Yirmi Yedinci Hanedan

**Mısır'ın Yirmi Yedinci Hanedanı** (**XXVII. Hanedan** olarak da bilinir, alternatif olarak **27. Hanedan**), aynı zamanda **Birinci Mısır Satraplığı** (), MÖ 525 ile 404 yılları arasında Ahameniş İmparatorluğu'nun bir satraplığıydı. MÖ 525'te gerçekleşen Pelusium Muharebesi ve Ahameniş İmparatorluğu'nun Mısır'ı fethinden sonra Pers Kralı II. Kambises tarafından kurulmuş ve ardından Mısır Firavunu olarak taç giymiştir. Amyrtaios'un isyanı ve firavun olarak taç giymesi üzerine lağvedildi. Mısır'da Ahameniş yönetiminin ikinci dönemi, Mısır'ın Otuz Birinci Hanedanlığı (MÖ 343-332) döneminde yaşanmıştır.

## Tarih
Yirmi Altıncı Hanedan'nın son firavunu III. Psamtik, Mayıs 525'te Nil Nehri'nin doğusunda Pelusium Muharebesi'nde II. Kambises tarafından mağlup edilmiştir. En geç o yılın yazında Kambises firavun olarak taç giymiş ve böylece Mısır'daki Pers egemenliğinin ilk dönemi olan 27. Hanedanlık başlamıştır. Mısır daha sonra Kıbrıs ve Fenike ile birleştirilerek Ahameniş İmparatorluğu'nun altıncı satraplığı oluşturuldu ve Aryandes yerel satrap (eyalet valisi) olmuştur.

Mısır Firavunu Kambises'in saltanatı sırasında geleneksel Mısır tapınaklarının mali kaynakları önemli ölçüde azalmıştır. Demotik yazıyla papirüs üzerine yazılan bir kararname, Memfis, Heliopolis ve Wenkhem (Abusir yakınları) hariç tüm Mısır tapınaklarına yönelik kaynakların sınırlandırılmasını emrediyordu. Kambises, MÖ 522'nin başlarında Mısır'ı terk etmiş ve Pers'e giderken yolda ölmüş ve kısa bir süre için yerine küçük kardeşi Bardiya geçmiştir. Ancak çağdaş tarihçiler Bardiya'nın aslında bir sahtekâr olan Gaumata olduğunu ve gerçek Bardiya'nın birkaç yıl önce Kambises tarafından kıskançlıktan öldürüldüğünü öne sürüyorlardır. Bu taklitten şüphelenen I. Darius, o yılın Eylül ayında Bardiya'ya karşı bir darbe düzenleyerek onu devirdi ve ertesi sabah Kral ve Firavun olarak taç giymiştir.

Yeni Pers Kralı Darius, zamanının çoğunu imparatorluğun dört bir yanındaki isyanları bastırmakla geçirmiştir. MÖ 522 yılı sonu veya MÖ 521 yılı başlarında, yerel bir Mısır prensi bir isyan başlatmış ve kendini Firavun III. Petubastis ilan etmiştir. Bu isyanın asıl nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte Antik Yunan askeri tarihçisi Polyaenus, bunun satrap Aryandes'in koyduğu baskıcı vergiler olduğunu belirtir. Polyaenus ayrıca Darius'un bizzat Mısır'a yürüdüğünü ve Ptah'ın kutsal Habercisi boğasının ölümü nedeniyle yas tutulduğu bir dönemde oraya ulaştığını yazar. Darius, bir sonraki Müjdeciyi üretebilecek adama yüz talent tutarında bir ödül vereceğini duyurarak, Mısırlıları onun dindarlığıyla öyle etkiledi ki, toplu halde onun tarafına geçtiler ve isyan sona ermiştir.

Darius, Kambises'ten daha çok Mısır'ın iç işleriyle ilgilenmiştir. Mısır yasalarını derlediği ve özellikle Süveyş'te bir kanal sisteminin kazısını tamamlayarak Büyük Acı Göl'den Kızıldeniz'e geçişi sağladığı, zorlu çöl kara yolundan çok daha tercih edilir hale getirdiği rivayet edilir. Bu başarı Darius'un saraylarını Pers topraklarında inşa ettirmek üzere yetenekli Mısırlı işçileri ve zanaatkarları ülkeye getirmesine olanak sağlamıştır. Bunun sonucu olarak Mısır'da bu yetenekli bireylerin kaybı nedeniyle küçük bir beyin göçü yaşanmış ve bu dönemde Mısır mimarisi ve sanatında gözle görülür bir kalite düşüşü yaşanmıştır. Ancak Darius, Kambises'ten daha çok Mısır tapınaklarını desteklemeye gönül vermişti ve bu da bölgede dini hoşgörüsüyle ün kazanmıştı. MÖ 497'de Darius'un Mısır'ı ziyareti sırasında Aryandes, büyük ihtimalle kendi parasını basmaya çalıştığı için vatana ihanetten idam edilmiş; bu, Mısır'ı Pers İmparatorluğu'nun geri kalanından uzaklaştırmak için yapılan açık bir girişimdi. Darius MÖ 486'da ölmüş ve yerine I. Serhas geçmiştir.

Serhas'ın tahta çıkmasıyla Mısır yeniden ayaklandı; bu kez muhtemelen IV. Psamtik önderliğindeydi ancak farklı kaynaklar bu ayrıntıyı tartışmaktadır. Serhas isyanı kısa sürede bastırdı ve kardeşi Ahameniş'i satrap olarak atadı. Serhas, Darius'un elindeki Mısır'ın ayrıcalıklı statüsüne son verdi ve muhtemelen Yunanistan'ı işgalini finanse etmek için ülkeden gelen tedarik ihtiyacını artırdı. Ayrıca Serhas, geleneksel Mısır tanrılarını göz ardı ederek Zerdüşt tanrısı Ahura Mazda'nın imajını yükseltti ve Mısır anıtlarına yapılan yatırımı kalıcı olarak durdurdu. MÖ 465 yılında Artabanus tarafından öldürülen Serhas, I. Artaserhas'ın bir sonraki kral ve firavun olarak taç giymesiyle sonuçlanan bir hanedan mücadelesinin başlangıcı oldu.

MÖ 460 yılında, Yunanistan'daki Atinalılar tarafından önemli ölçüde desteklenen, Inaros adlı bir Libya şefinin önderliğinde bir başka büyük Mısır isyanı gerçekleşti. Inaros, Ahamenişler önderliğindeki bir orduyu yendi, satrabı öldürdü ve Memfis'i alarak Mısır'ın büyük bir bölümünü kontrol altına aldı. Inaros ve Atinalı müttefikleri, MÖ 454 yılında General Megabizos komutasındaki Pers ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı ve geri çekilmek zorunda kaldılar. Megabizos, Inaros'a teslim olması ve Pers otoritesine boyun eğmesi halinde kendisine veya yandaşlarına hiçbir zarar gelmeyeceğine dair söz verdi ve Inaros da bu şartları kabul etti. Bununla birlikte, Artaserhas sonunda Inaros'u idam ettirdi, ancak tam olarak nasıl ve ne zaman olduğu tartışmalıdır. Artaserhas MÖ 424 yılında öldü.

Artaserhas'nın yerine geçen II. Serhas yalnızca kırk beş gün hüküm sürdü ve kardeşi Sogdianus tarafından öldürüldü. Sogdianus daha sonra II. Darius olan kardeşi Ochus tarafından öldürüldü. II. Darius, MÖ 423'ten MÖ 404'e kadar hüküm sürdü ve saltanatının sonuna yaklaşırken Amyrtaeus liderliğinde, muhtemelen MÖ 411 gibi erken bir tarihte başlayan bir isyan gerçekleşti. MÖ 405 yılında Amyrtaeus, Giritli paralı askerlerin yardımıyla Persleri Memfis'ten kovdu ve ertesi yıl kendini Firavun ilan ederek 27. Hanedanlığa son verdi. Darius II'nin halefi II. Artaserhas Mısır'ı geri almak için bir sefer başlatma girişimlerinde bulundu ancak kardeşi Genç Kyros ile yaşadığı siyasi sıkıntılar nedeniyle bu girişimden vazgeçti. II. Artaserhas, MÖ 401 yılına kadar Mısır'ın bazı bölgelerinde hala haklı firavun olarak tanınıyordu; ancak onun duruma karşı gösterdiği yavaş tepki, Mısır'ın bağımsızlığını sağlamlaştırmasını sağladı.

Bağımsız yönetim döneminde 28., 29. ve 30. Hanedanlık olmak üzere üç yerli hanedan hüküm sürdü. III. Artaserhas (MÖ 358) Nil vadisini kısa bir ikinci dönem için yeniden fethetti (MÖ 343), bu dönem 31. Mısır Hanedanı olarak adlandırılır.

Ahamenişlerin Mısır üzerindeki hakimiyeti çoğu zaman zayıf ya da baskıcı olarak görülüyordu. H. P. Colburn (2019) analizleri, Ahameniş mirasının orada önemli olduğunu ve Mısırlıların bu dönemde çok çeşitli deneyimler yaşadığını öne sürüyor.

## 27. Hanedanlığın Firavunları

27. Hanedan'ın firavunları, MÖ 525'ten MÖ 404'e kadar yaklaşık 121 yıl hüküm sürdüler. Mor arka planlı hükümdarlar, Ahameniş yönetimine karşı isyan eden yerli Mısır firavunlarıdır.

## 27. Hanedanlığın Zaman Çizelgesi (sadece Ahameniş Firavunları)

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:100 bottom:100 right:100 left:100
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period   = from:-525 till:-375
TimeAxis  = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-525

Colors   =
 id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA  value:green
 id:GP  value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Hükümdarlar

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Hükümdarlar

 from: -525 till: -522 color:PA text:"II. Kambises (MÖ 525 &ndash; MÖ 522)"
 from: -522 till: -522 color:PA text:"Bardiya (MÖ 522 &ndash; MÖ 522)"
 from: -522 till: -486 color:PA text:"I. Darius (MÖ 522 &ndash; MÖ 486)"
 from: -486 till: -465 color:PA text:"I. Serhas (MÖ 486 &ndash; MÖ 465)"
 from: -465 till: -424 color:PA text:"I. Artaserhas (MÖ 465 &ndash; MÖ 424)"
 from: -425 till: -424 color:PA text:"II. Serhas (MÖ 425 &ndash; MÖ 424)"
 from: -424 till: -423 color:PA text:"Sogdianus (MÖ 424 &ndash; MÖ 423)"
 from: -423 till: -404 color:PA text:"II. Darius (MÖ 423 &ndash; MÖ 404)"
 barset:skip


## 27. Hanedanlığın Satrapları

## Tarihi kaynaklar

* Herodot (*[[Herodot Tarihi|Tarihler]]*)
* Ktesias (*[[Persika (Ktesias)|Persika]]*) parçaları
* Thukididis (*[[Peloponez Savaşı Tarihi]]*)
* Diodorus Siculus (*Bibliothecahistoria*)
* Manetho (*Aegyptiaca*) parçaları
* Flavius Josephus (*[[Yahudilerin Eski Eserleri]]*)

## Kaynakça