Açlık taşı

**Açlık taşı** veya **Kıtlık taşı** (Almanca: **Hungerstein**), yalnızca nehir yatağındaki düşük su seviyelerinde veya su yollarının dibinde görülebilen büyük taşlardır. Adı, kuraklık sırasında kıtlık tehlikesine atıfta bulunur. Açlık taşları, kıtlık anıtı ve uyarısı olarak kullanılır ve 15. ila 19. yüzyıllar arasında Almanya'da ve Avrupa genelindeki etnik Alman yerleşimlerinde sıklıkla dikilmiştir.

Bu taşlar, kuraklık döneminde bir nehirdeki taşlara oyularak, su seviyesinin gelecek nesillere, su seviyesi tekrar bu seviyeye düşerse kıtlığın yol açacağı sıkıntılara karşı bir uyarı olarak işaretlenmesi amaçlanmıştır. Çek Cumhuriyeti'nin Děčín kentindeki Elbe Nehri'nde bulunan ünlü bir örnekte, "Wenn du mich siehst, dann weine" ("Beni görürsen ağla") yazısı bir uyarı olarak kazınmıştır.

Düşük su seviyeleri, iç su yollarında seyrüseferi de engelleyebilir ve sıkıntılı dönemlere yol açabilir. Açlık taşları, en yüksek su seviyelerini kaydeden yüksek su işaretlerinin aksine, düşük su seviyelerini anmak için genellikle tarihler veya yazılarla işaretlenir.

Dresden'deki Augustus Köprüsü veya Schmilka sınır kapısı gibi taşlı alanlar veya Magdeburg ve Torgau'daki gibi kayalar (Hungerfelsen) da düşük su seviyelerini işaretlemek için kullanılmıştır.

## Tarihçe

Açlık Taşları'nın tarihi 15. yüzyıla kadar uzanmaktadır. 1417, 1473, 1616, 1654, 1666 ve diğer tarihlere ait yazıtlar korunmuştur. 19. yüzyılın ikinci yarısında gazete ve seyahat raporlarındaki tasvirler aracılığıyla kamuoyunun bilincine girmişlerdir. Örneğin, Teplitzer Zeitung 30 Ağustos 1876'da şöyle yazmıştır: "Sürekli devam eden kuraklık nedeniyle Elbe Nehri, 1842'den beri görülmemiş üzücü bir manzara sunuyor: Açlık Taşları her yere yayılıyor ve Dresden Elbe Köprüsü'ndeki düşük su seviyesi işareti artık suya değmiyor. Kuraklık nedeniyle Bohemya rotasında buharlı gemi trafiği zaten durduruldu; yağmur yağmazsa birkaç gün içinde Dresden ve Děčín arasında seferler duracak."

1857'de, Neckar'daki Zwingenberg yakınlarında, üzerine 1590, 1766, 1814, 1822, 1832, 1834, 1842 ve o dönemde ayrıca 1857 yılının kazındığı bir açlık taşının bulunduğu bildirildi.

1893'te Linzer Tages-Post, bu taşların "meteoroloji istasyonlarının olmadığı" bir dönemde, özellikle 1842 veya 1893'te kuraklık yıllarını işaret ettiğini bildirdi. Bunlara "en kurak yıllardaki en düşük su seviyelerinin işaretleri, tuhaf bir meteorolojik kayıt" adını verdi ve bunların yalnızca Elbe'de değil, aynı zamanda Fulda ve Weser gibi nehirlerde de bulunduğunu belirtti.

Ren Nehri'ndeki açlık taşları da erken dönemde rapor edilmişti, örneğin 1898'de Schaffhausen yakınlarındaki Ren yatağındaki taşlar. Alfons Paquet, 1923'teki Ren yolculuğu sırasında bu "onlarca yıl suda saklı kalan ve yüzeye çıktıklarında insan elinin izlerini ortaya çıkaran açlık taşlarını" tanımladı.

1892'de, denizcilerin anlattığı hikâyelere göre, Těchlovice yakınlarında büyük bir açlık taşının bulunduğu ve üzerinde şu kehanet yazısının bulunduğu bildiriliyordu: "Ağladık - Ağlıyoruz - Ve siz de ağlayacaksınız." Bu denizci efsanesi, 1904'te çekilen bir fotoğrafla doğrulandı. Taş, 1842, 1874, 1892 ve 1904 tarihlerini gösteriyor ve "Beni bir kez gören ağlamıştır. Şimdi gören ağlayacaktır" diyen Almanca bir söz içeriyor ve 1874 yılı da buna atfedilebilir.

1900'den sonra 1904 ve 1906 yıllarında çizimlerle ve 1911 yıllarında fotoğraflarla Viyana gazetelerinde yer alan Děčín'deki açlık taşına özel bir ilgi gösterildi. Bu taş yalnızca muazzam boyutu nedeniyle değil, her şeyden önce "Beni görürsen ağla" yazısıyla ünlendi. 1904'te gazeteler, her gün bu taşa hac yolculuklarının yapıldığını bildirdi. Gemi sahibi Franz Mayer'in, Těchlovice Taşı hakkındaki efsanesinden ilham alarak, tarih ve adıyla birlikte benzer bir sözü taşa oydurduğu söylenir. Taşı korumak için Su Yolları Ofisi de bu taşı duvarla çevreledi. Bu taşın bir resmi binlerce kartpostalda tüm dünyaya gönderildi. 1938'de pompa üreticisi Frantisek Sigmund, Çekçe benzer bir söz ekledi: "Kızlar, ağlamayın ve şikayet etmeyin, kuru havalarda tarlayı ilaçlayın". Her iki söz de bugün büyük ölçüde okunabilir durumdayken, Tikhovice taşındaki geleneksel söz kazınıp üzerine yazılmıştır. Kompleks, 1904 ile 1926 yılları arasında kademeli olarak bir anıta dönüştürülmüştür.

1904'te Berlin yakınlarındaki Trebatsch'taki Spreewald köyünde de bir açlık taşı bulunduğu ve üzerinde "Bu taşı bir daha görürsen ağlayacaksın, 1417'de su çok sığdı." yazısının bulunduğu bildirildi. Cottbuser Anzeiger'in 1904'te Spreewald'da Jessern yakınlarındaki Schwielochsee'de bulunan ve üzerinde "Beni görürsen ağlayacaksın." yazısının bulunduğu başka bir açlık taşı hakkında rapor verdiği söyleniyor.

1925 yılında Graz şehrindeki Mora Nehri'nde 16. ve 17. yüzyıllara ait yazıtlar taşıyan üç açlık taşı bulunduğu bildirilmiştir.
## Bilinen açlık taşları

## Ayrıca bakınız

* Nilometre

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
* Jan-Michael Lange et al.: *Hungersteine in der Elbe*. In: *[[Sächsische Heimatblätter]]*, Heft 4/2019, s. 324–329
* Bernd Gross: Die Botschaft der Hungersteine - Eine kulturhistorische Zeitreise im Flussnetz der Elbe, 161 Seiten, 2019, veröffentlicht auf Qucosa
## Dış bağlantılar

* Niedrigwasserphänomene der Elbe – Hungersteine und Untiefen, Devlet Taşkın Merkezi Departmanı, Hidroloji.
* Hladové kameny vylézají (Hungersteine tauchen auf). Český hidrometeorolojikký ústav - Ústí nad Labem (Çek Hidrometeoroloji Enstitüsü - Ústí nad Labem), açlık taşlarının fotoğraf galerisi (Çekya).
* *[https://www.elbenau.de/elbe/hungerstein/index.html Der Schönebecker Hungerstein]*.
* ''Hungersteine in der Mosel''.
* Malte Göbel: ''Hungersteine in Rhein, Weser, Elbe. »Wenn du mich siehst, dann weine«.''
* Susanne Holz: ''Ihre Skulptur wiegt 120 Kilogramm: Luzerner Künstlerin widmet sich einem stummen Zeugen''. (Sanatçı Claudia Vogel'in Tetschen Hungerstein'a atıfla yaptığı "Hungerstein" çalışması hakkında.)