İmtiyazlı ortaklık

**İmtiyazlı ortaklık**, Avrupa Birliği ile AB üyesi olmayan bir ülke arasında - genellikle AB üyeliği olmaksızın - ortak hedefleri ilerletmek için artan işbirliği için kullanılan genel bir terimdir.

## Tarihçe
Bu terim ilk olarak Türkiye'nin AB üyeliğine alternatif olarak Kasım 2002'de *[[Die Zeit]]* gazetesinde Heinrich August Winkler tarafından ortaya atıldı ve daha sonra 2004 yılında resmen önerildi. 2003 yılında Rusya ile önerilen bir ilişkiyi tanımlamak için kullanılan bu terim 2004 yılında İsrail ile önerilen bir ilişki için de kullanılmıştı.

O zamandan beri bu terim Arnavutluk, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Karadağ ve Kosova'nın AB üyelik alternatifleri için kullanılmaktadır. İlk kez Mart 2003 tarihli Komisyon Tebliğinde önerilen Avrupa Komşuluk Politikası için 2004 yılında düşünülen ülkelerle ilişkileri tanımlamak için geriye dönük olarak kullanılmış ve ayrıca AB'nin Tunus ve Rusya ile ikili ilişkileri için de kullanılmıştır.

Terim, Fas'ın Avrupa Ekonomik Topluluğu ile olan ilişkisini tanımlamak için kullanıldığı 1957 yılına kadar uzanmaktadır.

## Ülkeler

### Arnavutluk
Bu terim, Arnavutluk için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

### Cezayir
Bu terim, 2004 yılında Cezayir de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Ermenistan
Bu terim, 2004 yılında Ermenistan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Azerbaycan
Bu terim, 2004 yılında Azerbaycan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Belarus
Bu terim, 2004 yılında Belarus da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Bosna-Hersek
Bu terim Bosna Hersek için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanılmıştır.

### Hırvatistan
Bu terim Hırvatistan için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanıldı. Bu seçenek tam üyelik lehine iptal edildi. Hırvatistan Temmuz 2013'te birliğe katıldı.

### Mısır
Bu terim, 2004 yılında Mısır da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Kuzey Makedonya
Bu terim Kuzey Makedonya için önerilen AB üyeliği alternatifi için kullanılmıştır.

### Gürcistan
Bu terim, 2004 yılında Gürcistan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### İsrail
Bu terim, İsrail için "kurumlara katılmadan AB üyeliğinin tüm faydalarını sunan ayrıcalıklı bir ortaklık" için konuşan İspanya Dışişleri Bakanı Miguel Ángel Moratinos tarafından kullanıldı. Bu terim aynı zamanda 2004 yılında Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ve aralarında İsrail'in de bulunduğu ülkelerle önerilen ilişki için de kullanıldı.

### Ürdün
Bu terim, 2004 yılında Ürdün de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Kosova
Bu terim, Kosova için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

### Lübnan
Bu terim, 2004 yılında Lübnan da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Libya
Bu terim, 2004 yılında Libya da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Moldova
Bu terim, 2004 yılında Moldova da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Fas
Bu terim, 2004 yılında Fas da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Filistin
Bu terim, 2004 yılında Filistin Yönetimi de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Rusya
Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac bu terimi 2003 yılında Rusya-AB zirvesinde önerilen Rusya-AB ilişkisi için kullanmıştır.

### Sırbistan-Karadağ
Bu terim Sırbistan-Karadağ için AB üyeliğine önerilen bir alternatif için kullanılmıştır.

### Suriye
Bu terim, 2004 yılında Suriye de dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Tunus
Bu terim, 2004 yılında Tunus da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Türkiye
İmtiyazlı ortaklık, Şubat 2004'te Angela Merkel tarafından Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tam üyeliğe varmayan gelecekteki bir ilişkiyi tanımlamak için kullanılan bir terimdi. Bu öneri CDU/CSU üyeleri tarafından ileri sürülmüştü.

### Ukrayna
Bu terim, 2004 yılında Ukrayna da dahil olmak üzere Avrupa Komşuluk Politikası için düşünülen ülkelerle önerilen ilişki için kullanılmıştır.

### Birleşik Krallık
Bu terim Jacques Delors tarafından AB'den çıkması halinde Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık arasında kurulması önerilen ilişki için kullanılmıştır.

## Ayrıca bakınız
* Doğu Ortaklığı
* Avrupa Birliği'nin genişlemesi
* Avrupa bütünleşmesi
* Avrupa Birliği Ortaklık Anlaşması
* Avrupa Birliği'nin gelecekteki genişlemesi

## Kaynakça