Pembe dalga

**Pembe dalga** (İspanyolca: *marea rosa,* Portekizce: *onda rosa,* Fransızca: *marée rose*) veya **sola dönüş**, 21. yüzyıl boyunca Latin Amerika'da sol hükûmetlere dönmesine yönelik siyasi bir dalgadır. Bir terim olarak, her iki ifade de medyada ve başka yerlerdeki siyasi analizlerde, bölgede daha ekonomik ilerici veya sosyal ilerici politikalara yönelik bir hareketi ifade etmek için kullanılmaktadır. Bu tür hükûmetlere "merkezin sol", "sol eğilimli" ve "radikal sosyal demokrat" deniyor. Onlar aynı zamanda Amerika'daki sol siyasi partilerin ve diğer kuruluşların bir konferansı olan São Paulo Forumu'nun da üyeleridir.

Bu ideolojik eğilimin bir parçası olarak görülen Latin Amerika ülkeleri, pembe dalga ülkeleri olarak adlandırılıyor, *post-neoliberalizm* veya *[[21. yüzyıl sosyalizmi|21. yüzyılın sosyalizmi]]* terimi de hareketi tanımlamak için kullanılıyor. Hareketin unsurları arasında Washington Mutabakatı'nın reddi yer alırken, Arjantin, Brezilya ve Venezuela hükûmetleri gibi bazı pembe dalga hükûmetleri  çeşitli şekillerde Amerikan karşıtıolarak nitelendirildi. Hareket özellikle 2010'larda Nikaragua ve Venezuela örneğinde olduğu gibi popülizme eğilimli, aynı zamanda otoriter, örnekleri de barındırsa da diğer pek çok ülke demokratik kaldı.

Pembe dalgayı, 2010'ların başında pembe dalgaya doğrudan tepki olarak ortaya çıkan siyasi bir olgu olan muhafazakar dalga izledi. Bazı yazarlar, ilk pembe dalganın 1990'ların sonlarında ve 2000'lerin başlarında meydana geldiğini, ve ikinci bir dalganın 2010'ların sonlarındaki seçimleri kapsadığını ve tek bir pembe dalga yerine birden fazla farklı dalga olduğunu öne sürmüşlerdir. Pembe dalganın yeniden canlanması 2018'de Meksika ve 2019'da Arjantin tarafından başlatıldı, ve 2020'de Bolivya, Peru, Honduras, ve 2021'de Şili ile birlikte daha da güçlendirildi, ve ardından 2022'de Kolombiya ve Brezilya ile devam etti. Kolombiya, seçimlerde tarihindeki ilk sol cumhurbaşkanını seçti. 2023'te merkez sol Bernardo Arévalo Guatemala'da sürpriz bir zafer elde etti.

### Devlet ve hükümet başkanları
Aşağıda 1999'dan bu yana Latin Amerika'da seçilen sol ve merkez sol başkanlar yer almaktadır. Merkez sol başkanlar * ile işaretlenirken, Venezuela 2019'dan 2023'e kadar bir başkanlık krizi altındaydı ve ‡ ile gösterildi.
Dosya:Cristina_Fernandez_de_Kirchner_-_Foto_Oficial_2.jpg|***' [[Cristina Fernández de Kirchner]] 2007–2015
Dosya:Alberto_fernandez_presidente_(cropped).jpg|alt=ArgentinaAlberto Fernández *2019-2023|***' Alberto Fernández *  2019–2023
Dosya:Evo_Morales_Ayma_(cropped_3).jpg|***' [[Evo Morales]]  2006–2019
Dosya:Luis_Alberto_Arce_Catacora_(Official_Portrait,_2020)_Cropped_I.png|***' Luis Arce 2020–günümüz
Dosya:Foto_oficial_de_Luiz_Inácio_Lula_da_Silva_(2023–2027).jpg|***' [[Luiz Inácio Lula da Silva]] *  2003–2010 2023–günümüz
Dosya:Dilma_Rousseff_-_foto_oficial_2011-01-09.jpg|***' Dilma Rousseff *  2011–2016
Dosya:Ricardo_Lagos_(45777830295)_(cropped).jpg|***' [[Ricardo Lagos]] *  2000–2006
Dosya:Portrait_Michelle_Bachelet.jpg|***' Michelle Bachelet *  2006–2010 2014–2018
Dosya:Retrato_Oficial_Presidente_Boric_Font.jpg|***' [[Gabriel Boric]] 2022–günümüz
Dosya:Presidente_Gustavo_Petro_Urrego.jpg|alt=ColombiaGustavo Petro2022–present|***' Gustavo Petro   2022–günümüz
Dosya:Correarafael15012007-3.jpg|alt=EcuadorRafael Correa2007–2017|***' [[Rafael Correa]]   2007–2017
Dosya:Mauricio_Funes_(Brasilia,_May_2008).jpg|[[El Salvador]] [[Mauricio Funes]] *  2009–2014
Dosya:Cadena_12_(34186610605)_cropped.jpg|[[El Salvador]] [[Salvador Sánchez Cerén]]   2014–2019
Dosya:Zelaya_en_Brasil_Agosto_2009.jpg|[[Honduras]] [[Manuel Zelaya]] 2006–2009
Dosya:Xiomara_Castro_2023.jpg|[[Honduras]] [[Xiomara Castro]] 2022–günümüz
Dosya:Presidente_AMLO_2021.jpg|***' Andrés Manuel López Obrador *  2018–günümüz
Dosya:Posesión_de_Daniel_Ortega_como_presidente_de_Nicaragua_(6679779009)_(cropped).jpg|Nikaragua Daniel Ortega 2007–günümüz
Dosya:Panama.MartinTorrijos.01.jpg|alt=PanamaMartín Torrijos *2004–2009|***' [[Martín Torrijos]] *  2004–2009
Dosya:Laurentino_Cortizo_(52134360482)_(cropped).jpg|alt=PanamaLaurentino Cortizo *2019–present|***' Laurentino Cortizo *  2019–günümüz
Dosya:Fernando_Lugo_Mendez_(copyred).jpg|Paraguay Fernando Lugo *  2008–2012
Dosya:Ollanta_Humala.jpg|***' [[Ollanta Humala]] *  2011–2016
Dosya:Pedro_Castillo_portrait.png|***' Pedro Castillo   2021–2022
Dosya:Visita_Oficial_del_Presidente_de_Uruguay_2_(cropped).jpg|Uruguay Tabaré Vázquez *  2005–2010 2015–2020
Dosya:Mujica.jpg|alt=UruguayJosé Mujica 2010–2015|Uruguay José Mujica *  2010–2015
Dosya:Hugo_Rafael_Chávez_Frías.jpeg|***' [[Hugo Chávez]] 2002-2013
Dosya:Nicolás_Maduro_2019_Inauguración_(cropped).jpg|***' Nicolás Maduro‡  2013–günümüz


### Zaman çizelgesi
Aşağıdaki zaman çizelgesi, sol veya merkez sol bir liderin belirli bir ülkeyi yönettiği dönemleri göstermektedir.

## Kaynakça