Inuktun

İnuktun (Grönlandca: **avanersuarmiutut**),Danca:**nordgr''ønlandsk, [[Qaanaaq]]'ta ve [[Kuzey Grönland]]*****ın bazı köylerinde yaşayan 1000 civarı'' [[Inughuit]]'in ana dilidir.

== Coğrafi Dağılım ==
İnuktun, [[Qaanaaq|Qaanaaq kasabası]]nın yanı sıra (parantez içindeki İnuktun isimleri) [[Moriusaq]] ([[Muriuhaq]]), [[Siorapaluk]] ([[Hiurapaluk]]), [[Qeqertarsuaq|Qeqertat]] ([[Qikiqtaaluk|Qikiqtat)]], [[Qeqertarsuaq]] ([[Qikiqtarhuaq]]) ve Savissivik ([[Havighivik]]) köylerinde de konuşulan bir inuit dildir.

== Sınıflandırma ==
Dil bir [[Eskimo - Aleut dilleri|Eskimo-Aleut dili]]dir ve [[diyalektoloji]]k olarak [[Grönlandca|Grönland dili]] ([[Grönlandca|Kalaallisut]]) ile [[Doğu Kanada İnuitçesi|Kanada İnuitçesi]], [[Inuvialuktun]] veya [[Inuinnaqtun]] arasındadır. Dil, [[Kalaallisut]]'tan bazı fonolojik, dilbilgisel ve sözcüksel farklılıklarla farklılık göstermektedir.

== Geçmiş ==
[[Inughuit|Polar Inuit']]ler [[Kanada|Kanada']]dan [[Grönland|Grönland']]a geçen son kişilerdi ve 18. yüzyıla kadar gelmiş olabilirler. Dil ilk olarak 20. yüzyılın başlarında kuzey [[Grönland|Grönland'a]] seyahat eden ve 1910'da [[Pituffik]] yakınlarındaki Dundas'ta ([[Uummannaq]]) bir ticaret merkezi kuran kaşifler [[Knud Rasmussen]] ve [[Peter Freuchen]] tarafından tanımlandı.

== Durum ==
İnuktun'un kendi imlası yoktur ve okullarda öğretilmemektedir. Ancak [[Qaanaaq]] ve çevre köylerde yaşayanların çoğu günlük iletişimlerinde İnuktun dilini kullanıyor.

İnuktun dilini konuşanların tümü aynı zamanda [[Grönlandca|Standart Grönland dili]]ni de konuşmaktadır ve birçoğu ayrıca [[Danca]] ve birkaçı da [[İngilizce]] konuşmaktadır.

== Sesbilim ve yazım [ kaynağı düzenle ] ==
İnuktun dilini yazıya dökmenin resmi bir yolu yok. Bu makale, İnuktun ve [[İnuit dilleri|İnuitçe]] arasındaki yakın bağlantıyı kasıtlı olarak yansıtan [[Michael Fortescue|Michael]] [[Michael Fortescue|Fortescue]]'nun yazımını kullanıyor.

=== Sesli harfler [ kaynağı düzenle ] ===
Ünlüler diğer [[Eskimo - Aleut dilleri|Eskimo lehçeleri]]ndekilerle aynıdır: /i/, /u/ ve /a/


# ^Şuraya atla:<sup>***a b c**' Batı Grönland dilinde olduğu gibi /i/, /u/ ve /a/ küçük dilli ünsüzlerden önce sırasıyla [e~ə], [o] ve [ɑ] olur.⟨e⟩ve⟨o⟩ile yazılmaz.İnuitçe'deki gibi⟨i⟩ve⟨u⟩ile yazılırlar

İki ünlü vardır: /ai/ ve /au/, Batı Grönlandca'da /aa/'ye asimile edilmiştir (son /ai/ hariç)

### Ünsüz harfler [ kaynağı düzenle ]
Batı Grönlandca'dan en dikkate değer fonolojik fark, geminate [sː] (önceki /ss/ veya /vs/'den) hariç Batı Grönlandca /s/'nin /h/'ye (genellikle [ç] olarak telaffuz edilir) debuccalizasyonudur. İnuktun ayrıca Kalaallisut'tan daha fazla ünsüz kümeye, yani baş harfi /k/, /ŋ/, /ɣ/, /q/ veya /ʁ/ olanlara izin verir. Daha eski veya muhafazakar konuşmacılar da hâlâ /p/, /m/ veya /v/ baş harfine sahip kümelere sahiptir. Daha genç konuşmacılar, /k/, /ŋ/ ve /ɣ/'nin aşağıdaki ünsüze benzetilmesiyle eski kümeleri azaltma konusunda daha da ileri gittiler.

⟨gh⟩ ve ⟨rh⟩ digrafları (daha önceki / ɣs / ve / ʁs /'den, Batı Grönlandca ⟨ss⟩ ve ⟨rs⟩ ile aynı kökenlidir) Batı Grönlandca damaksıl ve küçük dil sürtünmeli harfler -gg- / xː / ve -rr gibi telaffuz edilir - /χː/ sırasıyla.

## Kaynakça

* Fortescue, Michael, 1991, İnuktun: Qaanaaq diline giriş, Thule, Eskimologi Enstitüsü 15, Københavns Universitet