Azerbaycan-Güney Kore ilişkileri

**Azerbaycan-Güney Kore ilişkileri** Azerbaycan ve Güney Kore arasında siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda kurulan ikili diplomatik ilişkilerdir.İki ülke, Sovyet sonrası dönemde ortaklıklar kurma konusunda ortak bir geçmişe sahiptir. 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığının ardından 1992'de resmi diplomatik ilişkiler kurulmuştur. Sovyetler Birliği'nin dağılması öncesinde doğrudan tarihsel etkileşimler olmamasına rağmen, Azerbaycan ve Kore arasındaki modern ilişkiler, her iki ülkenin 20. ve 21. yüzyıllardaki gelişmeleriyle şekillenmiştir.

## Tarihçe
Sovyet döneminde Azerbaycan, Sovyetler Birliği'ne dahil edildi ve diğer cumhuriyetler gibi dış ilişkileri de Moskova tarafından yönetildi. Sonuç olarak, Azerbaycan ile Kore arasında doğrudan diplomatik veya ticari ilişkiler kurulmadı. Kore ise, 1910'dan 1945'e kadar Japon sömürge yönetimi altında kaldıktan sonra, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Kuzey ve Güney olarak ikiye bölündüğü için kendi sorunlarıyla karşı karşıya kaldı. Azerbaycan, Kore Savaşı (1950–1953) sırasında Sovyetler Birliği'nin bir parçası olmasına rağmen dolaylı olarak savaşa dahil olmuş olsa da, o dönemde Azerbaycan ile Kore arasında özel bir bağ kurulmamıştır.

### Azerbaycan'ın bağımsızlığı ve ilişkilerin kurulması
1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, Kore Cumhuriyeti Azerbaycan'ın egemenliğini resmen tanıdı. İki ülke arasında diplomatik ilişkiler 23 Mart 1992 tarihinde kuruldu. Bu ilişkiler, özellikle enerji, teknoloji ve altyapı geliştirme alanlarında siyasi ve ekonomik işbirliğine yönelik karşılıklı çıkarlar üzerine kurulmuştur.

Coğrafi uzaklığa rağmen, Azerbaycan ve Güney Kore diplomatik, ekonomik ve kültürel işbirliği ile karakterize edilen çok yönlü bir ilişki geliştirmiştir. 1992 yılında iki ülke arasında resmi ilişkilerin kurulması, bağların daha da geliştirilmesi için temel oluşturmuştur. Ancak, 2000'li yıllarda yaşanan önemli gelişmeler, özellikle 4 Mart 2006'da Bakü'de açılan Kore büyükelçiliği ile Güney Kafkasya bölgesindeki ilk Güney Kore diplomatik misyonu haline gelmesi ve ve 14 Mart 2007'de Seul'de Azerbaycan büyükelçiliğinin kurulmasıyla bu ortaklık nihayet sağlamlaştırılmıştır. Ayrıca, iki devlet arasındaki siyasi ilişkiler üst düzey karşılıklı ziyaretlerle daha da güçlendi. Bu etkinlikler, tarafları ikili ilişkilerinde birbirine yaklaştırmakla kalmadı, aynı zamanda farklı alanlarda yeni işbirliği aşamalarının kapılarını da açtı.

### İkili ilişkilerin genişlemesi (2007–günümüz)

Azerbaycan ve Güney Kore'nin yasama organları arasında iyi ilişkiler kurulmuş olup, yıllar içinde birçok karşılıklı ziyaret gerçekleştirilmiştir. Her iki ülkenin parlamentolarında dostluk grupları aktif olarak çalışmakta ve daha yakın ilişkiler ve işlevsel işbirliğini teşvik etmektedir. Genel olarak, bu grupların faaliyetleri iki ülke arasında anlamlı bir siyasi diyalog ve farklı uluslararası formatlarda daha etkili bir işbirliği sağlamıştır. Bu işbirliği, her iki ülkenin Avrasya Ülkeleri Parlamentolarının Başkanları Toplantısı ve Asya Siyasi Partileri Uluslararası Konferansına katılımını da içermektedir.

Azerbaycan ile Güney Kore arasındaki siyasi ilişkiler dinamiktir. Bir yandan, diplomatik kanallar aracılığıyla her iki ülke arasında çok düzeyli etkileşimler vardır ve bu etkileşimler, iki ülke arasındaki işbirliğinin derinliğini ve çeşitliliğini yansıtmaktadır. Güney Kafkasya ve Kore yarımadası bölgelerinde bu ilişkinin kapsamı ve içeriği oldukça geniştir ve iki devlet arasındaki diplomatik faaliyetler ticaret ve ekonomik ortaklıklar, enerji projeleri dahil olmak üzere birçok sektörde oldukça aktiftir. kültürel ve eğitimsel değişimler, savunma ve güvenlik işbirliği, bilim ve teknoloji desteği, sağlık yardımı, altyapı geliştirme, büyüyen turizm,
 çevresel işbirliği,
 ve siyasi diyalog.

## Ticaret ve ortaklık
Azerbaycan Cumhuriyeti ve Kore Cumhuriyeti aktif ekonomik ve ticari ilişkilere sahiptir. Azerbaycan Cumhuriyeti, Güney Kafkasya bölgesinde Kore için büyük ve önemli bir ekonomik ortaktır. Son birkaç yılda, iki ülke arasındaki ticaret hacmi aktif bir şekilde gelişmiştir: Azerbaycan'ın Kore'ye ihracatı 3,52 kat artarken, Kore'den ithalatı %18,14 oranında artmıştır. Bunun yanı sıra, Kore, Azerbaycan'ın petrol dışı sektöründeki en büyük doğrudan yabancı yatırımcılar arasında yer almaktadır ve bu da iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri daha da güçlendirmektedir. Güney Kore'nin teknolojik uzmanlığı ve endüstriyel kapasitesi, Azerbaycan'ın modernizasyon ve özellikle enerji alanındaki ekonomi çabalarına fayda sağlamıştır. İnşaat ve elektronik sektörlerinde faaliyet gösteren Güney Koreli şirketler Azerbaycan'da faaliyet göstermeye başlamıştır. Azerbaycan'ın zengin petrol ve doğalgaz kaynakları, Güney Koreli yatırımcıların ilgisini çekmiştir.

### Ekonomik ve diplomatik ilişkiler
2015 yılında, Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile Güney Kore hükûmeti arasında ikili ekonomik, ticari ve yatırım işbirliğini geliştirmek amacıyla "G2G" ve "B2B" bağlantıları geliştirmek amacıyla kuruldu. Komisyonun ilk toplantısı 14 Haziran 2016'da Seul'de, ikinci toplantısı ise 6 Şubat 2020'de Bakü'de gerçekleştirildi. Üçüncü toplantı, çok boyutlu konuların yer aldığı geniş bir gündemle 7 Haziran 2023'te Seul'de yapıldı. Komisyon, Azerbaycan Dijital Kalkınma ve Ulaştırma Bakanlığı Müsteşarı ve Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanlığı Müsteşarı Jeong Dae-jin tarafından eş başkanlık edilmektedir.

2021 yılında, Güney Kore Ulusal Meclisi Başkanı Park Byeong-seug başkanlığındaki Güney Koreli diplomatlardan oluşan bir heyet, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi. Taraflar ekonomik ve siyasi konuları görüştü ve Karabağ bölgesindeki yeniden inşa çalışmalarına Kore şirketlerinin katılımını ele aldı. İlham Aliyev, Kore şirketlerini bölgede projeler gerçekleştirmeleri için davet ettiğini ve iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin hacminin gelecekte de gelişmeye devam edeceğinden emin olduğunu belirtti. Ulusal Meclis Başkanı Park Byeong-seug, Azerbaycan-Kore ilişkilerinin potansiyelinin mevcut gelişme düzeyinden daha büyük olduğunu ve iki ülke arasındaki ilişkilerin kurulmasının 30. yıldönümünü sabırsızlıkla beklediğini belirtti. Ulusal Meclis Başkanı ayrıca Bakü'nün yıllar içinde geliştiğini de kaydetti.

Azerbaycan ve Kore yetkilileri arasında diplomatik düzeyde de birçok toplantı gerçekleştirildi. Büyükelçi Ramin Hasanov, Kore Uluslararası İşbirliği Ajansı (KOICA) Başkanı Chang Won-sam ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki kalkınma işbirliğinin mevcut durumu ve gelecekteki beklentilerini görüştü.

### Altyapı ve kalkınma projeleri
"Yeni Kuzey Politikası", Güney Kore'nin Azerbaycan'ın modernizasyon çabalarına, özellikle enerji ve altyapı sektörlerinde artan katılımını daha da kolaylaştırdı. Güney Kore'nin inşaat, mühendislik ve teknoloji alanındaki uzmanlığı, Azerbaycan'ın ekonomik çeşitlilik ve kalkınma arayışında değerli oldu. Hyundai ve Samsung gibi Güney Koreli şirketler buna dahildir. Enerji altyapısının geliştirilmesi dahil olmak üzere büyük ölçekli projelerde yer aldılar. Şu anda Azerbaycan'da ticaret, sanayi, inşaat ve hizmetler alanlarında faaliyet gösteren 82 Kore şirketi bulunmaktadır.

2013 yılında Samsung, Azerbaycan'da ülkenin ilk büyük sözleşmesi olan önemli bir sözleşme imzalandı. Güney Koreli şirket, başkent Bakü yakınlarındaki Sumgayıt'ta SOCAR için bir gübre fabrikası inşa edecek. Tesis, amonyak ve üre üretecek ve günlük 1.200 ton amonyak ve 2.000 ton üre üretimi ile hem iç pazara hem de ihracata yönelik üretim yapacaktır.

*Heerim Architects & Planners* da Azerbaycan'ın altyapı çalışmalarında rol alan birçok Kore şirketi arasında yer almaktadır. Şirket, Azersu binasının inşaatına katılmış ve 2012 yılında bu yapının inşası için ihaleyi kazanmıştır. Ayrıca SOCAR Tower binasının ve Azerbaycan Merkez Bankası kulesinin tasarımından da sorumludurlar. Most notably, Heerim came up with the design of the Crescent Development project.

### Kore otomobil pazarının genişlemesi

Yıllar geçtikçe, Hyundai ve Kia Azerbaycan pazarında giderek daha fazla liderlik pozisyonu almaktadır. Güney Kore'nin Azerbaycan'a otomotiv sektöründe yaptığı ihracat oldukça önemlidir ve kara taşıtları ve parçaları en büyük paya sahiptir. 2023 yılında, Kore'den Azerbaycan'a yapılan kara taşıtı ihracatının değeri 319,39 milyon dolara ulaşarak, Kore'den Azerbaycan'a yapılan toplam ihracatın %74,61'ini oluşturmuştur. Hyundai, son beş yıldır Azerbaycan'da en popüler üçüncü otomobil markası olarak sıralanırken, Kia son on yılda yükselişe geçerek beşinci sırada yer almıştır. Hyundai, toplam otomobil pazar payının %11,1'ini, Kia ise %9,1'ini oluşturmaktadır. Sorento, Elantra (Güney Kore'de daha çok Avante olarak bilinir), Santa Fe ve Sonata sırasıyla en popüler 4., 5., 6. ve 7. otomobil modelleri. Genel olarak, Kore otomobilleri Azerbaycan'da en popüler ikinci otomobil markasıdır.

## Eğitim işbirliği
Güney Kore, yüksek öğrenim görmek isteyen Azerbaycanlı öğrenciler için en gözde destinasyonlardan biridir. Şu anda, çeşitli Kore üniversitelerinde yaklaşık 200 Azerbaycanlı öğrenci bulunmaktadır. Eğitim desteği, Azerbaycanlı öğrencilerin akademik potansiyelini ve Azerbaycan'dan gelen devlet kurumu işbirlikçilerinin kapasitesini geliştirmek amacıyla Kore Uluslararası İşbirliği Ajansı (KOICA) ve Kore Kalkınma Enstitüsü (KDI) tarafından sağlanmaktadır.

Azerbaycanca ve Korecenin Ural-Altay dil ailesinde ortak dilbilimsel kökenleri olması nedeniyle, dil çalışmaları konusunda karşılıklı ilgi bulunmaktadır. Azerbaycan dili, Güney Kore'deki 15 stratejik dilden biridir ve Hankuk Yabancı Diller Üniversitesi (HUFS) tarafından öğretilmektedir. Bu üniversitede, Asya Dilleri ve Kültürleri Fakültesi'nin bir parçası olarak faaliyet gösteren bir Türk-Azerbaycan Bölümü de bulunmaktadır. Azerbaycan'da işbirliği içinde uygulanan eğitim programları arasında Azerbaycan Diller Üniversitesi'nde açılan Kore Kültür Merkezi bulunmaktadır. ve Azerbaycan-Kore Bilgi Destek Merkezi Bakü Devlet Üniversitesi'nde faaliyete geçti. Üniversite ayrıca bazı Kore çalışmaları programları da geliştirmiştir.

Azerbaycan ve Kore üniversiteleri ile araştırma enstitüleri arasında akademik ve bilimsel işbirliğine ilişkin bir dizi anlaşma imzalanmıştır. Bu anlaşmalar arasında ortak derece programları, öğretim üyesi ve öğrenci değişimleri, yaz okulu programları yer almaktadır. Bunun bir örneği, 61 Azerbaycanlı mezun veren Inha Üniversitesi ile Bakü Uluslararası Çokkültürlülük Merkezi arasında imzalanan ortaklık anlaşmasıdır.

## Çevre işbirliği

### Hazar Agro 2024
15 Mayıs 2024 tarihinde, Büyükelçi Lee Eun-yong, Azerbaycan'ın Bakü Fuar Merkezi'nde düzenlenen ve bölge için önemli bir tarım fuarı olan Caspian Agro 2024'ün açılış törenine katıldı. 15-17 Mayıs tarihleri arasında düzenlenen fuar, Azerbaycan'ın çeşitlendirilmiş ekonomi gelişiminin yapısal değişiklikleri çerçevesinde tarım alanındaki teknolojileri ve yenilikleri sergiledi. Ona, Tarım Bakanı Majnun Mammadov, Gıda Güvenliği Ajansı Başkanı Goshgar Tahmazli ve KOBİA Başkanı Orkhan Mammadov gibi önemli Azerbaycanlı isimler eşlik etti. Sergide diğer ülke pavyonlarını ziyaret ederek tarım alanındaki işbirliği ve bilgi alışverişini daha da teşvik ettiler.

Büyükelçi Lee, meyve ve kaki soyma makineleri üreticisi Baramgaebi Co., Ltd. ve ağaç bakımı için tarım malzemeleri konusunda uzmanlaşmış Dain Industry dahil olmak üzere birçok Kore şirketinin sergi stantlarını ziyaret etti. Bu şirketler, Güney Kore'nin sergiye katkısının bir parçasıydı ve ülkenin ileri tarım teknolojilerini yansıtıyordu. Ayrıca, Azerbaycan'ın Tarım ve Şarapçılık Araştırma Enstitüleri ile işbirliği yapan iki Kore şirketi Infro ve Wibiz idi. Infro, derin öğrenme biyometrik sistemleri ve video davranış analiz sistemlerine odaklanırken, Wibiz akıllı sulama yönetim sistemleri konusunda uzmanlaşmıştır.

### COP29
Azerbaycan'da düzenlenen 29. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı, COP29, Güney Kore'nin Azerbaycan ile diplomatik ve ekolojik işbirliğinin genişletilmesi için bir platform oldu. Konferans sırasında Güney Koreli diplomatlar ve liderler, iklim stratejilerini paylaşmaya ve küresel iklim eylemiyle ilgili tartışmaları teşvik etmeye aktif olarak katıldı.

10 Kasım 2024 tarihinde Büyükelçi Lee Eun-yong, Güney Kore'nin Karbon Nötrlük ve Yeşil Büyüme Başkanlık Komisyonu Eş Başkanı Han Hwa-Jin için bir akşam yemeği düzenledi. Ertesi gün, 11 Kasım 2024'te Büyükelçi Lee, Güney Kore Cumhurbaşkanı'nun Özel Temsilcisi Cho Hong-sik için bir hoş geldin yemeği düzenledi. Büyükelçi Lee'nin ağırladığı konuklar arasında 14 Kasım 2024 tarihinde Pohang Belediye Başkanı Lee Kang-deok ve Kore-Azerbaycan Kültür Değişim Derneği Başkanı Ruhangiz Heydarova da vardı. Daha sonra, 20 Kasım 2024 tarihinde Büyükelçi Lee, Güney Kore Çevre Bakanı Kim Wan-seob için bir akşam yemeği düzenledi. Bakan, COP29'da edindiği izlenimlerini paylaştı ve Güney Kore'nin önerdiği Net sıfır emisyon ve yeşil büyüme politikalarını anlattı.

Güney Kore Ulusal Meclisi heyeti, Na Kyung-won başkanlığında COP29'a katıldı. Ziyaret sırasında heyet, Paris Anlaşması'nın uygulanmasında ve iklim değişikliğiyle mücadelede yasama organının önemli rolünü tartıştı. Büyükelçi Lee, Ulusal Meclis'in rolünü tam olarak destekledi ve iklim değişikliğine yanıt ve yeşil enerji sektöründe işbirliğini genişletme sözü verdi.

## Kültürel ilişkiler
Güney Kore ve Azerbaycan arasındaki kültür alışverişi Azerbaycan'ın bağımsızlığından bu yana gelişerek her iki ülkeye de kendi benzersiz kültürel geleneklerini paylaşma ve kutlama fırsatı sunmuştur. Bu gelişen ilişkinin önemli bir yönü, her iki ülkenin geleneksel danslarına karşılıklı katılımıdır. Bu sayede, her iki ülkenin mirasına ilişkin daha derin bir anlayış ve takdir oluşmaktadır. Festivaller, sergiler ve gösteriler gibi geleneksel kültürel etkinlikler, geleneksel mutfak, müzik ve folkloru paylaşmak için çok faydalı platformlar olarak her iki tarafça Kore ve Azerbaycan kurumları aracılığıyla düzenlenmektedir. Bu etkinlikler sadece eğlence sağlamakla kalmaz, aynı zamanda atölye çalışmaları ve ortak projeler için fırsatlar sunarak katılımcıların birbirlerinin kültürel mirasını daha iyi anlamalarını sağlar.

### Sanat ve performanslar
Azerbaycan, Kore Vakfı (KF), Kore Uluslararası Kültür Değişim Vakfı (KOFICE), Dünya Ustalar Komitesi ve Asya Kültür Merkezi (ACC) gibi saygın kuruluşlarla yakın işbirliği içinde Güney Kore'de aktif olarak kültürel etkinlikler düzenlemektedir. Bunlar, daha fazla kültürel alışveriş ve karşılıklı anlayış için Azerbaycan'ın zengin geleneklerini, sanatını ve mutfağını temsil etmiştir. Aynı zamanda Azerbaycan, ulusal mirasını tanıtmak ve ikili kültürel ilişkileri geliştirmek için Güney Kore'de düzenlenen çeşitli sergi ve festivallere katılarak, Lezginka ve Yalli gibi Azerbaycan danslarının gösterilerini sunmak ve Azerbaycan kültürünü Kore halkına tanıtmak için aktif olarak çalışmaktadır. Bu danslar, Azerbaycan halk geleneklerinin enerjik ayak hareketlerini ve zarif hareketlerini öne çıkarır ve genellikle tar ve Kamança gibi geleneksel enstrümanların canlı müziği eşlik eder.

Azerbaycan'da düzenlenen çeşitli kültürel etkinliklerde Kore geleneksel dans gösterileri büyük ilgi gördü. Bu tür gösteriler genellikle, iki ülke arasındaki kültür diplomasisinin geliştirilmesinde önemli bir rol oynayan Kore-Azerbaycan Kültür Değişim Derneği (SEBA) gibi kurumlar tarafından düzenlenmektedir. Kore sanatçılarının geleneksel dansları, Yelpaze Dansı (Buchaechum) ve Ganggangsullae gibi, zengin kostümler ve ritmik hareketlerle sergilenir ve derin kültürel anlamlar taşır. Azerbaycan ve Güney Kore arasında kültürel, sosyal ve diplomatik bağların kurulması ve gelişmesine önemli katkı sağlayan bir diğer kuruluş, 2009 yılında kurulan ve merkezi Seul'de bulunan BUTA Azerbaycan-Kore Dostluk Derneği (AKFA) 'dır.

## İlgili madde(ler)
* Azerbaycan'ın dış ilişkileri

## Kaynakça