Moldova'nın Kalbi Partisi

**Moldova'nın Kalbi Cumhuriyetçi Partisi** (; **PRIM**) ,Eski Gagavuzya başkanı ve 2024 cumhurbaşkanı adayı Irina Vlah tarafından kurulan Moldova'daki bir siyasi partidir. Irina Vlah, daha önce 2023'te tarafsız siyasi örgüt Platform Moldova'yı kurmuştu. Parti, kendisini sol-muhafazakar olarak konumlandırıyor ve diplomatik tarafsızlığı savunuyor.

## Tarih

### Arka plan
Irina Vlah, siyasi kariyerine Moldova Cumhuriyeti Komünistler Partisi'nde (PCRM) başladı. 2009-2014 yılları arasında PCRM'yi Parlamento'da temsil eden Vlah, 2014 yılında komünist fraksiyondan, onları o zamanki Avrupa yanlısı ittifaklarla iş birliği yapmakla suçlayarak ayrıldı. 2015 yılında ise PCRM'den ayrıldı.

2015 yılında Moldova Cumhuriyeti Sosyalist Partisi'nin desteğiyle Irina Vlah, Gagavuzya başkanlık seçimlerini kazandı. 2019 yılında oyların %91'ini alarak rekor bir oranda yeniden seçildi.

### Platform Moldova
16 Kasım 2023'te Irina Vlah, tarafsız kamu kuruluşu Platform Moldova'yı kurdu (). Duyurusunda, "toplumdaki eşi benzeri görülmemiş bölünmeyi ve sözde siyasi seçkinler ile halk arasındaki mesafeyi" eleştirdi ve Maia Sandu'ya karşı muhalefet güçlerini, hem sol hem de sağ kanattan, birleşmeye çağırdı.

### Moldova’nın Kalbi Cumhuriyetçi Partisi
Irina Vlah, 5 Kasım 2024'te düzenlediği basın toplantısında gelecekteki partisinin adı olan Moldova'nın Kalbi Cumhuriyetçi Partisi'ni tanıttı. PRIM'in kuruluş kongresi 16 Kasım 2024'te gerçekleşti. PRIM partisi, 2 Aralık 2024'te 83 numara altında resmi olarak tescil edildi.

Parti, 2025 parlamento seçimlerine katılmayı planlıyor ve ayrıca seçim gününe kadar Moldova Cumhuriyeti'nin kalıcı tarafsızlığına ilişkin bir referandum başlatmayı amaçlıyor.

## İdeoloji
İdeolojik olarak parti kendisini "merkezin solunda" olarak adlandırıyor ve muhafazakar bir doktrine bağlı kalıyor. Irina Vlah'a göre partinin "mutlak önceliği" barışı sağlamaktır. Irina Vlah, cumhurbaşkanlığı kampanyasında kendini "barışın başkanı" olarak konumlandırdı.

Ayrıca Vlah'a göre partinin ideolojisi, cumhurbaşkanlığı programının programatik noktalarını yansıtıyor: "Demografik krizin sona erdirilmesi, diktatörlükten demokrasiye dönüş, devletin çıkarlarına dayalı dengeli bir dış politika izlenmesi, bağımsız ve profesyonel bir adalet sisteminin sağlanması, yolsuzlukla gerçek bir mücadele, yatırımlara dayalı bir ekonomi, oyunun açık ve teşvik edici kuralları, etkili bir sosyal koruma sistemi, sağlık, eğitim ve kültürde yeni yaklaşımlar, Transdinyester sorununun çözümünün sağlanması." 

PRIM lideri Irina Vlah, enerji krizinin sonuçları nedeniyle 2025'in "son derece zor" bir yıl olacağına ve "zaten yoksul olan insanlara daha fazla baskı uygulayacağına" inanıyor.

Irina Vlah kendini Avrupa yanlısı olarak tanımlıyor, ancak Avrupa'nın "binalardaki bayraklarla değil, sosyal reformlarla ilgili olduğunu" vurguluyor. Jeopolitik tarafsızlığın ve hem Avrupa hem de Rusya ile bağların korunması çağrısında bulunuyor.

## Eleştiriler
Bazı Moldovalı siyaset bilimciler, Irina Vlah'ın ideolojik olarak Avrupa yanlısı bir aday kılığına girerek "Kremlin stratejisinin bir parçası" olduğundan şüpheleniyor. PAS Milletvekili Radu Marian, Vlah'ın Platform Moldova projesini "Kremlin Platformu" olarak adlandırdı.

## Kaynakça