José Babini

**José Babini** (10 Mayıs 1897, Buenos Aires - 18 Mayıs 1984, Buenos Aires), Arjantinli matematikçi, mühendis ve matematik ve matematiksel bilimler tarihçisiydi. Babini, Arjantin'de bilim tarihinin bağımsız bir disiplin olarak görülmesine katkıda bulunmuştur. Çeşitli birimlerdeki ve bilimsel topluluklardaki faaliyetleri, Arjantin'de matematiğin ve bilim tarihinin gelişimine katkı sağlamıştır.

Diego Fabián Hurtado, Babini hakkında şunları söylemiştir:

## Biyografi
José Babini, 10 Mayıs 1897'de Buenos Aires'te doğdu; Kendisi, 1890'da Arjantin'e gelen İtalyan göçmenler Aristide Babini ve Teresa Cortesi'nin tek oğluydu. Babiniler mütevazı geçimlerini kendi evlerinde yaptıkları şapka yapımıyla sağlıyorlardı. José'de aritmetik konusunda bir yetenek fark eden babası, onu işletme eğitimi alması için ortaokula göndermeye karar verdi. Daha sonra genç Babini, yeteneğine duyarlı olan ve Buenos Aires Üniversitesi'ndeki inşaat mühendisliği eğitiminin maliyetine katkıda bulunan bir inşaat mühendisleri firmasına katıldı.

1918'de Babini, 1904'te kurulan ve öncelikle Alman bilim adamları ve hümanistler tarafından yönlendirilen, ortaokul öğretmenlerinin eğitimine adanmış modern bir kurum olan Joaquín V. González Yüksek Öğretmenler Enstitüsü'ne kaydoldu. Ertesi yıl diplomasını aldı ve "Profesor de Matemática y Cosmografía" (Matematik ve Kozmografi Profesörü) olarak mezun oldu. Aynı yıl, yeni mezun olmuş bir tarih öğrencisi olan Rosa Diner ile evlendi. 1920 yılında Buenos Aires Ulusal Üniversitesi Kesin Bilimler, Fizik ve Matematik Fakültesi'nde İnşaat Mühendisi olarak eğitimini tamamladı, ancak ilk mesleği olarak kendisini kesinlikle matematiğe adayacaktı ve 20. yüzyılda Arjantin'de Matematik ve bilim tarihi çalışmalarının öncüsü olacaktır.

1921 yılında doğa bilimleri ve matematik öğretmenliği yeterliliğiyle mezun oldu. 1922 yılında inşaat mühendisi olarak diplomasını aldı. Daha 1917'de Julio Rey Pastor ile tanışma fırsatı buldu ve o zaman, Buenos Aires Üniversitesi Mühendislik Öğrenci Merkezi aracılığıyla, ünlü İspanyol matematikçinin karmaşık değişkenlerin fonksiyonları teorisi üzerine derslerinin notlarını yazma ve düzenleme görevini üstlendi.

Babini inşaat mühendisi olarak çalışmak yerine Rosario'daki ''Universidad Nacional del Litoral'' Endüstriyel Kimya Fakültesi'nde matematik dersleri verdi. Burada yeni sayısal analiz yöntemlerini tanıttı ve bu alanda Arjantin'in önde gelen uzmanlarından biri olarak kabul edildi. Daha sonra Paraná, Entre Ríos'daki Eğitim Bilimleri Fakültesi'nde (*Facultad de Ciencias de la Educación*) ve *Colegio Nacional y la Escuela Industrial*da ders verdi. Aldo Mieli 1938'de Paris'ten Arjantin'e geldiğinde, Babini ile birlikte Rosario'daki *Universidad Nacional del Litoral*da *Instituto de Historia y Filosofía de la Ciencia*yı (Rey Pastor'un desteğiyle) kurdu. "Instituto" 1943 yılına kadar varlığını sürdürdü. Babini, Mieli tarafından 1919 yılında *Archivio di Storia della Scienza* adıyla kurulan *Archeion* dergisinde ve Mieli ile birlikte 12 ciltlik *Panorama general de historia del ciencia* serisinin editörlüğünü yaptı. Babini bu seride Desiderio Papp ile birlikte 19. yüzyılda müspet bilimler üzerine *El siglo de iluminismo* (serinin 8. cildi) adlı kitabı yazmıştır.

Rey Pastor ile birlikte 1936'da Arjantin Matematik Birliği'ni (UMA-Union Matematica Argentina) kurdu ve aynı zamanda Arjantin Fizik Birliği'nin (AFA) de olan dergisini yayınlamaya başladı. 1968'de UMA onu ilk onursal üyesi yaptı.

Arjantin'de bilimin önemli bir organizatörü ve ulusal araştırma konseyi CONICET üyesiydi. 1955'ten 1966'ya kadar Buenos Aires'teki Ulusal Üniversite'nin "Facultad de Ciencias Exactas y Naturales" dekanlığını yaptı. 1957 yılında yeni kurulan *Universidad Nacional del Nordeste*nin rektörü ve geçici müdürü oldu. Ayrıca Arjantin'in yeni kurulan üniversite yayınevi EUDEBA'nın (*Editorial Universitaria de Buenos Aires*) başkanlığını yaptı.

Babini, ''Historical Studies in the Physical Sciences'' dergisinin yayın kurulu üyesiydi ve *Quipu: Revista Latinoamericana de Historia de las Ciencias y la Tecnología* (Mexico City merkezli) dergisinin kurucularından biriydi.

1928'de Bologna'da düzenlenen ICM'nin Davetli Konuşmacısı oldu. Çok sayıda kitabın (en az 70) ve denemenin yanı sıra çevirilerin yazarı, ortak yazarı ya da editörüydü. Özellikle Arjantin'de gelişen bilim tarihi üzerine ilk kitapları yayınlamıştır.

Bu noktada zaten uluslararası tanınırlığa ulaşmıştı ve 1980'de Arjantin Yazarlar Derneği'nden (SADE-*Sociedad Argentina de Escritores*) Büyük Onur Ödülü'nü aldı.

Arjantin Bilim Tarihi Grubu'nun (*Grupo Argentino de Historia de la Ciencia*) başkanlığını 87 yaşında ölene kadar sürdürdü.

## Çalışmaları
Yaptığı çalışmalar, yazığı kitap ve makaleler, çeviri ve katkılar aşağıdaki gibidir:

### Kitaplar

* ***[http://www.bnm.me.gov.ar/giga1/monitor/monitor/699.pdf La cuadratura del círculo y otros problemas clásicos]*** - Santa Fe : Universidad Nacional del Litoral. Departamento de Extensión Universitaria, 1930. 29 sayfa; Conferencia pronunciada en Rosario, bajo el auspicio del Departamento de extensión universitaria. Publicación, 12.  También: *La cuadratura del círculo*, El Monitor de la Educación Común, Órgano del Consejo Nacional de Educación, Buenos Aires, n.° 699, 1931
* ***Arquímedes.*** José Babini Espasa-Calpe. Argentina, Buenos Aires. 1947. También: a) Archiméde, Archives Internationales d'Histoire des Sciences, París, II, 2, pp.&nbsp;66–75, 1948. (Bir önceki kitabın son bölümünün Aldo Mieli'nin giriş yazısıyla birlikte Fransızca çevirisi.)
****Origen y naturaleza de la ciencia.*** José Babini. Espasa-Calpe. Colección: *Historia y Filosofía de la Ciencia.* 315 sayfa. Prólogo de Julio Rey Pastor. Buenos Aires - México. 1947.
****Historia sucinta de la ciencia.''' José Babini.''Espasa-Calpe. [https://www.planetadelibros.com.ar/planeta-editoriales.html#181 Colección Austral]. 226 p. Argentina, Buenos Aires. 1951.
****Historia Sucinta de la Matemática.*** José Babini. Espasa-Calpe, [https://www.planetadelibros.com.ar/planeta-editoriales.html#181 Colección Austral].154 sayfa. 1952.
****Historia de la Ciencia Argentina.*** José Babini Editor: [[Fondo de Cultura Económica]]. Volumen 46. Colección Tierra firme. 218 sayfa. 1949. 
****Las ciencias en la historia de la cultura Argentina. De acuerdo con los nuevos programas para el 6° año del ciclo superior del magisterio***. José Babini. Ángel Estrada y Cía. S. A. Editores. Buenos Aires. 1951. 
*'''Discurso preliminar a la enciclopedia : a dos siglos de su publicación.''' Jean Le Rond D'ALEMBERT. Buenos Aires : LOSADA, 1954. 235 p. JOSE BABINI — El “Discurso preliminar” de la “Enciclopedia” . pp.&nbsp;163. 
* ***Qué es la ciencia.*** José Babini. [[Editorial Columba]]. Colección Esquemas N°19. 63 sayfa. Buenos Aires. 1955.
****Biografía de los infinitamente pequeños: historia de una racionalización.*** José Babini. Raigal editorial. ''Colección Panorama.'' 1957. 109 sayfa. Buenos Aires.
****La ciencia en la Argentina.*** José Babini. EUDEBA. Colección Biblioteca de América - Libros del Tiempo Nuevo.''''<nowiki/>*** Tomo 10. 97 sayfa. Buenos Aires. 1963. Nota: En dorso de portada: '**<nowiki/>***Este tomito resume y pone al día el contenido del libro del autor: La evolución del pensamiento científico en la Argentina. Editorial La Fragua. Buenos Aires. 1954.
****Galileo***. José Babini. *ENCICLOPEDIA DEL PENSAMIENTO ESENCIAL*. Centro Editor de América Latina. Buenos Aires, 1967.
****Historia de las ideas modernas en matemáticas***. Colección: *Monograf*<nowiki/>ías Científicas*. Serie* <nowiki/>*de Matemática. Volumen 4. 72 sayfa. Programa Regional de Desarrollo Científico y Tecnológic*<nowiki/>*o. Departamento de Asuntos Científicos. Secretari*<nowiki/>*a General de la Organización de los Estados Americanos. Washington, D.C Derechos Reservados, 1967. Unión Panamericana. Washington, D. C. Primera edición, 1967. Segunda edición, 1974. En la Página de créditos o derechos se lee Esta monografía ha sido preparada para su publicación en el Departamento de Asuntos Científicos de la Secretaria General de la Organización de los Estados Americanos**<nowiki/>. Editora: Eva V. Chesneau. Asesor Técnico: [[Manuel Balanzat|Dr. Manuel Balanzat]]. Prologo de Manuel Balanzat, Buenos Aires, julio de 1967.
****EL SIGLO DE LAS LUCES: CIENCIA Y TÉCNICA.*** José Babini. [[Centro Editor de América Latina]]. Colección enciclopédica '','' tomo 10''.'' 156 sayfa. Buenos Aires. 1971.
****El saber en la historia.*** José Babini. [[Centro Editor de América Latina]]. Colección enciclopédica ''Biblioteca fundamental del hombre moderno. T''omo 26''.'' 158 sayfa. Buenos Aires. 1971.
****Historia de la medicina.*** José Babini. Prólogo de Pedro Laín Entralgo, ([[Editorial Gedisa]], 1<sup>ra</sup> ed - 1980), 204 sayfa. Esta obra es parte de la Colección [https://www.gedisa.com/articulos.aspx?modo=c&fam=300 Cla-De-Ma](Clásicos de Mañana), 174 sayfa, Editorial Gedisa.
****HISTORIA DE LA MATEMATICA.*** J.REY PASTOR Y J.BABINI. ESPASA CALPE, S.A. 1951. Impreso en Argentina. **Primera edición especialmente autorizada por los autores**. 368 sayfa. Luego hubo recurrentes ediciones por otras editoriales y en otros paises y dividida en dos volumenes: ***Historia de la matemática Volumen I: De la antigüedad a la Edad Media.*** Julio Rey Pastor y José Babini. (Editorial Gedisa, 1<sup>ra</sup> ed - Barcelona, 1984). Esta obra es parte de la Colección [https://www.gedisa.com/articulos.aspx?modo=c&fam=300 Cla-De-Ma](Clásicos de Mañana), 208 sayfa, Editorial Gedisa. Obra completa: ISBN 84-7432-206-5***. Historia de la matemática Volumen II: Del Renacimiento a finales del siglo XX*** . Julio Rey Pastor y José Babini. (Editorial Gedisa, 1<sup>ra</sup> ed - Barcelona, 1984). Esta obra es parte de la Colección [https://www.gedisa.com/articulos.aspx?modo=c&fam=300 Cla-De-Ma](Clásicos de Mañana), 224 sayfa, Editorial Gedisa. Obra completa: ISBN 84-7432-206-5
****Las ciencias en la historia Argentina***. José Babini. C''iclo superior del Magisterio.'' Editorial: Ángel Estrada, 200 sayfa. Buenos Aires, 1952.
****La evol***<nowiki/>***ución del pensamiento científico en la Argentina.*** José Babini. Ediciones(editorial) La Fragua. 249 sayfa. 1954.
****LA CIENCIA EN LA ARGENTINA***. José Babini. BUENOS AIRES: EUDEBA, 1963. Este libro resume y pone al día, el contenido de otro libro del autor: ''La evolución del pensamiento científico en la Argentina'', Buenos Aires: Editorial La Fragua, 1954.
*Colección ***Panorama General de Historia de la Ciencia***. Espasa-Calpe, 1945-1961. Colección **Historia y Filosofía de la Ciencia'*. Argentina, Buenos Aires. (En colaboración con [[Desiderio Papp Pollack|Desiderio Papp]]; los primeros cinco volúmenes fueron escritos por Aldo Mieli y publicados en 1945, 1946, 1951, 1952 respectivamente).
**a) Cilt VI: *'La ciencia del Renacimiento: Astronomía, fisica y biología**, 1952.
**b) Cilt VII: **La ciencia del Renacimiento: las ciencias exactas en el siglo XVII**, 1954.
**c) Cilt VIII: **El siglo del iluminismo; Biología y medicina en los siglos XVII y XVIII**, 1955.
**d) Cilt IX: **Las ciencias exactas en el siglo XIX; Biología y medicina en los siglos XVII y XVIII**, 1958.
**e) Cilt X: **Las ciencias exactas en el siglo XIX**, 1958.
**f) Cilt XI: **Biología y medicina en el siglo XIX,** 1961.
**g) Cilt XII: **Ciencia de la tierra y técnica del sig,lo XIX**, 1961.
****Ciencia y tecnología (breve historia). José Babini.***Manuales Columba, Colección Esquemas. Tomo 85. Buenos Aires, 1967.
*Colección ***Enciclopedia de historia de la Ciencia.*** José Babini. Inicio de publicación: 1967. Dirección: José Babini. Equipo de trabajo: Marcelina Jarma (secretaría de redacción). Características: José Babini redactó cada uno de los fascículo de esta serie que, según el plan original, se compondría de 30 volúmenes, unas 3.000 sayfa. [[Centro Editor de América Latina#:~:text=1969. Apresan a,del siglo XX|Su publicación quedó interrumpida en 1969]], cuando el investigador tenía ya 12 volúmenes más escritos, que permanecen inéditos. 
**<u>Yayınlanan fasiküller</u>: 1967 ve 1969 yılları arasında yayınlanan otuz fasiküllük tamamlanmamış bir serinin on dört fasikülü.
***''1. **Ciencia, historia e historia de la ciencia.***
***''2. '''La prehistoria de la ciencia.***
****3. *'La ciencia y el milagro griego.***
***''4. '''La ciencia y el Siglo de Pericles.***
****5. *'La ciencia en tiempos de la Academia y el Liceo**.''
***''6. **La ciencia alejandrina.***
***''7. '''La ciencia helenística.***
****8. *'La ciencia en el período grecorromano**.''
***''9. **La ciencia en la temprana Edad Media.***
***''10. '''La ciencia en la alta Edad Media.***
****11. *'La ciencia en la baja Edad Media.***
***''12. '''La ciencia renacentista'''.''
***''13. '''Leonardo y los técnicos del Renacimiento.***
****14. *'La matemática y la astronomía renacentista.***
**<u>Yayımlanmamış fasiküller</u>: 
***''15. '''Física y química renacentistas.***
****16. *'Naturalistas y médicos renacentistas.***
***''17. '''La revolución científica del siglo XVII.***
****18. *'La nueva astronomía.***
***''19. '''Las ciencias naturales del siglo XVII Newton.***
****20. *'La matemática del siglo XIX.***
***''21. '''Astronomía y física del siglo XIX.***
****22. *'Química y ciencias de la tierra del siglo XIX.***
***''23.'''Medicina y biología del siglo XIX.***
****24. *'Ciencias del hombre y técnica del siglo XIX.***
***''25. '''Cronología del saber humano.***
****Las revoluciones industriales.*** José Babi. Centro Editor de América Latina. *.* Buenos Aires, 972.
***Todo es historia.** *La medición del arco.* Cilt 116, sayfa 28. 1977.
***Todo es historia.** *Ameghino, la tremenda voluntad científica. Cilt* 133, sayfa 64. 1978.
****HISTORIA DE LA CIENCIA EN LA ARGENTINA.*** José Babini. Editorial Solar. Estudio preliminar de Marcelo Montserrat. Buenos Aires. 1986.

### Dergi makaleleri

* '''''Poesia y Matemática''''', Revista Nosotros, Buenos Aires, año XVII,tomo LXXVIII, pp.&nbsp;139–143, Santa Fe, 1933 (Hint Matematiği ve J. Joyce'un Ulysses'inde Matematik Üzerine İki Not)
* *[https://digital.iai.spk-berlin.de/viewer/image/790224712/139/LOG_0031/ *'La física deshumanizada**]'', Revista Nosotros, Buenos Aires, año II, tomo VII, pp.&nbsp;129–146, 1936.
* ***Los dos Cantor***, [https://biblioteca.hebraica.org.ar/collections/show/20 Davar], Buenos Aires, XXX, pp.&nbsp;47–64, 1950.
* **''Matemática o Matemáticas''?** Anales de la Sociedad Científica Argentina, CXXV, [https://ia800207.us.archive.org/BookReader/BookReaderImages.php?id=analesdelas1251261938soci&itemPath=%2F9%2Fitems%2Fanalesdelas1251261938soci&server=ia800207.us.archive.org&page=n94_w715 pp.&nbsp;112-115], 1937.

=== Katkılar ===

* ***El cálculo infinitesimal : ORIGEN - POLÉMICA*** / Gotifredo Guillermo Leibniz, Isaac Newton ; <u>Giriş José Babini tarafından yazılmıştır.</u>. Series Biblioteca Cultural : Los Fundamentales. Publicación: Buenos Aires : EUDEBA, 198 sayfa.
****[http://inmabb.criba.edu.ar/revuma/revuma.php?p=toc/vol04 Origen y desarrollo de la Geometría proyectiva]***. [[Federico Amodeo|F. Amodeo]]; <u>Nicolas ve Joseph Babin tarafından yapılan çeviri</u>. 1939. 219 s. Obra original'': Origine e sviluppo della geometria proiettiva'' - Amodeo Federico (1859-1946).
***Física atómica**. Max Born; <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>.  Obra original: ''Moderne Physik'' (1933).
***La Formación Del Espíritu Científico.** [[Gaston Bachelard]]. <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>. Primera edición en español, 1984 por editorial Argos, Buenos Aires. Correspondiente a Biblioteca Argos. El Espíritu Científico / dirigida por Luis M. Baudizzone, José Luis Romero, Jorge Romero Brest. Título original: ''La formation de l’espirit scientifique.''
****El pensamiento científico*.** Geymonat, Ludovico. <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>. Este libro corresponde a la  14°. ed. de la 3<sup>ra</sup>. edición del Italiano de 1958: Buenos Aires, EUDEBA, 1994. 68p. (Cuadernos).
****La formación del espíritu científico*.** Bachelard, Gaston. <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>. México, D.F. : Siglo Veintiuno Editores, 1994. Colección Teoría. 302 p.
****Historia de la ciencia y nuevo humanismo***. [[George Sarton]]. <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>. ROSARIO S.A. 1948. sayfa 175.
****La vida de la ciencia***. George Sarton. <u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>, prefacio de Max H. Fisch. ''Ensayos de Historia de la civilización de la ciencia.'' Colección ''<nowiki/>'Historia y Filosofía de la Ciencia'.'' Editorial: Buenos Aires, Espasa Calpe, 1952.
****Cronología científica Argentina*.** [[Rosa Diner de Babini]]. Ediciones MARYMAR. Primera edición de 1982.
***Seis alas: hombres de ciencia renacentistas.** Colección: ''Biblioteca el hombre y su sombra. La vida de la ciencia.'' Eudeba, 1965. ''<u>José Babini tarafından çevrilmiştir.</u>.''  Obra original: ''Six Wings: Men of Science in the Renaissance'' (1957)
****La ciencia en la Argentina: perspectivas históricas***. [https://anh.org.ar/cuerpo-academico/dr-miguel-de-asua/ Miguel de Asúa] . Colección ''Los fundamentos de la Ciencia del Hombre.'' Buenos Aires: Centro Editor de América Latina. 1993. Bu kitap José Babini ve Ariel Barrios Medina'nın da aralarında bulunduğu birçok yazarın çalışmalarını bir araya getirmektedir. Aşağıda kitabın arka kapağından bir alıntı yer almaktadır: ''Miguel de Asúa bu kitapta sosyal bilimlerin bu alanındaki çağdaş yönelimleri temsil eden çalışmalardan bir seçki sunmakta ve Arjantin'de bilim tarihinin kökenlerini anlatmaktadır -'' Miguel de Asúa - Buenos Aires : Centro Editor de America Latina

== Onurlandırma ve ödüller ==

* Arjantin Temsilciler Meclisi, Haziran 2004'te, Bayan Puig de Stubrin'in karar tasarısı çerçevesinde, Temsilciler Meclisi sunucusunda faaliyet gösteren Bilim ve Teknoloji Komitesi'ne ait web sayfasının "Profesör José Babini" adıyla adlandırılmasına karar vermiştir.
* Babini'nin kütüphanesi kısmen [[Arjantin Bilim Derneği]]'nde (Argentinean Scientific Society) bulunmaktadır ve oğlu Nicolás Babini tarafından yönetilmektedir. Geri kalanı ise [[San Martín Üniversitesi]]'nin Araştırma Bölümü'nde bulunmaktadır.
* 1967 yılında OAS, Eva V. Chesneau'nun editörlüğünü ve Buenos Aires Üniversitesi'nden Dr. Manuel Balanzat'ın teknik danışmanlığını yaptığı ***Historia de las ideas modernas en matemática*** adlı kitabını 1974 yılında ikinci baskısını yaparak yayınladı.
* 'ne (UNSAM) bağlı ***Centro de Estudios de Historia de la Ciencia y de la Técnica José Babini*** (**CEJB**) Temmuz 2002'de, 1991 yılında profesyonel olarak bilim tarihine adanmış ilk Arjantinli tarihçi José Babini'nin (1897-1984) kütüphanesi ve kişisel arşivinden oluşturulan Asociación Biblioteca Babini tarafından barındırılan 9000 cilt ve belgesel koleksiyonunun bağışlanmasıyla kurulmuştur. Kuruluş amacı, Arjantin ve Latin Amerika'da bilim ve teknoloji tarihi alanındaki araştırmaları teşvik etmek, akademik bir disiplin olarak sağlamlaşmasını sağlamak ve üretimlerini yaygınlaştırmaktı. Kuruluşundan bu yana **CEJB**, 1996'dan bu yana sürekli olarak yayınlanan ve Arjantin'in ilk bilim tarihi dergisi olan ''Saber y Tiempo'' dergisinin yayınını da üstlenmiştir.
* ***Historia de la matemática*** Julio Rey Pastor'un ortak yazarlığında iki cilt halinde 2006 yılında İspanya'da yayınlandı
* ***LOS INTELECTUALES ARGENTINOS Y SU SOCIEDAD (ARJANTİNLİ ENTELEKTÜELLER VE TOPLUMLARI)**' Rodriguez Bustamante, Norberto tarafından düzenlenmiş bir kitaptır. Buenos Aires: Líbera, 1967. <u>Babini'nin eserlerini içerir</u>, Bagú, Butelman, Cortés Conde, Klimovsky, Lanari, Maci, F.S.de Mantovani, G.Romero Brest, Montenegro, Portnoy, Silberstein, Moro Simpson, M.A.de Varela, G.Weinberg. La sección de José Babini se halla en  *III. La Argentina: sociedad en crisis:  2. Vicisitudes del desarrollo científico nacional, José Babini.'' Buenos Aires : Libera, 1967.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Arjantin'de bilim ve teknoloji tarihi