Valtellina Harekâtları (1866)

**Valtellina Harekâtları**, Üçüncü İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nın bir muharebesiydi. Muharebenin ilerleyişi ilk başta Trentino'da faaliyet gösteren General Franz Kuhn von Kuhnenfeld'in 8. Tümeni'ne bağlı Avusturya birliklerinin Giuseppe Garibaldi komutasındaki İtalyan Gönüllü Kolordusu'na karşı giriştiği saldırıydı. Ardından Albay Enrico Guicciardi komutasındaki Mobil Ulusal Muhafızların İtalyan karşı saldırısından oluşuyordu.

## Arka plan

Üçüncü İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nın patlak vermesiyle, 23 Haziran 1866'da, İtalyan ordusu iki orduya bölündü: birincisi, Alfonso La Marmora komutası altındaydı ve Lombardiya'da Mincio'nun batısında Quadrilatero kalelerine doğru konuşlanmıştı. İkincisi, General Enrico Cialdini komutası altında, Po Nehri'nin güneyinde, Emilia-Romagna'da, Mantua ve Rovigo'ya doğru konuşlanmıştı.

Öte yandan uzun Alp cephesi, Lombardiya'yı Tirol ve Trentino'dan ayıran uzun sınır şeridini, esas olarak iki nüfuz yolu aracılığıyla kontrol etme görevi verilen Giuseppe Garibaldi'nin İtalyan Gönüllü Kolordusu'na emanet edildi: kuzeydeki Passo dello Stelvio ve merkezdeki Passo del Tonale. Üçüncü nüfuz yolu olan güneydeki Idro Gölü boyunca, General Giuseppe Garibaldi'nin kendisi gönüllülerin çoğunluğunu Trento'ya doğru nüfuz etmeye yönlendirme görevini üstlendi.

## Avusturya'nın ilerleyişi
Haziran ayının sonundan beri Tirol'deki Avusturya komutanlığı, geçitlere yakın ilerlemeyi, batı yamaçlarını işgal etmeyi ve mümkünse daha da ilerlemeyi emretmişti. Bunu yaparak, Tirol'deki Avusturya komutanı General Franz Kuhn von Kuhnenfeld, İtalyanların Custoza Muharebesi'ndeki yenilgisinden birkaç gün sonra 29 Haziran'da Arşidük Albrecht'ten aldığı bir telgrafa şu şekilde cevap verdi:

İlk eylem Tonale'de gerçekleşti; burada İtalyanlar Vezza d'Oglio savaşında yerinden oynatmaya çalışmış olsalar da, ilk müfreze getirildi. Avusturya ilerlemesi ayrıca İtalyan Lombardiya'sını o zamanki Avusturya Tirol'ünden ayıran büyük Alp geçitlerinden ikincisinden, Stelvio Geçidi'nden de başlamıştı.

2 Temmuz'da Stelvio Geçidi'nden inen bir kol Bormio'yu işgal etmişti. 3 Temmuz akşamı yaklaşık elli kişilik bir müfreze, Valcamonica'dan gelen gönüllüler ile Valtellina'dan gelenler arasında herhangi bir bağlantı olup olmadığını kontrol etmek için çok daha ileriye, Mortirolo Geçidi'ne doğru ilerlemişti.

## İtalyan karşı taarruzu
Albay Enrico Guicciardi'nin (Valtellina soylusu, ikinci İtalyan bağımsızlık savaşında bir Valtellinese Taburu'nun başında savaşmış gazi) Mobil Ulusal Muhafızları (44. tabur) 1.200 adamla Sondalo sıkışıklığındaki vadinin savunmasını örgütledi. Birime bir subayın komutası altında 23 carabinieri katıldı.

Ancak bu arada, Avusturya'nın Königgrätz Muharebesi'ndeki yenilgisiyle ilgili haberlerin ardından, Avusturyalılar İtalyan cephesindeki tüm saldırı niyetlerini bıraktılar ve Kuhn buna göre hareket etti. Her durumda adımlar atılmalıydı.

Ancak Avusturyalılar zayıfladı ve 11 Temmuz'da gece yarısı, Bormio'dan Pietro Pedranzini liderliğindeki bir İtalyan birliği, engebeli Reit geçidinin tırmanışına başladı ve Stelvio'nun ilk yol görevlisine sürpriz bir şekilde saldırarak tüm müfrezeyi, 65 esiri ele geçirdi. Onları teslim olmaya ikna etmek için Pedranzini, düşmanların dağdan kayaları yuvarlayarak çevrelendiklerine inanmalarını sağladı.

## Sonrası
Ancak Avusturya'nın eylemi tükenmişti ve artık bu emirlerden, İtalyan tarafından Valtellina'dan hiçbir tehdit gelmeyeceği açıktı. Sonuç olarak, sonraki haftalarda sadece ara sıra çatışmalar kaydedildi.

Guicciardi Lejyonu 23 Eylül'e kadar Bormio'da kaldı ve ardından aynı ayın 28'inde Sondrio'da dağıldı. Ancak operasyon unutulmayacaktı çünkü 1908 ile 1912 arasında İtalyan ordusu, Valtellinese Kaptan Venini'nin onuruna Forte Venini'yi inşa etmeye ve Bormio havzasına ve Stelvio yoluna hakim olan Monte Scale'deki küçük kalenin inşasına devam etti.

## Kaynakça
**Özel****Genel**
* Ugo Zaniboni Ferino, *Bezzecca 1866. La campagna garibaldina dall'Adda al Garda*, Trento 1966.
* *Corpo dei Volontari Italiani (Garibaldi), Fatti d'armi di Valsabbia e Tirolo*, 1867.
* Giuseppe Garibaldi, *Le memorie*, Nella redazione definitiva del 1872, a cura della reale commissione, Bologna-Rocca S. Casciano, 1932.
* Virgilio Estival, *Garibaldi e il governo italiano nel 1866*, Milano 1866.
* Supplemento al n. 254 della Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia (15 settembre 1866).
* Ottone Brentari, *Garibaldi e il Trentino*, Milano 1907.
* Antonio Fappani, *La Campagna garibaldina del 1866 in Valle Sabbia e nelle Giudicarie*, Brescia 1970.