Deliriant

**Deliriantlar** halüsinojen maddelerin bir alt sınıfıdır. Terim, 1980'lerin başında bu maddeleri LSD gibi psikedeliklerden ve ketamin gibi dissosiyatiflerden, deliryuma neden olan birincil etkilerinden dolayı ayırmak için icat edildi. Terim genel olarak nörotransmitter asetilkolinin fonksiyonunu inhibe eden maddeler olan antikolinerjik ilaçları ifade eder. Deliriantların yaygın örnekleri arasında *[[Datura]]* ve *[[Brugmansia]]* cinsi bitkilerin (her ikisi de skopolamin içerir) yanı sıra önerilenden daha yüksek dozlarda difenhidramin (Benadryl) yer alır. Solanaceae familyasınınki gibi bazı bitki deliriantları, özellikle Amerika'daki bazı yerli kültürler tarafından, geçiş törenleri, kehanet veya atalarla iletişim kurma gibi gelenekler veya ritüeller için değişik şuur hallerine ulaşmak için kullanılmıştır. Uzun kullanım geçmişine rağmen deliriantlar, davranışsal ve nörolojik etkileri açısından halüsinojenlerin hakkında en az çalışılan sınıfıdır.

## Etimoloji
Terim, antikolinerjik halüsinojenler için tekrarlayan bir semptom olarak ortaya çıktığı bilinen karakteristik deliryum benzeri etki nedeniyle David F. Duncan ve Robert S. Gold tarafından tanıtıldı. Deliriant terimi, Latince delirare fiilinden gelen delirium (dēlīrĭum) kelimesinden gelir.

## Çalışma mekanizması
Skopolamin, atropin ve difenhidramin gibi yaygın veya 'klasik' deliriant maddeler tarafından üretilen değişen bilinç durumuna, öncelikle ilaç bileşiklerinin periferik ve merkezi muskarinik asetilkolin reseptörlerinin rekabetçi antagonizması aracılık eder. M1 reseptörleri öncelikle merkezi sinir sisteminde bulunur ve algı, dikkat ve bilişsel işlevlerde rol oynar. Deliryum sadece postsinaptik M1 reseptörlerinin antagonizması ile ilişkilidir ve bugüne kadar; diğer reseptör alt tipleri dahil edilmemiştir. Deliriantların çeşitli sinyal iletim yollarını engellemesi nedeniyle asetilkolin sinyallemesindeki azalma, birçok bilişsel eksiklik ve zihinsel bozukluğa yol açar.

## Etkileri
Özellikle (M1 inhibe edici) antikolinerjikler tarafından üretilen halüsinojenik deneyim ve deliryum, stupor, ajitasyon, konfüzyon, konfabulasyon, duygusal küntlük, disfori, hafıza bozuklukları, düşüncelerin tutarsızlığı, hipoaktivite *veya* hiperaktivite (karma deliryum), akatizi. gerçekçi görsel halüsinasyonlar veya illüzyonlar (diğer halüsinojen sınıflarında yaşanan psödohalüsinasyonların aksine) ve soyunma, tüylerini yolma veya hayali nesnelerle etkileşime girme ile karakterize edilir. Bu tür antikolinerjik bileşiklerin etkileri aynı zamanda ateşe, uyurgezerliğe, füg durumlarına veya psikotik ataklara da benzetilmektedir; çünkü denek eylemleri üzerinde çok az kontrole sahiptir ve sonrasındaki deneyimi çok az hatırlayabilir veya hiç hatırlamayabilir. Bu, serotonerjik psikedeliklerin etkilerinden dikkate değer bir sapmadır. Bazı antihistaminikler de yüksek dozlarda deliriant olarak etki gösterebilir.&#x5B;**&#x5D;

Antimuskarinik bitki bazlı alkaloidler skopolamin ve atropin de karakteristik hiperaktif etkileri ve keskin ve rüya benzeri halüsinasyonlara neden olma yetenekleriyle ünlüdür. Halüsinasyonların kendisi kullanıcılar tarafından sıklıkla rahatsız edici, nahoş veya doğası gereği karanlık olarak tanımlanır. Yaygın olarak bildirilen diğer davranışlar ve deneyimler arasında hayali kişi veya varlıklarla sohbet etmek, var olmayan sigaraları içmek (sigara içmeyenlerle bile), örümceklerin veya gölge figürlerinin görsel halüsinasyonları veya kişinin aynada kendi yansımasını tanıyamaması yer alır. Deliriantların özellikle kullanıcıların davranışları üzerindeki güçlü etkileri nedeniyle dikkat çektiği görülmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*