Jean-Marie Louis Marseille

**Jean-Marie-Louis Marseille** (aynı zamanda **Peder Ludovic Marseille** adıyla da bilinir; 27 Eylül 1877, Nîmes – 10 Şubat 1964, Paris), Fransız Assumptionist rahiptir.

## Biyografi

### Gençlik ve Formasyon
Jean-Marie Louis Marseille, 27 Eylül 1877 tarihinde Nîmes'de, Bouillargues Sokağı 14 numarada dünyaya geldi. Babası katedralde sakristan olarak görev yapmaktaydı. Eğitim hayatına Nîmes'de başlayan Marseille, daha sonra felsefe öğrenimini 1896 yılında tamamladığı Beaucaire Piskoposluk Küçük Ruhban Okulu'na devam etti. Ardından, Peder Ernest Baudouy yönetimindeki Livry Assumptionist acemilik manastırına yöneldi. Adaylık döneminin sona erdiği 10 Ağustos tarihinde, (1903-1917 yılları arasında Assumptionistlerin Genel Üstünü olacak olan) Peder Emmanuel Bailly kendisine niyetini sorduğunda "Kalıyorum," yanıtını verdi. Bu tarihte, kendisine Ludovic adı verilerek dini kıyafeti giydirildi.

6 Eylül 1896 tarihinde Anadolu'ya hareket etti. 28 Eylül'den itibaren, Auguste Claudet'nin bir şapel düzenlenmesine katkıda bulunduğu ve Peder Félicien Vanden Koornhuyse yönetimindeki Türkiye'de bulunan Phanaraki acemilik manastırında ikamet etmeye ve eğitim görmeye başladı. (1867'den 1897'ye kadar Phanaraki, Assumptionistlerin İstanbul yerleşiminde kurduğu dört merkezden birini oluşturmaktaydı. Bunların en eskisi olan ve 1882 yılına tarihlenen Kumkapı Avrupa yakasında yer alırken; diğer üçü [Haydarpaşa, Kadıköy ve Phanaraki] İstanbul Boğazı'nın ötesinde, Asya kıyısında kurulmuştu). Acemilik manastırı, Doğu'da kendini eğitime adamış din adamlarını askerlik hizmetinden muaf tutmayı öngören 15 Temmuz 1889 tarihli askerlik kanunundan tarikat mensuplarının yararlanabilmesi amacıyla Phanaraki'de tesis edilmişti.

6 Eylül 1898 tarihinde Phanaraki'de daimi yeminini ederek kendini nihai olarak dini hayata adadı. 1898 ile 1902 yılları arasında Kumkapı Assumption Koleji'nde öğretmenlik yaptı. Konstantinopolis Patrikhanesi tarafından ilan edilen aforoz kararlarına rağmen, bu Katolik kurumu Müslüman ve Ortodoks çocukların yanı sıra imamların ve papazların oğullarını da kabul etmekteydi.

1902 yılında Kudüs'te teoloji ve kutsal kitap çalışmalarına yöneldi; 1904 yılına kadar sürdürdüğü bu eğitimini 1905 yılında Kadıköy'de tamamladı.

Gerçekleştirdiği arkeolojik geziler arasında, özellikle 4 ile 26 Haziran 1903 tarihleri arasında Busra'ya yapılan geziyi anımsamaktan hoşlanırdı. Kısmen Société de Géographie tarafından finanse edilen bu gezi sırasında; Şam'ı Petra'ya bağlayan ve Akabe Körfezi (veya Eilat Körfezi) yönüne uzanan Roma yolu boyunca gömülü mil taşları üzerindeki yazıtları araştırmak üzere Mavera-i Ürdün (Transürdün) bölgesini katetti.

### Türkiyede Rahiplik
23 Ekim 1905 tarihinde, 28 yaşındayken Boğaziçi kıyılarında rahip olarak takdis edildi. Bu vesileyle yedi haftalık bir ziyaret için Fransa'ya döndü. Türkiye'ye dönüşünün ardından Peder Ludovic, 1905-1907 yılları arasında Phanaraki (Fenerbahçe'nin eski adı) misyon okullarında, ardından 1907-1908 yılları arasında Kadıköy'deki okulda öğretmenlik yaptı.

1908 yılında, Türkiye'nin Bulgaristan sınırına yakın Edirne civarındaki Karaağaç'ta bulunan bir çiftliğin tasfiyesiyle görevlendirildi. Kâr getirme konusunda sorunlu olan bu çiftlik, (1862'de Assumptionistlerin Bulgaristan'daki varlığının öncüsü olan) Peder Galabert tarafından 1881 yılında, kendi öngörüsüne göre gelecekteki bir Hristiyan köyünün temelini oluşturacak yetimleri barındırmak amacıyla kurulmuştu. 1908-1909 yılları arasında bu şehirde öğretmenlik yaptı.

1909'dan itibaren görevi, (antik Dorylaion kalıntıları yakınında kurulan ve 1900 yılında 30.000 nüfusa sahip olan) Eskişehir'de kalıcı hale geldi. Bu şehir o dönemde İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana ile bağlantılı olarak Türkiye'nin ana demiryolu merkezi konumundaydı. Assumptionistler ve Oblat pederleri 1891'den beri burada mevcuttu ve hizmetlerini üç kurum aracılığıyla sürdürmekteydiler: dokuz din adamı tarafından yönetilen bir kolej ve yaklaşık on beş rahibe tarafından idare edilen iki okul. Bu kompleks içinde ayrıca Sainte-Croix (Kutsal Haç) Kilisesi de yer almaktaydı. Assumptionist pederlerin sorumlu olduğu bu bölge, 250&nbsp;km'ye 350&nbsp;km'lik bir alanı kapsamakta ve (1923'ten itibaren Türkiye'nin başkenti olan ve 1930'dan beri resmen Ankara olarak adlandırılan) Angora'yı da içine almaktaydı.

### Büyük Savaş'a (I. Dünya Savaşı) Katılımı
1914 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun İttifak Devletleri safında yer alması üzerine, tüm misyonerler Eskişehir'i terk etmek zorunda kaldı. Peder Ludovic Marseille silah altına alınarak, Ekim 1915'te İzmir'in kuzeyinde bulunan Midilli Adası'ndaki bölgesel Zuhaf birliklerine dahil edildi. Burada karargâhta posta ve sıhhiye görevlisi olarak görevlendirildi ve her gün eşek sırtında 15&nbsp;km mesafedeki deniz üssüne gidip geldi. Daha sonra, Yunanistan, Arnavutluk ve Yugoslavya sınırlarının kesişim noktasında, Manastır (günümüzde Bitola) şehrinin karşısında yer alan Florina'ya geçti.

1917 yılında, on iki yıllık bir ayrılığın ardından, askeri izinle annesini ziyaret etmek üzere Nîmes'e döndü. 1918 yılında, Mareşal Franchet d'Espèrey komutasında Eylül ayında Bulgarlara, Türklere ve Avusturya-Macaristan güçlerine karşı yürütülen ve zaferle sonuçlanan taarruza katılarak Belgrad'a kadar ilerledi. Fransız "Croix de Guerre" (Harp Haçı) ve Sırp Altın Madalyası ile taltif edildi.

1919'da terhis işlemleri için İstanbul'a çağrıldı ve on iki günlük bir yolculuğun ardından şehre ulaştı. Kendisine vakit kaybetmeden Eskişehir'e dönme imkanı sunulunca, Fransa'ya dönmekten vazgeçti. Şehre Zuhaf üniforması, gür sakalı ve koltuğunun altında bir sandıkla giriş yaptı ve İsmet Paşa'nın karşısına çıkarak kendini tanıttı: "Ben Peder Ludovic". Yetkili, kusursuz bir Türkçe konuşan, kendisini "baba" (ruhban sınıfından peder) olarak tanıtan ve fes takan bu tuhaf ziyaretçiyi tutuklatmak istedi.

Peder, usulüne uygun evraklarını ibraz ettiyse de bu çabası sonuçsuz kaldı. Ancak pederin dönüşünden haberdar olan halkın akın edip İsmet Paşa'nın pencereleri altında sevgi gösterisinde bulunması üzerine; Paşa tavrını değiştirerek nezaket gösterdi ve Peder Ludovic'i serbest bıraktı.

İşgalci İngiliz orduları, misyon binalarından geriye pek bir şey bırakmamıştı. Ancak Peder Ludovic cesaretini kaybetmedi: "Geriye bakmak yerine, eserleri yeniden ayağa kaldırmak için neler yapabileceğimizi düşünmeyi tercih ederim". Yanında yoldaş olarak, yemek işlerini üstlenen ve uzun süre boyunca tek yemek kapları olan toprak bir tencereyi sofraya getiren Joseph Azéma bulunmaktaydı.

### Türk-Yunan Savaşı
Peder Ludovic, kısa süre içinde Türk Kurtuluş Savaşı'nın çalkantıları arasında kaldı. 31 Ekim 1919 ateşkesinin ertesinde Eskişehir, hâlâ ele geçirilmek istenen bir hedef konumundaydı. 1920'de Sevr Antlaşması'nın dayattığı parçalanma süreci, Gazi Mustafa Kemal (gelecekteki Atatürk) tarafından kanalize edilen Türk milliyetçiliğini yeniden uyandırdı.

1920 yılında, Eskişehir'in Yunan ve Türk orduları tarafından ablukaya alındığı sırada, Peder Fulbert Cayré aracılığıyla kendisine ulaştırılan bir mektupla, annesinin altı ay önce vefat ettiğini öğrendi.

İngilizlerin teşvikiyle Yunanlar, Temmuz 1921'de (daha sonra Cumhurbaşkanı olacak olan) Başkomutan İsmet Paşa'nın karargâhının geri çekildiği Eskişehir kapılarına dayandılar. Türk askerleri şehri tahliye etti. Belediye yetkilileri, Peder Ludovic'ten galip gelen tarafı karşılamasını ve şehrin zarar görmemesini sağlamasını talep etti. Yunan General Geórgios Polymenákos (1859-1942) bu talebi kabul etti ve belediye üyeleri Peder tarafından kendisine takdim edildi.

Ağustos 1922'de Kemalist birlikler yeniden taarruza geçti ve Eskişehir'i tahliye etme sırası Yunanlara geldi. Yunanlar, Peder Ludovic'e şehre dokunmayacaklarına ve şehri onun aracılığıyla Türk yetkililere teslim edeceklerine dair söz verdiler. Ancak bu söz tutulmadı; 1 Eylül 1922'de geri çekilmeden önce Yunanlar dükkânları yağmaladı, Türkleri katletti ve şehri ateşe verdi.

Türk düzensiz birlikleri tarafından kanlı misillemeler yapılmasından endişe ediliyordu. Bu nedenle Peder Ludovic, olası bir katliamı önlemek amacıyla şehirdeki Hristiyanları, pederleri ve rahibe topluluklarını trenlerle tahliye ettirdi. Konvoyları, rayları ve köprüleri tahrip etmekle görevli lokomotifin hemen önünde ilerliyordu. Misyonerler istasyondan, kendilerine ait üç binanın ve Sainte-Croix (Kutsal Haç) Kilisesi'nin yanışını izlediler.

26 saatte kat edilen 140 kilometrenin ardından Bursa'ya ulaşıldığında Peder Ludovic Marseille, mühimmat kamyonlarını, trende bulunan yaklaşık 700 tahliye edilmiş kişiyi kapasitelerinin üzerinde de olsa almaya zorladı (ikna etti).

### Takdir ve Nişanlar

Dışişleri Bakanı tarafından çıkarılan 22 Temmuz 1922 tarihli kararname uyarınca, 2 Ekim 1922 tarihinde Fransa'nın İstanbul Yüksek Komiseri General Maurice Pellé, Peder Ludovic Marseille'in cüppesine Légion d'honneur Şövalye Nişanı'nı taktı ve konuşmasında şu ifadelere yer verdi:"Anadolu'daki Eskişehir Fransız okullarının müdürü Jean Marie Marseille, karakterinin otoritesi ve cesareti sayesinde, vahim koşullar altında nüfuzumuza en dikkate değer hizmetleri sunmuştur".Ekim 1922'de, Fransa'nın tam yetkili temsilcisi Henry Franklin-Bouillon (1872-1932), Peder Ludovic'i bizzat kendi kruvazörü *Metz* gemisiyle geri götürme ısrarında bulundu ve o dönem Général-Camou Sokağı'nda bulunan Paris'teki cemaatine kadar olan seyahat masraflarını üstlendi.

Eylül 1925'te, (Fransa'nın Türkiye Büyükelçisi) Albert Sarraut, pederin sınırdışı edilmesini önlemek amacıyla devreye girdi.

3 Temmuz 1928'de, Kutsal İnanç Yayma Cemiyeti (*Propaganda Fide*), Apostolik Delege Monsenyör Angelo Rotta tarafından talep edilen Ankara'daki kanonik kuruluşa onay verdi. Mimar Guistiniani tarafından inşa edilecek olan Ankara'daki bu bina; küçük bir şapele, yeni Kançılarya'ya ve Fransa Büyükelçiliği'ne ev sahipliği yapacaktı. İlerleyen dönemde bunlara bir de okul eklendi.

15 Temmuz ile 15 Ağustos 1931 tarihleri arasında Fransa'ya dönerek; kardeşi Joseph, vaftiz annesi Marguerite ve yeğeni Andrée'nin yaşadığı, Avignon'un banliyösü Montfavet'de ailesiyle birlikte bir ay geçirdi.

13-16 Ağustos 1931 tarihleri arasında *Lotus* gemisiyle İskenderiye'ye gitti ve burada Fransa Büyükelçisi'nin sekreteriyle görüştü. Ardından Kahire, Matariye (Matareh), Heliopolis ve (Mısır Büyükelçiliği sekreteri tarafından kabul edildiği) Port Said'e geçti. Daha sonra, 20-30 Ağustos 1931 tarihleri arasında Fransa'dan Kudüs'e giden hac kafilesine başkanlık etti. Bu görevin ardından 2 Eylül'de Nasıra'dan ve 3 Eylül'de Yüksek Komiserlik delegesi Bay Reclas ile Levant (Doğu Akdeniz) Tümeni Komutanı Amiral Émile François Deville tarafından davet edildiği Beyrut'tan geçti. Halep ve Konya güzergahını izleyerek 12 Eylül'de doğrudan Ankara'ya döndü.

20 Haziran 1933 tarihinde, hayatını kaybedenlerin anısına dikilen bir anıtın açılışını yapmak üzere gelen (ve Çanakkale Savaşı'nda ağır yaralanmış olan) General Gouraud tarafından ziyaret edildi. Peder Ludovic Marseille, (1924'ten beri tanıdığı) General Mustafa Kemal Paşa'yı ziyarete giden Gouraud'ya eşlik etti.

4 Ağustos 1933'te, 1928'den beri Fransa'nın Türkiye Büyükelçisi olarak görev yapan ve kendisiyle düzenli temas halinde bulunduğu Charles de Chambrun'un tayini Roma'ya çıktı. Yerine, daha önce Rio de Janeiro'da görev yapan Albert Kammerer atandı.

Chambrun ayrılmadan önce, kendisine şu ithafın yer aldığı bir fotoğrafını imzaladı: "Muhterem Peder Ludovic Marseille'e, samimi iş birliğimizin bir hatırası olarak. Dostu, Charles de Chambrun 1928-1933".

15 Ağustos 1933'te Eskişehir'de bulunan Marseille, dört gün sonra İstanbul'a, 2 Eylül'de ise Ankara'ya geçti.

11 ve 12 Eylül 1933 tarihlerinde; bir senatör ve (daha önce 1926 yılında da Ankara'yı ziyaret etmiş olan) milletvekili Paul Bastid ile birlikte Ankara'ya gelen Édouard Herriot ve ayrıca Türk Dışişleri Bakanı ile görüşmelerde bulundu.

25 Mayıs 1934'te Ankara'da; Marsilya Ticaret Odası Başkanı M. Bancal, Paris Belediye Meclisi Başkan Yardımcısı Félix Lobligeois ve Paris Belediye Meclis Üyesi M. Fiquet tarafından ziyaret edildi. Türkiye hakkında makaleler hazırlamak üzere gelen bu heyeti tren garında bizzat karşıladı.

14 Nisan 1935 tarihinde Ankara'da, Türk Dışişleri Bakanı tarafından kabul edildi.

20 Mayıs 1935'te, Türkiye İçişleri Bakanı kendisine sivil bir takım elbise takdim etti. Bu olayla birlikte Marseille, Türkiye'de sivil kıyafet giyen ilk din adamı oldu.

6 ile 8 Şubat 1936 tarihleri arasında, masrafları İngiltere Büyükelçisi tarafından karşılanmak üzere, Simplon Şark Ekspresi (Simplon Orient Express) ile (İstanbul-Venedik hattı üzerinden) Roma'ya (Lungotevere) bir gidiş-dönüş seyahati gerçekleştirdi. Bu yolculuğu yapabilmek için diplomatik pasaporta ve Ankara'daki Bulgar, Sırp ve İtalyan büyükelçilikleri tarafından düzenlenmiş geçiş belgelerine (laissez-passer) sahipti.

### Paris'e Yerleşmesi ve Vefatı
1936 yılı içerisinde Peder Ludovic, bazı işlerini halletmek üzere Ankara'dan ayrılarak Paris'e geldi. Bu, onun için benimsediği topraklardan, geriye bakmaksızın yaptığı kesin bir ayrılıştı. 59 yaşında, önce Bosquet Bulvarı'nda, ardından I. François Sokağı'nda ikamet ederek Paris'teki Saint-Pierre-du-Gros-Caillou Kilisesi'nde ruhbanlık görevini kabul etti. 1958'den itibaren yürüttüğü temel faaliyet, günah çıkarma (itiraf dinleme) görevi oldu. Pek çok genç kıza manevi rehberlik yaparak onları dini hayata veya Augustinusçu Üçüncü Tarikat'a (*Tiers-ordre*) yönlendirdi.

6 Haziran 1938'de Paris'te bulunan Marseille, Budapeşte'de düzenlenen (ve on üç kardinal ile üç yüz piskoposu bir araya getiren) Efkaristiya Kongresi'ne katıldı. Dönüş yolunda Viyana ve Innsbruck'a uğradı.

1945 ile 1963 yılları arasında; kardeşi Joseph'i, yeğeni Andrée Rousset'yi ve ailesini ziyaret etmek üzere Vaucluse bölgesindeki Saint-Saturnin-lès-Avignon'a yaklaşık on kez gitti.

Peder Ludovic, 10 Şubat 1964 tarihinde, komünyon aldıktan kısa bir süre sonra, 87 yaşında hayatını kaybetti. Naaşı, Paris'teki Montparnasse Mezarlığı'nda bulunan Assumptionist Pederler kabristanına defnedildi.

## Kaynakça