open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huaveler

**Huave** (**Huavi** veya **Wabi** olarak da yazılır), Meksika'nın yerli halklarından biridir. Huave halkının kendilerini tanımlamak için kullandığı terim ***Ikoots*** veya ***Kunajts*** veya ***Mareños***'tur. 3000 yıldan fazla bir süredir Tehuantepec Kıstağı'nda yaşamaktadırlar ve bölgeye yerleşen Zapotek halkından önce gelmişlerdir. Günümüzde Pasifik Okyanusu'nun kumullarında (özellikle Tehuantepec Bölgesi'ndeki San Mateo del Mar ve Juchitán Bölgesi'ndeki Santa María del Mar, San Dionisio del Mar ve San Francisco del Mar) çeşitli köylerde yaşamaktadırlar ve iç kesimlerdeki komşularıyla deniz ürünleri ticareti yapmaktadırlar. 2000 nüfus sayımına göre, 13.687 kişi kendilerini Huave dili konuşan olarak beyan etmiştir; ancak, dili konuşmayan birçok kişi hala kendilerini Huave veya Mareño olarak tanımlamaktadır. Dilleri, lehçeye bağlı olarak Huave veya ombeayiüts/umbeyajts olarak adlandırılır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Kim, Yuni (2008). "Topics in the Phonology and Morphology of San Francisco del Mar Huave". PhD dissertation. Berkeley.
* Pelliccioni, Franco, IL CAMBIAMENTO CULTURALE TRA GLI INDIOS LAGUNARI DI SANTA MARIA DEL MAR (OAXACA, MEXICO). ALCUNE OSSERVAZIONI, 1979 https://www.researchgate.net/publication/346417049_IL_CAMBIAMENTO_CULTURALE_TRA_GLI_INDIOS_LAGUNARI_DI_SANTA_MARIA_DEL_MAR_OAXACA_MEXICO_ALCUNE_OSSERVAZIONI?_sg%5B0%5D=ltHNgPOUZXi-VqFVdUiHbIVUrU2gAL2DJQ_YYfET3edX3P4bm-nnBwADrw0uxqAN3PqWXWmMv-dKO9NMs-611PLA2I2RNqUWFtvW6Lfv.T9RFnDNnS95GXrUGGO2saXD81skp0rHHpdRooNxpljcBCkJ6KCmyOK9lsDYwE3zZisKuM-FkLN_r9LTZbKipyA
Ixcatecler

**Ixcatec** halkı Meksika'da yerli bir etnik azınlıktır. Ixcatec topluluğu Oaxaca'daki Tehuacán-Cuicatlán Biyosfer Rezervi'ndeki Santa María Ixcatlán (*Njani Male Xula*) belediyesinde yaşamaktadır.

Bölgenin çölleşmesi ve biri sömürge döneminde olmak üzere iki salgın, Ixcateco halkı için yıkıcı olmuştur.

## Kaynakça
Cuicatecler

**Cuicatecler**, Meksika'nın yerli halklarından biridir. Cuicatecler geleneksel olarak Cuicatec dilini konuşurlar ve Miksteklerle yakından ilişkilidirler. Trique ve Mikstek ile birlikte Cuicatecler, Otomangue dil ailesinin bir kolunu oluştururlar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ILV México'da Cuicatec halkı .
Kuzey Frizya Adaları

**Kuzey Frizya Adaları** (; ), Kuzey Denizi'nde bulunan bir takımadadır. Adalar, Yutland Yarımadası'nın batı kıyısında yer almaktadır ve Frizya Adaları'nın bir parçasıdır. İdari olarak Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaletine ve Danimarka'nın Güney Danimarka bölgesine bağlıdır.

Bu terim, Sylt, Rømø, Fanø, Föhr, Amrum, Nordstrand, Nordstrandischmoor ja Pellworm dahil olmak üzere Kuzey Frizya Adaları'nı ve Danimarka'ya ait Wadden Denizi Adaları'nı kapsar. Bununla birlikte, kültürel ve dilsel olarak, Danimarka adaları genellikle Kuzey Frizya'nın bir parçası olarak kabul edilmez, çünkü buralarda Kuzey Frizce konuşan yerli halk bulunmamaktadır. Bazen, Wadden Denizi'nde bulunmamasına rağmen, kendine özgü bir Friz lehçesine ev sahipliği yapan uzak Heligoland adası da idari kolaylık nedeniyle bu gruba dahil edilir.

## Kaynakça
Mazatecler

**Mazatec**, Oaxaca eyaletindeki Sierra Mazateca'da ve komşu Puebla ve Veracruz eyaletlerindeki bazı bölgelerde yaşayan bir Meksika yerli halkıdır.

Bazı araştırmacılar, Mazateclerin, Popoloca konuşanlarla birlikte, bir zamanlar Papaloapan havzasının ovalarında yaşadığını, ancak Nahuaların genişlemesiyle bitişik yaylalara sürüldüklerini öne sürmüşlerdir.

## Kaynakça

## Bibliyografya
 
* 
* 
* 
* 
*
Tacuateler

**Tacuateler**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde yaşayan bir yerli halktır. Tacuate dili, Mixtec dillerinden biridir. 2010 yılında 1.500 konuşmacısı vardı.

## Kaynakça
Triquiler

**Triquiler** veya **Triqueler**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinin batı kesiminde, Juxtlahuaca, Putla ve Tlaxiaco belediyelerinde yaşayan bir yerli halktır. Ethnologue araştırmalarına göre sayıları yaklaşık 23.000'dir. Triqui dili, Oto-Mange genetik akrabalığına sahip bir Mikstek dilidir. Triqui halkı, kendine özgü dokuma huipilleri, sepetleri ve *morralleri* (el çantaları) ile ünlüdür.

## Kaynakça
Sylt Adası

**Sylt Adası**, Almanya'da Wadden Denizi'nde bulunan bir adadır. Ada, Yutland Yarımadası'nın batı kıyısında yer almaktadır ve Kuzey Frizya Adaları'nın bir parçasıdır. Almanya'nın en kuzeyindeki adasıdır. İdari olarak Schleswig-Holstein eyaletinin Nordfriesland ilçesine bağlıdır.

Kuzey Denizi'ndeki açık konumu ve fırtına dalgaları sırasında sürekli olarak toprak kaybetmesi nedeniyle sık sık medyada yer almaktadır. Ada, 1927'den beri Hindenburgdamm köprüsüyle anakaraya bağlıdır. Sonraki yıllarda, Alman sosyetesinin ve zaman zaman ünlüleri görmeyi uman turistlerin uğrak yeri olmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Sylt IPTV
*Sylt
Chontal Maya dili

***Yokotʼan*** (kendi kendini adlandırma), **Chontal Maya** olarak da bilinir, 2020 yılında Meksika'nın Tabasco eyaletinde yaklaşık 60.000 Chontal Maya insanı tarafından konuşulan Cholan ailesine ait bir Maya dilidir . Meksika Yerli Dilleri Ulusal Kataloğu'na (INALI) göre, Yokotʼan'ın en az dört lehçesi vardır: Nacajuca (Merkez), Centla (Kuzey), Macuspana (Güney) ve  (Doğu).

## Kaynakça
Ch’ol dili

**Chʼol** (Chol) dili, Meksika'nın Chiapas, Tabasco ve Campeche eyaletlerinde yaşayan Chʼol halkı tarafından kullanılan ve Maya dil ailesinin batı koluna ait bir dildir. Bu dil, Çontal, Çorti ve Çolti ile birlikte Ch'ol dil grubunu oluşturur.

## Kaynakça
Chʼollar

**Chʼollar**, Meksika'nın yerli halklarından olup, ağırlıklı olarak Chiapas eyaletinin kuzeyindeki Chiapas Tepeleri'nde yaşamaktadırlar. Maya halklarından biri olarak, anadilleri Maya dil ailesine aittir ve Chʼol olarak da bilinir. 2000 nüfus sayımına göre, Chiapas'ta 140.806 Ch'ol konuşan kişi bulunmaktaydı ve bunların 40.000'i tek dil konuşanlardı.

## Dış bağlantılar

* Native Languages organization
* Anthropological Linguistics Vol. 47, No. 4 (Winter, 2005), pp. 401–423 Published by: The Trustees of Indiana University on behalf of Anthropological Linguistics
* Coon, Jessica L. "Root Words in Ch'ol (Mayan):A Distributed Morphological Approach." Diss. Reed College, 2004. Print.
Mazahualar

**Mazahualar**, Meksika'da yaşayan bir yerli halktır. Ağırlıklı olarak Meksika Eyaleti'nin kuzeybatı kesiminde ve Michoacán ile Querétaro'nun küçük bölgelerinde yaşamaktadırlar. Mazahuaların en yoğun bulunduğu yerler, Meksika Eyaleti'ndeki San Felipe del Progreso ve San José del Rincón belediyeleridir. Son dönemdeki göçler nedeniyle Mexico City, Toluca ve Guadalajara bölgesinde de önemli bir varlıkları bulunmaktadır. 2010 Meksika nüfus sayımına göre, Meksika Eyaleti'nde 116.240 kişi Mazahua dilini konuşmaktadır ve bu sayı, eyaletteki tüm yerli dil konuşanların %53'ünü oluşturmaktadır.

## Dış bağlantılar

* Ethnologue report on Michoacan Mazahua
* Ethnologue Report on Central Mazahua
* Mazahuan handicrafts
* Mazahuan women in defense of Human Rights
* The state of Mexico on the Mazahua
Chontal Mayaları

**Chontal Mayaları**, Meksika'nın Tabasco eyaletinde yaşayan bir Maya halkıdır. Nahuatl dilindeki "*chontalli*" kelimesinden türeyen ve "yabancı" anlamına gelen "Chontal" adı, Meksika'daki çeşitli etnik gruplar için kullanılmıştır. Chontallar kendilerini **Yokot'anob** veya **Yokot'an** olarak adlandırırlar, bu da "Yoko ochoco konuşanlar" anlamına gelmektedir. Olmeklerin soyundan geldiklerini düşünürler, ancak Oaxaca Chontallarıyla akraba değillerdir.

## Kaynakça

*  Incháustegui, Carlos. *Chontales de Centla: el impacto del proceso de modernización*. Villahermoso, Tabasco: Instituto de Cultura de Tabasco, 1985. 
*  Incháustegui, Carlos. "*Chontales de Tabasco / Yokot'anob o Yokot'an*", part of the Instituto Nacional Indigenista's *Pueblos Indígenas de México* monograph series https://web.archive.org/web/20060422100249/http://cdi.gob.mx/ini/monografias/chontalestab.html

## Dış bağlantılar

* Chontal at Britannica.com
* "Chontal Mayans Fight Oil Company" Resource Center of the Americas
*
Coralar

**Cora** halkı, Meksika'nın kuzeybatısındaki El Nayar, Rosamorada, Ruiz, Tepic belediyelerinde, Nayarit eyaletinde, Durango'daki Mezquital'de ve komşu Jalisco eyaletindeki birkaç yerleşim yerinde yaşayan yerli bir etnik gruptur. Kendilerini *náayerite* olarak adlandırırlar. Bu isim modern Meksika eyaleti Nayarit'in adının kaynağıdır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Casad, Eugene H. 2001. "Cora: a no longer unknown Southern Uto-Aztecan language."  In José Luis Moctezuma Zamarrón and Jane H. Hill (eds), Avances y balances de lenguas yutoaztecas; homenaje a Wick R. Miller p.&nbsp;109-122. Mexico, D.F.: Instituto Nacional de Antropología y Historia.
* Coyle, Phillip E. 2001. *Nàyari history, politics, and violence: from flowers to ash*. Tucson: University of Arizona Press.
* Coyle, Phillip E. 1998. The customs of our ancestors: Cora religious conversion and millennialism, 2000–1722. *Ethnohistory*. 45(3):509–42.
* Dahlgren Jordan, Barbro. (1994). Los Coras de la Sierra de Nayarit. Instituto de Investigaciones Antropologicas. UNAM. Mexico.
* Ethnologue. Mexico page
* Jáuregui, Jesús. 2004. ''Coras'' (PDF). Mexico: Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas (CDI): Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo. Series: Pueblos Indígenas del México Contemporáneo [Indigenous Peoples of Contemporary Mexico]. (In Spanish)
* McMahon, Ambrosio & Maria Aiton de McMahon. (1959) Vocabulario Cora. Series de Vocabularios Indigenas Mariano Silva y Aceves. SIL.
* Miller, Wick. (1983). Uto-Aztecan languages. In W. C. Sturtevant (Ed.), *Handbook of North American Indians* (Vol. 10, pp.&nbsp;113–124). Washington, D. C.: Smithsonian Institution.
* Preuss, Konrad Theodor: *Grammatik der Cora-Sprache*, Columbia, New York 1932
Mayolar

**Mayo** veya **Yoreme**, Meksika'da güney Sonora, kuzey Sinaloa ve Durango'daki küçük yerleşim yerlerinde yaşayan bir yerli gruptur.

## Kaynakça
Tepehuánlar

**Tepehuánlar**, Meksika'nın yerli halklarından biridir. Kuzeybatı, batı ve kuzey-orta Meksika'nın bazı bölgelerinde yaşamaktadırlar. Yerli Tepehuán dilinin üç kolu vardır: Kuzey Tepehuán, Güneydoğu Tepehuán ve Güneybatı Tepehuán. Tepehuánların anavatanı Durango'daki Guadiana Vadisi'ndedir, ancak zamanla güney Chihuahua, doğu Sinaloa ve kuzey Jalisco, Nayarit ve Zacatecas'a kadar genişlemişlerdir. Aztek İmparatorluğu'nun İspanyol tarafından fethi sırasında, Tepehuán toprakları Sierra Madre Occidental boyunca geniş bir alanı kaplıyordu. Tepehuán grupları, her birinin kendi dili, kültürü ve inançları olan Ódami (Kuzey Tepehuán), Audam (Güneybatı Tepehuán) ve O'dam (Güneydoğu Tepehuán) olarak ayrılmaktadır.

## İleri okumalar

* Deeds, Susan. *Defiance and Deference in Mexico's Colonial North: Indians Under Spanish Rule in Nueva Vizcaya*. (2003) University of Texas Press, Austin, TX. 

## Dış bağlantılar

* "Tepehuan (Tepehuán, Tepehuano)"
Tojolaballar

**Tojolaballar**, Meksika'nın Chiapas eyaletinde yaşayan bir Maya halkıdır. Geleneksel olarak Tojolabal dilini konuşurlar.

## Kaynakça
Tlapanecler

**Tlapanecler** veya **Meꞌphaa**, Meksika'nın Guerrero eyaletine özgü bir yerli halktır. Konuştukları Tlapanec dili, Oto-Mange dil ailesinin bir parçasıdır ve Nikaragua'nın artık soyu tükenmiş Subtiaba diliyle yakından ilişkilidir. Günümüzde Tlapanecler ağırlıklı olarak Guerrero eyaletinde yaşamaktadır ve sayıları 98.000'den fazladır.

## Kaynakça

* Tlapanecos - Tlapanec halkının etnografik açıklaması (Instituto Nacional Indigenista ) 
* SIL International, Tlapanec dili ve kültürü üzerine
Huicholar

**Wixárika** veya **Huichol**, Meksika'nın Nayarit, Jalisco, Zacatecas ve Durango eyaletlerindeki Sierra Madre Occidental sıradağlarında yaşayan bir yerli halktır. Amerika Birleşik Devletleri'nde, Kaliforniya, Arizona, New Mexico ve Teksas eyaletlerinde de önemli toplulukları bulunmaktadır.

## Kaynakça

* Benítez, Fernando (1968 & 1971) "Los Huicholes." In "Los Indios de México," Volume I. México DF, México: Ediciones ERA.
* Benítez, Fernando (1968 & 1971) "En la tierra mágica del peyote." México DF, México: Ediciones ERA.
* Furst, Peter T. (1972a). "El concepto huichol del alma." In *Mitos y arte huicholes*. ed.Furst, P. T. & Nahmad, S. pp.&nbsp;7–113. México: *SepSetentas* 50.
* Furst, Peter T. (1972b). "Para encontrar nuestra vida." In :- *El peyote entre los huicholes*. ed. Nahmad, S.; Klineberg, O.; Furst, P. T. & Myerhof, B. G.. pp.&nbsp;109–194. México: *SepSetentas* 29.
* Lumholtz, Carl (1900). "Symbolism of the Huichol Indians", "Decorative Art of the Huichol Indians." Memoirs of the American Museum of Natural History, Volume III. New York.
* Lumholtz, Carl (1903). Unknown Mexico – Volume I & II. London: MacMillan & Company Ltd. Reprinted by Rio Grande Press. 1973
* Negrín, Juan (1976). "The Huichol Creation of the World." E. B. Crocker Art Gallery, Sacramento, California.
* Negrín, Juan (1977). "El Arte Contemporaneo de los Huicholes." Universidad de Guadalajara, INAH, Museo Regional de Guadalajara, México.
* Negrín, Juan (1979). "The Huichol: A Pre-Columbian Culture in Mexico Today". Paris: The UNESCO Courier.
* Negrín, Juan (1979). "Sacred Colors of the Huichol". Portfolio (The Magazine of the Visual Arts). New York.
* Negrín, Juan (1985). "Acercamiento histórico y subjetivo al huichol." Universidad de Guadalajara, México.
* Negrín, Juan (2001). "An Appreciation of Huichol Culture." Entheos (Journal of Psychedelic Spirituality). San Diego, CA.
* Negrín, Juan (2005). "Corazón, memoria y visiones." Artes de México (número 75). México DF, México.
* Negrín, Juan (2005). "Protagonistas del arte huichol." Artes de México (número 75), México DF, México.
* Zingg, Robert M. (1938) "The Huicholes: Primitive Artists." New York: G.E. Stechert and Company.
* Zingg, Robert M. (1982). Los huicholes. 2 vols. transl. Paschero, C. México: Instituto Nacional Indigenista.

## Dış bağlantılar

* Wixarika Research Center
* Frente en Defensa de Wirikuta 
* Huichol Music
* Trailer for feature film "Huicholes: The Last Peyote Guardians" on the pilgrimage to Wirikuta and threats to its survival.
* The Huichol Center for Cultural Survival and Traditional Arts
* Portal Wixarika Archived 2014-08-01 at the Wayback Machine – Wixarika tribal website put together by the Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas, Mexico. 
* Huichol Indian Culture and History
* History of Huichol art and culture
* Huicholes y Plaguicidas The Huichol and Pesticides Project]
* The Huichol and Tobacco
* Huichol literature, Indians.org: Indigenous People's Literature
* Wixarika Regional Council 
* Wixárika(Huichol)-Spanish Translator
Yaquiler

**Yaqui**, **Hiaki** veya **Yoeme**, Meksika'nın yerli halkı ve Uto-Aztek dillerinden biri olan Yaqui dilini konuşan bir Amerikan yerli kabilesidir.

Başlıca yurtları, Meksika'nın kuzeybatısındaki Sonora eyaletinde Río Yaqui vadisindedir. Günümüzde Sonora'da sekiz Yaqui Pueblosu bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* Folsom, Raphael Brewster: *The Yaquis and the Empire: Violence, Spanish Imperial Power, and the Native Resilience in Colonial Mexico.* Yale University Press, New Haven 2014, . (Contents)
* Miller, Mark E. "The Yaquis Become 'American' Indians." The Journal of Arizona History (1994).
* Miller, Mark E. Forgotten Tribes: Unrecognized Indians and the Federal Acknowledgment Process (chapter on the Yaquis). (2004)
* Sheridan, T.E. 1988. *Where the Dove Calls: The Political Ecology of a Peasant Corporate Community in Northwestern Mexico.* Tucson: University of Arizona Press.
* American Indian & Indigenous Studies Program
Bavyera-Landshut Düklüğü

**Bavyera-Landshut** (Orta Yüksek Almanca: *Baiern-Landshut*), Kutsal Roma İmparatorluğu bileşeni olarak 1353 yılından 1505 yılına kadar varlığını sürdürmüş bir düklüktür.

## Tarih

Düklüğün kuruluşu, Kutsal Roma İmparatoru ve Bavyera dükü olan IV. Ludwig'in ölümünün neticesinde olmuştur. Ludwig'in mülklerini paylaştıran 1349 tarihli Landsberg Antlaşması ile beraber, müteveffa hükümdarın oğulları Stephan, Wilhelm ve Albrecht; Aşağı Bavyera ve Hollanda'yı müşterek bir şekilde yönetmeye başlamışlardır. Ancak bundan dört sene sonra 1353'te yapılan Regensburg Antlaşması ile Aşağı Bavyera ve Hollanda'daki Wittelsbach toprakları tekrardan bölünmüştür. Yapılan ikinci antlaşma uyarınca; Stephan, yeni ihdas olunmuş Bavyera-Landshut Düklüğü'nü devralmıştır. Stephan, bunun yanında 1363'te Yukarı Bavyera Dükü olmuş ve bu bölge daha sonrasında Bavyera-Landshut Düküğü ile birleştirilmiştir. Stephan'ın 1375'teki ölümünden sonra, oğulları düklüğü ortaklaşa yönetmeye başlamışsa da; 1392 senesinde Bavyera-Landshut Düklüğü, kardeşler arasında bölünmüştür. Böylece Bavyera-Münih ve Bavyera-Ingolstadt, Landshut'tan ayrılarak müstakil birer düklük haline gelmiştir.

1429'da Bavyera-Straubing'in topraklarının bir kısmı, varis kalmamasından ötürü, Bavyera-Landshut'a geçmiş ve yine aynı şekilde 1447'de Bavyera-Ingolstadt Düklüğü'nün topraklarının tamamı da Landshut Düklüğü hakimiyetine girmiştir. Bavyera-Landshut, Rattenberg ve Kitzbühel'de bulunan maden yatakları ve modern yönetim sistemi sayesinde Bavyera'nın en zengin bölgesi haline gelmiştir. Dükler, 1475'e değin Landshut'taki Tarusnitz Kalesi'nde ikamet etmiş fakat bu tarihten itibaren Burghausen Kalesi'ne taşınmışlardır.

Düklük, Zengin Georg'un erkek vârisi olmaksızın vefat etmesi neticesinde başlayan Landshut Veraset Savaşı'na kadar, 150 yıl boyunca varlığını sürdürmüştür. 1505 yılında savaşın sona ermesiyle beraber; Bavyera-Landshut'un toprakları, Bavyera-Münih ve yeni kurulmuş olan Pfalz-Neuburg düklükleri arasında bölünmüştür. Landshut'a bağlı olan Kufstein ve Kitzbühel ise, Bavyera-Münih'e verdiği desteğin karşılığı olarak Kutsal Roma İmparatoru I. Maximilian'a devredilmiş ve buraları Tirol Kontluğu sınırlarına dahil olmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Düklüğün 1500 senesindeki haritası için: http://www.euratlas.net/history/europe/1500/entity_5685.html
Wang Dalei

**Wang Dalei** (; d. 10 Ocak 1989 Dalian, Çin), Çinli millî futbolcu. Shandong Taishan ve Çin millî takımında kaleci pozisyonunda forma giymektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Wang Dalei profile  at Shanghai Shenhua
* 
* 
* Wang Dalei player statistics at Sohu.com
Sinovit

**Sinovit**, sinovyal zarın enflamasyonu (iltihabı) için kullanılan tıbbi terimdir. Bu zar, sinovyal eklemler olarak bilinen boşluklu eklemlerin içini döşer. Durum genellikle ağrılıdır, özellikle eklem hareket ettirildiğinde ağrı artar. Sinovyal sıvı toplanmasına bağlı olarak eklemde genellikle şişlik görülür.

Sinovit; artrit, lupus, gut ve diğer durumlarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir. Sinovit, romatoid artritte diğer artrit türlerine göre daha yaygın bulunur ve bu nedenle ayırt edici bir faktör olabilir; ancak osteoartritten etkilenen birçok eklemde de mevcuttur. Romatoid artritte, sinovyal zarda bulunan yüksek düzeyde özelleşmiş mezenkimal hücreler olan fibroblast benzeri sinoviyositler, sinovitte aktif ve belirgin bir rol oynar. Uzun süreli sinovit, eklemin dejenerasyonuyla sonuçlanabilir.

## Belirtiler ve semptomlar
Sinovit; eklem hassasiyeti veya ağrısı, şişlik ve nodül adı verilen sert yumrulara neden olur. Romatoid artrit ile ilişkilendirildiğinde, şişlik hassasiyetten daha iyi bir göstergedir. Ellerdeki ve parmaklardaki eklemler bastırıldığında, hareket ettirildiğinde veya bir şey kavrandığında ağrılı hissedilir.

## Tanı
Bir romatolog, hastanın ağrısının nedenini teşhis etmek için öncelikle ağrının eklemin kendisinden mi (gerçek sinovit) yoksa tendonların iltihaplanması olan tendinitten mi kaynaklandığını belirlemeyi amaçlar. Kesin bir tanı koymak için genellikle MRG veya kas-iskelet ultrasonu gibi görüntüleme yöntemleri gereklidir.

## Tedavi
Sinovit semptomları, NSAİİ'ler gibi antiinflamatuar ilaçlarla tedavi edilebilir. Doğrudan etkilenen eklemin içine steroid enjeksiyonu yapılabilir. Sinoviti lokal olarak tedavi etmek için beta yayan radyoizotopların enjeksiyonu (radyosinovektomi) insanlarda on yıllardır uygulanmaktadır ve günümüzde veteriner tıbbında köpek dirsek sinovitini tedavi etmek için kalay-117m kullanılarak uygulanmaktadır. Spesifik tedavi, sinovitin altında yatan nedene bağlıdır.

## Ayrıca bakınız
* Tenosinovit
* Geçici sinovit
* Diz efüzyonu

## Kaynakça
Entezit

**Entezit**, tendonların, ligamentlerin (bağların) ve eklem kapsüllerinin kemiğe yapıştığı yerler olan entezlerin (tekil: entezis) enflamasyonudur.

Entezit, iltihaplı olsun veya olmasın, entezlerin herhangi bir patolojik durumunu ifade eden entezopatinin bir türüdür. Çok az çalışılmış ve anlaşılmış izole, birincil entezit vakaları da mevcuttur. Spondiloartropatiler ve sedef hastalığı (genellikle psöriyatik artritten önce geldiği düşünülür) gibi diğer otoimmün hastalıklarla ilişkili olduğu bilinmektedir. Yaygın bir otoimmün entezit bölgesi, Aşil tendonunun kalkaneusa (topuk kemiği) yapıştığı topuktur.

Ankilozan spondilit, psöriyatik artrit ve reaktif artrit gibi HLA-B27 artropatileri ile ilişkilidir.

## Belirtiler ve semptomlar
Erken klinik belirtiler, "çok fazla egzersiz yapmaya" benzer bir ağrı hissidir ve aktivite ile düzelme eğilimindedir. Sabahları (uyuduktan ve hareketsiz kaldıktan sonra) ağrı daha kötüdür. Kas yapışma yeri kemiğe birleştiği noktada fokal (odaklanmış) olarak ağrır, ancak pasif hareketle ağrı çok azdır veya hiç yoktur. 

Semptomlar arasında topuk, tibia tüberkülü, iliak krista ve diğer tendon yapışma yerlerinde çoklu hassasiyet noktaları bulunur.

## Tanı
Entezit tanısı, öncelikle hastanın tıbbi öyküsünün alınması ve fizik muayene ile başlar. Hekim, muayene sırasında tendonların veya ligamentlerin kemiğe yapıştığı noktalarda (entez bölgeleri) hassasiyet, ağrı ve şişlik olup olmadığını kontrol eder.

Klinik muayenenin yanı sıra, tanıyı doğrulamak ve enflamasyonun şiddetini belirlemek için görüntüleme yöntemleri kritik öneme sahiptir. Geleneksel röntgen filmleri ileri evrelerdeki kemik değişikliklerini (erozyonlar veya kemik dikeni oluşumu) gösterebilse de, erken dönemdeki enflamasyonu tespit etmekte yetersiz kalır. Günümüzde entezit tanısında en duyarlı yöntemler **[[Ultrasonografi|Ultrasonografi (USG)]]** ve **[[Manyetik rezonans görüntüleme|Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)]]**'dir. Bu yöntemler, yumuşak dokudaki iltihabı, sıvı artışını ve kemik iliğindeki ödemi net bir şekilde ortaya koyabilir.

## Tedavi
* Non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ).
* Kortikosteroid enjeksiyonları.
* Hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD).

## İlişkili durumlar
Anatomik olarak yakın ancak ayrı durumlar şunlardır:
* Apofizit: Kemik yapışma yerinin iltihaplanmasıdır, genellikle büyümekte olan çocuklarda aşırı kullanım ile ilişkilidir. 
* Tendinopati: Tendon bozukluğudur ve doğrudan yaralanma veya tekrarlayan aktivitelerle ilişkilidir.

## Kaynakça
Büyük Kemer Köprüsü

**Büyük Kemer Köprüsü** (), Danimarka'da Büyük Kemer üzerinde bulunan bir asma köprüdür. Köprü, 14 Haziran 1998 tarihinde açılmış olup Fyn ve Sjælland adalarını Sprogø Adası aracılığı ile birbirine bağlamaktadır. Köprü, bir karayolu asma köprüsü ve bir demiryolu tünelinden oluşmakta olup toplam 18 km uzunluktadır.


Dosya:Allure of the Seas under the Storebaelts bridge.jpg|*Allure of the Seas* köprünün altından geçerken.
Dosya:Storebaeltsbroen seen from above.JPG|Büyük Kemer boyunca uzanan ulaşım bağlantısının bir parçası.
Dosya:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|Sjælland'dan köprü görünümü. 


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Great Belt Bridge
* Great Belt bridge on bridge-info.org
Hacı Adil Bey Çeşmesi

**Hacı Adil Bey Çeşmesi**, **Meriç** **Çeşmesi** veya **Köprübaşı Çeşmesi**, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından inşa ettirilen bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

## Tarihi
Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından genç yaşta ölen oğlu adına Hicri 1322 (Miladi 1904) tarihinde Edirne Evkaf Müdürü Sadrettin Bey ile Dr. Rıfat Osman Bey'in tasarımıyla inşa edildiği ifade edilmektedir.}} Bazı kaynaklarda çeşme cephesinde Üsküdarlı şair Aladdin'e ait bir beyitin bulunduğu ve muhtemelen Yunan işgali sırasında ortadan kaldırıldığı belirtilmiştir.

Çeşme 1997 yılında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile TOBB Başkanlığı tarafından restore edilmiştir.

Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.

## Mimarisi
Kare planlı, kırma çatılı, kesme taş ve mermer malzemeli dört cepheli bir meydan çeşmesidir. Üç basamakla çıkılan bir kaide üzerine oturan çeşmenin dört cephesi kompozisyon olarak aynı tasarlanmıştır. Cephe merkezinde sivri kemerli bir niş ve bu nişin merkezindeki yalağın üzerinde bir ayna taşı bulunmaktadır. Ayna taşı üzerinde dörtlü panolardan yan kısımlarda yer alan iki panonun merkezinde kadeh şeklinde tasarlanmış bardaklıklar bulunmaktadır. Cephelerdeki ayna taşları üzerinde yatay bir sıra mukarnas dizisi yer almaktadır. Güney cephesinde diğer cephelerden farklı olarak ayna taşı üzerinde kartuş içinde nesih hatla yazılmış bir kitabelik kısmı vardır. Kuzey ve güney cephelerinde sivri kemer ile mukarnas dizisi arası süslemesizken, doğu ve batı cephelerinde bu kısımda bitkisel bezemeler bulunmaktadır. Çeşmenin dört cephesinde merkezdeki sivri kemer üzerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler konumlanmıştır. Çeşme cephelerinde yalağın yanında birer oturma sekisi vardır. Çeşmenin kırma çatılı ahşap üst örtüsü kurşunla kaplanmış ve üzerine madeni bir alem yerleştirilmiştir.

## Kitabesi

Çeşme cephelerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler yazılmıştır.

### Doğu cephesindeki ayetin transkripsiyonu
*Ve caelna min-el-mai külli şeyhin hayy*


### Güney cephesindeki ayetin transkripsiyonu
*Ve sagahüm Rabbühüm Şeraben tuhura*


### Kuzey cephesindeki ayetin transkripsiyonu
*Bismillahirrahmanirrahim*


### Batı cephesindeki ayetin transkripsiyonu
*Efdalüssadakati sekâ'I-mâi. 1322*


## Notlar


## Kaynakça


## Dış bağlantılar

* 
*
Peter Greene

**Peter Greene** (doğumdaki soyadı: **Green**; d. 8 Ekim 1965 –ö. 12 Aralık 2025), Amerikalı aktör. 
## Hayatı
Greene, 8 Ekim 1965'te Montclair, New Jersey'de doğdu. 1990'da başladığı oyunculuk kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. En çok; Dorian Tyrell rolünde olduğu *[[Maske (film, 1994)|Maske]]* ve Zed rolünde oldığu *Pulp Fiction* adlı yapımlarla dikkat çekti. Aynı zamanda; *Laws of Gravity* (1992), *Judgment Night* (1993), *Clean, Shaven* (1994), *Under Siege 2: Dark Territory* (1995) ve *The Usual Suspects* (1995) gibi projelerde görüldü.

Bir çocuğu bulunan Greene, 12 Aralık 2025'te Manhattan, New York Şehri, New York'taki aile evinde geçirdiği kalp krizi nedeniyle 60 yaşında ölmüştür.
-

## Filmografi
### Sinema
* 1992: *Laws of Gravity*
* 1993: *Clean, Shaven*
* 1994: *Pulp Fiction*
* 1994: *The Mask*
* 1995: *Bang*
* 1996: *Coyote Run*
* 1996: *The Rich Man's Wife*
* 1996: *Lowball*
* 1997: *Double Tap*
* 1997: *Kiss & Tell*
* 1999: *Blue Streak*
* 1999: *The Boss*
* 2000: *Shadow Hours*
* 2001: *Dead Dogs Lie*
* 2002: *Under the Influence*
* 2003: *Gentleman B.*
* 2007: *Fist of the Warrior*
* 2010: *Earthling*
* 2011: *The Grasslands*
* 2012: *The Kill Hole*
* 2014: *Axel: Bloody Genius*
* 2015: *Sweet Lorraine*
* 2016: *Turnabout*
* 2018: *Exit 0*
* 2019: *Street Justice*
* *The Godmother*
* *The Art of Dying; the Act of Living*
* *Winners and Losers*
* *3 Days Rising*

### TV dizileri
* 2007: *The Black Donnellys*
* 2010: *The Sissy Gamache Show*
* 2014: *The Indie Lounge*
* 2018: *Sets*

### TV filmleri
* 1998: *Black Cat Run*

### Video filmler
* 2002: *Round Up: Deposing 'The Usual Suspects*'
* 2005: *Brothers in Arms: The Making of a Modern Western*
* 2007: *Final Engagement*
* 2013: *Making of 'Das Kind*'

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Nijenrode Kalesi

**Nijenrode Kalesi**, Hollanda'nın Utrecht eyaletinde, Breukelen yerleşimi yakınlarında bulunan tarihi bir kaledir.

## Tarihçe
Nijenrode Kalesi'nin kökenleri 13. yüzyıla kadar uzanmaktadır. İlk yapı, Vecht Nehri kıyısında savunma amacıyla inşa edilmiştir. Kale, Orta Çağ boyunca çeşitli soylu ailelerin mülkiyetinde bulunmuş ve bu süreçte birçok kez el değiştirmiştir.

18. yüzyıllarda kale, savunma işlevini büyük ölçüde yitirmiş ve konut amaçlı bir yapıya dönüştürülmüştür. Bu dönemde yapı, dönemin mimari anlayışına uygun olarak yeniden düzenlenmiş ve genişletilmiştir.

## Mimari
Nijenrode Kalesi, Orta Çağ savunma mimarisi ile sonraki yüzyılların konut mimarisini bir arada barındırır. Yapının merkezinde ana kule yer alırken, çevresinde avlu ve ek yapılar bulunmaktadır. Kale, hendekle çevrili olmasıyla da dikkat çeker.

İç mekanlar zamanla yenilenmiş olup, günümüzde eğitim amaçlı kullanımına uygun hâle getirilmiştir.

## Günümüzde
Kale, günümüzde Nyenrode İşletme Üniversitesinin ana binasıdır. Eğitim, konferans ve akademik etkinlikler için kullanılan yapı, sınırlı durumlarda ziyaretçilere de açıktır. Kale ve çevresi, Hollanda'daki önemli kültürel miras alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

## Görseller

Dosya:Kasteel_Nijenrode_in_Huis_Ten_Bosch_Nagasaki.jpg|bağlantı=Bestand:Kasteel_Nijenrode_in_Huis_Ten_Bosch_Nagasaki.jpg|alt=Nijenrode in Nagasaki| Nagasaki'deki Nijenrode
Dosya:Breukelen,_Nijenrode_foto5_2007-03-25_09.45.JPG|bağlantı=Bestand:Breukelen,_Nijenrode_foto5_2007-03-25_09.45.JPG|alt=Nijenrode van de weg af gezien| Yoldan görünen Nijenrode
Dosya:Nijenrode_madurodam.jpg|bağlantı=Bestand:Nijenrode_madurodam.jpg|alt=Nijenrode in Madurodam| Madurodam'daki Nijenrode
Dosya:Kasteel_Nijenrode.jpg|bağlantı=Bestand:Kasteel_Nijenrode.jpg|alt=Nijenrode in Madurodam| Madurodam'daki Nijenrode
Dosya:Rijksmonument_520627_Stal_hertenkamp_Nijenrode.jpg|bağlantı=Bestand:Rijksmonument_520627_Stal_hertenkamp_Nijenrode.jpg|alt=Stal hertenkamp| Ahır geyik parkı
Dosya:Kasteel_van_Nyenrode_in_2025.jpg|bağlantı=Bestand:Kasteel_van_Nyenrode_in_2025.jpg|alt=Kasteel| Kale
Dosya:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_4.JPG|bağlantı=Bestand:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_4.JPG|alt=Kasteel| Kale
Dosya:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_6.JPG|bağlantı=Bestand:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_6.JPG|alt=Achterzijde| Arkadan Görünüm
Dosya:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_ingang.JPG|bağlantı=Bestand:Rijksmonument_520609_Kasteel_Nijenrode_ingang.JPG|alt=Hoofdingang| Ana giriş
Dosya:Koningin_Juliana_bezoekt_Kasteel_Nyenrode,_Bestanddeelnr_907-7876.jpg|bağlantı=Bestand:Koningin_Juliana_bezoekt_Kasteel_Nyenrode,_Bestanddeelnr_907-7876.jpg|alt=Bezoek van koningin Juliana| Kraliçe Juliana'nın ziyareti


## Kaynakça
Eski Küçük Kemer Köprüsü

**Eski Küçük Kemer Köprüsü** (), Danimarka'da Küçük Kemer üzerinde bulunan bir makaslı köprüdür. Köprü, 14 Mayıs 1935 tarihinde açılmış olup Yutland Yarımadası ve Fyn Adası'nı birbirine bağlamaktadır.

Köprü, boğaz üzerinde inşa edilen ilk köprüydü ve Danimarka'nın üç ana bölgesini karayolu ve demiryolu ile birbirine bağlamanın başlangıcıydı. Daha önce yalnızca feribotlar ve diğer teknelerle bu boğazdan karşıya ulaşılmaktaydı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The Old Little Belt Bridge – Highways-Denmark.com
* Picture gallery
* Pictures of the bridge
* Picture of and information about the bridge
Yeni Küçük Kemer Köprüsü

**Yeni Küçük Kemer Köprüsü** (), Danimarka'da Küçük Kemer üzerinde bulunan bir asma köprüdür. Köprü, 21 Ekim 1970 tarihinde açılmış olup Yutland Yarımadası ve Fyn Adası'nı birbirine bağlamaktadır. Yutland ve Fyn arasında artan araç trafiği nedeniyle Eski Küçük Kemer Köprüsü'ndeki tıkanıklığı hafifletmek amacıyla inşa edilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  
* Web camera on the bridge
Zaragoza'da Bulunmuş El Yazması

***Zaragoza'da Bulunmuş El Yazması*** (Fransızca özgün adıyla ***Manuscrit trouvé à Saragosse***), Polonyalı Jan Potocki'nin, 18. yüzyıl sonu-19. yüzyıl başlarında Fransızca olarak kaleme aldığı roman. 1965'te aynı adla sinemaya uyarlanmıştır.
Chichimeca Jonazlar

**Chichimeca Jonaz**, Meksika'nın Guanajuato ve San Luis Potosí eyaletlerinde yaşayan yerli bir halktır. Guanajuato'da Chichimeca Jonaz halkı, San Luis de la Paz belediyesinde bir toplulukta yaşamaktadır.

## Kaynakça
Guarijiolar

**Guarijío** (), Meksika'nın yerli halklarından biridir. Ağırlıklı olarak Chihuahua'daki Batı Sierra Madre Dağları yakınlarındaki ve Sonora sınırındaki 17 köyde yaşarlar. Anavatanları uzaktır ve yaya ya da at sırtında ulaşılır. Geleneksel Guarijio dilinin yaklaşık 2100 konuşmacısı bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Bibliyografya
*Lenguas indígenas y hablantes de 3 años y más, 2020 INEGI. Censo de Población y Vivienda 2020
*
Matlatzincalar

**Matlatzinca**, Meksika'da, Meksika eyaletinin orta tepeliklerinde yer alan Toluca Vadisi'ndeki farklı yerli etnik grupları ifade etmek için kullanılan bir isimdir. Bu terim, Toluca vadisinde yaşayan etnik gruba ve dilleri olan Matlatzinca'yı da kapsamaktadır. Matlatzinca halkı, akraba diller konuşan Otomi ve Mazahua halklarıyla birçok kültürel benzerlik paylaşmaktadır.

## Kaynakça

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Mexicanerolar

**Mexicanerolar**, Batı ve Kuzey Meksika arasında, Durango ve Nayarit sınırlarında yaşayan bir yerli halktır. Meksika'nın 62 yerli kültüründen biridirler. Kendi adlarını taşıyan, Nahuatl kökenli bir kreol dili olan Mexicanero dilini konuşurlar. Aztek İmparatorluğu'ndan uzakta yaşamışlardır. 2011 yılı itibarıyla yaklaşık 1.300 kişi Mexicanero dilini konuşuyordu.

## Kaynakça
Hanne Safar Paşa

**Hanne Safar Paşa** (1859, Midyat – 1915, Midyat), Süryânî asıllı Osmanlı kabile reisi ve devlet adamıdır. Asil Safar âilesine mensup olan Hanne, 1877'den 1894'e kadar Midyat'ın kaymakamlığını yürüttü. Bedirhan Osman Paşa Ayaklanması'nın bastırılması için Osmanlı ordusuna yardım organize etmede önemli bir rol oynadı. Devlet'e hizmeti ve sadâkati nedeniyle kendisine *Paşa* ünvanı verildi, şahsen Sultan II. Abdülhamid tarafından kutsanmış bir kılıçla ödüllendirildi. 1894'te Kürt Dekşuri Aşîreti'nin reisi seçildi. 1915'teki Seyfo sırasında Kürtler tarafından başı kesilerek öldürüldü.

## Kaynakça
Pameler

Kendilerini adlandırdıkları isimle **kuzey Pame** veya **Xi'iuy** (alternatif yazım: **Xi'úi, Xi'ui, Xi'oi** veya **Xiyui** ), **güney Pame** veya **Ñáhu**, **Nyaxu** (Hidalgo'da) ve Querétaro'da **Pame** veya **Re Nuye Eyyä**, esas olarak San Luis Potosí eyaletinde yaşayan, Orta Meksika'nın yerli bir halkıdır. İspanyol sömürgeciler on altıncı yüzyılda geleneksel topraklarını ele geçirdiklerinde, "kuzeyde modern Tamaulipas eyaletinden güneyde Hidalgo'ya ve Meksiko Şehri çevresindeki Sierra Madre boyunca uzanan" bu bölgeye "*Pamería*" adını verdiler ve oradaki tüm halklara **Pame** adını verdiler.

## Kaynakça
Pima Bajolar

**Pima Bajo** (**Aşağı Pima**) halkı, Meksika'nın kuzeyindeki Chihuahua ve Sonora eyaletleri arasındaki sınır boyunca uzanan dağlık bir bölgede yaşayan Meksika yerli halkıdır. Arizona ve kuzey Sonora'daki Akimel O'odham (Pima) ve Tohono O'odham halklarıyla akrabadırlar ve benzer ancak farklı bir dil konuşurlar.

## Kaynakça
Tepehualar

**Tepehualar**, Meksika'nın Hidalgo, Veracruz ve Puebla eyaletlerinde yaşayan bir yerli halktır.

Totonaca dil ailesine ait Tepehua dillerini konuşmaktadırlar.

## Kaynakça
Chiricahualar

**Chiricahua** ( ) Apaçi Yerli Amerikalılarının bir grubudur.

## Dış bağlantılar

* Fort Sill Apache Tribe, official website
* Mescalero Apache Tribe, official website
* Chiricahua and Mescalero Apache Texts Archived 2011-08-07 at the Wayback Machine
* Allan Houser, Chiricahua Apache artist
* The Chiricahua Apache, National Park Service
Cochimíler

**Cochimí** halkı, Baja California Yarımadası'nın orta kesiminde, kuzeyde El Rosario'dan güneyde San Javier'e kadar uzanan bölgede yaşayan bir yerli halktı.

## Kaynakça

* Aschmann, Homer. 1959. *The Central Desert of Baja California: Demography and Ecology*. Iberoamericana No. 42. Berkeley, California.
* Barco, Miguel del. 1973. *Historia natural y crónica de la antigua California*. Edited by Miguel León-Portilla. Universidad Nacional Autónoma de México, Mexico City.
* Hedges, Ken. 1973. "Painted tablas from northern Baja California". *Pacific Coast Archaeological Society Quarterly* 9(1):5-20.
* Laylander, Don. 1997. "The linguistic prehistory of Baja California". In *Contributions to the Linguistic Prehistory of Central and Baja California*, edited by Gary S. Breschini and Trudy Haversat, pp.&nbsp;1–94. Coyote Press, Salinas, California.
* Laylander, Don. 2000. *Early Ethnography of the Californias: 1533-1825*. Coyote Press, Salinas, California.
* Massey, Lee Gooding. 1972. "Tabla and atlatl: two unusual wooden artifacts from Baja California". *Pacific Coast Archaeological Society Quarterly* 8(1):25-34.
* Mathes, W. Michael. 2006. "Ethnohistoric evidence". In *The Prehistory of Baja California: Advances in the Archaeology of the Forgotten Peninsula*, edited by Don Laylander and Jerry D. Moore, pp.&nbsp;42–66. University Press of Florida, Gainesville.
* Meigs, Peveril, III. 1970. "Capes of human hair from Baja California and outside". *Pacific Coast Archaeological Society Quarterly* 6(1):21-28.
* Meigs, Peveril, III. 1974. "Meigs on tablas". *Pacific Coast Archaeological Society Quarterly* 10(1):37-38.
* Mixco, Mauricio J. 1978. *Cochimí and Proto-Yuman: Lexical and Syntactic Evidence for a New Language Family in Lower California*. University of Utah Anthropological Papers No. 101. Salt Lake City.
* Mixco, Mauricio J. 1979. "Northern Cochimí Dialectology and Proto-Yuman". *Journal of California and Great Basin Papers in Linguistics* 1:39-64.
* Mixco, Mauricio J. 2006. "The indigenous languages". In *The Prehistory of Baja California: Advances in the Archaeology of the Forgotten Peninsula*, edited by Don Laylander and Jerry D. Moore, pp.&nbsp;24–41. University Press of Florida, Gainesville.
* Rogers, Malcolm J. 1945. "An outline of Yuman prehistory". *Southwestern Journal of Anthropology* 1:167-198.
* Venegas, Miguel. 1757. *Noticia de la California y de su conquista temporal, y espiritual hasta el tiempo presente*. 3 vols. M. Fernández, Madrid.
* Venegas, Miguel. 1979. *Obras californianas del padre Miguel Venegas, S.J.* Edited by W. Michael Mathes, Vivian C. Fisher, and Eligio Moisés Coronado. 5 vols. Universidad Autónoma de Baja California Sur, La Paz.
Cocopahlar

**Cocopahlar** (Cocopah: **Xawiƚƚ Kwñchawaay**), Meksika'nın Baja California bölgesinde ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaletinde yaşayan yerli Amerikalılardır.

## Kaynakça

* Pritzker, Barry M. *A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples.* Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN&nbsp;.

## İleri okumalar

* Gifford, E.W. (1933). *The Cocopa.* University of California Publications in American Archaeology and Ethnology, Vol 35:5, Pg 257–334.
* Kelly, William H. (1977). *Cocopa Ethnography*. Anthropological papers of the University of Arizona (No. 29). Tucson: University of Arizona Press. ISBN&nbsp;.
Meksika Kickapooları

**Meksika Kickapooları** (), hem Meksika'da hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan bazı üyeleri bulunan, iki uluslu bir yerli halktır. Meksika'da, 1850 yılında Coahuila eyaletindeki Múzquiz kasabası yakınlarındaki Hacienda del Nacimiento'da kendilerine toprak verilmiştir. Ayrıca Sonora ve Durango eyaletlerinde de birkaç küçük Kickapoo grubu yaşamaktadır.

## Kaynakça
Kumeyaaylar

**Kumeyaaylar**, **<nowiki/>'Iipai-Tiipai** veya tarihi İspanyolca adı **Diegueño** olarak da bilinir, Meksika'nın Baja California eyaletinin kuzey sınırında ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin güney sınırında yaşayan bir yerli halktır. Kaliforniya'nın yerli halklarından biridir.

*Kumeyaay* terimi "Batı halkı" olarak çevrilir; *meyaay* kelimesi ise "dik" veya "uçurum" anlamına gelmektedir.

## Kaynakça
Lipan Apaçileri

**Lipan Apaçileri**, yüzyıllardır Güneybatı ve Güney Ovaları'nda yaşayan Güney Atabask yerli halkı olan Apaçilerin bir koludur. Avrupalılar ve Afrikalılarla temas kurulduğu sırada New Mexico, Colorado, Oklahoma, Teksas ve kuzey Meksika'da yaşıyorlardı. Tarihsel olarak, Apaçilerin en doğudaki koluydular.

Lipan Apaçilerinin soyundan gelenler ağırlıklı olarak Teksas, New Mexico, Oklahoma, Arizona ve kuzey Meksika'da yaşamaktadır. Bazıları federal olarak tanınan üç kabileye kayıtlıdır: New Mexico'daki Mescalero Apaçi Kabilesi, Oklahoma'daki Tonkawa Kızılderili Kabilesi ve Kiowa Apaçi veya Ova Apaçisi olarak da bilinen Oklahoma Apaçi Kabilesi. Ancak Lipan Apaçileri federal olarak tanınan bir kabile değildir. Ayrıca, Lipan Apaçi soyundan gelenler federal olarak tanınmayan grupların üyeleridir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 

## İleri okumalar

* Carlisle, JD. Dissertation. "Spanish Relations with the Apache Nations East of the Rio Grande". The University of North Texas, May 2001
* Dunn, William E. "Missionary activities among the eastern Apaches previous to the founding of the San Sabá missions." *Texas State Historical Association Quarterly*, *15*.
* Dunn, William E. "The Apache mission on the San Sabá River, its founding and its failure." *Texas State Historical Association Quarterly*, *16*.
* Opler, Morris E. (1936). "The kinship systems of the southern Athabaskan-speaking tribes." *American Anthropologist*, *38*, 620-633.
* Opler, Morris E. (1938). "The use of peyote by the Carrizo and the Lipan Apache." *American Anthropologist*, *40* (2).
* Opler, Morris E. (1940). *Myths and legends of the Lipan Apache*. Memoirs of the American Folk-Lore Society (Vol. 36). New York: American Folk-Lore Society, J. J. Augustin Publisher.
* Opler, Morris E. (1945). "The Lipan Apache Death Complex and Its Extensions." *Southwestern Journal of Anthropology.* *1*: 122-141.
* Opler, Morris E. (1959). "Component, assemblage, and theme in cultural integration and differentiation." *American Anthropologist*, *61* (6), 955-964.
* Opler, Morris E. (1968). "Remuneration to supernaturals and man in Apachean ceremonialism." *Ethnology*, *7* (4), 356-393.
* Opler, Morris E. (1975). "Problems in Apachean cultural history, with special reference to the Lipan Apache." *Anthropological Quarterly*, *48* (3), 182-192.
* Opler, Morris E. (2001). Lipan Apache. In *Handbook of North American Indians: The Plains* (pp.&nbsp;941–952). Washington, D.C.: Smithsonian Institution.
Kiliwalar

**Kiliwa** (Kiliwa: **Ko'leeu**), Meksika'nın kuzeyindeki Baja California'da yaşayan bir yerli halktır. Tarihsel olarak, güneyde Cochimí ve kuzeyde Paipai arasında kalan ve Kaliforniya Körfezi'ndeki San Felipe'den Pasifik kıyısındaki San Quintín'e kadar uzanan bir bölgede yaşamışlardır. Geleneksel dilleri Kiliwa dilidir.

## Kaynakça

* Hohenthal, William D. Jr. 2001. *Tipai Ethnographic Notes: A Baja California Indian Community at Mid Century*. Edited by Thomas Blackburn. Ballena Press, Menlo Park, California.
* Magaña Mancillas, Mario Alberto Gerardo. 1995. "Los ñakipá: grupo indígena extinto de Baja California". *Estudios Fronterizos* 35/36:205-213.
* Meigs, Peveril, III. 1939. *The Kiliwa Indians of Lower California*. Iberoamerica No. 15. University of California, Berkeley.
* Michelsen, Ralph C. 1977. "The Construction of a Kiliwa House". *Pacific Coast Archaeological Society Quarterly* 10(1):39-47.
* Mixco, Mauricio J. 1971. *Kiliwa Grammar*. Ph.D. dissertation, Department of Linguistics, University of California, Berkeley.
* Mixco, Mauricio J. 1977. "The Linguistic Affiliation of the Ñakipa and Yakakwal of Lower California". *International Journal of American Linguistics* 43:189-200.
* Mixco, Mauricio J. 1985. *Kiliwa Dictionary*. University of Utah Anthropological Papers No. 109. Salt Lake City.
* Mixco, Mauricio J. 1996. *Kiliwa de Arroyo León, Baja California*. Archivo de Lenguas Indígenas de México No. 18. Colegio de México, Mexico City.
* Mixco, Mauricio J. 2000. *Kiliwa*. Lincom, Munich, Germany.
* Mixco, Mauricio J. 2006. "The Indigenous Languages". In *The Prehistory of Baja California: Advances in the Archaeology of the Forgotten Peninsula*, edited by Don Laylander and Jerry D. Moore, pp.&nbsp;24–41. University Press of Florida, Gainesville.
* Moore, Jerry D. 1999. "Archaeology in the Forgotten Peninsula: Prehistoric Settlement and Subsistence in Northern Baja California". *Journal of California and Great Basin Anthropology* 21:17–44.
* Moore, Jerry D. 2006. "The San Quintín-El Rosario Region". In *The Prehistory of Baja California: Advances in the Archaeology of the Forgotten Peninsula*, edited by Don Laylander and Jerry D. Moore, pp.&nbsp;179–195. University Press of Florida, Gainesville.
* Ochoa Zazueta, Jesús Ángel. 1978. *Los kiliwa y el mundo se hizo así*. Instituto Nacional Indigenista, Mexico City.
Mescalerolar

**Mescalero** veya **Mescalero Apaçileri**, Güney Atabask dilini konuşan bir Apaçi kabilesidir. Federal olarak Yeni Meksika'nın güney-orta kesiminde bulunan **Mescalero Apaçi Rezervasyonu**'nun **Mescalero Apaçi Kabilesi** olarak tanınmaktadır.

## Dış bağlantılar

* Mescalero Apaçi Kabilesinin Resmi Web Sitesi
Motozintlecolar

**Motozintlecolar** veya **Moçólar**, Meksika'nın Chiapas eyaletinde yaşayan bir yerli halktır. Maya dillerinin batı koluna ait olan Moçó dilini konuşurlar. 2010 nüfus sayımına göre sadece yaklaşık 100 konuşmacısı bulunan Mocho' dili, yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Motozintleco topluluğunun çoğunluğu Motozintla de Mendoza'da yaşamaktadır.

## Kaynakça
Opatalar

**Opata** ( (/ˈopata/), Meksika'dayaşayan bir yerli halktır. İspanyolca'da "Opatería" olarak adlandırılan Opata toprakları, Sonora eyaletinin dağlık kuzeydoğu ve orta kesimlerini kapsamakta olup, Amerika Birleşik Devletleri sınırına kadar uzanmaktadır. Tarihsel olarak, Eudeve, Teguima ve Jova halkları da dahil olmak üzere çeşitli alt kabileleri içermekteydiler.

Opata kasabalarının çoğu nehir vadilerinde yer alıyordu ve ekonomileri sulamaya dayalı tarıma dayanıyordu. Günümüzde nesli tükenmiş olan bir Uto-Aztek dili olan Opata dilini konuşuyorlardı.

16. yüzyılda, İspanyollarla temas kurulduğu dönemde, Opatalar Sonora'daki en kalabalık halktı.

Bazı kaynaklar, tanımlanabilir bir etnik grup olarak Opataların artık yok olduğunu veya neredeyse yok olduğunu belirtmektedir. 20. yüzyılın başlarında, "Opataların kalıntıları esas olarak San Miguel nehri boyunca" ve daha batıda bulunmuştur. 1970'lerden günümüze kadar bazı insanlar kendilerini Opata ve Opataların soyundan gelenler olarak tanımlamaya devam etmektedir.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Bandolier, Adolph Francis Alphonse. *Final report of Investigations among the Indians of the Southwestern United States, Carried on Mainly in the Years From 1880 to 1885. Part I* (Papers of the Archaeological Institute of America; American Series III: Cambridge University Press. 1890) pp.&nbsp;68, 239.
* Cañas, Cristóbal. *Estado de la Provincia de Sonora, julio de 1730. Documentos para la historia de México, 3a seri. 1835-1857.* Transcribed, with notes by Flavio Molina Molina, 1978. Hermosillo, México: Diocese of Sonora.
* de la Canal, Gerónimo. *Report of Gerónimo de la Canal: January 31, 1653.* (Misiones 26. Archivo General de la Nación.)
* Hammond, George, & Rey, Agapito. *Narratives of the Coronado Expedition, 1540-1542.* Albuquerque: University of New Mexico Press, 1940.
* 
* 

## İleri okumalar

* Opata, Countries and Their Cultures
Seriler (Meksika yerli halkı)

**Seri** veya ***Comcaac*** halkı, Meksika'nın Sonora eyaletinde yaşayan bir yerli gruptur. Hem denizle hem de karayla yakın bir ilişki sürdürmüşlerdir. İspanyol ve Meksika kültürleriyle temas ettikten sonraki yıllarda dillerini ve kültürlerini en güçlü şekilde koruyan Meksika etnik gruplarından biri olarak görülmektedirler.

Seri halkı, Opata, Yaqui, O'odham veya Cochimí gibi bölgede yaşamış diğer gruplarla kültürel veya dilsel olarak akraba değildir. Seri dili, bölgedeki diğer tüm dillerden farklıdır ve izole dil olarak kabul edilmektedir.

## Kaynakça
Christianshavn

**Christianshavn**, Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da bulunan bir adadır. Ada, kent merkezinde Kopenhag Limanı'nda Sjælland ve Amager adaları arasında yer almaktadır. İdari olarak Indre By semti sınırları içerisindedir.

17. yüzyılın başlarında IV. Christian tarafından Kopenhag surlarının genişletilmesinin bir parçası olarak kurulmuştur. Başlangıçta, Hollanda şehirlerinden esinlenerek bağımsız, ayrıcalıklı bir tüccar kasabası olarak düzenlenmiş, ancak kısa süre sonra Kopenhag'ın içine dahil edilmiştir. Kanalların hakim olduğu bu bölge, Kopenhag'ın en denizcilik atmosferine sahip kısmıdır.

20. yüzyılın büyük bir bölümünde işçi sınıfının yaşadığı bir mahalle olan Christianshavn, 1970'lerde bohem bir üne kavuşmuş ve şimdi kendine özgü kişiliğiyle şehrin modaya uygun, çeşitli ve canlı bir bölgesidir. İşadamları, öğrenciler, sanatçılar, hippiler ve çocuklu geleneksel aileler yan yana yaşamaktadır.

## Kaynakça