Moğolistan'da Hristiyanlık

Moğolistan’daki Hristiyanların çoğu, 1990 Moğol Devrimi'nden sonra Hristiyan olmuştur. Hristiyan bir misyoner grubu olan Mission Eurasia'ya göre, Hristiyanların sayısı 1990'da 40 bile değilken, 2025 yılına gelindiğinde 600 farklı kilisede toplanan yaklaşık 40.000 kişiye ulaşmıştır.

2010 Ulusal Sayımına göre, (15 yaş ve üzeri) 41.117 Hristiyan bulunmaktaydı ki bu da toplam nüfusun %2,1'ine tekabül ediyordu. 2020 yılına gelindiğinde ise Hristiyanların oranı %1,94'e düşmüştür.

## Mezhepler

### Doğu Ortodoksluk
Erken 13. yüzyılda Doğu Avrupa'daki Ortodoks Kiliseleri ve keşişleri, Moğol istilasının kurbanı olmuşlardı. Ancak "yarlık" (dokunulmazlık beratı), Kilise'nin güçlenmesine de katkıda bulundu. Mengü Timur'un hükümdarlığı sırasında, 1267 yılında Ortodoks Kilisesi adına Metropolit Kirill için bir yarlık çıkarıldı. Kilise, on yıl öncesinden itibaren fiilen Moğol koruması altında olsa da, bu yarlık Ortodoks Kilisesi için resmi korumayı karara bağladı.

Daha da önemlisi, bu belge kiliseyi Moğol veya Rus makamları tarafından alınan her türlü vergiden resmen muaf tuttu; din adamlarının nüfus sayımları sırasında kayıtsız kalmalarına izin verdi ve ayrıca din adamlarını zorunlu çalışma veya askeri hizmetten muaf kıldı. Böylece Ortodoks Kilisesi, Rus tarihinin diğer dönemlerine kıyasla prenslerin gücüne ilk kez daha az bağımlı hale geldi.

1771'den 1845'e kadar Rus Ortodoks Kilisesi'nden en az sekiz misyoner Moğolistan'ı ziyaret etti. Moğol topraklarındaki ilk Ortodoks kilisesi olan Kutsal Teslis Kilisesi, 1872'de Halha'nın başkenti Urga'da kurulmuş ve 2007'de yeniden inşa edilmiştir.

### Katoliklik
Tarihsel olarak Avrupa'nın büyük bir bölümü Avrupa'da çoğunluk Katolik iken, kökeni Moğolistan'a dayanan Türk ve Moğol boylar tarafından yönetilmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu, 15. yüzyılda İstanbul'un fethiyle yıkılmıştır

Katoliklik Moğolistan'a ilk kez Orta Çağ'da, esas olarak Karakurum'daki Moğol sarayına gönderilen Fransisken ve Dominiken misyonerlerin yanı sıra Çin'deki Orta Çağ Katolik misyonları aracılığıyla girmiştir. Çin'deki misyonerler, 13. yüzyılın sonu ve 14. yüzyılın başında Moğollar tarafından kurulan Yuan Hanedanlığı döneminde başarılı olmuşlardır. Ancak, yerli Çin hanedanı olan Ming Hanedanlığı'nın 1368'de Yuan Hanedanlığı'nı devirmesinden sonra Hristiyanlar Çin'den sürülmüştür. İmparatorluğun batı kısmındaki pek çok Moğol İslamiyet'e geçmiş ve 14. yüzyılda Moğol İmparatorluğu'nun tamamen çökmesiyle Hristiyanlık Orta Asya'dan neredeyse silinmiştir; ancak 19. yüzyılın ortalarında İkinci Afyon Savaşı'ndan sonra yeniden ortaya çıkmıştır. Zamanla Dış Moğolistan için bir misyon kurulmuş ve Moğolistan'a ilk Katolik yetki alanı kazandırılmıştır.

Moğolistan Halk Cumhuriyeti kurulunca ve düşünce ile din özgürlüğüne artık izin verilmeyince tüm çalışmalar durmuştur.

1990 Moğol Devrimi'nden sonra Katolik misyonerler geri dönmüş ve kiliseyi sıfırdan inşa etmişlerdir. 2006 itibarıyla bir Apostolik Prefektörlük, bir piskopos ve üç kilise bulunmaktadır; Kutsal Makam (Vatikan) ile Moğolistan arasında 1992'den beri diplomatik ilişkiler mevcuttur. Papa II. Ioannes Paulus başlangıçta Kazan ile birlikte Moğolistan'ı da ziyaret etmeyi planladı lakin sonunda bir Rus gazetesine "Tanrımız bunu istemiyor" şeklinde bir açıklama yaptığı iddia edilerek geziyi iptal etti. 2022'de toplam Katolik Nüfus 1394'tür.

### Protestanlık

Günümüz Moğolistan'ındaki Hristiyanların çoğu Protestan'dır. 2020'de ki oranları %1.10 idi. 1990 Moğol Devrimi'nden sonra Hristiyanlığı benimseyenlerden önemli bir kısım rotestan olmuşlardır. Moğolistan'da yerel bir Hristiyan televizyon kanalı olan Eagle Television ve Hristiyanlık yanlısı bir radyo istasyonu olan Family Radio bulunmaktadır.

### Mormonlar

1992 yılında, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nden (Mormonlar) altı misyoner İngilizce öğretmeni olarak Moğolistan'a geldi. 1995 yılında, ilk misyon başkanı Richard Cook önderliğinde Moğolistan Ulanbatur Misyonu kuruldu.

2010 yılı civarında yürürlüğe giren ve yabancıları kısıtlayan yeni vize yasaları, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin pek çok yabancı misyonerinin başka ülkelere atanmasına neden oldu. Bununla birlikte, Moğolistan içinde tam zamanlı misyonerlik hizmeti yürüten yaklaşık 110 Moğol misyoner bulunmaktaydı. Günümüzde, toplam 12.624 üyesi vardır.

## Kaynakça