Vakıf Kurbanov

**Vakıf Kurbanov** (; 1967, Bakü, Azerbaycan SSR – 13 Haziran 1992, Askeran, Azerbaycan) Birinci Dağlık Karabağ Savaşı (1992) sırasında SSCB Hava Kuvvetleri subayı ve bağımsız Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin ilk askeri havacısıydı.

## İlk Yılları
Aslen Azerbaycan'ın Tovuz şehrinin Kovlar ilçesinden olan Vakıf Kurbanov, 1967 yılında Bakü'de doğdu.

## İlk Askerlik Hizmeti
Kurbanov, Rusya'nın Borisoglebsk şehrindeki Borisoglebsk Yüksek Askeri Havacılık Pilot Okulu'ndan mezun oldu. Eğitimini tamamladıktan sonra, SSCB Hava Kuvvetleri'nin Sitalçay Askeri Hava Üssü'nde subay olarak görev yaptı ve Sovyet-Afgan Savaşı sırasında kurulan ve Sukhoi Su-25 uçaklarıyla donatılmış bir hava üssüne atandı. Daha sonra Azerbaycan'daki havacılık alaylarından birinde görev yaptı. Gence, Yevlah ve Kürdemir'de askeri alayların kurulmasına katıldı.

## Birinci Dağlık Karabağ Savaşı

### Su-25 askeri uçağının kaçırılması
Ön plana göre, Bağımsız Devletler Topluluğu Hava Kuvvetleri'nin 80. yerinden edilmiş hava alayında bulunan Sitalçay askeri havaalanından eğitim uçuşunda olan Su-25 uçakları, Hocalı Bölgesi'ne uçacak ve Hocalı Havaalanı'nı bombalayacaktı. Azerbaycan İçişleri Bakanlığı yetkilisi Akif Hajiyev, Kurbanov'a farklı bir isimle belgeler verileceğini ve görevden sonra yeni bir isimle yaşayabileceğini vadetti. Ancak Kurbanov, eğitim uçuşu sırasında uçaktaki mühimmatın görev için yeterli olmayacağı gerekçesiyle bu planı uygulanabilir bulmadı.

Değiştirilmiş plana göre, 8 Nisan 1992'de Kıdemli Teğmen Kurbanov, Azerbaycanlı hemşehrileri, teknik uçak teğmeni Fuad Memmedov ve baş çavuş Akif Guliyev'in yardımıyla Su-25 askeri uçağını kaçırıp Azerbaycan'a transfer etti. Bu, Azerbaycan Hava Kuvvetleri'nin envanterindeki ilk savaş uçağıydı. Baş teknisyen Gulbudag Binyatov da kaçırma olayına karıştı. Uçak Yevlah sivil havaalanı'na indi.

Uçağın kaçırılmasının hemen ardından özel inceleme ve kontrol önlemleri alındı. Arama ekibine, askeri uçağı koşulsuz ve uyarı vermeden imha etme görevi verildi. Bu nedenle, askeri uçak geçici olarak yerleşim yerlerinin dışındaki Şeki havaalanında samanların altına saklandı. Askeri uçağın kaçırılması olayına karışan Gulbudag Binyatov ve diğer havacılık uzmanları, şüphe uyandırmamak için iki gün sonra Sitalçay askeri havaalanından ayrıldılar.

Rusya hükûmeti uçağın iadesini talep etmesine rağmen, uçak havaalanında kaldı. Rusya Savunma Bakanlığı, kaçırılan Su-25'i imha etmek için Gürcistan'ın Vaziani Askeri Üssü'nde iki adet Mikoyan-Gurevich MiG-23'ten oluşan özel bir ekip kurdu, ancak başarılı olamadı.

### Önemli Savaşlar
Kurbanov'un ilk havacılık görevi, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ilk savaş uçağını ilk kez kullandığı Şuşa'da oldu. 8 Mayıs 1992'de Şuşa üzerinde askeri uçuşlara başladı. Alçak uçuş yapan uçaklar, uçak motorunda hasara yol açtı. Yeni motor, Surat Hüseyinov'un sponsorluğunda Gürcistan'ın Vaziani Askeri Üssü'nden satın alındı. 8 ve 9 Mayıs'ta Kurbanov'un baskını, Ermeni silahlı gruplarının 30 askerini öldürdü ve 120'sini yaraladı. Ermenilerin iddialarına göre, ölenlerin tamamı sivildi.

9 Mayıs 1992'de Kurbanov, Hankendi'den Erivan'a uçan bir Ermeni Yakovlev Yak-40 uçağına saldırdı. Uçağı düşürerek Sisian havaalanına güvenli ve acil bir iniş yaptırdı ve can kaybı yaşanmadı. Tüm yolcular güvenli bir şekilde tahliye edildi ve uçak tamamen alev alarak imha edildi.

12 Haziran'da Kurbanov tarafından kullanılan bir Su-25 uçağı, Şaumyan'daki düşman savunma hattını kırarak Ermeni askerî birliklerinden 20'ye kadar yerleşim yerinin kurtarılmasına yol açtı.
Kurbanov ayrıca Martuni Bölgesi, Şuş ve Askeran ilçesindeki Horamort köyleri ile Çaykand ve Ai-Paris'teki çatışmalara katıldı. Sonuç olarak, karşı taraf ağır kayıplar verdi.

### Ölüm
13 Haziran 1992'de Kurbanov, Martakert-Goranboy bölgesinde üç muharebe uçuşu gerçekleştirdi. Saat 16:00-17:00 civarında, Su-25 uçağı Nakhichevanik-Askeran yakınlarında Ermeni silahlı kuvvetlerine ait bir ZSU-23-4 Shilka uçaksavar topu tarafından düşürüldü. Tanıkların ifadelerine göre, Kurbanov Uçaktan paraşütle atladı, ancak düşman yerden ona SA-14 füzesi ateşledi. Tabur Komutanı Fred Asif'in kardeşi Adalat Maharramov, Kurbanov'un Ermeniler tarafından vurulduğunu ve ateş açıldığını gördüğünü belirtti. Azerbaycan kuvvetleri Kurbanov'u kurtarmak için saldırdı, ancak çok geç kalmıştı.

Kurbanov'un ölüm haberi Ermeni tarafında sevinçle karşılandı. Ermeni televizyonu uçağın kalıntılarını defalarca gösterdi.

Kurbanov'un aslında bir kara mayınıyla öldürüldüğü veya yaralandığı söylentileri vardı. Oraya gönderilen bir istihbarat ekibi eli boş döndü. Başka bir söylentiye göre, hayatta kaldı ve Ağdam hastanesine, daha sonra da bilinmeyen bir yere götürüldü. Arkadaşı Fuad Memmedov, Zabrat Havaalanı'nda yaralı olarak bulunduğunu söyledi. Ancak bu bilgilerin hiçbiri doğrulanmadı. Devlet Savaş Esirleri, Rehineler ve Kayıp Kişiler Komisyonu Başkanı Namig Abbasov'un talimatıyla bir soruşturma yürütüldü. Ancak bu, sorunu çözmedi. Son çare olarak, aile üyeleri ve Memmedov bir medyum ve falcıya danıştılar. Hiçbir "kahin" onun öldüğünü söylemedi. 1992 yılında, Bakü Şehri Nizami Bölge Mahkemesi tarafından yasal olarak ölü ilan edildi.

Kurbanov'a Azerbaycan Milli Kahramanı unvanının verilmesi önerildi. Ancak Başbakan Yardımcısı Suret Hüseyinov, bunun ertelenmesini tavsiye etti; çünkü Kurbanov'un hala hayatta olması ve Ermeniler tarafından tutulması durumunda bunun olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Konu yeniden ele alınmadı. Kurbanov ve yoldaşları ile Su-25 uçağının kaçırılmasına karışan askerlere herhangi bir onursal unvan verilmedi.

## Kişisel Hayatı
20 Nisan 1991'de Nazakat Kurbanova ile evlendi. Çiftin Sevinç adında bir kızı oldu. O da bir subaydır.

## Mirası
2014 yılında yönetmen Samir Kerimoğlu, Kurbanov'un Su-25 savaş uçağını kaçırmasını konu alan "Eve Döndüm" adlı bir film çekti.

## Kaynakça