Uluslararası Müzeler Konseyi

**Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM)**, müzecilik alanında etkinlik gösteren bir sivil toplum kuruluşudur. UNESCO ile resmî ilişkiler yürütmektedir ve Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi nezdinde istişarî statüye sahiptir. 1946 yılında kurulan ICOM, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO), Interpol ve Dünya Gümrük Örgütü gibi kuruluşlarla iş birliği yaparak, uluslararası kamu hizmeti görevlerini yerine getirmektedir. Bu görevler arasında kültürel varlıkların yasadışı ticaretiyle mücadele ve doğal ya da insan kaynaklı afetler durumunda dünya kültürel mirasını korumaya yönelik risk yönetimi ve acil durum hazırlığı çalışmaları yer almaktadır. ICOM üyeleri, dünyanın birçok müzesine ücretsiz veya indirimli giriş sağlayan bir karta sahiptir. Merkezi Fransa'nın Paris kentindedir.

## Tarih
ICOM'un kökleri, Milletler Cemiyeti tarafından 1926'da kurulan ve günümüzde var olmayan **Uluslararası Müzeler Ofisi**'ne (OIM - *Office international des musées*) dayanmaktadır. Milletler Cemiyeti'nin Uluslararası Entelektüel İş Birliği Komisyonu'na bağlı olan bu kuruluş, Cemiyet'in birçok girişimi gibi II. Dünya Savaşı sonrasında feshedilmiş ve daha sonra yürüttüğü faaliyetler ICOM tarafından devralınmıştır.

## ICOM Müzeler İçin Etik Kuralları
Müzeler için ICOM Etik Kuralları 1986 yılında ICOM tarafından uygulamaya konulmuştur. Bu metin, kuruluşun tüm üyelerinin uymak zorunda olduğu mükemmeliyet standartlarını belirleyen bir başvuru aracıdır. 39 dile çevrilen ve 2004 yılında gözden geçirilen ICOM  Müzeler İçin Etik Kuralları, ICOM ve uluslararası müzecilik camiası tarafından paylaşılan değer ve ilkeleri ortaya koymaktadır. Müzelerin öz denetim esasına dayalı bu standartlar, müze yönetiminin temel ilkelerini, koleksiyonların edinilmesi ve elden çıkarılmasını ve mesleki davranış kurallarını kapsamaktadır.

ICOM'un 25. Genel Konferansı sonrasında, 2019 yılında bu kuralların gözden geçirilmesi ve gerekli görülmesi hâlinde revize edilmesi kararlaştırılmıştır. Hâlen devam etmekte olan gözden geçirme süreci, müzelerle ilgili etik meseleleri ele alan ve ICOM bünyesinde faaliyet gösteren özel bir birim olan ICOM Etik Daimi Komitesi (ETHCOM) tarafından koordine edilmektedir.

## Kırmızı Listeler
2000 yılından bu yana ICOM, kültürel mirasa önemli zararlar veren, özellikle kültürel mülkiyetin hırsızlık ve yağmalamaya en açık olduğu bölgelerde, kültürel malların yasadışı ticaretiyle mücadele etmek amacıyla Kırmızı Listeler yayımlamaktadır. Kültürel malların yasadışı ticaretiyle mücadeleyi desteklemek, ICOM'un en yüksek öncelikleri arasında yer almaktadır, ve Kırmızı Listeler, kültürel nesnelerin kaçakçılığı ve yasadışı ticareti konusundaki farkındalığı artırmayı hedeflemektedir.
2025 itibarıyla, ICOM, aşağıdaki ülke ve bölgeler için Kırmızı Listeler yayımlamıştır:

* Afganistan
* Brezilya
* Kamboçya
* Orta Amerika ve Meksika
* Çin
* Kolombiya
* Dominik Cumhuriyeti
* Mısır
* Haiti
* Irak
* Latin Amerika
* Libya
* Mali ve Batı Afrika
* Peru
* Suriye
* Yemen

Kırmızı Listeler, çalınmış nesnelerin listesi değildir. Kültürel nesnelerin hırsızlık ve kaçakçılığa maruz kalma riskine sahip kategorilerini belirlemek için farkındalık yaratmayı amaçlayan araçlardır. Bu listeler, bireylerin, kurumların ve polis ya da gümrük yetkilileri gibi makamların, risk altındaki nesneleri tespit etmelerine ve bu nesnelerin yasadışı olarak satılmasını veya ihraç edilmesini önlemelerine yardımcı olur. Listelerde yer alan kültürel mallar, tanınmış kurumların koleksiyonlarındaki envanterde bulunan nesnelerdir ve bu sayede yasadışı ticarete en açık olan kültürel mal kategorileri gözler önüne serilmektedir.

ICOM, kültürel nesnelerin yasadışı ticareti açısından dünyanın en hassas bölgelerini kapsayacak şekilde, ulusal ve uluslararası uzmanların bilimsel işbirliği ile özel sponsorların desteğiyle Kırmızı Listeleri yayımlamaktadır. Listeler, her bir listenin bağlamına uygun olarak farklı dillerde yayımlanmaktadır. Bu araçlar, Irak, Afganistan ve Mali'den binlerce kültürel nesnenin tespiti, kurtarılması ve iadesine katkıda bulunarak önemli başarılar elde etmiştir.

## Müzeler Acil Durum Programı
ICOM, çatışma durumları veya doğal afetlerle karşılaştıklarında kültürel kurumlara gerekli destek ve risk önleme araçlarını sunmaktadır. Afet Durumunda Müzeler İçin Yardım Gücü (DRTF), Müzeler Acil Durum Programı (MEP) ve Uluslararası Mavi Kalkan Komitesi’ndeki aktif rolü aracılığıyla, ICOM, müzelerin afet öncesi ve sonrasında destek alabilmeleri için kaynaklarını hızlı ve etkili bir şekilde seferber etmektedir.

## Uluslararası Müzeler Günü
1977 yılından bu yana, ICOM her yıl 18 Mayıs civarında dünya çapında düzenlenen Uluslararası Müzeler Günü’nü organize etmektedir.

## Komiteler
ICOM, çeşitli müze uzmanlık alanlarında faaliyet gösteren 34 uluslararası komite işletmekte, bu komiteler müze topluluğunun yararına, kendi alanlarında ileri düzey araştırmalar yürütmektedir.

## Genel Konferans
her üç yılda bir düzenlenen ICOM Genel Konferansı, birçok ülkeden müze profesyonellerini bir araya getirmektedir. İlk toplantı, 1948 yılında Paris'te gerçekleştirilmiştir. Son yıllarda, Genel Konferanslar 2004 yılında Seul'de (Asya’daki ilk toplantı), 2007 yılında Viyana'da ve 2010 yılında Şanghay'da yapılmıştır. Bu 22. Genel Konferans, ICOM Pavyonu’nun açılıp "Museums, Heart of the City" adı verildiği Dünya Fuarı sonrasında Şanghay'da düzenlenmiştir. Genel Konferans, 2013'te Rio de Janeiro, 2016'da Milano, 2019'da Kyoto ve 2022'de Prag'da gerçekleştirilmiştir. 2025 yılında, hızla değişen topluluklarda müzelerin geleceğine adanmış 27. ICOM Genel Konferansı'na Dubai ev sahipliği yapacaktır.

## Yönetim
Güncel ICOM Başkanı Emma Nardi'dir. Alberto Garlandini'nin yerine göreve gelmiştir. Mevcut Genel Müdür ise Peter Keller'in yerini alan Medea Ekner'dir.

### Başkanlar

## CIDOC Kavramsal Referans Modeli (CRM)
ICOM'un Belgeleme Uluslararası Komitesi (CIDOC), müze topluluğuna müze belgelendirmesi ile ilgili standartlar ve tavsiyeler sunmaktadır.

CIDOC Kavramsal Referans Modeli (CRM), resmi uluslararası standart ISO 21127 olarak resmîleştirilmiş olup, kültürel miras bilgilerini ortak ve genişletilebilir bir anlamsal çerçeveye haritalandırmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu "anlamsal yapıştırıcı", müzeler, kütüphaneler ve arşivler tarafından yayımlanan farklı kültürel miras bilgi kaynakları arasında bağlantı kurulmasını sağlamaktadır.

Komite, 1961 yılında Meksika'nın Cuernavaca kentinde Ivan Illich tarafından kurulmuştur.

## Çevrimiçi Müzeler
ICOM, 1990'larda Virtual Library Museums Pages (VLmp) çevrimiçi müze dizinine katılan ilk uluslararası organizasyon olmuştur. Ayrıca, Museum Domain Management Association (MuseDoma) aracılığıyla müzeler için ".museum" üst seviye alan adının (TLD) oluşturulmasında da önemli bir rol oynamıştır.

## Dış Bağlantılar

* ICOM resmi sitesi
* UNESCO resmi sitesi
* ICOM-CC
* ICAMT
* The Metropolitan Museum of Art bünyesindeki ICOM'a dair kayıtlar, 1951–1965 The Metropolitan Museum of Art Archives, New York.

## Kaynakça