D20 Sistemi

**d20 Sistemi** (), 2000 yılında Wizards of the Coast tarafından yayımlanan bir rol yapma oyunu sistemidir. İlk olarak *[[Dungeons & Dragons]]* oyununun 3. baskısı için geliştirilmiştir. Sistem adını, oyun içindeki pek çok eylemde kullanılan temel mekaniklerin merkezinde yer alan 20 yüzlü zardan alır.

d20 System'in büyük bir kısmı Açık Oyun Lisansı (OGL) kapsamında Sistem Referans Belgesi (SRD) olarak Açık Oyun İçeriği (OGC) şeklinde yayımlandı. Bu sayede ticari veya ticari olmayan yayınevleri, sistemin Wizards of the Coast'a ait fikri mülkiyetini kullanmadan, sistemi değiştiren ya da ona ek yapan ürünler çıkarabildi.

Sistemin açık lisanslanmasının ardındaki temel neden, rol yapma oyunu eklerinin satışlarının zamanla çekirdek kitapların satışına göre çok daha hızlı düşmesiydi. O dönemde *Dungeons & Dragons* markasının yöneticisi olan Ryan Dancey, yeni baskının **d20 System Ticari Markası** ile lisanslanmasını sağladı. Böylece diğer şirketler ortak bir marka kimliği altında d20 System'i destekleyebildi. Bu lisans, yalnızca belirlenen Açık Oyun İçeriği üzerinden türev eser üretimine imkân tanıyan Açık Oyun Lisansı'ndan farklıdır.

## Mekanikler

d20 System, *Dungeons & Dragons* 3. baskı kurallarının bir türevidir. Başlıca tasarımcıları Jonathan Tweet, Monte Cook ve Skip Williams olmuştur. Richard Baker ve o dönemde Wizards of the Coast başkanı olan Peter Adkison da katkıda bulunmuştur. Temel çözümleme mekanizmasının Tweet'in *[[Ars Magica]]* oyunundaki sisteme benzerliği nedeniyle ona büyük ölçüde atfedildiği belirtilir.

Bir eylemin sonucunu belirlemek için oyuncu 20 yüzlü bir zar atar. Karakterin altı temel niteliğine (Güç, Çeviklik, Dayanıklılık, Zekâ, Bilgelik, Karizma), yeteneklerine ve duruma bağlı değişkenlere göre eklenen puanlarla birlikte sonuç, hedef sayı (Zorluk Derecesi veya DC) ile karşılaştırılır. Sonuç hedef sayıya eşit veya daha büyükse eylem başarılı olur. Bu işleyiş *Çekirdek Mekanik* olarak adlandırılır.

Önceki *D&D* sürümlerinde kullanılan kurallar (örneğin birinci baskı vuruş tabloları veya ikinci baskı *[[Advanced Dungeons & Dragons]]* oyunundaki *[[THAC0]]* ve kurtarma atışı mekanikleri) çok daha farklı zarlar ve işleyişler içeriyordu. d20 System ise tüm eylemler için tutarlı bir çözüm sistemi sunmaktaydı.

Sistem evrensel bir kurallar bütünü olarak tanıtılmamıştır. Bunun yerine Wizards of the Coast ve üçüncü taraf yayınevleri tarafından farklı türlere ve ortamlara uyarlanmıştır. Kuralların tanımı Sistem Referans Belgesi aracılığıyla yapılır. D&D 3.0 ve 3.5 için ayrı SRD'ler yayımlanmıştır.

## Tarihçe

### Geliştirme
Ryan Dancey, *[[Dungeons & Dragons]]* oyununun başarısının kurallarından değil, oyuncu topluluğundan kaynaklandığını düşünüyordu. Ayrıca çok sayıda oyun sisteminin varlığının sektörün gücünü azalttığını öne sürdü. Bu görüşler, diğer yayınevlerinin kendi *D&D* eklerini üretmesini sağlayacak lisans fikrini doğurdu. Wizards of the Coast, 2000 yılında 3. baskı yayımlanmadan hemen önce iki lisans çıkardı: Açık Oyun Lisansı (OGL) ve d20 Ticari Marka Lisansı. OGL oyunun kurallarını kalıcı olarak açarken d20 lisansı resmi d20 logosunun kullanımına izin veriyordu. Ancak d20 lisansı iptal edilebilir şekilde düzenlenmişti.

### 2000–2003: d20 patlaması
d20 lisansı sayesinde pek çok şirket kendi eklerini yayımladı. Bazı yayınevleri bu lisansı kendi özgün sistemlerini desteklemek için kullandı. Birçok yayınevi ise yalnızca d20 içerikleri üretti. Bu dönemde *[[Atlas Games]]*, *[[Chaosium]]*, *[[Fantasy Flight Games]]*, *[[White Wolf Publishing]]*, *[[Goodman Games]]*, *[[Green Ronin]]*, *[[Mongoose Publishing]]* ve *[[Troll Lord Games]]* öne çıkan örnekler oldu. Ayrıca d20 talebi, rol yapma oyunlarında PDF yayıncılığını canlandırdı.

Wizards, d20 sistemini fantezi dışındaki türlere de uyguladı. Örneğin *[[Star Wars Roleplaying Game (Wizards of the Coast)|Star Wars Rol Yapma Oyunu]]* (2000) ve *d20 Modern* (2002). Bu sistem daha sonra *[[Urban Arcana]]*, *[[d20 Future]]* (2004) ve *[[d20 Past]]* (2005) gibi ek kaynak kitaplara genişletildi.

### 2003 sonrası: 3.5 baskı ve d20 gerilemesi
2003 yılında Valar Project, cinsel içerikli *Book of Erotic Fantasy* adlı kitabı yayımlamayı planladı. Bunun üzerine Wizards, d20 lisansına "topluluk ahlak standartları" şartı ekledi. Kitap doğrudan *Dungeons & Dragons* referanslarını çıkararak yalnızca OGL altında yayımlandı. Bu olay üçüncü taraf yayınevlerinin d20 lisansına güvenini sarstı.

Aynı yıl Wizards, *D&D* 3.5 sürümünü çıkardı. Üçüncü taraf yayınevlerine güncelleme hakkında önceden bilgi verilmediği için birçok kitap hızla geçerliliğini yitirdi. Bu durum ve d20 lisansına getirilen kısıtlamalar birçok yayınevini iflasa sürükledi ya da OGL'ye yöneltti.

## Ticari marka lisansı
*Dungeons & Dragons* dünyanın en popüler rol yapma oyunu olduğundan, Wizards, üçüncü taraf ürünlerde resmi logoların kullanılmasına izin veren ayrı bir lisans sundu. **d20 System Ticari Marka Lisansı** (d20STL) olarak bilinen bu düzenleme ile yayınevleri, ürünlerinin *D&D* ile uyumlu olduğunu gösterebildi.

Ancak d20STL kapsamında karakter yaratma ve geliştirme kuralları gibi içeriklerin hariç tutulması zorunluydu. Ayrıca bu ürünlerin *Dungeons & Dragons* çekirdek kitapları olmadan kullanılamayacağı belirtilmeliydi. 2008'de *D&D* 4. baskının çıkmasıyla birlikte d20STL yürürlükten kaldırıldı ve Game System License adlı yeni bir lisans getirildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* d20 System ve Açık Oyun Lisansı resmi arşivi
* Open Gaming Foundation web sitesi
* "The Hypertext d20 SRD v3.5" – d20 Sistem Referans Belgesi
* d20Resources.com – d20 Açık İçerik için çevrimiçi kaynak