Azerbaycan-Suriye ilişkileri

Azerbaycan Cumhuriyeti ile Suriye arasındaki diplomatik ilişkiler 28 Mart 1992'de kuruldu. Suriye, Tahran, İran'daki büyükelçiliği aracılığıyla Azerbaycan'a akredite edilmiştir.

## Diplomatik ilişkiler
9 Temmuz 2009'da, Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Beşar el-Esad'ın Azerbaycan'a ilk resmi ziyareti gerçekleşti. Taraflar, Suriye'ye 1-1,5 milyar metreküp Azerbaycan gazı tedarik etme konusunda anlaştılar.

Ziyaret sırasında ortak bir Azerbaycan-Suriye iş forumu düzenlendi. İş forumu sonucunda 14 belge imzalandı:

# "Suriye Denizcilik Odası ile Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Denizcilik İdaresi arasında işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı";
# "Azerbaycan Ulusal Kütüphanesi ile Suriye Arap Cumhuriyeti El-Esad Kütüphanesi arasında karşılıklı işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı";
# "Azerbaycan Tarım Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Tarım ve Tarım Reformları Bakanlığı arasında tarım alanında işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı";
# "Azerbaycan İçişleri Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı arasında işbirliğine ilişkin niyet protokolü";
# "Azerbaycan Enerji Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Sanayi Bakanlığı arasında sanayi işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı";
#"Azerbaycan Sağlık Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı arasında sağlık alanında işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Kültür Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Turizm Bakanlığı arasında turizm alanında işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Eğitim Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Yüksek Öğretim Bakanlığı arasında yüksek öğretim alanında işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Eğitim Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığı arasında ortaöğretim alanında işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Cumhuriyeti hükûmeti ile Suriye Arap Cumhuriyeti hükûmeti arasında bilgi ve iletişim teknolojileri alanında işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Cumhuriyeti hükûmeti ile Suriye Arap Cumhuriyeti hükûmeti arasında gümrük işleri alanında karşılıklı yardım ve işbirliğine ilişkin anlaşma";
#"Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı arasında siyasi istişareler konusunda mutabakat zaptı";
#"Suriye Arap Cumhuriyeti hükûmeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti hükûmeti arasında elektrik ve yenilenebilir enerji alanında mutabakat zaptı";
#"Azerbaycan Maliye Bakanlığı ile Suriye Arap Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı arasında işbirliği anlaşması".

2024'te Esad rejiminin düşüşünden bu yana iki ülke arasındaki ilişkiler önemli ölçüde gelişti. Temmuz 2025'te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara Bakü'de bir araya gelerek ilişkileri yeniden kurma ve enerji sektörü gibi alanlarda işbirliğini derinleştirme konusunda anlaştılar.

## Ekonomik İşbirliği
Eylül 2009'da iki hükûmet çifte vergilendirmeyi ortadan kaldırmak için bir anlaşma imzaladı.

4 Mart 2010'da başkent Şam'da Azerbaycan Sanayi ve Enerji Bakanı Natig Aliyev ile Suriye Sanayi ve Enerji Bakanı Sufyan Allau arasında yapılan görüşmelerde, doğalgaz tedariki konusunda bir anlaşma yapılmasına ilişkin niyet memorandumuna imza atıldı. Ayrıca karşılıklı deneyim paylaşımı, nitelikli personel eğitimi ve ortak bir Azerbaycan-Suriye şirketinin kurulmasına ilişkin bir protokol de imzalandı.

23 Kasım 2010'da taraflar, 20 yıllık bir süre için doğalgaz alımının teknik detayları konusunda bir anlaşmaya vardılar.

Aralık 2011'de Azerbaycan, Türkiye ve Gürcistan üzerinden Suriye'ye doğalgaz ihracatına başladı.

QnAzerbaycan hükûmeti, Suriye ekonomisine yatırım için yaklaşık 5-10 milyar dolar ayırmayı planlıyor.

2018 yılında, Azerbaycan şirketlerinin başkanlarının, Suriye topraklarında petrol ve doğalgaz boru hatlarının, yolların vb. yeniden inşası amacıyla çeşitli ihalelere katılmak istedikleri açıklandı.

İki ülke enerji, madencilik, tarım, turizm, ticaret, bilim, eğitim, sağlık, ekoloji, inşaat ve benzeri birçok alanda işbirliği yapıyor.

## Uluslararası işbirliği
Suriye bir zamanlar Dağlık Karabağ ihtilafı konusunda Azerbaycan'ın pozisyonunu desteklemişti. Ancak Suriye İç Savaşı'ndan bu yana Suriye, Azerbaycan'ın baş rakibi Ermenistan'ı destekliyor.

Her iki ülke de İslam İşbirliği Teşkilatı'nın (İİT) üyesidir, ancak Suriye 2012'den beri üyeliği askıya alınmıştır. Suriye ve Azerbaycan, Birleşmiş Milletler (BM), Bağlantısızlar Hareketi (NAM) vb. çerçevesinde işbirliği yapmaktadır.

## Kültürel Bağlar
Yirminci yüzyıldan beri iki ülke kitap yayıncılığı alanında işbirliği yapmaktadır. Şam'da dostluk ve kültürel ilişkiler derneği faaliyet göstermektedir.

### Turizm
Azerbaycan vatandaşları, Suriye sınırında varışta 15 günlük vize alabilirler.

## İnsani Yardım
7-18 Aralık 2015 tarihleri arasında, Azerbaycan Cumhuriyeti Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (AIDA) mali desteği ve Ürdün'deki Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçiliği'nin organizasyonuyla, Ürdün'de yerleşik 400 Suriyeli aileye gıda ve sağlık ürünleri de dahil olmak üzere insani yardım dağıtıldı.

## Kaynakça