Ay'da turizm

Ay'a geziler özel bir izleyici kitlesine sunulursa gelecekte **Ay turizmi** mümkün olabilir. Bazı uzay turizmi startup şirketleri Ay'da veya çevresinde turizm sunmayı planlıyor ve bunun 2023  ile 2043 yılları arasında mümkün olacağını tahmin ediyor.

## Olası turistik yerler

İniş yapmadan ay çevresinde uçuş veya ay yörüngesinde iki doğal cezbedici nokta mevcut olacaktır:

* Ay'ın uzak tarafının görünümü
* Ay ufkuna göre yükselen ve batan Dünya'nın görünümü

İniş mümkün olduğunda ve mümkün olursa, şunun gibi turistik yerler Ay turistinin seyahat programının bir parçası olabilir:

* Helyum-3 madenlerinin ziyareti 
* Güney Kutbu habitatının ziyareti 
* Rus gözlemevi ziyareti 
* Şişme Ay üssünün ziyareti 

Bu cazibe merkezlerinin Kasım 2023 itibarıyla henüz gerçekleştirilmemiş kavramsal projeler olduğunu unutmayın.

## Ay'daki yer işaretlerinin korunması

Dünya dışı bir cisme ilk insan inişinin yapıldığı yer olan Tranquility Üssü'nün, ABD'nin Kaliforniya ve New Mexico eyaletleri tarafından kültürel ve tarihi öneme sahip olduğu belirlenmiş ve bu eyaletler burayı kendi miras kayıtlarına almışlardır. Görev Kontrol'ün Houston'daki konumuna rağmen, Teksas, tarihi koruma yasaları bu tür atamaları eyalet içinde bulunan mülklerle sınırladığından siteye benzer bir statü vermedi. ABD Ulusal Park Servisi, bu parka Ulusal Tarihi Dönüm Noktası statüsü vermeyi reddetti çünkü Dış Uzay Anlaşması herhangi bir ülkenin herhangi bir dünya dışı varlık üzerinde egemenlik iddia etmesini yasaklıyor. Bu programı denetleyen Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO)  ulusları kendi sınırları içindeki alanları sunmakla sınırladığından, Dünya Mirası Alanı olarak önerilmemiştir. For All Moonkind, Inc. adlı bir kuruluş, bu alanların ve uzaydaki diğer insan mirası alanlarının korunmasını ve muhafaza edilmesini yönetecek uygulanabilir uluslararası protokoller geliştirmek için çalışıyor. For All Moonkind, Inc. yeni sözleşmesini UNESCO'nun Dünya Mirası ve Sualtı Kültür Mirası kanunları gibi anlaşmalara dayandıracak. O zamana kadar, Apollo 11 iniş alanları ve Aldrin ve Armstrong'un ayak izleri gibi en önemli kültürel alanların Ay yüzeyinin olduğu gibi korunmasına bağlı olduğu düşünüldüğünde, Ay turizmi miras yönetimi için gerçek bir tehdit oluşturmaktadır. İdeal olarak, turistlerin Ay yüzeyinin bütünlüğünü tehlikeye atmadan bu alanların üzerinde gezinmesine olanak tanıyacak teknolojiler geliştirilecektir 

21. yüzyılın başlarında, başarılı bir şekilde uzay aracı inşa edip Ay'a ulaşmak için özel şirketlere verilen Google Lunar X Ödülü'nün duyurulmasıyla, tarihi Ay iniş alanlarına bir miktar resmi koruma sağlanmasına olan ilgi arttı; Ay'daki tarihi bir yeri ziyaret eden her yarışmacıya 1 milyon dolar ikramiye teklif edildi. Astrobotic Technology liderliğindeki bir ekip Tranquility Base'e bir araç indirmeyi deneyeceğini duyurdu. Her ne kadar bu planları iptal etse de, sonrasında yaşanan tartışmalar NASA'nın Ay'a yapılacak özel ya da resmi, insan ya da robotlu diğer tüm görevlerin bölgeden en az 75 metre (246&nbsp;ft) uzakta olmasını talep etmesine yol açtı. PTScientists adlı bir şirket, Apollo 17 misyonunun iniş alanı olan Toros-Littrow Vadisi'ne dönmeyi planlıyor. PTScientists, For All Moonkind, Inc.'in ortağıdır ve misyonunun mirasın korunmasına saygı göstereceğini ve ilgili tüm kurallara uyacağını taahhüt etmiştir.

## Türler ve maliyet

Ay'a yapılacak turist uçuşları üç türden olacaktır: Ay çevresindeki yörüngede uçuş, Ay yörüngesi ve Ay'a iniş .

Ancak şimdiye kadar başarıyla gerçekleştirilen uzaya yapılan tek turist uçuşları yörünge altı ve yörünge uçuşları oldu.

Yörünge altı uçuşlar kısadır ve yörünge uçuşlarından çok daha az maliyetlidir. Yörünge altı uçuşlarda turistler kendilerini uzayın resmi başlangıcının biraz üzerinde, yaklaşık 100&nbsp;km yükseklikte bulurlar ve burada Dünya'ya geri inişe başlamadan önce yaklaşık 5 dakika boyunca sıfır yerçekimi deneyimi yaşarlar. Yörünge altı uçuşlar 30 dakika ile 3 saat arasında sürebilmekte ve yolcu başına yaklaşık 200.000 dolara mal olmaktadır.

Yörüngesel uçuşlar ise daha uzun, daha pahalı ve lojistik açıdan gerçekleştirilmesi daha zor. Dünya yüzeyinden yüzlerce kilometre yüksekte uçmayı gerektirirler. Yörüngesel uçuşlar genellikle bir gün sürüyor ve yolcu başına yaklaşık 10 milyon dolar tutuyor.

Hem yörünge hem de yörünge altı uçuşlar, ay turizmi değil, yalnızca uzay turizmi kapsamında gerçekleştiriliyor ancak özel şirketler ay turizmi alanında önemli ilerlemeler kaydediyor. Dikkat çekici bir şekilde, bir yörünge altı uzay uçağı olan SpaceShipOne'ın, test uçuşu da dahil olmak üzere tüm geliştirme maliyeti 25 milyon dolara mal oldu; bu, NASA'nın günlük harcamalarından oldukça düşük bir rakam.

2007 ve 2009 yılları arasında ticari yörünge altı uzay hattı hizmetlerinin başlatılmasına yönelik girişimler duyuruldu. İlk yolcu fiyat tahmini yaklaşık 200.000 $ olarak gerçekleşti ve talebin önemli ölçüde artması durumunda %90'ın üzerinde potansiyel fiyat indirimi söz konusu. 2004 OECD raporuna göre, NASA'nın tahminleri, yörünge altı turizminin yıllık 700 milyon $'dan 4 milyar $'a kadar değişen gelirler üretebileceğini ve bu rakamın, 2003'te 100 milyon $'dan başlayan ticari uydu fırlatma pazarına kıyasla önemli bir artışı temsil ettiğini ileri sürmektedir. Bu rakamların % ila %600'ü.

Çeşitli araştırmalar, yörüngesel yolcu fırlatma araçlarının geliştirme maliyetlerinin birkaç milyar ABD doları ile yaklaşık 15 milyar ABD doları arasında olduğunu tahmin etmektedir.

Uzay turizmi start-up şirketlerinden bazıları, Ay turu için turist başına fiyatlarını açıkladı.

* Ay Çevresi uçuşu: Space Adventures koltuk başına 150 milyon dolar alıyor; bu fiyata aylarca süren yerde eğitim de dahildir, ancak bu yalnızca bir gözlem uçuşu görevidir ve Ay'a inmeyecektir. Excalibur Almaz da aynı fiyat etiketine sahipti ancak kapsüllerini hiçbir zaman uzaya göndermeyi başaramadı.
* Ay'a iniş: Golden Spike Company, gelecekteki Ay'a iniş turizmi için koltuk başına 750 milyon dolar talep etti. Buradaki fikir, bir modülün mürettebatlı bir aracı bekleyeceği, ona bağlanacağı ve yolcuların ay yüzeyini keşfetmesine olanak tanıyacağı ay yörüngesine fırlatılmasıydı.

## Tasarlanan görevler
Ay turizmi peşinde olduklarını açıklayan uzay turizmi şirketleri arasında Space Adventures, Excalibur Almaz, Virgin Galactic, SpaceX, ve Blue Origin yer alıyor.

* Space Adventures şirketi, profesyonel bir kozmonotun pilotluk yaptığı Soyuz uzay aracını kullanarak iki turisti ay yüzeyinin  yakınına götürmek için DSE-Alpha başlıklı planlı bir görev duyurdu. Yolculuk yaklaşık bir hafta sürecekti.
* Şubat 2017'de Elon Musk, SpaceX'in serbest dönüş yörüngesini kullanarak Ay döngüsü uçuşu için iki kişiden önemli miktarda depozito aldığını ve bunun 2018 sonlarında gerçekleşebileceğini duyurdu  Musk, görevin maliyetinin Uluslararası Uzay İstasyonu'na bir astronot göndermenin maliyetiyle “karşılaştırılabilir” olacağını, 2017 yılında yaklaşık 70 milyon ABD doları olacağını söyledi  Şubat 2018'de Elon Musk, Falcon Heavy roketinin mürettebatlı görevlerde kullanılmayacağını duyurdu. Teklif 2018'de bunun yerine BFR sistemini kullanacak şekilde değiştirildi. Eylül 2018'de Elon Musk, canlı yayın sırasında gezinin yolcusu Yusaku Maezawa'yı açıkladı. Yusaku Maezawa, #dearMoon projesi adı verilen gezisinin planını daha ayrıntılı olarak anlattı ve sanatçılara yeni sanat yaratmaları konusunda ilham vermek amacıyla 6-8 sanatçıyı bu yolculuğa yanında götürmeyi planladı. Kasım 2023'te proje, görevin belirsiz bir tarihe ertelendiğini duyurdu.
* Havacılık ve uzay şirketi Blue Origin halihazırda çok sayıda yörünge altı fırlatmayı başarıyla gerçekleştirdi  ve New Shephard roketini turizm amaçlı kullanmaya devam etmeyi planlıyor. Kasım 2023 itibarıyla teknik arızalar roketin hizmetlerine devam etmesini engelledi ancak şirket, 2024 yılında faaliyetlerine devam edeceği konusunda kamuoyuna güvence verdi.

### İptal edilen planlar

* Excalibur Almaz, değiştirilmiş Almaz uzay istasyonu modüllerini kullanarak, Ay çevresinde düşük enerjili bir yörünge uçuşuyla üç turisti Ay çevresinde uçuşa götürmeyi tasarlardı. Gezi yaklaşık 6 ay sürecekti. Ancak ekipmanları hiçbir zaman piyasaya sürülmedi ve eğitim amaçlı bir sergiye dönüştürülecek.
* Golden Spike Company, 2010'dan 2013'e kadar aktif olan bir Amerikan uzay taşımacılığı girişimiydi. Şirketin hedefi Ay yüzeyine özel ticari uzay taşımacılığı hizmetleri sunmaktı. Şirketin web sitesi Eylül 2015'te sessizce çevrimdışına alındı 

## Ayrıca bakınız
* Ay'ın kolonileştirilmesi
* Uzay turizmi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* The Future of Lunar Tourism : Patrick Collins
* The Moon & Space Tourism : The Moon Society