Frostpunk

***Frostpunk***, 11 bit studios tarafından geliştirilen ve yayınlanan bir şehir inşa etme hayatta kalma oyunudur . Oyuncular, alternatif bir tarihte 19. yüzyılın sonlarında, dünya çapında bir volkanik kış sırasında bir şehir inşa etmeleri ve sürdürmeleri, kaynakları yönetmeleri, nasıl hayatta kalacaklarına dair seçimler yapmaları ve hayatta kalanlar, kaynaklar veya diğer yararlı eşyalar için şehirlerinin dışındaki bölgeleri keşfetmeleri gereken bir lider rolünü üstlenirler. Oyunda her biri kendi hikâyesine ve farklı zorluk seviyesine sahip çeşitli senaryolar bulunmaktadır.

Oyun ilk olarak Nisan 2018'de Microsoft Windows için piyasaya sürüldü. Ekim 2019'da PlayStation 4 ve Xbox One, Şubat 2021'de ise macOS için kullanıma sunuldu  Oyun, piyasaya sürülmesinden sonra genel anlamda olumlu eleştiriler aldı ve piyasaya sürülmesinden sonraki üç yıl içinde 3 milyonun üzerinde kopya sattı. 11 bit studios, oyunu iOS ve Android'e *Frostpunk Mobile* ismi ile portlayarak yayınlaması için NetEase Games ile anlaştı. Devam oyunu *Frostpunk 2'nin* 2024'te çıkması planlanıyor.

## Oynanış
"The Captain" olarak isimlendirilen oyuncunun karakteri, hayatta kalan işçilerden, mühendislerden ve çocuklardan oluşan küçük bir toplulukla ve bir şehir inşa etmek için gerekli birkaç küçük malzeme stoğuyla oyuna başlar. Sonrasında oyuncu sürekli değişen soğuk hava koşullarının ortasında bu topluluğu sıcak ve sağlıklı tutmak için kömür, odun, çelik ve yiyecek toplar. Hava koşulları ve siyasi çalkantılar topluluktaki vatandaşların çalışmak istememesine neden olabilir. Çoğu senaryoda şehir, dairesel bir yarıçapta ısı üreten, kömüre dayalı bir buhar motoru olan jeneratörün etrafında toplanmıştır. Oyun boyunca bu jeneratörün etki alanını ve ısıtma alanını artırmak için genişletme ve yükseltmeler daha fazla kömür tüketimi göze alınarak yapılabilir. Yaşam alanları, tıbbi tesisler ve iş yerleri, içinde bulunanların soğuk ısırığı ve hastalıklara yakalanmalarını önlemek için veya bu binaların çalışamaz hale gelmemeleri için yalıtılmalıdır. Nitelikli çalışma gerektiren bazı tesisler yalnızca mühendisler tarafından işletilebilmektedir. Bu tesislerin çoğu da "Automaton" adı verilen dev otonom makinelerin kullanılmasıyla insan gücü gerektirmeden de işletilebilmektedir. Çocuklar iş gücünün bir parçası olarak çalıştırılabilir veya çırak olabilecekleri barınaklara gönderilerek tıbbi tesislere veya araştırma tesislerine yardımcı olmaları sağlanabilir.

Oyuncu, topluluğundaki hoşnutsuzluğu artırmayı göze alarak çocuk işçiliğine izin vermek veya çalışanları geçici 24 saatlik vardiyalara zorlamak gibi yasalarla topluluğunun üretkenliğini düzenleyebileceği gibi aynı zamanda protezler veya hastalara ekstra kumanya gibi yasaları kullanarak daha iyi bir sağlık sistemi de geliştirebilir. Çoğu senaryoda oyuncu, güvenliği binalar ve yasalarla sağlayan "Order" yolunu veya bir dini uygulatmak için için binalar ve yasalar içeren "Faith" yolunu seçerek vatandaşlarının kendisine olan desteğini arttırabilir. Bu iki yol fanatizm noktasına kadar devam ettirilebilir; "Order" yolu militarist otokrasiye, "Faith" yolu ise tam bir teokrasiye dönüşebilir. Bu iki yoldan herhangi birinin sonundaki nihai yasanın uygulamaya sokulması ile "The Captain" mutlak yönetici olarak kabul edilir ve umut mekaniği devre dışı kalır. Ayrıca "düşmanları" veya "inanmayanları" jeneratörden çıkan sıcak buharla haşlayarak öldürmek için bir platform inşa edilir. Oyuncu, şehrindeki hoşnutsuzluğu azaltmak adına bir infaz planlayabilir. Bu iki yoldan birinin son üç yasasından herhangi birinin benimsenmesi, şehrin hayatta kalması durumunda "Crossed the line" sonuna bağlanacaktır. Bu sonda oyun, insanlığın hayatta kalma arayışında kendi değerlerinden nasıl vazgeçtiğini ifade etmektedir. 11 bit studios, Yasa sisteminin, oyuncuları hayatta kalmak ya da insanlık arasında bir seçim yapmaya zorlamak için tasarlandığını ve oyunun ahlaki bir ikilem etrafında temellendiğini söylemiştir.

Bir başka oyun mekaniği de teknolojidir. Çevre, şehri daha iyi yalıtım, daha güçlü reaktörler, daha iyi endüstriyel üretim ve daha verimli makinelerle daha da soğuyan hava şartlarına uyum sağlamaya zorlamaktadır. Bir atölye inşa etmek, oyuncunun şehri daha verimli hale getirecek teknoloji ve binaları araştırmasına olanak tanımaktadır. Şehir, hayatta kalanları ve kaynakları bulmak için çevredeki donmuş çorak toprakları araştırmak üzere bir işaret feneri inşa edebilir.

## Tema
Oyun, Krakatoa ve Tambora Dağı'nın volkanik bir patlamayla Güneş'i kararttığı ve diğer bilinmeyen etkenlerle beraber dünya çapında volkanik bir kışa neden olduğu alternatif bir 1886-87 tarihinde geçmektedir. Bu olay küresel soğumaya yol açan volkanik bir olay olan 1883 tarihindeki Krakatoa Patlaması ile yaklaşık olarak aynı zamana denk gelmektedir.

Bu tehlikeye karşı  Britanya İmparatorluğu ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından kömür yataklarının bol olduğu Kuzey'de, düşen sıcaklıkların güneyden kitlesel göçe neden olması durumunda şehir merkezleri olarak işlev görmeleri planlanan "jeneratör" adı verilen çeşitli tesisler inşa edilmiştir. Tüm senaryolarda oyuncu, genellikle bir jeneratörün etrafında bir şehrin veya ileri karakolun lideridir ve şehrin hayatta kalmasını sağlamak için kaynakları yönetmesi gerekmektedir.

Oyun, her biri farklı arka planlara ve hikâyeye sahip üç senaryoyla yayınlanmıştır. "A New Home" adlı ana hikâye, Londra'dan gelen mültecilerin "New London" olarak isimlendirilen yeni şehirlerine yerleşmelerini konu almaktadır. Yerleşimciler bir yandan "Great Storm" olarak anılan büyük bir fırtına ile yüzleşmek durumunda kalırken bir yandan da yakınlarındaki Winterhome şehrinin yok oluşuna karşı mücadele etmek zorunda kalmaktadırlar. "The Arks", küresel soğumadan önce alınan bitki örneklerini korumaya çalışan Oxford ve Cambridgeli bilim insanları tarafından yönetilen, büyük ölçüde makineler tarafından işletilen bir şehri merkezine alırken "The Refugees", zengin soyluların kullanması planlanan bir jeneratörü ele geçiren bir grubu ve bunun doğurduğu toplumsal mücadeleyi konu almaktadır.

Bir tanesi tüm oyunculara ücretsiz, ikisi ise Sezon Bileti'nin parçası olacak şekilde üç tane yeni senaryo oyuna indirilebilir içerik olarak eklenmiştir. Ücretsiz olan "The Fall of Winterhome", "A New Home" senaryosunun hemen öncesinde, Winterhome yerleşimcilerinin jeneratör arızası nedeniyle şehirlerini boşaltmak zorunda kaldıkları bir senaryoyu işlemektedir. "The Last Autumn"  ise küresel kışın başlamasından hemen önce Atlantik Kanada'da geçen ve Liverpool kentinin tahliyesi için yapılacak olan jeneratörün inşasına odaklanan bir başka ön hikâyedir. "On the Edge", "the Great Storm" (Büyük Fırtına) sonrasında New London yerleşimi tarafından kurulan bir ileri karakolun etrafında şekillenir ve "A New Home" senaryosunun devamı niteliğindedir.

Ara fırtınaları atlatırken mümkün olduğu kadar uzun süre hayatta kalmaya odaklanmak adına anlatı unsurlarından kaçınan Sonsuz Mod ise oyuna daha sonradan çıkartılan bir yama ile eklendi. Sezon Bileti'ndeki DLC'ler ise Sonsuz Mod'a bir jeneratörün yapımını içeren ("The Last Autumn" senaryosunu temel alan) "The Builders" gibi ek ayarlar eklendi.

## Geliştirme
Oyun Ağustos 2016 tarihinde duyuruldu. Geliştiriciler oyunu başlangıçta 2017'nin sonlarına doğru bir yayınlamayı hedefliyordu ancak oyunun çıkış tarihi 24 Nisan 2018'e ertelendi. Oyun Ekim 2019'da PlayStation 4 ve Xbox One için piyasaya sürüldü. Oyun, 11 bit studios'un kendisinin geliştirdiği Liquid Engine adlı oyun motorunu kullanarak geliştirildi.

iOS ve Android portları NetEase Games tarafından geliştirilmektedir. Şu anda beta sürümündedir. Oyun, halka açık olan iki tur bölgesel testten geçirilmiştir. Üçüncü tura Ağustos 2023'ten itibaren Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan erişilebilmektedir.

## Değerlendirmeler

İnceleme derleyici Metacritic'e göre *Frostpunk* "genel olarak olumlu eleştiriler" aldı.

*[[IGN]],* "Kasvet elle tutulur düzeyde olsa da, *Frostpunk* büyüleyici bir deneyim. Oyun tarzı benzersiz ve çeşitli; şehir kurma ve hayatta kalma oyunlarının en iyi yönleri içerisine biraz keşif de katılarak kullanılmış." şeklinde yazdı. *[[GameSpot]],* bunun "hayatta kalma-şehir kurma konusundaki en iyi genel yaklaşımlardan biri" olduğunu ifade etti. *[[Eurogamer]]*, "şehir kurma türünde heyecan verici ama zayıf bir hayatta kalma versiyonu, karanlık karizma ve siyasi ikilemler sızdıran" olarak nitelendirerek oyunu tavsiye etti. *[[PC Gamer]],* oyunu "...inanılmaz derecede zor seçimlerle dolu, stresli, şık ve bağımlılık yaratan bir hayatta kalma yönetimi oyunu" olması sebebiyle övdü. *[[Game Informer]],* oyunun, oyuncuyu büyük kararlarla boğuşmaya zorlayan nadir etkileşimli deneyimlerden biri olduğunu belirtti.

Yayınlandıktan sonraki üç gün içerisinde 250.000'in üzerinde, bir yıl içinde 1,4 milyonun üzerinde ve üç yıl içinde ise 3 milyonun üzerinde kopya satmıştır.

### Ödüller ve adaylıklar

## Kutu oyunu
Jakub Wiśniewski ve Glass Cannon Unplugged tarafından tasarlanan ve aynı isimli video oyununa dayanan bir *Frostpunk* kutu oyunu Ekim 2020 tarihinde Kickstarter üzerinden satışa sunuldu. Kickstarter kampanyası 2.496.308 €'luk bir satış elde etti.

## Devam oyunu
12 Ağustos 2021'de bir devam oyunu duyuruldu. *Frostpunk 2,* ilk oyunun " the Great Storm"(Büyük Fırtına)'undan 30 yıl sonra New London'da ortaya çıkan petrol endüstrisinin gelişiminin sonuçlarını konu alıyor. Oyunun 2024 yılında piyasaya sürülmesi planlanıyor.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*