Nabonidus Kroniği

**Nabonidus Kroniği**, kil tabletler üzerine çivi yazısı ile yazılmış, daha geniş bir Babil Tarihi serisinin parçası olan eski bir Babil metnidir. Esas olarak Yeni Babil İmparatorluğu'nun son kralı olan Nabonidus'un hükümdarlığını, Pers Kralı II. Kiros'un Babil'i fethini ele alır ve Kiros'un oğlu II. Kambises'in MÖ 556'dan MÖ 539'dan sonraki bir zamana kadar süren hükümdarlığının başlangıcıyla sona erer. Kiros'un iktidara yükselişine dair nadir bir çağdaş anlatım sunar ve bu döneme dair bilginin ana kaynağıdır; Amélie Kuhrt bunu "Babil'in Düşüşü'ne dair en güvenilir ve ölçülü [antik] anlatım" olarak tanımlar.

Kroniğin, Selefkî döneminde (MÖ 4.-1. yüzyıl) bir yazıcı tarafından kopyalandığı düşünülüyor ancak orijinal metnin muhtemelen MÖ 6. yüzyılın sonu veya 5. yüzyılın başında yazıldığı düşünülüyor. *Nabonassar'ın Babil Kronikleri'nden bir diğeri olan Şamaş-şum-ukin Kronikleri* ile olan benzerlikleri, her iki kronikten de aynı yazıcının sorumlu olabileceğini düşündürmektedir. Eğer öyleyse, bu Pers Kralı I. Darius'un (MÖ 549-MÖ 486) hükümdarlığına tarihlenebilir.

## Tabletin tanımı
Nabonidus Kroniği, şu anda Londra'daki British Museum'da saklanan tek bir kil tablet üzerinde yer almaktadir. Diğer Babil Kronikleri gibi, her yılın kralların tahta çıkışı ve ölümü, önemli askeri olaylar ve önemli dinsel olaylar gibi önemli olaylarını yıl bazında sıralar. Sadece Babil'le doğrudan ilgili olayları bildiren standart bir örüntüyü takip eder ve bu da onu bölgenin daha geniş bir tarihi için sınırlı bir kaynaktır. Tabletin büyüklüğü 14&nbsp;cm genişliğinde 14&nbsp;cm uzunluğundadır, ancak alt kısmı ve sol tarafının büyük kısmı eksik olduğundan önemli ölçüde hasar görmüştür. Metin, her iki tarafta iki sütun halinde yazılmış ve başlangıçta 300-400 satırdan oluşuyordu. Geriye kalanlar son derece parçalı; metnin 75 satırdan biraz fazlası hâlâ okunabilmektedir. Eksik kısımlar birinci ve dördüncü sütunların büyük kısmı ile ikinci sütunun altı ve üçüncü sütunun üstünden oluşmaktadır. Tabletin alt kısmında bir kolofonun olduğu anlaşılmaktadır, ancak bu da büyük ölçüde eksiktir.

Yazı iyi bir standartta olmasına rağmen, kopyalama kesinlikle kusurludur ve katip metinde görülebilen bir dizi hata yapmıştır.

Tablet, 1879 yılında British Museum tarafından antika satıcısı Spartali & Co.'dan satın alınmıştır. Orijinal keşif yeri bilinmemekle birlikte, Babil kalıntılarından geldiği varsayılmaktadır. Muhtemelen Babil'in Ahameniş valilerinin elinde bulunan resmi bir yıllık koleksiyonunun bir parçasını temsil etmektedir. O dönemde "Nabonidus Yıllıkları" olarak bilinen metin ilk olarak Sir Henry Rawlinson tarafından 14 Şubat 1880'de *Athenaeum* dergisinde basılı olarak tartışılmış ve ilk İngilizce çevirisi iki yıl sonra Profesör T. G. Pinches tarafından *Transactions of the Society for Biblical Archaeology (1882) adlı eserde* yayımlanmıştır. O zamandan beri özellikle Sidney Smith, A. Leo Oppenheim, Albert Kirk Grayson, Jean-Jacques Glassner, ve Amélie Kuhrt gibi bir dizi bilim insanı tarafından çevrilmiştir.

## Metin
Kronik metni muhtemelen MÖ 556'da Nabonidus'un tahta çıkmasıyla başlar, ancak metnin başlangıcı o kadar kötü korunmuş ki bu bölümün hiçbir kısmı okunamamaktadır. Nabonidus'un Hume adlı bir yere ve "Batı"daki (Arabistan?) isimsiz yerleşim yerlerine karşı yaptığı seferlerden söz edilmektedir. Kiros'un Med Kralı Astyages'in başkenti Ekbatan'ı yağmalaması, Nabonidus'un saltanatının altıncı yılında kayıtlara geçer. Kronik , Nabonidus'un Arap vahası Teyma'ya (MÖ 150'ye tarihlenen Nebonidus'un Tanıklığı olarak bilinen Ölü Deniz Yazmaları parçası 4Q242'de İbranice'de Teiman olarak anılır) kendi isteğiyle sürgüne gönderilmesini ve bunun Akitu (Yeni Yıl) festivalinde on yıllık bir süre boyunca meydana getirdiği aksaklığı birkaç maddede anlatmaya devam eder. Sekizinci yıl kısmı bilerek boş bırakılmıştır; görünüşe göre katip o yıl için kayda değer bir olay kaydetmemiştir. Dokuzuncu yılda Kiros'un bir başka seferi daha kaydedilmiştir; bu sefer muhtemelen Lidya'ya saldırıp Sardis'i ele geçirmesini temsil etmektedir.

Metnin geri kalanının büyük kısmı parçalıdır. Muhtemelen on altıncı yıla ait girişte savaş ve Pers'e dair olası bir atıf görülmektedir. Günümüze ulaşan uzun bir bölümde, Nabonidus'un kral olarak geçirdiği on yedinci ve son yılda, Kiros'un Babil'i işgal edip fethettiği olaylar anlatılmaktadır. Nabonidus'un Babil'e dönüşünü gösteren Akitu festivalinin kutlandığı kayıt altına alınmıştır. Kronik, Kiros'un o dönemde Babil'i neden işgal etmeyi seçtiğine dair hiçbir bilgi vermez; ancak çeşitli kentlerin tanrılarının "Babil'e girdiğini" kaydeder; bu, görünüşe göre Pers istilasından önce bir kült heykelleri toplama eylemine işaret eder; belki de Nabonidus'un Perslerin tanrısal putları ele geçirmesini önlemek için aldığı bir önlem olabilir. Perslerin Nabonidus'un ordusunu kesin bir şekilde yendiği, geri çekilen Babillileri katlettiği ve büyük miktarda ganimet elde ettiği Opis Muharebesi'nin kısa bir anlatımını sunar. Pers ordusu daha fazla çatışmaya girmeden Sippar ve Babil şehirlerini ele geçirmeye devam etmiştir. Kiros'un kent halkı tarafından sevinçle karşılandığı ve yerel valiler atandığı bildirilmektedir. Daha önce Babil'e getirilen tanrılar, Kiros'un emriyle kendi şehirlerine geri gönderilmiştir. Metnin okunabilir kısmı, yakın zamanda ölen kralın karısı için uzun bir yas dönemiyle (muhtemelen Kiros'un karısı anlamına geliyor, çünkü Nabonidus artık o sırada kral değildi ) ve Kiros'un oğlu Kambises'ten bahsedilmesiyle sona erer. Tabletin geri kalan kısmında yalnızca birkaç dağınık kelime okunabilmektedir.

## Analiz
Nabonidus Kroniği'nin, Babil'in baş tanrısı Marduk'un (Babil) rahipleri tarafından yazıldığı anlaşılıyor. "Kiros'un hizmetindeki bir propaganda parçası" ve muhtemelen "Nabonidus'u karalamak için Marduk rahipliğinin propagandasının sonucu" olarak nitelendirilmiştir. Julye Bidmead, rahiplerin düşmanlığını Nabonidus'un ay tanrısı Sîn'e tapınmayı tanıtma yönündeki başarısız girişimlerine bağlar. Özellikle Nabonidus'un yokluğundan dolayı Akitu festivalinin yapılamadığı kronikte defalarca vurgulanmaktadır. Bu şüphelidir, çünkü Nabonidus'un yerine başkaları da kutlamaya katılmış olabilir. Kronik, Nabonidus'un dini inançsızlığı iddiasıyla saldıran ve onun eylemlerini Kiros ve Kambises'in eylemleriyle karşılaştıran Kiros Silindiri ve Nabonidus'un Ayet Anlatımı da dahil olmak üzere bir dizi Pers yanlısı belgenin parçası olarak görülür. Ancak Amélie Kuhrt bunu "Babil'in Düşüşü'ne dair en güvenilir ve en ölçülü antik anlatım" olarak tanımlar.

## Ayrıca bakınız
* Babil Tarihi
* Nabonidus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Image and description of the Nabonidus Chronicle (British Museum)
*Catalogue entry for the Nabonidus Chronicle (British Museum)
*Mesopotamian chronicles : Nabonidus Chronicle