Prusya Konfederasyonu

**Prusya Konfederasyonu** (, ) 21 Şubat 1440'ta Kwidzyn'de (o zamanlar resmi olarak *Marienwerder*) 53 soylu ve din adamından oluşan bir grup ve Prusya'daki 19 şehir tarafından Töton Şövalyeleri'nin keyfiliğine karşı çıkmak için kurulan bir organizasyondur. Daha önce 1397'de Chełmno Arazisi soyluları tarafından kurulan Kertenkele Birliği'ne benzer bir organizasyona dayanmaktadır.

1454 yılında Konfederasyon lideri Johannes von Baysen (Jan Bażyński), Kral IV. Kazimierz Jagiellon'dan Prusya'yı Polonya Krallığı'na dahil etmesini resmen istemiştir. Bu, şehirlerin Polonya'nın askeri masraflarını ortak finanse etmesiyle, Töton Tarikatı Devleti ile Polonya arasındaki On Üç Yıl Savaşının başlangıcına işaret ediyordu.

## Arka plan
Töton Şövalyelerinin Grunwald Muharebesi'ndeki yenilgisinin ardından yapılan 1411 Birinci Toruń Barışı'na göre, Töton Tarikatı Polonya Krallığı'na yüksek tazminat ödemek zorunda kalmıştır. Manastır devleti, fon toplamak ve Polonya'ya karşı yeni bir savaş için yeniden silahlanmak amacıyla şehirlere yüksek vergiler koymuştur. 1420'lerde Büyük Üstat Paul von Rusdorf, Tarikat'a ve ilişkilerine istikrar getirdi, ancak Polonya ile savaş, 1431'de Litvanya İç Savaşı sırasında Şövalyelerin Polonya'yı işgal etmesiyle başka bir Polonya-Töton çatışmasını ateşlediğinde yeniden başladı.

## Kuruluş

Yaklaşık otuz yıl süren artan hoşnutsuzluğun ardından, Töton devletinin kentlileri, soyluları ve toprak sahipleri, tarikatın yönetimine daha etkili bir şekilde karşı çıkmak için kendilerini örgütlediler. Örgütün kurulması kararı 21 Şubat 1440'ta Elbląg'da yapılan bir kongrede alınmıştır. Kongreye Chełmno (*Culm*), Elbląg (*Elbing*), Toruń (*Thorn*), Gdańsk (*Danzig*), Braniewo (*Braunsberg*), Królewiec (*Königsberg*) ve Knipawa (*Kneiphof*) şehirlerinin temsilcilerinin yanı sıra çeşitli bölgelerden soylular da katılmıştır. 14 Mart 1440'ta, Hansa şehirleri Danzig (Gdańsk), Elbing (Elbląg), Thorn (Toruń) ve Königsberg'in (Królewiec) önderliğinde 53 soylu ve din adamı ve 19 şehirden oluşan bir grup, Marienwerder'de (Kwidzyn) Prusya Konfederasyonunu kurmuştur. Daha sonra daha fazla kasaba katılmıştır. Danzig'de yeni üyeler Thorn'un arşivlerinde saklanan bir belgeyi imzalamışlardır. Konfederasyonun resmi temsilcileri Chełmno ve Toruń şehir konseyleri ve Chełmno Bölgesi şövalyeleriydi.

Büyük Üstat Paul von Rusdorf 1441'de öldükten sonra, halefi Konrad von Erlichshausen, 1449'daki ölümüne kadar uzlaşma müzakerelerine devam ettmştir. Konfederasyon, Kutsal Roma İmparatorluğu'ndaki Töton Tarikatı'na karşı destek için lobi faaliyetleri yürütmüştür. 1450'den 1467'ye kadar Büyük Üstat olan Ludwig von Erlichshausen, konfederasyona karşı daha agresif bir duruş sergilemiştir. İmparator III. Friedrich'in mahkemesinde dava açmıştır. Buna karşılık örgüt, duruşma sırasında görüşmek üzere gizli bir konsey kurmuştur. Gizli konsey Polonya ile görüşmelerde bulunmuş ve Töton Şövalyelerine karşı isyan çıkaracak güçleri örgütlemiştir. İmparatorluk mahkemesinin 1453 tarihli kararı konfederasyonun yasadışı olduğunu ilan etmiş, ancak karar ne örgüt ne de Polonya tarafından tanınmamıştır.

## On Üç Yıl Savaşı
Şubat 1454'te Prusya Konfederasyonu, Töton Tarikatı'nın yönetimine karşı ayaklanmıştır. Her ikisi de Ostoja Klanından Jan de Jani ve Mikołaj Szarlejski'nin desteğiyle konfederasyonu yöneten Gabriel von Baysen ve Johannes von Baysen, Polonya Kralı IV. Kazimierz Jagiellon'un korunmasını ve bölgenin Krallığa dahil edilmesini talep etmiştir. Kral bunu kabul etmiş ve Mart 1454'te Kraków'da bir kuruluş belgesi imzalamıştır. Ayrıca soylular için devam eden şehir hakları ve ayrıcalıklarının garantisini istemişler ve almışlardır. Konfederasyon delegeleri ve yetkilileri, Kraków'daki kuruluş sırasında ve sonraki aylarda Polonya Kralı'na bağlılık sözü vermişlerdir.

Sonuçta ortaya çıkan On Üç Yıl Savaşları, Töton Tarikatı'nın yenilgisi ve 1466'daki İkinci Toruń Barışı ile sonuçlanmıştır. Teşkilat, Polonya ile yeniden bütünleştirilen Gdańsk/Doğu Pomeranya ve Chełmno Arazisi ve yine Polonya'nın bir parçası olarak tanınan Elbląg ve Malbork ve Warmia bölgelerine ilişkin her türlü iddiadan vazgeçmiştir. Bu bölgeler, bazı yerel özerklik haklarıyla birlikte Polonya'nın yeni Kraliyet Prusya eyaletini oluşturmuştur. Ostoja Klanından Poniec'li Stibor, Malbork'un Tregality Lordu olmuştur. Tarihi Prusya'daki doğu bölgelerinin çoğu, Töton Tarikatı'nın elinde kalmış, ancak Polonya'nın bir tımarı ve himayesi olarak "tek ve bölünmez" Polonya Krallığı'nın ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmiştir. Üyeleri fiilen bölünmüş olan Prusya Konfederasyonu'nun varlığı sona ermiştir.

## Sonrası
Hem Polonya hem de Töton tarafları, İkinci Thorn Barışı'nın onayını İmparator III. Friedrich ve Papa II. Paulus'den isteme konusunda anlaştılar, ancak aynı zamanda anlaşmanın onaylanması için bu onayın gerekli olmayacağı konusunda da anlaştılar. Ancak kısa bir süre sonra Warmia Prensi Piskoposluğunun statüsüne ilişkin bir anlaşmazlık, Rahipler Savaşı adı verilen daha küçük bir çatışmayı başlatmıştır.

## Katılımcı kasabalar
14 Mart 1440'ta Prusya Konfederasyonunu kuran kasabalar:

1440'ta Prusya Konfederasyonu'na katılan kasabalar:

Sonraki yıllarda Pasym, Nidzica, Działdowo, Dąbrówno, Olsztynek, Prabuty gibi başka kasabalar da katılmıştır.

## Kaynakça