Mourvèdre

**Mourvèdre** (Fransızca telaffuzu: [muʁvɛdʁ]), **Mataro** veya **Monastrell** olarak da bilinir. Fransa'nın Rhône ve Provence bölgeleri, İspanya'nın Valensiya ve Jumilla, Bullas ve Yecla *[[denominaciones de origen]]* (DOs) dahil olmak üzere dünya çapında birçok bölgede yetiştirilen kırmızı şaraplık üzüm çeşididir. Balear Adaları, Kaliforniya ve Washington ile Avustralya'nın  Güney Avustralya ve Yeni Güney Galler'in bölgeleri ve ayrıca Güney Afrika. Mourvèdre, kırmızı şarap çeşitlerinin yanı sıra "GSM" (Grenache, Syrah ve Mourvèdre) karışımlarında da öne çıkan bir bileşendir. Çeşitten aynı zamanda roze ve porto tarzı fortifiye şaraplar yapılmaktadır.

Mourvèdre, alkol oranı yüksek olabilen tanenli şaraplar üretme eğilimindedir. Üzümlerden üretilen şarabın tarzı, üretildiği yere göre büyük ölçüde değişiklik gösterir, ancak şarap uzmanı Jancis Robinson'a göre şaraplar genellikle yumuşak kırmızı meyve aromalarıyla birlikte av eti veya topraksı notalara sahiptir. Şarap uzmanı Oz Clarke'a göre genç Mourvèdre, bazı şarapların yaşlandıkça yumuşamadan önce sergileyebildiği indirgeyici, kükürt notaları ve "çiftlik benzeri" tatlar nedeniyle hatalı görünebilir.

Çeşit yetiştirilmesi zor bir üzüm olabilir; "yüzü sıcak güneşte ve ayakları suda" tercih edilir, bu da çok sıcak havaya, düşük yaprak-meyve oranına ihtiyaç duyduğu, ancak yoğun aromalı ürünler üretmek için yeterli suya veya sulamaya ihtiyaç duyduğu anlamına gelir. Asmaların külleme ve tüylü küf gibi birçok bağcılık tehlikesine karşı hassasiyetinin yanı sıra aşırı kuvvetli yapraklar da asma yetiştiricileri için ek sorunlar oluşturabilir.

## Tarihçe

Çoğu şarap tarihçisi, Mourvèdre'nin kökeninin muhtemelen İspanya olduğu konusunda hemfikirdir, ancak kesin tarihini belirlemek zordur. Bu çeşit muhtemelen Valensiya'ya MÖ 500 civarında Fenikeliler tarafından tanıtılmıştır. Fransızcaya uyarlanan *Mourvèdre* adı muhtemelen Valensiya yakınlarındaki *Murviedro'dan* (Valencia dilinde *Morvedre*, günümüzde Sagunt) gelirken, Mataro adının günümüzün Barselona kenti yakınlarındaki Katalonya'daki Mataró'dan geldiği düşünülüyor. Murviedro ve Mataró ile olan bu yakın ilişkiye rağmen, üzüm hala bilinmeyen nedenlerden dolayı İspanya'da Monastrell olarak tanındı; ancak Oz Clarke, her ikisinin de yerel gururunu kırmamak için "tarafsız" bir ismin seçilmiş olabileceğini öngörüyor.

Mourvèdre, en azından 16. yüzyılda hala İspanya'nın bir parçasıyken (1659'a kadar) Fransa'nın Roussillon bölgesinde köklü bir varlığa sahipti ve burada doğuya, Provence ve Rhone'a doğru yayıldı. 19. yüzyılın ortalarından sonlarına kadar yaşanan filoksera salgını ekim alanlarını yok edene kadar orada sağlam bir dayanak noktası vardı. Fransız ve diğer Avrupa şarap bölgeleri, *Vitis vinifera* çeşitlerini Amerikan anaçlarına aşılayarak filoksera belasından kurtulurken, Mourvèdre asmalarının aşılamaya pek iyi dayanmadığı ve birçok üzüm bağının başka çeşitlerle yeniden dikildiği keşfedildi.

Mourvèdre, Pellier koleksiyonunun bir parçası olarak 1860'larda Kaliforniya'ya geldi. Mataro olarak bilinen çeşit, öncelikle toplu olarak üretilen sürahi şaraplar için kullanıldı. 1980'lerde ve 90'larda, Rhone Rangers'ın Contra Costa County'nin doğu kesiminde bu çeşidin eski asma ekim alanlarını aramaya başlamasıyla, birinci sınıf bir üzüm çeşidi olarak Mourvèdre'ye olan ilgi arttı. 1990'larda, Bonny Doon Vineyard ve Cline Cellars Winery'nin eleştirmenlerce beğenilen şişelemeleri çeşitteki talebi artırdı ve 2000'lerin ortalarında Kaliforniya'daki Mourvèdre ekim alanları 260 hektara (650 dönüm) yükseldi.

Avustralya'da, çeşidin (burada Mataro olarak bilinir), 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanan ekimlerle ülkede uzun bir geçmişi vardır. 1980'lerde, bu eski asma dikimlerinin çoğu, hükûmetin sponsorluğunda yapılan bir asma çekme planı kapsamında söküldü, ancak bazıları bugün hala ayakta ve üretim yapıyor. Tarihsel olarak çeşit, ağırlıklı olarak güçlendirilmiş şaraplarda anonim bir harman üzümü olarak kullanılmış olsa da, 1990'larda üreticilerin GSM (Grenache, Syrah ve Mourvèdre) &nbsp;karışımları (çoğu hayatta kalanlardan) için beğeni almaya başlamasıyla, çeşitliliğe ilgi arttı. Ekimdeki hafif bir artışla birlikte, 2000'li yılların ortalarında Avustralya'da 1000 hektardan fazla Mataro alanı vardı.

Ampelographistler tarafından Mourvèdre'nin saygın üzüm Mavrud'un ebeveyni olabileceği veya en azından Mavrud'un, Romalılar tarafından Bulgaristan'a ithal edilen Mourvèdre'nin bir klonu olduğu ileri sürülmüştür.

## Bağcılık

Ampelograf Pierre Galet göre çeşit hem tomurcuklanma hem de çok geç olgunlaşma eğiliminde olduğundan sıcak iklimlerde gelişiyor. Çeşitlilik, geç tomurcuklanma nedeniyle ilkbahar geç donlarından iyi bir şekilde kurtulabilse de, büyüme mevsimi boyunca sıcaklığa çok duyarlı olabilir ve düşük kış sıcaklıkları bile dinlenmesini etkiler. Üzüm, çeşitli bağ toprağı tiplerine uyum sağlayabilse de, en ideal yerler çok sıcak, güneye bakan (Kuzey yarımküre) yamaçlar olup, asmaların "ayaklarını" ıslak tutmak için gerekli nemi tutabilen sığ, killi topraklara sahiptir. Sıcak bir iklime ek olarak, Mourvèdre ayrıca külleme ve tüylü küfün bağcılık tehlikelerinden korunması için yeterli rüzgarın olduğu kuru bir iklimde en iyi sonucu verir.

Mourvèdre'nin üzüm salkımları nispeten kompakt olup, hem renk hem de tat fenolikleri, özellikle tanenler açısından yüksek olan küçük kalın kabuklu meyvelerle küflenmeye karşı duyarlılığını artırır. Çeşit geç olgunlaşsa da, fermantasyon sırasında yüksek alkol seviyesine dönüşebilecek yüksek Brix şeker seviyelerine kadar olgunlaşma potansiyeline sahiptir. Asma aynı zamanda çok kuvvetli olabilir ve üzüm salkımlarını gölgeleyebilecek bol miktarda yaprak üreterek yetiştiricilerin gölgelik yönetimi kararlarını etkileyebilir. &nbsp;Avustralya ve Kaliforniya'da, Mourvèdre'nin en eski dikimlerinin çoğu, asmaların dikey olarak iyi büyümesi nedeniyle çalı formundadır, ancak çeşitlilik, birçok farklı asma yetiştirme sistemi altında yetiştirilebilir.

Üzümün hasat dönemi, en yüksek olgunluğa ulaştığında çok kısa olma eğilimindedir; asitlik hızla düşer ve üzümlerde kısa sürede kurur ve "kuru erik" tatları gelişir. Kalın kabukların bir avantajı, Mourvèdre'nin Grenache gibi daha ince kabuklu çeşitler gibi meyveler şişmeden ve patlamadan geç hasat yağmurlarına dayanabilmesidir. Kaliforniya'nın Paso Robles AVA'sı gibi bölgelerde, genellikle hasat edilen son çeşitlerden biridir ve bazen Kasım ayı başlarına kadar asmada asılı kalır.

Mourvèdre, yeşil hasat sırasında atılabilecek küçük bir kanat kümesine sahip, genellikle konik şekilli, orta büyüklükte, kompakt salkımlar üretir. Yapraklar genellikle kesik çivi yazısı "kama" şekline sahiptir. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana, Mourvèdre asmalarının daha kolay aşılanmasına olanak tanıyan daha yeni klonlar ve daha iyi anaçlar geliştirildi. Bugün Mourvèdre'nin birçok ekimi 110R ve 41B anaçlarına yapılmaktadır.

## Şarap bölgeleri

### İspanya

İspanya'da Mourvèdre, Monastrell olarak adlandırılır ve 2015 yılında 43.049 hektar (106.380 dönüm) ile en yaygın olarak ekilen dördüncü kırmızı şarap üzüm çeşididir. Diğer birçok İspanyol çeşidi gibi, son yıllarda sayıları azalmaktadır (1996'da 100.000 hektarın üzerindeydi). Yetiştiriciler eski fidanları toplayıp bunları Cabernet Sauvignon ve Chardonnay gibi popüler uluslararası çeşitlerle yeniden diktikçe İspanya'da dikilen asmanın yaklaşık 100.000 / 250.000'i söküldü. Bununla birlikte, çeşit, Murcia ve Valensiya Topluluğu çevresindeki çeşitli İspanyol şarap bölgelerinde yaygın olarak ekildiği doğu İspanya'da hala güçlü bir yere sahiptir. İspanyol şarap kanunlarına göre Monastrell, Jumilla, Yecla, Valencia, Almansa ve Alicante DOP'lerindeki başlıca kırmızı şaraplık üzüm çeşitlerinden biridir.

Monastrell'in izin verilen bir çeşit olduğu diğer İspanyol DOP'leri arasında Balear Adaları'ndaki Binissalem -Mallorca ve Plà i Llevant, Bullas, Catalunya, Cariñena, Costers del Segre, Manchuela, Penedès ve Ribera del Guadiana bulunmaktadır. Nadiren kullanılmasına rağmen Monastrell'in köpüklü şarap Cava'da da kullanılmasına izin verilmektedir.

### Fransa

Fransa'da Mourvèdre, güney Rhône'daki Châteauneuf-du-Pape AOC'den çok daha kuzeyde büyümüyor; ve orada bile daha serin şaraplarda olgunlaşma konusunda bazı sorunlar yaşanıyor. Büyüme mevsiminin genellikle 5&nbsp;°C daha sıcak olduğu Akdeniz kıyısı boyunca Bandol AOC'nin daha sıcak Provençal bölgesinde en tutarlı şekilde olgunlaşma eğilimindedir. İspanya'da ekimler azalırken, Fransa'da, özellikle de üzüm çeşidinin hem şarap çeşidi hem de harmanlama bileşeni olarak popülerliğinin arttığı Languedoc-Roussillon bölgesinde artıyor. 19. yüzyılın sonlarındaki filoksera salgınından sonra ve 20. yüzyılın büyük bölümünde çeşitliliğe olan ilginin azalmasıyla birlikte, 1968'de çoğunlukla güney Rhône'da ve Provence'ın Bandol AOC'sinde olmak üzere 900 hektardan az bir alan vardı. Ancak Languedoc'a olan ilgi ve uluslararası yatırım kıvılcımı, ekimlerin keskin bir şekilde arttığını gördü ve 2000 yılına gelindiğinde Güney Fransa'da 7.600 hektarın üzerinde Mourvèdre ekildi.

Bandol, Mourvèdre'yi en çok öne çıkaran AOC bölgesi olsa da (yasa gereği tüm kırmızı Bandoller en az %50 Mourvèdre içermelidir), izin verilen tür olarak Mourvèdre'ye sahip diğer *[[Appellation d'origine contrôlée]]* (AOC)'ler arasında Cassis, Collioure, Corbières, Costières de Nîmes, Coteaux d'Aix-en-Provence, Coteaux du Languedoc, Coteaux de Pierrevert, Coteaux Varois, Côtes du Luberon, Coteaux du Tricastin, Côtes de Provence, Côtes du Rhône, Côtes du Rhône Köyleri, Côtes du Roussillon, Côtes du Roussillon Köyleri, Côtes du Ventoux, Faugères, Fitou, Palette, Saint-Chinian, Gigondas, Lirac, Minervois ve Vacqueyras. Châteauneuf-du-Pape'de kırmızı şarapta izin verilen 18 çeşitten biridir ancak genellikle Grenache ve Syrah'ın ardından ikincil bir bileşendir. Mourvèdre'nin genellikle karışımın üçte birinden fazlasını oluşturduğu Château de Beaucastel gibi üreticilerin dikkate değer karışımları istisnadır. 2009 yılı itibarıyla Mourvèdre, tüm Châteauneuf-du-Pape ekim alanlarının %6,6'sını (213 ha) oluşturuyordu.

### Yeni Dünya

Amerika Birleşik Devletleri'nde Mourvèdre öncelikle Kaliforniya ve Washington Eyaleti'nde bulunur ve Arizona, Missouri, New Mexico, Oregon, Texas ve Virginia'da sınırlı sayıda ekimi vardır. ABD'de Mourvèdre'nin tarzı, Bandoller gibi Eski Dünya örneklerinden daha az tanenli olma eğilimindedir. Washington Eyaletinde, üzüm ilk kez 1983 yılında Yakima Vadisi AVA'daki Red Willow Vineyard'a dikildi. 1990'lar ve 2000'ler, özellikle Alder Ridge Vineyard ve Destiny Ridge Vineyard in the Horse'da olmak üzere çeşidin ekiminde bir artış görüldü. Washington'da üzüm, hem çeşit, hem de Rhone tarzı karışımlarda kullanılıyor; burada kiraz meyvesi tatlarının yanı sıra dumanlı, baharatlı ve eğlenceli notalarla orta gövde yapısı sağlıyor.

Mourvèdre, Kaliforniya'da Pellier koleksiyonunun bir parçası olarak 1860'larda Amerika Birleşik Devletleri'ne ulaştı ve muhtemelen ilk olarak Santa Clara bölgesine dikildi. Mataro olarak bilinen çeşit, öncelikle toplu olarak üretilen sürahi şaraplar için kullanılan anonim tarla karışımlarına yaygın olarak ekildi. 20. yüzyılın ortalarından itibaren, ekim alanlarının 1968'de 2700 dönümden fazla olduğundan 2000'lerde üçte birinden daha azına hızla düştüğü görüldü. Çeşitlilik, 1980'lerde ve 90'larda Contra Costa County üzüm bağlarında türün eski asma dikimlerini aramaya başlayan Rhone Rangers'ın ilgisini çekmemiş olsaydı, sayıları daha büyük ölçüde azalacaktı. Mourvèdre'yi içeren bazı eleştirmenlerce beğenilen çeşitli ve Rhone tarzı karışımların (aynı zamanda daha kaliteli klonların piyasaya sürülmesinin) ardından, Kaliforniya'daki ekim alanları 21. yüzyılın başında 260 hektardan (650 dönüm) hafifçe artarak 900 dönüme yükseldi.

Avustralya'da Mataro olarak da bilinen yaklaşık 12 kilometrekarelik Mourvèdre vardır, ancak daha fazla üretici Fransızca Mourvèdre adını benimsemeye başlamıştır. Üzümün jenerik fıçı şarapları ve müstahkem şaraplar için uzun bir geçmişi olmasına rağmen, son zamanlarda Grenache ve Syrah ile çok beğenilen GSM karışımlarında daha popüler hale geldi. Pek çok üzüm çeşidi gibi Mourvèdre de Avustralya'ya ilk kez James Busby'nin 1830'larda yaptığı Avrupa seyahatlerinden kesitler koleksiyonunun bir parçası olarak tanıtıldı. Orada, Prusya'nın Silezya Eyaletinden Lutherci göçmenler tarafından Barossa Vadisi'nin Güney Avustralya şarap bölgesinde hızla kuruldu. Oradan İngiliz göçmenler tarafından Adelaide'nin güneyindeki McLaren Vale bölgesine yayıldı. Mourvèdre'nin sürekli üretim yapan en eski üzüm bağlarından bazıları, Riverina'nın Yeni Güney Galler şarap bölgesinde veya Riverland'ın Güney Avustralya şarap bölgesinde bulunmaktadır. Barossa Vadisi'ndeki Turkey Flat Vineyards, 2005 yılında ilk rekoltesiyle Mourvèdre'yi tek çeşit şarap olarak üretmenin öncülerinden biriydi.

### Diğer bölgeler
Pierre Galet'e göre, Azerbaycan'da tamamı tam olarak tanımlanamayan çeşitli eş anlamlılar altında Mourvèdre'nin bazı ekimleri vardır. Güney Afrika'da Rhone tarzı üreticiler de çeşitle çalışmaya başladı.

## Şarap yapımı ve şarap stilleri

Mourvèdre'nin küçük, kalın kabuklu meyveleri, yüksek şeker seviyelerinde hasat edilirse önemli alkol seviyelerine sahip, koyu renkli, çok tanenli bir şarap üretme potansiyeline sahip fenolik bileşikler bakımından yüksektir. Bununla birlikte, bu tür %13 alkolün (yaklaşık 23 Brix) altındaki şeker seviyelerinde nadiren hasat edilir, çünkü bu düşük seviyelerdeki tatlar genellikle çok zayıf ve otsu olur. Şarap yapımında Mourvèdre'den yapılan şaraplar, şarap imalathanesinde dikkat edilmezse hem oksidasyona hem de indirgeyici tatlara (hidrojen sülfür gibi) eğilimlidir. Bandol'da Mourvèdre'yi saplarıyla fermente etmek yaygın olsa da, üzümler genellikle Kaliforniya gibi Yeni Dünya bölgelerindeki sapların daha tipik olan daha sert, yeşil tanenleri nedeniyle bir kırıcı/sap ayırıcıdan geçer. bölgeler. Şarap meşe fıçılarda saklanabilirken diğer çeşitler (Merlot ve Cabernet Sauvignon gibi) gibi meşe aromalarını da emmez, bu nedenle genellikle nötr meşe veya geniş formatlı fıçılarda saklanır.

Dünyanın birçok bölgesinde Mourvèdre, Rhône, Avustralya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin "GSM" karışımlarında sıklıkla Grenache ve Syrah gibi diğer çeşitlerle harmanlanmaktadır. Bu karışımlarda Mourvèdre sıklıkla meyveli Grenache ve zarif Syrah'ı tamamlayacak renk, meyve ve bir miktar tanen yapısı sağlar. Provence ve Rhône'da bazen hem kırmızı sofra şaraplarının hem de *rozenin* bir parçası olarak Cinsault ve Carignan ile harmanlanır. Avustralya'da çeşitlilik bazen güçlendirilmiş porto tarzı şaraplarda kullanılır.

Şarap uzmanı Jancis Robinson'a göre Mourvèdre, uygun şekilde yıllandırılmış şaraplarda yoğun meyve tatları ve böğürtlen ve av eti veya etli tatlar içeren, oldukça aromatik şaraplar üretebilir. &nbsp;Oz Clarke, Mourvèdre'nin bazı örneklerinin gençliklerinde "çiftlik benzeri" ve güçlü bitkisel tatlar nedeniyle kusurlu olarak görülebileceğini belirtiyor. Şarap yıllandıkça, daha fazla deri ve zencefilli aroma notalarına dönüşmeden önce daha dünyevi üçüncül aromalar gelişebilir.

Hem Eski, hem de Yeni Dünya şarap bölgelerinde Mourvèdre, *[[Roze|pembe]]* şarap yapımında kullanılan popüler bir üzümdür. Bu şaraplar, preslenmeden önce kabukların yalnızca kısa bir süre (birkaç saat veya tek bir gün) cibre temasına izin verildiği özel bir *roze* olarak veya kırmızı bir Mourvèdre için amaçlanan meyve suyunun bir kısmının "kanının alındığı *saignée*" olarak yapılabilir. Fermantasyon sırasında iki ayrı şarap oluşturulur: daha koyu, daha konsantre bir kırmızı şarap ve daha açık bir *roze*.

## Eş anlamlıları
Mourvèdre Fransa'da kullanılan isimdir ve İspanya'da kullanılan isim Monastrell'dir. Dünya çapında, Portekiz'de ve Yeni Dünyanın bazı bölgelerinde kullanılan Mataro dahil olmak üzere 95 başka isim daha vardır. İngilizce konuşulan şarap üretim bölgelerinde Mourvèdre en yaygın olarak kullanılır; ABD Alkol ve Tütün Vergisi ve Ticaret Bürosu'nun kullandığı resmi addır. Eşanlamlılarının benzerliğine rağmen, Mourvèdre'nin Fransa'da Morrastel olarak da bilinen İspanyol şarap üzümü Graciano ile hiçbir ilişkisi yoktur.

Bir noktada, Cognac üzümü Balzac blanc'ın, Balzac noir olarak da bilinen Mourvèdre ile eş anlamlı benzerlikler nedeniyle Mourvèdre'nin bir renk mutasyonu olduğu düşünülüyordu. Ancak 21. yüzyılın başında yapılan DNA analizi, iki türün hiçbir ilişkisinin olmadığını gösterdi. *Rossola nera* eşanlamlısına sahip olmasına rağmen, Mourvèdre'nin aynı adı taşıyan Lombardiya şarap üzümüyle bilinen bir ilişkisi yoktur; ikincisi Piedmontese şarap üzümü Nebbiolo'nun bir ürünüdür.

## Kaynakça