Kroeseid

Eskiden ***Kroiseioi stateres*** olarak bilinen **Kroeseid**, Lidya Kralı Kroisos (MÖ 561-546) tarafından MÖ 550 civarında Sardis'te basılan, altın veya gümüşten yapılmış bir tür madeni paradır. Kroisos'un genel dolaşım için standart saflıkta ilk gerçek altın sikkeleri ve dünyanın ilk çift maden para standardı olduğu kabul edilir.

## Önceki örnekler
Kroisos'un önceki atası Alyattis çeşitli standart dışı sikkeler basmaya başlamıştı. Bunlar, altın ve gümüşün değişken bir karışımı olan (yaklaşık %54 altın ve %44 gümüş) elektron adı verilen doğal olarak oluşan bir malzemeden yapılmıştı ve Kroisos'un Lidya Kralı olarak hükümdarlığından yaklaşık 80 yıl önce Lidya'da, başkenti Sardis'te ve çevre bölgelerde kullanılıyordu. elektron sikkelerin bileşiminin öngörülemezliği, değişken bir değere sahip oldukları anlamına geliyordu ve bu da standartlaştırılmış sikkelerin gelişimini büyük ölçüde engelliyordu. Madeni paranın üzerine damgalanmış, bir mührü andıran kraliyet sembolü, altın, gümüş veya elektron cinsinden içeriğin değerinin bir beyanıydı.

Herodot, Lidyalılar tarafından yapılan madeni para ve standart madeni para yeniliklerinden bahsetmiştir:

## Özellikler

Kroisos, tüm elektron sikkeleri tek bir sikke tipi kullanarak altın ve gümüş sikkelerle değiştirdi: bir aslan ve bir boğanın ön yüzleri. Ahamenişler tarafından yapılan sonraki kopyalarla karşılaştırıldığında, orijinal Kroisos iki hayvanın daha doğal bir görüntüsünü kullanılmıştır. Tersine iki  kare basılmıştı. Sikkeler Sardis'te basılmıştır. Altın ve gümüş, Sardis'teki atölyelerde ham elektrondan rafine edilmiştir. Son arkeolojik kazılar, ilk Kroisos'un gerçekten de Ahameniş istilasından önce Kroisos tarafından basıldığını ve bazen öne sürüldüğü gibi Ahameniş'ten sonra basılmadığını stratigrafik olarak göstermiştir.

Altın sikkelerin ilk ağırlığı 10,7 gramdı. Gümüş sikkeler de 10,7 gram olarak ve 1/3'ten 1/48'e kadar birçok küçük ölçüde birlikte basıldı. Bu, onu dünyanın ilk bimetalik para sistemi haline getirir ancak daha küçük gümüş ölçüleri fikri II. Hermodike döneminde Kyme'de (Aeolis) ortaya çıkmıştır.

Ancak kısa bir süre sonra altın sikkeler 8,1 gramlık daha hafif bir standartta basılmıştır. Ağırlıktaki değişiklik, dolaşımda bulunan tüm elektron sikkeleri daha ağır formatla değiştirme ve kaldırma politikasının sonucu olabilir; 10,7 gram, standart 14,1 gram elektron stater'deki (yaklaşık %70) nominal altın ağırlığına karşılık gelir. Bu yapıldıktan sonra sikkeler, sıklıkla gönüllü olarak değeri düşürülen elektron sikkelerdeki gerçek altın ağırlığına karşılık gelen 8,1 grama düşürüldü. Altın staterin ağırlığının 8,1 grama düşürülmesi, altın ve gümüş arasındaki değişim mekanizmasının basitleştirilmesine de olanak sağladı, çünkü o dönemde ağırlık bazındaki mevcut değişim oranı 1'e 13,3 olduğı için artık 8,1 gramlık 1 altın stater, 10,7 gramlık 10 gümüş statere veya 5,35 gramlık 20 gümüş sikkeye (geleceğin Ahameniş Siglosunun ağırlığı) tam olarak karşılık geliyordu.

Kroiseidlerin elektron öncüllerine kıyasla en büyük avantajı, son derece güvenilir olmalarıydı: Saf altın ve saf gümüş sikkelerin hepsinin, saflıkları tarafından tamamen garanti altına alınan ve ağırlıklarıyla açıkça tanımlanan net bir gerçek değeri vardı; bu da ek bir avantaj olarak standarttı. Aksine, çeşitli elektron sikkelerin gerçek bileşimini belirlemek çok zordu, bu nedenle her bir sikkenin gerçek içsel değerini kolayca tahmin etmek mümkün değildi. Aylettes tarafından yaratılan kraliyet sembolü veya damga, sikkelere beyan edilmiş bir değer veriyordu; günümüzde hala sikkelerde kullanılan metalin değeriyle değil ancak değeri devlet tarafından garanti edilen sembolik paralar kullanıyoruz.

### Sembolizm

Alternatif olarak, aslan - Lidya'nın sembolü - ve boğa - Helen Zeus'un sembolü (Europa'nın Baştan Çıkarılması'ndan) - ateşkes içinde karşı karşıyadır; avlanan aslanların arkadan saldırdığını unutmayın, ayrıca bir avcı ve avın barış içinde birlikte uzandığı imgeler diğer antik edebiyatta da yansıtılmıştır, örneğin "...buzağı, aslan ve bir yaşındaki birlikte..." yaklaşık MÖ 700. Lidya'nın Kymeli Agamemnon ile ittifakının tarihsel bağlamında, muhtemelen Kroisos'un annesi olan Yunan II. Hermodike'nin babası Alyettes (diğer adıyla daha sonraki bir Midas) ile evlenmesiyle mühürlenen bir düzenleme. Ancak, Lidyalılar ve Yunanlar arasındaki herhangi bir barış, Kroisos'un Milet'i fethetme girişimiyle karıştırılmamalıdır. Bununla birlikte, Anadolu Yunanları, Lidyalılar ve daha sonra Persler arasındaki barışı simgeleyen Kroeseidler, Kroisos'un ölümünden çok sonra da varlığını I. Darius MÖ 500 civarında yeni paralar icat edene kadar sürdürmüştür.

## Ahameniş Kroiseidleri

Ahameniş İmparatorluğu hükümdarı II. Kiros, Küçük Asya'nın geri kalanıyla birlikte Lidya'yı işgal ettiğinde, başlangıçta Kroisos tarafından tanıtılan bimetalik sistemi benimsemiş ve MÖ 520'ye kadar Kroisos modeline göre Sardis'te altın ve gümüş sikkeler basmaya devam etmiştir. Ancak hayvanların tasarımı, orijinal Lidya basımlarından daha katı ve daha az doğaldı.

Bu sikkeler, Persepolis'teki Apadana'nın temel taşının altına bırakılmış ve MÖ 515 civarına tarihlenen Apadana hazinesinde çok yeni durumda bulunmuştur; bu da yakın zamanda Ahameniş yönetimi altında basıldıklarını doğrulumaktadır. Hazinede herhangi bir Darik ve Sigloi bulunmaması, bu Ahameniş sikkelerinin ancak Apadana Sarayı'nın kuruluşundan sonra basılmaya başlandığını güçlü bir şekilde göstermektedir.

## Kroiseidlerin yerine Ahameniş sikkeleri getirilmesi

I. Darius döneminde, Sardis'te Kroeseid basımı, muhtemelen MÖ 515 civarında Darik ve Sigloi basımıyla değiştirilmiştir. Ahameniş İmparatorluğu'nun en eski altın sikkesi olan Darik, Kroeseid'in ağırlık standardını takip etmesi daha sonra ortaya çıktığını ve Kroeseid'den türetildiği düşündürmektedir. Darik'in ağırlığı daha sonra, muhtemelen Darius I döneminde bir metroloji reformuyla değiştirilmiştir.

Sardis, Ahameniş sikkelerinin Pers Darikleri ve Sigloi'leri için merkezi darphane olarak kalmıştır ve Ahameniş İmparatorluğu'nun tüm zamanı boyunca yeni Ahameniş sikkeleri için başka darphaneler olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur. Altın Darik, Antik dünyanın her yerinde bulunan uluslararası bir para birimi haline gelmesine rağmen, gümüş Sigloi'nin dolaşımı Küçük Asya ile sınırlı kalmıştır: Sigloi'nin önemli hazineleri yalnızca bu bölgelerde bulunmuş ve bunun ötesindeki Sigloi buluntuları, Ahameniş topraklarında bile, Yunan sikkeleriyle karşılaştırıldığında her zaman çok sınırlı ve marjinal kalmıştır.

## Kaynakça