Karl Friedrich Schinkel

**Karl Friedrich Schinkel** (13 Mart 1781 – 9 Ekim 1841), Prusyalı mimar, şehir plancısı ve aynı zamanda mobilya ve sahne setleri tasarlayan bir ressamdı. Schinkel, Almanya'nın en önde gelen mimarlarından biri olup hem Neoklasik hem de Neogotik binalar tasarladı. En ünlü binaları Berlin ve çevresinde bulunmaktadır.

## Hayatı
Schinkel, Brandenburg Margravlığı'nda yer alan Neuruppin'de doğdu. Altı yaşındayken babası 1787'deki büyük Neuruppin yangınında öldü. Berlin'de mimar Friedrich Gilly'nin (1772-1800) ve babası David Gilly'nin öğrencisi oldu. O dönemde Prusya'daki mimari zevk, özellikle Berlin'deki Brandenburg Kapısı'nın mimarı Carl Gotthard Langhans tarafından Neoklasik tarzda şekillendirildi.

1805'te İtalya'ya yaptığı ilk seyahatinden Berlin'e döndükten sonra geçimini ressam olarak kazanmaya başladı. Berlin'deki 1810 sanat sergisinde Caspar David Friedrich'in *[[Bulutların Üzerinde Yolculuk]]* tablosunu gördüğünde, resim sanatında asla böyle bir ustalığa ulaşamayacağına karar verdi ve mimarlığa yöneldi. Sahne için çalışarak, 1816'da Wolfgang Amadeus Mozart'ın *[[Sihirli Flüt]]* operasında "Königin der Nacht"ın ortaya çıkması için yıldızlarla süslü bir perde arkası fonu yarattı. Schinkel, Napolyon'un yenilgisinden sonra, Prusya İmar Komisyonu'nun başına geçti. Bu görevdeyken, sadece Berlin gibi nispeten gösterişsiz bir kentin Prusya'yı temsil eden bir başkente dönüştürülmesinden sorumlu olmakla kalmadı, aynı zamanda batıda Rhineland'dan doğuda Königsberg'e kadar genişleyen Prusya topraklarındaki Yeni Altstadt Kilisesi gibi projeleri de denetledi.

Schinkel 1808'den 1817'ye kadar Coburg'daki Schloss Rosenau'yu neogotik mimari tarzında yeniledi ve yeniden inşa etti. Chorin Manastırı'nın kalıntılarını da yeniden inşa etti.

Karl Friedrich Schinkel, Eylül 1840'ta Berlin'de birkaç kez felç geçirdi. Bir yıl süren rahatsızlığın ardından Berlin Yapı Akademisi'ndeki resmî dairesinde 9 Ekim 1841'de öldü. Otopsi, felcin nedeni olarak beyin damarlarında ciddi arteriyoskleroz olduğunu ortaya koydu. Berlin halkının büyük katılımıyla Friedrichwerder Mezarlığı'na gömüldü.

## Tarzı
Schinkel'in üslubu, en üretken olduğu dönemde, Roma İmparatorluk mimarisinden ziyade Yunan mimarisine dönüşle tanımlanır. Bu dönüş o dönemde Fransızlar tarafından işgal edilmekle bağlantılı olan üsluptan uzaklaşma çabasıdır. (Bu nedenle, Yunan canlandırmacılığının önemli bir savunucusudur.) Kısırlıktan kaçınmak ve bir ruha sahip olmak için, bir binanın şiirsel ve geçmişin unsurlarını içermesi ve onlarla bir söyleme sahip olması gerektiğine inanıyordu.

Günümüze ulaşan en ünlü yapıları Berlin ve çevresinde bulunmaktadır. Bunlar arasında Neue Wache (1816-1818), Özgürlük Savaşları Ulusal Anıtı (1818-1821), Gendarmenmarkt'ta bulunan ve 1817'de yangında yok olan eski tiyatronun yerini alan Schauspielhaus (1819-1821) ve Müzeler Adası'ndaki Altes Museum (1823-1830) sayılabilir. Ayrıca Kronprinzenpalais ve Charlottenburg Sarayı'nda da iyileştirmeler yapmıştır. Schinkel ayrıca Berlin'deki bir dizi özel konutun iç dekorasyonundan da sorumluydu.

Schinkel, Prusya kraliyet ailesi tarafından yoğun bir şekilde himaye edildi. Stolzenfels Kalesi için tasarımlar çalışıp Kral IV. Friedrich Wilhelm ve kardeşleri için Charlottenhof Sarayı, Babelsberg Sarayı ve Glienicke Sarayı'nı tamamladı. 1825 ve 1827 yılları arasında Carl Theodor Ottmer ile birlikte Berliner Singakademie için Sing-Akademie zu Berlin'in planını çizdi. Bina 1952 yılından bu yana Maksim Gorki Tiyatrosu olarak bilinmektedir.

Schinkel, Friedrichswerder Kilisesi (1824-1831) üzerinde çalışırken Neogotik mimariyi benimseyerek klasisizmden tamamen uzaklaştı. Schinkel'in en yenilikçi binası olan Bauakademie (1832-1836), tarihselci geleneklerden kaçındı ve Almanya'da ancak 20. yüzyılın başlarında öne çıkacak olan temiz hatlı "modernist" mimariye giden yolu açtı. Schinkel, teorik çalışmaları ve mimari taslakları kadar, tasarımlarına uygun olarak inşa edilen nispeten az sayıdaki binasıyla da tanınmaktadır. Schinkel'in eserlerinden bazıları, Atina'daki Akropolis'in yeni Yunanistan Krallığı için bir kraliyet sarayına dönüştürülmesi ve Kırım'daki Orianda Sarayı'nın inşası için yaptığı uygulanmamış planlarda en iyi şekilde gösterilmektedir. Schinkel ayrıca Prusya'nın ve daha sonra Almanya'nın ünlü Demir Haç madalyasını da tasarlamıştır.

Karl Friedrich Schinkel yaşadığı dönemdeki Fransız işgali ve Prusya kralına bağımlılık gibi siyasi koşullar ile 19. yüzyılın ikinci yarısında çıkışa geçen Alman sanayileşmesini görmesini engelleyen nispeten erken ölümü nedeniyle, eskizlerinin sergilediği gerçek potansiyeli gerçekleştirememiştir.

## Hatırası
Schinkel'in portresi 1936'dan 1945'e kadar Reichsbank tarafından basılan 1.000 ℛ︁ℳ︁ banknotunda yer aldı. Banknotun basımı 1945'te durdurulmasına rağmen 21 Haziran 1948'de Alman markının çıkarılmasına kadar tedavülde kaldı. Schinkel'in adı 1867'de Berlin'de Schinkelplatz adıyla bir meydana verilmiştir. Meydanda ayrıca Schinkel'in heykeli de bulunmaktadır.

## Tabloları

Dosya:Karl Friedrich Schinkel Gotischer Dom am Wasser.tif|*Nehir Kıyısındaki Gotik Katedral*, 1813
Dosya:1813 Schinkel Blick auf den Mont Blanc anagoria.JPG|*Mont Blanc Manzarası*, 1813
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - Der Morgen - Google Art Project.jpg|*Sabah*, 1813
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - Stage set for Mozart's Magic Flute - WGA21001.jpg|Schinkel'in Mozart'ın *Sihirli Flüt* operası için hazırladığı sahne seti, 1815
Dosya:1815 Schinkel Mittelalterliche Stadt an einem Fluss anagoria.JPG|*Nehir Üzerindeki Orta Çağ Şehri*, 1815
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - Gotische Kirche auf einem Felsen am Meer - Google Art Project.jpg|*Deniz Kenarında Bir Kayanın Üzerindeki Gotik Kilise*, 1815
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - The Gate in the Rocks - WGA20999.jpg|*Kaya Kemeri*, 1818
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - Schloß am Strom - Google Art Project.jpg|*Nehir Kıyısındaki Kale*, 1820
Dosya:Karl Friedrich Schinkel - Uranus and the Dance of the Stars.jpg|*Uranüs ve Yıldızların Dansı*, 1834
Dosya:Karl Friedrich Schinkel Allegorie auf Beuth, den Pegasus reitend, 1837.tif|Christian Peter Wilhelm Beuth, 1837 (Prusya'nın endüstriyel yenilenmesinin alegorisi)


## Yapıları

Dosya:Konzerths 3a.jpg|Konzerthaus, Berlin
Dosya:Berlin altes Museum und Lustgarten um 1900.jpg|Altes Museum
Dosya:Berlin - Friedrichswerdersche Kirche, 2006 1.jpg|Friedrichswerder Kilisesi
Dosya:Pc 150036 Nikolaikirche.jpg|Aziz Nicholas Kilisesi, Potsdam
Dosya:Alexander Nevsky chapel, Peterhof, Schinkel.JPG|Aleksandr Nevski Şapeli, Petergof Sarayı, Rusya
Dosya:Schloss Stolzenfels 01 Koblenz 2015.jpg|Stolzenfels Kalesi


## Ek okumalar
* Jörg Trempler: *Schinkels Motive*. Matthes & Seitz, Berlin, 2007, .
* Christoph Werner: *Schloss am Strom. Die Geschichte vom Leben und Sterben des Baumeisters Karl Friedrich Schinkel*. Bertuch-Verlag, Weimar 2004, .
* Christoph Werner: *Castle by the River: The Life and Death of Karl Friedrich Schinkel, Painter and Master Builder: A Novel*. Tredition, Hamburg, 2020, .
* Christoph von Wolzogen: *Karl Friedrich Schinkel: Unter dem bestirnten Himmel*. Biographie. Edition Fichter, Frankfurt, 2016, .
* John Zukowsky (ed.): *Karl Friedrich Schinkel 1781–1841: The Drama of Architecture*. With essays by Kurt W. Forster and Wolfgang Pehnt, 2020 [2004], .

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*