Dünya Gıda Ödülü

**Dünya Gıda Ödülü**, dünyadaki gıdanın kalitesini, miktarını veya bulunabilirliğini iyileştirerek insanî gelişmeyi ilerleten bireylerin başarılarını takdir eden uluslararası bir ödüldür. Nobel Barış Ödülü sahibi Norman Borlaug tarafından tasarlanan ve 1986 yılında General Foods'un desteğiyle oluşturulan bu ödül, gıda ve tarım alanında Nobel veya en yüksek onur olarak öngörülmüş ve tanıtılmıştır. Şu anda çok sayıda sponsorun desteğiyle Dünya Gıda Ödülü Vakfı tarafından yönetilmektedir. 1987'den beri ödül, dünya gıda arzı ile ilgili herhangi bir alandaki katkıları tanımak için her yıl verilmektedir; bu alanlar arasında hayvan bilimi, su ürünleri yetiştiriciliği, toprak bilimi, su koruma, beslenme, sağlık, bitki bilimi, tohum bilimi, bitki patolojisi, ürün koruma, gıda teknolojisi, gıda güvenliği, politika, araştırma, altyapı, acil yardım ve yoksulluk ve açlıkla mücadele bulunmaktadır.

Ödül sahipleri, Des Moines, Iowa'daki Iowa Eyalet Meclisi'nde düzenlenen bir ödül töreninde onurlandırılır ve resmî olarak ödüllendirilirler. Ödül sahiplerine bir diploma, Saul Bass tarafından tasarlanan bir hatıra heykeli ve 250.000 $'lık bir para ödülü verilmektedir. 

Vakıf ayrıca, "herkes için yeterli gıda ve beslenmenin sağlanmasında olağanüstü başarıları teşvik etmeyi" amaçlamaktadır. Buna bağlı bir dizi etkinlik ve onur arasında Dünya Gıda Ödülü Sempozyumu veya Borlaug Diyalogu, Iowa Açlık Zirvesi ve Borlaug-Ruan Uluslararası Stajları gibi gençlik programları bulunmaktadır.

## Tarihi
Norman Borlaug (1914-2009), küresel gıda üretiminde büyük artışa yol açan katkılarından dolayı 1970 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü. Nobel Komitesi Başkanı Aase Lionæs, komitenin dünyaya çok ihtiyaç duyulan gıdayı sağlamayı barışa giden bir yol olarak görmesinin gerekçesini verdi. Dahası, gıda üretimindeki artış, dünya genelindeki politika planlamacılara artan nüfusu nasıl besleyeceklerini bulma konusunda daha fazla yıl kazandırdı. 12 yıl sonra Borlaug, gıda ve tarım alanında bir ödül verilmesi için Nobel Vakfı'na başvurdu. Ancak Vakıf, Alfred Nobel'in yeni bir ödülün oluşturulmasına izin vermeyen bir vasiyete bağlı kalıyordu. Borlaug sponsor arayışına başka bir yerde devam etti.

1986 yılında, Başkan Yardımcısı A. S. Clausi'nin liderliğindeki General Foods Corporation, ödülü oluşturmayı ve kurucu sponsor olmayı kabul etti. Anlaşmaya vardıkları miktar olan 200.000 ABD doları, o zamanki Nobel Ödüllerinin değerine eşitti. 1990 yılında sponsorluk, iş insanı ve hayırsever John Ruan ve ailesi tarafından devralındı. Ruan ailesi, 10 milyon $'lık bağışla desteklenen Dünya Gıda Ödülü Vakfı'nı kurdu. 2000 yılında Kenneth M. Quinn başkan oldu. Borlaug, Ruan ve Quinn'in üçü de ABD'nin Iowa eyaletindendi. Barbara Stinson, 2019'da Quinn'in yerini alarak ikinci başkan oldu.

Eski Des Moines Kütüphanesi satın alındı Ruan ailesi, binanın Dünya Gıda Ödülü Vakfı'nın genel merkezine dönüştürülmesi için 5 milyon $ verdi. Bir dizi sponsor binayı, Borlaug ve Dünya Gıda Ödülü sahiplerinin çalışmalarını onurlandırmak amacıyla, Hall of Laureates (*Ödül Sahipleri Salonu*) adıyla bir halk müzesine dönüştürmek için 20 milyon $'dan daha fazla katkıda bulundu. Diğer sponsorlar arasında, ödülün ve Vakfın ilgili etkinliklerinin sürdürülebilmesine yardımcı olan 100'den fazla hayır kurumu, şirket ve birey bulunmaktaydı. Hall of Laureates'teki Kurucuların Toplantı Salonu, ödülün kuruluşunda önemli rol oynayan 27 kişiyi anıyordu.

Dünya Gıda Ödülü sahibi seçim komitesinin ilk başkanı Norman Borlaug'du. Borlaug, 2009 yılında ödülün ilk sahibi M. S. Swaminathan'ı halefi olarak atadı. Şu anda 2009 ödülü sahibi Gebisa Ejeta başkan olarak görev yapmaktadır. Oy hakkı olmayan başkan dışında, seçim komitesinin diğer üyelerinin isimleri gizli kalmaktadır.

24 Ocak 2023 tarihinde Vakıf, eski Iowa Valisi ve ABD'nin Çin Büyükelçisi Terry Branstad'ın, görevden ayrılan eski başkan Barbara Stinson'ın yerine Başkan olarak görevi devralacağını duyurdu.

## Dünya Gıda Ödülü sahipleri

Dosya:Monkombu_Sambasivan_Swaminathan_-_Kolkata_2013-01-07_2671.JPG|1987 ödülünün sahibi M. S. Swaminathan
Dosya:EdwardF.KniplingEntomologist.jpg|1992 ödülünün sahibi Edward F. Knipling
Dosya:Bezoek_Chinese_minister_van_Landbouw,_veehouderij_en_visserij_He_Kang_(r)_aan_on,_Bestanddeelnr_933-7383_(cropped).jpg|1993 ödülünün sahibi He Kang
Dosya:Muhammad_Yunus_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|1994 ödülünün sahibi Muhammed Yunus
Dosya:Gebisa_Ejeta_(26420838105).jpg|2009 ödülünün sahibi Gebisa Ejeta
Dosya:Dr. Maria Andrade (cropped).jpg|2016 ödülünün sahibi Maria Andrade
Dosya:Akinwumi_Adesina_-_2014_(cropped).jpg|2017 ödülünün sahibi Akinwumi Adesina
Dosya:Selma_Prodanovic_David_Nabarro_April_2016_(26106492653)_(cropped).jpg|2018 ödülünün sahibi David Nabarro


## İlgili etkinlikler
Vakfın etkinlikleri, Norman E. Borlaug Uluslararası Sempozyumu, diğer adıyla Dünya Gıda Ödülü Sempozyumu veya Borlaug Diyalogu gibi bir dizi bağlantılı etkinliği de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 1994 yılında tarım, gıda, nüfus ve bağlantılı bilimlerde gençleri motive etmek için bir Gençlik Enstitüsü kurulmuştur. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri'nin 24 eyaletinde ve diğer üç ülkede Gençlik Enstitüleri kurulmuştur. Kompozisyonlara dayalı olarak lise öğrencileri bu enstitülerin faaliyetlerine katılmak üzere seçilmektedir. Bu enstitülere katılım, sekiz haftalık bir staj programı için de uygunluk sağlamaktadır.

Borlaug-Ruan Uluslararası Staj Programı, lise öğrencilerine dünyanın önde gelen araştırma merkezlerinde açlık ve beslenme alanında dünya çapında tanınmış bilim insanları ve politika yapıcılarla birlikte çalışarak sekiz haftalık uygulamalı bir deneyim fırsatı sunmaktadır. Bu staj programı 1998 yılında kurulmuş olup, dünya genelinde 34 tarımsal araştırma merkezine seyahat eden 350'den fazla Borlaug-Ruan stajyerini finanse etmiştir. Iowa Açlık Zirvesi, 2007 yılından beri Dünya Gıda Ödülü etkinlikleri haftasında gerçekleştirilmektedir. Bu etkinlik halka açıktır ve her yıl Iowalıların açlıkla mücadele ve gıda güvenliğini ilerletmedeki rolünü kutlamaktadır.

## Notlar

## Kaynakça

;Bibliyografya
*
*

## Dış bağlantılar
* 
* 
*