Ekim 2024 İsrail'in İran'a saldırısı

26 Ekim 2024'te İsrail, İran'a bir dizi hava saldırısı gerçekleştirdi. Saldırı, İsrail Savunma Kuvvetleri'ne (İSK) göre **Tövbe Günleri Operasyonu** () olarak adlandırıldı, saldırılar hava savunma bataryaları, İHA fabrikası ve füze üretim tesisleri de dahil olmak üzere İran askeri tesislerini hedef aldı ve tüm İsrail uçakları güvenli bir şekilde geri döndü. Saldırılar gece boyunca İran'da şafak vaktine kadar devam etti ve 1980'lerden bu yana İran, ilk kez yabancı bir düşman tarafından bu kadar uzun süreli bir saldırıya maruz kaldı.

İsrail, saldırıdan birkaç saat önce İran'a neyin hedef alınacağını bildirmiş ve İran'ı karşılık vermemesi konusunda uyarmıştır. İsrail ordusuna göre, saldırılar hava savunma bataryaları, bir UAV fabrikası ve füze üretim tesisleri de dahil olmak üzere İran askeri tesislerini hedef aldı. İsrail saldırısında aralarında F-35 Lightning II hayalet avcı uçaklarının da bulunduğu 100'den fazla uçak  yol kat etti ve ağır mühimmat kullandı. Uçaklardan bazıları İran hava sahasını ihlal etti. Suriye'ye yönelik bir önceki saldırının radar savunmalarını hedef aldığı bildirildi. İslam Devrim Muhafızları (İDHO) ile ilişkili bir İran haber ajansı, batı ve güneybatı Tahran'daki askeri tesislerin yanı sıra İlam ve Huzistan eyaletlerindeki üslerin saldırıya uğradığını bildirdi. Dört İran Ordusu askerinin öldürüldüğü bildirildi. İsrailli bir yetkili, İran hava savunma ve balistik füze tesislerini hedef alan saldırıların ardından İsrail'in artık İran hava sahasında daha özgürce hareket edebileceğini söyledi.

IDF, İran ve Direniş Ekseni'nin “aylardır devam eden saldırılarına” yanıt olarak “kesin ve hedefli saldırıları” tamamladığını açıkladı, ayrıca 1 Ekim'de İsrail'e İran füzelerinin son yaylım ateşi. ABD'li yetkililer ABD'nin önceden bilgilendirildiğini ancak operasyona katılmadığını doğruladı. Saldırının ardından İran zarar gören sitelerine askeri sansür uyguladı.

Bir ABD değerlendirmesine göre, saldırılar İran'ın füze üretim kapasitesini sekteye uğrattı ve İran'ın üretime devam etmek için gerekli olan tahrip edilmiş bileşenleri yeniden inşa etmesinin en az bir yıl alacağı tahmin ediliyor. ABD ve İsrailli yetkililer, gelişmiş S-300 sistemleri dahil olmak üzere İran'ın hava savunma ağının çoğunun imha edildiğini ve İsrail'in gelecekteki olası saldırılarının önünü açtığını söyledi.

## Arka plan

### Daha önceki çatışmalar
İran ve İsrail yıllardır gizli çatışma içinde yer almaktadır. İran, İsrail çıkarlarını hedef almak için İran destekli militan gruplardan oluşan bir ağ olan “Direniş Ekseni”ni kullanırken, İsrail'in üst düzey İranlı yetkililere ve nükleer bilim adamlarına suikastlar düzenlediği ve İran'a karşı siber saldırılar başlattığı bildirildi. İsrail, İran yönetiminin İsrail'in yok edilmesini savunan söylemleri, militan örgütleri desteklemeleri ve ülkenin nükleer programı nedeniyle İran'ı birincil tehdit olarak görmektedir. İki ülke arasındaki gerilim Hamas öncülüğünde 7 Ekim saldırısı sonrasında daha da tırmanmıştır. Saldırının ardından, başta Lübnan'daki Hizbullah ve Yemen'deki Husi hareketi olmak üzere “Direniş Ekseni” içindeki gruplar İsrail'e ve Kızıldeniz gemilerine saldırılar düzenleyerek Hizbullah-İsrail çatışması ve Kızıldeniz Krizi'ni tetikledi. İran, İsrail ile herhangi bir büyük ölçekli çatışmada Yahudi devletini parçalamak için koordineli bir Eksen çabası hedefleyerek bu grupların askeri yeteneklerini güçlendirmek ve uyumu teşvik etmek için önemli miktarda kaynak ayırdı.

1 Nisan 2024'te İsrail İsrail'in Şam'daki İran büyükelçiliğini bombalaması, Suriye'nin Şam kentindeki İran büyükelçilik kompleksindeki bir konsolosluk binasını bombaladı. Saldırıda aralarında çok sayıda İranlı subay ve vekil savaşçının da bulunduğu 16 kişi öldü. En önemlisi, Kudüs Gücü komutanı Muhammed Rıza Zahidi hava saldırısında öldürüldü. Saldırı sırasında binada bulunan İranlı yetkililerin Filistinli militan liderlerle görüştüğü iddia edildi. Buna karşılık İran ve vekilleri 13 Nisan'da İsrail'i vurdu, askeri üsleri hedef aldı. 19 Nisan'da İsrail misilleme olarak Isfahan, Iran'daki bir hava savunma tesisini vurdu. Saldırılar sınırlı kaldı ve gerilimi düşürdü.

## Kaynakça