Tarlataban

**Tarlataban** (**Tarla Taban**), 2012 yılında İstanbul'da Boğaziçi Üniversitesi Güney Kampüsü'nde kurulan bir topluluk bahçesi kolektifidir. Kolektif, üniversitenin kullanılmayan arazisinde atalık tohumlar ve permakültür teknikleriyle tarım yaparak gıda egemenliğini ve endüstriyel tarıma karşı farkındalığı desteklemeyi amaçlamıştır.

## Tarihçe

### Starbucks işgalinden doğuşu
Tarlataban'ın kökleri, Boğaziçi Üniversitesi'ndeki **Starbucks İşgali**ne dayanmaktadır. 2011'in sonlarında Güney Kampüs'te yeni açılan bir Starbucks şubesini kampüs yiyecek hizmetlerinin ticarileşmesini ve artan fiyatları protesto etmek amacıyla öğrenci ve akademisyenler işgal etmiştir. Bazı katılımcıların "kendi gıdamızı üretelim" önerisi, 2012'nin başlarında Tarlataban'ın kuruluşuna yol açmıştır.

### Kuruluş
Kolektif, Güney Kampüs'te üniversite yönetiminden bir arazi temin etmiştir. Arazi, bir profesör çifti tarafından yalnızca öğrenci kullanımına ayrılması koşuluyla bağışlanmış olan bir alan üzerinde yer almaktaydı. Tarlataban 2012 baharında tarım faaliyetlerine başlamıştır. Kurucu üyeler arasında Starbucks İşgali katılımcıları ve Boğaziçi Üniversitesi Çevre Kulübü (BÜÇEK) üyeleri yer almıştır.

### Gezi sonrası yayılma
Haziran 2013'teki Gezi Parkı protestoları sırasında Tarlataban'ın kampüs tabanlı kentsel tarım modeli daha geniş bir ilgi görmüş ve İstanbul genelinde Roma Bostanı ve Moda Gezi Bostanı gibi topluluk bahçelerinin kurulmasına ilham kaynağı olmuştur.

### Kapatılma ve yeniden canlandırma girişimi
2018 yılı civarında üniversite rektörlüğü Tarlataban alanının kapılarını zincirleyerek erişimi engellemiştir. Alanda bırakılan tohumlar ve bahçecilik araçları tahrip edilmiştir. 2019'da yeni bir öğrenci grubu girişimi yeniden canlandırmaya çalışmıştır; özgün alana erişim talepleri reddedilmiş ancak kampüste alternatif bir mekân teklif edilmiştir. "Tarla'dan Tekrar Merhaba" başlıklı bir blog yazısı bu canlandırma sürecini belgelemiştir. Bilinen son blog etkinliği Nisan 2020 tarihlidir.

## Yapısı
Tarlataban, hiyerarşik bir yapı olmaksızın yatay biçimde örgütlenmiş bir kolektif olarak faaliyet göstermiştir. En aktif döneminde yaklaşık 25 üyeye sahipti. Kolektif, üniversite dışından katılımcılara da açıktı. Katılım, haftalık tarlada buluşmalara devam etme temelinde gerçekleşmekteydi.

## Tarımsal yöntemler
Kolektif, yalnızca atalık tohumlar kullanmış ve permakültür ilkelerini uygulamıştır. Sentetik kimyasal, gübre veya pestisit kullanılmamıştır. Tohumlar; Fransa merkezli Kokopelli atalık tohum derneği, üyelerin kırsal alandaki aile bağlantıları ve Zeytinburnu'ndaki bir tıbbi bitki fidanlığından temin edilmiştir. Kolektif, tohum saklama ve kompostlama uygulamalarını benimsemiştir.

Yetiştirilen ürünler arasında kırmızı marul, kara lahana, kereviz, rezene, pembe Çanakkale domatesi, mısır, fasulye, çilek, patlıcan, biber, kabak ve çeşitli otlar yer almıştır.

## Üçlü gıda sistemi
Tarlataban, Boğaziçi kampüsünde tasarlanan üç parçalı bir gıda sisteminin bir bileşeni olarak düşünülmüştür:

# **Tarlataban** — tarladan taze gıda üreten topluluk bahçesi
# **[[BÜKOOP]]** (Boğaziçi Mensupları Tüketim Kooperatifi) — Boğaziçi Üniversitesi'nde Türkiye genelindeki küçük ölçekli üreticilerden ürün temin eden tüketim kooperatifi
# **Kolektif mutfak** — Tarlataban'ın hasadı ve BÜKOOP'un ürünleriyle kampüs topluluğuna uygun fiyatlı yemekler hazırlamayı amaçlayan girişim

Hasat miktarı grubun kapasitesini aştığında, fazla ürünler şehir merkezindeki bir göçmen dayanışma mutfağına bağışlanmıştır.

## Belgeleme
2017 yılında **66 Kolektif**, Tarlataban'ı Kuzguncuk, Yedikule kent bostanları ve Roma bostanıyla birlikte *Bostan Hikâyeleri* projesi kapsamında belgelemiştir. Proje, Avrupa Kültür Vakfı ve Heinrich Böll Vakfı tarafından finanse edilen Sivil Düşün programı tarafından desteklenmiştir.

## Akademik çalışmalar
Tarlataban, İstanbul'un alternatif gıda ağları üzerine yapılan akademik çalışmalarda ele alınmıştır:

* Öz, Özlem; Aksoy, Zühre (2019). "Challenges of building alternatives: the experience of a consumer food co-operative in Istanbul". *Food, Culture & Society*. 22 (3).
* İnce, Ayça; Kadırbeyoğlu, Zeynep (2020). "The politics of food: Commoning practices in alternative food networks in Istanbul". *Commoning the City* içinde. Routledge.
* Öz, Özlem; Aksoy, Zühre (2023). *Food Co-operatives in Turkey: Building Alternative Food Networks*. Routledge.

## Ayrıca bakınız
* BÜKOOP
* Kampüs kooperatifi
* Topluluk bahçesi
* Kentsel tarım
* Alternatif gıda ağı
* Gıda egemenliği
* Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği
* Gezi Parkı protestoları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Tarlataban blogu
* Tarlataban WordPress (2012–2015)