Hipomani

**Hipomani**, duygudurum bozuklukları arasında yer alan ve **[[Manik atak|mani]]**nin daha hafif bir formu olarak tanımlanan bir psikiyatrik durumdur. Kişi, enerjide, özgüvende ve aktivitede artış yaşar ancak bu belirtiler tam bir mani epizodu kadar şiddetli değildir ve genellikle kişinin günlük işlevselliğini ciddi şekilde bozmaz. **[[Tip II bipolar bozukluk|Bipolar II]] bozukluk**ta sık görülen bir epizottur ve bazı hipomanik dönemler yaratıcı veya üretken olarak algılanabilir.

## Tanım ve Belirtiler
Hipomani, **[[DSM-5]] (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, 5. Baskı)** ve **ICD-10 (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması, 10. Revizyon)** gibi psikiyatrik sınıflandırma sistemlerinde yer alan bir tanıdır. Hipomanik bir epizod genellikle en az **4 gün boyunca** sürer ve aşağıdaki belirtilerden en az üç veya dört tanesinin (eğer kişi irritabl ise dört belirti gereklidir) görülmesiyle tanımlanır:

* **Enerji ve Aktivitede Artış:** Kişi daha az uyku ihtiyacı hisseder ve sürekli meşgul olmak ister.
* **Özgüvenin Aşırı Artması:** Kişi kendisini aşırı güçlü, başarılı veya özel hissedebilir.
* **Konuşkanlık:** Kişi normalden daha hızlı ve fazla konuşur, bazen başkalarının sözünü keser.
* **Düşünce Akışında Hızlanma:** Kişi düşüncelerinin hızlandığını hisseder, bir konudan diğerine hızla geçebilir.
* **Dikkatin Kolayca Dağılması:** Kişi odaklanmakta zorlanır, çevresindeki uyaranlara aşırı duyarlıdır.
* **Hedefe Yönelik Aktivitede Artış:** Kişi aşırı çalışma, sosyal etkinliklere katılma veya yeni projeler başlatma gibi davranışlar sergileyebilir.
* **Riskli Davranışlar:** Aşırı para harcama, dikkatsiz araba kullanma veya tehlikeli sosyal etkileşimlerde bulunma eğilimi görülebilir.

Hipomani epizodu, mani kadar şiddetli değildir ve genellikle hastaneye yatış gerektirmez. Ancak kontrolsüz hipomani, maniye dönüşebilir veya depresif dönemlerle değişerek **bipolar bozukluğun** bir parçası olabilir.
----

## Hipomani ile Mani Arasındaki Farklar
Hipomani ve mani benzer belirtiler içerse de, bazı temel farklılıklar vardır:

Hipomani, kişiye kendini iyi hissettirebilir ve bazen üretkenlik sağlayabilir. Ancak uzun vadede kontrol edilmezse, ağır depresif epizodlarla dönüşümlü olarak görülebilir.
----

## Nedenleri ve Risk Faktörleri
Hipomani, genellikle **bipolar II bozukluk** ile ilişkilidir ancak tek başına da ortaya çıkabilir. Ana nedenleri ve risk faktörleri şunlardır:

### 1. Genetik Faktörler

* Bipolar bozukluk veya depresyon öyküsü olan ailelerde hipomani riski daha yüksektir.
* İkiz ve aile çalışmaları, genetik yatkınlığın önemli olduğunu göstermektedir.

### 2. Beyin Kimyası ve Nörotransmitterler

* **[[Dopamin]], [[serotonin]] ve [[Noradrenalin|norepinefrin]]** dengesizlikleri hipomani ile ilişkilidir.
* Aşırı dopamin aktivitesi, enerjide ve hareketlilikte artışa neden olabilir.

### 3. Çevresel ve Psikososyal Faktörler

* **Stresli yaşam olayları**, travmalar veya büyük değişimler hipomanik epizodları tetikleyebilir.
* **Uyku düzeninin bozulması**, hipomani riskini artırabilir.

### 4. İlaçlar ve Maddeler

* **[[Antidepresan]]lar**, özellikle bipolar eğilimi olan bireylerde hipomanik epizodları tetikleyebilir.
* **[[Uyarıcı]]lar (kafein, amfetaminler, kokain vb.)** ve bazı psikiyatrik ilaçlar hipomanik belirtilere yol açabilir.

----

## Hipomani Tanısı

### 1. Klinik Değerlendirme
Psikiyatristler, DSM-5 kriterlerine göre kişinin belirtilerini değerlendirir. Hipomani tanısı için belirtilerin:

* En az **4 gün sürmesi**,
* Kişinin normal ruh halinden belirgin şekilde farklı olması,
* Başka bir tıbbi duruma veya madde kullanımına bağlı olmaması gerekir.

### 2. Ayırıcı Tanı
Hipomani şu hastalıklarla karışabilir:

* **Bipolar I Bozukluk (mani ile ayrışır)**
* **[[Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu|Hiperaktivite ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu]] (DEHB)**
* **[[Anksiyete bozukluğu|Anksiyete Bozuklukları]]**
* **[[Şizofreni]] veya [[Şizoaffektif bozukluk|Şizoaffektif Bozukluk]] (psikotik belirtiler olmaması hipomaninin farkıdır)**

## Tedavi Yöntemleri
Hipomani tek başına genellikle tedavi gerektirmez, ancak **bipolar bozukluk** gibi bir hastalığın parçasıysa tedavi şarttır. Tedavi genellikle ilaç ve psikoterapiden oluşur.

### 1. Farmakolojik Tedavi (İlaçlar)

* **[[Duygudurum dengeleyici|Duygudurum Düzenleyiciler]]:** Lityum, valproat, lamotrijin gibi ilaçlar.
* **[[Antipsikotik]]ler:** Ketiapin, olanzapin gibi atipik antipsikotikler.
* **[[Benzodiazepin]]ler:** Uyku ve anksiyeteyi düzenlemek için kısa süreli kullanılır.
* **Antidepresanlar:** Tek başına kullanılmaz, çünkü hipomanik epizodları tetikleyebilir.

### 2. Psikoterapi ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri

* **[[Bilişsel davranışçı terapi|Bilişsel Davranışçı Terapi]] (BDT):** Kişinin düşünce kalıplarını düzenlemeye yardımcı olur.
* **Duygudurum İzleme:** Kişi ruh halindeki değişimleri takip ederek erken müdahale edebilir.
* **Düzenli Uyku ve Beslenme:** Uyku düzeninin bozulması hipomaniyi tetikleyebilir.

## Hipomani ile Yaşamak
Hipomani bazı insanlar için üretkenlik ve yaratıcılığı artırabilir. Ancak kontrol edilmezse, ani kararlar, maddi zararlar ve depresif dönemlere yol açabilir. Düzenli takip, sağlıklı alışkanlıklar ve gerektiğinde tedavi almak, hipomanik epizodların yönetilmesine yardımcı olur.

### Ayıca Bakınız
----

* Bipolar Bozukluk
* Psikiyatri
* Manik Atak

## Kaynakça