Petrus Ramus

**Petrus Ramus** (Fransızca özgün adıyla: **Pierre de La Ramée**; İngilizceleştirilmiş şekliyle **Peter Ramus**; 1515 – 26 Ağustos 1572), Fransız bir hümanist, mantıkçı ve eğitim reformcusudur. Protestanlığa geçiş yapan Ramus, Aziz Bartalmay Yortusu Kıyımı'nda hayatını kaybetmiştir.

## Erken yaşamı
Petrus Ramus, Picardie bölgesindeki Cuts köyünde bir çiftçinin oğlu olarak dünyaya geldi. Yaklaşık 12 yaşında (1527 civarı) Collège de Navarre’a kabul edildi ve burada öğrenci olduğu süre boyunca aynı zamanda hizmetçilik yaptı. Bu dönemde Aristotelesçilike karşı ciddi bir tepki oluşmuştu. 1536’da aldığı yüksek lisans diploması sırasında *Quaecumque ab Aristotele dicta essent, commentitia esse* ("Aristoteles’in söylediği her şey uydurmadır") tezini savunduğu iddia edilir. Bu tez, Ramus’un skolastik geleneğe doğrudan meydan okuduğunu gösteren ilk işarettir.

## Erken akademik kariyeri
Üniversiteden mezun olduktan sonra ders vermeye başlayan Ramus, kısa sürede çeşitli akademik tartışmaların merkezinde yer aldı. 1543 yılında Benedikten tarikatından  ile karşı karşıya geldi. Jacques Charpentier gibi dönemin önemli akademisyenleri, onun felsefenin ve dinin temellerini sarstığını iddia etti. Savunmasını, öğrencisi ve dostu Arnaud d'Ossat üstlendi. Ramus, António de Gouveia ile yapılan iki günlük bir tartışmaya katılmak zorunda kaldı. Tartışma sonunda Ramus'un ders vermesi yasaklandı (1544).

## Kraliyet desteği
Ramus, Paris’ten ayrılmak zorunda kaldı ancak kısa süre sonra geri döndü. 1547’de tahta çıkan II. Henri, Lorraine Kardinali Charles'ın aracılığıyla yasağı kaldırdı. Ramus, yeniden Collège de Navarre’da görev aldı.

1551’de kral tarafından Collège de France’ta felsefe ve belagat profesörü olarak atandı. Burada 2.000 kişilik kalabalıklara dersler verdi. Bu süreçte kendisine karşı çıkan Pierre Galland gibi akademisyenler tarafından "Aristoteles’in katili" olmakla suçlandı.

## Din değiştirdikten sonra

1561 yılında Protestanlık inancını benimseyen Ramus, yoğun bir muhalefetle karşılaştı. Paris’ten kaçmak zorunda kaldı. Evi yağmalandı, kütüphanesi yakıldı. 1568’de yeniden ifadesi alınmak üzere Paris Başsavcılığı’na çağrıldı.

İki yıl boyunca Almanya ve İsviçre’de kaldı. 1571’de La Rochelle İnanç Bildirgesi’ne karşı çıktı, bu durum onu Theodore Beza ile karşı karşıya getirdi. 1572’de Aziz Bartalmay Yortusu Kıyımı sırasında saklandığı yerden çıkarak evine döndü. 26 Ağustos’ta dua ederken bıçaklanarak öldürüldü.

## Eğitimci olarak etkisi
Ramus’un Aristoteles karşıtlığı, temelde pedagojiye duyduğu ilgiden kaynaklanıyordu. Skolastik felsefenin karmaşık yapısına karşı, daha sade, sistematik ve mantıksal bir yaklaşım önerdi. 1543 yılında yayımladığı *Aristotelicae Animadversiones* ve *Dialecticae Partitiones* adlı eserlerinde geleneksel mantık anlayışına eleştiriler getirdi. 1547’de *Institutiones Dialecticae* ve 1548’de *Scholae Dialecticae* olarak yeniden yayımlanan bu metinler, Avrupa'daki mantık öğretiminde yaygın kullanıldı. 1555'te Fransızca yayımladığı *Dialectique*, Fransızca yazılmış ilk mantık kitabı olarak kabul edilir.

Ramus’un ölümünden sonra yayımlanan *Professio Regia* (1576) adlı eserinde, "curriculum" kelimesi eğitimsel bir bağlamda kullanılmıştır. Bu, kelimenin eğitim tarihindeki en erken belgelenmiş kullanımlarından biri olarak kabul edilir.

## Eserleri

Petrus Ramus, yaşamı boyunca 50’den fazla eser yayımlamış, 9 eseri ölümünden sonra basılmıştır. Öne çıkan bazı eserleri:
* *Aristotelicae Animadversiones* (1543) – Aristotelesçi düşünceye yönelik eleştirilerini içeren eseridir.
* *Grammatica Latina* (1548) – Latince dilbilgisine dair hazırladığı öğretici bir dilbilgisi kitabıdır.
* *Brutinae Questiones* (1547) – Retorik ve mantık arasındaki ilişki üzerine eleştirel bir çalışmadır.
* *Rhetoricae Distinctiones in Quintilianum* (1549) – Quintilianus’un retorik anlayışını inceleyen ve sınıflandıran bir yorum metnidir.
* *Institutiones Dialecticae* (1547) – Mantığın temel kavramlarını düzenli bir yapıda sunmayı amaçlayan eseridir.
* *Dialectique* (1555) – Ramus’un mantık sisteminin Fransızca olarak kaleme alınmış ilk versiyonudur.
* *Arithmétique* (1555) – Aritmetik üzerine yazdığı öğretici bir matematik kitabıdır.
* *De moribus veterum Gallorum* (1559; 2. baskı: Basel, 1572) – Antik Galya toplumunun adetleri ve yaşam tarzı hakkında etnografik bir incelemedir.
* *Grammatica Graeca* (1560) – Eski Yunanca dilbilgisini konu alan çalışmasıdır.
* *Grammaire Française* (1562) – Fransızca dilbilgisi üzerine yazılmış erken dönem eserlerinden biridir.
* *Advertissement sur la réformation de l'université de Paris, au Roy* (1562) – Paris Üniversitesi’nin yeniden düzenlenmesi üzerine Fransa kralına hitaben yazılmış reform önerisidir.
* *Scolae physicae, metaphysicae, mathematicae* (1565, 1566, 1578) – Fizik, metafizik ve matematik derslerine ilişkin açıklamalar ve yöntem önerileri içerir.
* *Prooemium Mathematicum* (1567) – Matematiğe giriş niteliğinde önsöz ve kavramsal çerçeve sunar.
* *Scholarum Mathematicarum Libri Unus et Triginta* (1569) – Ramus’un en ünlü eseridir; otuz bir bölümden oluşan kapsamlı bir matematik külliyatıdır.
* *Commentariorum de Religione Christiana* (1576) – Hristiyanlık üzerine teolojik düşüncelerini içeren eseri olup ölümünden sonra yayımlanmıştır.
* *Liber de Cæsaris Militia* (1584) – Sezar’ın askerî taktikleri üzerine yazılmış tarihsel ve stratejik içerikli bir eserdir.

## Ayrıca bakınız
* Ramizm
* Nimonik

## Kaynakça