Diceware

**Diceware**, Arnold G. Reinhold tarafından 1995 yılında oluşturulan, Diceware Kelime Listesi'nden rastgele kelimeler seçilip parolalar oluşturulmasını sağlayan bir yöntemdir. Diceware'in en önemli avantajı güçlü parolalar üretirken aynı zamanda bunların hatırlanabilir olmasıdır; sayılar ve karmaşık semboller yerine kelimeler kullanıldığı için parolalar kullanıcı tarafından daha kolay akılda tutulur.

## Yöntem
Parolayı oluşturan her kelime için, altı yüzlü bir zarın beş kez atılması gerekir. Zarlardan gelen 1'den 6'ya kadar sayılar, örneğin "***44463***" gibi beş basamaklı bir sayı olarak bir araya getirilir. Bu beş haneli sayı daha sonra kriptografik bir kelime listesinde bir kelimeyi bulmak için kullanılır. Orijinal Diceware listesinde "***44463***" sayısı ***other*** kelimesine karşılık gelmektedir.

Bir parola art arda birkaç kelimenin bu yöntemle üretilmesiyle oluşturulur.

## Güvenlik ve entropi
Entropi, bir sistemdeki belirsizliğin, rastgeleliğin veya düzensizliğin ölçüsüdür. Şifre ve parolalar için entropi, parolanın tahmin edilme zorluğunu ölçen matematiksel bir değerdir. Ne kadar yüksekse parola o kadar güçlü, kırılması zor ve rastgele demektir. Tek bir madeni paranın atışının sonucu, yazı mı tura mı, 1 bit entropiye sahiptir.

Diceware kelime listesi 7776 adet benzersiz kelimeden oluşur. Parolanın güvenliği, seçilen kelime sayısına bağlıdır.

Örneğin, Diceware kelime listesi kullanıldığında oluşturulabilecek beş kelimeli **7776<sup>5</sup> =** **28430288029929701376** (yaklaşık 28 katrilyon) farklı parola ihtimali vardır. Saniyede 1 trilyon tahmin yapan bir saldırganın bu parolayı kırması yaklaşık 1 yıl sürecektir.

Bu 5 kelimelik parolanın entropisi ise:

Entropi (Bit) = L \times \log_2{N} 

formülüden hesaplanabilir.

Burada:

* L → Parolayı oluşturan karakter veya kelime sayısı, parola uzunluğu.

* N → Olası karakter veya kelime sayısı, yani karakter setinin veya kelime listesinin büyüklüğü.

Yani, Entropi = 5 \times log_2{7776} \approx 5 \times 12.9 \approx 64.5 \text{ bit} olur.

Bir parola K bit entropiye sahipse, bu parola yaklaşık 2^K olası değer içeren bir uzaydan rastgele seçilmiş gibidir ve saldırgan için K  bitlik rastgele bir değeri tahmin etmekle aynı zorluktadır.

Bizim örneğimizde 65 bitlik rastgele bir değer ikili sayı sisteminde şu şekilde gözükür;
```
10101100111001010111100001011010100111101001000101110010110101101
```
Bu sayı 65 bit uzunluğunda 2^{65} olasılıktan biridir.

Diceware bağlamında ***MonthlyHurrayAbreastEvidenceThesaurus*** gibi bir şifreyi tahmin etmenin zorluğu, yukarıdaki 65 bitlik rastgele sayıyı tahmin etmek kadar zordur.

## Diceware kelime listeleri
Diceware kelime listeleri, kullanıcının kolayca hatırlayabileceği kelimelerden oluşacak şekilde hazırlanmıştır. İngilizce Diceware listesinde yer alan kelimelerin ortalama uzunluğu yaklaşık 4.2 karakterdir.  Listeler İngilizce hariç 29 dil için daha düzenlenmiştir.  Bu listelerin yanı sıra, 2016 yılında Electronic Frontier Foundation (EFF) tarafından da kelime listeleri yayımlanmıştır.

Kelime listesinin küçük bir kısmı:

```
...
44463	other
44464	otis
44465	ott
44466	otter
44511	otto
44512	ou
44513	ouch
...
```


## Notlar
Bu diller, Baskça, Bulgarca, Katalanca, Çince, Çekçe, Danca, Felemenkçe, İngilizce, Esperanto, Estonca, Fince, Fransızca, Almanca, Yunanca, İbranice, Macarca, İtalyanca, Japonca, Latince, Maori, Norveççe, Lehçe, Portekizce, Romence, Rusça, Slovakça, Slovence, İspanyolca, İsveççe ve Türkçedir.

## Kaynakça