Baumé ölçeği

**Baumé ölçeği**, Fransız eczacı ve kimyager Antoine Baumé tarafından, 1768'de çeşitli sıvıların, özellikle şarabın yoğunluğunu ölçmek için geliştirilen bir **çift** hidrometre ölçeğidir. Baumé ölçeği bir çözeltinin konsantrasyonunun değil özgül ağırlığının bir ölçüsüdür. Baumé ölçeğinin birimi çeşitli *dereceler olarak Baumé*, *B°*, *Bé°* ve basitçe Baumé olarak gösterilir. Bir ölçek sudan daha ağır sıvıların yoğunluğunu ölçerken diğeri sudan daha hafif sıvıların yoğunluğunu ölçer. Damıtılmış suyun Baumé'si 0'dır. API yerçekimi ölçeği, Baumé ölçeğinin erken uygulamalarındaki hatalara dayanmaktadır.

## Tanım
Baumé dereceleri (ağır) başlangıçta 60&nbsp;°F (16&nbsp;°C) sıcaklıktaki sudaki sodyum klorürün (tuz) kütlece yüzdesini temsil ediyordu. Baumé dereceleri (hafif) 0 &nbsp;°Bé (hafif) kütlece suda %10 NaCl yoğunluğu ve 10 &nbsp;°Bé (hafif) suyun yoğunluğu olarak kalibre edildi.

Oda sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta düşünün:

* +100 °Bé (özgül ağırlık, 3.325) diiyodometan gibi bilinen *en yoğun* &nbsp;akışkanlar arasında yer alır (bazı sıvı metaller hariç) .
* 0 &nbsp;°Bé'ye yakın olan değer suyun yoğunluğuna yakın olacaktır.
* -100 °Bé (özgül ağırlık, 0,615) sıvı bütan gibi bilinen *en hafif* &nbsp;akışkanlardan biri olurdu.

Bu nedenle sistem, -100 ile 100 arasındaki sıvıların yoğunluğunun pratik bir spektrumunu temsil ediyor olarak anlaşılabilir; 0'a yakın değerler suyun yaklaşık yoğunluğudur.

## Dönüşümler

Özgül ağırlık (sg; yani, suya göre özgül ağırlık, suya göre yoğunluk) ile Baumé derecesi arasındaki ilişki sıcaklığın bir fonksiyonudur. Ölçeğin farklı versiyonları farklı referans sıcaklıkları kullanabilir. Bu nedenle çeşitli el kitaplarında farklı dönüşüm formülleri bulunabilir.

Örnek olarak, 2008 tarihli bir el kitabında, 60&nbsp;°F (16&nbsp;°C) sıcaklıkta özgül ağırlık ile Baumé derecesi arasındaki dönüşümler belirtilmektedir: 
: \begin{align}
  \mathrm{\ Baum\acute{e}\ olcegi} &= \begin{cases}
    \displaystyle 145\left(1 - \frac{1}{\text{s.g.}}\right) &\text{sudan daha yüksek yoğunluk için} \\[3pt]
    \displaystyle\frac{140}{\text{s.g.}} - 130 &\text{sudan daha düşük yoğunluk için}
  \end{cases} \\[3pt]
  \text{s.g.} &= \begin{cases}
    \displaystyle\frac{145}{145 - \text{degrees Baum}\mathrm{\acute{e}}} &\text{sudan daha yüksek yoğunluk için} \\[3pt]
    \displaystyle\frac{140}{130 + \text{degrees Baum}\mathrm{\acute{e}}} &\text{sudan daha düşük yoğunluk için}
  \end{cases}
\end{align}

Özgül ağırlık hesabında paya yaygın olarak "modül" denir.

Daha eski bir el kitabı aşağıdaki formülleri verir (referans sıcaklığından bahsedilmemiştir):
: \text{s.g.} = \begin{cases}
  \displaystyle\frac{144}{144 - \text{Baum}\mathrm{\acute{e} \text{ olcegi}}} &\text{sudan daha yuksek yogunluk icin} \\[3pt]
  \displaystyle\frac{144}{134 + \text{Baum}\mathrm{\acute{e} \text{ olcegi}}} &\text{sudan daha dusuk yogunluk icin}
\end{cases}

## Diğer ölçekler
Belirsiz talimatlar veya çeviri hataları nedeniyle ölçek kabul edildiğinde büyük bir hata payı ortaya çıktı. API yerçekimi ölçeği, Baumé ölçeğinden sonraki hatalara uyum sağlamanın bir sonucudur. Baumé ölçeği, Balling, Brix, Plato ve 'Özgül Yerçekimi' ölçekleriyle ilişkilidir.

## Kullanımı
II. Dünya Savaşı sırasında özgül ağırlıkta standardizasyondan önce Baumé ölçeği genellikle endüstriyel kimya ve farmakolojide sıvıların yoğunluğunun ölçülmesi için kullanılıyordu. Günümüzde Baumé ölçeği şeker pancarı işleme, oftalmik, nişasta endüstrisi, şarap yapımı, meyve suyu, endüstriyel su arıtma, metal son işlem ve baskılı devre kartı (PCB) üretimi gibi çeşitli endüstrilerde hala kullanılmaktadır. Ayrıca rafinasyon sürecinde kostik için de kullanılmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Refraktometre
* Şıra ağırlığı
* Şaraptaki şekerler
* Derişim
* Brix
* Normalizovaný moštomer
* Plato ölçeği
* Bira ölçümü
* Klosterneuburger Mostwaage

## Kaynakça