İsrail ile normalleşmeye karşı duruş

**İsrail ile normalleşmeye karşı duruş** (Türkçede "normalleşmeye karşı duruş" olarak da bilinir) İsrail ile diplomatik, ekonomik ve kültürel ilişkilerin normalleşmesine karşı çıkan siyasi ve toplumsal bir harekettir. Bu duruş, İsrail'in Filistin ve Arap topraklarını işgal etmeyi sonlandırması ve Filistin halkının meşru haklarını tanıması gerektiği görüşüne dayanır. Bu haklar arasında geri dönüş hakkı ve bağımsız bir Filistin devleti kurulması yer alır. Karşıtlar, normalleşmenin İsrail işgalini meşrulaştırdığını, Arap dayanışmasını zayıflattığını ve Filistin kimliğini ve haklarını silmeye yardımcı olduğunu savunmaktadır.

## Arka Plan
Normalleşmeye karşı duruşun kökenleri, 1978'de Mısır ile İsrail arasında yapılan **Camp David Anlaşmaları** ile başlamaktadır. Bu anlaşma, Arap başkentlerinde, "Arap konsensüsünden sapma" olarak görülen büyük protestolara yol açmıştır. Bu duruş, 1993 yılında yapılan **Oslo Anlaşmaları** ve 1994 yılında Ürdün ile yapılan **Wadi Araba Anlaşması** sonrasında da güçlenmiştir. Bu anlaşmalar, İsrail'in işgaline ve yerleşimlerin genişlemesine son vermediği için eleştirilmiştir.

## Normalleşme Biçimleri
Normalleşmeye karşı çıkanlar, normalleşmenin sadece resmi diplomatik bağlarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda birçok farklı sektörde de etkili olduğunu öne sürmektedir:

* **Siyasi normalleşme**: Bu, elçiliklerin kurulması ve yüksek düzeydeki devlet ziyaretlerini içerir ve eleştirmenler bunu İsrail işgalini meşrulaştırma olarak görür.
* **Ekonomik normalleşme**: Bu, İsrail ile ortak projeler, özellikle de Abraham Anlaşmaları sonrasında yapılan ticaret ve yatırım anlaşmalarını içerir.
* **Kültürel ve sanatsal normalleşme**: Arap sanatçılarının İsrail festivallerine katılması veya İsrailli sanatçıların Arap ülkelerinde konserler vermesi, karşıtlar tarafından kültürel boykotu ihlal olarak görülmektedir.
* **Akademik normalleşme**: Arap ve İsrailli üniversiteler arasında işbirlikleri, 2004'te **Filistin Akademik ve Kültürel Boykot Hareketi (PACBI)** tarafından reddedilmiştir.
* **Spor normalleşmesi**: Bu, Arap takımlarının İsrailli sporcularla etkinliklere katılması veya işgal altındaki Filistin topraklarında maç yapmaları olarak tanımlanır ve İsrail'in uluslararası camiada normal bir imaj kazanmasına katkı sağladığı düşünülür.

## Normalleşmeye Karşı Argümanlar
Normalleşmeye karşı çıkanlar, aşağıdaki ana argümanları sunmaktadır:

* İsrail **1967 yılından beri işgalini sürdürüyor**, uluslararası hukuku ihlal ediyor ve yerleşim alanlarını genişletiyor.
* İsrail'in **yerleşim alanı genişletme politikaları**, BM Güvenlik Konseyi tarafından 2334 sayılı Karar ile yasadışı olarak ilan edilmiştir.
* İnsan hakları kuruluşları, Human Rights Watch ve Amnesty International, İsrail'in politikalarını **[[İsrail apartheid'ı|apartheid]]** olarak nitelendirmiştir.
* Normalleşme, İsrail'in **suçlarını aklama** ve uluslararası baskıyı zayıflatma anlamına gelir.
* Normalleşma, genellikle İsrail'in işgali veya uluslararası hukuka uyması için herhangi bir taahhütte bulunmadan gerçekleşir.

## Önemli Anti-Normalleşme Kampanyaları
Arap dünyasında normalleşmeye karşı çıkan birçok girişim ortaya çıkmıştır, bunlar arasında:

* **Filistin Akademik ve Kültürel Boykot Hareketi (PACBI)**: 2004 yılında 60'tan fazla Filistin sivil toplum kuruluşu tarafından kurulmuştur.
* **Boykot, Yatırımın Çekilmesi, Yaptırımlar (BDS) Hareketi**: 2005 yılında başlatılmıştır ve Güney Afrika'daki apartheid karşıtı hareketle benzer şekilde İsrail'e karşı geniş tabanlı bir boykot çağrısı yapmaktadır.
* **Ürdün, Kuveyt ve Tunus'taki meslek birliklerinde anti-normalleşme komiteleri**, İsrail ile herhangi bir işbirliğine karşı kampanyalar yürütmektedir.
* **Tunus'ta İsrail Boykotu Kampanyası** ve **Fas'taki Anti-Normalleşme Kampanyası** gibi yerel girişimler de mevcuttur.

## Halk ve Resmi Pozisyonlar
Bazı Arap hükümetlerinin İsrail ile normalleşme anlaşmaları imzalamasına rağmen, özellikle Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan gibi ülkelerle yapılan Abraham Anlaşmaları gibi, kamuoyu anketleri hala bu anlaşmaları reddetmektedir. 2022 yılında yapılan **Arap Kamuoyu Endeksi**, Arapların %84'ünün İsrail'i tanımayı reddettiğini, %76'sının ise ekonomik boykotları desteklediğini ortaya koymuştur.

## Normalleşme Eleştirisi
Normalleşme eleştirmenleri şunları savunmaktadır:
* **Filistinliler için somut faydalar sağlamamıştır**, İsrail'in ihlalleri artmış ve yerleşimler genişlemiştir.
* **İşgali güçlendirmiş ve Arap halkını bölmüştür**.
* **Filistin davasıyla popüler dayanışmayı zayıflatmış**, onu ikincil bir mesele haline getirmiştir.
* **İsrail'e siyasi, ekonomik ve medya kazançları sağlamış**, ancak karşılığında herhangi bir taviz verilmemiştir.

## Anti-Normalleşme Hareketlerinin Eleştirisi
Bazı Arap entelektüelleri, normalleşmeyi barış ve işbirliği yolunda bir adım olarak savunmaktadır. Ancak, bu görüş, normalleşmeyi **İsrail'in işgalini güçlendirmek ve Filistin haklarına gerçek bir taahhüt olmadan** kabul etmek olarak gören sivil toplum hareketleri tarafından büyük ölçüde reddedilmektedir.

## Görülmesi Gereken Diğer Konular
* Filistin Meselesi
* Nakba

## Kaynakça