İran Refah Projesi

**İran Refah Projesi** (IPP) (), İran Ulusal Demokrasi Birliği (NUFDI) tarafından ortaya konulan ve İslam Cumhuriyeti devrildikten sonra yönetimi devralacak bir geçiş hükûmeti hazırlayan ulusal bir siyasi-ekonomik plandır. Muhalefet lideri Rıza Pehlevi tarafından desteklenen plan; ekonomik istikrar, fırsat eşitliği ve vatandaşlar için refaha odaklanarak İran'ın geleceği için uygulanabilir bir yol sunmayı ve ülkenin sosyoekonomik ihtiyaçlarını desteklemeyi amaçlamaktadır. Pehlevi; projenin özgür bir İran'da istikrar ve refahı teşvik etmek için eyleme geçirilebilir planlar ve çözümler üzerine inşa edildiğini vurgulamakta; proje sunumlar ve politika önerilerini içermektedir.

## Süreç
30 Nisan 2025 tarihinde İran Prensi Rıza Pehlevi, Washington D.C.'de; sağlık hizmetleri, bütçe planlaması ve ekonomik büyüme de dahil olmak üzere İran'ın gelecekteki ekonomisinin çeşitli yönlerine ilişkin sunumlarla birlikte İran Refah Projesi'ni resmen başlattı.

Temmuz 2025'te, İran Ulusal Demokrasi Birliği, 2025 İran iç krizinin ortasındaki "Acil Durum Aşaması"nı örnekleyen ve genişleten bir kitapçık yayımladı. Bu kitapçık temel alanlara odaklanmakta ve enerji, sanayi, dış politika, eğitim, ekonomi, sağlık hizmetleri gibi konularda kapsamlı yol haritaları sunmaktadır.

Prens Rıza Pehlevi, İslam Cumhuriyeti'nin yıkılmasının bölgeye barış getireceğini belirtmiş ve Batı'yı İran hükümeti ile anlaşma yapma politikasına son vermeye çağırmıştır.

## Referandum
Zaman çizelgesine göre, gelecekteki biçimi anayasal monarşi ya da tam cumhuriyet olacak yeni bir hükûmet kurulacak ve buna adil bir referandumla karar verilecektir; her iki durumda da hükûmet seküler olacak ve özgür demokratik seçimler gerçekleştirilecektir.

## İçerik
Proje üç aşamaya ayrılmıştır: Kısa vadeli acil durum aşaması, orta vadeli kuruluş aşaması ve uzun vadeli istikrar aşaması.

# **Acil Durum Aşaması** (180 gün): Plan, ekonomik istikrarı korumayı ve temel hizmetleri güvence altına almayı amaçlamaktadır. Zararlı veya etkisiz kurumlar kapatılacak ve yerlerine geçici yönetim kurumları kurulacaktır. Devlete ait işletmeler denetim altına alınacak ve kamu şeffaflığı ile faaliyet gösterecektir; ayrıca ülke, kamu güvenini yeniden inşa etmek amacıyla yolsuzluğu kökten bitirmeye başlayacaktır. Astan Quds Razavi, İDMO, İmam Humeyni Fermanı İcra Kurulu ve İmam Humeyni Yardım Vakfı gibi bazı yozlaşmış yapılar özelleştirilecektir. İran halkının eski liderlerin akıbetini belirlemesine ve tercih ettikleri yönetim sistemini seçmesine olanak tanımak için ulusal bir referandum düzenlenecektir.
# **Kuruluş Aşaması** (2–3 yıl): Yeni hükûmet temel demokratik kurumları kuracak ve özgür seçimler için hazırlık yapacaktır. Ülke ayrıca, yeni hükûmeti uzun vadede destekleyecek güçlü demokratik kurumlara sahip yeni bir anayasa taslağı hazırlamaya başlayacaktır.
# **İstikrar Aşaması**: Yeni hükûmet, İran'ın doğrudan yabancı yatırımları teşvik ederek ve sivil toplumu yeniden inşa ederek küresel ekonomiye dönmesiyle birlikte sürdürülebilir bir ekonomi inşa edecektir. İran'da enerji, altyapı modernizasyonu ve piyasa fiyatlandırması ile büyük bir rol oynayacak; ekonomik büyümenin ve ülkenin parlak geleceğinin yolunu açacaktır.

## Eleştiriler
Bazı eleştirmenler; projenin devlete ait banka ve şirketlerin rolü, kaynak tahsisi ve sübvansiyonlar gibi İran politik ekonomisinin temel unsurlarını ele alabilmesi için daha fazla geliştirilmeye ve genişletilmeye ihtiyacı olduğunu savunmaktadır.

## Ayrıca bakınız
* 2025–2026 İran–Amerika Birleşik Devletleri müzakereleri
* 2025–26 İran bütçesi
* Bir sonraki İran Dini Lideri seçimi
* İran Ulusal Demokrasi Birliği
* İran muhalefeti

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Khosrowshahi
* Fireside Chat