open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kapuas Nehri (Barito Nehri kolu)

**Kapuas Nehri**, Borneo adasının Endonezya kesiminde bulunan bir nehirdir. Adanın merkezindeki Müller Sıradağları'ndan doğar ve Barito Nehri ile birleşip Cava Denizi'ne dökülene kadar güneye doğru akar. Aynı sıradağların diğer tarafında, Borneo'nun merkezinden başlayıp batıya doğru akarak Güney Çin Denizi'ne dökülen başka bir Kapuas Nehri ile karıştırılmamalıdır.

## Kaynakça
Kapuas Nehri

**Kapuas Nehri** (Eski Endonezya yazımı: **Kapoeas Nehri**), Güneydoğu Asya'nın coğrafi merkezinde, Borneo Adası'nın Endonezya kesiminde yer alan bir nehirdir.  uzunluğunda olup, Borneo adasının en uzun nehri, Endonezya'nın en uzun nehri ve dünyanın en uzun ada nehirlerinden biridir. Adanın merkezindeki Müller sıradağlarından doğar ve batıya doğru Güney Çin Denizi'ne akarak geniş bir bataklık deltası oluşturur. Delta, Batı Kalimantan eyaletinin başkenti Pontianak'ın batı-güneybatısında yer almaktadır. Kapuas Nehri, orta Borneo'daki aynı sıradağların diğer tarafında başlayan ancak güneye akan, Barito ile birleşen ve Cava Denizi'ne dökülen diğer bir Kapuas'la karıştırılmamalıdır.

## Kaynakça
Müller Dağları

**Müller Dağları** (), Orta Borneo'da yer alan bir sıradağdır. Dağlar, Borneo'nun Endonezya yönetimindeki kısımları olan Kalimantan'ın kuzey sınırı boyunca uzanır. Dağlar, Kapuas Nehri'nin kaynağıdır. Adını 1820'lerde dağları aşan bir Alman mühendis olan Georg Müller'den almıştır.

## Kaynakça
Mamberamo Nehri

**Mamberamo** (Endonezce*: Sungai Mamberamo*), Sepik Nehri'nden (1.126 km) sonra Yeni Gine adasının en uzun ikinci nehridir. Endonezya'nın Papua ilinde yer almaktadır. Deşarj hacmi bakımından Kapuas Nehri'nden sonra Endonezya'nın ikinci büyük nehridir ve aynı zamanda Endonezya'daki en geniş nehirdir.

## Kaynakça
Papua Körfezi

**Papua Körfezi**, Yeni Gine'nin güney kıyı bölgesinde yer alan bir körfezdir. Toplam yüzey alanı 'dir.

## Kaynakça

* Haddon, Alfred Cort (1894) The decorative art of British New Guinea.  Dublin: Royal Irish Academy, Cunningham memoirs, 10.
* Haddon, Alfred Cort (1895) Evolution in Art: As Illustrated by the Life-Histories of Designs. London: Walter Scott, LTD.
* Haddon, Alfred Cort (1920) ‘The migrations of cultures in British New Guinea.' Journal of the Royal Anthropological Institute 50:234-280.
* Newton, Douglas (1961) Art Styles of the Papua Gulf.  New York: The Museum of Primitive Art.

## Dış bağlantılar

* http://www.art-pacific.com/artifacts/nuguinea/papuan/gulfmap.htm
Aleksey Milçakov

**Aleksey Milçakov** (Rusça: *Алексей Мильчакрв*; d. 30 Nisan 1991), Rus askerî lider, neo-Nazi ve savaş suçlusudur.

2000'lerde Aleksey Milçakov, politikacı Dmitriy Demuşkin'in başkanlık ettiği neo-Nazi örgütü "Slav Birliği"nin Sankt Petersburg şubesinin üyesiydi. 2011'de, 20 yaşındaki neo-Nazi Milçakov, bir sosyal ağda bir yavru köpeği öldürdüğü, başını kestiği ve etini yediği fotoğraflar yayınladı. Yaygın kamu öfkesi rağmen, hayvan zulmü suçlamasıyla hakkında herhangi bir ceza davası açılmadı. Yayınlanan fotoğraflardan birinde, Nazi gamalı haçı gösteren bir bayrakla poz verirken görülüyor.

2014'te, "Sırp" adıyla Ukrayna'daki savaşa katıldı. Bir röportajda, "Rus milliyetçilerinin küçük bir grubu"nun parçası olarak ülkeye girdiklerini ve "av heyecanı hissettiği" için "öldürmeye" gittiklerini söyledi ve kendini Nazi olarak tanımladı. Donbas'taki savaş sırasında, öldürülen Ukraynalıların cesetlerinin arka planında fotoğraflar çekti. Milçakov, öldürülen Ukraynalıların kulaklarını da kesti ve cesetlerine "Kolovrat" (sekiz kollu gamalı haç) kazıdı.

Eylül 2022'de Aleksey Milçakov, Telegram kanalında "Ukrayna Silahlı Kuvvetleri savaş esirlerinin imhası için talimatlar" yayınladı; burada savaş esirlerinin toplu infazını tavsiye ediyor ve işkence kullanımına doğrudan talimatlar içeriyordu: parmak ve kulak kesmek, ayrıca öldürülen savaş esirlerinin akrabalarını şantaj yapma tavsiyesi. Suçları nedeniyle ABD, Kanada ve Avrupa ülkelerinin yaptırım listelerine dahil edildi. Milçakov'un gençliğinde hizmet ettiği Rus Silahlı Kuvvetleri'nin 76. Muhafız Hava İndirme Taarruz Tugayı, Buça katliamını gerçekleştirdi.

## Kaynakça
Björn Andrésen

**Björn Johan Andrésen** (26 Ocak 1955 – 25 Ekim 2025), İsveçli aktör ve müzisyen.  
## Hayatı
Andrésen, 26 Ocak 1955'te Stockholm, İsveç'te doğdu. Adolf Fredrik Müzik Okulu'ndan mezun oldu. 1970'te başladığı oyunculuk ve müzik kariyerini 2025 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Rol aldığı; 1970 yapımı *Bir Aşk Hikayesi* ve bundan bir yıl sonra çekilen 1971 yapımı *Venedik'te Ölüm* adlı filmlerle tanınmıştır. Yer aldığı diğer bazı önemli yapım arasında; *Bluff Stop* (1977), *The Smuggler King* (1985), *Dandelion Children* (1989) ve *Pelicanman* (2004) sayılabilir.

Susanna Roman ile evlenip ayrılan iki çocuk sahibi olan Andrésen, 25 Ekim 2025'te memleketi Stockholm, İsveç'te doğal nedenlerden 70 yaşında öldü.

## Filmografi

### Filmler ve televizyon
* 1970 – *En kärlekshistoria*
* 1971 – *La morto en Venecio*
* 1977 – *Bluff Stop*
* 1982 – *Den enfaldige mördaren*
* 1982 – *Gräsänklingar*
* 1985 – *The Smuggler King*
* 1986 – *Whiskers and peas* 
* 1987 – *Luminous landing (TV dizisi)* 
* 1989 – *Maskrosbarn*
* 1989 – *That was then...* (TV dizisi)
* 1990 – *A la recherche de Tadzio* 
* 1990 – *Lucifer - Late summer yellow and black*
* 1991 – *Agnes Cecilia – en sällsam historia* 
* 1993 – *Kojan* 
* 1994 – *Rederiet*  (TV dizisi)
* 2004 – *Pelican Men* (*Pelikanmannen*)
* 2004 – *The Grave (TV dizisi)* 
* 2005 – *Lasermannen* (TV dizisi)
* 2006 – *Book of the Worlds* (TV dizisi)
* 2010 – *Wallander – Arvet* 
* 2016–2017 – *Spring Tide* (TV dizisi) 
* 2016 – *Shelley*
* 2017 – *Jordskott* (TV dizis)
* 2019 – *Midsommar*
* 2021 – *Agatha Christie's Hjerson 

=== Belgesel ===
* 2016: *Hotellet*
* 2021: *The Most Beautiful Boy in the World''

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Strickland Nehri

**Strickland Nehri**, Papua Yeni Gine'nin Batı Bölgesi'ndeki önemli bir nehirdir. Strickland Nehri'nin en uzak nehir kaynağı olan Lagaip Nehri de dahil olmak üzere toplam uzunluğu 824 kilometredir ve Fly Nehri'nin en uzun ve en büyük koludur.  1885 yılında düzenlenen Yeni Gine Keşif Seferi tarafından, Avustralya Coğrafya Derneği başkan yardımcısı Edward Strickland'ın onuruna adlandırılmıştır.

## Kaynakça
Fly Nehri

**Fly Nehri**, Sepik ve Mamberamo'dan sonra Yeni Gine adasının üçüncü en uzun nehridir ve toplam uzunluğu 1,060 kilometredir. Okyanusya'nın debisine göre en büyük, havzasında tek bir barajı olmayan dünyanın en büyük nehri ve genel olarak debisine göre dünyanın 23. büyük birincil nehridir. Papua Yeni Gine'nin güneybatısında ve Endonezya'nın Güney Papua ilinde yer almaktadır. Star Dağları'nın Victor Emanuel Sıradağları kolundan doğar ve geniş bir delta halinde Papua Körfezi'ne dökülmeden önce güneybatı ovalarını geçer. Fly-Strickland Nehri sisteminin toplam uzunluğu 1,224 kilometredir ve bu uzunluğu ile dünyadaki en uzun ada nehir sistemidir. 824 kilometrelik uzunluğuyla Strickland Nehri, Fly Nehri'nin en uzun ve en büyük koludur ve bu da onu Fly Nehri'nin en uzak mesafedeki kaynağı haline getirir.

## Kaynakça
Doğu Trans-Fly dilleri

**Doğu Trans-Fly** (veya **Oriomo**) dilleri, Yeni Gine'deki Fly Nehri'nin batısındaki Oriomo Platosu'nda konuşulan küçük ve bağımsız bir Papua dilleri ailesidir.

## Kaynakça

*David, B., McNiven, I.J., Mitchell, R., Orr, M., Haberle, S., Brady, L. & Crouch, J. 2004. Badu 15 and the Papuan-Austronesian settlement of Torres Strait. Archeology in Oceania 39(2): 65–78.
*Fleischmann, L. and Turpeinen, S. "A Dialect Survey of Eastern Trans-Fly Languages". In Reesink, G.P., Fleischmann, L., Turpeinen, S. and Lincoln, P.C. editors, *Papers in New Guinea Linguistics* No. 19. A-45:39-76. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1976. 
*McNiven, I.J., Dickinson, W.R., David, B., Weisler, M., Von Gnielinski, F., Carter, M., & Zoppi, U. 2006. Mask Cave: red-slipped pottery and the Australian-Papuan settlement of Zenadh Kes (Torres Strait). Archaeology in Oceania 41(2): 49–81.
*McNiven, I.J., David, B., Richards, T., Aplin, K., Asmussen, B., Mialanes, J., Leavesley, M., Faulkner, P., UlmM, S. 2011 New directions in human colonisation of the Pacific: Lapita settlement of south coast New Guinea. Australian Archaeology 72:1-6.
*Mitchell, R. 1995. Linguistic Archeology in Torres Strait. Unpublished MA thesis (James Cook University: Townsville).

## Dış bağlantılar

* TransNewGuinea.org'daki Doğu Trans-Fly dilleri veritabanı
Waanyi dili

**Waanyi**, aynı zamanda **Wanyi**, **Wanji** veya **Waanji** olarak da yazılır, Avustralya'nın Kuzey Queensland bölgesindeki Waanyi halkı tarafından konuşulan, nesli tükenmekte olan bir Avustralya Aborjin dilidir. Daha önce neslinin tükendiği düşünülse de, 2016 Avustralya nüfus sayımına göre bu dili konuşan 16 kişi vardı. Bu sayı, 2011 Avustralya nüfus sayımında kaydedilen en yüksek sayı olan 40'tan daha düşüktü.

## Kaynakça
Kuzey Queensland

**Kuzey Queensland** veya **Kuzey Bölgesi**, Uzak Kuzey Queensland'ın hemen güneyinde yer alan Avustralya'nın Queensland eyaletinin kuzey kısmıdır. Queensland, birçok ülkeden daha büyük olan devasa bir eyalettir ve tropikal kuzey bölgesi tarihsel olarak uzak ve az gelişmiş olduğundan, kendine özgü bir bölgesel karakter ve kimlik kazanmıştır. Bölge, sel ve kasırgalara eğilimlidir.

Bölgenin nüfusu 231.628 olup,  alan kaplamaktadır.

## Kaynakça
İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin Kitâb-ı Mukaddes baskısı

İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi’nin Kitâb-ı Mukaddes baskısı, kilise tarafından İngilizce, İspanyolca, Portekizce ve Almanca olarak yayımlanan bir Kitâb-ı Mukaddes versiyondur. Kilisenin İngilizce Kitâb-ı Mukaddes'i Kral James Versiyonu’na, İspanyolca baskısı gözden geçirilmiş Reina-Valera çevirisine, Portekizce baskısı ise Almeida çevirisine dayanmaktadır. Bu baskılar, kilisenin öğretileriyle uyumlu dipnotlar, dizinler ve özetler içerir; ayrıca Kitab-ı Mukaddes'i kilisenin diğer kutsal metinleriyle bütünleştirir. İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi, üyelerini bu Kitab-ı Mukaddes'i kullanmaya teşvik eder.

2015 itibarıyla Kilise, İngilizce, İspanyolca ve Portekizce dışında başka bir dilde Kitâb-ı Mukaddes yayımlamamaktadır. Ancak Genel Rehber Kitabı’nda, kilisenin kendi yayımladığı Kitâb-ı Mukaddes’in bulunmadığı dillerde, kilisenin yayımlamadığı Kitâb-ı Mukaddes’in kullanılabileceği belirtilmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Kitâb-ı Mukaddes 
* Mormon Kitabı

## Kaynakça
Oriomo Platosu

**Oriomo Platosu**, Papua Yeni Gine'nin Batı Bölgesi'nde bulunan bir platodur. Bölgede Oriomo dilleri konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Avustralya Aborjin dilleri

Avustralya'nın yerli dilleri yüzlercedir ve kesin sayı oldukça belirsizdir; ancak en azından 250'den 363'e kadar bir tahmin aralığı bulunmaktadır. Avustralya'nın yerli dilleri, Avustralya anakarası ve birkaç yakın adadaki yerli halklar tarafından konuşulan, muhtemelen 13'e kadar dil ailesi ve izolatını kapsamaktadır. Dil aileleri arasındaki ilişkiler günümüzde net değildir; ancak bazılarını daha büyük gruplara bağlama önerileri bulunmaktadır. Bu belirsizliğe rağmen, Avustralya'nın yerli dilleri topluca "Avustralya dilleri" veya "Avustralya ailesi" teknik terimiyle kapsanmaktadır.

Terim hem Tasmanya dillerini hem de Batı Torres Boğazı dilini kapsayabilir, ancak Tasmanya dillerinin Avustralya anakarası dilleriyle genetik ilişkisi bilinmemektedir. Kalaaw Lagaw Ya bir Pama-Nyungan dilidir, ancak komşu Papua, Doğu Trans-Fly dilleri, özellikle Torres Boğazı Adaları'nda konuşulan Meriam Mir ve Papua Uç Avustronezya dilleriyle özellikler paylaşmaktadır.

## Notlar

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
* Bowern, C. 2011. Oxford Bibliographies Online: Australian Languages 
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* *
*
*
* McConvell, Patrick & Claire Bowern. 2011. The prehistory and internal relationships of Australian languages. Language and Linguistics Compass 5(1). 19–32.
* 
*
*
*

*
*
*
Garawan dilleri

**Garawan dilleri** (Garrwan) veya **Yanyi**, Avustralya'nın kuzeyinde konuşulan küçük bir Avustralya Aborjin dil ailesidir.

Diller şunlardır:

***Garawan**
**Garawa (Garrwa, kuzey)
**Waanyi (Wanji, güney)
**Gunindiri  (Kurnindirri, güneybatı)
Gunindiri ilgili neredeyse hiçbir bilgi yoktur.

## Kaynakça
McArthur Nehri

**McArthur Nehri,** Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nde bulunan ve Sir Edward Pellew Adaları Grubu'nun karşısındaki Port McArthur'da Carpentaria Körfezi'ne dökülen bir nehirdir. Nehir, 1845'te bölgeye keşif gezisi düzenleyen Ludwig Leichhardt tarafından adlandırılmıştır. Nehre, keşif gezisinin destekçileri olan James MacArthur ve MacArthur ailesinin adı verilmiştir. McArthur Nehri, balıkçılık ve diğer geleneksel faaliyetler için nehri kullanan yerel Aborjin toplulukları için önem taşımaktadır.

## Kaynakça
Garrwa dili

**Garrwa**, (**Garawa**, **Gaarwa** veya **Karawa** olarak da yazılır ve **Leearrawa** olarak da bilinir), Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nin kuzey bölgesindeki Garrwa halkı tarafından konuşulan bir Avustralya Aborjin dilidir.

## Kaynakça
Waanyiler

**Waanyi** halkı (aynı zamanda **Wanyi**, **Wanji** veya **Waanji** olarak da yazılır), Queensland'deki Carpentaria Körfezi'nin güneyinde ve Kuzey Bölgesi'nde yaşayan Aborjin Avustralya halkıdır.

## Dil
Waanyi dilinin neslinin tükendiği düşünülüyordu ancak 2016 Avustralya nüfus sayımında bu dili konuşan kişi sayısının 16 olduğu görüldü; bu sayı 2011 Avustralya nüfus sayımında kaydedilen 40'lık zirveden daha düşüktü. Waanyi Garrwan dillerinden biri olarak sınıflandırılmaktadır.

## Kaynakça
San Martín Peras (belediye)

**San Martín Peras**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Peras şehrindedir.

## Kaynakça
Giuliano Besson

**Giuliano Besson** (1 Ocak 1950 – 24 Ekim 2025), Alp disiplini klasmanında yarışan İtalyan profesyonel kayakçı.

## Hayatı
Besson, 1 Ocak 1950'de Sauze d'Oulx, İtalya'da doğdu. 1972'de başladığı kısa spor kariyerini 1975 yılına kadar sürdürdü. SC Sauze d'Oulx kulübünün sporcusuydu. 1970'lerde aynı kulvarda yarışan başka bir İtalyan kayakçı olan Stefano Anzi ile beraber iki kez aynı pozisyonda önemli bir iniş yarışını tamamlamaları nedeniyle "İkizler" lakabını aldı. Aynı zamanda ülkesi İtalya adına katılımcısı olduğu 1972 Kış Olimpiyatları'nda on birinci olurken 1974'teki  Dünya Kupası'nda ikinci olup kazandığı gümüş madalyayla kariyerindeki en önemli başarıyı elde etti. Aktif spor kariyeri sonrasında sporcu arkadaşı  Stefano Anzi ile ortak spor mağazası açıp işletti.
Besson, 24 Ekim 2025'te Torino, İtalya'da doğal nedenlerden 75 yaşında öldü.

## Dünya Kupası dereceleri
Sporcu Dünya Kupası'nda bir defa madalya başarısı göstermiştir.
;Podium

## Olimpiyat dereceleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* AnziBesson
Nguburinjiler

**Ngoborindiler** ya da **Oborindiler**, geleneksel toprakları kuzeybatı Queensland'de bulunan Avustralya Aborjin halkıdır.

## Kaynakça
Garrwalar

**Garrwalar**, ayrıca **Karawa** ve **Garawa** olarak da bilinir, Kuzey Bölgesi'nde yaşayan ve geleneksel toprakları Borroloola'daki McArthur Nehri'nin doğusundan Queensland'daki Doomadgee ve Nicholson Nehri'ne kadar uzanan bir Avustralya Aborjin halkıdır.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Yosippon

***Yosippon*** (veya ***Sefer Yosippon***, ***Yosippon Kitabı***, İbranice: ספר יוסיפון) Yahudi tarihinin en etkili Orta Çağ kroniklerinden biridir, birçok dile çevrilmiş ve birçok baskıyla yeniden yayınlanmıştır ve Yahudi ulusal tarih yazımının bir dönüm noktasıdır. Adem'in Kitab-ı Mukaddes'teki tarihinden Titus çağına kadar Roma İmparatorluğu'nun ve Yahudi sakinlerinin tarihidir. Yazar, adının atıfta bulunduğu Romalı-Yahudi tarihçi Josephus'un eserlerini kopyaladığını yazıyor. 10. yüzyılda Bizans İtalya'sında yazılmıştır. Yosippon'un Etiyopya versiyonu, Etiyopya Ortodoks Tevhîdî Kilisesi ve Eritre Ortodoks Tevhîdî Kilisesi kanonik olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Kıpti Kitab-ı Mukaddes'in bir parçasıdır.

## Ayrıca bakınız

* Tanah
* Josephus
* Kanonik

## Kaynakça
**Özel**

**Genel**
Yanggalar

**Yanggalar** (aynı zamanda **Jangga** olarak da yazılır), Queensland eyaletinde yaşayan Avustralya Aborjin halkıdır. Yanga halkıyla karıştırılmamalıdır.

## Dil
Norman Tindale konuştukları dile Jangga adını vermiştir.

## Kaynakça
Babia Góra

**Babia Góra**, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ve Slovakya'nın Žilina bölgesinde bulunan bir dağ ve masiftir. Dağ, Batı Beskid Dağları'nda yer almakta olup aynı zamanda Karpatlar'ın bu bölümünün en yüksek zirvesi olan Diablak ("Şeytan Tepesi") için de kullanılır

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Babia Góra National Park website
Yangalar

**Yanga halkı**, (aynı zamanda **Jangaa**, **Janggal**, **Janga** ve **Yangaa** olarak da yazılır), Queensland eyaletinde yaşayan Avustralya Aborjin halkıdır. Yukulta / Ganggalida / Nyangga grubuyla aynı olabilirler. Yangga ile karıştırılmamalıdırlar.

## Kaynakça
Yukultalar

**Jokula**, **Jukula** olarak da bilinen **Yukulta** halkı, Queensland eyaletinde yaşayan bir Avustralya Aborjin halkıdır. Yanga grubuyla aynı olabilirler.

## Kaynakça
San Martín Zacatepec (belediye)

**San Martín Zacatepec**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Martín Zacatepec şehrindedir.

## Kaynakça
Minginler

**Mingginler**, aynı zamanda **Mingginda** olarak da bilinirler, Moonlight Creek'in doğusundaki Körfez Ülkesi'nde yaşayan bir Avustralya Aborjin  halkıdır ve Carpentaria Körfezi'nin güneyindeki Yukulta/Ganggalidda halk ile komşudur.

## Kaynakça

## Bibliyografya

*
*
*
*
*
*
*
*
Injilarijalar

**Injilarija** halkı, Queensland'daki Carpentaria Körfezi'nin güneyinde, Waanyilerin doğusunda, Nguburinjilerin güneyinde ve Minggindalarınbatısında yaşayan bir Avustralya Aborjin halkıydı. Soylarının tükendiği düşünülmektedir.

## Kaynakça
Kuzeybatı Queensland

**Körfez Ülkesi** veya **Kuzey Batı Queensland**, Avustralya'nın kuzey kıyısında, Queensland'in kuzeybatısındaki Carpentaria Körfezi'ni ve doğu Kuzey Bölgesi'ni çevreleyen ormanlık ve çayırlık savan bölgesidir. Bölgeye **Körfez Savanı** da denir. Körfez Ülkesi, Savannah Yolu otoyolu ile kesişir. Bölge 186.000 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Grazing in the Gulf Country Savanna Explorer
Boodjamulla Millî Parkı

**Boodjamulla Millî Parkı**, eski adıyla **Lawn Hill Milli Parkı**, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Burke Shire'da bulunan bir milli parktır. Riversleigh Dünya Mirası Alanı, parkın içinde yer alan bir Dünya Mirası Alanıdır.

Waanyi halkı, en az 17.000 yıldır bu vadi bölgesinde yaşamaktadır ve burayı Boodjamulla veya Gökkuşağı Yılanı Ülkesi olarak bilmektedir. Lawn Hill Gorge, Waanyi halkı için kutsaldır. Çöp yığınları, kamp alanları, öğütme taşları ve kaya sanatı örnekleri, bölgenin önemini kanıtlamaktadır. Günümüzde Waanyi halkı, parkın yönetimine yardımcı olmaktadır. Lawn Hill çevresindeki toprakların bir kısmı, 1880 civarında soyları tükenene ve Waanyiler topraklarını ele geçirene kadar Injilarija halkı tarafından yerleşim görmekteydi.

## Kaynakça
Uzak Kuzey Queensland

**Uzak Kuzey Queensland**, Avustralya'nın Queensland eyaletinin en kuzey noktasıdır. En büyük şehri Cairns'dir ve coğrafi olarak kuzeyde Torres Boğazı'na, batıda ise Körfez Ülkesi'ne uzanan Cape York Yarımadası tarafından yönetilir. Torres Boğazı suları, Avustralya anakarasına bitişik bölgedeki tek uluslararası sınırı, Avustralya ile Papua Yeni Gine arasında oluşturur.

Bölge, Büyük Set Resifi, Queensland Tropik Bölgeleri ve Avustralya'nın en büyük fosil memeli alanı olan Riversleigh olmak üzere üç Dünya Mirası Alanı'na ev sahipliği yapmaktadır.

Uzak Kuzey bölgesi, hem Avustralya Aborjinlerinin hem de Torres Boğazı Adalılarının yerli ülkesi olan Avustralya'nın tek bölgesidir.

Bölgede 2010 itibarıyla 280,638 kişi yaşamaktadır.

## Kaynakça
Giewont Dağı

**Giewont Dağı**, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir dağ ve masiftir. Dağ, Batı Tatra Dağları'nda yer almakta olup bu dağların en yüksek zirvelerinden biridir.

Tarih boyunca pek çok efsaneye, şiire ve sanat eserine konu olan dağ, Zakopane, Polonya Tatraları ve Podhale'nin simgesi olarak kabul edilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Zakopane - Giewont webcam
* Giewont webcam  - click "Day at a Glance" if night.
Torres Boğazı Ada Bölgesi

**Torres Boğazı Ada Bölgesi**, Avustralya'nın Uzak Kuzey Queensland bölgesinde, Torres Boğazı Adaları'nın bir kısmını kapsayan bir yerel yönetim alanıdır.

2021 nüfus sayımına göre göre Torres Boğazı Adası Bölgesi'nin nüfusu 4.124 kişiydi.

## Kaynakça
Kasprowy Wierch

**Kasprowy Wierch** (), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ve Slovakya'nın Prešov bölgesi bulunan bir dağdır. Dağ, Batı Tatra Dağları'nda yer almakta olup Polonya ve Slovakya sınırı arasında yer almaktadır. Polonya'nın başlıca kış kayak merkezlerinden biri olup çoğu durumda yürüyerek ve her gün teleferikle ulaşılabilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Zakopane – Kasprowy Wierch webcam
*  Kasprowy Wierch cable-car – access information.
Mer Adası, Queensland

**Mer Adası** (**Murray Adası** veya **Maer Adası** olarak da bilinir), Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Ada Bölgesi'nin Murray Adaları Grubu'nda bir yerleşim yeri ve adadır. 2021 yılında Mer Adası'nın nüfusu 406 kişiydi.

## Kaynakça
Darnley Adası

**Darnley Adası** veya Papua yerli dili Meriam Mir'de ***Erub***, volkanik hareketle oluşmuş bir adadır ve Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı'nın doğu kesiminde yer almaktadır. 2021 nüfus sayımına göre, Erub Adası'nın nüfusu 326 kişiydi ve bunların 292'si (%89,6) Yerli Avustralyalı olarak tanımlanıyordu.

## Kaynakça
Králický Sněžník

**Králický Sněžník** (), Çekya'nın Pardubice bölgesi ve Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığında bulunan bir dağdır. Dağ, Králický Sněžník Dağları'nda yer almakta olup dağların en yüksek dağıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* National Nature Reserve Králický Sněžník
Kuzey Avustralya

**Kuzey Avustralya** coğrafi terimi, Kuzey Bölgesi'nin tamamı ve Oğlak Dönencesi ile kesişen Queensland ve Batı Avustralya'nın bu alanda kalan kısımları olarak tanımlanmaktadır; ayrıca Christmas Adası ve Cocos (Keeling) Adaları'ndan oluşan Avustralya Hint Okyanusu Toprakları da bu tanımlamaya dahildir. Batı Avustralya ve Queensland'ın kısmen kuzeyde yer alan yerel yönetim alanları da bu bölgeye dahildir.

## Kaynakça
Ślęża Dağı

**Ślęża Dağı** (), Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığında bulunan bir dağdır. Dağ, Südet Ormanları'nda yer almaktadır. Büyük kısmı granitten oluşmakta olup ormanlarla kaplıdır.

## Kaynakça
Ugar Adası

**Ugar Adası**, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Adaları Bölgesi'nde bölgesinde bir ada yerleşim yeridir. Torres Boğazı'ndaki Stephens Adası adlı tek bir adadan oluşur. 2021 nüfus sayımına göre Ugar Adası'nın nüfusu 69 kişiydi.

## Kaynakça
Stephens Adası

Yerel Meriam dilinde ***Ugar*** olarak adlandırılan **Stephens Adası**,**** Avustralya'nın Queensland eyaletindeki Torres Boğazı Adaları takımadalarının doğu grubunda yer alan bir adadır. Ada, Torres Boğazı Ada Bölgesi'nin yerel yönetim alanı içindeki Ugar Adası sınırları içerisinde yer almaktadır.

## Kaynakça
Bieszczady Dağları

**Bieszczady Dağları** (; ), Polonya, Slovakya ve Ukrayna arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Doğu Beskid Dağları'nda yer almaktadır. En yüksek zirvesi Ukrayna'da bulunan Pikuy Dağı'dır.

## Edebiyat

* Prof. Jadwiga Warszyńska. Karpaty Polskie : przyroda, człowiek i jego działalność ; Uniwersytet Jagielloński. Kraków, 1995  .
* Prof. Jerzy Kondracki. Geografia fizyczna Polski  Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe, 1988,  .

## Bibliyografi

* Rosa Lehmann, "Social(ist) engineering. Taming the devils of the Polish Bieszczady," *Communist and Post-Communist Studies*, 42,3 (2009), 423–444.

## Ayrıca bakınız
* Tarnica Dağı
Meriamlar

Melanezyalı **Meriam halkı**, Murray, Stephen ve Darnley Adası dahil olmak üzere bir dizi İç Doğu Torres Boğazı Adası'nda aile grupları veya kabileler halinde avcı-balıkçı-toplayıcılar olarak yaşayan bir Avustralya Yerli grubudur.

## Kaynakça
Abun dili

**Abun** (**Yimbun**, **Anden**, **Manif** veya **Karon Pantai** olarak da bilinir), Sausapor Bölgesi, Tambrauw ilçesindeki Kuş Başı Yarımadası'nın kuzey kıyısındaki Abun halkı tarafından konuşulan bir Papua dilidir. Başka hiçbir dille yakın bir akrabalığı yoktur. Ross (2005) tarafından zamirlerdeki benzerliklere dayanarak Batı Papua ailesine atanmış olsa da Palmer (2018), *[[Ethnologue]]* ve Glottolog Abun' bir dil izolatı olarak listelemektedir.

## Kaynakça
Meriam dili

**Meriam** () veya **Doğu Torres Boğazı dili**, Avustralya'nın Queensland eyaletindeki doğu Torres Boğazı'ndaki *Mer* (Murray Adası), *Waier* ve *Dauar*, *Erub* (Darnley Adası) ve *Ugar* (Stephens Adası) adalarında yaşayan insanların konuştuğu dildir. Batı Torres Boğazı dilinde, Kalaw Lagaw Ya, *Mœyam* veya *Mœyamau Ya* olarak adlandırılır. Avustralya topraklarında konuşulan tek Papua dilidir.

## Kaynakça
San Mateo Etlatongo (belediye)

**San Mateo Etlatongo**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Etlatongo şehrindedir.

## Kaynakça
Abunlar

**Abunlar**, Yeni Gine'de yaşayan bir etnik gruptur ve Güneybatı Papua ilindeki Tambrauw Naipliği'nin Sausapor bölgesinde ikamet etmektedir. Abun dilini konuşurlar. Sausapor'un Sausapor, Jokte, Emaos ve Uigwem köylerinde yaşarlar ve Yekwam, Yenjau, Yeblo, Yesnath, Yenbra, Yenggrem, Yesomkor, Yerin, Yeror, Yewen, Yemam ve Yesian kabilelerine mensupturlar.

## Kaynakça
Gunindiriler

**Gunindiriler**, Avustralya'nın Kuzey Bölgesi'nde yaşayan bir yerli halktır.

## Dil
Gunindiri, Garawan dillerinden biri olarak sınıflandırılmaktadır.

## Kaynakça
Gunindiri dili

**Gunindiri** (ayrıca *Kurnindirri* olarak da yazılır) Kuzey Avustralya'da yaşayan, nesli tükenmiş ve neredeyse hiç kanıtlanmamış bir Avustralya Aborijin dilidir. Eskiden Gunindiriler tarafından konuşulurdu ve Garrwa'nın bir lehçesi olarak kabul edilirdi.

## Kaynakça
Bilgelik Kitabı

**Bilgelik Kitabı**, aynı zamanda **Süleyman'ın Bilgeliği** olarak da bilinir, Kitab-ı Mukaddes'te yer alan bir kitaptır. Septuaginta'daki yedi şiirsel veya bilgelik kitabından biridir, diğerleri Mezmurlar, Özdeyişler, Vaiz, Neşideler Neşidesi (Süleyman'ın Neşidesi), Eyüp ve Sirak'tır. Deuterokanonik kitaplardan biridir, yani Katolik Kilisesi ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nin kanonlarına dahil edilmiştir, ancak çoğu Protestan bunu Apokrifanın bir parçası olarak kabul eder. Tanah'a dahil edilmemesine rağmen, Septuaginta ve Eski Latin geleneklerinde erken bir kabul görmüştür ve bazı Yeni Ahit yazarları tarafından bilinmektedir. İskenderiyeli bir Yahudi yazar tarafından Yunanca yazılmıştır. Çoğu bilim insanı, temaları ve endişeleri temelinde bunu MÖ 1. yüzyıla tarihlendirir, ancak bir azınlık Kral Süleyman'ın saltanatından İmparator Caligula'ya kadar uzanan tarihler önermiştir.

Eserin ana teması, iki temel unsur altında ortaya çıkan "bilgelik"tir. İlk unsur, insanlıkla ilişkisinde bilgeliğin, Tanrı'nın bir armağanı olarak erdemli kişilerin mükemmel bilgisinin eylemde kendini göstermesidir. İkinci unsur ise, Tanrı ile doğrudan ilişkisinde bilgeliğin, ezelden beri Tanrı'yla birlikte olmasıdır.

## Ayrıca bakınız

* Süleyman
* Deuterokanonik kitaplar
* Apokrif
* Ezgiler Ezgisi

## Kaynakça
**Özel**

**Genel**

* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar
**Metin**
* Wisdom – USCCB
* کتاب حکمت
Alor Malaycası

**Alor Malaycası**, Endonezya'nın Alor takımadalarında konuşulan Malay kökenli bir kreol dilidir. Konuşanlar, Alor Malaycasını standart Endonezcenin farklı bir versiyonu olarak algılarlar, ancak her ikisi de takımadaların prestijli çeşitleridir. Birçok kişi standart Endonezceyi anlayabilir, ancak akıcı bir şekilde konuşamaz ve günlük hayatta Alor Malaycasını kullanmayı tercih eder.

## Kaynakça
Galela dili

**Galela**, Yeni Gine'nin batısında konuşulan en kalabalık ikinci Papua dilidir ve yaklaşık 80.000 kişi tarafından konuşulmaktadır. Lehçeleri Kadai (41.000), Morotai (24.000), Kadina (10.000) ve Sopi'dir (4.000). En yakın akrabası Loloda dilidir.

## Kaynakça
Loloda dili

**Loloda**, Endonezya'da konuşulan bir Kuzey Halmahera dilidir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Galela dili
Alor Takımadaları

**Alor Takımadaları** (), Endonezya'nın bir parçasıdır ve Küçük Sunda Adaları'nın doğu kesiminde yer almaktadır.

Naiplik, on yedi ilçeye ve 158 köye bölünmüştür ve 2.928,88km²'lik bir alana ve 2020 Nüfus Sayımı'na göre 211.872 nüfusa sahiptir; 2022 ortası itibarıyla resmi tahmin 216.626'dır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Van Galen's Memorandum on the Alor Islands in 1946, part 1
* Van Galen's Memorandum on the Alor Islands in 1946, part 2
* Hans Hägerdal (2010) "Cannibals and pedlars: Economic opportunity and political alliance in Alor, 1600-1850", ''Indonesia and the Malay World'', 38 (111).
San Mateo Yoloxochitlán (belediye)

**San Mateo Yoloxochitlán**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Mateo Yoloxochitlán şehrindedir.

## Kaynakça
Kuzey Halmahera dilleri

**Kuzey Halmahera** dilleri, Halmahera adasının kuzey ve doğu kesimlerinde ve Endonezya'daki bazı komşu adalarda konuşulan bir dil ailesidir. Adanın güneybatı kısmında, Avustronezya dillerinin bir alt grubu olan ve bu dillerle ilgisi olmayan Güney Halmahera dilleri konuşulmaktadır. Bu diller, Batı Papua'nın Kuş Başı bölgesinin dilleriyle yakın akraba olabilirler, ancak bu konu kesin değildir.

## Kaynakça
San Mateo Yucutindoo

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Mateo Yucutindoo Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Güney Halmahera-Batı Yeni Gine dilleri

**Güney Halmahera-Batı Yeni Gine** dilleri, Endonezya'nın Kuzey Maluku ilindeki Halmahera Denizi kıyılarında ve adalarında ve Papua ve Batı Papua eyaletlerindeki Cenderawasih Körfezi'nde konuşulan Malaya-Polinezya dillerinin bir koludur. 38 dili kapsamaktadır.

## Kaynakça
Taba dili

**Taba**, Güney Halmahera-Batı Yeni Gine grubuna ait bir Malaya-Polinezya dilidir. Çoğunlukla Endonezya'nın Kuzey Maluku eyaletindeki Makian, Kayoa ve Güney Halmahera adalarında yaklaşık 20.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Doğu Beskid Dağları

**Doğu Beskid Dağları** (; ; ), Polonya, Slovakya ve Ukrayna arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Dış Doğu Karpatlar'da bulunan Beskid Dağları'nda yer almaktadır. Orta Beskid Dağları'nın devamı niteliğindeki bu dağ sırası, Polonya'nın en güneydoğu köşesini, Slovakya'nın en doğu köşesini kapsar ve Ukrayna'nın batı kesimlerinden güneye doğru Romanya sınırına kadar uzanır.

## Kaynakça

## Ek okuma

* 
*
Güney Halmahera dilleri

**Güney Halmahera dilleri**, Endonezya'nın Kuzey Maluku bölgesindeki Halmahera adasının güneydoğu kıyılarında konuşulan Avustronezya dillerinin bir koludur.

Dillerin çoğu yalnızca kısa kelime listelerinden bilinmektedir, ancak Taba ve Buli dilleri oldukça iyi belgelenmiştir.

Dilller, Avustronezya kökenli olmayan Kuzey Halmahera dilleriyle akraba değildir. Ancak, Ternatan etkisi önemlidir ve bu, Ternate Sultanlığı'nın tarihi hakimiyetinin bir mirasıdır.

## Kaynakça
Pinisi

**Pinisi,** Endonezya yelkenli gemilerinde direkler, yelkenler ve halatların (ya da "hatların") düzenlenişi biçimlerinden biridir. Bir pinisi, iki direk üzerinde yedi ila sekiz yelken taşır ve bunlar, 'ayakta duran gaff' adı verilen bir gaff- ketch gibi düzenlenir. Yani, bu tür bir düzeni kullanan çoğu Batı gemisinin aksine, iki ana yelken, bağlı oldukları direkler kaldırılarak açılmaz, yelkenler, direklerin ortasına sabitlenmiş gafflar boyunca perdeler gibi 'dışarı çekilir'.

Endonezya'nın en bilinen yelkenli gemisi olan 'pinisi', 2017 yılında UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi'ne eklenmiştir.

## Kaynakça
Geleneksel İran müziği

**Fars geleneksel müziği** veya **İran geleneksel müziği**, aynı zamanda **Fars klasik müziği** veya **İran klasik müziği** olarak da bilinir, İran (tarihsel olarak *[[İran isim tartışması|Pers]]* olarak bilinir) klasik müziğini ifade etmektedir. Antik İran'ın bir parçası olarak kabul edilen bölgeleri ve alanları da etkilemiştir.

## Kaynakça
San Miguel Ahuehuetitlán (belediye)

**San Miguel Ahuehuetitlán**, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan bir belediyedir. Belediye merkezi San Miguel Ahuehuetitlán şehrindedir.

## Kaynakça
Králický Sněžník Dağları

**Králický Sněžník Dağları** (; ), Çekya'nın Olomouc ve Pardubice bölgeleri ile Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığı arasında bulunan bir sıradağ ve masiftir. Dağlar, Südetler'in doğusunda Çekya ve Polonya sınırı arasında yer almaktadır.

## Kaynakça
San Miguel Ahuehuetitlán

****, Meksika'nın Oaxaca eyaletinde bulunan San Miguel Ahuehuetitlán Belediyesi'nin merkezi olan şehirdir.

## Kaynakça
Kelt arpı

**Kelt arpı**, kuzeybatı Avrupa'daki Kelt uluslarına özgü üçgen çerçeveli bir arptır. İrlandaca , İskoçça , Bretonca  ve Galce  olarak bilinir.

Üçgen çerçeveli arpın Avrupa'daki erken tarihi tartışmalıdır. Gal dünyasında arp geleneğiyle ilişkilendirilen ilk enstrüman,  olarak biliniyordu. Bu kelime, etimolojik olarak Galce crwth ile ilişkili olduğundan, başlangıçta farklı bir telli çalgıyı tanımlamış olabilir.  kelimesinin yerini alan üçgen çerçeveli arp için /** (tahta, levha) kelimesinden türetilen */* sözcüğünün, İskoçya kökenli bir adlandırma olduğu öne sürülmüştür.

## Kaynakça
Uilleann gaydası

**Uilleann gaydası** (  veya  ), İrlanda'nın karakteristik ulusal gaydasıdır. Günümüzdeki adları, İrlanda dilindeki  terimlerinin kısmi bir çevirisidir. 20. yüzyıldan önce "*uilleann gaydası* teriminin adı veya kullanımına dair tarihsel bir kayıt bulunmamaktadır. Bu adlandırma, Grattan Flood tarafından uydurulmuştu ve öylece benimsendi.

## Kaynakça
Baykuş Dağları

**Baykuş Dağları** (; ; ), Polonya'nın Aşağı Silezya voyvodalığında bulunan bir sıradağ ve masiftir. Dağlar, Südetler'in ortasında yer almakta olup, Waldenburg ve Bardzkie dağları ile komşudur.

## Kaynakça
Kehanetsel geçmiş zaman

**Kehanetsel geçmiş zaman**, Kutsal Kitap’ta kullanılan edebi bir tekniktir. Gelecekte gerçekleşmesi kesin olan olayları, sanki çoktan gerçekleşmiş gibi geçmiş zaman kipinde anlatır.

## Kaynakça
Świętokrzyskie Dağları

**Świętokrzyskie Dağları** ("Kutsal Haç Dağları"), Polonya'nın Świętokrzyskie voyvodalığında bulunan bir sıradağdır. Dağlar Kielce kenti yakınlarında yer almakta olup en yükseği Łysogóry olan birkaç küçük sıradağdan oluşur. Kraków-Częstochowa Yaylası ve diğer bazı bölgelerle birlikte dağlar, Küçük Polonya Yaylası adı verilen bir bölgeyi oluşturur.

Dağların Silüriyen dönemindeki Kaledonya orojenezi sırasında oluşmuş ve ardından Geç Karbonifer dönemindeki Hersiniyen orojenezi sırasında yeniden canlanmıştır.

## Kaynakça
Rus filtreleme kampları

**Rus filtreleme kampları** (Rusça: *российские фильтрационные лагеря*, Ukrayna: *Система фільтраційних таборів під час російсько-української війни*, Çeçen: *Оьрсийчоьнан фильтрацин лагерш*) Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri tarafından, işgal altındaki topraklar üzerindeki Rus kontrolünü tehdit eden vatandaşları (vatansever görüşlere sahip olanlar, aktivistler dahil) taramak ve aramak amacıyla siviller ve savaş esirleri için kurulan hapishaneler. Bu tür kamplar aynı zamanda vatandaşları asimile etmek amacıyla Rusya'nın işgali altındaki topraklarından Rusya'nın ekonomik olarak geri kalmış bölgelerine zorla tahliye etmek için de kullanılıyor.

Bu sistem, 1990'lar ve 2000'lerde Rusya ile Çeçenistan arasındaki savaş sırasında ortaya çıktıт. Ancak en büyük popülerliğini ve kitlesel çekiciliğini, 2014'ten beri devam eden Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş sırasında kazandı.. Rus birlikleri ayrıca işgal altındaki çeşitli topraklarda Ukraynalı savaş esirlerine ve çocuklar da dahil olmak üzere Ukraynalı sivillere karşı vahşi işkenceler uyguladı   . Bu kamplar, Rus askerlerinin sivillere yönelik son derece insanlık dışı muamelesi nedeniyle sıklıkla Nazi dönemi toplama kamplarına benzetiliyor. 2022 yılında gazeteciler, yazarlar, öğretmenler, askerler ve hatta onların çocukları sözde filtreleme prosedüründen geçemedi ve Rus işkencesi altında öldü. Yine 2023 yılında Vladimir Putin hakkında, işgal altındaki topraklardan Rusya'ya Ukraynalı çocukların sınır dışı edilmesi nedeniyle tutuklama emri çıkarıldı 

## Ayrıca bakınız
* Rusya'da insan hakları
* Rusya Ukrayna ile Ne Yapmalı?
* Raşizm

## Kaynakça
Kraków-Częstochowa Yaylası

**Kraków-Częstochowa Yaylası** (), Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir yayla ve sıradağdır. Yayla, ülkenin güney orta kesiminde yer almakta olup kuzeyde ve doğuda Küçük Polonya Yaylası, güneyde Batı Karpatlar'ın etekleri ve batıda Silezya Yaylası ile komşudur.

Kraków-Częstochowa Yaylası, Jura dönemine ait kireçtaşı kayaları, uçurumlar, vadiler ve geniş kireçtaşı oluşumlarından oluşan engebeli bir araziden oluşur ve yaklaşık 220 mağaraya ev sahipliği yapar.

## Kaynakça
Pieniny Dağları

**Pieniny Dağları**, Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığı ile Slovakya'nın Prešov bölgesi arasında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Batı Beskid Dağları'nın doğusunda Polonya ve Slovakya sınırında yer almaktadır. Slovakya'da bulunan Pieniny Spiskie, Polonya'da bulunan Pieniny Właściwe ve her iki ülkede yer alan Małe Pieniny olmak üzere üç kısma ayrılır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* www.pieniny.sk/en.html
GROM

**Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego** ("Operasyonel ve Manevra Müdahale Grubu") veya kısaca **GROM**, Polonya Silahlı Kuvvetleri'nin bir özel kuvvetler birimidir. GROM, 13 Temmuz 1990 tarihinde kurulmuştur. Başlıca uzmanlık alanı terörle mücadele ve rehine kurtarmadır.

GROM, II. Dünya Savaşı sırasındaki Sessiz Görünmeyen paraşütçülerin devamıdır.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Neville, Leigh, * Special Forces in the War on Terror (General Military)*, Osprey Publishing, 2015 

## Dış bağlantılar

*
Mercedes Operasyonu

**Mercedes Operasyonu,** 1996 yılında Türkiye Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından Suriye'de PKK lideri Abdullah Öcalan'a yönelik düzenlenmek istenen suikast girişimidir. Operasyon, hedef alınan aracın markasından dolayı bu isimle anılmıştır. Başarısızlıkla sonuçlanan bu girişim, Susurluk Skandalı ve derin devlet tartışmalarıyla doğrudan ilişkilendirilmiştir.

## Arka plan
1990'lı yıllarda Türkiye, PKK ile yoğun bir silahlı mücadele yürütmekteydi. Abdullah Öcalan, o dönemde Suriye'de ikamet etmekteydi. Türkiye'nin istihbarat birimleri, Öcalan'a yönelik nokta operasyonlar planlamaya başladı. Bu bağlamda, MİT tarafından Mercedes Operasyonu adı verilen bir suikast planı geliştirildi.

## Operasyonun planlanması
Operasyonun amacı, Öcalan'ın içinde bulunduğu araca yerleştirilecek patlayıcı düzeneğiyle onu etkisiz hale getirmekti. Ancak operasyonun teknik detaylarında ve koordinasyonunda ciddi sorunlar yaşandı. Devlet içindeki bazı kliklerin bilgi sızdırdığı iddia edildi.

## Başarısızlık nedenleri
Patlayıcının yanlış yerleştirilmesi ve istihbarat sızıntıları nedeniyle operasyon başarısız oldu. Öcalan olaydan zarar görmedi. Bu durum, MİT içinde güven bunalımına ve siyasi tartışmalara yol açtı.

## Sonuçlar
Mercedes Operasyonu'nun başarısızlığı, devlet içindeki yasa dışı yapılanmaların ve hizip çatışmalarının kamuoyuna yansımasına neden oldu. Aynı yıl yaşanan Susurluk Kazası ile birlikte 'derin devlet' kavramı Türkiye gündeminde daha fazla yer buldu.

## Diplomatik yansımalar
1998 yılında Türkiye'nin Suriye'ye yönelik baskıları sonucunda Öcalan ülkeyi terk etti. Bu süreçte Mercedes Operasyonu'nun psikolojik etkisinin de rol oynadığı iddia edilmiştir.

## Ayrıca bakınız
* Susurluk Kazası
* Adana Mutabakatı
* Derin Devlet

## Kaynakça

* Ferhat Ünlü, *MİT Efsanesi*, Alfa Yayınları, 2022.
* Kutlu Savaş, *Susurluk Raporu*, 1997.
* Ayşegül Sabuktay, *Devletin Yasal Olmayan Faaliyetleri*, Metis Yayınları, 2005.
* Yeni Şafak – Ferhat Ünlü Röportajı
* Ekşi Sözlük – Mercedes Operasyonu
Hiroşima Tramvayı

**Hiroşima Tramvayı** () veya kısaca , Japonya'nın Hiroşima kentinde bulunan bir tramvay ağıdır. Sistem, 1912 yılında açılmış olup dokuz hat ve 19 km uzunluğa sahiptir.

Hiroşima Tramvayı, 1945 yılında II. Dünya Savaşı sonlarında Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı sırasında büyük ölçüde tahrip edildi. Savaştan sonra sistem üç adet ayakta kalan tramvay ile tekrar çalıştırıldı ve günümüze kadar hizmet vermektedirler.

Hiroşima Tramvayı, 18 Haziran 1910 tarihinde kurulan Hiroshima Electric Railway Co., Ltd. tarafından işletmekte olup şirket tarafından aynı zamanda otobüs işletmeciliği de yapılmaktadır.

## Hatlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Ingar Knudtsen

**Ingar Knudtsen** (23 Aralık 1944 – 24 Ekim 2025), Norveçli yazar, şair ve romancı. 
## Hayatı
Knudtsen, 23 Aralık 1944'te Smøla, Norveç'te doğdu. İlk kitabını 1975'te yayınladıktan sonra 2008'de kariyerini sonlandırana kadar çoğunluğu gençler ile çocuklara yönelik bilimkurgu fantezi türünde gerçek hikâyelere dayanan birçok roman yayınladı. 1980'den itibaren Norveç Yazarlar Birliği üyesiydi. Eserlerinden bazıları İngilizce'ye çevrilen yazarın kaleme aldığı başlıca eserleri arasında; *Dimensjon S* (1975), *Tyrannosaurus Rex* (1978), *Tryllekunst* (1987) ve *Amasoner* (2001) sayılabilir. Müzisyen Toini Knudtsen'in babası olan Knudtsen, 24 Ekim 2025'te yaşamını sürdürdüğü Kristiansund, Norveç'te doğal nedenlerden 80 yaşında öldü.

## Yayınlanan çalışmaları
* *Dimensjon S* &ndash; Roman, (1975)
* *Under ulvemånen* &ndash; Kısa hikâye, (1975)
* *Jernringen* &ndash; Roman, (1976)
* *Lasersesongen* &ndash; Kısa hikâye, (1977)
* *Tyrannosaurus Rex* &ndash; Çocuk kitabı, (1978)
* *Tova* &ndash; Gençlik romanı, (1979)
* *Reisen til Jorda* &ndash; Gençlik romanı, (1981)
* *Operasjon Ares* &ndash; Kısa hikâye, (1984)
* *Katteliv* &ndash; Gençlik romanı, (1985)
* *Pandoras planet* &ndash; Kısa hikâye, (1986)
* *Tryllekunst* &ndash; Kısa hikâye, (1987)
* *Våpensøstrene* &ndash; Roman, (1987)
* *Rød måne* &ndash; Roman, (1989)
* *Løvinnens sjel* &ndash; Roman, (1990)
* *Kalis sang* &ndash; Roman, (1991)
* *Nord for Saigon* &ndash; Roman, (1992)
* *Havheksen* &ndash; Gençlik romanı, (1993)
* *Skumringslandet* &ndash; Roman, (1993)
* *Genfærdet* &ndash; Roman, (1995) (Sadece Danimarka'da basıldı)
* *For at jeg kan ete deg* &ndash; Roman, (1995)
* *Natt uten navn* &ndash; Roman, (1996)
* *Ansiktet mot sola* &ndash; Roman, (1997)
* *I flaggets fold* (1998)
* *Mannen med steinhodet* &ndash; Roman, (1999)
* *Amasoner* &ndash; Roman, (2001)
* *Gudinnas døtre* &ndash; Roman, (2002)
* *Gjenferdet* &ndash; Roman, (2002)
* *Rød storm* &ndash; Roman, (2003)
* *Nekromantiker* &ndash; Roman, (2004)
* *Ensomheten er en sang* &ndash; Roman, (2008)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Almanya Kimlik Kartı

**Almanya Kimlik Kartı**, Alman vatandaşlarına, vatandaşlık ve kimlik bilgilerini tespit etmek amacıyla verilen bir kimlik belgesidir. Kimlik kartına sahip olan Alman vatandaşları ikamet, çalışma ve kamu hizmet ve ayrıcalıklarından yararlanma haklarını elde etmektedirler.

## Tasarım

Dosya:Personalausweis Vorderseite (2024).png|Almanya Kimlik Kartı ön yüzü
Dosya:Personalausweis Rückseite (2024).png|Almanya Kimlik Kartı arka yüzü


## Kaynakça
Orla Perć

**Orla Perć** ("Kartal Parkuru"), Polonya'nın güneyinde Tatra Dağları'nda bulunan bir turistik parkurdur. Yüksek Tatra Dağları'nın ortasında yer almaktadır. Tüm Tatra Dağları'ndaki en zorlu ve tehlikeli halka açık patikalardan biri olarak kabul edilir ve bu nedenle yalnızca deneyimli dağcılar için uygundur. Patika kırmızı işaretlerle işaretlenmiştir.

Parkur, 1901 yılında Polonyalı şair ve dağ rehberi Franciszek Nowicki'nin eseri olarak tasarlandı. Rota, 1903-1906 yılları arasında Walenty Gadowski tarafından kısmen finanse edildi, inşa edildi ve işaretlendi, ancak kavşaklar ve diğer yardımcı rotalar 1911 yılına kadar işaretlendi.

Erişilebilir parkurun toplam uzunluğu 4,5 km'dir. Toplam yürüyüş süresi 6 ila 8 saat arasında değişmektedir. En yüksek nokta, 2.291 m rakımlı Kozi Wierch'tir. Yol, Zawrat Geçidi'nde (2.159 m) başlayıp Krzyżne Geçidi'nde (2.112 m) sona ermekte ve birkaç zirveden geçip diğerlerini aşmaktadır. Yol, çoğunlukla dağ sırtı boyunca uzanmaktadır.

## Kaynakça
Batı Tatra Dağları

**Batı Tatra Dağları** (; ), Slovakya'nın Žilina ve Prešov bölgeleri ile Polonya'nın Küçük Polonya voyvodalığında bulunan bir sıradağdır. Dağlar, Tatra Dağları'nın bir parçası olup Slovakya ve Polonya sınırında yer almaktadır.

Batı Tatra Dağları, hem Slovakya hem de Polonya'nın en yüksek ikinci dağ sırasıdır. En yüksek zirvesi Slovakya'da bulunan 2.248 metre ile Bystrá iken Polonya tarafındaki en yüksek zirve ise 2.176 metrelik Klin Dağı'dır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* SummitPost.org: Western Tatras
Justice est faite

***Justice est faite***, yönetmenliği André Cayatte tarafından gerçekleştrilen, başrollerinde Michel Auclair, Antoine Balpêtré ve Valentine Tessier'in yer aldığı 1950 çıkışlı Fransız yapımı sinema filmi. Film, 11. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Oroetes (böcek)

***Oroetes,*** Chrysomelidae familyasına ait bir böcek cinsidir.

## Türler
* *[[Oroetes flavicollis]]* Jacoby, 1888
* *[[Oroetes huastecus]]*
* *[[Oroetes juchiltepensis]]*
* *[[Oroetes wilcoxi]]* Blake, 1966

## Kaynakça
Linimo

**Aichi Rapid Transit Tobu Kyuryo Hattı** () veya kısaca , Japonya'nın Aichi prefektörlüğünde bulunan bir maglev demiryolu hattıdır. Linimo, 6 Mart 2005 tarihinde Expo 2005 için açılmıştır ve Nagoya, Nagakute ve Toyota kentleri arasında faaliyet göstermektedir. Sistem 8,9&nbsp;km uzunlukta olup dokuz istasyona sahiptir.

Linimo, Japonya'da Yüksek Hızlı Yüzey Taşımacılığı (HSST) tipi teknolojiyi kullanan ilk ticari maglev hattıdır. Ayrıca dünyanın ilk insansız ticari kentsel maglev hattıdır. Ayrıca Birmingham Maglev, M-Bahn, Şanghay Maglev Treni'nden sonra toplu taşımaya açılan dördüncü Maglev hattıdır. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Ukraynalı çocukların kaçırılması ve Rusya'ya sınır dışı edilmesi

**Ukraynalı çocukların kaçırılması ve Rusya'ya sınır dışı edilmesi** (Rusça: *Депортация украинских детей в Россию*, Ukrayna: *Викрадення дітей під час російського вторгнення в Україну&nbsp;*) Rusya 2022 yılında Ukrayna'yı işgal ettiğinde, binlerce Ukraynalı çocuğu kendi kontrolü altındaki topraklara zorla yerleştirmiş, onlara Rus vatandaşlığı vermiş, onları zorla Rus ailelerine evlat edindirmiş ve çocukların aileleriyle yeniden bir araya gelip anavatanlarında ikamet etmelerinin önünde engeller yaratmıştır.

Ukraynalı çocuklar, ebeveynleri Rus işgal yetkilileri tarafından tutuklandıktan veya öldürüldükten sonra ya da aktif bir çatışma bölgesinde ebeveynlerinden ayrıldıktan sonra Rus devleti tarafından kaçırılıyor. Ayrıca, işgal altındaki topraklardaki Ukrayna devlet kurumlarından ve filtreleme kampları aracılığıyla kaçırılıyorlar.

Yabancı bir ülke ve kültürde çocuk yetiştirmek, ulusal kimliklerini yok etmeyi amaçlıyorsa soykırım olarak değerlendirilebilir. 2022'den bu yana Rusya'ya sınır dışı edilen Ukraynalı çocuk sayısının 307.000'e ulaştığı tahmin ediliyor. BM bunu bir savaş suçu olarak kabul etti. Rusya bunu daha önce Donbass Savaşı sırasında da yapmıştı, ancak daha küçük çapta.

## Ayrıca bakınız
* Ruslaştırma
* Rusya Ukrayna ile Ne Yapmalı?
* Raşizm

## Kaynakça
Oroetus

**Oroetus** veya **Oroetes** (Eski Farsça: *Arvita*, Antik Yunanca: *Ὀροίτης*), II. Kiros, II. Kambises ve I. Darius dönemlerinde Lidya'nın Pers Satrapıdır (MÖ 530-520 civarı), Harpagos'un ardından Bagaeus'un halefiydi. Herodot *[[Herodot Tarihi|Tarihler]]* adlı eserinin üçüncü kitabında, Sisam tiranı Polikrates'in ölümüyle ün kazandığını anlatır:

Oroetus, Pers merkezi iktidarına karşı itaatsizlik gösteren ilk satrap olarak kayıtlara geçmiştir. Babası Kiros'un yerine geçen Kambises (MÖ 530-522) öldüğünde, Pers İmparatorluğu I. Darius'un (MÖ 522-486) nihayet kontrolü ele geçirmesine kadar kaos içindeydi. Oroetus, Darius'un kendisine yardım etme emirlerine karşı gelmiş ve bunun üzerine Darius, Ahameniş soylusu Bagaeus'u onun öldürülmesini planlamak üzere göndermiştir.

## Sanatta Oroetus

Dosya:The_crucifixion_of_Polycrates_the_tyrant_after_his_capture_by_the_Persians_MET_DP837539.jpg|alt=The crucifixion of Polycrates the tyrant after his capture by the Persian Oroetus (17th century).| Ele geçirmesinden sonra zalim Polikrates'in Pers Oroetus tarafından çarmıha gerilmesi (17. yüzyıl).
Dosya:Oroetus.jpg|alt=Oroetus (detail).| Oroetus (detay).
Dosya:Salvator_Rosa_-_Polycrates'_Crucifixion_-_1942.292_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|alt=The crucifixion of Polycrates by Oroetus.| Oroetus'un Polikrates'i çarmıha germesi.


## Kaynakça
* Jona Lendering. Oroetus
* *[https://books.google.com/books?id=lxQ9W6F1oSYC From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire]*, Pierre Briant, Eisenbrauns: 2002,