Aya Yorgi Manastırı (Hanabad)

**Aya Yorgi Manastırı**, Hocalı rayonundaki Hanabad köyünde bulunan tarihi ve mimari bir anıttır. Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı tarafından ulusal öneme sahip bir anıt olarak tescil edilmiştir.

Manastır, 1263 yılında Çar Aşot Şehinşah'ın oğlu tarafından inşa edilmiş; ancak sonraki yüzyıllarda gerçekleştirilen inşa faaliyetleri ve onarımlarla manastırın mimari gelişimi sürdürülmüştür.

Manastırın ana kilisesi üç nefli bir bazilika biçimindedir. Sunak, yerden 1,5 metre yükseklikte yer almaktadır. Kilisenin batı cephesinde, muhtemelen bir narteks olan çökmüş bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Manastır yemekhanesi kompleksin güney tarafında yer almaktadır.

## Tarihi
Manastır, 1263 yılında Çar Aşot Şehinşah'ın oğlu tarafından inşa edilmiş; ancak sonraki yüzyıllarda gerçekleştirilen inşa faaliyetleri ve onarımlarla manastırın mimari gelişimi sürdürülmüştür.

Bazı araştırmacılar, mezar taşı yerleşkedeki bir sovmeada (şapel/dua odası) bulunan ve ismi kilisenin tonozuna kazınmış olan Başrahip Hovhannes'i yapının banisi ve mimarı olarak kabul etmektedir. Bazı araştırmacılar ise, Başrahip Hovhannes'in mevcut binayı inşa etmekten ziyade, kapsamlı bir restorasyon çalışması yürüttüğünü savunmaktadır.

Kilise duvarlarında korunan ve çoğunluğu 16. ile 17. yüzyıllara tarihlenen 10'u aşkın kitabe, manastır bünyesinde yürütülen yeniden yapılanma çalışmalarına dair veriler sunmaktadır.

## Mimari özellikleri
Manastırın ana kilisesi üç nefli bir bazilika biçimindedir. Manastırın doğu tarafında üç katlı yardımcı odalar bulunmaktadır. Birinci katın tavanındaki bir delikten erişilen yardımcı odanın ikinci katının gizli bir oda olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.

8x11,9 metre ölçülerindeki ibadet salonu, yalın tasarımına karşın anıtsal bir iç mekan etkisine sahiptir. Dikdörtgen şeklindeki salonun şekli, iki güzel pilonla vurgulanmıştır. Bunlar, kemerlerle sunağın kenarlarında bulunan iki pilona bağlanmıştır.

Sunak, zemin seviyesinden 1,5 metre yukarıda yer almaktadır. Naosta (dua salonu) oluşabilecek olan kargaşayı önlemek ve ferah bir hacimsel kurgu oluşturmak amacıyla, bema (sunak) yükseltisinin önüne geleneksel merdiven basamakları yerleştirilmemiştir. Kuzey tarafındaki yardımcı odada bulunan merdivenler sunağa çıkmak için kullanılmaktadır. Sütunlar, duvarın önündeki pilonlar, kemerler, apsis çerçeveleri, nişler ve pencere ve kapı alanları özenle işlenmiş düzgün yonu taşlar kullanılarak inşa edilmiştir. Yapının ana taşıyıcıları ve dekoratif unsurları dışındaki diğer bölümlerinde ise kaba yonu taşlardan oluşan bir duvar örgüsü tercih edilmiştir. Dua salonunun zemini taşlarla döşenmiş olup, salonun duvarlarında haçlar bulunmaktadır. Yardımcı odaların zeminlerinde mezar taşları bulunmaktadır. Kilisenin üst örtü sistemini oluşturan kubbe, bölge mimarisi içinde özgün bir mimari çözümle yapılandırılmıştır.

Kilisenin batı cephesinde, muhtemelen bir narteks olan, yıkılmış bir binanın kalıntıları bulunmaktadır. Manastır yemekhanesi kompleksin güney tarafında yer almaktadır. Günümüze ulaşan inşa kitabesi, binanın 16. yüzyılda inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Yemekhane, kırma çatılı, uzun dikdörtgen bir binadır. Manastır avlusunun bu bölümünde keşişlerin hücreleri ve diğer sivil binalar da bulunmaktadır. Kompleks, güçlü duvarlar ve duvarların dört köşesinde bulunan yuvarlak kulelerle çevrilidir.

## Kaynakça

## Ədəbiyyat
*