Tip II bipolar bozukluk

**Tip II bipolar bozukluk**, bipolar spektrum içinde yer alan ve kişinin depresif ataklar ile hipomani dönemleri yaşadığı kronik bir ruh sağlığı hastalığıdır. Tip I bipolar bozukluktan farklı olarak, tam mani atakları görülmez; ancak yine de ciddi işlev kaybına yol açabilir.

## Tanım ve Genel Bilgiler
Tip II bipolar bozukluk, **duygu durum bozuklukları** kategorisinde yer alır ve kişinin duygusal iniş çıkışlarını yönetmesini zorlaştırır. En belirgin özelliği, en az bir **hipomani** ve bir veya daha fazla **[[Majör depresif bozukluk|majör depresif]]** atak geçirilmesidir. Tip I bipolar bozukluktan temel farkı, **mani yerine hipomani ataklarının görülmesidir**.

* **Hipomani:** Maninin daha hafif bir formudur ve psikotik belirtiler içermez.
* **Majör Depresif Atak:** Şiddetli depresyon dönemleri, umutsuzluk, enerji kaybı ve intihar düşünceleriyle karakterizedir.

Bu hastalık, genellikle **ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde** başlar ve kişinin sosyal, mesleki ve kişisel yaşamında ciddi etkiler yaratabilir.

## Belirtiler ve Klinik Özellikler
Tip II bipolar bozukluk, iki temel dönemle karakterizedir:

### 1. Majör Depresif Epizod
En az **iki hafta boyunca** aşağıdaki belirtilerin çoğu veya tamamı görülür:

* Sürekli üzgün, boşlukta veya umutsuz hissetme
* İlgi kaybı veya eskiden keyif veren aktivitelere karşı isteksizlik
* Enerji düşüklüğü, yorgunluk ve halsizlik
* Uyku bozuklukları (uykusuzluk veya aşırı uyuma)
* İştah değişiklikleri (kilo kaybı veya alımı)
* Değersizlik veya suçluluk duygusu
* Düşünme ve konsantrasyon güçlüğü
* İntihar düşünceleri veya intihar girişimleri

### 2. Hipomani Epizodu
Hipomani, tam mani kadar ağır değildir ve genellikle **en az dört gün boyunca** sürer. Tipik belirtiler şunlardır:

* Aşırı özgüven ve kendini güçlü hissetme
* Uyku ihtiyacında azalma
* Hızlı konuşma ve düşüncelerde hızlanma
* Aşırı neşe, coşku veya sinirlilik
* Dikkatin kolay dağılması
* Dürtüsel davranışlar (aşırı para harcama, hızlı araba kullanma, riskli cinsel ilişkiler)

Hipomanik epizodlar, genellikle sosyal veya mesleki işlevsellikte hafif bir artışa neden olabilir; ancak aşırıya kaçtığında ciddi sorunlara yol açabilir.

## Nedenleri ve Risk Faktörleri
Tip II bipolar bozukluk, **genetik, biyolojik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle** ortaya çıkar.

### 1. Genetik Faktörler
Ailede bipolar bozukluk öyküsü olması, hastalık riskini artırır. Çalışmalar, **birinci derece akrabaları bipolar olan kişilerin** bu hastalığa yakalanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu göstermektedir 

### 2. Beyin Kimyası ve Nörobiyoloji
Beyindeki **serotonin, [[dopamin]] ve [[Noradrenalin|norepinefrin]]** gibi nörotransmitterlerdeki dengesizlikler, duygudurum değişimlerine yol açabilir. **[[Manyetik rezonans görüntüleme|MRI]] ve [[Pozitron emisyon tomografisi|PET]] taramaları**, bipolar bozukluğu olan bireylerde **[[prefrontal korteks]] ve [[limbik sistem]]** arasındaki bağlantılarda bozulmalar olduğunu göstermektedir

### 3. Çevresel Faktörler

* **Travma ve Stres:** Çocukluk çağı travmaları, istismar veya ciddi stres faktörleri hastalığın tetikleyicileri arasında yer alır.
* **[[İnsomnia|Uykusuzluk]]:** Uyku düzeninin bozulması, özellikle hipomaniyi tetikleyebilir.
* **[[Madde bağımlılığı|Maddeler]] ve [[Alkol bağımlılığı|Alkol Kullanımı]]:** Bipolar bozukluk hastalarında madde kullanım bozuklukları daha yaygındır

----

## Tanı Kriterleri
Tip II bipolar bozukluk, **[[DSM-5]] (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı)** tarafından aşağıdaki kriterlere göre teşhis edilir:

# En az bir **hipomani** ve bir veya daha fazla **majör depresif epizod** geçirilmiş olmalıdır.
# Hipomanik epizodlar, bireyin günlük işlevselliğini bozmamalıdır (mani gibi hastaneye yatış gerektirmez).
# Epizodlar psikotik özellikler içermemelidir.
# Depresif ve hipomanik epizodlar başka bir tıbbi durum veya madde kullanımına bağlı olmamalıdır.

Tanı, bir **psikiyatrist veya klinik psikolog** tarafından konulmalıdır.

## Tedavi Yöntemleri
Tip II bipolar bozukluk, uzun süreli yönetim gerektiren bir hastalıktır. **[[Farmakoloji]]k ve [[Psikoterapi|psikoterapötik]] yöntemler** bir arada kullanılmalıdır.

### 1. İlaç Tedavisi

* **Duygudurum Dengeleyiciler:**
** **[[Lityum]]** (Bipolar hastalığın temel tedavisi)
** **[[Valproik asit|Valproat]]** (Özellikle hızlı döngülü bipolar bozukluk için)
** **[[Lamotrijin]]** (Özellikle depresif atakları önlemeye yardımcıdır)
* **Antipsikotikler:**
** **[[Ketiapin]]** ve **[[Olanzapin]]**, hem depresif hem de hipomanik epizodları yönetmek için kullanılır.
* **Antidepresanlar:**
** Tek başına önerilmez, ancak **lamotrijin veya duygudurum dengeleyicilerle birlikte** kullanılabilir.

### 2. Psikoterapi Yöntemleri

* **[[Bilişsel davranışçı terapi|Bilişsel Davranışçı Terapi]] (BDT):** Düşünce kalıplarını değiştirmeye odaklanır.
* **[[Kişilerarası ve Sosyal Ritim Terapisi]] (IPSRT):** Günlük rutinlerin düzenlenmesine yardımcı olur.
* **Aile Terapisi:** Hastalığın yönetiminde aile desteğini güçlendirir.

### 3. Yaşam Tarzı ve Alternatif Yaklaşımlar

* **Düzenli uyku ve stres yönetimi**
* **Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz**
* **[[Alkol]] ve [[uyuşturucu]]dan kaçınma**
* **Destek gruplarına katılma**

### [[ICD-10]]
----

* F31 Bipolar duygulanım bozukluğu
* F31.6 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet karışık.
* F30 Manik nöbet
* F30.0 Hipomani
* F30.1 Mani, psikotik semptomsuz
* F30.2 Mani, psikotik semptomlu
* F32 Depresif nöbet
* F32.0 Hafif depresif nöbet
* F32.1 Orta depresif nöbet
* F32.2 Psikotik belirtisiz ağır depresif nöbet
* F32.3 Psikotik belirtili ağır depresif nöbet

## Epidemiyoloji

* Dünya genelinde **%2-3** oranında görülmektedir (Merikangas ve ark., 2011).
* Kadınlarda erkeklere oranla daha sık teşhis edilir.
* Depresyon dönemleri genellikle **hipomaniye göre daha uzun sürer**.
* **İntihar riski**, bipolar bozukluğu olmayan bireylere göre yaklaşık **15 kat daha fazladır**.

### Ayrıca Bakınız
----

* Bipolar Bozukluk
* Tip I Bipolar Bozukluk
* Depresyon

## Kaynakça