Homi K. Bhabha

**Homi Kharshedji Bhabha** (/ˈbɑːbɑː/ ; d. 1 Kasım 1949), Hint akademisyen ve eleştirel teorisyendir. Harvard Üniversitesi'nde beşeri bilimler alanında Anne F. Rothenberg profesörüdür. Çağdaş postkolonyal çalışmalar alanındaki en önemli isimlerden biridir. Teorik çalışmalarında melezlik, taklit, farklılık ve ikirciklilik başta olmak üzere alanın pek çok kavramını kendisi geliştirmiştir. Onun teorisine göre bu terimler, koloniaze edilmiş toplulukların kolonizörlere karşı olan direnişlerini gösteriyor. 2012 senesinde Hindistan hükûmetinden edebiyat ve eğitim alanında Padma Bhushan ödülünü aldı. Avukat ve Harvard öğretim görevlisi Jacqueline Bhabha ile evlidir ve üç çocukları vardır.

## Hayatı

### Erken yaşam ve eğitimi
Bombay, Hindistan'da Parsi bir ailede dünyaya gelen  Bhabha , Mumbai Üniversitesi Elphinstone Koleji'nden lisans derecesi ve felsefe yüksek lisansı derecesi ile mezun oldu. Yüksek lisansının ardından doktorasını Oxford Üniversitesi'ndeki Christ Church'te İngiliz edebiyatı üzerine yaptı.

### Kariyeri
Bhabha, Sussex Üniversitesi İngilizce Bölümünde on yıldan fazla ders verdikten sonra Princeton Üniversitesi'nde kıdemli üyelik aldı ve burada Old Dominion ziyaretçi profesörü oldu. Pennsylvania Üniversitesi'nde Steinberg ziyaretçi profesörü olarak Richard Wright hakkında bir konferans dizisi verdi. Ayrıca, Dartmouth Koleji'nde Eleştiri ve Teori Okulu'nda öğretim görevlisiydi. 1997-2001 yılları arasında Chicago Üniversitesi Beşeri Bilimler Bölümünde Chester D. Tripp profesörü olarak görev yaptı. 2001-2002 yıllarında Londra Üniversitesi Koleji'nde konuk profesör olarak görev yapan Bhabha, 2001 yılından bu yana Harvard Üniversitesi'nde Anne F. Rothenberg İngiliz ve Amerikan Edebiyatı ve Dili Profesörü olarak görev yapmaktadır. Bhabha ayrıca Duke Üniversitesi Yayınları'nın  yayımladığı akademik dergi olan *Kamu Kültürü* editörlük heyetinde de görev yapmaktadır. Bir dönem Infosys Ödülü'nün beşeri bilimler jürisinde görev yaptı. 2012 yılında Hindistan hükûmeti tarafından Padma Bhushan ödülüne layık görüldü.

## Çalışmaları

### Melezlik
Felsefesinin temellerini oluşturan unsurlardan biri, Edward Said'in çalışmalarından esinlenerek geliştirdiği çokkültürlülükten yeni kültürel biçimlerin ortaya çıkışını anlatan "melezleşme" teorisidir. Bhabha, sömürgecilik geçmişini belli bir zamanla kısıtlamak yerine, onun tarihinin ve kültürünün sınırları aşan bir şekilde günümüze nasıl dahil olduğunu ve kültürlerarası ilişkileri yeniden düşünüp algılayış biçimimizi değiştirmemizi talep ettiğine kanaat getirmişti.. Çalışmaları, sömürge metinlerine post-yapısalcı metodolojileri uygulayarak sömürgecilik çalışmasını dönüştürdü.

### Kararsızlık
Kararsızlık düşüncesi, kültürü bir tür muhalif algılardan ve boyutlardan oluşan bir olgu olarak görür. Bhabha, bu tefrikanın, sömürülen kitlenin kimliğinde zuhura gelen ikiliğin, asli kültürel kimliği ile sömürgecinin kültürel kimliğinin bir melezi olan varlıkların ortaya çıkmasına olanak sağladığını ileri sürer. Sömürgeci gücün geç kalmışlıkla nitelendirilmesinin nedeni, ikircikliliğin de payı vardır. Otoritenin sömürgeci olmaya işaretleri, ancak "sömürgeci farklılığın travmatik senaryosu, kültürel veya ırksal, iktidarın gözünü bazı eski arkaik imgelere veya kimliklere döndürdüğünde" anlamlarını kazanır. Ancak paradoksal olarak, böyle bir imge ne 'orijinal' olabilir - onu inşa eden tekrarlama eylemi nedeniyle - ne de özdeş olabilir - onu tanımlayan farklılık nedeniyle."  Bu fikre göre, sömürgeci varlık belgisizliğini korur, orijinal ve otoriter olarak görünümü ile tekrar ve farklılık olarak ifade edilmesi arasında bölünmüştür. Bu, sömürgeci söylemin iki boyutunu ortaya çıkarır: icat ve ustalıkla karakterize edilen boyut ile yerinden etme ve fantezi boyutu.

### Kültürel farklılık, telaffuz ve stereotip
Bhabha, kültürel çeşitliliğe seçenek olarak kültürel farklılıkları öneriyor. Kültürel çeşitlilikte, kültür "ampirik bilginin nesnesi" konumundadır ve bilenden önce mevcudiyete gelir; kültürel farklılık ise kültürü iki veya daha fazla kültürün buluştuğu nokta veya bir ortak küme olarak görür ve aynı zamanda çoğu sorunun ortaya çıktığı yer burasıdır, önceden verili olmaktan ziyade belli bir söyleme dayalı olarak yapılandırılmıştır, "kültürün 'bilgili' olarak ifade edilmesi sürecidir."  İfadede bulunma, üçüncü uzayda gerçekleşen bir kültürün dile getirilmesi veya ifade edilmesi eylemidir. Kültür önceden verilmiş bir şey olmadığı için onun dile getirilmesi gerekir. Kültürel farklılıklar telaffuz yoluyla keşfedilir ve tanınır. İfadesel süreç, istikrarlı bir referans sisteminin gelenekleri ile yeni kültürel anlamların, stratejilerin politik şimdiki zamanda, bir egemenlik veya direniş pratiği olarak ifade edilmesinde kültürün kesinliğinin reddedilmesi arasında bir ayrım yaratır.

Sonuç olarak kültürel farklılık bir tanımlama süreci iken, kültürel çeşitlilik karşılaştırmalı ve kategorize edilebilir bir süreçtir. Dahası, ten/kültür gösterenini ırksal tipolojinin sabitlenmelerinden kurtarabilecek olan şey, farklılık ve eklemlenme olanağıdır; ancak, stereotip, "ırk" göstereninin bundan başka bir şey olarak dolaşımını ve eklemlenmesini engeller. Kolonyal ve postkolonyal ve söylemin önemli bir yönü, ötekiliğin inşasında sanki bir çivi gibi "sabitlik" kavramına bağımlı olmalarıdır. Sabitlik; devam eden bir tekrarı, katılığı ve tehavvül etmeyen düzeni olduğu kadar düzensizliği de ifade eder. Kalıp yargı bu sabitlik kavramına dayanır. Stereotip, hakim olanın endişesi ve müdaafasından kaynaklandığı kadar ustalıktan ve hazdan da kaynaklanan bir "etiket" yaratır, "zira bu, farklılığın ayrımsanması ve reddedilmesinde çoklu ve mütenakız inançların bir biçimidir." 

### Taklitçilik
Bhabha'nın melezlik kavramı gibi, taklit de varlığın bir "mecazımürsel"idir. Taklit, sömürgeye uğramış bir toplumun üyelerinin sömürgecilerin hayat tarzını ve kültürünü taklit etmesi ve benimsemesiyle ortaya çıkar. Jacques Lacan, "Taklit etmenin etkisi kamuflaj gibidir. Arka planla uyum sağlayıp sağlamama meselesi değil, beneklerle bezenmiş bir arka plana karşı, benekli hale gelme meselesidir."  Sömürgeci taklit, Bhabha'nın yazdığı gibi, "neredeyse aynı, ama tam olarak değil" olan bir farklılığın süjesi olarak, sömürgecinin yeniden biçimlendirilmiş, tanınabilir bir Öteki arzusundan gelir. Dolayısıyla taklit, çifte bir eklemlenmenin işaretidir; gücü görselleştirirken "öteki"ni sahiplenen bir stratejidir. Yanı sıra, taklit birbiriyle uyuşmamanın, "sömürgeci gücün baskın stratejik işlevini bir arada tutan, gözetimi yoğunlaştıran ve hem 'normalleştirilmiş' bilgilere hem de disiplin güçlerine yakın bir tehdit oluşturan bir farklılık veya inatçılığın" işaretidir.

Bu şekilde taklit, sömürgenin failine tikel bir mevcudiyet kazandırır, sanki 'sömürgeci' yetkeli söylemin içinde temsil edilmek için bağımlıymış gibi.  İronik olarak, sömürgeciler taklit yoluyla, yani yazma ve tekrarlama süreciyle, bu kısmi temsil yoluyla 'otantik' olarak ortaya çıkmayı arzularlar. Öte yandan Bhabha, taklidi, sömürgecinin kimliğinde sömürgeleştirilenin artık bir kişi olmaktan çıktığı, sömürgecinin narsistik bir özdeşleşmesiymiş gibi değerlendirmez. Taklidi "sömürgeci söylemin ikircikliğini gözler önüne sererken aynı zamanda onun otoritesini de bozan bir çift düşünce" olarak görüyor. Ve bu, [onun] sömürgeci nesnenin kısmi temsili/tanınması olarak tanımladığı şeyin bir neticesi olan bir çift görüş... bir ikilemenin figürleri, sömürgeci arzunun mecazımürselinin kısmi objeleri, bu hakim söylemlerin 'uygunsuz sömürgeci süjeler' olarak zuhur ettileri biçimi ve normalliğini yabancılaştırıyor." 

Sömürgecinin dileği tersine döner, zira sömürgecinin sahip olma süreci sömürgecinin varlığının tikel bir görüntüsünü üretir; "öteki"nden gelen bir bakış, sömürgecinin bakışına denk gelir; bu bakış, ötekileştirilmiş bireyi özgürleştiren ve egemenliğini genişlettiği insanın varlık birliğini kıran soybilimsel bakışın içgörüsünü paylaşır. Böylece, "gözlemci, gözlenen olur ve 'kısmi' temsil, kimliğin tüm kavramını yeniden ifade eder ve onu özden yabancılaştırır." 

### Üçüncü Uzay
Üçüncü Uzay, en az iki  birey veya kültürün etkileşimde bulunmasıyla girmesiyle gelişen belgisiz bir alan olarak işlev görür (bunun şehir bilimci Edward W. Soja'nın üçüncü mekân kavramsallaştırmasıyla karşılaştırılması gerekebilir). "Kültürün, kökensel geçmiş tarafından tasdik edilen, Halkın millî ananesinde diri tutulan, homojenleştirici, bir araya getirici bir kuvvet olarak tarihsel kimliğiyle alakalı anlayışımıza meydan okur." Söylemin söylemsel koşulları için bir yer görevi gören bu ikircikli söylem alanı, "homojen, seri zamanda yazılmış Batı anlatısını yerinden eder."  Bunu "söylemin bozucu zamansallığı" yoluyla yapar. Bhabha, "kültürel ifadelerin ve sistemlerin bu çelişkili ve ikircikli söyleyiş alanında inşa edildiğini" iddia eder. Sonuç olarak, kültürlerin doğuştan gelen özgünlüğüne veya saflığına ilişkin hiyerarşik iddialar geçersizdir. Telaffuz, kültürün sabit bir yapısının olmadığını ve aynı işaretlerin bile benimsenebileceğini, çevrilebileceğini, yeniden tarihselleştirilebileceğini ve yeniden okunabileceğini ima eder.

## Etkileri
Bhabha'nın postkolonyal teori alanında yaptığı çalışmalar postyapısalcılığa çok şey borçludur. Bhabha'nın eserlerinde örnek aldığı isimler arasında Jacques Derrida ve dekonstrüksiyon ; Jacques Lacan ve Lacancı psikanaliz ; ve Michel Foucault'nun söylemsellik kavramı yer alır. Ayrıca, 1995 yılında WJT Mitchell ile yaptığı bir röportajda Bhabha, en çok etkilendiği müellifin Edward Said olduğunu belirtmiştir. Sosyal bilimlerde, Edward W. Soja, Bhabha'nın konum, eylem ve temsil mefhumlarını fehmetme yollarına en kapsamlı şekilde güven duymuş ve onları dönüştürmüştür.

## Tepki

Bhabha, anlaşılması zor jargon ve ağdalı bir biçemi tercih ettiği için eleştirildi. 1998 yılında *Felsefe ve Edebiyat* dergisinin düzenlediği "Kötü Yazı Yarışması"nda  Bhabha'ya ikincilik ödülü verildi; bu yarışma "bilimsel kitaplarda ve makalelerde bulunan üslup açısından en acınası pasajlardan oluşan kötü yazıları kutluyor." Bhabha *, Kültürün Yeri* (Routledge, 1994) adlı eserindeki bir cümle için ödüle layık görüldü:Eğer bir süreliğine, arzu hilesi disiplinin kullanımları için hesaplanabilirse, yakında suçluluk, haklı çıkarma, sözde bilimsel teoriler, hurafe, sahte otoriteler ve sınıflandırmaların tekrarı, rasyonel, aydınlanmış ifade tarzı iddialarını ihlal eden bir bölünme söyleminin bozulmasını biçimsel olarak "normalleştirme" yönündeki çaresiz bir çaba olarak görülebilir.Stanford Üniversitesi'nde İngilizce profesörü olan Emeritus Marjorie Perloff, Bhabha'nın Harvard fakültesine atanmasına tepkisinin "dehşet" olduğunu ve *[[The New York Times|The New York Times'a]]* "Söylenecek hiçbir şeyi yok" dediğini söyledi. New York Üniversitesi'nde medya çalışmaları profesörü olan Mark Crispin Miller ise, Bhabha'nın yazıları hakkında şu yorumu yaptı: "Nihayet, ihtira edilmiş sözcükler ve Latince moda sözcüklerin üstünde, söylediklerinde hiçbir anlam olmadığını iddia edebiliriz. Çoğunlukla onun ne hakkında konuştuğunu bilmiyorum." 

Bhabha, 2005 yılında yapılan bir röportajında bahsedilen eleştirilerden ve filozofların "günlük konuşma dilini" kullanmaları zaruriyetine dair açık olmayan beklentiden hissettiği rahatsızlık durumunu dile getirirken, bilim insanlarının sıradan okuyucular tarafından hemen anlaşılamayan benzer bir dil kullanmalarına göz yumulmasının da buna dahil olduğunu belirtti.

"Aydınlanmaya Elveda" başlıklı incelemesinde Terry Eagleton, Bhabha'nın çalışmalarına dair daha kapsamlı bir eleştiri yapmış ve *[[The Guardian|The Guardian'da]]* (8 Şubat 1994) "Bhabha'nın gayesi, terakki fikrinden benliğin vahdetine, klasik sanat eserlerinden hukuk ve medeniyet kavramlarına kadar Batı Aydınlanmasının her değerli doktrininin altını oymak" şeklinde açıklamıştır. Bhabha, örneğin, laiklik fikrinin ve uygulamasının değiştiğini savunurken Hindistan'ı alternatif olasılıklara örnek olarak kullanmıştır.

2022'nin Şubat ayında Bhabha, üniversitenin cinsel ve mesleki davranış politikalarını ihlal ettiği tespit edilen Profesör John Comaroff'u savunan *Harvard Crimson'a yazılan* mektubu imzalayan 38 Harvard öğretim üyesinden biriydi. Mevzubahis mektupta Profesör'ün "iyi bir iş arkadaşı, danışman ve işine bağlı bir üniversite vatandaşı" olduğu savunuldu ve üniversite tarafından yaptırım uygulanmasından duyulan üzüntü dile getirildi. Öğrenciler Comaroff'un eylemleri ve üniversitenin yanıt vermemesiyle ilgili ayrıntılı iddialarla dava açtıktan sonra, Bhabha imzasını geri çekmek istediğini söyleyen birkaç imzacıdan biriydi.

## Özel hayatı
Harvard öğretim üyesi ve avukat Jacqueline Bhabha ile evlidir. Çiftin Leah, Ishan ve Satya Bhabha adında üç çocuğu var. Bhabha, evinde düzenlediği yemekli partilerle ünlüdür. Bunun dışında et yemeklerini kemiklerle pişirmeyi tercih ediyor; bir muhabire, "Yemeği yemek yapan kemiktir. Ben hiçbir zaman kemikten vazgeçmedim, kemiksiz asla!" demiştir.

## Eserleri

### Kitaplar

#### Editörlüğünü yaptığı kitaplar ve sanat sergisi katalogları
* *Ulus ve Anlatım*, Routledge (1990; )
* *Rapture'ı Müzakere Etmek: Sanatın Hayatları Dönüştürme Gücü*, Çağdaş Sanat Müzesi (1996; )
* *Edward Said: Konuşmaya Devam Ediyoruz*, karma. WJT Mitchell ile birlikte (aslen *Critical Inquiry* dergisinin bir sayısı), Chicago Üniversitesi Yayınları (2004; ).
* *Sınır Tanımayan: Bakmanın On Yedi Yolu*, Fereshteh Daftari ve Orhan Pamuk ile birlikte, Modern Sanat Müzesi (2006; ).
* *[[Anish Kapoor (book)|Anish Kapoor]]*, Flammarion (2011; )
* *Gece Yarısından Patlamaya: Bağımsızlıktan Sonra Hindistan'da Resim Yapmak*, Peabody Essex Müzesi (2013; )
* *Matthew Barney: River of Fundament*, Okwui Enwezor, Hilton Als, Diedrich Diederichsen, David Walsh, Skira (2014; )

#### Deneme Koleksiyonu
*Kültürün Yeri*, Routledge (1994; )

### Makaleler
* "Apologies for Poetry: A Study in the Method of Mill and Richards". *Journal of the School of Languages* [New Delhi] 3.1 (1975): 71–88.
* "Parthasarathy, R. "Indo-Anglican attitudes". *TLS* (*The Times Literary Supplement*) 3 (1978): 136.
* "The Other Question…." *Screen* (November—December 1983), 24(6), 18–36.
* "Representation and the colonial text: a critical exploration of some forms of mimeticism". In Frank Gloversmith (ed.), *The Theory of Reading*. Brighton, Sussex: Harvester Press, 1984.
* "Remembering Fanon". Introduction to the English edition of *[[Siyah Deri, Beyaz Maskeler|Black Skin, White Masks]]*. London: Pluto Press, 1986.
* "'What does the Black man want? *New Formations* 1 (1987): 118–130.
* "Remembering Fanon: self, psyche, and the colonial condition". In Barbara Kruger and Phil Mariani (eds), *Remaking History*. Seattle: Bay Press, 1989.
* "Hybridité, identité et culture contemporaine". In Jean Hubert Martin (ed.), *Magiciens de la terre*. Paris: Editions du Centre Pompidou, 1989.
* "At the limits". *Artforum* 27.9 (1989): 11–12.
* "Imaginings". *New statesman & Society* 2.70 (1989): 45–47.
* "Articulating the archaic: notes on colonial nonsense". In Peter Collier and Helga Geyer-Ryan (eds), *Literary Theory Today*. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1990.
* "The other question: difference, discrimination and the discourse of colonialism". In Russell (ed.), *Out there: marginalization and contemporary cultures*. New York: New Museum of Contemporary Art, 1990.
* "Interrogating identity: the postcolonial prerogative". In David Theo Goldberg (ed.), *Anatomy of Racism*. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1990.
* "DissemiNation: time, narrative, and the margins of the modern nation". In Homi K. Bhabha (ed.), *Nation and Narration*. London; New York: Routledge, 1990.
* "Novel metropolis". *New Statesman & Society* 3.88 (1990): 16.
* "A question of survival: nations and psychic states". In James Donald (ed.), *Psychoanalysis and Cultural Theory: Thresholds*. New York: St. Martin's Press, 1991.
* "Art and National Identity: A Critics' Symposium". *Art in America* 79.9 (1991): 80-.
* Race', time and the revision of modernity". *The Oxford Literary Review* 13.1-2 (1991): 193–219.
* "Postcolonial criticism". In Stephen Greenblatt and Giles B. Gunn (eds), *Redrawing the Boundaries: the transformation of English and American literary studies*. New York: Modern Language Association of America, 1992.
* "Of mimicry and man: the ambivalence of colonial discourse". In Philip; Waugh, Rice, Patricia (eds), *Modern Literary Theory: a reader*. 2nd edn, London; New York: E. Arnold, 1992.
* "A good judge of character: men, metaphors, and the common culture". In Toni Morrison (ed.), *Race-ing Justice, En-gendering Power: Essays on Anita Hill, Clarence Thomas, and the construction of social reality*. New York: Pantheon Books, 1992.
* "Postcolonial authority and postmodern guilt". In Lawrence Grossberg, Cary Nelson, and Paula A. Treichler (eds), *Cultural Studies*. New York: Routledge, 1992.
* "Double visions". *Artforum* 30.5 (1992): 85–59.
* "Freedom's basis in the indeterminate". October 61 (1992): 46–57.
* "The world and the home". *Social Text* 10.2-3 (1992): 141–153.
* "Beyond the pale: art in the age of multicultural translation". In Ria Lavrijsen (ed.), *Cultural Diversity in the Arts: art, art policies and the facelift of Europe*. Amsterdam: Royal Tropical Institute, 1993.
* "Culture's in between". *Artforum* 32.1 (1993): 167–170.
* "A Good Judge of Character: Men, Metaphors, and the Common Culture". In Toni Morrison (ed.), *Race-ing Justice, En-gendering Power: Essays on Anita Hill, Clarence Thomas, and the Construction of Social Reality*. Pantheon Books (1992; ).
* "In a Spirit of Calm Violence". In Gyan Prakash (ed.), *After Colonialism: Imperial Histories and Postcolonial Displacements*, Princeton University Press (1994; ).
* "The commitment to theory". In Jim Pines and Paul Willemen (eds), *Questions of Third Cinema*. London: BFI Pub., 1994.
* "Frontlines / borderposts". In Angelika Bammer (ed.), *Displacements: cultural identities in question*. Bloomington: Indiana University Press: Indiana University Press, 1994.
* "Remembering Fanon: self, psyche and the colonial condition". In R. J. Patrick Williams and Laura Chrisman.(eds), *Colonial Discourse and Post-colonial Theory: a reader*. New York: Columbia University Press, 1994.
* "The enchantment of art". In Kathy Becker, Carol Acker, and Ann Wiens (eds), *The Artist in Society: rights, roles, and responsibilities*. Chicago: Chicago New Art Association, New Art Examiner Press, 1995.
* "Are you a man or a mouse?" In Maurice Berger, Brian Wallis, Simon Watson, and Carrie Weems (eds), *Constructing Masculinity*. New York: Routledge, 1995.
* "Homi Bhabha on the New Black Intellectual". *Artforum international* 34.2 (1995): 16–17.
* "Dance this diss around". *Artforum* 33.8 (1995): 19–20.
* "Dialogues with Homi Bhabha, et al." *The Fact of Blackness: Frantz Fanon and visual representation*. Ed. Alan Read. Seattle: Bay Press, 1996.
* "Postmodernism/postcolonialism". In Robert S. Nelson and Richard Shiff (eds), *Critical terms for art history*. Chicago: University of Chicago Press, 1996.
* "Unpacking my library ... again". In Iain Chambers and Lidia Curti (eds), *The post-colonial question: common skies, divided horizons*. London; New York: Routledge, 1996.
* "Day by day . . . with Frantz Fanon". In Alan Read (ed.), *The Fact of Blackness*. Seattle: Bay Press, 1996.
* "Laughing stock". *Artforum* 35.2 (1996): 15–17.
* "Unsatisfied: notes on vernacular cosmopolitanism". In Laura Garcia-Moreno and Peter C. Pfeiffer (eds), *Text and Nation: Cross-Disciplinary Essays on Cultural and National Identities*. Columbia, SC: Camden House, 1996. 191–207.
* "World and the home". In Anne McClintock, Aamir Mufti, and Ella Shohat (eds), *Dangerous liaisons: gender, nation, and postcolonial perspectives*, Minneapolis: University of Minnesota Press, 1997.
* "Postscript: bombs away in front-line suburbia". In Roger Silverstone (ed.), *Visions of Suburbia*. London; New York: Routledge, 1997.
* "Designer creations". *Artforum* 36.4 (1997): 11–14.
* "Reviews of: *Colonialism and its Forms of Knowledge: The British in India*; and *Subaltern Studies*, vol. 9, Writings on South Asian History and Society". *TLS* (*The Times Literary Supplement*). 4923 (1997): 14–15.
* "Halfway house". *Artforum* 35.9 (1997): 11–13.
* "Queen's English". *Artforum* 35.7 (1997): 25–27.
* "Front lines / border posts". *Critical inquiry* 23.3 (1997).
* "Dance this diss around". In Maurice Berger (ed.), *The Crisis of Criticism*. New York: New Press, 1998.
* "The white stuff." *Artforum* 36.9 (1998): 21–23.
* "On the irremovable strangeness of being different [one of "Four views of ethnicity"]." *PMLA* 113.1 (1998): 34–39.
* "Liberalism's sacred cow". In Susan Moller Okin and Joshua Cohen (eds), *Is Multiculturalism Bad for Women?* Princeton, N.J: Princeton University Press, 1999.
* (interviewer). "Alter/Native Modernities - Miniaturizing Modernity: Shahzia Sikander in Conversation with Homi K Bhabha". *Public culture: Bulletin of the Project for Transnational Cultural Studies* 11.1 (1999): 146–152.
* "Afterword: an ironic act of courage". In Rajan Balachandra and Elizabeth Sauer (eds), *Milton and the Imperial Vision*. Pittsburgh, Pa: Duquesne University Press, 1999.
* Foreword to Laura Marcus and Bryan Cheyette (eds), *Modernity, Culture, and The Jew*, Wiley (1998; ).
* "Conversational Art". In Mary Jane Jacob and Michael Brenson (eds), *Conversations at the Castle: Changing Audiences and Contemporary Art*, The MIT Press (1998; ).
* "Cosmopolitanisms", in *Cosmopolitanism*, co-ed. with Sheldon I. Pollock, Carol Breckenridge, Arjun Appadurai, and Dipesh Chakrabarty, (originally an issue of *Public Culture*), Duke University Press (2002; ).
* "On Cultural Choice", 2000.
* "V.S. Naipaul", 2001
* "Democracy De-Realized", 2002.
* "On Writing Rights", 2003.
* "Making Difference: The Legacy of the Culture Wars", *Artforum* 2003 (4).
* "Adagio," 2004.
* "Still Life," 2004.
* Foreword to *[[The Wretched of the Earth]]* by Frantz Fanon, transl. Richard Philcox, 2004.
* "Framing Fanon", 2005.
* "The Black Savant and the Dark Princess", 2006.
* *Our Neighbours, Ourselves: Contemporary Reflections on Survival*, Walter de Gruyter (2011; ), part of the Hegel Lectures at Dahlem Humanities Center, 20p

#### Çeviriler
* Dudiker, Karsten (çev.) "Kultureller Ubersetzung'da  Angst". *Heterotopien der Identitat: Interamerikanischen Kontaktzonen'de Literatur* . Ed. Hermann Herlinghaus; Utz Riese. Heidelberg, Almanya: Carl Winter Universitatsverlag, 1999. 83–97.

### Röportajlar
* Koundoura, Maria; Rai, Amit. "Interview: Homi Bhabha." Stanford humanities review 3.1 (1993): 1–6.
* Bennett, David, and Collits, Terry. "Postcolonial critic: Homi Bhabha interviewed by David Bennett and Terry Collits". *Literary India: comparative studies in aesthetics, colonialism, and culture*. Ed. Patrick Colm Hogan; Lalita Pandit. SUNY series in Hindu studies. Albany: State University of New York, 1995.
* Mitchell, W.J.T. "Translator translated (interview with cultural theorist Homi Bhabha)". *Artforum* 33.7 (1995): 80–84.
* Hall, Gary; Wortham, Simon. "Rethinking Authority: Interview with Homi K. Bhabha". *Angelaki* 2.2 (1996): 59–63.
* *Voices of the Crossing -* The impact of Britain on writers from Asia, the Caribbean and Africa. Ferdinand Dennis, Naseem Khan (eds), London: Serpent's Tail, 1998. Homi Bhabha: p.&nbsp;133, "The Vernacular Cosmopolitan".

### Genel
* Thompson, Paul. "Between identities: Homi Bhabha interviewed by Paul Thompson". In Rina Benmayor, Andor Skotnes (eds), *Migration and identity*, Oxford; New York: Oxford University Press, 1984.
* Xie, Shaobo. “Writing on boundaries: Homi Bhabha's recent essays". *ARIEL: A review of International English literature* 27.4 (1996): 155–166.
* Leonard, Philip. "Degenerescent Lections: Legal Fictions in Rushdie, Derrida, and Bhabha". *New Formations: A Journal of Culture, Theory & Politics* 32 (1997): 109–119.
* Easthope, Anthony. "Bhabha, hybridity, and identity". *Textual Practice* 12.2 (1998): 341–348.
* Fludernik, Monika. "The constitution of hybridity: postcolonial interventions". *Hybridity and postcolonialism: twentieth-century Indian literature*. Ed. Monika Fludernik. Tübingen, Germany: Stauffenburg, 1998. 19–53.
* Phillips, Lawrence. "Lost in Space: Siting/Citing the In-Between of Homi Bhabha's The Location of Culture". *Jouvert: A Journal of Postcolonial Studies* 2.2 (1998).
* Perloff, Marjorie. "Cultural liminality / Aesthetic closure?: The interstitial perspective of Homi Bhabha".
* Ray, Sangeeta. “The nation in performance: Bhabha, Mukherjee and Kureishi”. *Hybridity and postcolonialism: twentieth-century Indian literature*. Ed. Monika Fludernik. Tübingen, Germany: Stauffenburg, 1998. 219–238.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Post-yapısalcılık
* Postmodernizm