Çiftçi-Sen

**Çiftçi-Sen** (resmi adıyla **Çiftçiler Sendikası**; 2008-2020 arasında **Çiftçi Sendikaları Konfederasyonu**), Türkiye'de küçük ölçekli çiftçilerin haklarını savunan ve gıda egemenliğini temel ilke olarak benimseyen bir sendikadır. Uluslararası köylü hareketi La Vía Campesina'nın ve Avrupa koordinasyonu ECVC'nin üyesidir.

## Tarihçe

### Ürün sendikaları dönemi (2004-2008)
2000'li yılların başında IMF ve Dünya Bankası'nın dayattığı yapısal uyum programları kapsamında Türkiye'de devlet tarım destekleri tasfiye edilmiş, küçük çiftçiler büyük ölçüde korumasız kalmıştır. Bu süreçte 2004 yılından itibaren yedi ürün bazlı çiftçi sendikası kurulmuştur:

### Konfederasyon (2008-2020)
21 Mayıs 2008'de yedi sendika, Ankara Valiliği'ne başvurarak **Çiftçi Sendikaları Konfederasyonu** (Çiftçi-Sen) adı altında birleşmiştir. Kurucu genel başkan, Hububat-Sen başkanı **Abdullah Aysu** olmuştur.

### Tek sendikaya dönüşüm (2020-)
1 Şubat 2020'de tüm ürün sendikalarının delegeleri bir araya gelerek tek bir sendikada birleşme kararı almıştır. 21 Şubat 2020'de yeni **Çiftçiler Sendikası** (Çiftçi-Sen) İzmir'de kurulmuştur. 1. Olağan Kongresi 31 Ekim 2020'de, 2. Olağan Kongresi ise 24 Şubat 2024'te İzmir'de gerçekleştirilmiştir.

## Hukuki mücadele
Türk hukuk sistemi, çiftçilerin sendikal örgütlenme hakkını uzun süre açıkça tanımamıştır. 2020'deki yeniden kuruluşun ardından İzmir Valiliği, kuruculara "işçi olmadıkları halde gerçeğe aykırı beyanda bulundukları" gerekçesiyle idari para cezası uygulamıştır. İzmir 7. Sulh Ceza Hâkimliği itirazı reddetmiş; ancak dava Yargıtay'a taşınmış ve Yargıtay çiftçilerin sendikalaşma hakkını kabul etmiştir.

ECVC, Şubat 2021'de Çiftçi-Sen'in sendikalaşma mücadelesine destek açıklaması yayımlamıştır.

## Faaliyetleri

### Kampanyalar
* **Zeytinlik alanlarının korunması**: 2022'de Enerji Bakanlığı'nın zeytinlikleri madenciliğe açan yönetmeliğine karşı Danıştay'a dava açmış ve yürütmeyi durdurma kararı almıştır.
* **GDO karşıtı mücadele**: "10 Soruda GDO" broşürüyle GDO'lu tohumlara ve şirket bağımlılığına karşı farkındalık çalışmaları yürütmektedir.
* **17 Nisan Uluslararası Köylü Mücadeleleri Günü**: La Vía Campesina'nın uluslararası eylem günü kapsamında her yıl gıda egemenliği ve agroekoloji forumları düzenlemektedir.

### Yıllık tarım raporları
Çiftçi-Sen her yıl tarım raporu yayımlamaktadır. 2024 raporuna göre çiftçilerin banka borçları bir yılda %42,3 artarak 551 milyar TL'den 784 milyar TL'ye çıkmış; tarımın GSYİH içindeki payı 2002'deki %10,2'den 2024'te %5,2'ye gerilemiş; ekilebilir arazi 2002'den bu yana 27 milyon dekar azalmıştır.

## Abdullah Aysu
**Abdullah Aysu** (d. 1954, Ankara), Çiftçi-Sen'in kurucu genel başkanıdır. Çiftçi bir aileden gelen Aysu, Ankara Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunudur. Tarım Bakanlığı'nda yedi yılı aşkın süre çalışmış, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra ayrılmıştır. Tarım politikaları üzerine Metis Yayınları'ndan çok sayıda kitabı bulunmaktadır.

Başlıca eserleri:
* *Türkiye'de Tarım Politikaları* (2001)
* *Tarladan Sofraya Tarım* (2002)
* *Küreselleşme ve Tarım* (2008)
* *Gıda Krizi: Tarım, Ekoloji ve Egemenlik* (Metis Yayınları, 2015)

## Akademik çalışmalar
* *Peasantry and Rural Resistance in the 21st Century Turkey: The Case of Çiftçi-Sen* — Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 2023.
* "Peasantry and Rural Social Movements in Twenty-First Century Turkey" — *EuropeNow Journal*, Kasım 2020.

## Ayrıca bakınız
* Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği
* Gıda egemenliği
* La Vía Campesina
* Agroekoloji
* Alternatif gıda ağı
* BÜKOOP

## Kaynakça