Terry Barrett

**Terry Michael Barrett** (d. 1945), Amerikalı bir sanat eleştirmeni ve Ohio State University'de Emeritus Profesör'dür. Çağdaş sanat, sanat eleştirisi, estetik ve bu konulardaki öğretimle ilgili birçok kitabı, antoloji bölümleri ve makaleleri, alan üzerinde önemli bir etki yaratmıştır.

## ''Terry Barrett'ın Sanatı Yorumlama İlkeleri''

"Eğer bu prensipleri takip edersem, yorumlama çabalarımın doğru bir yönde ve doğru bir ruhla olduğuna emin olabilirim."

### Barrett'ın Yorumlama Yaklaşımı

Barrett, bir düşünme süreci kullanır. Tabloyla ilgili bildiklerini tartışmaya başlar. Süreci, tablonun "kelime anlamı" olarak adlandırdığı bir başlangıçla yönlendirilir. Barrett, yorumunu oluşturmak için önceki bilgi ve eserin gözlemlerinden yararlanır. Yorumunu oluştururken tabloyu aşan bir bakış açısıyla, bir sanatçının diğer eserleri arasında benzerlik olup olmadığını sorar ve eseri izole olarak yorumlamaz. Bu bağlamda sanatçının eserlerinin bir bütün içinde değerlendirilmesini düşünür. Barrett, bir eserin akademik yorumlarına başvurarak daha fazla içgörü elde eder. Barrett'ın yaklaşımı, kitabının başlığına merkezi olan kelimelerle özetlenebilir - düşünmek, merak etmek ve yanıtlamak. Barrett, gördükleriyle ilgili hem kelime anlamı hem de mecazi anlamda düşünür. Önceki deneyimlere ve bilgiye dayanarak bir yorum oluşturur ve bunu sözlü olarak ifade eder - bu, esere verdiği yanıttır.

“Bir eserin varlığında ne gördüğümüzü ve ne deneyimlediğimizi yazarken veya anlatırken, anlam oluştururuz; sadece rapor etmeyiz”

İyi bir yorum, kişisel olarak anlamlı olmakla birlikte eserin görsel unsurları ve sosyo-kültürel bağlamla uyumlu olmalıdır. Yorumun toplumsal önemi vardır. İyi bir yorum, yorum yapmaya açıklık, merak duygusu, dikkatli gözlem ve diğerlerine paylaşılabilecek bir anlayışın bir araya gelmesiyle gelişir.

### Barrett'ın İlkeleri

•	Eserler her zaman bir şey hakkında olmalıdır
•	Konu + Ortam + Biçim + Bağlam = Anlam
•	Bir sanat eserini yorumlamak, onu dilde anlamak demektir
•	Hisler, yorumlamada rehberlerdir
•	Eserlerin tanımlanması, analizi, yorumlanması, değerlendirilmesi ve teorize edilmesi eleştirinin birbiriyle ilişkili ve bağımlı faaliyetleridir
•	Sanat eserleri çoklu yorumlara çeker ve yorumun amacı tek, büyük, birleşik bir yorumda ulaşmak değildir
•	Herhangi bir sanat eserine izin verilen bir dizi yorum vardır
•	Sanatçının eserin ne anlamaya çalıştığıyla sınırlı değildir
•	Yorumlar, daha çok makul, ikna edici, bilgilendirici ve aydınlatıcı olmaya meyillidir, kesin değildir
•	Yorumlar bir dünya görüşünü ima eder
•	İyi yorumlar, eser hakkında daha çok anlatır ve yorumlayandan daha çok anlatır
•	Yorumun nesneleri sanat eserleridir, sanatçılar değil
•	Tüm sanat, ortaya çıktığı dünyayla ilgili bir bakımdan ibarettir
•	Tüm sanat, bir ölçüde başka bir sanatla ilgilidir
•	İyi yorumlar tutarlılık, uygunluk ve kapsayıcılığa sahiptir
•	Sanatı yorumlamak, hem bireysel hem de toplumsal bir çaba gerektirir
•	Bazı yorumlar diğerlerinden daha iyidir
•	Bir yorumun kabul edilebilirliği sonuçta bir yorumcu topluluğu tarafından belirlenir ve topluluk kendini düzeltme yeteneğine sahiptir
•	İyi yorumlar bizi kendi gözlerimizle görmeye ve kendi başımıza devam etmeye davet eder

Çağdaş bir filozof ve sanat eleştirmeni olan Arthur Danto'ya göre, eserlerin temel bir özelliği olan "hakkında olma". Eserlerin mutlaka bir şey hakkında olması, Danto'nun sanat felsefesinin köşe taşıdır. Çünkü bir şey hakkında olduğu için yorumlanmalıdır. Barrett'ın "Düşünmek, Merak Etmek ve Yanıtlamak" adlı kitabı, Danto'nun teorisini beş ana öneri olarak özetler: bir sanat eserinin (1) bir şey hakkında olduğu, (2) bir bakış açısı projelendirdiği, (3) bu bakış açısını retorik araçlarla projelendirdiği ve (4) yorum gerektirdiği ve (5) eserin ve yorumun bir sanat tarihi bağlamına ihtiyaç duyduğu.

### Hisler, Yorumlama Rehberleridir

Duygular, sanat eserlerini yorumlamada ve dünyayı anlamada merkezi bir rol oynar. Sanatı yorumlamada duygular hakkında Goodman şunları söyler: "Sanat eseri, duygular aracılığıyla da algılanır. Duygusal uyuşukluk, burada kör veya sağır olmak kadar kesin bir şekilde etkisiz kılar... estetik deneyimde duygu, bir eserin hangi özelliklere sahip olduğunu ve deneyimlediğimiz özellikleri belirleme aracıdır." Eğitim ve sanat hakkında yazan bir filozof olan Israel Scheffler, duyguların dünyayı algılamamıza nasıl bağlı olduğunu ayrıntılı bir şekilde anlatır. Duygular, bize dünyanın belirli bir ışıkta görünüp görünmediğini söyler. Duygular, çevreyi "yararlı veya zararlı, vaat edici veya tehdit edici, tatmin edici veya engelleyici" şekilde görmemize yardımcı olur. Duyguların, dünyanın okunmasında ve sanat eserlerini yorumlamada rol oynadığı bir süreç olduğunu söyleyebiliriz: "duygularımızı okuma ve eseri okuma süreci, genel olarak, neredeyse ayrılamaz süreçlerdir."

### Sanat Eserlerinin Anlamları Her Zaman Sanatçının Niyetinin Anladığı Şey Değildir

Bir sanat eserini yorumlamak için bir sanatçının eseri yaparken ne anlamaya çalıştığını bilmek, o eseri anlamak için büyük bir yardım olabilir. Sanatçının niyetleri, yorum yapmak isteyenler için eserlerle ilgili anlamlar oluşturmak için önemli bir rol oynayabilir. Ancak Barrett'ın kitabı, eserin sanatçının istediği şeyi ne kadar başarılı bir şekilde ifade ettiği, eserin doğru bir şekilde yorumlanabilmesi için sanatçının niyetinin ne olduğunu bilmek kadar zor olduğunu savunmaz. Bir eserin ne anlama geldiğinin sanatçının ne demek istediğiyle sınırlı olmadığını belirtir. Bir eserin, sanatçının ne istediğini belirlemek için belirli bir noktaya sıkışmamamız gerekir. Sanat eserlerini yorumlamaya çalıştığımız şey, sanatçılar değil, eserlerdir. Ayrıca, niyet, amacı gösterir, ancak zorunlu olarak başarıyı değil.

İki tür Niyetçilik vardır: Gerçek Niyetçilik ve Hipotetik Niyetçilik. Gerçek Niyetçilik, bir sanat eserinin anlamının, yapıldığı kişinin ne anlamaya çalıştığı olduğu görüşüdür. Hipotetik Niyetçilik ise bir eserin anlamının, bir ideal izleyicinin sanatçının niyetini ne olabileceğini tahmin etmesi olduğu görüşüdür. Gerçek Niyetçilikte, sanatçı, eserin anlamını doğru bir şekilde yorumlanabilmesi için niyetini başarılı bir şekilde gerçekleştirmiş olmalıdır. Tersine, Hipotetik Niyetçilikte, izleyici ideal bir izleyici olarak eseri başarılı bir şekilde yorumlar.
Barrett şöyle der: "Bir sanat eserinin anlamı, sanatçının eseri yaparken aklında ne olduğu ile sınırlı değildir; eser, sanatçının ne demek istediği kadar daha az veya daha fazla anlam taşıyabilir."

Sanatçının niyetine dayanarak bir eserin yorumlanması, izleyiciyi pasif bir izleyici olarak konumlandırmak anlamına gelir. Sanatçının niyetine bel bağlamak, izleyiciye yorum yapma sorumluluğunu kaldırır; aynı zamanda izleyiciyi yorum yapma düşüncesinin ve yeni anlayışların sağladığı zevkten mahrum bırakır.

### Yorumun Nesneleri Sanat Eserleridir, Sanatçılar Değil

Sanatla ilgili bazı konuşmalarda ve yazılarda, sanatçılar eserleri yorumlanan kişiler olarak yorumlanır. Eleştiri söyleminde, yorumlanması gereken sanat nesneleridir, onları yapan kişiler değil. Sanat eserlerini değil, sanatçıları düşünmeliyiz. Eser yerine sanatçıya odaklanırsak, sanat eserini ve ona olan tepkilerimizi daha iyi anlama fırsatlarını kaçırırız.

### Sanatın Tamamı, Ortaya Çıktığı Dünya Hakkında Bir Dereceye Kadardır
Donald Kuspit, çağdaş sanat eleştirmeni ve estetikçi, eserleri yorumlarken psikanalizi dahil etme kararını tartışırken bu ilkeyi pekiştirir: “Başlamıştım hissetmeye ki sanatçı yaşamdan muaf değildir. Sanatı, yaşamın bir yansıması, meditasyonu veya yorumu olarak görmekten başka bir çıkış yolu yoktu. Sanatın nasıl yaşam meselelerini, ya da hepimizin içinde yer aldığı varoluşsal meseleleri yansıttığı beni ilgilendirmeye başladı.” Tüm sanat, yapıldığı zaman ve mekanın bağlamından ortaya çıkarılabilir. Aksine, bir eseri, ortaya çıktığı bağlamda hayal etmeden anlamak mümkün değildir. Michael Foucault'ün ifadesiyle, "Bir metin, çok kültürden çıkarılmış çoklu yazılardan oluşur ve diyalog, parodi, yarışma ilişkilerine girer."

## Seçilmiş Yayınlar
*Criticizing Art: Understanding the Contemporary (1999) McGraw-Hill
*Criticizing Photographs: An Introduction to Understanding Images (1999) McGraw-Hill
*Interpreting Art: Reflecting, Wondering, and Responding (2002) McGraw-Hill
*Why Is That Art?: Aesthetics and Criticism of Contemporary Art (2007) Oxford University Press
*Making Art: Form and Meaning (2011) McGraw-Hill
*Modernism and Postmodernism: An Overview with Art Examples (1997) Hutchens ve Sums, eds., Art Education: Content and Practice in a Postmodern Era içinde
*Weight of Photography (2010)

## Türkçe'ye Çevrilmiş Yayınları

**Neden Bu Sanat?: Çağdaş Sanatta Estetik ve Eleştiri ( Çev. Erment, E. Say Yayınları, 2015)*
**Fotoğrafı Eleştirmek İmgeleri Anlamaya Giriş ( Çev. Harcanoğlu, Y. Hayalperest Kitap, 2017)*
**Sanat Eleştirisi: Bir Kılavuz ( Çev. Erment, E. Say Yayınları, 2017)*
**Sanatı Anlamak: Sanatı Yorumlama İlkeleri ( Çev. Erment, E. Say Yayınları, 2019)*
**Eleştiri Öğrenciler İçin Bir Rehber ( Çev. Öztürk, M. A. Hayalperest Kitap, 2020)*
**Sanat Üretimi Form ve Anlam ( Çev. Alpay, E. B. Hayalperest Kitap, 2022)*

## Dış Bağlantılar
*Resmi web sitesi

## Kaynakça