Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü

**Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü** (SIPRI), Stockholm merkezli uluslararası bir enstitüdür. 1966 yılında kurulmuştur ve silahlı çatışma, askeri harcamalar ve silah ticareti ile silahsızlanma ve silah kontrolü konularında veri, analiz ve tavsiyeler sunmaktadır. Araştırmalar açık kaynaklara dayanmaktadır ve karar vericilere, araştırmacılara, medyaya ve ilgili kamuoyuna yöneliktir.

SIPRI'nin kurumsal amacı, uluslararası barış ve güvenlik açısından önemli olan çatışma ve iş birliği konularında bilimsel araştırmalar yürütmek, uluslararası çatışmaların barışçıl çözümü ve sürdürülebilir barış için koşulların anlaşılmasına katkıda bulunmaktır.

SIPRI, Pennsylvania Üniversitesi Lauder Enstitüsü'nün Küresel Think Tank Raporu'nda 2014 yılında ABD dışındaki dünyanın en iyi üç düşünce kuruluşu arasında yer almıştır. 2020 yılında, SIPRI küresel olarak düşünce kuruluşları arasında 34. sırada yer almıştır.

## Tarih

1964 yılında, İsveç Başbakanı Tage Erlander, İsveç'in 150 yıllık kesintisiz barışını anmak için bir barış araştırma enstitüsü kurulması fikrini öne sürdü.

Büyükelçi Alva Myrdal'ın başkanlık ettiği bir İsveç Kraliyet Komisyonu, 1966 raporunda, daha sonra Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) olarak adlandırılacak bir enstitü kurulmasını önerdi. Enstitünün araştırmalarının, "istikrarlı bir barış ve uluslararası çatışmaların barışçıl çözümleri için önkoşulların anlaşılmasına" katkıda bulunmayı amaçlaması gerektiğini ve araştırmaların silahlanma, silahların sınırlandırılması ve azaltılması ve silah kontrolü konularına odaklanmasını tavsiye etti. Komisyon ayrıca SIPRI'nin çalışmalarının "pratik-politik sorulara yönelik uygulamalı araştırma karakterinde olmasın ve]daha teorik türdeki araştırmalarla sürekli bir etkileşim içinde yürütülmesini" önerdi.

SIPRI, yetkinlik, profesyonel beceriler ve somut verilerin ve kesin bilgilerin toplanması konularında itibarı ve konumunu oluşturmuştur. Silah gelişmeleri, silah transferleri ve üretimi, askeri harcamalar, silah sınırlamaları, azaltmalar ve silahsızlanma konularında erişilebilir tarafsız bilgi sunmaktadır. Enstitünün görevi, "uluslararası barış ve güvenlik açısından önemli olan çatışma ve iş birliği sorularında bilimsel araştırmalar yürüterek, uluslararası çatışmaların barışçıl çözümü ve istikrarlı barış için koşulların anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.

İsveç Parlamentosu, enstitünün bağımsız bir vakıf statüsünde 1 Temmuz 1966'da kurulmasına karar verdi.

## Organizasyon

SIPRI'nin organizasyonu, bir yönetim kurulu, direktör, yardımcı direktör, araştırma personeli kurulu ve destek personelinden oluşur. Yönetim kurulu, enstitünün araştırma gündemi, faaliyetleri, organizasyonu ve mali yönetimi ile ilgili önemli konularda kararlar alır. Diğer konularda kararları direktör verir. Araştırma personeli kurulu, araştırma konularında direktöre tavsiyelerde bulunur.

84 kişiden oluşan personeli ağırlıklı olarak uluslararası olup, 2021 yılında 27 farklı milletten çalışan bulunmaktadır. Araştırmacılar, belirli proje dönemleri için işe alınmakta ve çeşitli akademik disiplinleri temsil etmektedir. SIPRI ayrıca, araştırma programlarıyla ilgili konularda çalışan misafir araştırmacıları ve SIPRI'nın araştırmalarına katkıda bulunabilecek ve bu araştırmalardan faydalanabilecek ilgili alanlarda stajyerleri ağırlamaktadır.

Enstitü, diğer enstitüler ve bireysel bilim insanlarıyla ortaklıklar ve iş birliği yaparak küresel bir ağda çalışmaktadır. SIPRI, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi birçok çok taraflı kuruluşla yakın iş birliği içindedir. SIPRI, hükûmet heyetleri, parlamenterler ve akademik alandan araştırmacılar tarafından sık sık ziyaret edilmektedir. Enstitü, Stockholm'deki diplomatik organlarla yakın bağlantılar sürdürmektedir.

### Yönetim Kurulu
Yönetim Kurulunun Mevcut Üyeleri: 

* Stefan Löfven (İsveç) - 1 Haziran 2022 tarihinden itibaren SIPRI Yönetim Kurulu Başkanı, İsveç'in eski Başbakanı
* Dr. Mohamed Ibn Chambas (Gana) - Batı Afrika için Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Özel Temsilcisi ve Batı Afrika için Birleşmiş Milletler Ofisi (UNOWAS) Başkanı
* Büyükelçi Chan Heng Chee (Singapur) - Singapur Dışişleri Bakanlığı'nda Büyükelçi
*Jean-Marie Guéhenno (Fransa) - İnsani Diyalog Merkezi'nde Kıdemli Danışman ve BM Genel Sekreteri Medyasyon Üst Düzey Danışma Kurulu üyesi
* Dan Smith (Birleşik Krallık) - SIPRI Direktörü
*Patricia Lewis (Birleşik Krallık/İrlanda) - Chatham House'da Uluslararası Güvenlik Araştırmaları Direktörü
* Radha Kumar (Hindistan) - Birleşmiş Milletler Üniversitesi Konseyi Başkanı
* Jessica Tuchman Mathews (ABD) - Carnegie Uluslararası Barış Enstitüsü'nün Eski Başkanı ve Halihazırda Tanınmış Üye
* Feodor Voitolovsky (Rusya) - Rusya Bilimler Akademisi, Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Primakov Enstitüsü (IMEMO) Direktörü

Eski Yönetim Kurulu Başkanları:
* Alva Myrdal (1966–67)
* Gunnar Myrdal (1967–73)
* Rolf Edberg (1974–78)
* Hans Blix (1978)
* Karin Söder (1978–79)
* Rolf Björnerstedt (1979–85)
* Ernst Michanek (1985–87)
* Inga Thorsson (1987–91)
* Daniel Tarschys (1992–2000)
* Rolf Ekeus (2000–10)
* Göran Lennmarker (2010–14)
* Sven-Olof Petersson (2014–2017)
* Jan Eliasson (2017–2022)

### Direktör
Direktör, İsveç Hükûmeti tarafından atanır ve SIPRI'nin çalışma programından sorumludur. Dr. Bates Gill, 2007'den 2012'ye kadar SIPRI Direktörlüğü görevini yürüttü. Eylül 2012'de İsveç Hükûmeti, Alman ekonomist Tilman Brück'ü halefini atadı. Brück, SIPRI Direktörlüğü görevini Ocak 2013'ten Haziran 2014'e kadar sürdürdü. Haziran 2014'te SIPRI Yönetim Kurulu, Dr. Ian Anthony'yi geçici bir süre için Direktör olarak atadı. Mevcut Direktör, Dan Smith, Eylül 2015'te atanmıştır.

Eski SIPRI Direktörleri:
* Robert Neild (Birleşik Krallık, 1967–71)
* Frank Barnaby (Birleşik Krallık, 1971–81)
* Frank Blackaby (Birleşik Krallık, 1981–86)
* Walther Stützle (Almanya, 1986–91)
* Adam Daniel Rotfeld (Polanya, 1991–2002)
* Alyson Bailes (Birleşik Krallık, 2002–07)
* Bates Gill (Amerika Birleşik Devletleri, 2007–12)
* Tilman Brück (Almanya, 2013–14)
* Ian Anthony (Birleşik Krallık, geçici 2014–15)

## Araştırma

SIPRI'de yaklaşık 46 araştırmacı ve araştırma asistanından oluşan uluslararası bir kadro tarafından araştırmalar yürütülmektedir. Enstitünün mevcut araştırma programı aşağıdaki ana temalar üzerinde yoğunlaşmaktadır: 
* Silahlanma ve Silahsızlanma
* Çatışma, Barış ve Güvenlik
* Barış ve Kalkınma

Araştırma alanları ise şunlardır: 

* Silahlar ve Askeri Harcamalar
* Kimyasal ve biyolojik silahlar
* Çift Kullanım ve Silah Ticareti Kontrolü
* Gelişen Askeri ve Güvenlik Teknolojileri
* AB Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi ve Silahsızlanma Konsorsiyumu
* Kitle imha silahları
* Nükleer silahsızlanma, Silahların Kontrolü ve Silahların Yayılmasının Önlenmesi
* Afrika
* Asya
* Avrupa
* Orta Doğu ve Kuzey Afrika
* Barış Operasyonları ve Çatışma Yönetimi
* İklim Değişikliği ve Risk - SIPRI, çevresel bozulmanın ve iklimle bağlantılı felaketlerin kaynak kıtlığını daha da kötüleştirebileceğini, nüfusları yerinden edebileceğini ve topluluklar içinde ve arasında gerilimleri artırabileceğini kabul ederek, iklim değişikliğinin küresel barış ve güvenlik üzerindeki etkilerini inceliyor.
* Barış Ortamı - Bu girişim, biyolojik çeşitlilik kaybı, su kıtlığı ve iklim değişikliğinin tarımsal üretkenlik üzerindeki etkileri dahil olmak üzere önemli çevresel risklerin damgasını vurduğu bir çağda barışı güvence altına almaya yönelik stratejileri araştırmayı amaçlamaktadır.
* Gıda, barış ve güvenlik - SIPRI'nin Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) ile olan işbirliği, gıda güvenliği ile barış arasındaki bağlantının anlaşılmasını geliştirmeyi amaçlamaktadır. Gıda güvensizliği çatışmaların hem sonucu hem de nedeni olarak hareket ederek yerel, ulusal ve küresel düzeyde istikrarı ve barışı etkileyebilir.
* Yönetişim ve Toplum - Enstitü, yönetişim sistemlerinin çatışmaları hafifletme veya şiddetlendirmedeki rolüne odaklanmaktadır. Etkili yönetim, adaleti sağlayarak, ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik ederek ve insan haklarını koruyarak çatışmaların çözülmesine ve sürdürülebilir barışın desteklenmesine yardımcı olabilir.
* Barış İnşası ve Direnç - Bu araştırma alanı, uzun vadeli barış ve kalkınma için sosyal, ekonomik ve politik temellerin oluşturulmasını içeren çatışma çözümü ve pozitif barışın desteklenmesi için gerekli koşullara bakar.

### Yayınlar ve bilgiler
SIPRI'nin yayınları ve bilgi materyalleri, politika yapıcılar, araştırmacılar, gazeteciler, kuruluşlar ve ilgili kamuoyuna geniş bir şekilde dağıtılmaktadır. Araştırmanın sonuçları, SIPRI ve komisyonlu yazarlar tarafından kitap ve raporların yayınlanması yanı sıra sempozyum ve seminerler aracılığıyla yayımlanmaktadır. Enstitü, günümüz gerçeklerine odaklanarak, devletlere ve bireylere tarafsız gerçekler sağlayarak profilini oluşturmuştur. 

SIPRI'nin ana yayını olan SIPRI Yıllığı, ilk kez 12 Kasım 1969'da yayımlandı. Yıllık, politikacıların, diplomatların ve gazetecilerin geçen yıl yaşanan silahlanma ve silah kontrolü, silahlı çatışmalar ve çatışma çözümü, güvenlik düzenlemeleri ve silahsızlanma konularında neler olduğuna dair başvurabilecekleri tek yetkili ve bağımsız kaynak olarak hizmet etmektedir. Yıllık, Arapça, Çince, Rusça ve Ukraynaca gibi birçok başka dilde yayımlanmaktadır. SIPRI Yıllığı'nın özeti, Katalanca, Felemenkçe, Fransızca, İtalyanca, Korece, Farsça, İspanyolca ve İsveççe dahil olmak üzere birçok dilde mevcuttur.

SIPRI serileri şunlardır:
* SIPRI Yıllığı: Silahlanma, Silahsızlanma ve Uluslararası Güvenlik
* SIPRI Yıllığı Özeti: Yıllık İngilizce ve birçok başka dilde
* Oxford Üniversitesi Yayınları
* SIPRI Araştırma Makaleleri ve Raporları
* SIPRI Politika Kısa Analizleri, Makaleleri ve Raporları
* SIPRI Gerçekler ve Arka plan Belgeleri
* SIPRI Veri tabanları

### SIPRI Veri tabanları

SIPRI'nin araştırma projeleri, askeri harcamalar, silah üreten endüstriler, silah transferleri, kimyasal ve biyolojik savaş, ulusal ve uluslararası ihracat kontrolleri, silah kontrol anlaşmaları, önemli silah kontrol etkinliklerinin yıllık kronolojisi, askeri manevralar ve nükleer patlamalar konularında geniş veri tabanları tutmaktadır.

**SIPRI Silah Transferleri Veritabanı**

Tüm uluslararası büyük konvansiyonel silah transferlerini 1950'den beri gösteren SIPRI Silah Transferleri Veritabanı, halka sunulan en kapsamlı bilgi kaynağıdır. Veritabanı her ilkbaharda güncellenir ve büyük konvansiyonel silahların uluslararası akışını izlemek ve ölçmek isteyen herkes için faydalıdır.

#### Trend Göstergesi Değeri (TIV)
SIPRI, silahların miktarını tek bir sayı olarak belirlemek için trend göstergesi değeri (TIV) olarak adlandırılan bir ölçüt geliştirmiştir. Bu, silahların fiyatı yerine askeri yetenekleri açısından büyük konvansiyonel silah teslimat hacmini ölçer.

#### SIPRI Haritalama ATTye İlişkin İşbirliği ve Yardım Faaliyetleri Veritabanı
SIPRI Haritalama ATT ile İlgili İşbirliği ve Yardım Faaliyetleri Veritabanı, 2012'den bu yana silah transferi ve küçük silahlar ile hafif silahların (KSHS) kontrolü ile ilgili işbirliği ve yardım faaliyetlerini kapsar. Veritabanı, devletlerin iki anlaşmanın uygulanmasını destekler: 2001 BM Küçük Silahlar ve Hafif Silahlar Üzerine Eylem Programı ve 2013 Silah Ticareti Antlaşması.

**SIPRI Silah Endüstrisi Veritabanı**

SIPRI Silah Endüstrisi Veritabanı, en büyük 100 silah üretim ve askeri hizmet şirketini raporlar.

**SIPRI Çok Taraflı Barış Operasyonları Veritabanı**

Bu veritabanı, 2000 yılından itibaren tüm çok taraflı barış operasyonlarına ilişkin personel, ülke katkıları, ölümler ve bütçe verilerini içerir.

**SIPRI Askeri Harcamalar Veritabanı**

Askeri Harcamalar Veritabanı, dünyadaki çoğu ülkenin yıllık askeri harcamalarını raporlar.

## Etkinlikler ve konferanslar

SIPRI, birçok uzmanlık alanını kapsayacak şekilde görüş alışverişinde bulunmak üzere bir dizi atölye çalışması, konferans, seminer ve ders düzenlemektedir. Bu etkinlikler arasında en büyükleri Stockholm Barış ve Kalkınma Forumu, Stockholm Güvenlik Konferansı ve SIPRI Dersidir. 2021 Stockholm Güvenlik Konferansı, 'Geleceğin Savaş Alanları: 21. Yüzyılda Çatışma ve Savaş Trendleri' konulu sanal bir formatta gerçekleştirildi ve 17 tematik oturumda 870'ten fazla küresel katılımcıyı bir araya getirdi. 2022'de, Stockholm Barış ve Kalkınma Forumu 'İnsan Güvenliği Krizinden Barış Ortamına' temasıyla yüksek düzeyli paneller ve çevrimiçi tartışmaların canlı yayınlandığı bir hibrit formatta gerçekleştirildi ve 150'den fazla ülkeden 2600'den fazla kayıtlı katılımcıyı bir araya getirdi. 2022 SIPRI Dersi 'Barış Ortamı' temasıyla gerçekleştirilmiş olup, sunumu Yeni Zelanda eski Başbakanı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Başkanı Sayın Helen Clark tarafından yapılmıştır.

## Ortaklıklar

SIPRI, çevre, iklim ve güvenlik konularında kanıt temelli öngörüler sunan Stockholm Çevre, İklim ve Güvenlik Merkezi'nin bir parçasıdır. Stockholm Hub, iklim değişikliği karşısında dayanıklılığı güçlendirmenin ve güvenliği ve refahı inşa etmenin yolları hakkında bilgi sağlar. Stockholm Hub, SIPRI'nin uzmanlığını Stockholm Çevre Enstitüsü (SEI), Stockholm Uluslararası Su Enstitüsü (SIWI) ve Stockholm Üniversitesi'ndeki Stockholm Dayanıklılık Merkezi (SRC) gibi üç önde gelen araştırma enstitüsüne bağlar. Stockholm Hub, İsveç Dışişleri Bakanlığı tarafından finanse edilmektedir.

## Finans
SIPRI'nin mali desteği, başta dünya çapındaki hükûmetlerden ve bağımsız hayırsever kuruluşlardan sağlanmaktadır. SIPRI ayrıca, İsveç parlamentosu tarafından onaylanan bir ana hibe şeklinde İsveç hükûmetinden de yıllık destek almaktadır.

## Kaynakça