Ölüm İmparatorluğu

"**Empire of Death**", Birleşik Krallık bilimkurgu dizisi *[[Doctor Who]]*nun 14. sezonunun sekizinci ve son bölümü. 22 Haziran 2024 tarihinde BBC One kanalında yayımlanmadan önce 21 Haziran'da Disney+ ve BBC iPlayer platformunda yayımlanmıştır. Russell T Davies tarafından yazılan bölümün yönetmenliğini Jamie Donoughue üstlenmiştir. "The Legend of Ruby Sunday" adlı bölümün devamı niteliğindedir. İki bölümlük hikâyenin tamamı da sınırlı sayıda sinemada gösterime girmiştir.

Bölümde On Beşinci Doktor (Ncuti Gatwa) ve yol arkadaşı Ruby Sunday (Millie Gibson), evrendeki tüm yaşamı yok eden Sutekh'i (Gabriel Woolf) durdurmaya çalışır. Son iki bölümün çekimleri Haziran ve Temmuz 2023'te gerçekleşmiştir.

## Konu
Mel Bush, Doktor'un Susan Triad'dan kaçmasına yardım eder. Susan ve Harriet Arbinger, Sutekh'in ölüm tozunu serbest bırakarak tüm UNIT personeli dâhil herkesi öldürür. Ruby'nin üvey annesi Carla, büyükannesi Cherry ve Bayan Flood da öldürülür.

Sutekh, Doktor'un TARDIS'inin üstüne ulaştığında Doktor ve Mel, Zaman Kapısı'nda Ruby ile yeniden bir araya gelir. Sutekh, Doktor'un onu daha önce mağlup ettiğinde TARDIS'e bağlandığını ve daha da güçlendiğini açıklar. Susan'ın kopyaları aracılığıyla TARDIS'in indiği her yere tozun yayıldığını söyler. Doktor, kendisinin ve Ruby'nin anıları kullanarak "hafıza" bir TARDIS oluştabileceklerini fark eder. İkili ve Mel bu TARDIS'i kaçmak için kullanır.

Doktor, hafıza TARDIS'i sabitlemek için özel 'akıllı ip' kullanır. Ziyaret ettiği bir kadından hediye aldığı kaşığı kullanarak Zaman Kapısı'ndan bir monitörü onarır. Monitör, Ruby'nin anılarına yanıt vermektedir ve ona "tarihteki en tehlikeli başbakan" Roger ap Gwilliam ile 2046 yılında yapılan bir röportajı gösterir. Doktor, Gwilliam'ın DNA Testini zorunlu hâle getirmesi nedeniyle Ruby'nin biyolojik annesini bulabileceklerini fark eder. Sutekh ikiliyi hayatta tutmaktadır çünkü kendisi de Ruby'nin annesinin kimliğiyle ilgilenmektedir.

Doktor, Ruby ve Mel, 2046'yı ziyaret eder ve Ruby'nin annesinin DNA kayıtlarını arar. Onlar bunu yaparken Mel, bir Sutekh kölesine dönüşür ve herkesi UNIT merkezine geri gönderir. Sutekh, Doktor'a saldırır ve onu durdurmak için Ruby, Sutekh'e annesinin adını göstereceğini söyler. Ruby bunun yerine kimliği içeren monitörü yok eder ve akıllı ipi Sutekh'in boynuna bağlar. Doktor, TARDIS konsolundaki bir roket iticiyi etkinleştirmek için bir düdük kullanır, onu kendisine doğru getirir ve bu sırada Harriet Arbinger'ı buharlaştırır. Halatın diğer ucunu konsoluna bağlayarak Sutekh'i zaman girdabına sürükler ve onu, UNIT personeli, Ruby'nin annesi, büyükannesi ve Bayan Flood dâhil olmak üzere öldürdüğü herkesi hayata döndürmeye zorlar. Pasif kalmasına rağmen Doktor, kendisini bir "canavar" ilân eder ve Sutekh'i parçalandığı zaman girdabına salarak ölüme terk eder.

Sonrasında UNIT, Ruby'nin öz annesinin Ruby'yi terk ettiğinde 15 yaşında bir kız olduğunu, aşırı gençlik ve aile koşulları nedeniyle Ruby'den ayrıldığını öğrenir ve Ruby'nin biyolojik annesinin kimliğini tespit eder. Doktor, Ruby'nin öz annesinin normal bir kadın olduğunu ve onun yalnızca önemi olduğuna ona inandıkları için Sutekh için de önem kazandığını açıklar. Ruby'nin etrafındaki gizemli olaylar, Sutekh'in Ruby'nin annesinin onu yenmenin anahtarına sahip olduğunu varsaymasının ve farkında olmadan Ruby'nin gerçekte olduğundan daha güçlü olmasını istemesinin sonucu gibi görünmektedir.

Doktor, Ruby'yi annesini görmeye götürür ve yeniden bir araya gelirler. Ruby öz babasını ziyaret etmeye karar verir ve Doktor, Ruby'ye döneceği konusunda söz vererek oradan tek başına ayrılır. Bayan Flood izleyicilere Ruby'nin hikâyesinin mutlu sonla bitmesine rağmen Doktor'un hikâyesinin "mutlak dehşetle" biteceğini haber verir.

## Yapım
### Geliştirme
Bölüm, *Doctor Who* dizi sorumlusu Russell T Davies tarafından yazıldı. Sezonun son hikâyesinin ilk bölümü olan "The Legend of Ruby Sunday"in devamı niteliğindeydi. Davies, hikâyenin ana fikrini kırk ila elli yıl önce ortaya çıkardığını söyledi. On dördüncü sezonun son bölümü olan "Empire of Death", ilk kez Noel özel bölümü "The Church on Ruby Road"da (2023) ortaya çıkan Ruby'nin annesinin kimliğinin gizemini sonlandırıyordu.

Tasarım ekibi, Sutekh'i tasarlarken, Sutekh'in orijinal "estetiğini" yeniden oluşturmak, aynı zamanda onu herhangi bir kültüre veya zaman dilimine benzetmemek, bunun yerine Sutekh'i "kadim" ve "kötü niyetli" bir güç olarak göstermek istedi. Davies, Sutekh'in artık *[[Pyramids of Mars]]* (1975) hikâyesindeki gibi bir Osiran olmadığını, TARDIS'e tutunduktan sonra zaman girdabına uzun süre maruz kalması sonucu bir tanrıya dönüştüğünü söyledi. Ekip, Sutekh'in tasarımı için Davies tarafından sağlanan eskizlere baktı ve ardından nihai tasarımın üzerinde çalıştı. Tasarım tamamlandıktan sonra ekip, Sutekh'in 3 boyutlu uzaydaki görünümünü görselleştirmek için sanal gerçeklik gözlükleri de dâhil olmak üzere çeşitli araçlar kullandı. Ayrıca Sutekh'in karakterlerle yüzleşirken nasıl görüneceğini görselleştirmek için ana görsellerden yararlandı. Bölümde Davies, *Pyramids of Mars* hikâyesindeki Mısır motiflerini kültürel olarak benimsediğini tanımlamak için bir metareferans kullandı; önceki hikâyenin anlatımında Antik Mısır kültürünün Osiranlardan türetildiği belirtiliyordu.

Davies, Ruby'nin annesinin aslında sıradan bir insan olduğunun ortaya çıkışını, ''Star Wars'' devam üçlemesindeki baş karakter Rey'in ebeveynlerinin başlangıçta "özel bir şey" olarak ortaya çıkmayıp, bu durumun bir sonraki filmde tersine çevrilmesine dayandırdı. Davies, Rey'in "sıradan" biri olması fikrini tercih ettiğinden, Ruby'nin annesiyle ilgili bu dönüşü filmlere olan "yanıtı" olarak yazdı.

### Çekimler

"Empire of Death", iki bölümlük finali uzun metrajlı bir filme benzeten Jamie Donoughue tarafından yönetildi. Önceki bölümle birlikte sezonun sekizinci yapım blogunda üretildi. Bölümün düşmanlarını bir sır olarak saklamak için halka açık çekimler sırasında kod adları kullanıldı. Bazı çekimler Haziran 2023'te Cardiff'teki One Central Square'de gerçekleşti. Cardiff'in Milenyum Stadyumu yakınında ek çekimler yapıldı. Setin Londra gibi görünmesini sağlamak için kırmızı bir çift katlı otobüs, telefon kulübesi ve Londra tarzı bir taksi dâhil edildi. Temmuz ayında çekim yapılan diğer yerler arasında Cardiff City Hall ve Barry de bulunuyordu.

Hafıza TARDIS ilk kez *[[Tales of the TARDIS]]*te gösterildi. Set, alanı dekore etmek için önceki Doktor'ların ve eski yol arkadaşlarının aksesuarları kullanılarak, TARDIS'in iç mekânının geçmiş versiyonlarına gönderme olacak şekilde inşa edildi. Doktor rolünde Tom Baker'ın yer aldığı bölümlerden TARDIS konsolunun bir replikası oluşturuldu ve setin tavanına yerleştirildi. Set küçüktü ve bu nedenle bölümü filme alanların tripod veya kamera taşıyıcısı kullanmak yerine kameraları tutması gerekiyordu. Donoughue, kamera kullanımıyla setteki klostrofobi duygusunu aktarmayı amaçladı.

Mel'i canlandıran Bonnie Langford, karakterinin bir Sutekh minyonuna dönüşümünü tasvir etmek için kafatasına benzeyen protezler kullandı. Doktor'un TARDIS'i çağırmak için düdüğünü kullandığı sahnede, ele geçirilen Mel ve Triad onun yanından uçarak gönderildi ve Davies bunu senaryoda "kuka" olarak tanımladı. Yapım ekibinin doğru çekimi yapmak için sınırlı girişimleri oldu. Sahneyi çekmek için dublörler kullanıldı ve havaya vurulma görüntüsünün aktarılması için dublörler halatlara asıldı.

### Ekip
Bölümün başrollerinde On Beşinci Doktor rolüyle Ncuti Gatwa ve Ruby Sunday rolüyle Millie Gibson yer aldı. Bölümde ayrıca Jemma Redgrave, Bonnie Langford, Yasmin Finney, Susan Twist, Michelle Greenidge, Anita Dobson ve Angela Wynter da oynadı. Diğer konuk oyuncular arasında Nicholas Briggs, Gabriel Woolf, Genesis Lynea ve Lenny Rush bulunuyordu. Davies, "hayatî" olarak tanımladığı bölümde ek bir rolden bahsetti. Daha sonra bu rolün Sian Clifford tarafından oynanan "nazik kadın" olduğu ortaya çıktı. Aneurin Barnard, ilk kez "73 Yards" bölümünde oynadığı Roger ap Gwilliam rolüyle tekrar göründü.

## Yayımlanma ve tepkiler
### Yayımlanma
"Empire of Death", 22 Haziran 2024 tarihinde BBC iPlayer'da ve ardından günün ilerleyen saatlerinde BBC One kanalında yayımlandı. Bölüm, iPlayer sürümüyle eş zamanlı olarak dünya çapında Disney+ platformunda gösterildi. Disney ayrıca bölümün Birleşik Krallık ve İrlanda dışındaki uluslararası dağıtımını da üstlendi.

Bölümün yayınlanmasından iki gün önce Sutekh'in ilk görünümü BBC Four'da yeniden yayımlandı. Bir *[[Tales of the TARDIS]]* bölümü, Dördüncü Doktor'un *[[Pyramids of Mars]]* (1975) hikâyesinin düzenlenmiş bir versiyonunu, güncellenmiş özel efektlerle, On Beşinci Doktor ve Ruby ile yeni sahnelerle rezerve edilmiş olarak gösterdi.

Bölüm, bir önceki bölüm olan "The Legend of Ruby Sunday" ile birlikte Birleşik Krallık'taki seçkin sinemalarda gösterildi.

### Reytingler
Bölüm, yayımlandığı gece BBC One'da 2,25 milyon seyirci tarafından izlenerek önceki bölümden 200 bin daha fazla izlenmiştir. *[[Radio Times]]*tan Louise Griffin, düşük reytingleri bölümün yaklaşık 20 saat önce BBC iPlayer'da yayınlanmasına bağladı. Griffin, bölümün büyük olasılıkla çok daha fazla kişi tarafından izlendiğini belirtti.

### Eleştiriler
*[[Total Film]]*den Will Salmon, Gatwa ve Gibson'ın performanslarını, hikâyenin işlenişini, hayran hizmetini ve Ruby'nin annesiyle ilgili hikâyenin çözümünü övdü. Benzer şekilde *[[Den of Geek]]* editörü Stefan Mohamed de bölüme olumlu bir inceleme yaparak özellikle Gatwa ve Clifford arasındaki sahneyi öne çıkardı, ancak sezon boyunca duygusal bir birikim eksikliği nedeniyle sonun zayıf olduğunu hissettiğini belirtti. *[[IGN]]*den Robert Anderson, Woolf ve Gatwa'nın performanslarından bahesederek onları övdü. Ruby'nin veda sahnesini ve Ruby'nin annesinin görünümünü övdü. *[[The Guardian]]* editörü Martin Belam, Langford'ın performansını "gerçekten ürkütücü" olarak nitelendirerek övdü ve Ruby'nin annesiyle yeniden bir araya geldiği sahnenin bölüme duygusal bir çekirdek kazandırdığını belirtti. Ancak, bölümü tehlike ve gerilim eksikliğinden dolayı eleştirdi. "Yineleyici yardımcı oyuncu kadrosunun büyük bir kısmı Sutekh'in minyonları tarafından öldürüldüğünde, hikâyenin büyük bir sıfırlama ile çözülmesi gerektiğinin bariz hâle geldiğini" belirtti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*