Amoksisilin/klavulanik asit

**Amoksisilin/klavulanik asit**, diğerlerinin yanı sıra **Augmentin** markası altında satılan **ko-amoksisilav** veya **amoks-klav** olarak da bilinir, bir dizi bakteriyel enfeksiyonun tedavisinde kullanılan bir antibiyotik ilaçtır. Bir β-laktam antibiyotik olan amoksisilin ve bir β-laktamaz inhibitörü olan potasyum klavulanattan oluşan bir kombinasyondur. Özellikle orta kulak iltihabı, streptokok farenjiti, pnömoni, selülit, idrar yolu enfeksiyonları ve hayvan ısırıkları için kullanılır. Ağız yoluyla veya damar içine enjeksiyon yoluyla alınır.

Yaygın yan etkiler arasında ishal, kusma ve alerjik reaksiyonlar yer alır. Ayrıca maya enfeksiyonları, baş ağrısı ve kan pıhtılaşması sorunları riskini de artırır. Penisilin alerjisi öyküsü olan kişilerde önerilmez. Hamilelik sırasında kullanımı nispeten güvenlidir.

Amoksisilin/klavulanik asit 1984 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır. Dünya Sağlık Örgütünün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü amoksisilin/klavulanik asidi insan tıbbı için kritik öneme sahip olarak sınıflandırmaktadır. Jenerik bir ilaç olarak mevcuttur. 2021 yılında, 5 milyondan fazla reçete ile Amerika Birleşik Devletleri'nde en sık reçete edilen 115. ilaç olmuştur.

## Tıbbi kullanımlar
Amoksisilin/klavulanik asit, duyarlı bakterilerin neden olduğu birçok enfeksiyonu tedavi etmek veya önlemek için yaygın olarak kullanılır:

* idrar yolu enfeksiyonları
* solunum yolu enfeksiyonları
* deri ve yumuşak doku enfeksiyonları
* sinüs enfeksiyonları
* tonsilit
* kedi tırmalamaları
* ağızdaki bakteriyel floranın neden olduğu enfeksiyonlar, örneğin:
** diş enfeksiyonları
** enfekte hayvan ısırıkları
** enfekte insan ısırıkları (komplike olmayan "sıkılmış yumruk" veya "ters ısırık" yaralanmaları dahil)

Diğer tedavilere dirençli tüberküloz için de kullanılır. Dünya Sağlık Örgütü, ilaca dirençli tüberkülozda tedavi seçeneklerinden biri olarak meropenem ile birlikte amoksisilin-klavulanat verilmesini önermektedir. Bununla birlikte, amoksisilin-klavulanat kombinasyonunun dozaj spektrumunda, klavulanat dozu 125&nbsp;mg'da sabitken, amoksisilin dozu 250&nbsp;mg, 500&nbsp;mg ve 875&nbsp;mg olarak değişmektedir. Dolayısıyla, meropenem ile birlikte düşük doz amoksisilin-klavulanat kullanımı ilaca dirençli TB için tedavi rejiminin bir parçası olarak kullanılabilir ve bu klinik ortamda da gösterilmiştir. Etkinliği amoksisilin bileşenine değil, klavulanik asidin mikobakteriler tarafından üretilen beta-laktamaza karşı meropenem üzerindeki koruyucu etkisine bağlanmaktadır. Bu nedenle, minimum amoksisilin dozu (250&nbsp;mg) önerilmektedir.

## Advers etkiler
Olası yan etkiler arasında ishal, kusma, bulantı, pamukçuk ve deri döküntüsü bulunur. Bunlar genellikle tıbbi müdahale gerektirmez. Tüm antimikrobiyal ajanlarda olduğu gibi, amoksisilin/klavulanik asit tedavisi sırasında veya sonrasında *[[Clostridium difficile]]* enfeksiyonuna bağlı antibiyotik ilişkili ishal (bazen psödomembranöz kolite yol açabilir) görülebilir.

Nadiren kolestatik sarılık (bir tür karaciğer toksisitesi olan kolestatik hepatit olarak da adlandırılır) amoksisilin/klavulanik asit ile ilişkilendirilmiştir. Reaksiyon, tedavi kesildikten birkaç hafta sonrasına kadar ortaya çıkabilir ve genellikle çözülmesi haftalar alır. Erkeklerde, yaşlılarda ve uzun süre tedavi görenlerde daha sık görülür; tahmini genel insidans 100.000 maruziyette birdir. Birleşik Krallık'ta ko-amoksiklav, İlaç Güvenliği Komitesi tarafından bu yönde bir uyarı taşımaktadır.

Tüm aminopenisilinler gibi amoksisilin de Stevens-Johnson sendromu/toksik epidermal nekroliz ile ilişkilendirilmiştir, ancak bu reaksiyonlar çok nadirdir.

## Tarihçe
Beecham'da (şu anda GlaxoSmithKline'ın bir parçası) çalışan İngiliz bilim insanları, 1977 yılında ilaç kombinasyonu için patent koruması başvurusunda bulundu ve bu başvuru 1982 yılında kabul edildi. Augmentin markası altında satılmıştır.

## Preparatlar
Birçok markalı ürün, güçlerini amoksisilin miktarı olarak belirtir. Örneğin Augmentin 250, 250&nbsp;mg amoksisilin ve 125&nbsp;mg klavulanik asit içerir.

İngiltere'de 1985'ten beri intravenöz bir preparat mevcuttur, ancak ABD'de parenteral bir preparat mevcut değildir; en yakın eşdeğeri ampisilin/sulbaktamdır.

Çocuklarda kullanılmak üzere amoksisilin/klavulanik asit süspansiyonları mevcuttur. Etkinliği korumak için buzdolabında saklanmalıdırlar.

## Veterinerlik kullanımı
Amoksisilin/klavulanik asit çok sayıda hayvanda çeşitli durumlar için kullanılmaktadır:

* Köpekler: Aşağıdaki organizmaların duyarlı suşlarına bağlı yaralar, apseler, selülit, yüzeysel/genç ve derin piyoderma gibi deri ve yumuşak doku enfeksiyonları: β-laktamaz üreten *Staphylococcus aureus*, β-laktamaz üretmeyen *Staphylococcus aureus*, *Staphylococcus spp*, *Streptococcus spp*. ve *E. coli*; ve hem aerobik hem de anaerobik bakterilerin duyarlı suşlarına bağlı periodontal enfeksiyonlar.
* Kediler: Aşağıdaki organizmaların duyarlı suşlarına bağlı yaralar, apseler ve selülit/dermatit gibi deri ve yumuşak doku enfeksiyonları: β-laktamaz üreten *Staphylococcus aureus*, β-laktamaz üretmeyen *Staphylococcus aureus*, *Staphylococcus spp*, *Streptococcus spp*, *E. coli* ve *Pasteurella spp*; *E. coli*'nin duyarlı suşlarına bağlı idrar yolu enfeksiyonları (sistit).

### Bakteriyel direnç
Bakteriyel antibiyotik direnci veteriner hekimlikte giderek büyüyen bir sorundur. Amoksisilin/klavulanik asitin klinik *[[Klebsiella]]* enfeksiyonlarına karşı etkili olduğu, ancak *[[Pseudomonas]]* enfeksiyonlarına karşı etkili olmadığı bildirilmiştir.

## Kaynakça