open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
At kesimi

**At kesimi**, tüketim amacıyla at eti elde etmek için atların kesilmesi uygulamasıdır.

Meksika, Arjantin, Kazakistan, Moğolistan, Kırgızistan, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Brezilya, Kanada, Polonya gibi ülkelerde at kesimi ve tüketimi yapılmaktadır.

## Dünya çapında

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Atların evcilleştirilmesi
Nuevo Zoquiápam

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan Nuevo Zoquiápam Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Çiftdudaksıl şaklama

**Çiftdudaksıl şaklama** sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünsüz sestir. IPA'da bu ses [ʘ] olarak gösterilir.
Nuevo Zoquiápam (belediye)

**Nuevo Zoquiápam**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi Nuevo Zoquiápam şehrindedir.

## Kaynakça
Tulpar Air

**Tulpar Air** (), Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti merkezli bir havayolu şirketidir. Şirket, 1993 yılında kurulmuş olup iş havacılığı ile charter seferleri konusunda uzmanlaşmıştır. Şirketin merkezi Kazan'da yer almaktadır.

## Filo

## Kaynakça

## Kaynakça

*
Özi Muharebesi (1630)

**Özi Muharebesi** 1630 yılında Taras Fedoroviç komutasındaki Kazak filosunun Karadeniz’e düzenlediği bir sefer sırasında meydana gelmiştir.

## Muharebe
Zaporojya Kazakları’nın Karadeniz’deki deniz seferi sırasında, Kaptan-ı derya komutasındaki Osmanlı Donanması Kazak gemilerini takip ederek Özi yakınlarında onlara yetişti ve onları mağlup etti. Bu çatışmada 55 şayka ele geçirildi ve 800 Kazak esir alındı.

## Sonuç
Esir alınan Kazaklar ve tekneleri İstanbul’a ganimet olarak gönderilmiştir.

## Notlar

## Kaynakça
Forky (Oyuncak Hikâyesi)

**Forky,** Oyuncak Hikâyesi serisinin 4. filminde görülen bir karakterdir. 

Plastik bir çatal kaşıktan el yapımı bir oyuncaktır ve daha önce çöp olduğunu ve oyuncak olmadığını iddia etmiştir. Forky, farklı boyutlarda bir çift hareketli göz, mavi mum çubuğundan yapılmış bir ağız, kil ile birbirine tutturulmuş bir çift ayak için iki yarım dondurma çubuğu, kırmızı bir pipet temizleyiciden yapılmış ince kollar ve eller ve kırmızı mum çubuğundan yapılmış bir kaşla donatılmış beyaz plastik bir çatal bıçak takımıdır. Bonnie'nin adının iki yarısı, ayaklarının (çubuklarının) her iki tarafına mavi kalemle yazılmıştır. Ayrıca sol ayağında küçük bir gökkuşağı çıkartması vardır.

## Kaynakça
Verbunkos

**Verbunkos** (), *Verbounko*, *Verbunko*, *Verbunkas*, *Werbunkos*, *Werbunkosch*, *Verbunkoche* olarak da yazılır; bazen basitçe **hongroise** ya da **ungarischer Tanz** olarak da adlandırılır, 18. yüzyıl kökenli bir Macar dansı ve müzik türüdür.

## Slovácko verbuňk
**''Slovácko verbuňk**,'' Çek Cumhuriyeti'nin Güney Moravya ve Zlín bölgelerinde oynanan doğaçlama bir halk dansıdır ve 2008 yılında UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'nde listelenmiştir.

## Kaynakça
Hlinsko

**Hlinsko**, Çek Cumhuriyeti'nin Pardubice Bölgesi'ndeki Chrudim ilçesinde yer alan bir kasabadır. Nüfusu 9.600'dır.

## Kültür
Hlinsko ve çevresindeki birçok belediye, Slav karnavalı maske alaylarıyla ünlüdür. "Hlinecko bölgesindeki köylerde Paskalya öncesi kapı kapı dolaşarak yapılan maskeli alaylar" olarak bilinen bu gelenek, 2010 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'ne dahil edilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Kralların Yolculuğu

**Kralların Yolculuğu** (), Çekya'nın güneydoğusundaki Moravya'da, ilkbahardaki Pentekost'ta kutlanan bir festivaldir. UNESCO trafından 2011 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne dahil edilmiştir.

Festival, tarihi olarak Moravya Slovakyası olarak bilinen bölgede gerçekleşmektedir. Her yıl Vlčnov köyünde (nüfus 3.000), her üç yılda bir Hluk'ta (nüfus 4.400), her iki yılda bir Kunovice'de (nüfus 5.500) ve ara sıra Skoronice'de (nüfus 550) "Slovácký rok" (Slovak Yılı) adlı başka bir festivalin parçası olarak kutlanmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ride of the Kings, Vlčnov'un resmi web sitesinden.
* Ride of the Kings, Halk Kültürü Enstitüsü'nden bir video @ YouTube
Poniklá

**Poniklá**, Çekya'nın Liberec Bölgesi'ndeki Semily ilçesinde bulunan bir belediye ve köydür. Nüfusu yaklaşık 1.100'dür.

## Ekonomi
Poniklá, üfleme cam boncuklardan el yapımı Noel süsleri üretimiyle tanınır. Bu gelenek 19. yüzyılın sonlarına dayanır. Üretim, 2020'den beri UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'nde yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Avrupa Senozoyik Rift Sistemi

**Avrupa Senozoyik Rift Sistemi** (**ECRIS**), litosferin Alp ve Pirene orojenezlerinin etkilerine tepki vermesiyle Alpler'in ön kesiminde oluşan 1.100 km (680 mil) uzunluğunda bir yarık sistemidir. Sistem, Geç Eosen'de oluşmaya başlamıştır ve bazı kısımları (özellikle Yukarı ve Aşağı Ren Grabenleri) bugün sismik olarak aktif olup, Alpler'in kuzeyindeki Avrupa'daki büyük depremlerin çoğundan sorumludur.

## Kapsam
ECRIS, Akdeniz'den Kuzey Denizi'ne kadar uzanan bir dizi yarık ve ilişkili transfer faylarından oluşmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ''Morphologisches Leitbild Niederrhein'', Merkblatt 41, LUA NRW Essen, 2003, Abschnitt 2.2 (PDF-Datei; 1,83 MB)
Yukarı Ren Ovası

**Yukarı Ren Ovası**, **Ren Rift Vadisi** veya **Yukarı Ren Grabeni** (Almanca: *Oberrheinische Tiefebene*, *Oberrheinisches Tiefland* veya *Oberrheingraben*, Fransızca: *Vallée du Rhin*), güneyde Basel ile kuzeyde Frankfurt / Wiesbaden şehirleri arasında yer alan ve yaklaşık 350 kilometre uzunluğunda, 50 kilometre genişliğinde büyük bir yarıktır. Güney kesimi Fransa-Almanya sınırında yer alır. Orta Avrupa boyunca uzanan Avrupa Senozoyik Rift Sistemi'nin bir parçasını oluşturur. Yukarı Ren Grabeni, Oligosen döneminde, Alplerin güneye doğru evrimine yanıt olarak oluşmuştur. Günümüzde de aktiftir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* EUCOR-URGENT
* Franco-German-Swiss Conference of the Upper Rhine
Kuzey Kara Orman

**Kuzey Kara Orman** (), Almanya'daki Kara Orman'ın kuzeydeki üçte birini veya günümüzde daha az yaygın olarak kullanılan şekliyle bu dağlık bölgenin kuzey yarısını ifade etmektedir.

Kuzey Kara Orman bölgesi kış aylarında Mehliskopf, Hundseck – Bühlertallifte, Kaltenbronn, Simmersfeld kayak merkezleriyle turistlerin ilgisini çekmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmi Kara Orman Turizm web sitesi
Murg

**Murg**, başlangıç noktası olan *Rechtmurg* dahil 80,2 kilometre uzunluğunda bir nehirdir. Ren Nehri'ninbir koludur. Kuzey Kara Orman'dan geçerek Freudenstadt ve Rastatt ilçelerini geçerek Yukarı Ren Ovası'na akar.

## Galeri

Dosya:Murgtalbahn_Raumuenzach_Murgbruecke.jpg|alt=Light rail near Raumünzach| Raumünzach yakınlarındaki hafif raylı sistem
Dosya:Murgtal,_Sasbachtal_near_Forbach,_Northern_Black_Forest.jpg|alt=The Murg Valley| Murg Vadisi
Dosya:Holzbrücke_Forbach.jpg|alt=Wooden bridge in Forbach| Forbach'taki ahşap köprü
Dosya:Murgtalbahn_Tennetschluchtbruecke_Stadtbahn.jpg|alt=Light rail on the Tennetschlucht bridge| Tennetschlucht köprüsünde hafif raylı sistem
Dosya:Germany_loffenau.jpg|alt=Overlooking Loffenau, Gaggenau in the Murg valley, and the Rhine valley near Rastatt| Loffenau, Murg vadisindeki Gaggenau ve Rastatt yakınlarındaki Ren vadisine bakış
Dosya:Murgmuendung_II.jpg|alt=The mouth of the Murg near Steinmauern| Steinmauern yakınlarındaki Murg ağzı


## Kaynakça




## Dış bağlantılar

*
Doğu Timor'da Hristiyanlık

Hristiyanlık, Doğu Timor'daki en büyük dindir. 

Endonezya'dan bağımsızlığını kazanmasının ardından Doğu Timor, Asya'da (Filipinler'den sonra) çoğunluğu Katolik olan ikinci ülke haline geldi; bu durum, ülkenin eski bir Portekiz kolonisi olmasının mirasıdır.

Ülke üç piskoposluğa ayrılmıştır: Dili, Baucau ve 2010’da kurulan Maliana. Bu piskoposluklar doğrudan Vatikan'a bağlıdır.

## Demografi
2015 nüfus sayımına göre ülkenin %97.6'sı Katolik %2'si ise Protestandı. Bu sayıma göre ülkedeki Hristiyan nüfusun oranı %99.6'ydı ve bu Doğu Timor'u Asya'daki en büyük Hristiyan oranına sahip ülke yapıyordu.

2016 araştırmasına göreyse Halkın %98,3'ü ise Katolik çıktı; bu da 1.000.000'dan fazla inanan anlamına geliyordu.

Son olarak 2022'de oran 2015'e benzer çıkmış Katolik nüfus %97.5 Protestan nüfus %2 çıktı.

## Kaynakça
Citrullus colocynthis

**Citrullus colocynthis** ya da Türkiye'de bilinen adıyla **Ebû** **Cehil karpuzu**, **(acı karpuz, acı dülek, acı elma**, **acı salatalık**, **Sodom** **bostanı** ve **yabani kabak** gibi birçok adı bulunur), Akdeniz Havzası ve Batı Asya'ya, özellikle Levant'a, Türkiye'ye (özellikle Güney Doğu Anadolu, İzmir ve Adana gibi bölgelerde) ve Nübye'ye özgü zehirli bir çöl bostan bitkisidir.

Yaygın bir karpuz bostanına benzer, ancak acı bir posaya sahip küçük, sert meyveler taşır. Bitki sitotoksik kukurbitasinler içerir ve bu nedenle fitoterapide ilaç olarak kullanılması güvenli değildir.&nbsp;Başlangıçta *Colocynthis citrullus* bilimsel adını taşıyordu.

### Galeri

Dosya:Citrullus colocynthis fruit1.JPG
Dosya:Citrullus colocynthis dans le désert du Thar (Rajasthan) (4).jpg
Dosya:Citrullus colocynthis dans le désert du Thar (Rajasthan) (8).jpg
Dosya:Citrullus colocynthis kz04.jpg
Dosya:Citrullus colocynthis fruit.jpg
Dosya:Citrullus colocynthis 001.JPG
Dosya:Citrullus colocynthis 002.JPG
Dosya:Citrullus colocynthis kz10.jpg


## Ayrıca bakınız

* Handala []
* Acı kavun

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Information on oilseed uses
Lucifer bölümleri listesi

***[[Lucifer (dizi)|Lucifer]]***, Tom Kapinos tarafından geliştirilen ve prömiyeri 25 Ocak 2016'da Fox'ta yapılan bir Amerikan fantastik polis usulü komedi-drama televizyon dizisidir. Dizi, Neil Gaiman, Sam Kieth ve Mike Dringenberg tarafından yaratılan ve daha sonra DC Comics'in Vertigo yayın markası tarafından yayımlanan Mike Carey tarafından yazılan yan çizgi roman serisi *Lucifer*'ın ana karakteri haline gelen Sandman çizgi roman serisinden alınan karakterleri içermektedir. Fox, diziyi Mayıs 2018'de üç sezonun ardından iptal etti ancak bir ay sonra Netflix diziyi aldı ve 10 Eylül 2021'de sona erdiği tarihe kadar diziyi devam ettirdi. Altı sezon boyunca toplamda 93 bölüm yayımlandı.

## Sezonlar ve bölüm sayıları


## Bölümler

### 1. sezon (2016)

### 2. sezon (2016–17)

### 3. sezon (2017–18)

### 4. sezon (2019)

### 5. sezon (2020–21)

### 6. sezon (2021)

## Notlar

## Kaynakça
Aşağı Saksonca

**Aşağı Saksonca** (, ), **Batı Aşağı Almancası** ( olarak da bilinir),Hollanda'nın bazı bölgelerinde, kuzeybatı Almanya'da ve güney Danimarka'da (Kuzey Schleswig'de Almanca konuşan azınlığın bazı kesimleri tarafından) konuşulan bir grup Aşağı Almanca lehçesidir. İki lehçe grubundan biridir, diğeri Doğu Aşağı Almancadır.

## Kaynakça
Doğu Aşağı Almanca

**Doğu Aşağı Almanca** (), Kuzeydoğu Almanya'da ve ayrıca Kuzey Polonya ile Güney Brezilya'daki azınlıklar tarafından konuşulan bir Aşağı Almanca lehçeleri grubudur. Batı Aşağı Almanca lehçeleriyle birlikte, Aşağı Almanca dilinin bir lehçe sürekliliğini oluşturur. 1945'ten önce, Mecklenburg'dan Pomeranya'ya, Batı Prusya'dan Doğu Prusya'daki Klaipėda Bölgesi'nin belirli köylerine kadar o zamanlar Almanların yerleştiği Baltık Kıyısı boyunca konuşuluyordu.

## Kaynakça
2024-25 İstanbul Süper Amatör Ligi

**İstanbul Süper Amatör Ligi** (Kısaca **SAL**) İstanbul ilindeki en üst düzey amatör futbol ligidir. Ligde 2024-2025 sezonu statüsüne göre 91 takım mücadele edecektir. Lig 12 takımlı 3 grup, 11 takımlı 5 grup olmak üzere toplam 8 grupta oynanacaktır. Grup aşaması ve play-off turlarının ardından 6 takım Bölgesel Amatör Lig'e yükselecektir.

## Format

Gruplarında lider olan takımlar kendi aralarında eleme usulüyle play-off oynarlar ve finalleri kazanan iki takım Bölgesel Amatör Lig'e yükselir. Bu play-off'da elenen takımlar A ve B olmak üzere play-off gruplarına düşer.

Gruplarda ikinci olan takımlar doğrudan play-off gruplarına ilerlerler. 

Gruplarında üçüncü olan takımlar kendi aralarında play-off elemeleri oynarlar. Buradan gelen 2 takım, play-off'u kaybetmiş grup liderleri ve grup ikincilerine katılarak play-off gruplarını tamamlar.

A ve B Play-off gruplarında ilk iki sırayı alan toplam 4 takım Bölgesel Amatör Lig'e yükselir.

Gruplarında son 3 sırayı alan takımlar İstanbul 1. Amatör Lig'e düşerler.

## Gruplar

### 1.Grup

### 2.Grup

### 3.Grup

#### Play-off (Üçüncüler) Ek Tur

|}

### 4.Grup

### 5.Grup

### 6.Grup

### 7.Grup

### 8.Grup

## Play-off (Liderler)

### Yarı Final

|}

### Final

|}
**[[Anadoluhisarı İdman Yurdu SK|Anadoluhisarı İdman Yurdu]]** ve **Tuzla Orhanlıspor**, 2025-26 Bölgesel Amatör Lig'e yükseldi.

## Play-off (Üçüncüler)

### Yarı Final

|}

### Final

|}
**[[Vefa SK|Vefa]]** Play-off A Grubu'na, **Karacaahmet Aygenspor** Play-off B Grubu'na yükseldi.

## Play-off Grupları

### Play-off A Grubu

### Play-off B Grubu

## Kaynakça
Doğufalya dili

**Doğu Vestfalya** (, Doğu Vestfalya ve Aşağı Saksonca: *ostfälsch Platt*), Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletinin güneydoğu kesimlerinde ve Saksonya-Anhalt eyaletinin batı kesimlerinde konuşulan bir Aşağı Almanca dilidir.

## Kaynakça
Doğu Frizya (yarımada)

**Doğu Frizya** (; ), Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletindeki geleneksel olarak Frizlere ait olan ve esas olarak Dollart ve Jade Bight arasındaki yarımadada yer alan tüm bölgeler için kullanılan ortak bir terimdir. Batı Frizya ve Kuzey Frizya ile birlikte, Frizya'nın en yaygın kullanılan alt bölümlerinden biridir.

Yarımadanın batı yarısını kaplayan tarihi bir bölgeyi (Aurich, Leer, Wittmund ve Emden) ifade eden *[[Doğu Frizya|Ostfriesland'dan]]* ("Doğu Frizya") farklıdır. Doğu Frizya, *Ostfriesland'ın* yanı sıra Landkreis Friesland ve Wilhelmshaven'ı (*Oldenburger Friesland*) ve daha geniş anlamda Saterland'ı, Butjadingen yarımadasını (Rüstringen) ve Land Wursten'ı da içerir.

Yaygın inanışa göre, *Ostfriesland* terimi tamamen coğrafi bir terimdir ve Frizland bölgesini ve Wilhelmshaven kasabasını içerir.

## Kaynakça
Gronings lehçesi

**Gronings** ( **Grönnegs**), Groningen ilinde ve Drenthe ile Frizya'daki Groningen sınırında konuşulan bazı Aşağı Sakson lehçelerinin ortak adıdır. Gronings ve Doğu Frizya'daki güçlü akraba çeşitleri, güçlü bir Doğu Frizce etkisine sahiptir ve Batı Aşağı Almancası'nda önemli bir kosdasasdanuma sahiptir. Tipik aksanı ve kelime dağarcığı diğer Aşağı Sakson lehçelerinden önemli ölçüde farklıdır. 2003 itibarıyla 590.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* 

## Dış bağlantılar

* www.dideldom.com
* Groningana
* Gronings'deki Kursus Grunnegs Kursu
* Kursus Grunnegs Kursu Gronings'te çevrimiçi
* Basın bülteni Simon Reker, Groningen Üniversitesi'nde Gronings'in Düzenli Kürsü Başkanı oldu YouTube
* Basın bülteni Daha küçük öğrenciler için yeni öğretim materyalleri YouTube
* Yeni başlayanlar için Gronings
Kuzey Aşağı Saksoncası

**Kuzey Aşağı Saksoncası** (Standart Yüksek Almancada: **', ayrıca **', *[[Aşağı Saksonca]]/Almancada* . *Kuzey* anlamında; Standart Felemenkçe: **), Aşağı Almancanın Aşağı Sakson lehçelerinin bir alt grubudur. Bu nedenle, Güney Aşağı Saksoncanın (Doğufalya ve Vestfalya) konuşulduğu sınır bölgeleri ve Hollanda'daki Gronings lehçesi hariç, Kuzey Almanya'nın Batı Aşağı Almanca konuşulan bölgelerinin büyük bir bölümünü kapsar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Plattmakers'ın Kuzey Aşağı Saksonca sözlüğü
Doğu Frizya Aşağı Saksoncası

**Doğu Frizce Aşağı Saksoncası**, **Doğu Frizce Aşağı Almancası** veya kısaca **Doğu Frizce**, Aşağı Saksonya'nın kuzeybatısındaki Doğu Frizya yarımadasında konuşulan bir Kuzey Aşağı Saksonca lehçesidir.

Doğu Frizya'daki kıyı nüfusunun bazı kesimleri arasında, özellikle yaşlı insanlar ve kırsalda yaşayan topluluklar arasında, Doğu Frizya **Aşağı Saksoncası** günlük kullanımdaki önemini korumaktadır. Tahminler, sosyolinguistik değişimler ve Standart Almancanın artan hakimiyeti nedeniyle hem akıcı konuşanların hem de pasif anlamanın azalmasına rağmen, bölgesel nüfusun yaklaşık yarısının aktif kullanımını az da olsa sürdürdüğünü göstermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Plattdüütskbüro at the Ostfriesische Landschaft
* Ostfreeske Taal
* Diesel - dat oostfreeske Bladdje, the trilingual East Frisian newspaper
* Jungfräiske Mäinskup - organization for protecting East Frisian Low Saxon
* Project for an alternative Orthography
* Dictionary and Grammar
Doğu Frizya

**Doğu Frizya** ( ) veya **Doğu Frizland** (; ; ; ), Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletinin kuzeybatısında bulunan tarihi bir bölgedir. Esas olarak Doğu Frizya yarımadasının batı yarısında, Batı Frizya'nın doğusunda ve Landkreis Friesland'ın batısında yer almaktadır.

İdari olarak Doğu Frizya, Aurich, Leer ve Wittmund ilçelerinden ve Emden şehrinden oluşmaktadır. Yaklaşık 469.000 kişilik bir nüfusa sahiptir ve  alan kaplamaktadır.


Dosya:Morze_Wattowe.png|alt=Wadden Sea| Wadden Denizi
Dosya:Luftaufnahmen_Nordseekueste_2012-05-by-RaBoe-D90_221.jpg|alt=Aerial view of Langeoog| Langeoog'un hava görünümü
Dosya:Nebelostfriesland.jpg|alt=Morning fog in East Frisia, 2003| Doğu Frizya'da sabah sisi, 2003


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ostfriesland Tourismus — Resmi turist web sitesi
* 1789'da Aşağı Saksonya Haritası
Batı Frizya

**Batı Frizya** (; ; ), uluslararası bağlamda kullanıldığında, Dollart'ın batısında (yani günümüz Hollanda'sında) bulunan geleneksel Frizya bölgelerini ifade eden bir terimdir. Doğu Frizya ve Kuzey Frizya ile birlikte, Frizya'nın en yaygın kullanılan alt bölümlerinden biridir. En dar anlamıyla, terim Friesland eyaletiyle eş anlamlıdır. Ancak Hollanda içinde, çoğunlukla Friesland'ın batısında bulunan Batı Friesland bölgesini ifade etmek için kullanılır.

## Kaynakça
Vestfalya dili

**Vestfalya** (Standart Yüksek Almanca: **' , [[Felemenkçe|Standart Hollandaca]]: **' ), Aşağı Almanca'nın başlıca lehçe gruplarından biridir.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Daniela Twilfer: *Dialektgrenzen im Kopf. Der westfälische Sprachraum aus volkslinguistischer Perspektive.* Verlag für Regionalgeschichte, Bielefeld 2012, .
* *Niederdeutsche Mundarten*. In: *Geographisch-landeskundlicher Atlas von Westfalen. Themenbereich V. Kultur und Bildung.* Münster 1996 (Karten und Begleittext).
* Hermann Niebaum: *Geschichte und Gliederung der sprachlichen Systeme in Westfalen.* In: *Der Raum Westfalen* VI,1, Münster 1989, , S. 5–31.
* Rudolf Ernst Keller: *Westphalian: Mönsterlänsk Platt.* In: *German Dialects. Phonology & Morphology, with selected texts.* Manchester University Press, Manchester 1961, S.&nbsp;299–338.

## Dış bağlantılar

* Landschaftsverband Westfalen-Lippe:
** Interactive Language Atlas of Westphalian
** Hans Taubken: *[https://www.lwl.org/LWL/Kultur/Westfalen_Regional/Gebiet_Identitaet/Mundarten/ Low German Language - Westphalian Dialects]* on the page Geographische Kommission für Westfalen – Westfalen Regional – The geographical and cultural online documentation about Westphalia Archived 2016-04-22 at the Wayback Machine, retrieved 17 September 2018.
** Kommission für Mundart- und Namenforschung Westfalens (Commission for Dialect and Name-Research in Westphalia)
** Audio: Podcast with Low German proverbs and idioms, which are explained in Standard High German
* Language Borders in Westphalia and the surrounding area – interactive map (regionalsprache.de, Deutscher Sprachatlas)
Doğu Frizce

**Doğu Frizce**, Frizce dilleri biridir. Son hayatta kalan dili, Almanya'daki Saterland'da konuşulan Saterland Frizcesi'dir.

Bir zamanlar iki ana lehçesi vardı, ** ve *Weser*. Wursten, Harlingerland ve Wangerooge lehçelerini de içeren Weser, 20. yüzyıla kadar varlığını sürdürdü. Ems, Saterland lehçesinin birkaç bin yetişkin konuşmacısıyla varlığını sürdürmektedir. Ems lehçesinin diğer üyesi olan Upgant Frizcesinin ise nesli tükenmiştir.

Doğu Frizcenin sesbilgisi, Eski Frizceye göre dilbilimsel açıdan tutucu (koruyucu) bir özellik gösterir.

## Kaynakça
Kuzey Frizya

**Kuzey Frizya** (; ; ; ; ), Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaletinde, Eider ve Wiedau nehirleri arasında yer alan Frizya'nın en kuzey kısmıdır. Ayrıca Kuzey Frizya Adaları ve Heligoland'ı da içerir. Bölge geleneksel olarak Kuzey Frizyalılar tarafından iskan edilmektedir.

Standart Almancanın yanı sıra, Kuzey Frizya'da Aşağı Almanca, Kuzey Friz dilinin çeşitli lehçeleri ve Güney Jutlandca da dahil olmak üzere Danca konuşanlar vardır. Günümüzde yaklaşık 10.000 kişi hala Kuzey Frizce'nin bir lehçesini konuşmaktadır.

## Kaynakça
Mittelgebirge

A ***Mittelgebirge*** (; Almanca: *Mittel*, "orta"; *Gebirge*, "dağlar ya da dağlık bölge"), Orta Avrupa coğrafyasına, özellikle de Orta ve Güney Almanya'ya özgü, nispeten alçak bir sıradağ veya dağlık alan türüdür; dalgalı alçak tepe arazisi (*[[Hügelland]]*) ile Yüksek Alpler gibi gerçek bir dağ sırası ( veya *Hochgebirge*) arasında yer alan bir bölgeyi ifade etmektedir.

Genellikle Kuzey Ovası ile Bavyera Alpleri'nin Ön Bölgesi arasında kalan alçak dağ sıraları veya tepelerden oluşan bir kuşak olan Almanya'nın Orta Yaylalarını ifade etmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Dev Dağlar

**Dev Dağlar**, **Krkonoše** veya **Karkonosze** (,    , ), Çekya'nın kuzeyinde ve Polonya'nın güneybatısında yer alan, Südet dağ sisteminin (Bohemya Masifi'nin bir parçası) bir parçası olan bir sıradağdır. Bohemya ve Silezya'nın tarihi bölgelerini ayıran Çek-Polonya sınırı, ana sırt boyunca uzanır. En yüksek zirve olan Sněžka ( ),  yüksekliğiyle Çek Cumhuriyeti'nin en yüksek doğal noktasıdır. .

Dev Dağlar, Alman folklorunun yarı yaramaz, yarı dost canlısı goblini Rübezahl'ın efsanevi evidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Giant Mountains website Archived 2007-04-29 at the Wayback Machine 
* Official tourist website of the Krkonose 
* Official Krkonoše národní park website 
* Official Karkonoski Park Narodowy website 
* Riesengebirge Club 
* Giant Mountains On The Bike – Photography
Bohemya Masifi

**Bohemya Masifi** (  veya *Český masiv*,  veya *Böhmisches Massiv*), Orta Avrupa'da jeomorfolojik bir bölgedir. Çek Cumhuriyeti'nin büyük bir bölümünü, doğu Almanya'yı, güney Polonya'yı ve kuzey Avusturya'yı kapsayan büyük bir kütledir.

Masif, çok sayıda mittelgebirge'yi kapsar ve Permiyen'den (300 milyon yıldan daha eski) daha eskidir. Variskan Orojenezi sırasında deforme olmuş kristal kayaçlardan oluşur.

Bohemya Masifi içindeki Südetlerin bazı kısımları, özellikle Dev Dağlar, dört farklı yükseklik bölgesi, buzul yalakları, küçük periglasyal arazi şekilleri ve ağaç sınırının önemli ölçüde üzerinde bir yükseltiye sahip olmasıyla sıradan mittelgebirge örneklerinden ayrılır.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* ; **2000**: *The Brunovistulian: Avalonian Precambrian sequence at the eastern Bohemian Massif: speculations on palinsplastic reconstruction*, in:  (*eds.*): *Orogenic Processes: Quantification and Modelling in the Variscan Belt*, Geological Society of London Special Publication **179**, pp 103–113.
* ; **1927**: *Gliederung des varistischen Gebirgsbaues*, Abhandlungen des Sächsischen Geologischen Landesamtes **1**, pp.&nbsp;1–39.
* ; **2008**a: *Chapter 2: Precambrian*, in:  (*ed.*): *The Geology of Central Europe*, The Geological Society, .
* ; **2008**b: *Chapter 3: Cadomian tectonics*, in:  (*ed.*): *The Geology of Central Europe*, The Geological Society, .
* ; **2007**: *The Continuum between Cadomian orogenesis and opening of the Rheic Ocean: Constraints from LA-ICP-MS U-Pb Zircon dating and analysis of plate tectonic setting (Saxo-Thuringian Zone, northeastern Bohemian Massif, Germany*, in:  (*eds.*): *The evolution of the Rheic Ocean, from Avalonian-Cadomian Active Margin to Alleghenian-Variscan Collision*, Geological Society of America Special Paper **423**, pp 61–96.
Kuzey Alman Ovası

**Kuzey Almanya Ovası** veya **Kuzey Ovası** (), Almanya'nın önemli coğrafi bölgelerinden biridir. Kuzey Avrupa Ovası'nın Almanya'ya ait kısmını oluşturur. Bölge, kuzeyde Kuzey Denizi ve Baltık Denizi kıyıları, güneyde Almanya'nın Orta Yüksek Dağlar (*die Mittelgebirge*), batıda Hollanda ve doğuda Polonya ile çevrilidir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Ellenberg, Heinz . *Bitki örtüsü Mitteleuropas mit den Alpen in ökologischer, dynamischer undhistorischer Sicht: 170 Tabellen* . Stuttgart: Ulmer, 1996. ISBN&nbsp; .

## Dış bağlantılar

* "North German Plain", Britannica Online Encyclopedia
* Federal (German) Statistical Office - Geography and climate
* Germany's Geography
Orta Yüksek Dağlar

**Orta Yüksek Dağlar** (), Almanya'nın üç büyük doğal bölgesinden biridir. Ülke boyunca doğudan batıya uzanır. Kuzeyde Kuzey Alman Ovası veya Kuzey Ovası; güneyde Alpler ve Alp Ön Bölgesi yer almaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* Dickinson, Robert E (1964). *Germany: A regional and economic geography* (2nd ed.). London: Methuen. .

## Dış bağlantılar
Air Bashkortostan

**Air Bashkortostan** (), Rusya'nın Başkurdistan Cumhuriyeti merkezli bir havayolu şirketiydi. Şirket, 2005 yılında kurulmuş olup bölgesel tarifeli ve charter yolcu hizmetleri gerçekleştirmekteydi. Şirketin merkezi Ufa'da Ufa Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktaydı.

Air Bashkortostan, artık faaliyette olmayan BAL Başkurdistan Havayolları'nın yerine kuruldu. Şirketin hisseleri VIM Airlines ile Başkurdistan hükûmetine aitti.

Havayolu, 1 Ekim 2013 tarihinde yolcu taşımacılığını durdurdu. Kalan uçaklar VIM Airlines filosuna geri transfer edildi. 9 Ekim 2013 tarihinde, Air Bashkortostan, havayolunun filo yenileme programı nedeniyle ana şirketi VIM tarafından kapatıldı ve lisansı Federal Hava Taşımacılığı Ajansı tarafından iptal edildi.

## Kaynakça
UVT Aero

**UVT Aero** (), Rusya merkezli bir havayolu şirketidir. Şirket, 1999 yılında kurulmuştur. Şirketin merkezi Kazan'da Kazan Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktadır.

## Filo
 ile UVT Aero aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Kaynakça

*
Alp Ön Bölgesi

**Alp Ön Bölgesi**, daha az yaygın olarak **Bavyera Ön Bölgesi**, **Bavyera Platosu**, veya **Bavyera Alp Ön Bölgesi** (), Güney Almanya'da, batıda Konstanz Gölü'nden doğuda Tuna Nehri üzerindeki Linz'in ötesine kadar uzanan, güney sınırını Bavyera Alpleri'nin, kuzey sınırını ise Tuna'nın oluşturduğu,  yaylalardan ve engebeli eteklerden oluşan üçgen bir bölgeyi ifade etmektedir.

## Kaynakça
Ak Bars Aero

**Ak Bars Aero** (), Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti merkezli bir havayolu şirketiydi. Şirket, 10 Temmuz 1953 tarihinde kurulmuş olup bölgesel tarifeli ve charter yolcu hizmetleri gerçekleştirmekteydi. Şirketin merkezi Bügülme'de Bügülme Havalimanı'nda yer almaktaydı.

Havayolu ilk olarak Bügülme Hava İşletmesi (Бугульминское авиапредприятие) adıyla Aeroflot'un bir parçası olarak kurulmuştur. 2010 yılında Ak Bars Aero adını aldı.

Mali sıkıntılar nedeniyle havayolu şirketi iflas başvurusunda bulunarak 12 Ocak 2015'ten itibaren tarifeli yolcu seferlerini durdurdu ve filosundaki 15 adet CRJ-200 uçağını diğer havayollarına kiralamayı planladı.

## Kaynakça
Sportsland SUGO

**Sportsland SUGO** (), Japonya'nın Miyagi prefektörlüğüne bağlı Murata kasabasında bulunan bir motor sporu yarış pistidir. Pist, Mayıs 1975 tarihinde açılmış olup Yamaha'ya aittir.

Sportsland SUGO'da yol yarışı parkuru, motokros parkuru, deneme parkuru ve go kart parkuru olmak üzere dört adet özel yarış parkuru bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Sosyeteden İnsan Manzaraları

***Sosyeteden İnsan Manzaraları***, yönetmenliği Robert Altman tarafından gerçekleştirilen, oyuncu kadrosunda Matthew Modine, Julianne Moore, Fred Ward, Anne Archer, Jennifer Jason Leigh, Robert Downey Jr., Madeleine Stowe, Chris Penn, Jack Lemmon, Frances McDormand, Lori Singer, Andie MacDowell, Buck Henry, Lily Tomlin, Annie Ross, Huey Lewis, Lyle Lovett ve Tom Waits'in yer aldığı 1993 çıkışlı Amerikan yapımı sinema filmi. Film, 50. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
2025 Dünya U23 Güreş Şampiyonası - Erkekler grekoromen 82 kg

**Erkekler grekoromen 82&nbsp;kg**, 2025 Dünya U23 Güreş Şampiyonası'nda yer alan ve 22-23 Ekim 2025 tarihleri arasında Sırbistan'ın Novi Sad kentinde düzenlenen bir güreş yarışmadır.

Bu Grekoromen güreş müsabakası, iki bronz madalyanın sahibini belirlemek için kullanılan bir repesaj ile tek elemeli bir turnuvadan oluşur. İki finalist altın ve gümüş madalya için karşı karşıya gelir. İki finalistten birine yenilen her güreşçi repesaja kalır ve yarı finalde kaybedenlerin her birinin kendi yarı finalinde kalan repesaj rakibiyle karşılaştığı bir çift bronz madalya maçıyla sonuçlanır.

## Sonuçlar

;Açıklama
* **T** - Tuş ile kazandı
* **HG** - Hükmen galip

### Final

### Üst yarı

### Alt yarı

### Repesaj

## Sıralama

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Kura
Borustan, Kağızman

**Borustan**, Kars ilinin Kağızman ilçesinde bir köydü. Boşalmış olan bu köyün yerleşim alanı Yankıpınar'nın sınırları içinde ve Yankıpınar yerleşim merkezinin güneyindedir.

## Tarihçe

Borustan köyü, ilk kez 1886 Rus nüfus sayımında aynı adla, Borustan (Борустанъ) olarak geçer. Bu tarihte bu yerleşim merkezi, Kağızman sancağının Kağızman kazasına (*uçastok*) bağlı Karavank nahiyesinin (Караванкский маркяз) 8 köyünden biriydi. Karavank nahiyesinin diğer adı Trapanak nahiyesi (Трапанакский маркяз) idi. Köyün nüfusu, 8'i erkek ve 7'si kadın olmak üzere, 2 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 15 kişiden oluşuyordu. Ancak Borustan köyü, 1896 ve 1906 Rus nüfus ayımlarında bir köy olarak yer almamıştır.

Borustan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Boristan" (بورستان) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıdan "Borustan" adıyla kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 33 kişiden oluşuyordu. Ancak 1940 yılındaki nüfus sayımında yer almaması, Borustan'ın köy olmaktan çıktığını göstermektedir.

## Kaynakça
Côn Sơn Adası

**Côn Sơn Adası** (**Côn Lôn** olarak da bilinir), Vietnam'da Güney Çin Denizi'nde bulunan bir adadır. Ada, Côn Đảo takımadalarının bir parçasıdır. İdari olarak Ho Chi Minh Kenti'ne bağlıdır.

Marco Polo'nun bu adaya 1294 yılında ayak bastığı ve adaya "Condur" adı verdiği söylenir. 1702 yılında Britanya Doğu Hindistan Şirketi tarafından buraya bir yerleşim yeri inşa edilmiştir. Bu yerleşim yeri 1705 yılında tekrar yıkılmıştır.

Côn Lôn, Fransız yönetimi sırasında inşa edilen hapishanesiyle tanınır. Hapishane Vietnam Savaşı sırasında Güney Vietnam tarafından esir Vietkong ve Kuzey Vietnam askerlerinin tutulduğu yerdi.

Adaya Côn Đảo Havalimanı hizmet vermektedir.

## Kaynakça

## Ek okuma

* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* The Con Dao Archipelago 
* The Tiger Cages of Con Son
* THEN THE AMERICANS CAME – Mrs. Truong My Hoa
Sylvio Perlstein

**Sylvio Perlstein** (1931, Anvers – 6 Ağustos 2025, Anvers, Belçika), Belçikalı sanat kolleksiyoneri, fotoğraf sanatçısı ve mücevher tasarımcısı.

## Hayatı
Perlstein, 1931'de Anvers, Belçika'da doğdu. Çalışmalarında; dadaizm, sürrealizm, minimalizm, kavramsal sanat, yeni gerçekçilik, yoksul sanatı ve 1920'lerin fotoğrafçılığı'ndan ilham adlı. 2007'de Paris'teki Kırmızı Ev'de düzenlenen *Busy Going Crazy* adlı sergisiyle adını tüm Dünya'ya duyurdu. Çalışmalarını 2009'da *Fotoğrafçılık sanat değildir* adlı eserde topladı.

Perlstein, 6 Ağustos 2025'te memleketi Anvers, Belçika'da doğal nedenlerden 94 yaşında öldü.

## Çalışmaları
**Busy Going Crazy*  (2007)
**Fotoğrafçılık sanat değildir* (2009)

## Kaynakça
Basak Nehri

**Basak Nehri** (; ), Kamboçya ve Vietnam arasında bulunan bir nehirdir. Nehir, Mekong Nehri'nin kolu olup Phnom Penh yakınlarından başlayarak Cần Thơ kenti yakınlarında Güney Çin Denizi'ne dökülmektedir.

## Kaynakça
Cả Nehri

**Cả Nehri** (), Vietnam ve Laos arasında bulunan bir nehirdir. Nehir, Loi Dağları'ndan yakınlarından başlayarak Tonkin Körfezi'ne dökülmektedir.

## Kaynakça
Côn Đảo

**Côn Đảo**, Vietnam'da Güney Çin Denizi'nde bulunan bir takımadadır. Ada, Vũng Tàu kentinden 185 km güneyde yer almaktadır. İdari olarak Ho Chi Minh Kenti'ne bağlıdır.

Côn Đảo, başta Côn Sơn olmak üzere 16 dağlık ada ve adacıktan oluşmaktadır. Côn Đảo, güzel doğasıyla ünlüdür ve takımadaların büyük bir kısmı Côn Đảo Milli Parkı'nın bir parçasıdır. Adalarda tropikal yağmur ormanları, mercan resifleri ve Caretta caretta ve şahin gagalı deniz kaplumbağalarının yuvalama alanı olarak kullanılan kumlu plajlar bulunur. Takımadalar, tarihsel olarak Fransız sömürge döneminden beri bir ceza kolonisi olarak hizmet vermiş ve bu dönem, 1950'lerden 1970'lere kadar Vietnam Savaşı sırasında Güney Vietnam hükûmeti tarafından benimsenmiştir.

Adalara Côn Sơn Adası'nda bulunan Côn Đảo Havalimanı hizmet vermektedir.

## Kaynakça

## Ek okuma

* 

## Dış bağlantılar

* Con Dao photos
* The Kun Lun Shan islands are shown on sheet 11 of the Mao Kun map Wu Bei Zhi at the Library of Congress
* Vietnamese Sea and Islands – position Resources, and  typical geological and ecological wonders. Publisher Science and Technology. Ha Noi, Editor: Nguyen Khoa Son, . In Vietnamese
Sadullah Koloğlu

**Sadullah Koloğlu**, (D. 1884, Bingazi / Libya – Ö. 28 Mayıs 1952, Bingazi / Libya) 1884 yılında Bingazi'de Karaman kökenli bir ailede doğmuş bürokrat, devlet adamı, kaymakam ve vali olarak görev yapmış, Libya'nın ilk başbakanı ve eski sağlık bakanıdır. Türkiye'de çeşitli illerde kaymakamlık ve valilik görevlerinde bulunmuştur. 1940-1941 yılları arasında Bingöl Valiliği yapmıştır. "Arap Kaymakam" lakabıyla tanınan Sadullah Koloğlu, Libya'nın kuruluş yılı olan 1949'da ülkenin yönetiminde önemli rol almıştır.

Sadullah Koloğlu'nun babası yağ ticaretiyle uğraşan Hacı Mebruk Efendi, annesi ise Girit'ten Bingazi'ye sığınan Zeynep Hanım'dır. Koloğlu, Derne'de eğitim gördükten sonra İstanbul'daki Aşiret Mektebi ve Mekteb-i Mülkiye'yi bitirmiştir. Osmanlı yönetiminde çeşitli Anadolu ilçelerinde kaymakamlık yaptıktan sonra Bingöl ve Hakkari'de valilik görevlerinde bulunmuştur.

Libya'nın bağımsızlık sürecinde, İngiliz etkisine karşı yerel halkın çıkarlarını koruyarak sağlık bakanlığı ve başbakanlık görevini üstlenmiştir. King Idris'in yönetimindeki Libya'da, İngiliz ve yerel otoriteler arasındaki çekişmelerde yerel toplumdan yana tavır almıştır. Koloğlu, Libya'nın ilk başbakanı olarak, devletin temel yapılanmasında öncülük etmiştir. Libya meclisinde senatörlük yapmış, ölümü hastalığı nedeniyle 1952 yılında dönmek üzereyken gerçekleşmiş ve cenazesi Libya'da toprağa verilmiştir.

Sadullah Koloğlu; çok iyi derecede Arapça, Farsça ve Fransızca bilen, kaymakamlık süreçlerinde tarımsal çalışmaları ve bölgesel kalkınma için farklı projeler gerçekleştiren bir bürokrattı. Oğlu, tarihçi-yazar Orhan Koloğlu, babasının hayatını "Arap Kaymakam" adlı kitapta kaleme almıştır.

## Kaynakça
Đồng Nai Nehri

**Đồng Nai Nehri** (), Vietnam'da bulunan bir nehirdir. Nehir, Merkez Dağları'ndan başlayarak Ho Chi Minh Kenti yakınlarında Güney Çin Denizi'ne dökülmektedir.

Đồng Nai Nehri, 568 km uzunluğu ile tamamen Vietnam sınırları içerisinde yer alan en uzun nehirdir.

## Kaynakça
Lô Nehri

**Lô Nehri** (; ), Çin ve Vietnam'da bulunan bir nehirdir. Nehir, Kızıl Nehir'in kolu olup Yünnan'da başlayarak Tuyên Quang'da Kızıl Nehir'e dökülmektedir.

## Kaynakça
Mã Nehri

**Mã Nehri** (; ), Vietnam ve Laos arasında bulunan bir nehirdir. Nehir, Sơn La ilinden başlayarak Laos üzerinden yakınlarında Thanh Hóa'da Tonkin Körfezi'ne dökülmektedir.

Nehrin oluşturduğu Mã Nehri Deltası, Vietnam'ın güney sınırına yakın bir konumdaydı. MÖ 2. yüzyılda Nanyue yönetimi altında, Vietnam'ın iki vilayetinden güneydeki Cửu Chân'ın merkeziydi.

## Kaynakça
Saygon Nehri

**Saygon Nehri** (), Vietnam ve Kamboçya arasında bulunan bir nehirdir. Nehir, Chàm Nehri'nden başlayarak Ho Chi Minh Kenti'nde Đồng Nai Nehri'ne dökülmektedir.

Saygon Nehri, kentin ana su kaynağı olmasının yanı sıra Saigon Limanı'na da ev sahipliği yapmasından dolayı Ho Chi Minh Kenti için önemlidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Toàn cảnh sông Sài Gòn River
Côn Đảo Havalimanı

**Côn Đảo Havalimanı** () , Vietnam'ın Côn Đảo takımadalarında bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, Côn Sơn Adası'nın kuzeydoğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Liên Khương Uluslararası Havalimanı

**Liên Khương Uluslararası Havalimanı** () , Vietnam'ın Da Lat kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1933 yılında inşa edilmiş olup Liên Nghĩa yakınlarında yer almaktadır.

2019 yılında havalimanı 2,34 milyon yolcuya hizmet vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Cát Bi Uluslararası Havalimanı

**Cát Bi Uluslararası Havalimanı** () , Vietnam'ın Haiphong kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, kentin güneydoğusunda yer almaktadır.

2015 yılında havalimanı 2,74 milyon yolcuya hizmet vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Vinh Uluslararası Havalimanı

**Vinh Uluslararası Havalimanı** () , Vietnam'ın Vinh kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1937 yılında inşa edilmiş olup kentin kuzeyinde yer almaktadır.

2016 yılında havalimanı 1,56 milyon yolcuya hizmet vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Kızılveran

* Kızılveran - Sivas ilinin Gürün ilçesine bağlı Kızılören köyünün eski adı
* Kızılveran - Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı Çeperli köyünün eski adı
* Kızılveran - Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı Aydıngün köyünün eski adı
Pleiku Havalimanı

**Pleiku Havalimanı** () , Vietnam'ın Pleiku kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, kentin kuzeyinde yer almaktadır.

## Dış bağlantılar

*
Domuz kesimi

**Domuz kesimi**, domuz eti, salo, şpik, domuz yağı elde etmek için evcil domuzların kesilmesi işlemidir. Geleneksel ve yoğun domuz yetiştiriciliğinin bir parçası olarak sıklıkla yapılır. Domuzlar geleneksel ve sanayi yöntemleri ile kesilebilir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Domuz yetiştiriciliği
* Hayvan kesimi
Phù Cát Havalimanı

**Phù Cát Havalimanı** () , Vietnam'ın Quy Nhơn kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, kentin kuzeybatısında Phù Cát'te yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Big's Backyard Ultra

**Big Dog's Backyard Ultra**, genellikle sadece Big's Backyard Ultra olarak anılan; Tennessee, Bell Buckle'dan Gary "Lazarus Lake" Cantrell tarafından icat edilen orijinal backyard ultra koşusudur. Katılımcılar her saat 4,167 mil (yaklaşık 6,706 km) uzunluğunda bir tur koşarlar ve bir tur bir saat içinde tamamlanamazsa elenirler. Turun güzergâhı gündüzleri patikalarda, akşamları ise yol boyuncadır. Her turun mesafesi 100'ün 24'e bölünmesiyle bulunur, yani bir yarışmacı tam bir yarışma günü boyunca 100 mil koşar. Önceden belirlenmiş bir bitiş noktası yoktur. Kazanan, başka hiçbir yarışmacının tamamlamadığı bir turu tamamlayan yarışmacıdır. Hiçbir yarışmacı diğer tüm yarışmacılardan daha uzun süre dayanamazsa, kazanan olmaz.

## Geçmiş sonuçlar

*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Buôn Ma Thuột Havalimanı

**Buôn Ma Thuột Havalimanı** () , Vietnam'ın Buôn Ma Thuột kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, kentin doğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Rạch Giá Havalimanı

**Rạch Giá Havalimanı** () , Vietnam'ın Rạch Giá kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, 1950'lerde inşa edilmiş olup kentin güneydoğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
2005'te Türkiye'de televizyon

Aşağıdaki liste, Türkiye'de televizyon  yayınlarında 2005 yılında gerçekleşen olayları içerir. Yeni başlayan diziler, biten diziler, kanal değişiklikleri, tartışmalar ve ölümler bu listede yer alır.

## Başlayan diziler

## Biten diziler

## Ölümler
Türkiye'de televizyon alanında çalışmış ünlü isimlerden 2005 yılında ölenler şöyledir:

## Kaynakça
Phú Quốc Havalimanı

**Phú Quốc Havalimanı** () , Vietnam'ın Phú Quốc adasında bulunan bir havalimanıydı. Havalimanı, 1930'larda inşa edilmiş olup Dương Đông'da yer almaktaydı.

2 Aralık 2012'de Phú Quốc Havalimanı kapatıldı ve yerine yeni Phú Quốc Uluslararası Havalimanı açıldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Hemba dili

**Hemba** (Emba), **Doğu [[Balubalar|Luba]]** olarak da bilinir, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde konuşulan bir Bantu dilidir. Hembalar tarafından konuşulur. Yazi, Hemba'nın bir lehçesi olabilir. 2000 itibarıyla 180,000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

## Lehçeler
Orta Afrika Dil Atlası'na göre Kihemba'nın yaklaşık 7 lehçesi vardır:

* kinamunóno
* kinankúvu
* kinalêngwe
* kinamámbwe
* kinanyembo
* kinamuhona
* kinayambúla

## Kaynakça
Eféler

**Eféler**, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki Ituri Yağmur Ormanı'nda yaşayan yarı zamanlı avcı-toplayıcı bir grup insandır. Ormanın derinliklerinde yaşayan Eféler genellikle giysi kullanmazlar ve yoğun sıcaktan vücutlarını koruyan yaprak kulübelerde yaşarlar. Eféler, Pigmedir ve dünyanın en kısa boylu halklarından biridir. Erkekler ortalama 142 cm (4 ft. 8 inç) boya kadar büyürken, kadınlar yaklaşık 5 cm (2 inç) daha kısa olma eğilimindedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* African Pygmies Culture, music and rites
* Pygmy Fund: Dr Jean-Pierre Hallet Archived 2007-10-16 at the Wayback Machine
* The Pygmies of the Ituri Forest (Sound Recording -- Music)
*
Aruwimi Nehri

**Aruwimi Nehri** (, ), Kongo Nehri'nin bir kolu olup Kongo'nun kuzeyinde ve doğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Thọ Xuân Havalimanı

**Thọ Xuân Havalimanı** () , Vietnam'ın Thanh Hóa kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, kentin 45 km kuzeybatısında Sao Vàng'da yer almaktadır.

2022 yılında havalimanı 1,61 milyon yolcuya hizmet vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Tuy Hòa Havalimanı

**Tuy Hòa Havalimanı** () , Vietnam'ın Tuy Hòa kentine hizmet veren bir havalimanıdır. Havalimanı, 1966'da ABD Hava Kuvvetleri üssü olarak kurulmuş olup kentin güneydoğusunda yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Budu dili

**Ɨbʉdhʉ**, **Budu** olarak da bilinir, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin Doğu Bölgesi'ndeki Wamba Bölgesi'nde Budu halkı tarafından konuşulan bir Bantu dilidir. Yazımında ɨ, ʉ, ɛ ve ɔ özel karakterleri ile dilbilgisi tonu için sırasıyla geçmiş ve gelecek zamanı belirten değiştirici harfler iki nokta üst üste ꞉ ve eşittir işareti ꞊ kullanılır.

Bu dilin bir varyantına **Matta** denir ve Maboma'nın hem kuzeyinde hem de güneyinde yerel olarak konuşulur.

1991 itibarıyla 180,000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Budular

**Budular** (Babudu), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin Doğu Bölgesi'ndeki Wamba Bölgesi'nde yaşayan bir Bantu halkıdır. Budu dilini konuşurlar.

## Konum
Budu halkı, Nepoko Nehri'nin her iki yakasında da yaşamaktadır ve farklı lehçeler konuşmaktadır. Ancak, nehrin Ibambi yakasındaki halk ile Wamba yakasındaki halk kendilerini tek bir halk olarak görmektedir. Budu bölgesi, tropikal yağmur ormanları içinde yer almaktadır. Bisiklet dışındaki araçların ulaşamadığı yollara sahip, izole bir bölgedir. 

## Kaynakça
Nepoko Nehri

**Nepoko Nehri** (Fransızca : *Rivière Nepoko*), Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde bulunan bir nehirdir. Bomili kasabasında Ituri Nehri ile birleşerek Aruwimi Nehri'ni oluşturur.

Nehir, nehrin batıdaki Ibambi tarafında ve doğudaki Wamba tarafında farklı lehçeler konuşan, ancak kendilerini tek bir halk olarak gören Wamba Bölgesi'ndeki farklı Budu gruplarını ayırmaktadır. Nehir, Wamba Katolik Piskoposluğunu ikiye ayırır. Okapi Vahşi Yaşam Alanı'ndan geçer. Güney kolları arasında Uala, Afande, Mambo ve Ngaue nehirleri bulunur.

## Kaynakça
Ituri Nehri

**Ituri Nehri** (Fransızca: *Rivière Ituri*), Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde yer alan bir nehirdir. Ituri'nin Nepoko Nehri ile birleştiği yerde oluşan Aruwimi Nehri'nin ana koludur. Ituri İli'ne adını verir.

Ituri 650 kilometre (400 mil) uzunluğundadır. Aruwimi 380 kilometre (240 mil) uzunluğundadır ve iki nehrin toplam uzunluğu 1.030 kilometredir (640 mil).

Nehir, 63.000 kilometrekarelik (24.000 mil kare) Ituri Yağmur Ormanı'ndan akmaktadır. Yağmur ormanının yaklaşık beşte biri, Dünya Mirası Alanı olan Okapi Yaban Hayatı Koruma Alanı'ndan oluşmaktadır.

## Kaynakça

## Kaynaklar

*
*
*
*
Ituri Yağmur Ormanı

**Ituri Yağmur Ormanı** (Fransızca: *Forêt tropicale de l'Ituri*), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin kuzeydoğusundaki Ituri ilinde bulunan bir yağmur ormanıdır. Ormanın adı, yağmur ormanından akan ve önce Aruwimi Nehri'ne ve son olarak Kongo Nehri'ne bağlanan yakınındaki Ituri Nehri'nden gelmektedir.

## Dış bağlantılar

* Ituri ormanında koruma üzerinde çalışan biyologların blogu
* Osfac
Temurkutlu, Kağızman

**Temurkutlu** veya **Timurkutlu**, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydü. Günümüzde tamamen ortadan kalkmıştır.

## Tarihçe

Temurkutlu köyünün adı Osmanlı idaresinin 1835 tarihli nüfus tespitinde "Timurkutli" (تیمورقوطلی) olarak geçer. Rus nüfus sayımında ise "Demurkutli" (Демуркутлы) şeklinde kaydedilmiştir.

Temurkutlu veya Temurkutlu köyü, Osmanlı nüfus defterine göre Kars sancağının Kağızman kazasına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla yapılan söz konusu nüfus tespitinde sadece erkek nüfusu tespit edildiği bu tarihte köydeki 13 hanede, tamamı Müslüman olan 48 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun ise erkek sayısının iki katı kadar olduğu söylenebilir.

Temurkutlu veya Temurkutlu köyü, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına (*uçastok*) bağlı Camuşli nahiyesinin (Джамушлинский маркяз) 14 köyünden biriydi. Nüfusu, 5'i erkek ve 9'u kadın olmak üzere, 1 hanede yaşayan 14 kişiden oluşuyordu. 1835 yılında Müslümanların yaşadığı köyde bu tarihte Ermeniler yerleşmiş bulunuyordu.

Temurkutlu veya Temurkutlu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ve sonraki nüfus kayıtlarında, Kağızman kazası dahilinde bir köy olarak yer almamıştır.

## Kaynakça
Mangbetular

**Mangbetu**, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde, kuzeydoğudaki Haut-Uele bölgesinde yaşayan Orta Sudan etnik grubudur. Topal nüfusları 1,807,000'dir.

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Allovio, Stefano. *La foresta di alleanze: Azione rituale e interazione sociale nel Congo nord-orientale.* Ph.D. dissertation, 1998, University of Turin.
* Allovio, Stefano. *La foresta di alleanze: Popoli e riti in Africa equatoriale* (Rome, Editori Laterza, 1999).
* Allovio, Stefano. “Travel companions and blood brothers in northeastern Congo-Kinshasa.” In Francesco Remotti (ed.), *Environments, Languages, Cultures: Contributions from The Italian Ethnological Mission in Central Africa* (Alessandria, Edizioni dell'Orso, 2000), 189–217.
* Allovio, Stefano. *Culture e congiunture: Saggi di etnografia e storia mangbetu* (Milano, Guerini Scientifica, 2006).
* Allovio, Stefano. “The Polysemy of Visual Representations: The Mangbetu of the Congo between Colonialism and Ethnography.” 2014. *Archivio di Etnografia* (n.s.a.) 9(1–2):69–91, http://digital.casalini.it/10.1400/238429.
* Allovio, Stefano, & Cecilia Pennacini. “Guido Piacenza au Congo: Valeur filmique et ethnographique d’un document retrouvé.” 2017.  *Anuac* 6(2):109–128.
* Christopher Ehret, *The Civilizations of Africa: A History to 1800* (University of Virginia Press, 2002), 436–438.
* Keim, Curtis A. *Precolonial Mangbetu Rule: Political and Economic Factors in Nineteenth-Century Mangbetu History (Northeast Zaire).* Ph.D. dissertation, 1979, Indiana University.
* Keim, Curtis A. “Women in Slavery among the Mangbetu c. 1800–1910.” In Claire Robertson & Martin Klein (eds.), *Women and Slavery in Africa* (Madison, University of Wisconsin Press, 1983), 144–159.
* Curtis A. Keim, *Mistaking Africa: Curiosities and Inventions of the American Mind* (Basic Civitas Books, 1999), 42–43, 92–93.
* Robert Guy McKee, *“Let’s Understand Each Other!”: Meegye-Mangbetu Death Compensations in the Forest of Alliances.* September 20, 2023. Leanpub: https://leanpub.com/letsunderstandeachothermeegye-mangbetudeathcompensationsintheforestofalliances. ISBN&nbsp;.
* McKee, Robert G. “Film-maker Ventriloquism in Ethnographic Film: Where Subtitles Don’t Let Subjects 'Speak for Themselves'.” 2017. *GIALens* 11(1):1–27. https://diu.edu/documents/gialens/Vol11-1/McKee-Film-Maker-Ventriloquism.pdf.
* Robert Guy McKee. "Mangbetu Tales of Leopard and Azapane: Trickster as Resistance Hero." 2010. *GIALens* 4:3. https://www.diu.edu/documents/gialens/Vol4-3/McKee-MangbetuTales.pdf.
* Robert Guy McKee. "Storytelling for Peace-building: Toward Sustainable Cultural Diversity." 2009. *GIALens* 3:1. 2009. https://www.diu.edu/documents/GIALens/Vol3-1/McKee-Storytelling.pdf.
* Robert Guy McKee. *Meje-Mangbetu (Northeastern Zaire) Death Compensations as Intergroup Rites of Passage : A Structural, Cultural and Linguistic Study.* Ph.D. dissertation, 1995, University of Rochester, 609 p.
Bangala dili

**Bangala** veya , Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin kuzeydoğu bölgelerinde konuşulan bir Bantu dilidir. Güney Sudan'ın bazı bölgelerinde ve nadir de olsa Uganda'nın en batı kesiminde de (örneğin Arua, Koboko ) konuşulmaktadır. Lingala'nın kardeş dili olan Bangala, farklı dillere sahip insanlar tarafından ortak dil olarak kullanılır ve nadiren ana dil olarak kullanılır. 1991'de tahmini olarak 3,5 milyon ikinci dil konuşanı vardı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Bangala Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
* 
*