Kōjien

**Kōjien** (), ilk olarak 1955'te Iwanami Shoten tarafından yayımlanan tek ciltlik bir Japonca sözlüktür. Japoncanın en yetkin sözlüğü olarak kabul edilir ve gazetelerin köşe yazıları sık sık tanımlarına atıfta bulunur. 2007 yılı itibarıyla 11 milyon kopya satmıştır.

## Tarihi

### ''Jien''
Kōjien'in öncüsü, Doğu Asya'daki Büyük Buhran döneminde ortaya çıktı. 1930'da yayınevi sahibi Shigeo Oka (岡茂雄, Oka Shigeo, 1894–1989), lise öğrencileri için bir Japonca sözlük oluşturmak istedi. Arkadaşı Shinmura'yı baş editör olarak görevlendirdi ve Ziyuan (字苑, "Karakterler bahçesi") adlı Çin sözlüğüne gönderme yaparak sözlüğe *Jien* (辞苑, "Kelimelerin bahçesi") adını verdiler. Shinmura, oğlu Takeshi Shinmura'yı (新村猛, Shinmura Takeshi, 1905–1992) editör olarak atadı ve 1935'te Hakubunkan (博文館) *Jien* sözlüğünü yayımladı. Sözlük, eski ve yeni Japonca kelimelerden oluşan yaklaşık 160.000 madde başlığının yanı sıra ansiklopedik içerik içeriyordu.

### 1. Baskı
Editörler yeni bir baskı üzerinde çalışmaya başladılar, ancak 1945'teki Tokyo'nun bombalanması çalışmalarını yok etti. Savaştan sonra Shinmura ve leksikografları, Eylül 1948'de yeniden çalışmaya başladı. Iwanami Shoten, 1955'te ilk Kōjien baskısını yayımladı. Bu baskı, *Jien*'den yaklaşık 40.000 daha fazla madde başlığını yani 200.000 madde başlığı içeriyordu.

### 2. Baskı

2. baskıda (1969), yaklaşık 20.000 eski maddeyi kaldırıldı ve yerine 20.000 yeni madde, özellikle de bilimsel terimler eklendi.

1 Aralık 1976'da, 2. baskının gözden geçirilmiş ve genişletilmiş bir versiyonu (補訂版, hoteiban) yayımlandı.

### 3. Baskı
3. baskıda (1983) 12.000 madde ekledi ve 1987'de CD-ROM formatında yayımlandı.

### 4. Baskı
Üç büyük Japon yayınevi, Iwanami'nin popüler ve kârlı *Kōjien*'iyle rekabet etmek için yeni sözlükler yayımladı: Sanseidō'nun *[[Daijirin]]* (大辞林 "Büyük kelime ormanı", 1988), Shōgakukan'ın *[[Daijisen]]* (大辞泉 "Büyük kelime kaynağı", 1995) ve Kōdansha'nın *[[Nihongo Daijiten]]* (日本語大辞典 "Büyük Japonca sözlük", 1989). Buna yanıt olarak, 4. baskı Kōjien (1991) önemli bir revizyonla yaklaşık 15.000 yeni madde ekledi ve toplamı 220.000'in üzerine çıkardı. CD-ROM versiyonu 1993'te yayımlandı ve 1996'da (Nihongo Daijiten gibi) renkli illüstrasyonlarla güncellendi.

1992'de Iwanami, hem e-kitap formatında 4. baskıyı hem de kullanışlı bir Gyakubiki Kōjien (逆引き広辞苑 "Tersinden bakılan Kōjien") yayımladı.

### 5. Baskı

5. baskı (1998) 230.000'den fazla başlık içerir ve 2996 sayfası yaklaşık 14 milyon karakter içerir. Iwanami Shoten, Kōjien'i çeşitli basılı ve dijital formatlarda yayımlar ve cep telefonu ve internet erişimi için sözlük abonelik hizmetleri sunar. Japon elektronik sözlük üreticileri dijital *Kōjien*'i lisanslamış ve birçok cihazda ana sözlük olarak kullanılmıştır.

Shinmura'nın 1. baskıya yazdığı önsözde, Kōjien'in diğer sözlüklerle ölçülecek standart olarak kabul edilmesini umduğunu belirtti. Bu büyük ölçüde gerçekleşti; birçok kişi Kōjien'i piyasadaki en yetkili Japonca sözlük olarak kabul ediyor. Japonya'da en çok satan kitap olmaya devam etmektedir. Iwanami'ye göre, 1. baskı *Kōjien* bir milyondan fazla kopya sattı ve 5. baskı 2000 yılında toplam satışları on bir milyonu geçti.

### 6. Baskı

Altıncı baskı 11 Ocak 2008'de yayımlandı, 10.000'den fazla yeni madde ekledi ve toplamı yaklaşık 240.000'e çıkardı. Ayrıca 1.500 ek alıntı içerir.

6. baskı, Tayvan'ı Çin Halk Cumhuriyeti'nin bir eyaleti olarak belirtir. 7. baskının yayımlanmasından önce, Tayvan'ın Japonya'daki Ekonomik ve Kültürel Temsilcilik Ofisi resmi bir açıklama yaparak Iwanami Shoten'den bu maddede düzeltme yapmasını istedi. Ancak Iwanami Shoten, Japonya'nın Japonya-Çin Ortak Bildirgesi temelinde "Tayvan'ın PRC'nin bir parçası olduğunu tamamen anladığını ve saygı duyduğunu" belirterek bu maddenin doğru olduğunu savundu ve Japonya ile Tayvan arasındaki mevcut ilişkinin hükûmetler arası olmadığını vurguladı. Tayvan'ın Japonya'daki Ekonomik ve Kültürel Temsilcilik Ofisi, savunma için üzüntülerini ifade etti.

### 7. Baskı

Yedinci baskı 12 Ocak 2018'de yayımlandı. Değişiklikler arasında, editörler tarafından toplanan 100.000 kelimeden eklenen 10.000 yeni kelime bulunuyor; bunlar arasında "apuri" (mobil uygulama), "Isuramu-koku" (İslam Devleti), LGBT, "hanii torappu" (bal tuzağı), "jidori" (öz çekim) ve "diipu raningu" (derin öğrenme) yer alıyor. Diğer değişiklikler arasında, bir terimin açıklamasına referans olarak kaynak literatürün belirtilmesi, terimlerin kullanım değişikliklerinin listelenmesi ve kitap kalınlığını artırmadan 140 sayfa eklenmesi yer alıyor.

## Kaynakça