Pir Hasan Türbesi

**Pir Hasan Türbesi** (), Mardakan arazisinde yer alan, 17. yüzyıla ait tarihi-dini bir mimari anıttır.

**"Çildağ"** olarak da tanınan "Pir Hasan" türbesi, 16. yüzyıla ait bir yapıdır. Türbenin avlusunda, yedinci imam Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice bint Hüveylid'in kabri üzerine inşa edilen türbe ile 17. yüzyılda yaşamış ve çildağ (közle tedavi) ile uğraşmış Pir Hasan'ın türbesi bulunmaktadır.

Ayrıca Azerbaycanlı hayırsever milyoner Zeynelabidin Tağıyev'in büstü de burada yer almaktadır. Büstün sağ tarafında küçük demir çitlerle çevrili bir türbe inşa edilmiştir. Türbenin merkezinde Ahund Hacı Mirza Abdülturab Ahundzade'nin kabri; çevresinde ise Hacı Zeynelabidin Tağıyev, kızı Sara Hanım ve baskı (represyon) kurbanı olan Selimhanov Zeynal Bey Ağabey oğlunun kabirleri bulunmaktadır.

Merdakan kasabasındaki "Pir Hasan" türbesi, Dini Kurumlardan Sorumlu Devlet Komitesi tarafından dini bir cemaat olarak devlet kaydına alınmıştır.

Bakü çevresinde insanların kutsal kabul edip ziyaret ettiği yerlerden biri de Pir Hasan türbesidir. Merdakan kasabasında bulunan bu türbe "Çildağ" olarak da adlandırılır. Bunun sebebi, bu türbenin kutsallığına inanan insanların buraya hem korkularını yenmek hem de nazarı kendilerinden uzaklaştırmak için eski bir Doğu tedavi yöntemi olan "çildağ tedavisi" görmek amacıyla gelmeleridir.

Müslüman geleneklerine uygun olarak önce türbenin etrafında üç kez dönüldükten sonra basamaklarla aşağı inilerek Pir Hasan'ın kabri ziyaret edilir. Türbe içerisinde Pir Hasan'ın kabrini ziyaret edenlerin, pencerenin yanında oturan çildağcı kadına yaklaşarak kendilerini bu sıra dışı yöntemle tedavi ettirdikleri görülmektedir. İnsanların çoğu, çildağın korku ve stresi önlediğine inanmaktadır. Bazıları bu tedavi yönteminin korkuyu azaltmanın yanı sıra nazarı da def edebildiğini iddia etmektedir. Hatta sinir bozukluklarını önleme etkisine de sahip olduğu belirtilmektedir. Türbedeki ikinci kutsal yapı, İslam'ın yedinci imamı Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice'nin kabri üzerine inşa edilen türbedir. O da diğer kız kardeşleri Hazreti Hakime, Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi; ağabeyleri sekizinci imam Rıza'nın Meşhed şehrinde şehit edilmesinden sonra baskılardan kurtulmak için Azerbaycan'a sığınmıştır.

Türbe mimari bir anıttır ve devlet tarafından korunmaktadır.

İlham Aliyev, 2000 yılında ARDNŞ'nin (SOCAR) başkan yardımcısıyken kendi girişimiyle türbe ve çevresinde çevre düzenlemesi ve restorasyon çalışmaları yaptırmıştır.

## Tarihçe
Türbenin taş işlemeli çerçeveye sahip giriş kapısı üzerinde bir kitabe yer almaktadır. İnce bir çerçeveye sahip olan bu kitabenin verdiği bilgiye göre türbe, I. Şah Abbas döneminde, hicri 1021 yılında (miladi 1612/1613) inşa edilmiştir.

Ana inşaat kitabesinden ayrı olarak sol tarafta yer alan ikinci bir kitabede ise binanın Usta Nadir Ali tarafından inşa edildiği belirtilmiştir.

## Mimari özellikleri
Ana türbe binası plan olarak kare formundadır. Ana türbe binasından 2,2 metre öne çıkan giriş kısmı sivri tonozla örtülmüştür. Türbenin içinde dört köşede yer alan çift çıkıntılar pandantiflere (geçiş elemanlarına) dönüşür. Türbe binasının üzerini örten kubbe bu pandantifler tarafından desteklenir. Yapı hem içeriden hem de dışarıdan iyi yontulmuş kumtaşı ile kaplanmıştır.

## Çevredeki mezar ve türbeler
Türbenin etrafında bağımsız olarak üzerinde kubbe bulunan birkaç türbe daha bulunmaktadır. Türbeden bir miktar uzakta Ahund Hacı Mirza Ebu Turab Ahundzade'nin kabri; çevresinde ise Zeynelabidin Tağıyev, kızı Sara Hanım ve baskı (represyon) kurbanı Selimhanov Zeynal Bey Ağabey oğlunun mezarları yer almaktadır. Ahundun kabri üzerindeki türbeyi, onun hatırasına bir saygı göstergesi olarak Bakülü milyoner Murtuza Muhtarov yaptırmıştır. 1924 yılında vefat eden hayırsever H.Z. Tagiyev, kendi vasiyeti üzerine Ahundun kabrinin ayak ucuna defnedilmiştir.

Pir Hasan türbesi yakınlarında yer alan ve halk arasında bir türbeye dönüşen diğer küçük yapı ise İslam'ın yedinci imamı Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice'nin kabri üzerine inşa edilen türbedir. O da diğer kız kardeşleri Hazreti Hakime, Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi; ağabeyleri sekizinci imam Rıza'nın Meşhed şehrinde katledilmesinden sonra baskılardan kurtulmak için Azerbaycan'a sığınmıştır.

## Ayrıca bakınız
* Pir Hüseyin Hanegahı
* Ahund Abuturab türbesi
* Bibiheybet Camii
* Leyla hanım ziyaretgâhı
* Rahime hanım ziyaretgâhı

## Kaynakça

### İleri okumalar
* 

## Dış bağlantılar
*