Yunan şarabı

**Yunanistan**, dünyanın en eski şarap üretim bölgelerinden biri ve Avrupa'nın ilk şarap üretim bölgeleri arasındadır. **Yunan şarabının** en eski kanıtı, şarabın ev veya toplumsal bazda üretildiği 6.500 yıl öncesine tarihlenmektedir. Antik çağlarda, şarap ticareti yaygınlaştıkça, Akdeniz'in bir ucundan diğerine taşınıyordu; Yunan şarabı, Roma İmparatorluğu dönemindeki İtalya'da özellikle yüksek prestije sahipti. Orta çağda, Girit, Monemvasia ve diğer Yunan limanlarından ihraç edilen şaraplar, Kuzey Avrupa'da yüksek fiyatlara satılıyordu.

## Tarihçe

Drama Bölgesel Birimi'ne bağlı Filippi yakınlarındaki Dikili Taş'ta bulunan çekirdeklerden, araştırmacılar yabani üzüm meyvelerinin Geç Neolitik Dönem'de Yunanistan'da işlendiğini öğrendiler. Günümüz İran topraklarında yapılan bir keşif, dünyada bu türden en eski ikinci kanıt olma özelliğini taşıyor.

Asmanın Erken Tunç Çağı'ndan itibaren yaygın bir şekilde yayıldığına dair çok sayıda kanıt bulunmaktadır. Girit adasında yapılan kazılar, bölgedeki bağcılığın Yunan öncesi tarihine ışık tutuyor. Archanes yakınlarındaki bir arkeolojik alan olan Vathypetro'da (Yunanca : Βαθύπετρο) dünyanın en eski şarap preslerinden biri görülebilir. Kazılarda ortaya çıkarılan taş şarap presi ve Minos kültürüne ait çok sayıda kil kap, Girit'in ticari Yunan bağcılığının beşiği olduğunu kanıtlıyor. Günümüzde hala üretilen reçineli şarapların kökeni muhtemelen geçmişte amforaların duvarlarının reçine ile kapatılması yönteminden gelmektedir.

Yunanistan'da şarap yapımının kökenleri 6.500 yıl öncesine dayanmaktadır ve şarap üretimine dair kanıtlar, Yunanistan'ın dünyada keşfedilen bilinen ikinci en eski üzüm şarabı kalıntılarına ve dünyanın en eski ezilmiş üzüm kanıtına ev sahipliği yaptığını doğrulamaktadır. Yunan medeniyeti Akdeniz'e yayıldıkça şarap kültürü de onu takip etti. Antik Yunanlar, Vitis vinifera gibi üzümleri tanıttılar ve İtalya, Sicilya, Güney Fransa, Batı Anadolu ve İspanya'daki çok sayıda kolonilerinde şarap ürettiler.

1937'de Tarım Bakanlığı tarafından bir Şarap Enstitüsü kuruldu. 1960'larda retsina aniden ulusal içecek haline geldi. Hızla büyüyen turizmle birlikte retsina dünya çapında Yunanistan ve Yunan şarabıyla ilişkilendirildi. Yunanistan'ın ilk Cabernet Sauvignon üzüm bağı 1963'te dikildi. 1971 ve 1972'de mevzuat, menşe yasalarını oluşturdu.

## Şarap bölgeleri
Tüketicilere şarap satın alımlarının kökenlerini garanti etmek için bir adlandırma sistemi uygulandı. Adlandırma sistemi şarapları şu şekilde kategorilere ayırır:

* *Korunan Coğrafi Kökenler* (*PDO*), yani Üstün Kalitenin Menşei Adı
* *Korunan Coğrafi Tanımlama* (*PGI*), yani Menşei Kaliteli Şaraplar
* *Epitrapezios Oinos*, yani bir *vin de table* – Yunanistan'ın bir bölgesinde sertifikalı olmayan şarap (gerçek şarap kalitesini yansıtmaz)
** *Epitrapezios Oinos*, genellikle vidalı kapaklı kaplarda gelen normal sofra şarabı
** *Cava*, daha prestijli, olgunlaştırılmış "rezerv" karışımları (minimum olgunlaştırma: beyazlar için bir yıl; kırmızılar için iki yıl)
** *Retsina*, çam reçinesiyle tatlandırılmış geleneksel bir şaraptır

Başlıca şarap yetiştirme bölgeleri – Yunanistan'ın sözde isimleri – şunlardır:

### Ege Adaları

* Lemnos
* Paros
* Rodos
* Sisam
* Santorini

### Girit

* Archanes
* Dafnes
* Peza
* Sitia

### Epir

* Zitsa
* Metsovo

### İyon Adaları

* Kefalonya
* Korfu
* Zakintos
* Lefkada

### Makedonya

* Amyntaio (Amyndeon)
* Epanomi
* Goumenissa
* Naoussa
* Pieria
* Halkidiki

### Orta Yunanistan

* Attika
* Atalanti

### Mora Yarımadası

* Mantineia
* Nemea
* Monemvasya -Malvasia
* Patras

### Teselya

* Nea Anhialos
* Rapsani
* Messenikola

## Üzüm çeşitleri
**Kırmızı şarap**

* Agiorgitiko ("St. George üzümü"), çoğunlukla Peloponnese bölgesinde yetişen ve birçok stilde yumuşak, meyveli bir kırmızı üreten Nemea'ya özgü bir çeşittir. Duyusal özellikleri Beaujolais Nouveau'ya benzer ancak Fransız muadilinin aksine, St. George yaklaşık beş yıl boyunca iyi bir şekilde olgunlaşır.
* Kotsifali, çoğunlukla Girit'te yetiştirilen bir çeşittir. Rengini artırmak için Mandilaria veya Syrah ile harmanlanır.
* Liatiko, Girit'e özgü kırmızı bir çeşittir. Kırmızı meyve ve baharat aromalarıyla karakterize edilir ve tatlı şarap olarak yapıldığında en iyi olduğu düşünülür. Tarihsel olarak üzüm, Orta Çağ'da Venedikli tüccarlar tarafından yaygın olarak ihraç edilen, çok beğenilen, tatlı bir kırmızı şarap olan Malvasia üretmek için Mandilaria ve Kotsifali ile karışımlarda kullanılmıştır.
* Limnio veya Kalambaki, Ege adası Lemnos'a özgü önemli bir kırmızı üzüm çeşididir ve 2000 yıldan uzun süredir kırmızı şarap üretiminde kullanılmaktadır. Bir çeşit şarap olarak Limnio, dolgun gövdeli, yüksek alkollü ve çok otsu olup, defne yapraklarının belirgin tadına sahiptir.
* Mandilaria, amorgiano olarak da bilinir, esas olarak Rodos ve Girit adalarında yetiştirilir. Bu üzümden elde edilen şarap genellikle çok tanenlidir ve ağız hissini yumuşatmak için sıklıkla diğer üzümlerle harmanlanır.
* Mavrodaphne veya "kara defne", Mora ve İyon Adaları'nda yetişen bir çeşittir. Solera tarzında yapılan değerli bir güçlendirilmiş tatlı şarap üretmek için Kara Korint frenk üzümü ile harmanlanır.
* Mavroudi en eski Yunan üzüm çeşitlerinden biridir ve Odysseus'un Polyphemus'u sarhoş ettiği üzüm olduğu varsayılmaktadır. Trakya'da bulunur ancak aynı zamanda Orta Yunanistan ve Mora'da da bulunur.
* Kuzey Yunanistan'da bulunan Negoska, karbonik maserasyonlu, beklenen aromalara sahip roze ve kırmızı şaraplar da üretiyor. PDO Goumenissa şarabına harmanlanıyor.
* Romeiko, genellikle Girit'te, özellikle Hanya bölgesinde bulunan kırmızı bir üzümdür. 
* Vertzami, İyonya adası Lefkada'da üretilen tek çeşit şaraplarıyla bilinen kalın, koyu kabuklu bir üzüm çeşididir. Ayrıca, genellikle diğer Yunan şaraplarıyla harmanlandığı Orta Yunanistan ve Mora'da ve "Lefkas" olarak bilindiği Kıbrıs'ta da yetiştirilir. 
* Xinomavro ("ekşi siyah"), Makedonya'da Naousa kasabası merkezli baskın üzüm çeşididir. Bu çeşidin domates ve zeytini anımsatan bir damak tadı ve zengin bir tanen karakteri ile büyük bir yaşlanma potansiyeli vardır. Genellikle Nebbiolo ile karşılaştırılır.

**Beyaz şarap**

* Assyrtiko, olgunlaştıkça asiditesini koruyan çok amaçlı bir çeşittir. Karakter olarak Riesling'e benzer ve çoğunlukla ada bazlıdır, eski asmaları Phylloxera'ya dayanıklı olan Santorini adasının yerel bir çeşididir.
* Athiri düşük asitli bir çeşittir ve en eskilerden biridir. Aslen Santorini'dendir, şu anda Makedonya, Attika ve Rodos'ta ekilmektedir.
* Debina, esas olarak Epirus'un Zitsa bölgesinde yetişen beyaz bir Yunan şarap üzümüdür. Üzümün yüksek asiditesi, köpüklü şarap üretimine uygundur.
* Lagorthi, esas olarak Mora'daki yüksek yamaçlarda (850 metre) yetiştirilen bir çeşittir. Üzüm, çok malik ve meyvemsi bir şarap üretir.
* Malagousia, ağırlıklı olarak Makedonya'da yetişen, özel aroması ile zarif, dolgun gövdeli, orta üstü asiditeye ve heyecan verici aromalara sahip şaraplar üreten bir üzümdür.
* Moschofilero, Peloponnese'deki Arcadia'da bulunan Mantineia'nın AOC bölgesinden bir *Blanc de gris* çeşididir. Şarapları hem durgun, hem de köpüklü stillerde canlı ve çiçeksi bir karakter sunar.
* Robola, İyonya Adası Kefalonya'nın dağlık üzüm bağlarında en çok yetiştirilenidir. Dumanlı mineral ve limonlu bir karaktere sahiptir, deniz ürünlerini mükemmel bir şekilde tamamlar.
* Roditis ("pembe" veya "roze" üzümü), Attika, Makedonya, Teselya ve Mora'da çok popüler olan bir üzümdür. Bu çeşit, narenciye aromalı zarif, hafif beyaz şaraplar üretir.
* Savatiano ("Cumartesi" üzümü), Attika bölgesinde baskın beyaz üzümdür; burada mükemmel ısı direnci gösterir ve soğuk fermantasyon uygulandığında belirgin bir çiçeksi ve meyveli aroma gösterir. Soğutmadan fermente edildiğinde, Akdeniz yemeklerini iyi tamamlayan retsina veya rustik reçinesiz şaraplar üretir.
* Vidiano, Girit'e özgü beyaz bir üzümdür. Şeftali, kayısı, kavun, bal ve otların karmaşık aromalarına ve orta düzeyde asiditeye sahiptir. Üzümün yetiştirilmesi zordur ve çoğunlukla Rethymno ve Heraklion çevresinde küçük ölçekte yetiştirilir.

## İklim
Yunanistan'ın hemen her yerinde kısa, ılıman ve nemli kışlar ile kuru ve sıcak yazların hüküm sürdüğü Akdeniz iklimi görülür. Kıyı kesiminde kışlar çok yumuşak geçer ve daha sık yağmur yağar; Kar yağışı nadirdir. Yazlar nispeten sıcaktır ve yalnızca ara sıra yaz fırtınaları görülür. İç kesimlerde hava, özellikle kış aylarında çok daha serindir ve geceleri sık sık don görülür, bazen de yoğun kar yağışı görülür. Yazları kıyı şeridi gibi sıcak ve kuraktır. Yıllık yağış miktarı Atina yakınlarında 400&nbsp;mm ile büyük İyon Adaları'nın en kuzeyindeki Korfu'da 1097&nbsp;mm arasında değişmektedir. Asmaların yetişme mevsiminde sadece Makedonya ve Trakya bölgeleri önemli miktarda, ancak yine de az miktarda yağış almaktadır.

Ülkede şarap üretim alanlarının büyük çoğunluğu kıyı şeridinde yer almaktadır. Bölgeler, ılıman deniz meltemlerinden yararlanıyor. Ancak bu bölgeler dünyanın en sıcak şarap üretim bölgeleri arasında yer alıyor. Şaraplara daha fazla yapı kazandırmak için bağlar özellikle yüksek rakımlara dikiliyor. Bu önlem aynı zamanda iklim değişikliğinin bağcılık üzerindeki etkisinin de bir göstergesidir. Daha soğuk bölgelerde ise meyvenin olgunlaşması yavaşlar. Asma, uzayan büyüme mevsimi nedeniyle daha fazla öz biriktirebilir ve daha yüksek asitlik seviyeleri, yüksek şıra ağırlıklarını daha iyi dengeleyebilir. Olgunlaşmayı yavaşlatmanın bir diğer yolu da üzüm bağlarını kuzeye bakan yamaçlara dikmektir.

Ekim ayından itibaren yağış miktarında ciddi artışlar yaşanıyor. Sonbahar yağışları biraz daha erken düşerse, yüksek rakımlı bölgelerde geç olgunlaşan üzüm çeşitleri, Yunanistan'da bile tam olgunlaşmayabilir. Atina ve Korfu'dan gelen iklim verileri, Yunanistan'da yağışın genellikle üzümün büyüme mevsimi için zaman sınırlayıcı unsur olduğunu göstermektedir. Sıcaklık göz önüne alındığında bitkinin meyvesinin Ekim ve Kasım aylarında olgunlaşması mümkün olabilir. Ancak hasatın yağışların çok fazla olmamasından önce yapılması gerekiyor, aksi takdirde aromalar zayıflayacak ve meyveler patlayacaktır.

## Kaynakça