İsrail-PKK ilişkileri

**İsrail-PKK ilişkileri,** İsrail ile Kürdistan İşçi Partisi (PKK) arasındaki ilişkileri ifade eder. PKK, Abdullah Öcalan'ın öğretilerinin bir parçası olarak Siyonizm karşıtı bir duruş sergilemiş ve İsrail'e karşı çıkmıştır. PKK, 1980'lerde Bikâ Vadisi'nde konuşlandığı dönemde İsrail Savunma Kuvvetleri ile birçok kez çatışmıştır.

## Arka plan
PKK'nın ideolojisi, Kürt milliyetçiliğiyle harmanlanmış bir Marksizm-Leninizm olarak başladı. Marksist-Leninistlerin Siyonizme karşı uzun bir düşmanlık geçmişi vardır. Ancak PKK'nın ideolojisi daha sonra, Siyonizme de karşı olan solcu, özgürlükçü sosyalist, anti-kapitalist ve enternasyonalist bir ideoloji olan Demokratik konfederalizme kaydı. Demokratik konfederalizm, etnik devletleri ve kapitalizmi yerel halk tarafından seçilen idari konseylerle değiştirmeyi, halkın kendi üzerinde özerk kontrol sahibi olmasını ve konfederal konseyler ağı aracılığıyla diğer topluluklarla bağlantı kurmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Demokratik konfederalizm ayrıca Birleşmiş Milletler'i feshetmeyi de ummaktadır. Abdullah Öcalan sık sık Siyonizm karşıtı duruşunu dile getirmiş ve İsrail'in varlığına karşı da olumsuz açıklamalarda bulunmuştur. PKK'nın Mustafa Karasu, Duran Kalkan, Cemil Bayık ve Hülya Oran gibi önde gelen isimleri de Siyonizm ve İsrail'e yönelik olumsuz açıklamalarda bulundu.

*Internationalist Commune'a* gönderilen bir yorumda Mustafa Karasu, PKK'nın İsrail'e yönelik resmi tutumunu teyit ederek şunları söyledi: "PKK'nın ortaya çıkışından beri Siyonizme karşıyız. Türkiye'deki Kürt soykırımını İsrail Siyonizmi ve Güney Afrika'daki Apartheid rejimiyle karşılaştırdık. PKK, kuruluşundan beri Filistinlilerle omuz omuza savaştı. 1982'de, İsrail'in Lübnan'ı işgaline karşı mücadelede 13 üyemiz şehit oldu. İsrail devleti ayrıca Abdullah Öcalan'a karşı uluslararası komploya katıldı ve Berlin'de dört yoldaşımızı öldürdü. Şüphesiz ki, Filistinlilerin 1980'lerde Kürt halkına verdiği desteği asla unutmayacağız. Siyonizme karşı tutumumuz her zaman ideolojik olmuştur. Bugüne kadar Filistinlilerin ve bölgede demokratik bir çözüm için mücadele eden herkesin yanındayız." 

## Askerî çatışmalar

Türkiye'den kovulduktan sonra PKK, Suriye'ye ve daha sonra Lübnan'daki Bekaa Vadisi'ne yerleşti. Hafız Esad, PKK'yı destekledi. Bekaa Vadisi'ne gelen ilk PKK militanları, 1980 yılında Lübnan'ın Raşaya Bölgesi yakınlarındaki bir FDHKC kampında eğitim aldı. Bölgedeki PKK militanlarının sayısı, FDHKC'nin artık tüm PKK eğitimcilerini barındıramayacak kadar arttı. Öcalan, Fetih, FHKC, FHMC ve LKP dahil olmak üzere diğer gruplarla, PKK militanlarının fazlasını eğitmek için planlar düzenledi. Başlangıçta, FDHKC, PKK militanlarının çok deneyimsiz olması nedeniyle PKK'yı İsrail'e karşı çatışmaya dahil etmeyi düşünmedi ve PKK'ya İsrail'e karşı sadece öz savunma amacıyla savaşmasını söyledi. PKK, kalelerin inşasına yardımcı oldu. FDHKC, PKK'yı İsrail ile olan çatışmaya dahil etmek istemese de, 1982 Lübnan Savaşı patlak verdiğinde PKK, tüm personelini İsrail'e karşı savaşmaya gönderdi. PKK, Filistin Kurtuluş Örgütü (PLO) ve ASALA ile birlikte İsrail ve müttefik Hristiyan milislerine karşı savaştı. Savaş sırasında toplam 13 PKK savaşçısı öldürüldü. 1982 savaşı sırasında İsrail, ASALA'nınkiler de dahil olmak üzere birçok kampı ele geçirdi ve bilgileri Türkiye'ye gönderdi. Türkiye ayrıca İran hükûmeti hakkında istihbarat topladı ve bunu İsrail ile paylaştı. 1986'da PKK, en büyük eğitim kampı haline gelen Bekaa Vadisi'nde Mahsum Korkmaz Akademisi'ni kurdu. PKK kampı, ASALA ve FDHKC kamplarına çok yakın bir konumdaydı. Mahsum Korkmaz Akademisi, Türkiye'nin Suriye hükûmetine PKK'yı kapatmaya ikna etmesi için baskı yapmasına kadar PKK militanları için bir eğitim kampı olarak kaldı. PKK 1992'de Şam'a taşındı ve eğitim kampını yeniden açtı. Bekaa Vadisi'nde PKK'ya sığınak sağlayan Filistinli gruplar, PKK'nın ilk nesli üzerinde büyük bir etkiye sahipti. Bekaa Vadisi'ne taşınmadan önce PKK, Türkiye'de büyük kayıplar vermiş ve hem askeri hem de siyasi olarak güçsüz kalmıştı. Bekaa Vadisi'nde PKK, daha sonra kendisine önemli ölçüde fayda sağlayacak birçok askeri, ideolojik ve idari beceri öğrendi. PKK militanları, deneyimleri nedeniyle Marksist kavram olan halkların dostluğuna daha güçlü bir inanç geliştirdiler. PKK sık sık Bekaa Vadisi'nden bahsetmiş ve Filistinli gruplara minnettarlığını dile getirmiştir. Birçok PKK gazisi, Filistinli grupların PKK'nın 1980'lerden sonra hayatta kalmasının tek nedeni olduğunu belirtmiştir.

1983 yılında, Lübnan'da konuşlanmış ve İsrail'e karşı savaşırken PKK, Kürdistan Demokrat Partisi ile Irak Kürdistanı'nda PKK üsleri kurulmasına izin veren bir protokol imzaladı. Ancak, PKK'nın Türkiye'deki hedeflere saldırması nedeniyle KDP baskı altında kalınca gruplar arasındaki ilişkiler 1985 yılına gelindiğinde kötüleşti. Protokol 1987 yılında tamamen feshedildi.

İsrail ordusu 15 PKK militanını tutukladı ve onları işgal altındaki Lübnan'ın Ansar kentindeki bir İsrail hapishanesine götürdü. PKK, tutuklamalardan resmi dergisinin Haziran 1984 sayısında bahsetti ve tutuklu militanların çizimlerini ve şiirlerini yayınladı; bu eserlerde İsrailli sorgu görevlilerinin Kürtler hakkında ırkçı yorumlarda bulunarak kendilerini dövdüklerini anlattılar. Ayrıca İsrailli sorgu görevlilerinin Türk sorgu görevlilerini hapishaneye davet ettiklerini ve PKK mahkûmlarına daha fazla kötü muamelede bulunduklarını iddia ettiler.

Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ), PKK ve ASALA İsrail'e karşı savaşırken, Filistin Kurtuluş Örgütü, PKK ve ASALA arasında bağlantı kurdu. 8 Nisan 1980'de FHKC, Lübnan'ın Sayda kentinde bir basın toplantısı düzenledi. FHKC, ASALA ve PKK'dan 14 temsilciyi tanıttı ve "rejim düşene ve Ermeni ve Kürt istekleri yerine getirilene kadar" Türkiye'yi hedef alma planlarını açıkladılar. Hem ASALA hem de PKK bunu uzun vadeli bir ittifak yerine geçici bir taktik ittifak olarak değerlendirdi. Ermenilerin Türkiye'de kullanacak toprakları olmadığı için, Türkiye içindeki operasyonlar için Kürtlere ihtiyaç duyuyorlardı; Kürtler ise genellikle daha yaşlı ve deneyimli Ermeni militanlardan bir şeyler öğrenmeye çalışıyorlardı. İttifak, Türklere karşı bir dizi ortak operasyon gerçekleştirdi. 10 Kasım 1980'in erken saatlerinde, Fransa'nın Strazburg kentindeki Türk konsolosluğuna bir bombalı saldırı düzenlendi. Ertesi gün, Roma'da bir Türk turizm ofisine başka bir bombalı saldırı oldu. Saldırıları PKK-ASALA ittifakı üstlendi. 14 Ocak 1982'de ittifak, Kanada'nın Toronto kentindeki Türk konsolosluğuna düzenlenen bombalı saldırının sorumluluğunu üstlendi. Mart 1982 tarihli "Hay Baykar" dergisinde ASALA lideri Agop Agopyan, "Kürt devrimcilerle omuz omuza savaşıyoruz" ifadesini kullandı. Gruplar müttefik olarak kalsalar da ittifak kısa süre sonra dağıldı.

Noam Chomsky, 1984 yılının PKK isyanının başlamasıyla bir dönüm noktası olduğunu ve aynı yıl ABD'nin Türkiye'ye askeri yardımının hızla arttığını belirtti. Yardım devam etti ve Clinton yönetimi, Soğuk Savaş kapsamındaki 1950-1983 yıllarındaki yardımdan daha fazlasını 1997 yılında Türkiye'ye gönderdi. Türkiye'nin silahlarının yaklaşık %80'i ABD tarafından sağlanmıştı. PKK isyanı başladığında, Türkiye, İsrail ve Mısır'dan sonra ABD askeri yardımının en büyük alıcısı oldu. 1999'da Abdullah Öcalan'ın tutuklanmasının ardından Kolombiya, ABD askeri yardımı ve eğitiminin en büyük alıcısı olarak Türkiye'nin yerini aldı.

İran-Irak Savaşı boyunca İran, Irak Kürt gruplarını şiddetle desteklerken, Türkiye Kürtlerin elde ettiği her kazanımı bir tehdit olarak gördü. Ağustos 1986'da bir Irak Kürt grubu Türk askerlerine pusu kurarak Türkiye'nin birkaç yeri bombalamasına neden oldu; İran bunu kendisine bir uyarı olarak gördü. Körfez Savaşı sırasında Kürtler özerklik kazandığında, Türkiye KDP ile ittifak kurarak, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ile ittifak kuran İran ile ters düştü. 1990'larda Kürt ayrılıkçılığını bastırmak için Türkiye ve İran arasında imzalanan güvenlik anlaşmaları hiçbir zaman tam olarak uygulanmadı.

Aralık 1991'de, istikrarsız bir ilişki döneminden sonra, Türkiye İsrail ile diplomatik ilişkilerini tamamen yeniden kurdu. Türkiye, Yaser Arafat ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) 1991 Körfez Savaşı sırasında Saddam Hüseyin'i desteklemesinin ardından İsrail ile ilişki kurmaya başladı. Madrid barış konferansından sonra Türkiye, İsrail ile ilişkilerini her alanda geliştirmeye çalıştı. İsrail'i ziyaret eden ilk Türk başbakanı, İran'ın terörizme verdiği destek bağlamında Kasım 1994'te Tansu Çiller oldu. İsrail, F4 Phantom uçaklarını Türk Hava Kuvvetlerine devretti. Bu sırada Türkiye, İsrail ile Arap devletleri arasında arabulucu olma politikasından da resmen vazgeçti. 1998 yılına gelindiğinde, İsrail'in Türkiye'ye sattığı silahların değeri 1 milyar ABD dolarını aşmıştı. Türkiye, 1982'de İsrail'in Lübnan işgalini gördükten sonra İsrail silahlarıyla ilgilenmeye başlamıştı, ancak o dönemde intifada İsrail'i Orta Doğu'da izole ettiği için silahların peşine düşememişti. PKK, Suriye ve kısmen İran ve Irak tarafından destekleniyordu. Türkiye, PKK'ya Suriye'nin desteğine ek olarak, Irak, İran ve Suriye'nin balistik füzeler ve biyolojik silahlar için büyük cephanelikler kurmasından da endişe duyuyordu; bu durum İsrail'i de endişelendiriyordu. Türkiye, İsrail'den balistik füze önleyici füzeler istiyordu. Türkiye ayrıca İran, Baasçı Irak ve Baasçı Suriye'yi PKK'nın en büyük destekçileri olmakla suçladı ve 1990'larda İsrail'i bunlara karşı dengeleyici unsur olarak gördü.

İsrail, küresel terörle mücadele çerçevesinde PKK'yı hedef alan bir polis işbirliği anlaşması imzaladı. Ancak bazı kaynaklar, İsrail'in PKK'yı hedef almada kamuya açıklanmayan daha büyük bir rolü olduğunu iddia etti. İsrail'in Türkiye'nin PKK'ya karşı savaşına dahil olması nedeniyle Türkiye ile Suriye arasında gerilim arttı. Türkiye, İsrail'i ABD'deki nüfuzunu kullanarak Yunanistan'ın Kıbrıs'a S-300 füzesi yerleştirmesi konusunda Amerikan desteğini almaya ve ABD'nin Türkiye'nin Kürtlere yönelik baskısını eleştirmeyi bırakmasını sağlamaya ikna etti. Necmettin Erbakan liderliğindeki İslamcı yönelimli hükûmet döneminde bile Türkiye ve İsrail, PKK'ya karşı işbirliğine devam etti. 1993 yılında Türkiye ve İsrail, İsrail'in Türkiye'yi Suriye ve İran hakkında istihbarat toplamak için kullanması konusunda anlaştı; karşılığında İsrail, Türk birliklerini PKK'ya karşı donatacak ve eğitecekti. Şubat 1996'da Türkiye ile İsrail arasında Askeri Eğitim ve İşbirliği Anlaşması, Ağustos 1996'da ise Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması imzalandı. Her iki anlaşma da ortak askeri eğitim, ortak silah üretimi ve silah ticareti için çerçeve oluşturdu. 1999 yılına gelindiğinde, İsrail hava kuvvetleri pilotlarının neredeyse tamamı Türk hava sahasında uçmuştu. Türkiye Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, 11 Aralık 1996'da Kudüs'ü resmen ziyaret etti. Ziyaret sırasında, Türk kuvvetlerinin Doğu Akdeniz'de İsrail ve Amerikan kuvvetleriyle ortak askeri tatbikatlara katılacağı açıklandı. Şubat ve Ağustos 1996'da Türkiye ve İsrail arasında imzalanan anlaşmalar gizli tutuldu. Anlaşmalar, Türkiye ile İsrail hava kuvvetleri ve donanmalarının ortak askeri tatbikatlar yapmasını, İsrail donanmasının Türk limanlarını kullanmasını ve İsrail hava kuvvetlerinin Anadolu platosunda eğitim uçuşları yapmasını içeriyordu. Türk Savunma Bakanı Turhan Tayan, Mayıs 1997'de İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri'ni ziyaret etti. Ardından Netanyahu, PKK'yı alenen eleştirdi. Ocak 1998'de Türk, Amerikan ve İsrail donanmaları planlanan ortak askeri eğitimi gerçekleştirdi. PKK'ya karşı Türk-İsrail işbirliğinin amacı aynı zamanda Suriye, İran ve Baasçı Irak'ı zayıflatmaktı. Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ve İsrail'in bölgesel güçler olmasını ve Orta Doğu'da Amerikan etkisini pekiştirmesini destekledi. Irak Kürdistanı'nda Türkiye, Güney Lübnan'da kullanılan İsrail stratejisini kullandı. Mossad subayları ayrıca Türk istihbaratını Irak ve Suriye sınırlarında çalışmak ve PKK'yı takip etmek üzere eğitti ve Irak Kürdistanı'ndaki operasyonlar sırasında Türk birliklerine yardım etti.

Arap devletleri her zaman Türk-İsrail ittifakını eleştirmiş ve Türkiye'nin ittifaktan ayrılmasını istemişti. 1990'larda Mısır, Suriye, Irak ve İran karşı bir ittifak kurmaya çalışmış, ancak bu ittifak hiçbir zaman şekillenmemiş ve hiçbir şey elde edilememişti. Arap devletleri, Türkiye'nin ittifaktan ayrılmasını isterken, ittifakın başlatıcısı olarak İsrail'i göstermişlerdi; ancak Arap devletlerinin bu iddiası çürütülmüştü, çünkü ittifakı başlatan ve yıllarca sürdüren Türkiye'ydi. Yunanistan ve Kıbrıs, Türk-İsrail ittifakının şiddetli eleştirmenleriydi ve bunu bir tehdit olarak görüyorlardı. İsrail, Türkiye'yi alarma geçirmemek için Yunanistan'a askeri teçhizat satışını sadece ölümcül olmayan teçhizatla sınırlamıştı. Ürdün, İsrail-Türkiye ittifakını destekledi ve Ürdünlü F-16 pilotları Türkiye'de kısmî eğitim aldı. Amerika Birleşik Devletleri ittifakı desteklerken, İsrail'in Türkiye'ye en büyük silah tedarikçisi olarak ABD'nin yerini almasından ve Arap devletlerinin Türk-İsrail ittifakını Arap karşıtı bir ittifak olarak yorumlamasından endişe duyuyordu.

1998'de, Suriye'nin Türkiye'nin uyarılarını dikkate almaması üzerine, Türk kuvvetleri sınırlara konuşlandırıldı. İsrail birlikleri de Suriye'nin Lübnan'daki varlığını tehdit etti. Suriye hükûmeti müttefik cephelere karşı iki taraflı bir savaş yapmak istemediği için, Hafız Esad 20 Ekim'de Adana Mutabakatı'nı imzalayarak PKK ile bağlarını kesti ve örgütü terör örgütü ilan etti. Suriye'nin savaştan kaçınmasının tek yolu Öcalan'ı sınır dışı etmekti. PKK 1998'de Kandil Dağları'na taşındı. PKK sorunu ortadan kalktıktan sonra, Suriye ile Türkiye arasındaki ana sorun Hatay anlaşmazlığı oldu.

Kandil Dağları'nda PKK, Türkiye'ye karşı isyanına ve KDP'nin hakim olduğu Kürdistan Bölgesi'ne karşı isyanına daha çok odaklandı. İsrail Başbakanı Netanyahu daha sonra bağımsız bir Kürt devletine desteğini ve PKK'ya karşıtlığını teyit etti. Ancak Netanyahu daha sonra hem Kürt bağımsızlığına hem de PKK'ya karşı olduğunu belirtti.

## İlişkiler
1998'de Kandil Dağları'na taşındıktan sonra Abdullah Öcalan çeşitli ülkelere seyahat etmeye başladı. 15 Şubat 1999'da, Yunanistan büyükelçiliğinden ayrıldıktan sonra Jomo Kenyatta Uluslararası Havalimanı'na giderken Kenya'da yakalandı. Tutuklanması MİT tarafından, CIA işbirliğiyle ve iddiaya göre Mossad işbirliğiyle gerçekleştirildi. Duran Kalkan, Öcalan'ın tutuklanmasında Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve İsrail'in de rolü olduğunu iddia etti.

Öcalan'ın tutuklanmasının ardından Yunanistan hükümeti bir kriz dönemine girdi ve bu dönemde Theodoros Pangalos, Alekos Papadopoulos ve Philipos Petsalnikos görevlerinden istifa etti. Ayrıca, tutuklamadan dört gün önce Kenyalıların, Öcalan'ın güvenliği için Yunanistan büyükelçiliğinin Öcalan'ı başka bir yere nakletmesi konusunda uyardığı, Pangalos'un ise buna gerek olmadığını söylediği de iddia edildi.

Öcalan'ın tutuklanması, Kürt toplumu ve diasporasında büyük bir kargaşaya yol açtı ve dünya genelinde Yunan ve İsrail büyükelçilikleri önünde tutuklanmasını kınayan protestolar düzenlendi. Bir grup PKK destekçisi misilleme olarak Berlin'deki İsrail konsolosluğuna saldırmaya çalıştı. İsrailli muhafızlar üç Kürt'ü öldürdü ve 16'sını yaraladı. Almanya'daki Kürtler, protestolara devam etmeleri halinde sınır dışı edilmekle uyarıldı. İsrail'i dünya genelindeki büyükelçilik ve konsolosluklarında güvenliği artırmaya sevk eden de bu saldırı oldu.

İsrailli milletvekili Liberman'ın, İsrail'in PKK ile ilişki kurmasını, onları silahlandırmasını ve finanse etmesini önerdiği iddia edildi. PKK bunu reddetti ve İsrail'e karşıtlığını yineledi. PKK'nın yeni lideri Murat Karayılan da İsrail'in Abdullah Öcalan'ın yakalanmasındaki iddia edilen rolü nedeniyle özür dilemesini talep etti.

1990'lar boyunca Türkiye ve İran tartıştı; İran, Türkiye'yi laikliği ve İsrail ile iyi ilişkileri nedeniyle eleştirirken, Türkiye de İran'ı PKK'yı barındırmak ve çeşitli diğer silahlı grupları desteklemekle suçladı. 1990'ların ortalarında Türkiye ve İran birbirlerinin büyükelçilerini sınır dışı etti. Temmuz 1999'da Türkiye, İran'ı doğrudan bombalayarak beş kişiyi öldürdü ve on kişiyi yaraladı. İran hükûmeti operasyonu "işgal" olarak nitelendirirken, Türk hükûmeti bunu reddetti ve İran'ın PKK'ya verdiği desteğe karşı misilleme hakkını saklı tuttuğunu iddia etti. İran, topraklarına izinsiz girdikleri gerekçesiyle iki Türk askerini esir aldı; askerlerin iade edilmek yerine yargılanacağını açıkladı. Bülent Ecevit, İran'ı askerlerin gözaltına alınması nedeniyle sert bir şekilde eleştirdi ve İran'daki hükûmet karşıtı protestoların "eski moda baskıcı rejim"e karşı "doğal" bir tepki olduğunu söyledi. Ecevit ayrıca İran'ın PKK'nın en büyük üssü olarak Suriye'nin yerini aldığını da öne sürdü. İki asker sonunda iade edildi ve ardından PKK'nın İran tarafından desteklendiği iddialarına odaklanan birkaç Türk-İran güvenlik toplantısı yapıldı. Muhammed Hatemi'nin seçilmesinden sonra, 1998'de İran ve Türkiye arasındaki ilişkiler yeniden kuruldu. 1990'ların sonlarına doğru İran ve Suriye, PKK'ya verdikleri desteği sona erdirdi ve Türkiye'nin taleplerine uydu. Türkiye, Irak Kürdistan'ında üç büyük operasyon gerçekleştirdi ve bu durum Baasçı Irak hükûmetinin eleştirilerine yol açtı. Her iki ülke de PKK ile bağlarını koparıp onu terörist örgüt olarak ilan etmesine rağmen, Türkiye, Suriye İç Savaşı'ndan sonra İran ve Suriye'nin PKK'ya desteğinin yeniden başladığını iddia etti.

Adalet ve Kalkınma Partisi 2002'de iktidara geldiğinde, laik milliyetçi gruplar yerine Hamas gibi İslamcı grupları destekledi. Ayrıca Türkiye'de İsrail karşıtı komplo teorilerini içeren İslamcı bir söylem de yaydı. 2003'ten 2010'a kadar Türkiye, İsrail Askeri Sanayii tarafından yaklaşık 170 adet M60-A1 tankının modernize edilmesi için 687 milyon ABD doları harcadı. Aynı tanklar daha sonra 2019'da Türkiye'nin kuzeydoğu Suriye'ye düzenlediği saldırıda kullanıldı. 2010 Gazze filosu baskını, İsrail ve Türkiye arasındaki işbirliğinin sona ermesine yol açan diplomatik bir krize neden oldu. Ancak İsrail ve Türkiye Mart 2013'te ilişkileri yeniden kurma konusunda anlaştı  ve Haziran 2016'da resmi olarak tam ilişkileri yeniden kurdu.

2011'de Suriye İç Savaşı patlak verdikten sonra, Kürdistan Yurtseveler Birliği lideri ve Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani'nin PKK, Suriye hükûmeti ve İran hükûmeti arasında bir anlaşma ayarladığına dair iddialar vardı. İddia edilen anlaşma, PJAK'ın İran'a yönelik saldırılarının sona ermesini ve PKK militanlarının Irak ve Türkiye'den ayrılarak PYD'ye katılmasını içeriyordu. Erdoğan 2011'de Beşşar Esad ile ilişkilerini resmen kesince Esad, babası Hafız Esad'ın 1990'lardaki PKK yanlısı politikasını yeniden canlandırdı.

2017 yılında Binyamin Netanyahu, İsrail'in PKK'yı reddettiğini ve terör örgütü olarak kabul ettiğini belirterek, Türkiye'den de Hamas'ı terör örgütü olarak kabul ederek aynı şekilde karşılık vermesini istedi. PKK lideri Mustafa Karasu, 2018'de ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanımasını kınadı ve Kudüs'ün Yahudi şehri olamayacağını, tüm dinlere saygı duyulan özel statülü bir şehir olması gerektiğini söyledi. Mayıs 2018'de, ABD'nin büyükelçiliğini Tel Aviv'den Kudüs'e taşımasının ardından Gazze sınırında protestolar yaşandı ve İsrail askerleri birkaç Filistinliyi öldürdü. PKK ve -Türkiye tarafından sık sık PKK'nın siyasi kanadı olmakla suçlanan- HDP, cinayetleri kınadı ve şiddetin sona ermesi çağrısında bulundu. HDP ayrıca, iktidardaki AKP ve MHP koalisyonunun, HDP'nin Türkiye'nin İsrail ile tüm ticareti durdurması yönündeki dilekçesini reddetmesini eleştirdi.

Murat Karayılan, 2020 yılında İsrail-Filistin çatışması hakkında sorulduğunda, çatışmayı sona erdirecek şey iki devletli çözüm bile olsa destekleyeceğini belirtti. Ayrıca demokratik konfederalizmin, bu çatışmanın ve Orta Doğu'daki tüm çatışmaların tek gerçek çözümü olduğunu iddia etti. Duran Kalkan ise çatışmayı çözmek için tek devletli veya iki devletli çözüm değil, demokratik konfederalizmin uygulanmasını destekledi. Ayrıca demokratik konfederalizmin Orta Doğu'daki tüm farklı etnik gruplar ve dinler arasında barışı garanti eden tek sistem olduğuna inandığını belirtti.

2022 yılının sonlarında -daha önce Suriye Demokratik Güçleri kontrolünde olan- Türk işgali altındaki Afrin'de bir yerleşim yeri inşa edildi. Yerleşimde Filistinliler yaşıyordu ve Cinderes bölgesinde 220 aileyi barındıracak 75 konut kompleksi bulunuyordu. Bu yerleşim, özellikle PKK ile ittifak halinde olan YPG'nin destekçileri olmak üzere Suriyeli Kürtlerden büyük eleştiri aldı. Filistin Dışişleri Bakanı Riyad El-Maliki, "Afrin ve diğer Kürt bölgelerinde herhangi bir Filistinlinin yerleşmesini reddediyoruz" dedi. Ayrıca Filistin'in yerleşimin inşasında yer almadığını ve Kürtlere ve topraklarına yönelik her türlü istismara karşı olduklarını söyledi. Hamas Politbüro üyesi Basem Naim de Filistin Devleti'nin Afrin'deki Filistinlilerin yerleşiminde bir rolü olduğunu reddetti ve şunları söyledi: "Haklarımızı, evlerimizi ve özgürlüğümüzü başka bir insanın pahasına inşa edemeyiz. (...) Filistinliler, Kürtlerin Filistin'e ve halkına büyük iyilikler yaptığını kabul ediyor."  Daha sonra, İsrail'in ikinci büyük bankası Bank Hapoalim'in, Afrin'deki Filistinlilerin Türkiye destekli yeniden yerleşimini finanse etmek için Onurlu Yaşam Derneği adlı bir Filistin örgütüyle birlikte çalıştığı ortaya çıktı. Faizan Global Relief Foundation adlı bir Pakistan kuruluşu da fonlama ve çözümleme işlerine dahil olmuştu.

Kasım 2023'te, Gazze savaşı sırasında, PKK lideri Duran Kalkan İsrail'i Türkiye ile karşılaştırdı. Kalkan, "Birinci Dünya Savaşı'ndan üç yıl sonra, kapitalist emperyalist sistemin Ortadoğu'ya hükmetmeye çalıştığı Türkiye kuruldu. İkinci Dünya Savaşı'ndan üç yıl sonra, yine İngiltere'nin önderliğinde İsrail kuruldu ve İsrail, bölgede yürütülen hegemonya savaşına dahil edildi." dedi. Ardından İsrail ve Türkiye'nin "ırkçı, şovenist ve soykırımcı bir anlayış ve politikalar temelinde" işbirliği yaptığını söyledi. Kalkan, İsrail-Türkiye gerilimlerinin varlığını reddetti ve "bazen İsrail ve Türk devletleri arasında çelişki ve çatışma varmış gibi görünse de, bu, gerçeği gizlemek ve insanları aldatmak için oynadıkları bir oyundur." dedi. İsrail'in Kürt-Türk çatışmasına "Yahudi milliyetçiliğinin Kürdistan'ı [[Büyük] İsrail toprağı](https://tr.wikipedia.org/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_%C4%B0srail) olarak görmesi" nedeniyle dahil olduğunu belirtti.

Kasım 2023'te Kürdistan Topluluklar Birliği eşbaşkanı Cemil Bayık, "Filistin halkına karşı bir soykırım yürütülüyor" dedi. İsrail'in ancak Filistinlilere yönelik soykırım durdurulduğunda güvenliği sağlayabileceğini belirtti. Amerika Birleşik Devletleri'ni "kendi çıkarlarını elde etmek için dünyanın büyük bir bölümünü istikrarsızlaştıran kapitalist modernliğin mevcut hegemonu" olarak nitelendirdi ve ABD'nin "demokratik bir çözümün parçası olamayacağını" söyledi. Ayrıca, "İsrail'i durdurmak istediklerine dair konuşmalar var, ancak İsrail'i bu kadar savaşçı, soykırımcı bir politika izleyebilecek noktaya getiren, uzun yıllar boyunca ABD, NATO ve kapitalist devletlerin politikalarıdır. Bu nedenle, bu güçler de durdurulmalıdır. ABD'nin öncüsü olduğu kapitalist modernliğe sınırlar getirildiğinde ve çıkar odaklı politikalar kısıtlandığında ancak İsrail devleti kısıtlanabilir." dedi. Bayık, Türkiye ve İran'ı Filistin mücadelesini kendi çıkarları için istismar etmekle eleştirdi ve Türkiye'nin Filistinlileri desteklediğini iddia ederken Kürtlere aktif olarak zulmetmesini de eleştirdi.

Kasım 2023'te, Recep Tayyip Erdoğan'ın Gazze savaşı sırasında sergilediği sert Filistin yanlısı tavrına tepki olarak Murat Karayılan, Erdoğan'ı "kendini düşünen bir figür" olarak nitelendirdi ve Erdoğan'ın kendisine fayda sağladığı sürece herkesi destekleyeceğini iddia etti. Filistinlilere Erdoğan'a inanmamaları çağrısında bulunan Karayılan, "O bir iş adamı. İki taraflı oynuyor. İşine gelince İsrail'in yanında, işine gelince Filistin'in yanında" dedi. Karayılan, Erdoğan'ın sık sık siyasi tutum değiştirmesinin samimiyetsizlikten, vaaz ettiği İslami prensiplere bağlılıktan yoksunluktan ve genel olarak bencillik ve fırsatçılıktan kaynaklandığını iddia etti.

Kasım 2023'te Suriye Demokratik Güçleri lideri Mazlum Abdi ayrıca şunları söyledi: "Hamas'ın İsrail sivillerine yönelik saldırıları kabul edilemez ve bunları yürekten kınıyoruz. Hamas'ın bağımsız hareket etmediğine ve dış aktörlerin gündemini uyguladığına inanıyoruz. İsrail'in yanıtı ve bunun sonucunda Filistinliler arasında yaşanan şaşırtıcı sayıda sivil ölümü de aynı derecede kabul edilemez." Ayrıca "Filistin ve Kürt meselelerinin Orta Doğu'daki istikrarsızlık ve çatışmanın en büyük kaynakları olmaya devam ettiğini" ve "ne Filistinlilerin ne de Kürtlerin ortadan kaybolacağını veya adalet mücadelesinden vazgeçeceğini" belirtti.

12 Mayıs 2025'te PKK, Ekim 2024'te başlatılan barış sürecinin ortasında 12. kongresini düzenledi ve feshedildiğini duyurdu. Aralık 2024'te Esad rejiminin düşmesinden sonra, İsrail'in çıkarları ile Türkiye'nin çıkarları çatışınca Türkiye ve İsrail arasında gerilim tırmandı. İsrail'in Suriye'yi işgali başlarken Türkiye de Suriye'deki etkisini pekiştirmek istedi. Çatışmayı önleme görüşmeleri yapılmış ve silahlı çatışma yaşanmamış olsa da, gerilim birçok kez tırmandı. Esad'ın düşmesinden sonra Türkiye ve İran arasında da gerilim arttı. Haziran 2025'te Öcalan, İsrail'in Kürtleri umursamadığını ve Kürtleri yalnızca İsrail'in yayılmacılığı için vekil güç olarak kullanmak istediğini belirtti. İsrail'in Kürdistan'ı ele geçirmesi durumunda Kürtlere karşı soykırım yapacağını ve Kürdistan'ı Gazze Savaşı sırasındaki Gazze gibi bırakacağını iddia etti. Öcalan ayrıca, Kürdistan'daki İsrail emellerini durdurabilecek tek kişinin kendisi olduğunu ve İsrail'in onu öldürmek için can attığını iddia etti. Temmuz 2025'te, Rojava merkezli ve PYD müttefiği ve PKK yanlısı olan Kürt komünist grup Devrimci Komünist Hareket (TKŞ), Gazze Şeridi'nin abluka altına alınması, Temmuz 2025 Gazze Özgürlük Filosu'nun engellenmesi ve Dürzileri koruma bahanesiyle güney Suriye'ye saldırması nedeniyle İsrail'i kınadı. Ancak TKŞ, Dürzilerin İslamcı gruplara karşı direnişini övdü. Birkaç TKŞ üyesi, Gazze'deki insani krizi protesto etmek için açlık grevine başladı.

## Ayrıca bakınız

* İsrail'in Hamas'a desteği
* Türkiye'nin Hamas'a desteği
* İsrail-Kürdistan Bölgesi ilişkileri
* Çevre ittifakı
* İsrail-Türkiye ilişkileri

## Kaynakça