Mandy (film, 2018)

***Mandy***, 2018 yapımı, Panos Cosmatos'un yönettiği sürrealist bir aksiyon-korku filmidir. Senaryosu Cosmatos ile Aaron Stewart-Ahn tarafından kaleme alınmış, hikâyesi ise Cosmatos'a aittir. Belçika ve Amerika Birleşik Devletleri ortak yapımı olan filmde Nicolas Cage, Andrea Riseborough, Linus Roache, Ned Dennehy, Olwen Fouéré, Richard Brake ve Bill Duke rol almaktadır. Hikâye, sevgilisi Mandy Bloom'u (Riseborough) vahşi bir tarikat tarafından öldürülen oduncu Red Miller'ın (Cage), tarikat lideri Jeremiah Sand'den (Roache) ve onun fanatik takipçilerinden intikam alma mücadelesini konu alır.

Film, 19 Ocak 2018'de Sundance Film Festivali'nde prömiyerini yaptı ve 14 Eylül 2018'de Amerika'da vizyona girdi. 6 milyon dolarlık bütçesine karşın gişede yalnızca 1,7 milyon dolar hasılat elde ederek ticari açıdan başarısız oldu. Ancak eleştirmenlerden büyük övgü aldı; özellikle görselliği, özgünlüğü, Nicolas Cage'in performansı, Cosmatos'un yönetimi ve aksiyon sahneleri dikkat çekti.

45. Saturn Ödülleri'nde film “En İyi Bağımsız Film” ödülünü kazandı; Nicolas Cage ise “En İyi Erkek Oyuncu” dalında aday gösterildi. 34. Bağımsız Spirit Ödülleri'nde Benjamin Loeb, “En İyi Görüntü Yönetimi” kategorisinde aday oldu. *Mandy*, aynı zamanda besteci Jóhann Jóhannsson'un son işlerinden biridir. Film gösterime girmeden yedi ay önce, uyuşturucuya bağlı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitiren Jóhannsson'un anısına ithaf edilmiştir.

## Hikayesi
1983 yılında, Amerika'nın Pasifik Kuzeybatısı bölgesinde, alkol bağımlılığını geride bırakmaya çalışan savaş gazisi oduncu Red Miller, sorunlu bir çocukluk geçirmiş olan sevgilisi, yazar ve sanatçı Mandy Bloom ile birlikte yaşamaktadır. Mandy gündüzleri bir benzin istasyonunda çalışmakta, geceleri ise ayrıntılı fantastik resimler yapmaktadır; Red de onun sanatına büyük bir hayranlık duymaktadır.

Bir gün işe giderken Mandy, “Yeni Şafağın Çocukları” adlı dini tarikatın lideri Jeremiah Sand'in dikkatini çeker. Mandy'ye saplantılı bir arzu duyan Sand, müridi Brother Swan'a onu kaçırması için emir verir. Swan ise, düzenli olarak LSD kullanan ve yamyamlıkla özdeşleşmiş iblisi andıran motorcu çetesi **“**Black Skulls**”**'u yardıma çağırır.

Tarikat, çetenin iş birliği karşılığında kendi üyelerinden birini kurban olarak sunar. Bunun ardından Black Skulls Red ile Mandy'nin evine girer, ikisini de etkisiz hale getirir. Tarikat üyelerinden Mother Marlene ve Sister Lucy, Mandy'yi uyuşturur ve onu Sand'in huzuruna çıkarır. Sand, kendi psikedelik folk müziği eşliğinde Mandy'yi baştan çıkarmaya çalışır; fakat Mandy, alaycı bir kahkaha atarak onu küçümser. Bu durum Sand'i öfkelendirir. Öç almak için Red'i bağlayıp bıçakladıktan sonra, Mandy'yi onun gözleri önünde diri diri yakar. Tarikat üyeleri evi terk ettikten sonra Red zincirlerinden kurtulur, sevgilisinin acımasızca öldürülmesine ağıt yakar ve bir şişe votka içtikten sonra sessizce intikam yemini eder.

Ertesi sabah Red, eski dostu Caruthers'ın yanına giderek kendisine ait olan yaylı tüfeğini ve özel oklarını geri alır. Caruthers, ayrılmadan önce Black Skulls hakkında onu uyarır. Kararlılığını pekiştiren Red, kendi elleriyle savaş baltası döver. Çeteden bir üyeyi okla vurup ardından arabasıyla ezmeye çalışır; fakat aracın kaza yapması sonucu Red bu sefer onların eline düşer. Çetenin sığınağında bağlanmış haldeyken zincirlerini kırar ve geri kalan üyeleri tek tek öldürür. Sığınağı araştırırken onların uyuşturucularından bir miktar içer ve anında şiddetli halüsinasyonlar görmeye başlar.

Red, Gördüğü halüsinasyonların yönlendirmesiyle Black Skulls için LSD üreten Kimyageri bulur. Kimyager, Red'e tarikatın nerede olduğunu söyler. Red, bir taş ocağındaki ahşap kiliseyi mesken tutmuş tarikata gider ve üyelerini giderek daha vahşi yöntemlerle tek tek öldürür. Kilisenin altındaki tünellerde Mother Marlene'i bulur ve başını keser. Ardından Jeremiah Sand ile yüzleşir; Marlene'in kesik başını ona fırlatarak alay eder ve sonunda Sand'in kafatasını ezerek öldürür. Sand'in cesedini ve kiliseyi ateşe verdikten sonra arabasına binip oradan uzaklaşır. Yol boyunca Red, yan koltukta Mandy'nin gülümseyen hayalini görür. Aracının arkasında uzanan manzara ise artık gerçek dışı, fantastik ve başka bir dünyaya aitmiş gibi görünmektedir.

## Oyuncular

* Nicolas Cage, Red Miller olarak
* Andrea Riseborough, Mandy Bloom olarak
* Linus Roache, Jeremiah Sand olarak
* Bill Duke, Caruthers olarak
* Richard Brake, Kimyager olarak
* Ned Dennehy, Brother Swan olarak
* Olwen Fouéré, Mother Marlene olarak
* Hayley Saywell, Sis olarak
* Line Pillet, Sister Lucy olarak
* Clément Baronnet, Brother Klopek olarak
* Alexis Julemont, Brother Hanker olarak
* Stephan Fraser, Brother Lewis olarak
* Ivailo Dimitrov, Skratch olarak
* Kalin Kerin, Scabs olarak
* Tamás Hagyuó, Fuck Pig olarak
* Paul Painter, Cheddar Goblin olarak

## Prodüksüyon
7 Haziran 2017'de Nicolas Cage'in filmin başrolünde yer alacağı duyuruldu. Çekimlerde, filmin eski usul atmosferini yakalayabilmek için Arri Alexa kamera Panavision anamorfik formatla birlikte kullanıldı. Ancak prodüksiyon, bazı aksaklıklarla karşılaştı: Cage başka bir projede çalışırken ayağını kırdığı için takvimde gecikmeler yaşandı, ayrıca görüntü yönetmeni Benjamin Loeb, asıl çekimlere başlamadan yalnızca iki hafta önce ekibe katılabildi. Yönetmen Panos Cosmatos, Loeb'e görsel ilham kaynağı olarak *[[Otostopçu (film,1986)|Otostopçu]]*, *[[Yıldırım günleri]]*, *[[Revenge (film, 1990)|Revenge]]*, *[[Sapık 3]]*, *[[Fist of the North Star]]* ve ''Kobra'' gibi filmleri referans olarak verdi.

Orman sahneleri Belçika'daki High Fens bölgesinde çekildi. Red ve Mandy'nin yaşadığı kulübe, kullanılmayan bir izci alanına film ekibi tarafından inşa edildi. Black Skulls ve Children of the New Dawn'ın mekânları ise Chaudfontaine yakınlarında terk edilmiş bir evde kuruldu. Ünlü motorlu testere dövüşü sahnesi Bévercé'deki bir taş ocağında çekildi. Red'in filmde dövdüğü savaş baltası, ekstrem metal grubu Celtic Frost'un logosunda yer alan “F” harfinden esinlenerek tasarlandı. Açılış jeneriğinde ise İngiliz progresif rock grubu King Crimson'ın *[[Red]]* (1974) albümünde yer alan **“**Starless**”** parçası çalmaktadır; albümün adı aynı zamanda Cage'in karakterine de verilmiştir.

Filmin yapım ortaklarından biri, hayranların yatırım yaparak projelere katılmasına imkân tanıyan eğlence stüdyosu Legion M oldu. Şirket, 2018'de Sundance Film Festivali'nde yönetmen Panos Cosmatos ve film ekibinin katıldığı bir panel düzenledi. Nicolas Cage, bu etkinlikte sürpriz bir şekilde sahneye çıkarak izleyicileri şaşırttı.

## Müzikler
*Mandy*'nin film müzikleri, Jóhann Jóhannsson'un ölümünden önce bestelediği son işlerden biri oldu. Yönetmen Cosmatos, Jóhannsson'a ilham kaynağı olarak Queen'in *[[Flash Gordon (film)|Flash Gordon]]* (1980) filmi için yaptığı müzikleri ve Van Halen'ın *Fair Warning* (1981) albümünü önerdi. Ancak Jóhannsson'un bestelediği müzikler bu kaynaklara doğrudan göndermede bulunmadı; bunun yerine elektronik sesler ve canlı enstrümanların yoğun biçimde işlenip dönüştürülmesiyle elde edilen, filmin şiddet yüklü atmosferine uygun “karanlık, devasa ve endüstriyel-metal” bir sound yaratıldı. Film müziklerinde, deneysel metal grubu Sunn O))) üyesi Stephen O’Malley gitarlarıyla yer aldı. Müzik prodüktörlüğünü üstlenen Randall Dunn ise Jóhannsson'la belirli analog synthesizer'ların kullanımı üzerine çalıştı. Ekip, synth kayıtlarının büyük bölümünü yapmak için İtalya'da bir stüdyo buldu.

Filmin müziklerinin çoğu, 2018 Sundance Film Festivali'ndeki prömiyer öncesinde tamamlanmıştı. Jóhannsson'un 9 Şubat 2018'de hayatını kaybetmesinin ardından, yarım kalan kısımlar Pepijn Caudron ve Yair Elazar Glotman tarafından düzenlenip sonlandırıldı. Başlangıçta yalnızca müzik editörü olarak görevlendirilen Caudron, post-prodüksiyonun yavaş ilerlemesi nedeniyle, çoğunlukla Jóhannsson'un örnekleri üzerine inşa edilen birkaç parça da besteledi. Randall Dunn'a göre filmde kullanılan müziklerle soundtrack albümünde yer alan müzikler arasında fark vardı: kendisi önce albümü dinlemiş, ardından filmde daha fazla materyalin yer aldığını fark etmişti. Dunn, soundtrack albümünü bir tür “ekstra içerik” olarak nitelendirdi. Film, Jóhann Jóhannsson'un anısına ithaf edilmiştir.

## Yayınlanması
Film, 19 Ocak 2018'de Sundance Film Festivali'nde prömiyer yaptı. Sinemalarda sınırlı gösterim 13 Eylül 2018'de başladı; film en fazla 250 salonda gösterildi ve 14 Eylül 2018'de VOD platformlarında yayınlandı.

## Eleştiriler
İnceleme sitesi Rotten Tomatoes'a göre, film 248 eleştirmen değerlendirmesine dayanarak %90 olumlu not almış ve ortalama puanı 10 üzerinden **7,6** olarak hesaplanmıştır. Sitenin eleştirmen ortak görüşü şu şekildedir:“Mandy’nin çılgıncaya kaçan şiddeti, Nicolas Cage’in etkileyici performansıyla besleniyor — ve onun volkanik patlamaları arasına serpiştirilen hissedilir duygu ile dengeleniyor.”Metacritic'te film, 30 eleştirmenin yorumuna dayanan ağırlıklı ortalama puanı ile 100 üzerinden 83 almış; bu skor “evrensel övgü” anlamına gelmektedir.

Dünya prömiyerinden sonra RogerEbert.com'dan Nick Allen, filmi değerlendirirken şunları yazdı:“Cage’in iyi, kötü ve unutulabilir birçok filmde sergilediği sayısız vahşi performansın tümünü göz önüne alırsanız, Cosmatos’un üslup ağırlıklı, 1980’ler estetiğine sahip tuhaf dünyalara ve karakterlere duyduğu tutku Cage’in büyüklüğünden tam anlamıyla yararlanıyor ve daha da ötesine geçiyor.”*Dirty Movies* için beş yıldızlı inceleme kaleme alan Stephen Lee Naish, filmi “kanla sulanmış bir intikam macerası” olarak nitelendirdi ve Cosmatos'u “usta işi bir yaklaşımla, Kubrick ve Lynch'i andıran; kendi fizik kanunları içinde tamamen inandırıcı ve eksiksiz dünyalar ve karakterler sunan” bir yönetmen olarak övdü. Film eleştirmeni Christopher Stewardson ise Mandy hakkında “kendi başına bir kült favorisi olmaya aday” yorumunu yaptı. Aralık 2018'de Esquire, *Mandy*'yi “2018'in Şimdiye Kadarki En İyi 25 Filmi” listesinde bir numaraya yerleştirdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*