Loryma

**Loryma** (), Küçük Asya'daki antik Karya bölgesinde bulunan bir kasaba ve piskoposluk merkezidir. Günümüzde ünvan (itibari) piskoposluğu listelerinde yer almaktadır.

Loryma, Karya'daki Rodos Kheronesosu'nun ( - Bozburun Yarımadası) en batı noktasında, Bozuk Bükü koyu yakınlarında, limanı olan müstahkem bir yerdir. Günümüzde Muğla ilinin Marmaris ilçesine bağlı Taşlıca köyünün güneyinde Bozukkale mevkiinde bulunmaktadır. Limanı Rodos'a yaklaşık 20 Roma mili (yaklaşık 29.6&nbsp;km) uzaklıkta olup Rodoslulara aitti. Strabon, kasabadan bahsetmeden, *Loryma* adını tüm kayalık bölgeye uygulamıştır. Pomponius Mela'nın ***Larumna***'sı ve *[[Tabula Peutingeriana]]*'nın ***Lorimna***'sı belki de *Loryma*'ya atıfta bulunsa da, Plinius'un aynı bölgede bahsettiği **[[Larymna (Karya)|Larymna]]** adlı bir yerle de aynı olması mümkündür.

*Loryma* sözcüğü Luwi ve Karya dilinden gelen bir sözcük olup Helen dilinde anlamı bulunmamaktadır. Thukididis ve bazı ilk çağ yazarlarında Rodos'un karşısında *karşı yaka* ülkesi olarak ismi geçmektedir. Strabon da buradan Karya'da Physkos'dan sonra gelen engebeli bir kıyı şeridi olarak söz etmektedir. Bizanslı Stephanos da Rodos'da aynı ismi taşıyan bir liman olduğunu söylemektedir.

## Konum ve tarihi
**Loryma**, antik Karya kıyısında, Rodos Adası'nın karşısında ve 20 Roma mili uzaklığında, Bozburun yarımadasının batı ucundaki Cynossema Burnu'na yakın küçük, müstahkem bir kasaba ve limandı. Burası surlarla çevriliydi ve Rodoslulara aitti.

MÖ 10. yüzyılda Rodos peraiasının merkezi olan Loryma (Bozukkale) tarihi kenti hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Coğrafi durumu ve liman girişinin darlığı nedeniyle Peloponnes Deniz Savaşları'nda bu limanı Atina gemileri de kullanmıştır. İÖ 395 yılında Atinalı kumandan Karor, Knidos savaşından önce gemilerini burada toplamış ve MÖ 305 yılında Antigonos'un oğlu Demetrios da Rodos'a yaptığı saldırı hazırlıkları için bu limanı seçmiştir.

*Port Aplothiki*'nin (Günümüzde bu alan **Bozuk Bükü koyu** ve çevresi) batısında yer alan kuleler, mezarlar ve surlarla çevrili kalıntıları, William Martin Leake tarafından (*Asia Minor*, 223) detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Bu alan daha sonra Mart 1888'de İngiliz araştırmacılar Theodore ve Mabel Bent tarafından keşfedilmiştir.

## Kalıntılar
Loryma antik kentinden günümüze kadar ulaşan en önemli mimari, uzunluğu 120 metreye ve genişliği ise 10 metreye sahip olan kaledir. Körfezin girişinin kontrol edilmesi için yapılan kale tırmanmanın oldukça zor olduğu bir tepe üzerine kuruludur. MÖ VII. yüzyılda ortaya çıktığı düşünülen şehrin içinde Akropolis, Sarnıç, Nekropol ve Apollon tapınakları da yer almaktadır. Loryma bölgesinde evler de yine tepede inşa edilmiştir. Bölge de yer alan yazıtlar ışığında tapınakların Zeus Atabyrios'a adandığı görülmektedir. **Zeus Atabyrios**, antik Yunan dininde Zeus'un özel bir kült (ibadet) biçimidir ve özellikle Rodos Adası'nda, özellikle de **Atabyrion Dağı** (bugünkü adıyla Filerimos Tepesi) ile ilişkilidir.

*Loryma Koyu*'nun (günümüz *Bozuk Bükü*) yukarısında, tepenin zirvesini çevreleyen bir perde duvarın kalıntıları bulunmaktadır. Yerinde şekillendirilmiş büyük taş bloklardan inşa edilen bu kalıntılar (dışarıdan birkaç metre yüksekliğe kadar), oldukça hassas köşelerini ve dik yüzeylerini korumaktadır.

## Kilise tarihi
12. ve 13. yüzyıllara kadar *[[Notitiae Episcopatuum|Notitiæ episcopatuum]]* (Piskoposluk Listeleri), Loryma'yı Karya metropolitlik makamı olan Stauropolis'in suffragan (yardımcı) piskoposluklarından biri olarak bahseder. Le Quien, Loryma'nın üç piskoposunu ismen zikreder:

* 680'de Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nde hazır bulunan George
* 787'deki İkinci İznik Konsili'nde yer alan Anthimus
* 879'daki Dördüncü Konstantinopolis Konsili'ne katılan Joseph.

Bu makam aynı zamanda Katolik Kilisesi'nde bir ünvan makamı olarak listelenmektedir. Piskoposları şunlardır:

* Antonio Laghi, OFM (1715, atandı – 1727)
* Francesco Saraceni, OFM (1728, atandı – 1742)
* Jan Krasiński (1748, atandı - 1760)
* Jan Szemiot (1760, atandı - 1762)
* Anthony Coyle (1777, atandı – 1782)
* Jan Nepomucen Kossakowski (1793, atandı – 1794)
* Georgius Połubiński (1796, atandı - 1801)
* Luis Gregorio López Castillo (1815, atandı - 1825)
* Vitaliano Provenzano (1839, atandı – 1857)
* Valentino Baranowski (1857, atandı – 1871)
* Stefano Pribék de Ville (1872, atandı - 1902)
* Francisco García y López (1903, atandı - 1909)
* George William Mundelein (1909, atandı – 1915)
* Adolf Józef Jełowicki (1918, atandı - 1937)
* Eugène Curien (1937, atandı – 1947)
* Vittorio Longo (1956, atandı – 1974)

## Edebi referans
İngiliz gezgin ve yazar Freya Stark, Loryma'yı ziyaret etmiş ve korunaklı limanının tarihi önemi hakkında şunları yazmıştır:Loryma’nın dinginliğinde geçirdik geceyi. Rüzgârın uluyan sesi duyuluyordu dışarıda, korunaklı sularımızı bir dağ gölcüğü gibi saran tepelerin ardında. Merkeze ise yalnızca yelpaze gibi usulca yayılan bir dalga dokunuyordu.
Rüzgarın sesi — belirsiz ve meşgul, sanki dünyanın kendi sesiymiş gibi — bir güvenlik yanılsaması yaratıyordu; dokunulmaz bir huzurun hissini. Eğer içeri sızabilseydi, kaç uykudaki yankıyı uyandırırdı kim bilir? Samos’tan gelen Atinalılar, Dorluların Knidos'unu atlayıp Syme’de gemi donanımı alanlar, Loryma’ya sığınanlar; savaş öncesi doksan gemisiyle Konon; açıkta Hannibal’la yüzleşmeye cesaret edemeyen Roma filosu; yirmi mil ötede Rodos’a karşı kuvvet toplayan Cassius… Her biri, zaman içinde o dar geçitten geçmiş ve aynı ani sükûneti hissetmişti.
Bu yerlerde doğa değişmeden kalır; onları ziyaret eden anlar ise, doğanın kendi elleriyle tek bir örnekte şekillendirilmiş gibi, uzun suskunluklar boyunca bir ipin taneleri gibi düşer — biri giderken diğeri gelir — aynı sessizliğe.

## Galeri

Dosya:Loryma Citadel from the sea - 6 Jun 2013.jpg|Denizden Loryma Kalesi
Dosya:Loryma Citadel round blocks from outside wall, 6 Jun 2013.jpg|Loryma Kalesinin dış duvarında yuvarlak bloklar
Dosya:Loryma Citadel tower blocks from inside wall, 6 Jun 2013.jpg|Loryma Kalesinin Kulesi ve İç Duvardan Bloklar
Dosya:Loryma Citadel wall section, 6 Jun 2013.jpg|Loryma Kalesi duvar görünümü


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Loryma Antik Kenti