA'ya bu bozunma yolu, Krebs döngüsünün en önemli anaplerotik yollarından birini temsil eder. Metilmalonik asit, D-metilmalonil-CoA'nın <small>D</small>-metilmalonil-CoA hidrolaz tarafından metilmalonik asit ve CoA'ya ayrılmasıyla bu metabolik yolun bir yan ürünü olarak oluşur. Asil-CoA sentetaz aile üyesi 3 (acyl-CoA synthetase family member 3, ACSF3) enzimi de metilmalonik asit ve CoA'nın metilmalonil-CoA'ya dönüşümünden sorumludur.

Hücre içi esterazlar, metil grubunu (-CH3) metilmalonik asitten çıkarabilir ve böylece malonik asit üretebilir.

## Klinik alaka

### B<sub>12</sub> vitamini eksikliği

Artan metilmalonik asit seviyeleri B12 vitamini eksikliğine işaret edebilir. Test oldukça hassastır (B12 vitamini eksikliği olanlarda neredeyse her zaman yüksek seviyeler görülür) ancak çok spesifik değildir (B12 vitamini eksikliği olmayanlarda da yüksek seviyeler görülebilir). Metilmalonik asit, B12 vitamini eksikliği olan hastaların %90-98'inde yükselir. Özgüllüğü daha düşüktür çünkü 70 yaşın üzerindeki hastaların %20-25'inde metilmalonik asit seviyeleri yüksektir, ancak bunların %25-33'ünde B12 eksikliği yoktur. Bu nedenle metilmalonik asit seviyelerinin test edilmesi yaşlılarda rutin olarak önerilmemektedir.

### Metabolik hastalıklar
Fazlalık metilmalonik asidemiler ile ilişkilidir.

Yüksek metilmalonik asit seviyelerine yüksek malonik asit seviyeleri eşlik ediyorsa, bu durum kombine malonik ve metilmalonik asidüri (CMAMMA) metabolik hastalığına işaret edebilir. Kan plazmasındaki malonik asit/metilmalonik asit oranı hesaplanarak CMAMMA klasik metilmalonik asidemiden ayırt edilebilir.

### Kanser
Ayrıca, yaşla birlikte kanda metilmalonik asit birikimi 2020'de tümör ilerlemesi ile ilişkilendirilmiştir.

### İnce bağırsakta bakteriyel aşırı çoğalma
İnce bağırsakta bakterilerin aşırı çoğalması, B12 vitamininin emilim sürecinde bakterilerin rekabeti nedeniyle yüksek metilmalonik asit seviyelerine de yol açabilir. Bu, gıdalardan alınan B12 vitamini ve oral takviye için geçerlidir ve B12 vitamini enjeksiyonları ile önlenebilir. Ayrıca, kısa bağırsak sendromlu hastalarda yapılan vaka çalışmalarından, bağırsak bakterilerinin aşırı çoğalmasının metilmalonik asidin öncüsü olan propiyonik asit üretiminin artmasına yol açtığı varsayılmaktadır. Bu vakalarda metilmalonik asit seviyelerinin metronidazol uygulaması ile normale döndüğü gösterilmiştir.

## Ölçüm
Kandaki metilmalonik asit konsantrasyonları gaz kromatografik kütle spektrometresi veya sıvı kromatografi-kütle spektrometresi (LC-MS) ile ölçülür ve sağlıklı kişilerde beklenen metilmalonik asit değerleri 73 ila 271 nmol/L arasındadır.

## Ayrıca bakınız

* Malonik asit

## Kaynakça