A Vava Inouva

***A Vava Inouva*** veya ***A Baba-inu Ba*** (), Cezayirli Kabîl sanatçı Idir tarafından 1976 yılında yayımlanan bir halk müziği eseridir. A Vava Inouva, 1991 yılında çıkardığı tıpkı basım albümünün de adıdır. Kabîl (Amazigh/Berberi) dilinde seslendirilen şarkı, Kuzey Afrika Amazigh müziğinin uluslararası ölçekte tanınmasını sağlayan ilk modern kayıtlardan biri olarak kabul edilir. Akustik temelli düzenlemesi ve sözlü anlatı geleneğine dayanan yapısıyla eser, yayımlandığı dönemde Fransa başta olmak üzere Avrupa’da geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmıştır. Cezayir'in 1962 yılında bağımsızlığından sonra Fransa ulusal radyolarında çalınmış ilk Cezayir eseridir.

Şarkı, birçok eleştirmen tarafından Amazigh kültürel kimliğinin müzikal bir ifadesi olarak değerlendirilmekte ve dünya müziği repertuvarında önemli bir yere sahip olduğu kabul edilmektedir.

## Arka plan

“A Vava Inouva”, 1970’li yıllarda Cezayir’de Amazigh kimliğinin kültürel görünürlüğünün arttığı bir dönemde ortaya çıkmıştır. Şarkı, Kabîl sözlü anlatı geleneğinden beslenen bir metni modern kayıt teknikleriyle birleştirmiştir.

Genç İdir, Cezayir radyosunda yayınlanan Kabîl dilindeki bir eğlence programında ünlü Kabîl şarkıcısı Nouara'nın yerine son dakikada geçti. Gitarı eşliğinde, Kabîl köylerindeki akşamları anımsatan bir Berberi ninnisi olan *A Vava Inouva*'yı ilk kez seslendirdi. Programın sonunda, performansından memnun ama kendisini bekleyen muazzam başarının tamamen farkında olmayan genç jeoloji öğrencisi, bavullarını toplamak ve iki yıllık askerlik hizmetine başlamak için köyüne döndü.

Sonrasında, askerlik hizmetini yaparken, şarkı Cezayir'de muazzam bir hit oldu ve ilk kez Kabîl dilinde bir şarkı milli marş haline geldi. Askerlik hizmetinden sonra, Idir 1975'te ilk albümünü kaydetmek için Paris'e gitti; albümün adı da "*A Vava Inouva*" idi. 

"A Vava Inouva", Idir tarafından bestelenmiş ve aranjesi yapılmış, Kabîl şairi Ben Mohamed (gerçek adı: Mohamed Benhamadouche) tarafından şarkı sözlerine dönüştürülmüş ve Cezayir Radyosu'nda şarkıcı olan Nouara (gerçek adı: Fatima Zohra Badji) için yazılmış bir ninniydi. 

Ancak Nouara tarafından kabul edilmeyince, Idir şarkıyı kendisi Mila'nın eşliğinde yorumlamaya karar verdi. Bu versiyon anında büyük bir başarı yakalayarak, tartışmasız uluslararası alanda Kabîl dilindeki en bilinen şarkı haline geldi. 

1991 yılında Idir'in arkadaşı Arzika (sahne adı: Zahra N'Summer) ile birlikte seslendirdi. Arzika, Kabîliye bölgesinde bulunan Ighil Imoula köyünden ve Malha Fouillade'nin kız kardeşidir. 

1999 yılında ise İskoç halk müziği şarkıcısı Karen Matheson ile birlikte seslendirdi. 

Eser, yayımlandıktan sonra Fransa’daki Kuzey Afrikalı diaspora arasında hızla yayılmış ve daha sonra Avrupa müzik piyasasında da ilgi görmüştür. 

## Sözlerin teması ve konusu

### Teması

Eser, sözlerini çok eski bir Berberi halk masalından aldığı bir ninni formunda müzik eseridir. 

Taos Amrouche'nin eserinde de bulunan *Le chêne de l'ogre* (Devin Meşesi) adlı bir Kabîl masalından esinlenen yazar Ben Mohammed'in şiiri, Charles Perrault ve Grimm Kardeşler'in klasik masallarına yakındır. Hatta *[[Kırmızı Başlıklı Kız]]* masalından bile izler taşır. Kabyle dağlarının köylerindeki akşamları anımsatan şarkı, bir erkek ve bir kadın arasında geçen bir diyalog olarak sunuluyor. 

Kabîl şairi Ben Mohamed (gerçek adı: Mohamed Benhamadouche) tarafından şarkı sözlerine dönüştürülmüştür. 

Şarkının sözleri, geleneksel Kabîliye aile yapısını ve sözlü kültürde yer alan anlatı motiflerini yansıtır. Anlatı yapısı, ev içi sahnelemeler ve ebeveyn–çocuk ilişkisi üzerinden şekillenir. Bu yapı, Amazigh toplumunun sözlü hafızasını ve kuşaktan kuşağa aktarılan kültürel değerlerini yansıtan sembolik bir çerçeve sunar.

Eser şu sözlerle başlar:

### Konusu
Eserin hikayesi *Le chêne de l'ogre* (Devin Meşesi) adlı bir Kabîl masalına dayanmaktadır:

## Müzikal yapı
Eser, akustik gitar temelli bir düzenleme üzerine kuruludur ve geleneksel Kabîl melodik yapısını çağdaş folk unsurlarıyla birleştirir. Minimalist enstrümantasyon, anlatı odaklı vokal icrasını ön plana çıkarır. Şarkının sade armonik yapısı, sözlü anlatının merkezde kalmasını sağlar.

Eserde bir dede ile torunun karşılıklı konuşması yer alır. Eser aslında bir düettir. Idir akustik gitar çalarken dedeyi de seslendirir. Bugüne kadar Idir, Mila, Arzika ve Karen Matheson ile bu düetleri gerçekleştirdi. Ancak tek başına icra ettiği performansları da vardır.

## Uluslararası etkisi
“A Vava Inouva”, yayımlandığı dönemde Fransa’da ticari başarı elde etmiş ve Avrupa’da geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmıştır. Eser, Amazigh müziğinin dünya müziği kategorisinde tanınmasına katkıda bulunmuş ve sonraki kuşak Kuzey Afrikalı müzisyenler üzerinde etkili olmuştur.

Şarkı, Amazigh kültürel kimliğinin sembolik eserlerinden biri olarak kabul edilmekte ve diaspora toplulukları arasında kültürel bir referans noktası olarak değerlendirilmektedir.

## Cover ve yorumlar
Eser, farklı sanatçılar tarafından çeşitli dönemlerde yeniden yorumlanmıştır. Bu yorumlar, şarkının Kuzey Afrika müzik geleneği içindeki sürekliliğini göstermektedir.

Aslen 1976'da yayınlanan "A Vava Inouva", o zamandan beri Arapça, İspanyolca, Fransızca, Yunanca ve diğer birçok dile çevrilmiş, senfonik orkestra ile de performansı sergilenmiştir. David Jisse ve Dominique Marge ikilisi, Fransızca versiyonu "Ouvre-moi vite la porte"yi yayınladı. Yiannis Katevas ise Efi Strati'nin de yer aldığı Yunanca bir versiyonu "An ginotane" (Yunanca: Αν γινότανε) olarak yayınladı. Lübnanlı şarkıcı Walid Taoufic tarafından Arapça versiyonu "Baado El Helewa Faker" (Arapça: بعدو الحليوه فاكر) adıyla 1978 yılında seslendirildi. Kanarya Adaları'ndan Almogaren grubu tarafından "El guanche Bereber" adıyla seslendirdi.

### Ülkelere göre coverlar

# Katevas, “*An ginotane*”, Yunanistan
# Walid Tawfik, “*Baado El Helewa Faker*”, Lübnan
# Almoragen, “*El guanche Bereber*”, Kanarya Adaları
# Diana Di L'alba, “*Lasciala passà*”, Korsika
# David et Dominique, “*Ouvre-moi vite la porte*”, Fransa
# Mohsen Raïs “*Vava inouva*”, Tunus
# Sabrina (Stüdyo 2M) “*A Vava Inouva*”, Fas
# Souad Massi & Idir “*A Vava Inouva*”, Cezayir
# Idir & Dania Ben Sassi “*A Vava Inouva*”, Cezayir&Libya
# Idir & Karen Matheson, "*A Vava Inouva*" (versiyon 99), Cezayir&İskoçya
Eser ayrıca, Alexandre Arcady'nin yönetmenliğini yaptığı, 2000 yılı yapımı "*[[Là-bas... mon pays]]*" dram filminin müzikleri arasında yer almıştır.

## A Vava Inouva (albüm)
***A Vava Inouva*** **(albüm)**, Kabil şarkıcısı Idir'in aynı adlı 1976 yılı albümünün, 1991 yılında çıkardığı tıpkı basımıdır. Albüm, uluslararası büyük bir hit olan ve aynı zamanda ilk single'ı olan başlık şarkısını içerir. Ayrıca "Azwaw", "Zwit Rwit" (Khaled'in "El harba wine" şarkısının kökeni), "Ssendu" ve "Cfiy" gibi diğer çok önemli hit şarkılarını da barındırır.

### Albüm şarkıları
# A Vava Inouva
# İsefra
# Ssendu
# Azger
# Muqleɣ
# Zwit Rwit
# Cfiɣ
# Azwaw
# Tagrawla
# Tiɣri b ugdud
# Acawi
# Ay Arrac Nneɣ
# Cteduɣi
# İzumal
# L'Mut
# W' Ibɣun
# Aɣrib

### Yapım ve icra

* Idir: Vokal ve gitarlar (tüm parçalarda), bendir 6, 8, 13 ve 16. parçalarda.
* Pierre Bluteau: 12, 15 ve 16 numaralı parçalarda gitar çalmıştır.
* Tarik Aït Hamou: diğer tüm parçalarda gitar çalmıştır.
* Jean Musy: moog
* Michel Ripoche: keman
* Gérard Geoffroy: flüt, moog programlama
* Hachemi Bellali: 7 ve 10 numaralı parçalarda bas gitar.
* Michel Hervé: 13-17. parçalarda bas gitar.
* André Ceccarelli: 2, 4, 6 ve 8 numaralı parçalarda davul.
* Arzeki Baroudi: 10 ve 14-17. parçalarda davul, 10-12, 15 ve 17. parçalarda bendir.

## Idir

Hamid Cheriet (Kabîl: *Ḥamid Ceryat*; 25 Ekim 1945 – 2 Mayıs 2020), sahne adı Idir ile daha iyi bilinen, Cezayirli bir Kabîl şarkıcı-söz yazarı ve müzisyendi. "Amazigh müziğinin kralı" olarak anılan sanatçı, Cezayir ve Amazigh kültürü, tarihi ve mücadelesinde günümüzün en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir. 

Başlangıçta jeolog olmak için eğitim alan Idir'in müziğe olan ilgisi, devlet radyosunda son dakika yedek şarkıcı olarak çağrılmasıyla uyandı. Zorunlu askerlik hizmetini tamamladıktan sonra 1975'te Fransa'ya taşındı ve müzik kariyerine başladı. Idir, 1980'lerde bir süre ara verdikten sonra 1993'te geri döndü. Kabîl ve Berberi kültürlerinin tutkulu bir savunucusuydu.

Idir, Fransa'da 2 Mayıs 2020'de muzdarip olduğu bir hastalık neticesinde 70 yaşında öldü.

## Ayrıca bakınız

* Idir
* Berberi sanatı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* A Vava Inouva - Idir & Mila
* A Vava Inouva - Idir & Zehra (Arzika)
* A Vava Inouva - Idir & Karen Matheson