2023 Karabağ Ateşkes Anlaşması

**2023 Karabağ Ateşkes Anlaşması**, Azerbaycan'ın 19-20 Eylül 2023'te Dağlık Karabağ'da gerçekleştirdiği antiterör harekâtını sona erdiren ve bölgedeki ayrılıkçı Ermeni silahlı grupların silahsızlandırılmasını, mevzilerin terk edilmesini öngören ateşkes düzenlemesidir. Anlaşma, yaklaşık 30 yıllık Karabağ sorununun askerî boyutunun sona ermesi ve bölgenin Azerbaycan'a tam entegrasyonu için dönüm noktası oluşturmuştur.

## Arka plan
Dağlık Karabağ bölgesi, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan ile Ermenistan arasında uzun soluklu bir ihtilafa sahne olmuş, uluslararası toplumca tanınmayan bir Ermeni yönetimi kurulmuştur. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 822, 853, 874 ve 884 sayılı kararları uyarınca bölge Azerbaycan toprağı olarak tanınmaktadır.

İkinci Karabağ Savaşı (2020) ile Azerbaycan işgal altındaki topraklarının büyük kısmını geri aldı; 10 Kasım 2020 tarihindeki üçlü görüsmeler ile bölgeye Rus barış gücü konuşlandırıldı.

2021-2023 arası Ermeni güçleri Azerbaycan mevzilerine saldırılar düzenledi; silahsızlanma şartları ihlal edildi.

## Antiterör harekâtı

19 Eylül 2023 sabahı Azerbaycan Savunma Bakanlığı, Karabağ'daki "yasadışı Ermeni silahlı gruplarının silahsızlandırılması" amacıyla antiterör operasyonu başlattığını duyurdu.
* Yüksek hassasiyetli atışlarla Ermeni mevzileri imha edildi
* Hadrut, Füzuli yol kavşakları kontrol altına alındı
* Operasyon 24 saatten kısa sürdü; Azerbaycan 5 yaralı bildirdi.

## Ateşkes anlaşması
Ateşkes anlaşması 20 Eylül 2023 tarihinde Azerbaycan saati ile (UTC+04:00) 13:00'te sağlandı. Anlaşma şartlarına göre Dağlık Karabağ Cumhuriyeti silahlı kuvvetleri ve bölgedeki yasadışı Ermeni silahlı gruplar silahlarını teslim edecek, muharebe mevzilerini ve askeri karakollarını boşaltacak, ardından tamamen dağıtılacaktı. Ermeni silahlı kuvvetlerinin birlikleri Azerbaycan topraklarından çekilecek, yasadışı Ermeni silahlı gruplar ise tüm silah, mühimmat ve ağır teçhizatı eş zamanlı olarak teslim ederek tasfiye edilecekti. Bu şartların uygulanması Rus barış gücü birliğiyle yapılan anlaşma çerçevesinde gerçekleştirilecekti.

Anlaşma, 31 yıl sonra Dağlık Karabağ Savunma Ordusu'nun dağılmasını sağlayarak Dağlık Karabağ çatışmasında dönüm noktası oldu. Şartlar tam bir teslimiyeti öngörmesine rağmen, belge Azerbaycan ve Ermenistan arasında gelecekte bir barış antlaşması imzalanana kadar ateşkes anlaşması olarak tanımlandı.

Rusya'nın arabuluculuğuyla 21 Eylül 2023'te Yevlah'ta, Ermeni ayrılıkçı güçlerin silahsızlandırılması ve Dağlık Karabağ'daki nüfusun Azerbaycan'a yeniden entegrasyonu konularında müzakereler başladı. 28 Eylül 2023 itibarıyla Azerbaycan, Dağlık Karabağ'daki silahlı oluşumlardan bini aşkın hafif silah ve el bombası fırlatıcı, onlarca topçu sistemi ile zırhlı araç ve yüz binlerce mühimmat dahil olmak üzere büyük bir silah ve askerî teçhizat stokunun teslim alındığını bildirdi.

## Tepkiler
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 20 Eylül 2023'te yaptığı açıklamalarda, Karabağ'daki yerel "terörle mücadele tedbirlerinin” başarıyla tamamlandığını, yasa dışı Ermeni silahlı grupların silahsızlandırılmasıyla ülkenin toprak bütünlüğü ve egemenliğinin tamamen yeniden tesis edildiğini savundu. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise, Ermenistan'ın ateşkes planının hazırlanmasına katılmadığını, "Ermenistan'ın Dağlık Karabağ'da ordusu olmadığını” savundu; buna rağmen ateşkesi desteklediğini ve sürdürülmesini "çok önemli” gördüğünü belirtti. Anlaşmanın ardından, hükûmetin etnik Ermenileri koruyamadığı iddiaları üzerine Erivan'da Paşinyan'ın istifasının istendiği protestolar düzenlendi.

## Kaynakça