Ali Hamenei suikastı

28 Şubat 2026'da, İran'ın ikinci yüce lideri Ali Hamenei, İranlı üst düzey yetkilileri hedef alan Tahran çevresindeki bir dizi İsrail füze saldırısı kapsamında suikaste uğrayarak öldü. Hamenei'nin ölümü, ABD Merkezî İstihbarat Teşkilatı'ndan (CIA) gelen ve birkaç liderin konumuna dair stratejik yer istihbaratının kullanıldığı; ABD ve İsrail'in ortak hava harekâtı sonucunda gerçekleşti. Uydu görüntüleri, saldırı sırasında Hamenei'nin Tahran'daki konutunun ciddi şekilde hasar gördüğünü göstermektedir.

İsrail'in Hamenei'nin operasyonda öldürüldüğüne dair ilk haberlerinin ardından, ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamenei'nin öldüğünü açıkladı. İran devlet medyası ertesi gün erken saatlerde Hamenei'nin ölümünü doğruladı. Ardından hükûmet, 40 gün yas ve 7 gün resmi tatil ilan etti. Hamenei'nin yakın ailesi ve akrabalarından dört kişi de aynı saldırılarda öldürüldü. Ölümü doğrulandığında, birçok İranlı sivil sokaklara çıkarak kutlama yaptı. Hamenei'nin ölümü sonrası yas tutan birçok ülkede protestolar ve ayaklanmalar meydana geldi.

## Önceki suikast girişimleri

27 Haziran 1981'de, Hamaney İran cumhurbaşkanlığı adayıyken, kendisine patlayıcı kullanılarak suikast girişiminde bulunuldu ve bu saldırı sonucunda ses telleri, akciğerleri ve sağ kolu zarar gördü. 15 Haziran 2025'te, On İki Gün Savaşı sırasında İsrail, Hamenei'ye suikast planı hazırladı, ancak bu plan ABD Başkanı Donald Trump tarafından veto edildi.

## Hava saldırıları
28 Şubat 2026'da, İran'ın nükleer ve füze programlarını engellemek ve rejim değişikliğini başlatmak amacıyla yürütülen askerî operasyon kapsamında, İran'ın birçok bölgesi ABD ve İsrail'den gelen füzelerle vuruldu. Stratejik tesisleri ve önemli İranlı yetkilileri hedef alan saldırılarla, Hamenei'nin başkent Tahran'daki konutu, İsrail saldırılarından etkilenen yerler arasında yer aldı ve uydu görüntüleri binanın ciddi şekilde hasar gördüğünü göstermektedir.

## Ölümün doğrulanması
### Çelişkili raporlar
İsrailli bir yetkili, saldırıların ardından Hamenei'nin cesedinin bulunduğunu ve bunun fotoğrafının Binyamin Netanyahu'ya gösterildiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump bu haberleri destekleyerek, bildirilen suikastı "İran halkı için adalet" olarak nitelendirdi. 

Hamenei'nin ölümüne ilişkin haberler ilk başta İranlı kaynaklar tarafından yalanlandı ve İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bakayi, Hamaney'in "sağ salim" olduğunu açıkladı. Buna rağmen, Reuters ve Iran International gibi bazı haber kaynakları, İsrail hükûmeti kaynaklarına atıfta bulunarak Hamanei'nin öldüğünü bildirmeye başladı. Suikast haberinin yayılmasının ardından, İran haber ajansları Tesnim ve Mehr, Hamaney'in hayatta olduğunu ve "sahada kararlı ve sağlam bir şekilde komuta ettiğini" belirtti.

### Doğrulanması
1 Mart sabahı erken saatlerde, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ve İran İslam Cumhuriyeti Yayın Kurulu da dahil olmak üzere İran devlet medyası, daha önce kesin bir şekilde yalanlamasına rağmen Hamaney'in öldürüldüğünü duyurdu. Hükûmet, 40 günlük yas ve yedi günlük ulusal tatil ilan etti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'na (İDMO) bağlı Fars Haber Ajansı, Hamenei'nin kızı, damadı, torunu ve gelininin, Hamenei'nin konutuna düzenlenen saldırılarda öldürüldüğünü bildirdi.

## Sonrası

### Liderlik krizi
Yüce Lider makamı, Uzmanlar Meclisi tarafından atandığı ve Yüksek Lider Yardımcısı pozisyonu 1989 yılında kaldırıldığı için, Hamenei'nin resmî olarak atanmış bir halefi yoktu. Ancak, saldırıların gerçekleştiği gün Reuters, saldırılardan iki hafta önce CIA'in, Hamenei'nin muhtemel halefi hakkında değerlendirmeler yaptığını ve İDMO'nun "sert çizgideki isimlerinin" Hamenei'nin yerini almasının en olası senaryo olduğu sonucuna vardığını bildirdi.

### Tepkiler

#### Ulusal
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, suikasti "büyük bir suç" olarak nitelendirerek, bunun cezasız kalmayacağını söyledi.

İranlıların Hamenei'nin ölümüne tepkileri karışık oldu. Ölümü doğrulandığında, birçok İranlı sivil sokaklara çıkarak kutlama yaptı. Hamenei'nin ölümünün ilk duyurulmasının ardından başkentte kutlamalar yapıldı ve İsfahan, Kerec, Kirmanşah, Kazvin, Senendec ve Şiraz gibi şehirlerdeki kutlamaların videoları internette yayılmaya başladı. Ancak Hamenei'nin destekçileri, Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'nin yakınında onun ölümünden dolayı yas tutarken, videolarda birçok kişinin ağlayıp feryat ettiği, bazılarının ise yere yığıldığı görüldü. Fotoğraflarda ise İranlılar, Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda Hamenei'nin portrelerini ellerinde tutarak onun ölümünden dolayı yas tutuyorlardı. Yasuc ve İsfahan'da binlerce kişinin onun ölümünden dolayı yas tuttuğunu gösteren videolar yayınlandı. Luristan eyaleti ve Şiraz'da da benzer olayların yaşandığı bildirildi.

İran'ın son şahı Muhammed Rızâ Pehlevî'nin en büyük oğlu ve İslam Cumhuriyeti rejimine karşıtlığıyla bilinen sürgündeki veliaht prens Rıza Pehlevi, Hamenei'nin ölümünün hemen ardından tek taraflı olarak 'İslam Cumhuriyeti'nin sonunu' ilan etti.

#### Uluslararası

*  ABD Başkanı Donald Trump, Hamenei'nin ölümüne ilişkin yaptığı açıklamada, onu "tarihin en kötü insanlarından biri" olarak nitelendirdi ve ABD'nin İran'ı bombalamaya devam edeceğini duyurdu. Senatör John Fetterman dahil olmak üzere Demokrat Parti'den bazı Kongre üyeleri bu açıklamaya olumlu tepki gösterirken, Temsilci Tom Emmer gibi Cumhuriyetçi Parti'den birçok üye Trump'ın paylaşımını destekledi.
*  Arjantin Cumhurbaşkanı Javier Milei, Hamaney'in "öldürülmesine" yol açan ABD ve İsrail'in askerî operasyonlarını överek "Hamenei insanlık tarihinde görülen en kötü, şiddet dolu ve zalim kişilerden biriydi" dedi. Milei ayrıca, İran'ın terörizmi desteklemesinden ve 1994 yılında Buenos Aires'te meydana gelen AMIA saldırısından Hamenei'i sorumlu tuttu ve Arjantin'in saldırıdan sorumlu diğer kişileri de takip etmeye devam edeceğini ve onların özgürlükleriyle veya hayatlarıyla bedel ödeyeceklerini ekledi.
*  Irak hükûmet sözcüsü Besim el-Avadi, suikastın ardından üç günlük yas ilan edildiğini duyurdu. Irak muhalefet lideri ve Şii din adamı Mukteda es-Sadr, Hamaney'in ölümünün ardından X'te "üzüntü ve kederini" dile getirdi.

### Protestolar
Hamenei'nin ölümü, destekçileri tarafından dünya çapında protesto ve ayaklanmaya neden oldu. Bağdat'taki göstericiler, Yeşil Bölge yakınlarında güvenlik güçleriyle çatıştı ve protestocular, ABD büyükelçiliğine saldırmaya ve oraya giden yolları kapatmaya çalıştı. Hamanei için yas tutan göstericilerin bayrak salladıkları ve slogan attıkları görüldü. Hindistan yönetimindeki Keşmir, Lucknow ve ülkede önemli Şii Müslüman nüfusu bulunan diğer bölgelerde de protestoların yaşandığı bildirildi. İnsanlar, Srinagar'da bulunan ana meydanda siyah, kırmızı ve sarı bayraklar taşıyarak İsrail ve ABD karşıtı sloganlar attılar. Suikastın ardından Karaçi'deki ABD konsolosluğu yakınlarında ayaklanmalar çıktı. Göstericiler binanın pencerelerini ateşe verip kırdı ve binaya saldırmaya çalıştı. Ayaklanmalarda dokuz kişi öldü, birçok kişi yaralandı.

## Kaynakça