Alfa ve beta erkek

***Alfa erkek*** ve ***Beta erkek*** etolojideki alfa ve beta hayvan kavramlarından türetilmiş, erkekleri tanımlamak için kullanılan sözdebilimsel terimlerdir. Ayrıca alfa ve beta terimleri kadınlarda da kullanılabilir. Bunların yanı sıra Yunan alfabesinin sigma ve omega gibi diğer harfleri de bu tanımlarda ayrıca kullanılabilir. Bu terimlerin insanları tanımlamak için yaygınlaştırılması bilim insanlarınca büyük ölçüde eleştirilmiştir.

Her iki terim de internet memelerinde sıkça kullanılmaktadır. *Beta* terimi, özellikle incel grupları arasında, atılgan veya erkeksi bulunmayan ve kadınlar tarafından dışlandıklarını düşünen bazı manosphere üyeleri tarafından, kendilerini aşağılama amacıyla kullanılmaktadır. Ayrıca, özellikle kadınlara karşı atılgan olmadığı düşünülen diğer erkeklere ilişkin olumsuz bir sıfat olarak da kullanılmaktadır. İnternet kültüründe *sigma erkek* terimi de sıkça kullanılmaktadır ve 2021 yılında popülerlik kazanmıştır. Ancak, genellikle *sigma erkek* terimi inceller ile dalga geçmek için kullanılmaktadır.

## Tarihi
Bu terimler, 1990'lardan önce neredeyse yalnızca hayvan etolojisinde kullanılıyordu. Özellikle dişilerle çiftleşme ayrıcalıkları, bölgeyi koruma yeteneği ve sürü ya da grup içindeki gıda tüketimi hiyerarşisi gibi konularla ilgili olarak tercih ediliyordu. Hayvan etolojisinde beta, sosyal hiyerarşide kendisinden daha yüksek konumdaki bireylere itaat eden, dolayısıyla yemek için beklemek zorunda olan ve çiftleşme için daha az ya da yok denecek kadar az fırsatı olan bir hayvanı ifade etmektedir.

Primatolog ve etolog Frans de Waal, 1982 tarihli *Şempanze Siyaseti: Maymunlar Arasında Güç ve Seks* adlı kitabında, bir şempanze kolonisi üzerinde yaptığı gözlemlerin insan etkileşimlerine de uyarlanabileceğini öne sürmüştür. Kitap, *[[Chicago Tribune]]* gibi yayınlarda, insanlardaki güç hiyerarşileriyle benzerlikler açısından ele alınmıştır.

1990'ların başında, bazı medya kuruluşları *alfa* terimini insanlara, özellikle iş dünyasında başarılı ve "erkeksi" erkeklere atıfta bulunarak kullanmaya başlamıştır. *[[New York (dergi)|New York]]* yazarı Jesse Singal, bu terimlerin popülerleşmesini 1999 yılında *[[Time]]* dergisinde yayımlanan bir makaleye dayandırır. Bu makalede, o dönem başkan adayı Al Gore’un danışmanlarından Naomi Wolf, Gore'un bir "Beta erkeği" olduğunu, halk tarafından güçlü olarak görülmesi için Oval Ofis’teki "Alfa erkeğini" alt etmesi gerektiğini savunmuştur. Singal ayrıca, Neil Strauss’un 2005'te yayımlanan ve çok satan *The Game* adlı kız tavlama sanatı kitabının, *alfa erkeği*ni arzu edilen bir ideal olarak popülerleştirdiğini belirtmektedir.

## Kullanımı

İnsanlar arasında “alfa erkekler” ve “beta erkeklerden” meydana gelen bir baskınlık hiyerarşisi olduğu görüşü bazen ana akım medyaya da yansımaktadır. Alfa erkek terimi, baskın olan herhangi bir erkeğe, özellikle de zorbalara sıklıkla kullanılmaktadır. Bununla birlikte hükmetme davranışının ideal bir flört ya da romantik bir partner için nadiren olumlu bir özellik olarak görülmektedir ve bir çelişki yaratmaktadır. Uzmanlar, kadınların “alfa erkekleri” arzulamaya “yatkın” olduğu yönündeki iddiaları kadın düşmanı ve klişe olarak görmekte ve araştırmalarda bilimsel olarak bu iddiaları desteklememektedir. İnsanların çiftleşme davranışlarını inceleyen evrimsel psikologlar, insanların sosyal hiyerarşilerde yükselmek için iki farklı strateji kullandığını öne sürmüştür. Ayrıca, prestijin, erkeklerin kadınlar için çekiciliğini oluşturmada baskınlıktan çok daha önemli bir rol oynadığı sonucuna varmışlardır. Bilişsel bilimci Scott Barry Kaufman şöyle özetlemektedir: Araştırmalar, ideal erkeğin “agresif, talepkâr, baskın, sessiz, utangaç veya itaatkâr” gibi özelliklere sahip olmadığını; aksine, atılgan, kendine güvenen, yumuşak başlı ve nazik bir karakter taşıdığını ortaya koyuyor. Başka bir deyişle, ideal erkek baskın değil, prestijli bir erkektir. Nitekim, hem atılgan hem de nazik olan prestijli erkek, kadınlar tarafından hem kısa süreli hem de uzun süreli ilişkilerde en çekici erkek olarak görülmektedir. Beta terimi, manosfer topluluklarında, kadınlar tarafından kolayca sömürüldüğünü veya dışlandığını hisseden erkeklere yönelik bir ifade olarak da sıkça kullanılmaktadır. Bu kavramların kullanımı oldukça çelişkilidir. Medya çalışmaları uzmanı Debbie Ging, toplulukların “alfa, beta, omega ve zeta erkekliği” hakkındaki teorilerini “karışık ve çelişkili” olarak tanımlamıştır. *Beta* kimi zaman hakim erkekliği benimsemeyen erkekler arasında kendini tanımlama amacıyla kullanılır. Bu terim aynı zamanda bazen feminist olan veya feminist olarak algılanan ya da “beyaz şövalyeler” gibi davrandığı düşünülen erkekler için aşağılayıcı bir ifade olarak da kullanılmaktadır. Bazı manosphere grupları, manosphere'deki diğer grupların üyelerine betalar demektedir. Örneğin, MGTOW topluluğunun üyeleri bazen erkek hakları aktivistlerine veya incellere bu ifadeyi kullanmaktadır. Ayrıca topluluklar içinde *[[nice guy]]*, ''cuck'', *[[simp]]* ve *[[soy boy]]* gibi tanımlamalar da kullanılmaktadır*.*

## Sigma erkek
**Sigma erkek**, maskülen erkekleri tanımlamak için kullanılan bir internet argosudur. Bu terim 2010'ların sonu ve 2020'lerin başında internet kültüründe öne çıkmış ve çok sayıda meme, grafiti ve videoya ilham kaynağı olmuştur. Bir alfa erkeği ile eşit derecede güçlü olan ancak alfa-beta erkek hiyerarşisinin dışında “yalnız kurt” olarak var olan bir erkeği belirtmek için kullanılır. Manospherede, “en nadir” erkek türü olarak kabul edilir. 2023 yılında #sigma sosyal medya platformu TikTok'ta 46 milyardan fazla görüntülenme elde etmiştir.

Bu terim ilk olarak Amerikalı bir blog yazarı olan Vox Day tarafından ortaya atılmıştır. Daha sonra Kaliforniyalı plastik cerrah John T. Alexander tarafından “Sigma Erkek: Kadınlar Gerçekten Ne İster” isimli bir kitap yayınlandı. Sigma erkek terimi 2018'de önce YouTube'da yer aldı, 2021'de ise Lily Simpson'ın bir tweet'inin ardından viral oldu.

Sigma erkeği terimi aynı zamanda ironi ve alaycı bir anlam kazanmış, genellikle “manosfer” konseptiyle ve sigma erkeği zihniyetinin bir parçası olarak kabul edilen tuhaf ve saçma eylemlerle alay etmiştir. Sosyal medyada bu terim genellikle film ve dizilerdeki idealist, maskülen kurgusal karakterleri tanımlamak için kullanılmaktadır. Özellikle aktör Christian Bale'in 2000 yapımı Amerikan Sapığı filminde canlandırdığı Patrick Bateman karakteri, hem memelerde hem de tartışmalarda sıklıkla “sigma erkeği”nin ideal bir temsili olarak gösterilmektedir.

## Ayrıca bakınız
* The Red Pill
* Erkek hakları
* Manosphere
* İnternet kültürü
* Hiyerarşi
* Alfa (zooloji)

## Kaynakça