Meryem-uz-Zamanî Türbesi

**Meryem-uz-Zamanî Türbesi** veya **Meryem'in türbesi**, genellikle **[[Meryem-uz-Zamanî|Jodha Bai]]** olarak bilinen, Babür İmparatoru Ekber'in en sevdiği eşi Meryem-uz-Zamanî'nin türbesidir. Türbe, oğlu Cihangir tarafından 1623-1627 yılları arasında onun anısına yaptırılmış olup, Agra'nın Sikandra banliyösünde, Ekber Şah Türbesi yanında Mathura yönünde yer almaktadır. Ekber'in yanına gömülen tek eşidir.

## Tarih

Meryem-uz-Zamanî Amer'in Raja Bharmal'ının en büyük kızı olan Harkha Bai adında bir Rajput prensesi olarak doğmuştur. 1562 yılında İmparator Ekber ile evlendi ve 1569 yılında üçüncü oğlu Cihangir'i doğurduktan sonra **Meryem-uz-Zamanî** ('Zamanın Merhametli Meryemi') unvanıyla onurlandırıldı. 19 Mayıs 1623'te Agra'da öldü ve kocasının yanına gömüldü. Ölümünün nedeni hakkında kesin bir kanıt bulunmamaktadır, ancak hastalıktan öldüğüne inanılmaktadır. Oğlu Cihangir, 1623 ile 1627 yılları arasında onun için bir türbe yaptırdı. Türbe, Ekber Şah Türbesi'nin hemen yanındadır ve diğer eşlerinin türbeleri arasında en yakın olanıdır. İmparator Ekber'in ilk ve son aşkı olduğu bilinmektedir.

İmparatoriçe Meryem-uz-Zamanî'nin yanında, torunu Bahar Banu Begum da aynı türbeye gömülmüş olup, bu durum onun İmparatoriçe'nin en sevdiği torunu olabileceğini düşündürmektedir.

## Hristiyan olarak yanlış tanımlanma
Meryem-uz-Zamanî'nin kimliği, yüzyıllar boyunca, esas olarak 'Meryem' unvanı ve resmi Babür kroniklerinde geçmişine dair ayrıntıların bulunmaması bahanesiyle, ırkı ve dini hakkında spekülasyonlara yol açarak, yanlış bir şekilde Hristiyan olarak çıkarılmıştır. Çeşitli yazarlar, Meryem adını taşıdığı için Hristiyan bir kadın olması gerektiğini varsaymışlardır. Ancak İslam Meryem'i kendi azizeleri olarak kabul eder; hatta Meryem, kutsal kitapları Kur'an'da adı geçen tek kadındır ve Müslümanlara göre, gelmiş geçmiş en büyük kadındır. Bu, imparatoriçeye bahşedilen onuru ve Ekber'in eşi olarak sahip olduğu seçkin konumu gösterir.

Edmund Smith'e göre, bu hikaye, Fatehpur Sikri'deki Meryem'in evindeki resmin müjdeyi temsil ettiğini düşünen ve bu nedenle Meryem'in Hristiyan olması gerektiğine inanan bazı ziyaretçiler tarafından başlatılmıştır. Ancak, Ekber'ın liberal tarihçisi Ebü’l-Fazl, onun Hristiyan olduğundan veya Ekber'in hiç Hristiyan bir eşi olduğundan bahsetmez. Ayrıca, Babür döneminde yazılmış bir kronik olan Hulasat-ut-Tawarikh, Meryem-uz-Zamanî'nin Raja Bharmal'ın kızı olduğunu açıkça belirtir ve böylece Meryem-uz-Zamanî'nin Hristiyan olduğu varsayımına son verir. Sadece Sonahra Makan'daki resim onun Hristiyan olduğu spekülasyonuna yol açmakla kalmamış, aynı zamanda Meryem (Marya) adı da "Hristiyan eş" teorisine ağırlık kazandırmıştır; ancak Meryem, Müslümanlar arasında yaygın bir isimdir ve Meryem-uz-Zamanî (Yaşlı Meryem) adı, oğlu Prens Salim'in doğumu üzerine kendisine verilmiştir. Edmund Smith, onun Hristiyanlıkla olan ilişkisine dair iddianın doğruluğunu teyit etmek için, mezarın Hristiyan bir kadına ait olup olmadığını öğrenmek amacıyla mezarını açtırdı, ancak haç izine rastlamadı.

## Mozolenin tahrip edilmesi
Bu türbe, İngiliz yönetimi sırasında eklenen beyaz sıva nedeniyle ağır hasar görmüş ve türbenin eski güzelliğini gölgelemiştir. Türbe, İngilizler tarafından bir yetimhane merkezi için matbaa olarak kullanılmış ve büyük hasar görmüştür. İsyan öncesinde, Yüksek Mahkeme Agra'dayken, Hükûmet Matbaası türbede bulunuyordu ve yerli Hristiyan okulu ve yetimhanesi bahçenin bir bölümünü işgal ediyordu. Hükûmet matbaasının Allahabad'a taşınmasından sonra, türbenin tamamı ve bahçe yerli hükûmetin eline geçmesinden sonra türbenin içine çok sayıda bölme duvarı inşa ederek; fabrikalar kurdular ve türbeye önemli ölçüde zarar verdiler. Türbe, Hindistan-Pakistan bölünmesinden sonra Sindhi mültecilerine ev sahipliği yapmış ve daha da tahrip edilmiştir.

## Mimari ve Süsleme
Meryem-uz-Zamanî, Sikandra'da kocasının mezarının yakınında büyük bir bahçe kurmuştu. Bu bahçede, aslen 1495 yılında İskender Lodi'nin hükümdarlığı döneminde inşa edilmiş açık bir *baradari* (eğlence köşkü) bulunuyordu. Mayıs 1623'te ölümünden sonra, kocasının mezarının yakınına gömüldü ve baradari, oğlu Cihangir tarafından güzel bir türbeye dönüştürüldü. Cihangir, mezarının üzerine büyük bir türbe yaptırarak, ortadaki bölmenin altına bir mahzen inşa ettirdi ve freskler ve çiçek oymaları gibi ağır süslemeler ekleyerek önemli ölçüde yeniden düzenledi.

Türbede üç mezar taşı bulunmaktadır: biri yeraltındaki cenaze odasında, yani mezarın kendisinde; onun üzerindeki anıt mezar; ve terastaki bir diğer anıt mezar. Zemin kat, sıvalı duvarlarda resimlerin soluk izlerini taşıyan yaklaşık kırk odadan oluşmaktadır. Zemin katın merkezinde İmparatoriçe Meryem-uz-Zamanî'nin anıt mezarı bulunmaktadır.

Kare şeklinde türbe, Babür Bahçeleri'nin merkezinde yer almaktadır. Yükseltilmiş bir platform üzerine inşa edilmiş olan türbenin kuzey ve güney taraflarında merdivenler yer alır. Doğu-batı ve kuzey-güney yönünde uzanan iki koridor, yapıyı daha küçük bölümlere ayrılmış dokuz bölüme ayırır. En büyük bölüm merkezde, dört küçük kare bölüm köşelerde ve bunların ortasında dört dikdörtgen bölüm bulunmaktadır. Geniş kemerleri ve tonozlu tavanları desteklemek için büyük sütunlar kullanılmıştır. Türbe, tuğla ve harçtan yapılmış ve stuko ile tamamlanmıştır.

Baradari, Babürler tarafından yeniden düzenlenerek türbe haline getirilmiş ve  ve  eklenmiştir. Dört köşesinde dört devasa sekizgen  ve dört kenarının ortasında dört dikdörtgen  yer almaktadır. Her , kare bir platform üzerinde durmakta olup beyaz kubbeli kırmızı kumtaşından yapılmıştır. Kubbeler, ters lotus veya  ile taçlandırılmıştır. İç lentoları ve dış  desteklemek için her sütunda beşer adet olmak üzere toplam 40 adet destek kullanılmıştır. Her  dikdörtgen olup, benzer bir destek kümesi ve beyaz bir çatıya sahip sekiz sütundan oluşmaktadır. Bu  ve  tüm kompozisyonun en önemli süslemeleridir. Sekiz sütunlu ve bir destek kümesine sahip dikdörtgen   köşe kubbelerine benzemektedir. Türbenin kubbesi yoktur. Türbe, kubbesiz Babür türbeleri arasında mimari açıdan önem taşımaktadır.

Binanın dış cepheleri, Babürler tarafından kırmızı kumtaşı paneller ve köşelerine  (ara katlar) eklenerek bir  ile yeniden inşa edilmiştir. Her cephede, öne doğru çıkıntı yapan ve içinde sivri bir kemer bulunan dikdörtgen bir yapı yer almaktadır. Bu yapı, her iki yanında üç kemer ve üst üste iki çift kemerden oluşan kanatlarla çevrilidir ve böylece binanın her köşesinde bir  yer almaktadır. Kanatlar  tarfından korunmaktadır. 'ye merdivenlerle ulaşılmaktadır.

Türbenin bir diğer önemli özelliği de ön ve arka kısımlarının özdeş olmasıdır. Diğer Babür dönemi yapılarından farklı olarak, arka giriş sahte olmayıp, gerçek bir giriştir.

Kırmızı kumtaşı cephe ve çiçek desenleri gibi çeşitli dekoratif tasarımlara sahip paneller, bu türbenin eski ihtişamı hakkında çok şey anlatmaktadır. Köşe şaftlarında şevron desenleri, batık nişlerde şarap vazoları ve kemerler arasındaki sütunları süsleyen geometrik çiçek desenleri yer almaktadır.  altıgen tabanlı güzelce oyulmuş sütunlara sahiptir. Taş destekler, 'nın hemen altındaki boşlukları kaplarken, güzelce oyulmuş frizler onun üzerindedir. Ayrıca kubbenin altına beyaz mermer kakma yapılmıştır.  frizleri başlangıçta sırlı fayanslarla kaplıydı ve piramidal bir çatıya sahipti. Türbenin eski güzelliğini anlatan çiçek resimlerinin izleri köşelerde hala görülebilir.

## Galeri

Dosya:Tomb_of_Empress_Mariam-uz-Zamani.jpg|alt=Tomb of Empress Mariam-uz-Zamani build near the Tomb of Akbar| İmparatoriçe Meryem-uz-Zamanî'nin türbesi, Ekber Şah'ın türbesinin yakınına inşa edilmiştir.
Dosya:Tomb_of_Mariam-uz-Zamani.jpg|alt=Tomb of Mariam-uz-Zamani in Sikandra, Agra| Agra'nın Sikandra bölgesindeki Meryem-uz-Zamanî Türbesi
Dosya:The_khiyabans_around_the_tomb_of_Mariam_uz_Zamani.jpg|alt=The khiyabans are paved in the beautiful gardens surrounding the Tomb of Mariam-uz-Zamani.| Khiyabanlar, Meryem-uz-Zamanî Türbesi'ni çevreleyen güzel bahçelere döşenmiştir.
Dosya:Detailing_on_the_structure_comprising_Tomb_of_Mariam-uz-Zamani.jpg|alt=Detailing on the main complex insinuating the former beauty of tomb| Türbenin eski güzelliğini ima eden ana kompleksin detayları.
Dosya:Intricate_decorative_engraving_on_the_main_complex_of_the_Tomb.jpg|alt=Intricate decorative engravings on the main complex of the tomb| Türbenin ana kompleksinde yer alan karmaşık dekoratif oymalar.
Dosya:One_of_the_facade's_dome_visible_from_east_side_of_the_tomb_complex.jpg|alt=One of the facade's domes visible from the east side of the tomb complex| Türbe kompleksinin doğu tarafından görülebilen cephenin kubbelerinden biri.
Dosya:Grave_of_Mariam-uz-Zamani_built_underground_with_flight_of_steps_leading_to_it.jpg|alt=Cenotaph of Mariam-uz-Zamani| Meryem-uz-Zamanî Anıt Mezarı
Dosya:The_tomb_comprises_of_several_geometrical_and_floral_carved_pillars.jpg|alt=Circumferential gallery around the cenotaph| Anıt mezarın etrafındaki dairesel galeri
Dosya:ASI_board_outside_the_tomb.jpg|alt=ASI board outside the tomb| Türbenin dışındaki ASI levhası
Dosya:Tomb_Mariam-uz-Zamani.jpg|alt=Tomb of Mariam-uz-Zamani| Meryem-uz-Zamanî'nin Türbesi
Dosya:The_tomb_complex.jpg|alt=The Tomb Complex of Mariam-uz-Zamani| Meryem-uz-Zamanî Türbe Kompleksi


## Ayrıca bakınız
* Cihangir Türbesi
* Üçüncü Babür İmparatoru Ekber Şah Türbesi .
* Bibi Ka Maqbara, İmparator Evrengzib'in eşi Dilras Banu Begüm'ün türbesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Agraindia.org
* Economictimes.indiatimes.com