Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın 4. maddesi

ABD Anayasası’nın IV. Maddesi (Article IV), eyaletler arası ilişkileri düzenleyen ve federal yapının işleyişinde birlik ile bütünlüğü sağlamayı amaçlayan hükümleri içerir. Bu madde, eyaletlerin birbirine karşı yükümlülüklerini, vatandaşların haklarını ve federal hükümetin eyaletlere yönelik sorumluluklarını tanımlar.

ABD Anayasası IV. Madde (Article IV)
Genel Bakış

IV. Madde, Amerika Birleşik Devletleri’nin bir “eyaletler birliği” olarak nasıl işleyeceğini belirler. Eyaletler arasında hukuki uyum, vatandaşların korunması ve yeni eyaletlerin kabulü gibi konular bu madde kapsamında düzenlenmiştir.

Yapısı

IV. Madde dört ana bölümden (Section) oluşur:

Eyaletler arası karşılıklı tanıma (Full Faith and Credit)
Vatandaşların ayrıcalıkları ve suçluların iadesi
Yeni eyaletlerin kabulü ve federal topraklar
Cumhuriyetçi yönetim garantisi ve federal koruma
1. Bölüm: Full Faith and Credit (Tam İnanç ve İtibar)
Temel İlke

Bu bölüm, her eyaletin diğer eyaletlerin:

Yasalarını
Mahkeme kararlarını
Resmî belgelerini

tanımasını zorunlu kılar.

Önemi

Bu düzenleme sayesinde:

Bir eyalette alınan mahkeme kararı başka bir eyalette de geçerli olur
Hukuki kaos ve çelişkiler önlenir

Örneğin, bir boşanma kararı ya da borç hükmü tüm eyaletlerde tanınır.

2. Bölüm: Ayrıcalıklar ve Bağışıklıklar (Privileges and Immunities)
Vatandaşlık Hakları

Her eyalet, diğer eyaletlerin vatandaşlarına kendi vatandaşlarıyla benzer temel hakları tanımak zorundadır.

Bu haklar arasında:

Seyahat özgürlüğü
Ticaret yapma hakkı
Mahkemelere erişim

bulunur.

Suçluların İadesi (Extradition)

Bir kişi bir eyalette suç işleyip başka bir eyalete kaçarsa:

Talep üzerine iade edilmek zorundadır
Kaçak Köle Maddesi (Tarihsel)

Başlangıçta bu bölüm, kaçak kölelerin iadesini de içeriyordu. Ancak bu hüküm:

İç Savaş sonrası
Değişiklik ile köleliğin kaldırılmasıyla

geçersiz hale gelmiştir.

3. Bölüm: Yeni Eyaletlerin Kabulü ve Federal Topraklar
Yeni Eyaletlerin Kabulü

Kongre, yeni eyaletleri Birliğe kabul etme yetkisine sahiptir.

Eyalet Sınırları

Yeni bir eyalet:

Mevcut bir eyaletin topraklarından oluşturulacaksa
İlgili eyaletin ve Kongre’nin onayı gerekir
Federal Topraklar

Kongre:

Federal toprakları yönetme
Bu topraklarla ilgili kurallar koyma

yetkisine sahiptir.

4. Bölüm: Cumhuriyetçi Yönetim ve Koruma Garantisi
Cumhuriyetçi Yönetim Garantisi

Federal hükümet, her eyalette:

Cumhuriyetçi (temsili) bir yönetim biçimini garanti eder

Bu, monarşi veya diktatörlük gibi sistemlerin eyalet düzeyinde kurulmasını engeller.

Dış ve İç Tehditlere Karşı Koruma

Federal hükümet:

Eyaletleri dış saldırılara karşı korur
İç isyan veya şiddet olaylarında (eyalet talep ederse) müdahale edebilir
Güçler Ayrılığı ve Federalizm Açısından Önemi

IV. Madde, ABD’de federalizm ilkesinin temel taşlarından biridir. Bu madde sayesinde:

Eyaletler bağımsızdır ancak tamamen kopuk değildir
Hukuki birlik sağlanır
Vatandaşlar eyaletler arasında ayrımcılığa uğramaz
Tarihsel ve Hukuki Etkiler

IV. Madde, özellikle şu alanlarda önemli rol oynamıştır:

Eyaletler arası hukuk çatışmalarının çözümü
İç Savaş öncesi kölelik tartışmaları
Modern dönemde eyaletler arası tanıma (örneğin evlilik kararları)
Sonuç

ABD Anayasası’nın IV. Maddesi, eyaletler arasında işbirliği ve birlik sağlayan temel anayasal düzenlemelerden biridir. Hem bireylerin haklarını koruyan hem de federal yapıyı güçlendiren bu madde, ABD’nin bir “birlik” olarak istikrarını sürdürebilmesinde kritik rol oynar.