Gazze Savaşı kronolojisi (28 Ekim-23 Kasım 2023)

Gazze savaşının bu zaman çizelgesi, 28 Ekim-23 Kasım 2023 arası olan olayları kapsamaktadır.

27 Ekim'de İsrail bombardımanlarını yoğunlaştırırken Gazze'de internet ve cep telefonu hizmetleri neredeyse tamamen kesildi. Bunu takiben, IDF Gazze Şeridi'nin kuzey kesimine geniş çaplı bir kara harekâtı başlattı. Hamas ve IDF arasındaki çatışmalar Beit Hanoun ve Bureij kasabaları yakınlarında rapor edildi. İsrail'in Gazze'yi işgali, İsrail birliklerinin ertesi gün hala Gazze'de olduğunu söylemesinin ardından doğrulandı. İşgalin başlamasının ardından Hamas lideri Ali Baraka, işgalci İsrail güçlerinin bir pusu nedeniyle ağır kayıplar verdiğini ve ekipman kaybına uğradığını söyledi.

29 Ekim'de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, Filistin Kızılayı'ndan al-Quds hastanesinin "bombalanacağına" dair bir bildirimle birlikte acil tahliye uyarısı aldığına dair haberleri "derin endişe verici" olarak nitelendirdi. "Hastalarla dolu hastaneleri hayatlarını tehlikeye atmadan tahliye etmenin mümkün olmadığını" yineledi. İsrail hava saldırıları hastanenin etrafındaki alanı hedef aldı, binanın bazı kısımlarını duman ve tozla doldurdu ve personelin bazı hastalara solunum maskesi vermesine neden oldu. Yaklaşık 14,000 sivilin hastanede ya da hastane yakınlarında barındığına inanılıyordu. Associated Press, İsrail hava saldırılarının El-Şifa hastanesine giden yolları da tahrip ettiğini ve ulaşımı giderek zorlaştırdığını bildirdi.

Günün ilerleyen saatlerinde Hamas, Filistinli militanların Gazze'deki Salah al-Din Caddesi'nde İsrail tanklarıyla çatıştığını ve onları geri çekilmeye zorladığını iddia etti. Savaş Çalışmaları Enstitüsü'de İsrail'in yoldan çekildiğini belirtti.

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan İsrail'in Hamas teröristleri ile meşru hedef olmayan sivilleri birbirinden ayırmak için büyük özen göstermesi gerektiğini söyledi; Başkan Biden aynı günün ilerleyen saatlerinde Başbakan Netanyahu'yu arayarak bunu yineleyecekti. Buna ek olarak Netanyahu, Batı Şeria'daki aşırılık yanlısı Yahudi yerleşimcilerin şiddetini "dizginlemelidir." Refah sınır kapısını ziyaret eden Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı, mahkemenin 7 Ekim'de "İsrail'de işlendiği iddia edilen suçların yanı sıra Gazze ve Batı Şeria'da 2014'e kadar uzanan suçlarla ilgili olarak devam eden aktif soruşturmaları" olduğunu duyurdu.

Gazze'de rehin alınanların ailelerini temsil eden İsrailli bir grup olan Kaçırılan ve Kayıp Aileleri Forumu, Gazze'de tutulan tüm İsrailli rehinelerin iadesi karşılığında tüm Filistinli mahkûmların serbest bırakılmasını desteklediklerini açıkladı. Hamas'ın Gazze Şeridi'ndeki lideri Yahya Sinwar, grubun tüm Filistinli tutukluların serbest bırakılması karşılığında tüm İsrailli rehineleri serbest bırakmaya hazır olduğunu söyledi. IDF sözcüsü raporu "Hamas tarafından baskı yaratmak için alaycı bir şekilde kullanılan psikolojik terör" olarak nitelendirdi."

30 Ekim'de IDF, Gazze Şeridi'nin kuzey ve güney kesimlerini birbirine bağlayan ana yollardan biri olan Salah al-Din Yolu'nu kapattı. Ayrıca Gazze Şehri'nin Zeitoun mahallesinde İsrail tankları görüldü. Görgü tanıkları, bir İsrail tankının geri dönmeye çalışan ve tavanında beyaz bayrak bulunan bir taksiye ateş açtığını bildirdi ve bir video görüntülendi. Bir IDF sözcüsü aracın sivil olduğuna dair kendilerine "herhangi bir kanıt gösterilmediğini" söyledi ve "teröristler arabalar gibi sivil altyapıyı kullanıyor" diye ekledi. Gazze Sağlık Bakanlığı daha sonra üç kişinin öldürüldüğünü açıkladı.

Aynı gün IDF ile El Kassam Tugayları ve DFLP'nin Ulusal Direniş Tugayları arasında Gazze'nin kuzeybatısında şiddetli çatışmalar meydana geldi. El Kassam Tugayları tanksavar füzeleri de kullandı ve Ulusal Direniş Tugayları İsrail araçlarını ve mevzilerini yüksek kalibreli havan ateşiyle bombaladı.

31 Ekim'de IDF yoğun nüfuslu Jabalia'yı bombaladı. Jabalia mülteci kampı saldırısı, en az 100 Filistinlinin ölümüne ve en az 150 kişinin yaralanmasına neden oldu; İsrail'e göre ölenler arasında üst düzey bir Hamas komutanı ve geniş bir yeraltı tünel kompleksindeki düzinelerce militan da vardı. Hamas olay yerinde üst düzey bir komutanın bulunduğunu reddetti. IDF'ye göre, tünellerin imha edilmesi yakındaki birkaç binanın temellerinin çökmesine neden olarak yıkılmalarına yol açtı. CNN ve *[[Der Spiegel]]* tarafından röportaj yapılan görgü tanıkları, düzinelerce yıkılmış bina, diğer yaralı çocukları taşıyan çocuklar ve enkazda yatan cesetlerle "kıyamet" sahnelerinden bahsetti. Yakındaki Endonezya Hastanesi'nin cerrahi direktörü 120 ceset aldıklarını ve çoğunluğu kadın ve çocuk 280 yaralıyı tedavi ettiklerini söyledi. Saldırı birkaç büyükelçinin geri çağrılmasına neden oldu (bkz. ). Josep Borrell, Birliğin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, sosyal medya platformu X'te bombalama sonucu "çok sayıda can kaybından dehşete düştüğünü" yazdı. The New York Times'a göre İsrail'in cephaneliğindeki en büyük ikinci bomba türü olan en az iki adet 2.000 kiloluk bomba kullanılmıştır.

1 Kasım'da ilk tahliye grubu Gazze'den Mısır'a doğru yola çıktı. Ağır yaralılar ve yabancı uyruklulardan oluşan 500 kişi birkaç gün içinde tahliye edilecek, 200 kişi ise sınır kapısında bekleyecekti. Aynı gün Jabalia mülteci kampı ikinci kez bombalandı; BM İnsan Hakları Ofisi bunların "savaş suçu anlamına gelebilecek orantısız saldırılar" olduğuna dair "ciddi endişelerini" dile getirdi.

3 Kasım'da Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in El-Şifa Hastanesi'nin hemen önünde bir ambulans konvoyunu vurduğunu, en az 15 kişinin öldüğünü ve 60 kişinin yaralandığını belirtti. IDF, "kuvvetler tarafından savaş bölgesindeki pozisyonlarına yakın bir yerde Hamas terörist hücresi tarafından kullanıldığı tespit edilen bir ambulansa" hava saldırısı düzenlediğini kabul etti ve "saldırıda bir dizi Hamas teröristinin öldürüldüğünü" ekledi." IDF, ambulansların Hamas savaşçıları tarafından kullanıldığına dair kanıt sunmadı ancak ek bilgilerin açıklanacağını söyledi. Bir Hamas yetkilisi İsrail'in iddiasını "temelsiz" olarak nitelendirdi. Filistin Kızılay Derneği (PRCS), ambulanslarından birinin El Şifa hastanesinin girişine yaklaşık iki metre mesafede "İsrail güçleri tarafından atılan bir füzeyle" vurulduğunu söyledi. PRCS, hastaneden yaklaşık bir kilometre uzaklıkta başka bir ambulansa ateş açıldığını söyledi. DSÖ başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, X'te yaptığı açıklamada, "hastaları tahliye eden ambulanslara yönelik saldırı raporları karşısında tamamen şok olduğunu" söyledi ve hastaların, sağlık çalışanlarının ve tıbbi tesislerin her zaman korunması gerektiğini ekledi.

4 Kasım'da bir UNRWA sözcüsü İsrail'in Jabalia mülteci kampında BM tarafından işletilen bir okula hava saldırısı düzenlediği haberlerini doğruladı. Gazze sağlık bakanlığına göre saldırıda 15 kişi öldü ve onlarca kişi yaralandı. UNRWA'ya göre, en az bir saldırı yerinden edilmiş ailelerin çadırlarını kurduğu okul bahçesine isabet etti. Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in Nasır Çocuk Hastanesi'nin girişine düzenlediği bir başka füze saldırısında iki kadının öldüğünü açıkladı. Beyaz Saray yetkililerine göre, Refah sınır kapısından yabancı uyrukluları tahliye etme çabaları, Hamas'ın kendi yaralılarının da belirli bir kısmının ayrılmasına izin verilene kadar kimsenin ayrılmasına izin vermemesi nedeniyle geçici olarak engellendi.

Türkiye, "İsrail'in sivillere yönelik devam eden saldırıları ve İsrail'in ateşkesi (kabul etmeyi) reddetmesi nedeniyle Gazze'de yaşanan insani trajediyi göz önünde bulundurarak" İsrail Büyükelçisini geri çağırdı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan gazetecilere yaptığı açıklamada Gazze'deki sivil ölümlerden Netanyahu'yu şahsen sorumlu tuttu ve "artık konuşabileceğimiz biri değil" dedi.

İzzeddin el-Kassam Tugayları sözcüsü Ebu Ubeyde, İsrail hava saldırıları nedeniyle kayıp 23 İsrailli rehinenin cesedinin enkaz altında kaldığını bildirdi.

6 Kasım'da İsrail'in Gazze Şehri'ndeki Nasır Tıp Kompleksi'ne düzenlediği ve El Nasır Çocuk Hastanesi'ni vuran füze saldırılarında sekiz kişi öldü, onlarca kişi de yaralandı. Aynı gün, Human Rights Watch hem İsrail'e hem de Hamas ve diğer Filistinli militan gruplara karşı silah ambargosu çağrısında bulunmuş ve bu grupları sivillere karşı savaş suçu işlemekle suçlamıştır.

Wall Street Journal'ın haberine göre ABD Biden yönetimi, savaş uçakları tarafından ateşlenen bir tür hassas güdümlü silah olan 320 milyon dolar değerinde "Spice Ailesi Süzülen Bomba Tertibatı "nı İsrail'e göndermeyi planlıyordu. Anlaşma kapsamında, silah üreticisi Rafael USA bombaları İsrail savunma bakanlığı tarafından kullanılmak üzere İsrailli ana şirketi Rafael Advanced Defense Systems'e gönderecek.

Çatışmalar Kasım ayı ortasına kadar devam etti ve 18 Kasım'da İsrail saldırıları Jabalia mülteci kampında 80'den fazla kişiyi öldürdü. 22 Kasım'da İsrail ve Hamas dört günlük bir "duraklama" öngören geçici bir ateşkes anlaşmasına vardılar veya "lull" çatışmalarda Gazze'de tutulan 50 rehinenin serbest bırakılmasını sağladı. Anlaşma ayrıca İsrail tarafından hapsedilen yaklaşık 150 Filistinli kadın ve çocuğun serbest bırakılmasını da öngörüyordu. Anlaşma günün erken saatlerinde İsrail kabinesi tarafından onaylandı; İsrail Başbakanlık Ofisi yaptığı açıklamada İsrail'in savaşa devam etme niyetinde olduğunu belirtti.

## Kaynakça