open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Başkanlık Sarayı (Nankin)

**Başkanlık Sarayı** (), Çin'ın Nankin kentinde bulunan bir saray ve müzedir. Saray, Ming Hanedanı döneminde inşa edilmiş olup Xuanwu semtinde yer almaktadır. 1912-1949 yılları arasında Çin Cumhuriyeti cumhurbaşkanının resmî ikametgâhı olarak hizmet vermiş olup günümüzde **Çin Modern Tarih Müzesi** olarak hizmet vermektedir.

Saray, iki klasik Çin bahçesi olan Batı ve Doğu Bahçeleri'ni içerir. Köşklerin arasında çok sayıda ağaç ve çiçek, bambu ve iki göl bulunur.

## Kaynakça

## Ek okuma

*
Uzak Doğu dinleri

**Uzak Doğu dinleri**, karşılaştırmalı din çalışmalarında Uzak Doğu'da ortaya çıkan Doğu dinlerinin bir alt kümesini oluşturur.

Bu grup, genel olarak Çin dinini kapsamakta olup buna atalara tapınma, Çin geleneksel dini, Konfüçyüsçülük, Taoizm ve popüler kurtuluşçu örgütler (Yiguandao ve Weixinizm gibi) ve genel olarak Çin ve Doğu Asya Budizmi'nin özünü oluşturan Mahayana Budizmi'nden alınan unsurlar da dahildir. Bu grup ayrıca, şamanistik unsurları ve yerli atalara tapınmayı Çin dinlerinden çeşitli etkilerle birleştiren Japonya'da Şintoizm ve Tenrikyō dinlerini ve Kore şamanizmini de içerir. Çin kurtuluşçu dinleri, Tenriizm ve Kore Jeungsanizm gibi yeni dinlerinin yükselişini etkilemiştir, zira bu yeni dini hareketler yerli geleneklerden beslenmekle birlikte Çin felsefesi ve teolojisinden de büyük ölçüde etkilenmiştir. Tüm bu dini gelenekler, Tao ('yol') ve Tian ('cennet') dahil olmak üzere maneviyat, ilahilik ve dünya düzeni gibi temel kavramları paylaşır.

Erken dönem Çin felsefeleri, Tao'yu tanımlamış ve bu Tao bilgisinden doğan de 'erdem' kavramını geliştirmeyi savunmuştur. Bazı eski Çin felsefi okulları, Mohizm ve büyük ölçüde Taoizm'e dahil olan eski Yüz Düşünce Okulu'na ait olanlar gibi, farklı isimler taşıyan geleneklerle birleşmiş veya yok olmuştur. Uzak Doğu dinleri, politeizm, nonteizm, henoteizm, monoteizm, panteizm, panenteizm ve agnostisizm dahil olmak üzere birçok teolojik duruşu içerir.

Uzak Doğu dinlerinin büyük dini gruplar arasındaki yeri, klasik dünyada bulunan İbrahimî dinlere ve Hint alt kıtası, Tibet Platosu ve Güneydoğu Asya'daki Hint dinlerine benzemektedir.

## Kaynakça

;Bibliyografi

* 

## Dış bağlantılar

* Internet East Asian History Sourcebook: Religious Traditions
* Resources for East Asian Religions
Adilcan Abdurrahmanov

**Adilcan Abdurrahmanov** (; d. 18 Mart 1996 Kızıl-Kıya, Kırgızistan), Kırgız futbolcu. Thanh Hóa ve Kırgızistan millî takımında orta saha pozisyonunda forma giymektedir.

## Kariyeri
Oʻzbekiston Superligasi kulübü Bunyodkor, 19 Şubat 2021'de Abdurahmanov'un transferini duyurdu.

Abdurahmanov, 6 Eylül 2024'te V.League 1 kulübü Becamex Hồ Chí Minh ile sözleşme imzaladı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Atlin Gölü

**Atlin Gölü** (; ), Kanada'nın Britanya Kolumbiyası eyaleti ve Yukon Toprakları'nda bulunan bir göldür. Göl, Britanya Kolumbiyası'nın kuzeybatısında yer almaktadır.

Atlin Gölü, genellikle Yukon Nehri'nin kaynağı olarak kabul edilir, ancak kısa Atlin Nehri aracılığıyla Tagish Gölü'ne dökülür. Atlin Gölü, adını bölgedeki Tlingit İlk Milleti halkı tarafından almıştır.

## Kaynakça
Japonya'da sağlık

**Japonya'daki sağlık** düzeyi, kültürel alışkanlıklar, izolasyon ve evrensel sağlık hizmeti gibi bir dizi faktöre bağlıdır. Michigan Üniversitesi ve Tokyo Üniversitesi'nde profesör olan John Creighton Campbell, 2009 yılında *[[New York Times]]* gazetesine verdiği demeçte, Japon halkının gezegendeki en sağlıklı grup olduğunu söylemişti. Japonlar yılda yaklaşık 14 kez doktora gidiyor; bu, Amerikalıların dört katından fazladır. 2013 yılındaki yaşam beklentisi 83,3 yıldı ve bu, gezegendeki en yüksek oranlardan biriydi.

1990'dan 2016'ya kadar 195 ülke için hesaplanan ve her doğum grubu için 20 ila 64 yaş arasında beklenen yaşam yılları olarak tanımlanan ve eğitim düzeyi, öğrenme veya eğitim kalitesi ve fonksiyonel sağlık durumuna göre ayarlanmış yeni bir beklenen beşeri sermaye ölçüsü, Lancet tarafından Eylül 2018'de yayınlandı. Japonya, 20 ila 64 yaş arasında sağlık, eğitim ve öğrenme açısından ayarlanmış 24,1 beklenen yaşam yılı ile 20 büyük ülke arasında en yüksek beklenen beşeri sermaye düzeyine sahipti.

## Kaynakça

## Ek okuma

* 
*
2019 FIFA 17 Yaş Altı Dünya Kupası kadroları

2019 FIFA 17 Yaş Altı Dünya Kupası'nda takımlar, kadrolarında en az 3 kaleci olmak üzere 21 futbolcu bulundurmaktaydı.

## A Grubu

### Brezilya

Teknik direktör: Guilherme Dalla Déa

### Kanada
Teknik direktör: Andrew Olivieri

### Angola

Teknik direktör:  Pedro Gonçalves

### Yeni Zelanda

Teknik direktör:  José Figueira

## B Grubu

### Nijerya

Teknik direktör: Manu Garba

     

### Macaristan

Teknik direktör: Sandor Preisinger

### Ekvador
Teknik direktör: Javier Rodríguez Mayorga

### Avustralya

Teknik direktör: Trevor Morgan

## C Grubu

### Güney Kore

Teknik direktör: Kim Jung-soo

### Haiti

Teknik direktör:  Miguel Perdomo

### Fransa

Teknik direktör: Jean-Claude Giuntini

### Şili

Teknik direktör: Cristian Leiva

## D Grubu

### ABD

Teknik direktör:  Raphaël Wicky

### Senegal

Teknik direktör: Malick Daf

### Japonya

Teknik direktör: Yoshiro Moriyama

### Hollanda

Teknik direktör: Peter van der Veen

## E Grubu

### İspanya

Teknik direktör: Juan David Gordo

### Arjantin

Teknik direktör: Pablo Aimar

### Tacikistan

Teknik direktör: Zeyneddin Rahimov

### Kamerun

Teknik direktör: Thomas Libiih

## F Grubu

### Solomon Adaları

Teknik direktör: Stanley Waita

### İtalya

Teknik direktör: Carmine Nunziata

### Paraguay

Teknik direktör: Gustavo Morínigo

### Meksika

Teknik direktör: Marco Antonio Ruiz

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*FIFA.com'da 17 Yaş Altı Dünya Kupası
Acılar Kenti

***Acılar Kenti***, yönetmenliği Hou Hsiao-hsien tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Tony Leung Chiu-wai, Xin Shufen, Chen Sung-young, Jack Kao ve Li Tian-lu'nun yer aldığı 1989 çıkışlı Tayvan yapımı sinema filmi. Film, 46. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Martyna Grajber-Nowakowska

**Martyna Grajber-Nowakowska** (d. 28 Mart 1995 Żywiec, Polonya) Sultanlar Ligi takımlarından Aydın Büyükşehir Belediyespor'da smaçör olarak oynayan Polonyalı voleybolcu.
## Kariyeri

*  Aydın Büyükşehir Belediyespor (2025-*günümüz*)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Martyna Grajber-Nowakowska - *sultanlar.volleystation.com*
Cà Mau Yarımadası

**Cà Mau Yarımadası** (), Vietnam'ın Cà Mau ilinde bulunan bir yarımadadır. Batıda Tayland Körfezi ile doğuda Güney Çin Denizi arasında uzanmakta olup Vietnam'ın güney ucunu oluşturur.

Cà Mau Yarımadası, en fazla 210 km uzunluğunda ve deniz seviyesinden ortalama 2,1 metre yükseklikte üçgen bir kara parçasıdır. Oluşumu neredeyse tamamen Mekong Nehri'nin tortularının sonucudur ve bu nehir, yarımadanın kuyruk ucundaki Bai Burnu oluşumunun da gerisindedir.

Cà Mau Yarımadası'nın ikliminin, nispeten kuru bir iklimin görüldüğü kış aylarının iki ila üç ayı hariç, yıl boyunca tropikal muson iklimi olduğu söylenebilir.

## Kaynakça
Taşacak Bu Deniz

***Taşacak Bu Deniz***, OGM Pictures imzalı, yönetmenliğini Çağrı Bayrak'ın yaptığı, senaryosunu Ayşe Ferda Eryılmaz ile Nehir Erdem'in kaleme aldığı, ilk bölümü 10 Ekim 2025 tarihinde yayımlanan, dram türündeki Türk televizyon dizisidir. Başrollerinde Ulaş Tuna Astepe, Deniz Baysal, Burak Yörük ve Ava Yaman yer almaktadır.

## Çekimler
*Taşacak Bu Deniz* dizisinin çekimleri Trabzon'un Arsin, Araklı, Sürmene ve Of ilçelerinde yapılmaktadır.

## Oyuncu kadrosu ve karakterler
### Ana karakterler

### Yardımcı karakterler

## Yayın takvimi

## Bölümler
### 1. sezon (2025-2026)

## Reyting grafiği (AB grubu)

## Ödüller ve adaylıklar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* TRT 1'in resmi sitesinde Taşacak Bu Deniz
* 
* 
* 
*
İzzet Paşa Camii

**Elazığ İzzet Paşa Camii,** Türkiye’nin Elazığ il merkezinde yer alan, şehrin en büyük ve en önemli ibadethanelerinden biridir. ilk olarak Osmanlı döneminde inşa edilen cami, Türkiye'nin ilk asansörlü camisi olma özelliği taşımaktadır.

## Konumu
İzzet Paşa Camii, Elazığ kent merkezinde, Gazi Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehrin ticari ve sosyal hayatının yoğunlaştığı bölgede konumlanan cami, hem merkezi konumu hem de mimari büyüklüğüyle dikkat çeker. Caminin çevresinde Postane Meydanı, tarihi Valilik Binası gibi yerler bulunmaktadır.

## Tarihi
İzzet Paşa Camii, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti döneminde, dönemin Valisi **Ahmet** **İzzet Paşa** tarafından 1866 yılında yaptırılmıştır. Kerpiç ağırlıklı inşa edilen yapı, çeşitli depremler ve zamana bağlı çökmeler yüzünden 1967 yılında yerinde yenilenmek suretiyle yıktırılmıştır.

Bir asır kadar ayakta kalan ilk yapı 29.01.1966 tarihinde kurulan de yıktırılarak yeniden inşa edilmiştir. Cami 1972 yılında tekrardan ibadete açılmıştır. 

## Bina
İzzet Paşa Camii, klasik Osmanlı cami mimarisi ile yerel taş işçiliği özelliklerini bir araya getiren bir mimari anlayışa sahiptir. Cami kare planlı olup 20 metrelik büyük bir ana kubbeye sahiptir. Kubbeyi dört büyük fil ayağı taşır. Yan kısımlarda ise 25 kadar yarım kubbelerle mekân genişletilmiştir.

Yapının cephelerinde kesme/körpe yontma taşı kullanılmıştır. Giriş kapısında ve pencerelerde taş süslemeler ve geometrik motifler dikkat çeker. İç mekânda sade bir süsleme anlayışı hâkimdir; duvarlar ve mihrap bölümü kalem işi desenlerle bezenmiştir.

## Kaynakça
ABD Satranç Şampiyonası

**ABD Satranç Şampiyonası** Amerika Birleşik Devletleri Satranç Federasyonu tarafından her yıl düzenlenen bir satranç turnuvasıdır. 1891'den bu yana yapılmaktadır.

## Şampiyonlar
Domuz derisi

**Domuz derisi**, domuzdan elde edilen deridir. Domuz derisi birçok farklı şekilde kullanılabilir.

Domuz derisi eritilebilir, yağda kızartılabilir, fırınlanabilir veya haşlanabilir. Farklı ülkelerde domuz derisinden yemek ve ara öğünler hazırlanmakdadır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Domuz göbeği
* Lardo
Martin Heinrich

**Martin Trevor Heinrich** ( ; d. 17 Ekim 1971), Amerikalı siyasetçi, iş insanı ve 2013'ten beri New Mexico'dan Amerika Birleşik Devletleri Senatosu üyesidir. Demokrat Parti üyesi olan Heinrich, 2009'dan 2013'e kadar ABD temsilcisi olarak New Mexico'nun 1. kongre bölgesini temsil etti.

Fallon, Nevada'da doğan Heinrich, yetişkinliğinin büyük bir kısmını Albuquerque, New Mexico'da geçirdi ve şu anda Albuquerque'de bir evi ile Silver Spring, Maryland'deki çalışma konutuna sahiptir. 2004'ten 2008'e kadar Albuquerque Şehir Konseyinde 6. bölgeyi temsil etti. 2008 yılında ABD Temsilciler Meclisine seçildi. 2010'da tekrar seçilerek ikinci dönemini yaptı.

Temsilciler Meclisinde üçüncü dönem için aday olmak yerine 2012 seçimlerinde emekli olan Senatör Jeff Bingaman'ın boşalttığı Senato koltuğuna aday oldu ve Cumhuriyetçi Heather Wilson'ı %51'e %45 oranıyla yendi. 2018 ve 2024'te yeniden seçildi. 118. Kongrenin başlangıcından bu yana Heinrich, daha önce başkan yardımcısı olarak görev yaptığı Ortak Ekonomik Komitenin başkanlığını yapmaktadır. Ocak 2021'de, Tom Udall'ın Senatodan emekli olmasının ardından New Mexico'nun kıdemli senatörü oldu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Senatör Martin Heinrich resmî web sitesi
* Martin Heinrich kampanya web sitesi
* 
* VoteSmart'ta Martin Heinrich
Timurname

**Timurname**, İranlı şair Hatifi'nin Türk-Moğol fatihi Timur'un hayatını anlatan mesnevisidir. 1492-1498 yılları arasında yazılmış olup Hatifi'nin en önemli eseri olarak kabul edilir.

Timurname, Hatifi'nin Farsça yazılmış Hamse eserinin dördüncü mesnevisi olup 1869 ve 1958 yıllarında Hindistan'da yayımlanmıştır.

Nizami ve Emir Hüsrev'in Hamse geleneğine uygun olarak Hatifî de bir Hamse yazmayı arzuluyordu. Nizami ve Emir Hüsrev'in dördüncü mesnevileri, Büyük İskender'in hayatını ve maceralarını anlatan İskender Romantizmi'ni yeniden anlatır. Hatifi, İskender'in hayatını anlatan bu anlatıyı Timur'a dair bir destanla değiştirmiştir. Bilim insanı Carles Melville, Hatifi'nin bu şekilde "Timur'u dolaylı olarak bir başka İskender olarak tanımladığını" ileri sürmektedir. Ancak Hatefi, eserinde Nizami veya Emir Hüsrev'i değil, Firdevsi'nin Şehname'sini örnek almıştır.

Timurnâme 1492-1498 yılları arasında yazılmıştır. Hatifi'nin Timur'un hayatıyla ilgili başlıca bilgi kaynağı Şerafeddin Ali Yezdi'nin Zafernamesi'dir. Şiirini Bediüzzaman Mirza'nın sarayına sunmak için yazmıştır.

Timurnâme'nin günümüze ulaşan çok sayıda yazma nüshası, eserin çok saygın bir eser olduğunu göstermektedir. Encyclopædia Iranica'da "Hatifi'nin şiirlerinin kesinlikle en ünlüsü" olarak belirtilmektedir.

## Kaynakça
;Özel

;Genel
* 
* 
* 
* 
*
Đàn bầu

**Đàn bầu** veya **độc huyền cầm**, Vietnam'a özgü monokord (tek telli) cümbüş formunda bir çalgıdır. Ahşap ses kutusu yaklaşık bir metre uzunluğunda, bir desimetre genişliğinde ve bir desimetreden biraz daha derindir. Tek tel çelikten yapılmıştır. Bir ucu ses kutusuna sabitlenmiş, diğer ucu ise telin gerginliğini ayarlayabileceğiniz manda boynuzundan yapılmış ince ve esnek bir sapa bağlıdır. Telin sapla birleştiği yerde, ahşaptan yapılmış küçük bir su kabağı şeklinde kase bulunur. Başlangıçta amfi olarak kullanılmış, ancak artık đàn bạc için elektrik amfileri kullanıldığından, daha çok bir süs eşyasıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Đàn bầu page 
* Vietnamese music page
Phong gölgelendirmesi

**Phong gölgelendirmesi**, bilgisayar grafikleri öncüsü Bui Tuong Phong tarafından icat edilen bir yüzey gölgelendirme enterpolasyon tekniğidir. Phong gölgelemesi, rasterleştirilmiş çokgenler boyunca yüzey normallerini enterpole eder ve enterpole edilen normallere ve bir yansıma modeline dayalı olarak piksel renklerini hesaplar. Phong gölgelendirmesi, Phong enterpolasyonu ve Phong yansıma modelinin belirli bir kombinasyonunu da ifade edebilir.

## Kaynakça
Talkan katliamı

**Talkan Katliamı,** 8. yüzyılın başlarında Orta Asya’da, bölgedeki Türk topluluklarının Müslümanlaştırılması süreci sırasında gerçekleşen bir askerî harekât ve kitlesel kıyımdır. Olay, Emevîler döneminde Horasan Valisi Kuteybe bin Müslim komutasındaki Arap ordularının Talkan bölgesine düzenlediği sefer sırasında meydana gelmiştir. Tarih kaynaklarına göre yaklaşık 40.000 Türk bu saldırı sonucunda hayatını kaybetmiştir.

## Tarihî arka plan
7. yüzyılın sonu ve 8. yüzyılın başlarında Emevîler, İslam hâkimiyetini Orta Asya’ya doğru genişletmek amacıyla bir dizi askerî sefer düzenlemiştir. Horasan, Mâverâünnehir ve çevresindeki Türk yurtları bu dönemde yoğun Arap akınlarına sahne olmuştur. Bu seferlerin temel amaçları arasında bölgenin siyasî olarak denetim altına alınması, İslam dininin yayılması ve ticaret yollarının kontrolünün sağlanması bulunmaktaydı.

Kuteybe bin Müslim, bu süreçte Emevîlerin en etkin komutanlarından biri olarak öne çıkmış, Buhara, Semerkant, Harezm ve Talkan gibi şehirlerin fethedilmesinde önemli rol oynamıştır. 

## Katliamın gerçekleşmesi
Talkan halkı, Arap ordularının bölgedeki hâkimiyet çabalarına karşı direnç göstermiştir. Kuteybe bin Müslim, isyan olarak değerlendirilen bu direnişi bastırmak amacıyla şehri kuşatmıştır. Kuşatma sonucunda şehir ele geçirilmiş ve çok sayıda yerli halk kılıçtan geçirilmiştir. Bazı İslam ve Türk kaynaklarında, öldürülenlerin sayısının 40.000 civarında olduğu, direnenlerin büyük kısmının esir alındığı veya zorla İslam’a geçirildiği aktarılır.

Bu olay, Türkler ile Araplar arasındaki ilişkilerde uzun süre derin izler bırakmış, sonraki yüzyıllarda Orta Asya Türk topluluklarının İslamiyet’e kademeli geçiş sürecini de etkilemiştir. Modern tarihçiler tarafından yapılan araştırmalarda, katliamın boyutu ve ölü sayısı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Ancak olay, erken dönem İslam fetihlerinin Orta Asya Türk tarihi üzerindeki etkisini göstermesi bakımından önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Öte yandan, ilerleyen dönemlerde Abbasîler devrinde Arap-Türk ilişkileri daha dengeli bir hâl almış ve İslamiyet, Türk toplulukları arasında giderek yayılmıştır.

## Kaynakça
Yüksek elektron hareketliliği olan transistör

**Yüksek elektron hareketliliği olan transistör (HEMT veya HEM FET)**, farklı bant aralıklarına sahip iki malzeme arasında bir bağlantı noktasının kanal olarak kullanıldığı, katkılı bir bölge yerine bir alan etkili transistördür. Yaygın olarak kullanılan bir malzeme kombinasyonu, GaAs ve AlGaAs'dir, ancak cihazın uygulamasına bağlı olarak geniş bir çeşitlilik gösterir. Daha fazla indiyum içeren cihazlar genellikle daha iyi yüksek frekans performansı gösterirken, son yıllarda galyum nitrürlü HEMT'ler yüksek güç performansları nedeniyle ilgi çekmiştir.

Diğer FET'ler gibi, HEMT'ler de entegre devrelerde dijital açma-kapama anahtarları olarak kullanılabilir. FET'ler ayrıca, kontrol sinyali olarak küçük bir voltaj kullanarak büyük miktarda akım için amplifikatör olarak da kullanılabilir. Bu kullanımların her ikisi de FET'in benzersiz akım-voltaj özellikleri sayesinde mümkün olur. HEMT transistörleri, sıradan transistörlerden daha yüksek frekanslarda, milimetre dalga frekanslarına kadar çalışabilir ve cep telefonları, uydu televizyon alıcıları, voltaj dönüştürücüler ve radar ekipmanları gibi yüksek frekanslı ürünlerde kullanılır. Uydu alıcılarında, düşük güçlü amplifikatörlerde ve savunma sanayinde yaygın olarak kullanılırlar.

## Dış bağlantılar
* Modulation-doped FET
Mardin Arapçası

**Mardin Arapçası**, Türkiye’nin güneydoğusunda Mardin ve çevresinde konuşulan, Arapçanın Kuzey Mezopotamya (*Qeltu/Kıltu*) grubuna ait yerel bir dildir. Lehçe; Türkçe, Kürtçe ve Süryanice ile uzun süreli temasın etkilerini yansıtan fonetik ve sözvarlığı özellikleriyle tanınır.

## Sınıflandırma
Mardin’de konuşulan yerel Arapça, Kuzey Mezopotamya Arapçasının *qeltu/kıltu* kolu içinde değerlendirilir. Jastrow’un sınıflamasında Anadolu Arapçası; **Mardin**, **Siirt**, **Diyarbakır**, **Kozluk–Sason** gibi alt kümelere ayrılır.

## Coğrafi dağılım ve konuşur topluluk
Lehçe başta Mardin ili merkezi ve Midyat, Kızıltepe çevresi olmak üzere kırsal/yarı-kentsel yerleşimlerde görülür; konuşurlar iki dillilik (Arapça–Türkçe) ve kimi yerlerde üç dillilik (Arapça–Türkçe–Kürtçe) gösterir.

## Dil özellikleri
; Fonoloji
*Qeltu* grubuna özgü bazı karşıtlıklar (örn. /q/’nin korunumu, interdental sürtünmeli ünsüzlerin görece korunması) Mardin verisinde de gözlenir; ayrıca Türkçe/Kürtçe temaslı ses özellikleri rapor edilmiştir.

; Morfoloji ve sözvarlığı
Türkçe ve Kürtçeden yoğun alıntılar; alıntı sözcüklerin Arapça çekim sistemine uyarlanması (türetim kalıplarıyla) literatürde ayrıntılı örneklerle sunulur. Lahdo’nun Siirt/Tillo çalışması; anlatı söyleminde başlık–artalan, öne çıkarma/topiklilik gibi sentaktik unsurları da inceleyerek Anadolu Arapçasının yapısal çeşitliliğini gösterir.

## Sosyodilbilim
Cumhuriyet dönemi boyunca Arapçanın kamusal görünürlüğüyle ilgili politikalar, güneydeki Arapça topluluklarını etkiledi; son yıllarda dil ideolojilerindeki değişim, yerel Arapçanın algısına da yansımaktadır. Bölge konuşurlarında iki/üç dillilik yaygındır ve kuşaklar arası aktarım ile kentleşme, lehçenin kullanım alanlarını etkilemektedir.

## İlişkili lehçeler
Mardin Arapçası, Türkiye’deki diğer *qeltu* adacıklarıyla (Siirt/Tillo, Kozluk–Sason, tarihsel Diyarbakır vb.) bir küme oluşturur; Anadolu Arapçası başlığı altında genel sınıflandırmada birlikte anılır.

## Kaynakça

## Genel kaynaklar
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar
* ''Arabic in the City'' – Anadolu Arapçası üzerine bölüm (açık erişim)
* EJTS – ''The Arabic Dialects of Mardin'' (açık erişim)
Aylin Uysalcan

**Aylin Uysalcan** (d. 13 Temmuz 2009, Çorlu) Sultanlar Ligi takımlarından VakıfBank'ta pasör çaprazı olarak oynayan Türk voleybolcu. Çorlu Belediyesi Spor Kulübü'nde voleybola başlayan voleybolcu 2021 yılından itibaren VakıfBank'ın U16, U18, Vakıfbank II takımlarında oynamıştır.

## Kariyeri
*  VakıfBank (2025-günümüz)

## Başarıları

### Mîlli takım
* 2023 U17 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası -  İkincilik
* 2023 U17 Kızlar Avrupa Voleybol Şampiyonası -  İkincilik
* 2024 U18 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk

### Bireysel Başarıları
* 2024 U18 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası - En İyi Pasör Çaprazı - En Değerli Oyuncu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Aylin Uysalcan - *sultanlar.volleystation.com*
Chữ Nôm

**Chữ Nôm** (𡨸喃), eskiden Vietnamcanın yazımı için kullanılan logografik bir yazı sistemidir. Çin-Vietnamca kelime dağarcığını ve bazı yerel Vietnamca kelimeleri temsil etmek için Çin karakterleri kullanırken diğer kelimeler ise fono-semantik bileşikler de dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılarak oluşturulan yeni karakterlerle temsil edilir. Bu nedenle bu bileşik yazı oldukça karmaşıktı ve yazılı Çinceye hakim olan Vietnam nüfusunun yüzde beşinden azı için erişilebilirdi.

Vietnam'da 20. yüzyılın başlarına kadar tüm resmi yazılar Klasik Çince ile yazılmış olsa da, 15. ve 19. yüzyıllar arasında bazı Vietnamlı edebiyatçılar, çoğu şiirsel olmak üzere, yerel dilde popüler eserler yaratmak için chữ Nôm'u kullandılar. Vietnam edebiyatının en bilinen eserlerinden biri olan *Kiều'nun Hikayesi*, Nguyễn Du tarafından chữ Nôm'da yazılmıştır.

Portekizli Cizvit misyonerler tarafından oluşturulan ve bilinen en eski kullanımı 17. yüzyılda ortaya çıkan Vietnam alfabesi, 1920'lerden itibaren Vietnam edebiyatını kaydetmenin tercih edilen yolu olarak chữ Nôm'un yerini almıştır. Çince karakterler hâlâ dekoratif, tarihi ve törensel değerlerden dolayı kullanılırken, chữ Nôm modern Vietnam'da yaygın kullanımdan düşmüştür. 21. yüzyılda chữ Nôm, Vietnam'da tarihi ve ayinsel amaçlarla kullanılmaktadır. Hanoi'deki Hán-Nôm Çalışmaları Enstitüsü, hem Çince karakterlerle (chữ Hán) yazılmış Çince metinler hem de chữ Nôm ile yazılmış Vietnamca metinler olmak üzere, Vietnam'dan modern öncesi metinler için ana araştırma merkezidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Chunom.org  "This site is about Chữ Nôm, the classical writing system of Vietnam."
* Vietnamese Nôm Preservation Foundation. Features a character dictionary.
* Chữ Nôm, Omniglot
* The Vietnamese Writing System, Bathrobe's Chinese, Japanese & Vietnamese Writing Systems
Su kuklacılığı

**Su kuklacılığı** (), Vietnam'ın kuzeyindeki Kızıl Nehir Deltası köylerinde ortaya çıkan ve kökeni 11. yüzyıla kadar uzanan bir Vietnam geleneğidir.

Kuklalar ahşaptan yapılıp cilalanır. Gösteriler, bel hizasında bir havuzda gerçekleştirilir. Büyük bir bambu çubuk, kuklayı suyun altında destekler ve normalde bir paravanın arkasına saklanan kuklacılar tarafından kuklaları kontrol etmek için kullanılır. Böylece kuklalar suyun üzerinde hareket ediyormuş gibi görünür. Pirinç tarlaları sular altında kaldığında, köylüler bu kukla oyunuyla birbirlerini eğlendirirlerdi.

## Edebiyat

*
Savur Emirliği

**Savur Emirliği**, 13. yüzyılın sonlarından 16. yüzyılın başlarına kadar Mardin bölgesinde, özellikle Savur ve çevresinde hüküm sürdüğü düşünülen yerel bir emirliktir. Günümüzde Mardin iline bağlı Savur ilçesinin tarihsel çekirdeğini oluşturmuştur. 
Emirliğin tam siyasi statüsü kesin olmamakla birlikte, tarihçiler Savur’un Artuklu Beyliği’nin yıkılışından sonra ortaya çıkan yarı-bağımsız mahalli idarelerden biri olduğunu belirtir.

## Tarihçe
Savur’un adı ilk kez 11. yüzyılda Mar Başiha Manastırı kayıtlarında geçmektedir.  
12. yüzyılda Artukluların Mardin kolu döneminde Savur, beyliğin doğu ucunda yer alan bir nahiyeydi. Artukluların zayıflamasıyla birlikte Savur çevresinde yerel beylerin (emirlerin) yönetimi güç kazandı. Bu dönemde Savur, hem ticaret yolları üzerindeki konumu hem de etnik çeşitliliği sayesinde stratejik bir merkez haline geldi.

13. yüzyılın ikinci yarısında “Savur Emirliği” adıyla anılan yapının, Artuklu Beyliği’nin yıkılışından sonra kısa süreli bir yerel otorite olarak kurulduğu düşünülmektedir.  
Kaynaklarda geçen “Emir Halil” ve “Emir İsa” gibi adlar, Mıhellemi ve Arami kökenli yerel bey aileleriyle ilişkilendirilmektedir.

Savur, bu dönemde hem Müslüman hem Hristiyan nüfusun bir arada yaşadığı, cami ve kiliselerin aynı mahallelerde bulunduğu bir yerleşim olarak tanımlanmıştır. Osmanlı kaynaklarında 1517’den itibaren Savur’un doğrudan Diyarbekir Eyaleti’ne bağlı bir sancak olarak kaydedilmesi, emirliğin bu tarihte Osmanlı egemenliğine geçtiğini gösterir.

## Yönetim ve Toplumsal Yapı
Savur Emirliği, yerel ailelerin yönettiği küçük bir bölgesel idare olarak şekillenmiştir. Emirlikteki yönetim biçimi, Artuklular döneminden miras kalan feodal yapıya dayanıyordu. “Bey”, “Emir” veya “Beg” unvanları yerel otoritenin sembolleriydi. Emirlik sınırları içinde Arap, Kürt, Süryani ve Türk köyleri bulunmaktaydı.

Yönetici aileler arasında “Halil Begi” ve “İsa Begi” soyları anılmakta; bunların Savur, Midyat ve Ömerli hattında etkin olduğu belirtilmektedir. Bu durum, bölgedeki diğer küçük emirliklerle (ör. Hisn Keyfa, Cizre) paralellik göstermektedir.

## Kültür ve Mimari
Savur, bu dönemde taş işçiliği, kabartma sanatı ve dini mimarisiyle öne çıkmıştır. Günümüzde hâlâ ayakta olan **Savur Kalesi**, emirlik dönemine tarihlenmektedir.  
Savur’daki **Mor Yuhanna Kilisesi** (13. yüzyıl) ve **Savur Ulu Camii** (14. yüzyıl) dönemin dinsel çeşitliliğini göstermektedir.

## Miras
Savur Emirliği, Mardin ve çevresinde Artuklu sonrası dönemin az bilinen yerel idarelerinden biri olarak görülür. Bölgedeki çok dilli ve çok dinli yapı, hem Süryani Hristiyanların hem de Mıhellemi Araplarının tarihsel kimliğinde iz bırakmıştır. Günümüzde yapılan saha araştırmaları, Savur’un bu çeşitliliğini koruduğunu göstermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Artuklu Beyliği
* Mardin Tarihi
* Tur Abdin
* Mıhellemiler

## Kaynakça
Tur Abdin’deki Manastırlar

**Tur Abdin’deki manastırlar**, günümüz Türkiye’sinin güneydoğusundaki Tur Abdin platosu boyunca yoğunlaşan tarihsel Süryani manastır ağını ifade eder. Bölgedeki manastırlaşma en az 4. yüzyıla uzanır; Mor Gabriel Manastırı’nın (MS 397) dünyanın en eski faal manastırlarından biri olduğu kabul edilir.

Bölge günümüzde idari olarak başta Mardin (özellikle Midyat ve çevresi) ile kısmen Şırnak’ın batı kesimlerini kapsar.

## Coğrafya ve adlandırma
Süryanice ‘‘Ṭūr ʿAbdīn’’ (ܛܘܪ ܥܒܕܝܢ, “kulların/abdlerin dağı”) adıyla bilinen plato; kireçtaşı jeolojisi, teraslı tarım ve su kaynaklarına yakın kurulan manastır-çiftlik (*dayro*) kümeleriyle tanınır.

## Tarihçe
### Erken dönem (4.–7. yüzyıllar)
Bireysel inziva hücrelerinden topluluk manastırlarına geçiş 4. yüzyılda hızlandı. Mor Yakup (Nusaybin), Mor Şemuni, Mor Augin ve Mor Gabriel Manastırı erken merkezler arasında gösterilir; el yazması üretimi ve liturji manastır yaşamının temelidir.

### Ortaçağ (8.–15. yüzyıllar)
Manastır sayısı arttı; surlu avlular, bazilika/haç planlı kilise, hücreler, yemekhane, kiler-mahzen, şaraplık ve sarnıçtan oluşan kompleksler yaygınlaştı. 12.–13. yüzyıllar yazı kültürü ve ilahiyatta üretken bir evre olarak anılır.

### Modern dönem
19.–20. yüzyıllarda göç ve sosyo-politik dönüşümlerle birçok manastır küçüldü ya da terk edildi. 21. yüzyılda belgeleme ve restorasyon çalışmaları hız kazandı; 2021’de Midyat ve çevresindeki geç antik-Orta Çağ kilise/manastırlar UNESCO Türkiye Geçici Listesi’ne girdi.

## Mimari
Kompleksler genellikle kesme kireçtaşından, iç avlulu ve kalın duvarlıdır. Planlarda ana kilise, keşiş hücreleri, yemekhane-mutfak, sarnıç, şarap mahzeni ve tarımsal eklentiler bulunur. Cephelerde kabartma haçlar, örgülü bordürler ve yazıtlar yaygındır.

## Dil, liturji ve eğitim
İbadette Süryanice (klasik) liturji ile yerel Turoyo kullanımının birlikteliği ayırt edicidir; bölgede çok dillilik (Süryanice/Turoyo-Türkçe-Kürtçe) yaygındır. Manastırlar tarihsel olarak kitap üretimi, eğitim ve arşiv işlevi görmüştür.

## Başlıca manastırlar
* **[[Mor Gabriel Manastırı]]** (MS 397) – Midyat/İdil yolu; erken bazilika planı ve kabartmalarıyla tanınır.
* **[[Deyrulzafaran Manastırı]]** (5.–15. yy) – Mardin doğusunda; Mor Hananyo olarak da bilinir.
* **[[Mor Yakup Manastırı (Nusaybin)|Mor Yakup (Nusaybin)]]** – erken teoloji okulu geleneğiyle bağlantılıdır.
* **[[Mor Augin Manastırı]]** – Tur Abdin güney yamacı; münzevi geleneği temsil eder.
* **[[Mor Abrohom ve Mor Hobil Kilisesi (Hah)|Mor Abrohom–Mor Hobil (Hah)]]** – yazıtları ve taş işçiliğiyle bilinir.

## Koruma, restorasyon ve miras
Çok sayıda yapıda konservasyon-belgeleme projeleri yürütülmektedir. Bazıları ibadet ve eğitim işlevini sürdürürken, bir kısmı arkeolojik/kültürel miras statüsünde ziyarete açıktır.

## Ayrıca bakınız
* Tur Abdin
* Süryani Ortodoks Kilisesi
* Turoyo
* Mardin’deki kilise ve manastırlar listesi

## Kaynakça

;Genel
* 
* 
* 
* 
*
Midyat Yeraltı Şehri

**Midyat Yeraltı Şehri** veya antik adı **Matiate** olan, Türkiye’nin Mardin iline bağlı Midyat ilçesin yer alan bir arkeolojik alandır. Yaklaşık 1.900 yıl önce inşa edildiği, en yoğun döneminde 70.000 kişiye kadar nüfus barındırdığı ve dünyanın bilinen en geniş yeraltı şehirlerinden biri olduğu düşünülmektedir.

## Keşif
Yeraltı şehir sistemi, 2020 yılında Midyat’ın tarihi bölgesinde yapılan restorasyon çalışmaları sırasında tesadüfen ortaya çıkarılmıştır. İnşaat işçileri bir kireçtaşı mağarasına rastlamış, bu mağaranın farklı yönlere uzanan tüneller ve odalarla bağlantılı olduğu anlaşılmıştır. Ardından başlatılan geniş kapsamlı kazılar sonucunda 2022 yılına gelindiğinde 49 oda ve yaklaşık  uzunluğunda tünel sistemi ortaya çıkarılmıştır.  

Yeraltı yerleşimine, Midyat’ın antik Asurca adı olan ve “mağaralar şehri” anlamına gelen **Matiate** ismi verilmiştir.

## Özellikleri
Yerleşimin kökenleri MS 2. yüzyıl veya MS 3. yüzyıl dönemine kadar uzanmaktadır. Günümüze kadar yalnızca yaklaşık %3’lük bölümü ortaya çıkarılmış olup, toplam uzunluğunun birkaç kilometreye ulaşabileceği tahmin edilmektedir. Yeraltı kompleksi; tüneller, ibadethaneler, şarap mahzenleri, su kuyuları, silolar ve yaşam alanlarından oluşmaktadır.  

Kazılar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Midyat Belediyesi ve Mardin Müzesi iş birliğiyle yürütülmektedir. Kazıların tamamlanmasıyla birlikte Midyat ilçesinin büyük bölümünün altında benzer yapıların bulunduğu düşünülmektedir.

## Kullanım amacı
Kazı başkanı Gani Tarkan, Midyat Yeraltı Şehri’nin başlangıçta baskı ve zulümden kaçan topluluklar tarafından sığınak olarak kullanıldığını belirtmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde Hristiyanlık yasaklanmış ve inananlar Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde yeraltı şehirlerinde gizlenmiştir. Alan içinde bir kilise, bir Davut Yıldızı sembolü taşıyan muhtemel sinagog, su kuyuları, tahıl siloları, madeni paralar, kandiller ve insan ile hayvan kemikleri bulunmuştur.  

Araştırmacılar, yerleşimin MÖ 1. yüzyıl ile MS 6. yüzyıl arasında aktif olarak kullanıldığını, yüzeyde yaşam yeniden başladığında ise alanın şarap mahzeni ve katakomplar olarak değerlendirildiğini tahmin etmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Lardo

**Lardo**, domuz etinin biberiye, ot ve baharatlarla kürlenmesiyle yapılan bir tür salumi'dir.

## Kaynakça
Kan Kokusu

**Kan Kokusu**, Türk rock grubu Mavisakal'ın 1998 yılında yayımladığı üçüncü stüdyo albümüdür.  Albümdeki tüm söz ve müzik Kaan Altan'a aittir. Kan Kokusu albümü grubun zirvesi olarak görülürken tematik ve lirik derinliğiyle de dikkat çekmektedir.

## Şarkı listesi
# Üvertür
# Balta
# Ne Kadar
# İki Yol (Albüm Miks)
# İstanbul
# Ben Kimleyim
# Gönlümde
# Başladım Yürümeye
# Aşk Öldü
# Kan Kokusu

## Kaynakça
Ofer Nachshon

**Ofer Nachshon** (; 27 Nisan 1966 – 25 Ekim 2025) İsrailli bir televizyon ve radyo sunucusuydu. Uluslararası alanda en çok,  ile  yılları arasında Eurovision Şarkı Yarışması’nda İsrail oylarının sözcüsü olarak tanınmıştır. Yarışma sırasında genellikle ev sahibi ülkenin dilinde birkaç kelimeyle izleyicileri selamlardı.

Nachshon, 2017 yılında İsrail jüri puanlarını açıklarken İsrail Yayın Kurumu’nun (IBA) son yayını olduğunu duyurunca küçük bir tartışmaya yol açtı. Bu açıklama, bazı uluslararası medya kuruluşları tarafından İsrail’in yarışmadan çekildiği şeklinde yanlış yorumlandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Wolin Adası

**Wolin Adası** (), Polonya'da Baltık Denizi'nde bulunan bir adadır. Ada, ülkenin kuzeybatısında yer almakta olup Usedom Adası'ndan Świna Boğazı ile, Pomeranya anakarasından ise Dziwna Kanalı ile ayrılır. İdari olarak Batı Pomeranya voyvodalığının Kamień ve Świnoujście ilçelerine bağlıdır.

Oder Nehri'nin suları Szczecin Lagünü'ne akar ve oradan da Usedom, Świna ve Dziwna'nın batısındaki Peene Nehri yoluyla Baltık Denizi'ndeki Pomeranya Körfezi'ne dökülür. Adanın büyük kısmı ormanlardan ve buzul sonrası tepelerden oluşur. Ortasında Wolin Millî Parkı bulunur.

Bazı etimologlar ismin antik tarihi Volhinya bölgesinin ismiyle ilişkili olduğuna inanıyor. İsmin kökeni, adaya Volın adını veren yeniden yerleşmiş Volınlılardan gelir.

## Kaynakça
2025 Dünya U23 Güreş Şampiyonası - Erkekler serbest 79 kg

**Erkekler serbest 79&nbsp;kg**, 2025 Dünya U23 Güreş Şampiyonası'nda yer alan ve 25-26 Ekim 2025 tarihleri arasında Sırbistan'ın Novi Sad kentinde düzenlenen bir güreş yarışmadır.

Bu serbest güreş müsabakası, iki bronz madalyanın sahibini belirlemek için kullanılan bir repesaj ile tek elemeli bir turnuvadan oluşur. İki finalist altın ve gümüş madalya için karşı karşıya gelir. İki finalistten birine yenilen her güreşçi repesaja kalır ve yarı finalde kaybedenlerin her birinin kendi yarı finalinde kalan repesaj rakibiyle karşılaştığı bir çift bronz madalya maçıyla sonuçlanır.

## Sonuçlar

;Açıklama
* **T** - Tuş ile kazandı

### Final

### Üst yarı

### Alt yarı

### Repesaj

## Sıralama

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Kura
Exeter Koleji (Oxford)

**Exeter Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1314 yılında Devon'dan iki kardeş olan Walter Stapledon ve Sir Richard Stapledon tarafından din adamlarını eğitmek için kurulmuştur.

Exeter Koleji, kurulduğunda Devon soylularının oğulları arasında popülerdi. Ancak daha sonra Raymond Raikes, William Morris, J. R. R. Tolkien, Richard Burton, Roger Bannister, Alan Bennett ve Philip Pullman gibi çok daha geniş bir yelpazedeki tanınmış mezunlarla ilişkilendirilmeye başlandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Hertford Koleji (Oxford)

**Hertford Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1280'lerde kurulmuş olup Bodleian Kütüphanesi'nin karşısında yer almaktadır.

Hertford arazisindeki ilk vakıf 1280'lerde **Hart Hall** adıyla kurulmuş ve 1740'ta kolej statüsüne kavuşmuş, ancak 1816'da feshedilmiştir. 1820'de arazi, 1490 civarında Magdalen Koleji'nin bitişiğindeki bir arazide ortaya çıkan **Magdalen Hall** tarafından devralınmıştır. 1874'te Magdalen Hall, kolej statüsüne kavuşmuş ve Hertford Koleji adını yeniden kazanmıştır. 1974'te Hertford, kadın öğrencileri kabul eden ilk erkek Oxford kolejleri grubunun bir parçası olmuştur.

Kolejin önceki kurumlarının mezunları arasında William Tyndale, John Donne, Thomas Hobbes ve Jonathan Swift bulunmaktadır. Daha yakın dönemde ise eski öğrenciler arasında yazar Evelyn Waugh, ilk kadın İçişleri Bakanı Jacqui Smith ile haber spikerleri ve muhabirler Fiona Bruce, Carrie Gracie, Krishnan Guru-Murthy ve Natasha Kaplinsky yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Jesus Koleji (Oxford)

**Jesus Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 27 Haziran 1571 tarihinde Kraliçe I. Elizabeth tarafından kurulmuştur ve Galler ile yakın ilişkileri bulunmaktadır.

Jesus Koleji'nin önde gelen eski öğrencileri arasında Harold Wilson (iki kez Birleşik Krallık başbakanı), Kevin Rudd (Avustralya başbakanı), Norman Washington Manley (Jamaika başbakanı), T. E. Lawrence ("Arabistanlı Lawrence"), Angus Buchanan (Victoria Haçı sahibi), Viscount Sankey (Lord Şansölye), Edwin Yoder (Pulitzer ödüllü gazeteci), Roger Parry bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Matsubushi

**Matsubushi** (), Japonya'nın Saitama prefektörlüğünde bulunan bir kasabadır. Kasaba, prefektörlüğün doğusunda Shimōsa Platosu üzerinde yer almakta olup Büyük Tokyo'nun bir parçasıdır. Yüzölçümü 16,20&nbsp;km² olan kasabanın nüfusu 1 Şubat 2021 tarihi itibarı ile 28.787'dir.

Matsubashi'nin ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayanmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
2025 Dünya Tekvando Şampiyonası - Kadınlar 49 kg

**Kadınlar 49&nbsp;kg** 2025 Dünya Tekvando Şampiyonası'nda yer alan kategorilerden biridir ve 25 Ekim 2025 tarihinde Çin'in Wuxi kentinde düzenlenen bir tekvando turnuvasıdır. Sinek sıklette en fazla 49 kilogram ile sınırlıydı.

Her kilo kategorisinde her ülkeden 1 sporcu katılmış, müsabakalar nakavt/tek eleme sistemine göre yapılmıştır. (iki bronz madalya). Repesaj sistemi yoktur. Bir sporcu yenildiğinde aynı müsabakada tekrar yarışamaz.

## Sonuçlar
;Açıklama
***DQ** — Diskalifiye ile kazandı
***P** — Ceza puanlarıyla kazandı
***W** — Rakibin çekilmesiyle kazandı
***R** - Hakem tarafından müsabaka durdurulması ile kazandı

### Finaller

### Üst yarı

#### 1. Bölüm

#### 2. Bölüm

### Alt yarı

#### 3. Bölüm

#### 4. Bölüm

## Kaynakça
Ermiş Ayyaş Destanı

***'Ermiş Ayyaş Destanı***, yönetmenliği Ermanno Olmi tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Rutger Hauer, Anthony Quayle ve Sandrine Dumas'ın yer aldığı 1988 çıkışlı İtalya-Fransan ortak yapımı sinema filmi. Film, 45. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Klaaswaal

**Klaaswaal**, Hollanda'nın Güney Hollanda ilinde, Hoeksche Waard belediyesine bağlı bir köy ve eski belediyedir.

## Tarihçe
Klaaswaal adı ilk kez 16. yüzyıl ortalarında kaynaklarda geçmiştir. Bölge, 1539 yılında “Westmaas Nieuwland” adlı polderin oluşturulmasıyla iskâna açılmıştır. Yerleşimin adı, “Claes” adlı bir kişiden ve “waal” (su yolu veya eski nehir kolu) kelimesinden türemiştir.

1817 ile 1984 yılları arasında bağımsız bir belediye olarak varlığını sürdürmüştür. 1984 yılında Numansdorp ile birleşerek Cromstrijen belediyesini oluşturmuş, 2019'daki idari reformla Hoeksche Waard belediyesine dahil edilmiştir.

## Coğrafya
Klaaswaal, Hoeksche Waard adasının merkezine yakın bir konumda yer alır. Bölge deniz seviyesine yakın, düz ve polder arazilerle çevrilidir. Tarımsal üretim, yerleşimin ekonomik yapısında önemli yer tutar.

## Nüfus
2025 yılı itibarıyla Klaaswaal'in nüfusu yaklaşık 4.200 kişidir. Yerleşimde konut alanlarının yanı sıra tarım ve küçük ölçekli ticaret faaliyetleri görülmektedir.

## Kültür ve mimari
Klaaswaal, tipik Hoeksche Waard kasabalarına özgü doğrusal yerleşim düzenine sahiptir. Kasaba merkezinde yer alan eski reform kilisesi ve geleneksel çiftlik evleri yerel mimarinin örnekleridir. Ayrıca su yolları ve setlerle çevrili kırsal alan, bölgenin peyzaj kimliğini belirler.

## Ulaşım
Klaaswaal, çevredeki kasabalarla karayolu bağlantılarına sahiptir. Numansdorp ve Oud-Beijerland üzerinden Rotterdam yönüne ulaşım mümkündür. Bölge, toplu taşımada bölgesel otobüs hatlarıyla hizmet alır.

## Gezilecek yerler
**Klaaswaalse Polder** – bölgeyi çevreleyen tarım alanı ve setlerle karakterize polder.

**Reform Kilisesi (Hervormde Kerk)** – 17. yüzyıldan kalma mimari yapıdır.

**Set yolları** – bisiklet ve yürüyüş güzergâhı olarak kullanılır, Hoeksche Waard’ın tipik kıyı manzaralarını sunar.

## Kaynakça
Çiftçi malları koruma bekçileri

Çiftçi Malları Koruma Bekçileri, 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre şehir ve kasabaların dışında köy sayılan yerlerde ve tarım ürünlerinin üretildiği yerlerde bu hizmeti almayı kabul eden çiftçilere ait ekili, dikili veya kendiliğinden yetişen bütün bitkiler ile (Orman Kanunu kapsamına girmeyen) ağaçlar ve ağaçlıklar; tarımsal faaliyetlerde kullanılan veya tarımla ilgili her türlü taşınır ve taşınmaz mallar; su arkları, setler ve bentler, hendek, çit, duvar ve benzeri engeller ile tarla ve bahçe yollarının korunmasından sorumlu silahlı kişilerdir. Köylerde ihtiyar meclisi ve köy dışındaki yerlerde ise koruma meclisi başkanlıkları tarafından görevlendirilirler.

## Görevleri

* Çiftçi mallarını (ürünler, tarım araçları, yollar, su arkları vb.) korumak.
* Çiftçi mallarına zarar verildiğinde zararın devamını önlemek, delilleri toplamak, durumu koruma veya ihtiyar meclisine bildirmek ve mümkünse tutanak düzenlemek.
* İhbar olması halinde bilirkişiyle birlikte en geç 24 saat içinde olay yerine giderek zararın miktarını ve şartlarını tespit etmek.
* Zarar veren hayvanları yakalayarak zarar ödeninceye kadar muhafaza etmek.
* Köyün mali durumu ayrı korucu tutmaya elverişli değilse, köy korucularının görevlerini de yerine getirmek.

## Kaynakça
Hyphessobrycon herbertaxelrodi

**Hyphessobrycon herbertaxelrodi**, halk arasında **kara neon tetra** olarak da bilinen, Characidae familyasından tatlı su balığı türüdür. Güney Amerika kökenlidir ve akvaryum hobisinde yaygın olarak beslenir.

## Kaynakça
Wadham Koleji (Oxford)

**Wadham Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1610 yılında Dorothy Wadham tarafından kurulmuştur.

Jakoben mimarinin önemli bir örneği olan merkezi binalar, mimar William Arnold tarafından tasarlanmış ve 1610-1613 yılları arasında inşa edilmiştir. Bunlar arasında büyük ve süslü bir salon da bulunmaktadır. Merkezi binaların bitişiğinde Wadham Bahçeleri yer almaktadır. Wadham, yaklaşık 480 lisans ve 240 lisansüstü öğrencisiyle Oxford Üniversitesi'nin en büyük fakültelerinden biridir.

Wadham Koleji'nin en ünlü mezunları arasında Christopher Wren de yer almaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Ceyda Kuyan

**Ceyda Kuyan** (d. 3 Mart 2008 Şişli), Kadınlar Voleybol Birinci Ligi takımlarından  Alfemo Zeren Spor'da smaçör pozisyonunda oynayan Türk voleybolcu. Türkiye kadın millî voleybol takımı'nın ilk önemli uluslararası başarısı olan 2003 Avrupa Kadınlar Voleybol Şampiyonası'nda millî takım kadrosunda yer almış Mesude Kuyan'ın kızıdır.

## Kariyeri
*  VakıfBank II (2023-2024)
*  Alfemo Zeren Spor (2024-*Günümüz*)

## Başarıları

### Mîlli takım
* 2023 U17 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası -  İkincilik
* 2023 U17 Kızlar Avrupa Voleybol Şampiyonası -  İkincilik
* 2024 U18 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası -  Şampiyonluk

### Bireysel Başarıları
* 2023 U17 Kızlar Balkan Voleybol Şampiyonası - En İyi Smaçör

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
İnci penis papülleri

**İnci penis papülleri** (**PPP'ler**), peniste oluşabilen normal küçük şişliklerdir. Boyutları 1 - 4&nbsp;mm arasında değişmektedir. Beyaz veya ten rengi, pürüzsüz, kubbeli tepelidir ve penis başının sırtı etrafında bir veya birkaç sıra halinde ve bazen şaft üzerinde görüneilmektedir. Siyah bir kişide genellikle beyazımsı olarak görünürler. Ağrısız, kanserli olmayan ve zararsızdır.

Bunlar, işlevi iyi anlaşılmamış bir anjiyofibrom türüdür. Bazen diğer primatlarda da aynı yerde bulunan hassas bir özellik olan penis dikenlerinin kalıntıları olarak tanımlanmaktadır. PPP'ler penis başını nemlendiren yağ salgılar. Tanı muayene ile konur. Dermoskopide, kaldırım taşı benzeri bir desende, merkezi noktalı veya virgül şeklinde kan damarları ile ve pullanma olmadan görülürler. Doku biyopsisinin incelenmesi yoğun bağ dokusu, fibroblastlar ve çok sayıda kan damarı göstermektedir. Bazen genital siğiller, yumuşakça contagiosum, yağ hiperplazisi veya liken nitidus ile karıştırılabilirler.

Genellikle herhangi bir tedaviye gerek duyulmaz. Danışmanlıktan sonra, kozmetik nedenlerle kriyoterapi, lazer tedavisi veya tıraşla eksizyon seçenek olarak uygulanabilir. Aşındırıcı maddeler içeren bazı ev ilaçları zararlı olabileceğindne kullanılması önerilmemektedir. Yayılma göstermez ve çoğu zaman kendiliğinden geriler.

İnci penis papüllerleri yaygındır ve genç erkeklerin yarısında görülmektedir. Sünnetsiz kişilerde daha yaygındır. İlk olarak 1700 yılında tanımlanmış ve "inci penis papülleri" terimi 1964 yılında ortaya atılmıştır. Bazıları, cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlara benzemeleri nedeniyle rahatsız edici olduğunu düşünmektedir.

## Kaynakça
Oriel Koleji (Oxford)

**Oriel Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1324 yılında Kral II. Edward döneminde Adam de Brome tarafından kurulmuş olup Oxford'un en eski kolejlerinden biridir.

1329'da, kraliyetin ek bir malikane hibesi olan La Oriole, zamanla okulun genel adı olarak kullanılmaya başlandı.

Oriel Koleji, altı asırdan fazla bir süre boyunca sadece erkeklerden oluşan bir kurum olarak faaliyet gösterdikten sonra 1985 yılında kadın öğrencileri kabul eden Oxford'un son erkek kolejiydi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Merton Koleji (Oxford)

**Merton Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1264 yılında lord şansöyle Walter de Merton tarafından kurulmuş olup Oxford'un en eski kolejlerinden biridir. Merton'un kuruluşunun önemli bir özelliği, bu "kolej"in kendi kendini yönetmesi ve bağışların doğrudan müdür ve üyelere verilmesiydi.

Oxford'daki birçok kolej gibi Merton da yedi yüzyılı aşkın bir süre sadece erkeklere yönelik bir kurum olarak kaldıktan sonra, 1979'da ilk karma cinsiyet grubunu kabul etti.

Mob Quad'da bulunan ve 1373'ten kalma Merton Koleji Kütüphanesi ise dünyada üniversite akademisyenleri ve öğrencileri için kesintisiz hizmet veren en eski kütüphanedir.

Merton Koleji'nin önemli mezunları arasında yazar J. R. R. Tolkien bulunmaktadır.

## Kaynakça

**Bibliyografi**

* Bott, A. (1993). *Merton College: A Short History of the Buildings*. Oxford: Merton College. .
* Martin, G.H. & Highfield, J.R.L. (1997). *A History of Merton College*. Oxford: Oxford University Press. .
* 

## Dış bağlantılar

*
Prekordiyal yakalanma sendromu

**Prekordiyal yakalanma sendromu** (**PCS**), göğüste keskin bıçak saplanır gibi ağrıların olduğu ciddi olmayan bir durumdur. Bunlar genellikle nefes almayla kötüleşerek küçük bir alanda meydana gelir. Ağrı nöbetleri çoğunlukla birkaç dakikada sona erer. Tipik olarak istirahat halinde başlar ve diğer semptomlar yoktur. Durumla ilgili endişeler kaygıya yol açabilir.

Altta yatan neden bilinmemekle birlikte ağrının göğüs duvarından veya interkostal sinirin tahrişinden kaynaklanabileceğine inanılmaktadır. Risk faktörleri arasında psikolojik stres yer alır. Acı kalpten kaynaklanmamaktadır. Tanı semptomlara göre konur. Anjina, perikardit, plörezi ve göğüs travması da bu sendromla aynı belirtileri göstermektedir.

Tedavi genellikle hastaya bir sorun olmayacığının güvencesi verilerek yapılır, çünkü ağrı genellikle herhangi bir özel tedaviye gerek kalmadan çözülür. Prekordiyal yakalanma sendromu nispeten yaygın bir sendromdur ve en sık 6 ila 12 yaş arasındaki çocuklarda görülmektedir. Erkekler ve kadınlar eşit şekilde etkilenir. Yetişkinlerde daha az görülür. Sendrom 1955'ten beri tanımlanmaktadır.

## Kaynakça
Trinity Koleji (Oxford)

**Trinity Koleji** (), Oxford Üniversitesi'nin 38 kolejinden biridir. 1555 yılında Thomas Pope tarafından eski Durham Koleji'nin yerine kurulmuştur.

Trinity Koleji, fiziksel olarak büyük olmasına rağmen, yaklaşık 400 öğrenciyle nispeten küçüktür. Erkek koleji olarak kurulmuş olup, 1979'dan beri karma eğitim vermektedir.

## Kaynakça

**Bibliyografi**

* 
* Kemp, Martin (2014). *The Chapel of Trinity College, Oxford*. With photographs by Tim Rawle. London: Scala Arts & Heritage Publishers. 88 pp. 

## Dış bağlantılar

*
Opioid doz aşımı

**Opioid doz aşımı,** aşırı miktarda opioid kaynaklı toksisitedir. Opioid örnekleri arasında morfin, eroin, fentanil, tramadol ve metadon bulunmaktadır.   Belirtileri, yetersiz nefes alma, küçük göz bebekleri ve bilinç kaybını içermektedir. Belirtilerin başlangıcı kısmen opioidlerin alındığı yola bağlıdır.  En başta hayatta kalanlar arasındaki komplikasyonlar rabdomiyoliz, akciğer ödemi, kompartman sendromu ve kalıcı beyin hasarını içerebilir.

Opioid doz aşımı risk faktörleri arasında opioid bağımlılığı, enjeksiyon yoluyla opioid kullanımı, yüksek dozda opioid kullanımı, mental bozukluklar ve opioidlerin alkol, benzodiazepinler veya kokainle birlikte kullanımı yer almaktadır.  Aşırı doz riski özellikle detoksifikasyon sonrası yüksektir. Reçeteli opioidlere bağımlılık, bu ilaçların kronik ağrı tedavisinde kullanılmasından kaynaklanabilir.  Opioid doz aşımı tanısı, semptomlar ve muayeneye dayanmaktadır.

İlk tedavi, kişinin nefes almasını desteklemeyi ve oksijen sağlamayı içerir. Opioid etkilerini tersine çevirmek için nefes alamayan kişilere ardından Nalokson önerilir. Nalokson'un burundan verilmesi veya kas içine enjekte edilmesi eşit derecede etkili görünmektedir. Geri dönüşün ardından hastaneye gitmeyi reddedenlerin kısa vadede kötü bir etkiyle karşılaşma risklerinin düşük olduğu görülmektedir. Doz aşımından kaynaklanan ölümleri önleme çabaları arasında Nalokson'a erişimi kolaylaştırma ve opioid bağımlılığı tedavisi de yer almaktadır. 

Opioid kullanım bozuklukları 2015'te dünya genelinde 122.000 ölüme yol açarak 1990'daki 18.000 ölüme göre arttı. Amerika Birleşik Devletleri'nde 2017 yılında 49.000'den fazla ölüm opioid kaynaklıydı.  Bunlardan yaklaşık 20.000'i reçeteli opioidler ve 16.000'i eroin içeriyordu.  Opioid ölümleri 2017'de Amerika Birleşik Devletleri'ndeki uyuşturucu doz aşımıyla ilgili tüm ölümlerin %65'inden fazlasını temsil etti.  Opioid salgınının kısmen 1990'larda ilaç endüstrisinin reçeteli opioidlerin güvenli olduğuna dair verdiği güvencelerden kaynaklandığına inanılmaktadır. 

## Kaynakça