open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artakama

**Artakama** veya **Artacama** (; MÖ 324) Persli bir soylu kadındır. Büyük İskender'in Makedonyalı generali ve Mısır'ın Ptolemaios Hanedanı'nın ilk firavunu olan I. Ptolemaios'un ikinci karısıdır.

## Hayatı
Artakama (veya Plütark'ın ona verdiği adla Apama *Eum. 18.1* ), Kral II. Artaserhas ve Kraliçe Strateira'nın torunu olan Frigya satrabı II. Artabazos'un kızıdır. Babası, III. Artaserhas ve III. Darius'un yönetiminde Daskileion Satrapı ve İskender'in yönetiminde Baktriya Satrapıdır. Annesi büyük olasılıkla Artabazos'un bilinen tek karısıydı ve MÖ 340'ların sonu ile MÖ 330'larda Pers hizmetinde olan Rodoslu generaller Memnon ve Mentor'un isimsiz kız kardeşidir.

Artakama, Büyük İskender'in emriyle MÖ 324 yılının Nisan ayında Susa şehrinde düzenlenen bir evlilik festivalinde Ptolemaios (o zamanlar generaldi) ile evlenmiştir. Makedon ve diğer Yunan subaylarının çoğu kısa bir süre sonra Pers eşleri aldılar. Muhtemelen Ptolemaios, İskender'in ölümünden sonra Babil'den Mısır'a gittiğinde onu sessizce terk ettiği için Artakama'dan bir daha tarihi metinlerde bahsedilmemiştir. Eğer öyleyse, onun eylemi, aynı olayda evlenen ve onunla kalıcı olarak kalan Pers karısı Seleukos'un eylemiyle tezat oluşturmaktadır. Seleukos ve Apama, Seleukos hanedanının krallarının ve gelecekteki bir hanedan evliliği yoluyla Ptolemaios hanedanının son hükümdarlarının ataları oldular. Artakama, Plütark tarafından Apama olarak adlandırılır, ancak bu muhtemelen bir hatadır.

Ptolemaios'un Artakama'dan bilinen bir çocuğu yoktur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Genealogy
Engelleme (İnternet)

İnternette **engelleme** veya yasaklama, bilgiye veya kaynaklara erişimi kısıtlayan teknik bir önlemdir. Engelleme ve tersi olan engellemeyi kaldırma, yazılım kullanan bilgisayar sahipleri tarafından uygulanabilir. Kullanıcının IP adresi veya kullanıcı hesabı engellenebilir. Sistem operatörü, moderatörler, diğer ayrıcalıklı kullanıcılar, hatta kuruluş ve devletler de engelleme uygulayabilir.

Sosyal medya, dijital dağıtım platformları, anlık mesajlaşma hizmetlerinde de kullanıcılar hesap sahipleri tarafından engellenebilir. Ayrıca kullanıcı sessize alına ve kısıtlanabilir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* İnternet sansürü
Quilombola

Bir ***quilombola***, Brezilya'da geride bırakılan ve kaçak köleler tarafından kurulan *[[Quilombo]]* yerleşimlerinde yaşayan Afro-Brezilyalı sakinlere verilen isimdir. Bu insanlar, köle plantasyonlarından kaçan veya 1888'deki köleliğin kaldırılmasına kadar Brezilya'da mevcut olan terk edilmiş topraklarda yaşayan Afro-Brezilyalı kölelerin torunlarıdır. En ünlü *Quilombola* Zumbi ve en ünlü *Quilombo* ise Palmares'ti. Birçok *Quilombola*ya yoksulluk hakimdir.

## Kaynakça
Güneş dönemi

**Güneş dönemi** (veya ***jiéqì*** ), geleneksel Çin ay-güneş takvimlerinde belirli bir astronomik olaya denk gelen veya bazı doğal olayları ifade eden yirmi dört periyottan herhangi biridir. Noktalar, tutulum boyunca 15° aralıklarla yerleştirilmiştir ve mevsimlerle uyumlu kalmak için ay-güneş takvimlerinde kullanılır; bu, tarıma dayalı toplumlar için büyük önem taşır. Güneş dönemleri ayrıca artık ayların hesaplanmasında da kullanılır; hangi ayın tekrarlanacağı, o dönemde güneşin konumuna bağlıdır.

1 Aralık 2016'da güneş dönemleri UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras olarak listelendi.

## Kaynakça
Kerem Kazaz

**Kerem Kazaz** (d. 2005), Türk ralli pilotu.

## Kariyer
Motor sporlarına dört yaşında motokros ile başladı. 2020 yılında karting eğitimleri aldı. Aynı yıl Türkiye Pist Şampiyonası'nda yarıştı ve ralli'ye 2022 sezonunda girdi. Kazaz, aynı anda İspanya, Letonya ve Estonya şampiyonalarında da yarıştı. 2023 yılında Letonya ve İspanya şampiyonalarından sonra 2024 yılında ehliyet aldı ve Türkiye Ralli Şampiyonası'nda mücadele etmeye başladı. Şampiyonada çıktığı ilk ralli olan Sarıkamış Rallisi'ni kazanarak en genç yarış kazanan pilot oldu. Aynı sezonu iki galibiyet ve altı podyumla tamamlayarak şampiyon oldu. Böylece en genç Türkiye Ralli Şampiyonu ünvanının da sahibi oldu.

## Kaynakça
Zumbi

**Zumbi** ( - 20 Kasım 1695), **Zumbi dos Palmares** olarak da bilinir, Brezilyalı bir quilombola lideri ve Brezilya Kolonisi'nde Portekizliler tarafından gerçekleştirilenAfrikalı köleleştirilmesine karşı başlatılan direnişin öncülerinden biriydi. Ayrıca, Brezilya'nın günümüzdeki Alagoas eyaletinde yer alan ve kölelikten kurtulan Afro-Brezilyalıların yerleşim yeri olarak kurduğu Quilombo dos Palmares'in son kralıydı. Afro-Brezilya kültüründe Afrika özgürlüğünün bir sembolü olarak saygı görmektedir.

## Kaynakça
Palmares (quilombo)

**Palmares** veya **Quilombo dos Palmares**, Brezilya Kolonisi'nde 1605'ten 1694'teki bastırılmasına kadar varlık gösteren bir *[[quilombo]]*<nowiki/>'ydu. Quilombo, günümüzde União dos Palmares belediyesinin kurulduğu yerde bulunuyordu.

## Kaynakça
Ovimbundular

**Ovimbundu**, **Güney Mbunduları** olarak da bilinir, Angola'nın merkezindeki Bié Platosu'nda ve bu platonun batısındaki kıyı şeridinde yaşayan bir Bantu etnik grubudur. Angola'daki en büyük etnik grup olarak ülke nüfusunun %38'ini oluştururlar. Ovimbunduların büyük çoğunluğu Hristiyanlığı, özellikle de Amerikalı misyonerler tarafından kurulan *Angola Evanjelik Topluluğu*'nu *(IECA)* ve Katolik Kilisesi'ni takip eder. Ancak bazıları hâlâ geleneksel Afrika dinlerinin inanç ve uygulamaları sürdürmektedir.

## Notlar

## Kaynakça

## İleri okumalar

* Gladwyn Murray Childs, *Umbundu Kinship and Character*, London: Oxford University Press, 1949
* Adrian Edwards, *The Ovimbundu Under Two Sovereignties: A Study of Social Control and Social Change Among a People of Angola*, London: Oxford University Press, 1962
* Linda Heywood, *Contested Power in Angola, 1940s to the Present*, Rochester/NY: University of Rochester Press, 2000 (A scholarly political history of the Ovimbundu)
* Didier Péclard, "Les incertitudes de la nation en Angola: Aux racines sociales de l'UNITA", Paris: Karthala, 2015

## Dış bağlantılar

* Ovimbundu Britannica Online
* Nação Ovimbundu
Lobito

**Lobito**, Angola'da yer alan bir belediyedir. Atlantik kıyısındaki Benguela Eyaleti'nde, Catumbela Haliçi'nin kuzeyinde yer almaktadır. Lobito belediyesinin nüfusu 2014 yılı itibarıyla 393.079'du.

## Kaynakça
Catumbela Nehri

**Catumbela**, alternatif olarak Catumbella ve Cata-Bella olarak da yazılır, Angola'nın merkezinde bulunan bir nehirdir. Nehrin ağzı, Lobito ve Benguela arasında, Catumbela'daki Atlas Okyanusu kıyısındaki Catumbela Haliçinde ve Cassoco tepelerinden doğduğu yerden 240 kilometre (150 mil) uzaklıkta yer almaktadır. 

## Kaynakça
Umbundu dili

**Umbundu dili** veya **Güney Mbundu dili** (otonimi, *úmbúndú*), birçok Bantu dilinden biri olup, Angola'da en yaygın olarak konuşulan yerli dildir. Dili konuşanlar *[[Ovimbundular]]* olarak bilinir ve Angola nüfusunun üçte birini oluştururlar. Anavatanları, Angola'nın Merkez Yaylaları ve bu yaylaların batısındaki Benguela ve Lobito şehirlerini de içeren kıyı bölgesidir. Son zamanlardaki iç göç nedeniyle, başkent Luanda'da, Luanda Bölgesi'nde ve Lubango'da da artık büyük topluluklar yaşamaktadır.

## Örnek metin
*Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.*

Çeviri: "Bütün insanlar özgür; onur ve hakları yönünden eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşçe davranmalıdırlar." (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 1. Maddesi)

## Kaynakça

## İleri okumalar

* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* English-Umbundu language resources on the web (Mofeko)
* Educação  – Umbundu lessons at Nação Ovimbundu
* Umbundu – alphabet at omniglot.com
* Dictionary Umbundu&nbsp;– Medical Hospital Nossa Senhora da Paz, Cubal, Angola.
Kimbundu dili

Bazen **Mbundu dili** veya **Kuzey Mbundu dili** (Güney Mbundusu olarak adlandırılan Umbundu dilinden ayırt etmek için) adlandırılan bir Bantu dili olan **Kimbundu dili**, Angola'da en yaygın konuşulan ikinci Bantu dilidir.

Dili konuşanlar ülkenin kuzeybatısında, özellikle Luanda, Bengo, Malanje ve Cuanza Norte illerinde yoğunlaşmıştır. Ambundular tarafından konuşulmaktadır.

## Kaynakça
Cuanza Nehri

**Kwanza Nehri**, **Coanza**, **Quanza** ve **Cuanza** olarak da bilinir, Angola'nın en uzun nehridir. Ulusal başkent Luanda'nın hemen güneyinden Atlas Okyanusu'na dökülür.

## Kaynakça

### Bibliyografya

* .

## Dış bağlantılar

* Map of the Cuanza River basin at Water Resources eAtlas
Ambundular

**Ambundu** (aynı zamanda **Mbundu** veya **Kimbundu)** ( veya , tekil:  (Ovimbundu'dan farklı), günümüz Angola'sında, Kwanza Nehri'nin hemen kuzeyindeki yüksek bir platoda yaşayan bir Bantu topluluğudur. Ambundular Kimbundu dilini konuşur ve çoğu aynı zamanda ülkenin resmi dili olan Portekizceyi de konuşur. Ülkedeki ikinci büyük etnik gruptur ve Angola'nın toplam nüfusunun %25'ini oluştururlar.

## Kaynakça
Catumbela

**Catumbela**, Angola'nın Benguela Bölgesi'nde yer alan bir şehir ve belediyedir. Belediyenin nüfusu 2014 yılı itibarıyla 175.805'ti.

## Kaynakça
Quilombo

Bir ***quilombo*** ( kelimesinden,  Afrika kökenli insanlar ve bazen *Carabali* olarak adlandırılan diğerler insanlar tarafından kurulan bir Brezilya hinterland yerleşimidir. Quilombo sakinlerinin çoğu, *[[quilombola]]* olarak adlandırılan, kaçak köleler için kullanılan bir terim olan *[[maroonlar]]*dı.

## Kaynakça
San Basilio de Palenque

**San Basilio de Palenque** veya **Palenque de San Basilio**, yerlileri tarafından genellikle sadece **Palenke** olarak anılır, Kolombiya'nın kuzeyindeki Bolivar eyaletinde yer alan bir Palenque köyü ve corregimientodur. Palenque, Amerika'daki ilk özgür Afrika kasabasıydı ve 2005 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirasının Başyapıtı ilan edildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* UNESCO: The Cultural Space of Palenque de San Basilio
* Colombian Ministry of Culture: San Basilio de Palenque, immaterial patrimony of Colombia Archived 2012-02-06 at the Wayback Machine
* CNN video
* NYTIMES:A Language, Not Quite Spanish, With African Echoes

## İleri okumalar

* Palenque Through the Eyes of My Heart: My First Trip by Vivian Liberman
Benkos Biohó

**Benkos Biohó** (16. yüzyılın sonları - 1621), aynı zamanda **Domingo Biohó** olarak da bilinir, edebiyatta Cartagena köle limanından on kişiyle birlikte kaçtığı anlatılan bir Mandinka lideri olarak kabul edilen, efsane ve tarih arasında yaratılmış bir karakterdir.

Kendisi ile San Basilio de Palenque arasında doğrudan bir ilişki bulunmamakla birlikte, çağdaş edebiyat kültüründe böyle bir anlayış görülmektedir; ancak bu gerçek değildir.

1713 yılında San Basilio de Palenque, İspanya Kralı'nın birliklerini dağlardaki müstahkem sığınaklarına saldırmaktan vazgeçirmesi sonucunda Amerika'daki ilk özgür köy oldu.

## Kaynakça
Maroonlar

**Maroonlar** ya da **Maronlar**, Batı Yarımküre'deki Avrupa sömürge merkezlerinden uzakta, ücra dağlık bölgelerde yüzyıllarca yıl boyunca yaşayan, kaçak kölelerden ve onların torunlarından oluşan, yarı göçebe ve neredeyse bağımsız bir yaşam tarzı süren, kendine özgü bir topluluktu. Genellikle yerli halklarla karışarak, sonunda farklı kreol kültürleri geliştirdiler.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  (The Maroons, Hindustanis and others of Surinam.)
*  A good short history of the "Bush Negroes" of Suriname.
* 
*  (A history of Jamaican Maroons.)
* 
* 
* ''Black Prisoners of War at Porchester Castle''
* ''Lands of Freedom: the oral histories and cultural heritage of the Matawai Maroons in Suriname''
Mandinkalar

**Mandinkalar** veya **Malinkeler**, esas olarak Güney Mali, Gambiya, Güney Senegal ve Doğu Gine'de yaşayan bir Batı Afrika etnik grubudur. Yaklaşık 11 milyonluk nüfusuyla Mandé halklarının en büyük alt grubu ve Afrika'daki en büyük etnolinguistik gruplardan biridir. Batı Afrika'nın büyük bir bölümünde *[[Lingua franca|ortak dil]]* olan Mande dil ailesindeki Manding dillerini konuşurlar. Çoğunlukla geçimlik çiftçilerdir ve kırsal köylerde yaşarlar. En büyük kentsel merkezleri Mali'nin başkenti Bamako'dur.

## Geçiş ayinleri

Mandinkalar, çocukları için yetişkinliğin başlangıcını işaret eden bir geçiş töreni olan *kuyangwoo*yu uygularlar. Dört ila on dört yaşları arasında, gençlerin cinsel organları cinsiyetlerine göre ayrı gruplar halinde ritüel olarak kesilir. Geçmişte çocuklar bir yıla kadar ormanda kalırdı, ancak bu süre artık fiziksel iyileşme dönemleriyle aynı zamana, yani üç ila dört haftaya indirildi.

Çocuklar bu süre zarfında, yetişkinlerin sosyal sorumluluklarını ve davranış kurallarını öğrenirler. Köyde veya kampta çocukların dönüşü için hazırlıklar yapılır. Bu yeni yetişkinlerin ailelerine dönüşünü kutlamak için bir kutlama düzenlenir. Bu geleneksel öğretilerin bir sonucu olarak, evlilikte bir kadının sadakati anne babasına ve ailesine, bir erkeğin sadakati ise ailesine kalır.

## Notlar

## Kaynakça

## İleri okumalar

* 
* Lucie Gallistel Colvin. *Historical Dictionary of Senegal*. Scarecrow Press/ Metuchen. NJ - Kondon (1981), pp.&nbsp;216–217
* Pascal James Imperato. *Historical Dictionary of Mali*. Scarecrow Press/ Metuchen. NJ - Kondon (1986), pp.&nbsp;190–191
* Robert J. Mundt. *Historical Dictionary of the Ivory Coast (Côte d'Ivoire)*. Scarecrow Press/ Metuchen. NJ – Kondon (1987), pp.&nbsp;98–99
* Robert W. Nicholls. "The Mocko Jumbie of the U.S. Virgin Islands; History and Antecedents". *African Arts*, Vol. 32, No. 3 (Autumn 1999), pp.&nbsp;48–61, 94–96
* Matt Schaffer (editor). "Djinns, Stars and Warriors: Mandinka Legends from Pakao, Senegal" (*African Sources for African History*, 5), Brill Academic Publishers (2003). ISBN&nbsp;
* 
* Ethnologue Languages of the World – Thirteenth Edition (1996).
* Pauls, Elizabeth Prine (February 2007). "Malinke people". In: Editors of Encyclopaedia Britannica, (online) ''Encyclopaedia Britannica''.
* 

## Dış bağlantılar

* Mandinka
* Malinke
* Malinke djembe ritimlerini çalmaya adanmış İngiltere merkezli bir web sitesi
* Bu halk grubuna ait Ethnologue sayfası
*
Manding dilleri

**Manding dilleri** (bazen **Manden** ve arkaik olarak **Mandingo** olarak da yazılır), Batı Afrika'da konuşulan Nijer-Kongo ailesi içindeki bir lehçe sürekliliğidir. Manding varyasyonları genellikle karşılıklı anlaşılabilir kabul edilir. Burkina Faso, Senegal, Gine-Bissau, Gine, Sierra Leone, Mali, Liberya, Fildişi Sahili ve Gambiya'da 9,1 milyon kişi tarafından konuşulur. En bilinen üyeleri Gambiya'nın başlıca dili olan Mandinka veya Mandingo; Mali'de en yaygın konuşulan dil olan Bambara; Gine ve Mali'nin başlıca dili olan Maninka veya Malinké; ve Fildişi Sahili ve Batı Burkina Faso'nun ticaret dili olan Jula'dır. Manding, Mandé dil ailesinin bir parçasıdır.

## Kaynakça
Vanilla Air

**Vanilla Air Inc.** (), Japonya merkezli eski bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 1 Kasım 2013 tarihinde AirAsia Japan'in yeniden yapılanması sonucu kurulmuş olup All Nippon Airways'e aitti. Şirketin merkezi Narita'da Narita Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktaydı.

Vanilla Air, 26 Ekim 2019 tarihinde Peach Aviation ile birleşti.

## Kaynakça
Dyulalar

**Dyulalar** (**Dioulalar** veya **Juulalar**), Mali, Fildişi Sahili, Gana ve Burkina Faso dahil olmak üzere birçok Batı Afrika ülkesinde yaşayan bir Mande etnik grubudur.

Son derece başarılı bir tüccar kastı olarak nitelendirilen *Dyula* göçmenleri, 14. yüzyılda bölge genelinde ticaret toplulukları kurmaya başladılar. Ticaret genellikle Müslüman olmayan yöneticiler tarafından yürütüldüğünden, *Dyulalar,* Müslüman olmayan toplumlardaki Müslüman azınlıklar için bir dizi teolojik ilke geliştirdi. Uzun mesafeli ticaret, İslami bilgi ve dini hoşgörü gibi benzersiz katkıları, İslam'ın Batı Afrika'da barışçıl bir şekilde yayılmasında önemli etkenlerdi.

## Kaynakça
Dyula dili

**Dyula** (veya **Jula**, **Dioula**, *Julakan* ߖߎ߬ߟߊ߬ߞߊ߲), Mande dil ailesinden bir dildir ve çoğunlukla Burkina Faso, Fildişi Sahili ve Mali'de ve ayrıca Gana, Gine ve Gine-Bissau dahil olmak üzere bazı komşu ülkelerde konuşulur. Manding dillerinden biridir ve Bambara ile en yakın akrabadır. Bambara ve Malinke ile karşılıklı olarak anlaşılabilirdir. Batı Afrika'daki bir ticaret dilidir ve milyonlarca insan tarafından birinci veya ikinci dil olarak konuşulur. Diğer Mande dillerine benzer şekilde, tonlamalar kullanır. Latin, Arapça veya N'Ko alfabeleriyle yazılabilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* An ka taa: a website with a dictionary, resources and media in and about Jula and Manding more generally.
* Database of audio recordings in Jula (Dioula) – basic Catholic prayers
Maninka dili

**Maninka** (ayrıca **Malinke** olarak da bilinir) veya daha doğrusu **Doğu Maninkası**, Mande dil ailesinin güneydoğu Manding alt grubunda yer alan yakından ilişkili birkaç dil ve lehçedir. 3,1 milyon kişi tarafından konuşulur ve Gine'deki Malinkélerin ana dilidir. Yukarı Gine bölgesinde ana dil olarak konuşulur. Mali'de ve resmi statüsünün olmadığı Liberya, Senegal, Sierra Leone ve Fildişi Sahili'nde de ana dil olarak konuşulur. Mali İmparatorluğu sırasında saray ve hükümet dili olarak konuşulmaktaydı.

## Kaynakça

* 

## Dış bağlantılar

* Report on Malinke in Mali en Senegal at sil.org (archived)
* Malinka text at language-museum.com
* Malinka (Kankan) text at language-museum.com
* Malidaba, an online French–English–Russian–Maninka dictionary
Kutsal Aile (Lorenzo Costa)

***Kutsal Aile*** veya* *'Doğuş**,'' [[Rönesans]] dönemi [[İtalyanlar|İtalyan]] [[Resim|ressamı]] [[Lorenzo Costa]] tarafından 1490 civarında yaratılan bir [[yağlıboya]] panel [[Resim|tablosudur]]. 1892'de [[Lyon Güzel Sanatlar Müzesi]] tarafından satın alındı.**'

## Kompozisyon
Bu eserin küçük boyutları, özel kullanım için tasarlandığını gösteriyor. Aziz Yusuf ve Meryem Ana, kurban edilmeye söz verilenin henüz doğduğu Beytlehem ahırında dua ederek Çocuk İsa'ya tapınıyorlar. Çocuğun narin bedeni, kendisi de örülmüş dallardan bir yatağa serilmiş beyaz bir örtünün üzerinde duruyor; bu, İsa'nın çile zamanındaki kefenini ve dikenli tacını haber veriyor gibi görünen pek çok sıra dışı unsur içeriyor. Çocuğun melankolik ifadesi ve bu tapınma sahnesini karakterize eden yoğun anı atmosferi, bu boyutu doğruluyor gibi görünüyor.

Meryem ve Yusuf'un fizyonomileri, kıyafetlerinin kıvrımlarının karmaşık tasarımı ve belirgin ışık kontrastları, Lorenzo Costa'nın, tıpkı Bologna'da faaliyet gösteren Ferraralı Ercole de' Roberti gibi, onun bir öğrencisi olduğunu hatırlatır. Kompozisyonun merkezinde geniş bir alanı özgün bir şekilde kaplayan limanlı manzaranın fantastik karakteri, Quattrocento Ferrara resminin huzursuz ve yaratıcı ruhunu da hatırlatır. Bu eserin incelikli renkçiliği ve şık çizimleriyle zarifliği, bu dengeli kompozisyondan yayılan duyguyla uyumludur.

## Ayrıca bakınız

* Kutsal Aile (Hristiyanlık)
* Kutsal Aile
* Lorenzo Costa

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ''Kutsal Aile'' gigapixel halinde, Lyon Güzel Sanatlar Müzesi
Lyon Güzel Sanatlar Müzesi

**Lyon Güzel Sanatlar Müzesi,** (Fransızca: Musée *des Beaux-Arts de Lyon*, telaffuzu [myze de boz‿aʁ də ljɔ̃]) Fransa'nın Lyon şehrinde bir belediye müzesidir. Place des Terreaux yakınlarında bulunan müze, 17. ve 18. yüzyıllarda faaliyet gösteren eski bir Benediktin manastırında yer almaktadır. 1988 ile 1998 yılları arasında restore edilmiş ve devam eden restorasyon çalışmalarına rağmen bu süre boyunca ziyaretçilere açık kalmıştır. Müze, Antik Mısır eserlerinden Modern sanat dönemine kadar uzanan koleksiyonlarıyla Avrupa'nın en önemli müzelerinden biri konumundadır. Aynı zamanda önemli sanat sergilerine de ev sahipliği yapmaktadır. Örneğin, 2005'in ikinci yarısında Georges Braque ve Henri Laurens'in eserlerinin yer aldığı sergi ile Nisan-Temmuz 2006 arasında Théodore Géricault'nun eserlerinin yer aldığı bir sergi daha düzenlenmiştir. Fransa'nın en büyük sanat müzelerinden biridir.

## Ayrıca bakınız

* Sanat müzesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Official '''Musée des Beaux-Arts de Lyon''' website—
* Ville de Lyon.fr: city's official Musée des Beaux-Arts webpage—
* Aerial view on Wikimapia (Google maps + Wiki)
*Virtual tour of the Museum of Fine Arts of Lyon provided by Google Arts & Culture
Yıldırım Günleri

***Yıldırım Günleri*** (Orijinal adıyla *Days of Thunder*), yapımcılığını Don Simpson ve Jerry Bruckheimer'ın üstlendiği ve yönetmenliğini Tony Scott'ın yaptığı 1990 yapımı bir Amerikan spor aksiyon drama filmidir. Filmin başrollerinde Tom Cruise, Robert Duvall, Randy Quaid, Nicole Kidman ve Cary Elwes yer almaktadır. Ayrıca Richard Petty, Rusty Wallace, Neil Bonnett ve Harry Gant gibi gerçek hayattaki NASCAR yarışçıları da filmde görünmektedir. ESPN yorumcusu Dr. Jerry Punch ve yardımcı yapımcı Don Simpson da cameo rollerde yer almaktadır.

*Days of Thunder*, 27 Haziran 1990'da Paramount Pictures tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nde gösterime girdi. Film, yarış sekansları, Hans Zimmer'ın müzikleri ve Cruise ile Duvall'ın performansları nedeniyle eleştirmenlerden övgü alırken, Scott'ın önceki filmi *[[Top Gun]]*'a kıyasla özgünlük eksikliği nedeniyle eleştirildi ve 60 milyon dolarlık yapım bütçesine karşılık dünya çapında 157.9 milyon dolar hasılat elde etti. Kasım 2024 itibarıyla, bir devam filmi geliştirme aşamasındadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* 
*
Hadi Git

**Hadi Git**, Ümit Besen'in 21 Mart 1997'de Emre Plak firması etiketiyle piyasaya sunulan stüdyo albümüdür. Albümde toplam da 10 şarkı bulunmakla beraber şarkıların birçoğunda Ümit Besen'in kendi imzası bulunmaktadır.

## Şarkı listesi

## Kaynakça
Enterokolit

**Enterokolit**, ince bağırsak enteriti ve kolon kolitini içeren sindirim sisteminin iltihaplanmasıdır. Bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler veya diğer nedenlerle çeşitli enfeksiyonlar tarafından ortaya çıkabilir. Enterokolitin yaygın klinik belirtileri, mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ateş, titreme ve genel durum değişikliği ile birlikte veya bunlar olmadan sık sık ishaldir. Genel belirtiler, enfeksiyon etkeninin veya toksinlerinin vücutta yayılmasıyla veya – en sık olarak – ishal ve kusmanın sonucu olarak önemli miktarda su ve mineral kaybıyla ortaya çıkar.

## Belirtiler
Enterokolitin belirtileri arasında karın ağrısı, ishal, mide bulantısı, kusma, ateş ve iştahsızlık bulunur.

## Neden
Akut enterokolitin etkenleri arasında şunlar bulunur:
* bakteriler: *[[Salmonella]]*, *[[Shigella]]*, *[[Escherichia coli]] (E. coli)*, *[[Campylobacter]]* vb.
* virüsler: enterovirüsler, rotavirüsler, norovirüs, adenovirüsler
* mantarlar: kandidiyaz, özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda veya daha önce uzun süreli antibiyotik tedavisi görmüş hastalarda
* parazitler: *[[Giardia lamblia]]* (nüfusta yüksek enfestasyon sıklığına sahiptir, ancak her zaman klinik belirtilerle seyretmez), *[[Balantidium coli]]*, *[[Blastocystis|Blastocystis homnis]]*, *[[Cryptosporidium]]* (bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ishal), *[[Entamoeba histolytica]]* (tropikal bölgelerde yaygın olan amipli dizanteriye neden olur).

## Tanı

### Türleri
Enterokolitin belirli türleri şunlardır:
* nekrotizan enterokolit (prematüre bebeklerde en sık görülür)
* psödomembranöz enterokolit (aynı zamanda "psödomembranöz kolit" olarak da adlandırılır)

## Tedavi
Tedavi etiyolojiye bağlıdır, örneğin bakteriyel enfeksiyon için metronidazol gibi antibiyotikler, viral enfeksiyon için antiviral ilaç tedavisi ve paraziter enfeksiyonlar için antihelmintikler kullanılır.

## Ayrıca bakınız
* Gastroenterit

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Dmitri Vasilyev (herpetolog)

**Dmitri Borisoviç Vasilyev** (; 10 Ekim 1963, Moskova – 2 Ağustos 2025, Moskova, Rusya), Rus herpetolog ve bilim adamı.

## Hayatı
Vasilyev, 10 Ekim 1963'te Moskova, Sovyetler Birliği'nde doğdu.  Moskova Devlet Pedagoji Enstitüsü'nde eğitim gördü. Eğitiminin ardından Moskova Hayvanat Bahçesi'ne girdi.

Aynı zamanda Eski Zağra, Bulgaristan'daki Yüksek Zootekni ve Veterinerlik Enstitüsü'nde çalıştı.
Ayrıca 1993'te Moskova Veterinerlik Akademisi'nde ve 1995'te İsveç'teki Stockholm Skansen Müzesi Hayvanat Bahçesi'nde görev aldı.

Vasilyev, 18 Mayıs 2023'te geçirdiği kendisinde kalıcı sağlık sorunları yaratan kalp krizi nedeniyle 2 Ağustos 2025'te memleketi Moskova, Rusya'da 61 yaşında öldü.

## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası A Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] A Grubu** maçları 11-24 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### Meksika - Güney Afrika



### Güney Kore - Çekya


----
### Çekya - Güney Afrika



### Meksika - Güney Kore


----

### Çekya - Meksika


### Güney Afrika- Güney Kore



## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası B Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] B Grubu** maçları 12-24 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### Kanada - Bosna-Hersek


### Katar - İsviçre


----
### İsviçre- Bosna-Hersek


### Kanada - Katar


----
### İsviçre - Kanada


### Bosna-Hersek - Katar



## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası C Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] C Grubu** maçları 13-24 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### Brezilya - Fas


### Haiti - İskoçya


----

### Brezilya - Haiti



### İskoçya - Fas


----

### İskoçya - Brezilya


### Fas - Haiti



## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası D Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] D Grubu** maçları 12-24 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### ABD - Paraguay


### Avustralya - Türkiye


----
### Türkiye - Paraguay


### ABD - Avustralya


----
### Türkiye - ABD


### Paraguay - Avustralya



## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası E Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] E Grubu** maçları 14-25 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### Fildişi Sahili - Ekvador


### Almanya - Curaçao


----
### Almanya - Fildişi Sahili


### Ekvador - Curaçao


----
### Curaçao - Fildişi Sahili



### Ekvador - Almanya



## Kaynakça
2026 FIFA Dünya Kupası F Grubu

**[[2026 FIFA Dünya Kupası]] F Grubu** maçları 14-25 Haziran 2026 tarihleri arasında oynanacaktır.

## Tablo

## Maçlar
### Hollanda - Japonya


### İsveç - Tunus


----
### Hollanda - İsveç


### Tunus- Japonya


----
### Japonya - İsveç


### Tunus - Hollanda



## Kaynakça
György Alexa

**György Alexa** (15 Haziran 1958, Budapeşte – 3 Ağustos 2025, Budapeşte, Macaristan), Macar siyasal iletişim uzmanı ve siyasetçi. 
## Hayatı
Alexa, 15 Haziran 1958'de Budapeşte, Macaristan'da doğdu. Kodolányi János Üniversitesi'nde eğitim gördü. Sosyalist Parti'den siyasete girerek Ulusal Meclis'te delege (2006-2010) olarak görev aldı.

Alexa, 3 Ağustos 2025'te geçirdiği kalp krizi nedeniyle memleketi Budapeşte, Macaristan'da 67 yaşında öldü.

## Kaynakça
Uljana Havemann

**Uljana Havemann** (d. 17 Ekim 1973, Doğu Berlin; ö. 3 Ağustos 2025, Berlin), Alman film yönetmeni ve senarist.

## Hayatı
Havemann, 17 Ekim 1973'te Doğu Berlin, Doğu Almanya'da Rus asıllı sanat tarihçisi bir anneyle Doğu Alman bir babanın kızı olarak doğdu. Nazi yönetimini eleştiren Robert Havemann'ın torunuydu. Berlin Humboldt Üniversitesi'ndeki tiyatro ve psikoloji öğreniminin ardından gittiği Los Angeles'taki bir film akademisinde eğitimini tamamladı. Oyunculuğa Berlin'deki farklı tiyatro topluluklarında oyuncu ve reji asistanı olarak adım attı. Aynı zamanda gençliğinde bazı sinema filmlerinde rol aldı. Ardından Alman televizyon kanalı ZDF'ye televizyon filmleri ve diziler çekmeye başladı. İmza attığı; *Der Fall Marianne Voss*, *Der Alte und die Nervensäge*, *SOKO Münih* ve *Ein Fall für zwei* gibi yapımlarla tanındı. Ayrıca; *Einer ist immer dabei*, *Brooklyn Bridge* ve *The Appointment* adlı kısa filmleri yönetti. Son olarak 2017'den itibaren Graz Sanat ve Tasarım Üniversitesi'nde görev aldı. 

4 Temmuz 2025'te uzun zamandır beraber olduğu film yapımcısı Thomas Kufus ile evlenen Havemann, 3 Ağustos 2025'te kanser nedeniyle memleketi Berlin, Almanya'da 51 yaşında öldü.

## Filmografi (seçme)
### Yönetmen
* 2000: *Einer ist immer dabei* (*One is always there*) (Kısa film)
* 2002: *Brooklyn Bridge* (Kısa film)
* 2004: *Geheimnisvolle Freundinnen* (TV filmi)
* 2011: *The Appointment* (Kısa film)
* 2012: *Shadow Dreams* (Kısa film)
* 2012: *All my Life* (Kısa film)
* 2014: *Der Weg zu 24h Jerusalem – Eine Produktionsgeschichte* (Belgesel film)
* 2018–2019: *SOKO Münih* (TV dizisi, 5 Bölüm)
* 2019: *Ein Fall für zwei* (TV dizisi, 2 Bölüm)
* 2020: *Der Alte und die Nervensäge* (TV filmi)
* 2021: *Die Eifelpraxis* (TV dizisi, 2 Bölüm)
* 2022: *Ein Sommer auf Langeoog* (TV filmi)
* 2024: *Marianne Voss Vakası* (TV filmi)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Uljana Havemann bei Crew United
* Uljana Havemann bei filmportal.de
Byzantionlu Dionysios

**Byzantionlu Dionysios** ( ), Antik Çağ'da yaşamış önemli bir Yunan coğrafyacısı ve yazarıdır.

Hakkında çok az kişisel bilgi bulunmakla birlikte, eserinden yola çıkılarak Milattan Sonra (MS) 1. veya 2. yüzyılda yaşadığı tahmin edilmektedir.

**Byzantionlu Dionysios**'u tarihe geçiren en önemli eseri:

* Antik Adı: *Anaplous Bosporou* ()
* Türkçe Çevirisi: Boğaziçi’nde Bir Gezinti veya Deniz Yoluyla Boğaz

Bu eser, Antik Çağ'da İstanbul Boğazı'nın (Bosporos) kıyı şeridini, coğrafi özelliklerini, yerleşim yerlerini, efsanelerini ve kutsal alanlarını büyük bir detay ve titizlikle anlatan bir deniz kılavuzudur. Sarayburnu'ndan başlayarak Haliç (Khrysokeras) kıyılarını, ardından Boğaz'ın hem Avrupa (Rumeli) hem de Anadolu (Asya) yakasını ayrıntılı olarak tarif eder.

Eser, özellikle Bizantion (daha sonra Konstantinopolis ve İstanbul) ve çevresindeki antik topografya, mitoloji ve yer adları hakkında günümüze ulaşan en değerli ve ayrıntılı kaynaklardan biri olarak kabul edilir. Antik tarih ve Bizans çalışmaları alanında tanınmış bir akademisyen olan Clive Foss bu eseri "antik coğrafya metinlerinin en dikkat çekici ve ayrıntılılarından biri" olarak tanımlar.

Eser, yalnızca Petrus Gyllius'un 16. yüzyılda yaptığı Latince bir tefsirden bilinen büyük bir boşlukla günümüze ulaşmıştır.

### Diğer Bilgiler
MS 10. yüzyılda yazılan Bizans ansiklopedisi **"Suda"**ya göre, **Byzantionlu Dionysios**'un *Peri threnon* (Ağıtlar Üzerine) adlı başka bir eser daha kaleme aldığı belirtilir, ancak bu eser günümüze ulaşmamıştır.

## Bibliyografya

* Byzantiumlu Dionysios, Bosporoslu Anaplous Brady Kiesling'in İngilizce çevirisi
* Margarethe Billerbeck, *Dionysios von Byzanz, Anaplus Bospori. Die Fahrt auf dem Bosporos. Einleitung, Text, Übersetzung und Kommentar*, Schwabe, 2023,   (giriş, düzenleme, çeviri ve yorum).
* Albrecht Dihle, *Greek and Latin Literature of the Roman Empire: From Augustus to Justinian*, Routledge, 1994, s. 235. &nbsp;
* Rudolf Güngerich, ed., *Anaplus Bospori/De Bospori navigasyone.* *Latince ve Yunanca*, Weidmann, 1927 (1958'de yeniden basıldı).
* Richard JA Talbert, *Barrington Yunan ve Roma dünyası atlası: Harita-harita Rehber*, Princeton, 2000. ISBN&nbsp; .

## Kaynakça
Moukaporis

**Moukaporis**, Antik Bitinya'da, İstanbul Boğazı kıyısında yer alan bir sahil yerleşimidir.

**Moukaporis**, antik adını Bitinya'nın bir kralından ya da soylu bir figüründen almıştır. Antik Çağ'da yaşamış önemli bir Yunan coğrafyacısı ve yazarı olan Byzantionlu Dionysios, *Boğaziçi’nde Bir Gezinti* adlı eserinde bu limanı "oldukça güzel" olarak tanımlar ve metinde "''Daphne Mainomene''*<nowiki/>'den sonra *'Moukaporis*' gelir*" şeklinde bir ifade bulunmaktadır.

Yerleşim alanı, günümüzde İstanbul'un (Anadolu Yakası) Beykoz ilçesi, Yalıköy mahallesi içinde, *Hünkar İskelesi* olarak bilinen mevkide yer almaktadır.

## Kaynakça
Halk Cephesi

Halk cephesi, çoğunlukla sol ve merkezden farklı siyasi grupların oluşturduğu geniş bir koalisyondur.

**Halk Cephesi** şu anlamlara da gelebilir;

* Halk Cephesi (İspanya), 1936'da İspanya'da kurulan bir seçim ittifakı
* Halk Cephesi (Tunus), 2012'de Tunus'ta kurulan bir seçim ittifakı
* Halk Cephesi (Türkiye), Türk Marksist-Leninist organizasyon
Mossynea

**Mossynea**, Antik Bitinya'da, Roma döneminde yerleşim yeri olarak kullanılan bir kasabadır. Bu yerleşimin adı antik yazarların eserlerinde pek geçmemekle birlikte, varlığı epigrafik (yazı bilimi) ve diğer arkeolojik kanıtlar aracılığıyla belirlenmiştir.

Mossynea'nın bulunduğu bölge, günümüzde Bilecik İli'ne bağlı Gölpazarı ilçesinde yer alan Tongurlar köyünün doğusunda bulunmaktadır.

## Kaynakça
Böyle Gülüyorlardı

***Böyle Gülüyorlardı***, yönetmenliği Gianni Amelio tarafından gerçekleştirilen, başrollerinde Enrico Lo Verso, Francesco Giuffrida ve Fabrizio Gifuni'nin yer aldığı 1998 çıkışlı İtalyan yapımı sinema filmi. Film, 55. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Altın Aslan ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ben Leman

***Ben Leman***, NTC Medya'nın yapımını üstlendiği, ilk bölümü 4 Ekim 2025 tarihinde  yayımlanan, dram türündeki Türk televizyon dizisidir. Dizinin başrollerini Burçin Terzioğlu, Özgür Çevik, Duygu Sarışın, Selin Şekerci, Gökçe Eyüboğlu, Tansel Öngel ve Şebnem Sönmez paylaşmaktadır. Dizi, 27 Aralık 2025 tarihinde yayınlanan 13. bölümü ile final yaparak sona erdi.

## Konusu
Dizi, Güzelkoy'a dönen bir öğretmenin (Leman) konusunu işlemektedir. Leman'ın ve arkadaşlarının geçmişleri, ilişkileri dizinin ana konusudur.

26 yıl önce sahte bir ihbar yüzünden babasını kaybeden ana karakter Leman, mağdur bir şekilde bu suçtan hapis yatan Seher ile işbirliği yaparak Güzelkoy kasabasına gerçek katili bulmaya gelmiştir. 3 şüpheli vardır: Şahika, Mine ve Suzi. Seher ile Leman bu olayları çözmeye çalışırken Leman, bu üç kadının eski arkadaşı Demir'e aşık olur. İçinde intikam ateşi yanarken bir yandan da ailevi meselelerle uğraşır. Olayların içinde boğulan Leman, sonunda gerçek katili bulur.

## Oyuncu kadrosu ve karakterler

## Yayın takvimi

## Bölümler
### 1. sezon (2025)

## Reyting grafiği

## Ödüller

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* NOW'ın resmî sitesinde Ben Leman
* 
* 
* 
* 
*
Heşt Beheşt

**Heşt Beheşt** (Farsça: هشت‌بهشت, *Sekiz Cennet*), İran'ın İsfahan kentinde bulunan 17. yüzyıldan kalma bir köşk. Safevilerin sekizinci şahı Süleyman'ın emriyle inşa edilmiş olup, esas olarak özel köşk olarak işlev görmüştür. İsfahan'ın ünlü Çarbağ Caddesi'nde yer almaktadır. Aynı zamanda İsfahan'daki ilk modern okul olan Medrese-i Hümayun da burada bulunmaktadır.

## Galeri

Hasht Behesht, Outside perspective by Pascal Coste.jpg|Fransız sanatçı Pascal Coste'nin 1840 tarihli Heşt Beheşt çizimi
Hasht Behesht 007.jpg|Havuzun arkasından görülen Heşt Beheşt
Hasht behesht palace (10).jpg|İçinden bir oda
Hasht behesht palace (19).jpg|Tavan
Mirsaeidhadian43.jpg|Tavan içi
Hasht behesht palace (7).jpg|Heşt Beheşt'te bir tavanın içi
Hasht behesht palace (5).jpg|Farklı bir tavan içi
Hasht-Behesht, North-Western View.jpg|Heşt Beheşt'in dış görünümü
Hasht Behesht palace at night.jpg|Geceleyin Heşt Beheşt


## Kaynakça
Şöhret Nişanı sahipleri listesi

**Şöhret Nişanı sahipleri listesi**, Azerbaycan tarafından ekonomik, bilimsel, sosyokültürel alanlarda kalkınmaya ve ilerlemeye katkı yapan kişilere verilen Şöhret Nişanı'na layık görülenleri derlemektedir. Hâlen 874 kişi Şöhret Nişanı kazanmıştır.

## 1990'lar

## 2000'ler

## 2010'lar

## 2020'ler

## Kaynakça
Siyahlar ve Beyazlar Karnavalı

**Siyahlar ve Beyazlar Karnavalı** (*[[İspanyolca]]: Carnaval de Negros y Blancos*), Güney Kolombiya'da 1546'dan beri kutlanan bir karnaval halk festivali ve geçit törenidir. Coğrafi konumu Pasto şehrine ait olmasına rağmen, Nariño ve güneybatı Kolombiya'daki diğer belediyeler tarafından da benimsenmiştir. Her yıl 2-7 Ocak tarihleri arasında kutlanır ve büyük bir katılımla sürdürülür.

30 Eylül 2009'da UNESCO tarafından İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirasının Başyapıtları arasında listelendi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Carnaval de Negros y Blancos de San Juan de Pasto (in Spanish) – Official Corpocarnaval Web Site
* Blacks and Whites' Carnival in Pasto: The Largest Meeting of the Races in Colombia, Colombian Official Tourism Portal
* Los Carnavales de Pasto (in Spanish)
* Blacks and White's Carnival Pictures at Picasa
Senai Uluslararası Havalimanı

**Senai Uluslararası Havalimanı** () , eski adı ile **Sultan İsmail Uluslararası Havalimanı**, Malezya'nın Johor Bahru kentinde bulunan bir havalimanıdır. Havalimanı, 1974 yılında açılmış olup kent merkezinin 22 km kuzeybatısında yer almaktadır.

Senai Uluslararası Havalimanı, 2024 yılı itibarı ile 3,36 milyon yolcuya hizmet vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
*
Acılar Cuması

**Acılar Cuması**, **Keder Cuması** veya **Tutku Cuması** Büyük Perhiz'in beşinci haftasında düzenlenen Dallar Bayramı'ndan önceki Cuma günü, kederli Meryem Ana'yı anmak için yapılan bir anma törenidir.

Bazı Katolik ülkelerde, özellikle Brezilya, Guatemala, İtalya, Lüksemburg, Malta, Meksika, Peru, Filipinler ve İspanya'da, Kutsal Hafta kutlamalarının başlangıcıdır ve genellikle ***Viernes de Dolores*** (Acılar Cuması) veya benzer bir yerel adla anılır. Kutsal Cuma'dan tam bir hafta önce gerçekleşir.

Bazı İspanyolca konuşulan ülkelerde, bu güne **Konsey Cuması** da denir, çünkü Tridentine Ayini'nde günün İncili olarak  okunur; bu ayetlerde Sanhedrin'in İsa ile ne yapılacağını görüşmek üzere yaptığı toplantı anlatılır.

Tüm Büyük Perhiz Cumaları gibi, bu Cuma da ulusal piskoposluk konferansı alternatif kefaret biçimleri belirtmedikçe etten uzak durma günüdür.

## Kaynakça
Popayán'da Kutsal Hafta

Kolombiya'nın Cauca şehrindeki **Popayán'da düzenlenen Kutsal Hafta**, 16. yüzyıldan beri Acılar Cuması ile Kutsal Cumartesi arasında günlük alaylarla kutlanan bir törendir ve törende İsa'nın Çilesi ve Ölümü anılır. Alaylar, "Beyaz Şehir"in antik sokaklarında gerçekleşir. İspanyol, Endülüs, Quito, İtalyan ve Payanlı dini figürleri, dört ön ve dört arka "barrote" (çubuk) bulunan ahşap bir platform üzerine dizilmiş, "Cargueros"ların omuzlarında taşınır. Bu figürler, İncillerde İsa'nın Çilesi, Çarmıha Gerilmesi ve Ölümü üzerine anlatılan farklı bölümlerin temsilleridir. Her performans bir "paso" (adım) niteliğindedir. Alay, Fetih zamanından beri haç şeklinde düzenlenmiş sokaklarda ilerler ve şehrin ana kilise ve tapınaklarının yanından geçer.

30 Eylül 2009'da UNESCO tarafından İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirasının Başyapıtı ilan edildi.

## Kaynakça
Shibu Soren

**Shibu Soren** (; Hintçe:ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ; d. 11 Ocak 1944 –ö. 4 Ağustos 2025), Hint siyasetçi. 
## Hayatı
Soren, 11 Ocak 1944'te Nemra, Bihar Eyaleti, Britanya Hindistanı'nda (günümüzde: Carkhand, Hindistan) doğdu. Carkhand Özgürlük Cephesi bünyesinde siyasete girerek; Parti başkanı (1972-2025), Lok Sabha Meclisi'nde delege (1980-2019), Hindistan Madencilik Bakanı (2004-2006), Carkhand Eyaleti Başbakanı (2005-2010) ve  Hindistan Parlamentosu'nda delege (1998-2025) olarak görev aldı. Aynı zamanda 28 Kasım 2006'da eski özel sekreteri Shashinath Jha'nın kaçırılıp öldürülmesiyle ilgili on iki yıllık bir davada suçlu bulunsada 2007'de şartlı salınmaya tahliye edilmiştir.

Roopi Soren ile evli dört çocuk sahibi olan Soren, 4 Ağustos 2025'te Yeni Delhi, Hindistan'da tedavi gördüğü bir hastanede 81 yaşında öldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Controversies have always tailed Shibu Soren - 123bharath.com article dated 20 July 2004
* Jharkhand cops chasing Union minister with arrest warrant - rediff.com article dated 21 July 2004
* Shibu Soren goes underground - Mid Day article dated 21 July 2004
*  - Indian Express article dated 24 July 2004
* Shibu Soren resigns after arrest warrant - Yahoo! India News story dated 24 July 2004
* Shibu Soren: from farmer's son to fugitive minister - 123bharath.com article dated 24 July 2004
* Shibu Soren appointed as Chief Minister of Jharkhand - Indiainfo.com article dated 2 March 2004
* Shibu Soren sworn in as Jharkhand CM - rediff.com article dated 2 March 2004
* Home Page on the Parliament of India's Website
* News timeline for Shibu Soren
Wayuu dili

**Wayuu** (**' ), veya **Guajiro''', kuzeybatı Venezuela ve kuzeydoğu Kolombiya'daki Guajira Yarımadası ve çevresindeki Maracaibo Gölü çevresinde yaşayan 400.000 yerli Wayuu tarafından konuşulan en yaygın konuşulan Arawakan dilidir.

2012 yılında Venezuela'da tahmini olarak 300.000, 2008 yılında Kolombiya'da 120.000 Wayuunaiki konuşanı vardı; bu, Venezuela'daki (2011 nüfus sayımı) 400.000 ve Kolombiya'daki (2018 nüfus sayımı) 400.000 etnik nüfusun yaklaşık yarısıydı. Smith (1995), her iki ülkede de Wayuunaiki'nin yerini karışık bir Wayuu-İspanyolca dilinin aldığını ifade etmektedir. Ancak Campbell (1997) bu konuda hiçbir bilgi bulamamıştır. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* WayuuTribe.com -About the Wayuu People and Wayuu Art
* Brief explanation of the Wayuunaiiki language
* Spanish-Wayuunaiki dictionary
AirAsia

**Capital A Berhad** veya marka adı ile **AirAsia**, Malezya merkezli bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 20 Aralık 1993 tarihinde kurulmuş olup 2001 yılında özelleştirilmiştir. Şirketin merkezi Selangor'da Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktadır.

AirAsia, filo büyüklüğü ve uçuş noktaları bakımından Malezya'nın en büyük havayolu şirketidir. 25 ülkede 166'dan fazla varış noktasına tarifeli yurt içi ve yurt dışı uçuşlar gerçekleştirmektedir.

AirAsia, Bangkok, Cakarta, Manila ve Phnom Penh gibi kent merkezleri bulunan Thai AirAsia, Indonesia AirAsia, Philippines AirAsia ve AirAsia Cambodia gibi bölgesel pazarlara hizmet veren bir havayolu ağına sahiptir. Havayolunun uzun mesafeli iştiraki AirAsia X, ağırlıklı olarak uzun mesafeli rotalarda hizmet vermektedir. Yolcu hizmetlerinin yanı sıra, AirAsia özel kargo bölümü Teleport'u da yönetmektedir. Bu taşıyıcılar birlikte, Güneydoğu Asya'yı Asya'nın diğer bölgeleri, Avustralya, Afrika ve Orta Doğu ile bağlayan kapsamlı bir ağ oluşturmaktadır.

## Filo
 ile AirAsia aşağıdaki uçakları işletmektedir.:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
AirAsia Japan

**AirAsia Japan Co., Ltd** (), Japonya merkezli eski bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 1 Temmuz 2011 tarihinde kurulmuş olup Malezya merkezli AirAsia ile Japon ortaklarına aitti. Şirketin merkezi Tokoname'de Chūbu Centrair Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktaydı.

AirAsia Japan'ın ilk şirketi All Nippon Airways ortaklığı ile Temmuz 2011'de kurulmuş ve Ekim 2013'te faaliyetlerini durdurup Vanilla Air adını alana kadar Narita Uluslararası Havalimanı'nda faaliyet göstermişti. AirAsia Japan'ın ikinci şirketi ise Temmuz 2014'te Rakuten ortaklığı kurulmuş ve operasyon merkezi Nagoya'daki Chubu Centrair Uluslararası Havalimanı'ndaydı. 5 Ekim 2020'de şirket, COVID-19 pandemisinin etkileri nedeniyle düşük yolcu talebi nedeniyle faaliyetlerini durdurdu.

## Kaynakça
JALways

**JALways Co., Ltd.** (), Japonya merkezli eski bir havayolu şirketidir. Şirket, 5 Ekim 1990 tarihinde Japan Air Charter adıyla kurulmuş olup 1 Ekim 1999 tarihinde JALways adını aldı ve Japan Airlines'ın yan kuruluşuydu. Şirketin merkezi Narita'da Narita Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktaydı.

JALways, Japan Airlines'dan kiraladığı Boeing uçak filosunu kullanarak dokuz ülkedeki 15 yüksek yoğunluklu düşük gelirli turistik destinasyona tarifeli ve tarifesiz uluslararası yolcu seferleri düzenliyordu.

JALways, 1 Aralık 2010 tarihinde faaliyetlerini sonlandırarak Japan Airlines ile birleşti.

## Kaynakça
Nippon Cargo Airlines

**Nippon Cargo Airlines Co., Ltd. (NCA)** (), Japonya merkezli bir havayolu kargo şirketidir. Şirket, 21 Eylül 1978 tarihinde kurulmuş olup All Nippon Airways'in yan kuruluşudur. Şirketin merkezi Narita'da Narita Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktadır.

Nippon Cargo Airlines, Asya'nın yanı sıra Avrupa ve Kuzey Amerika'ya tarifeli kargo seferleri düzenlemektedir.

## Filo
 ile Nippon Cargo Airlines aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Roman piskoposluğu

**Roman piskoposluğu**, genellikle MS 284 ile 641 yılları arasında tarihlenen Geç Roma İmparatorluğu'nda, Roman veya sivil piskoposluk olarak bilinen bölgesel yönetim bölgesi, her biri bir *[[vicarius]]* tarafından yönetilen bir grup eyaletten oluşuyordu; vicarlar, ikamet ettikleri piskoposlukları doğrudan yöneten Praefectus praetorio'larının temsilcileriydi. Başlangıçta on iki piskoposluk vardı ve 4. yüzyılın sonunda on dört piskoposluğa çıktı.

*Piskoposluk* terimi, 'yönetim', 'idare', 'idare bölgesi' veya 'vilayet grubu' anlamına gelen Grekçe *dioíkēsis* (*διοίκησις*) kelimesinden türeyen Latince *dioecēsis* kelimesinden gelir.

## Ayrıca bakınız

* Klasik Antik Çağ
* Geç Antik Çağ
* Diokletian sonrası Roma eyaletleri listesi

## Kaynakça
**Özel**

**Genel**

*  first published in 1889 in two volumes:
**  and 
** 
*
*
*
*
* 
* 
*
*
* 
*
Solaseed Air

**Solaseed Air Inc.** (), Japonya merkezli bir bölgesel havayolu şirketidir. Şirket, 3 Temmuz 1997 tarihinde kurulmuştur. Şirketin merkezi Miyazaki'de Miyazaki Havalimanı'nda yer almaktadır.

Solaseed Air, ilk olarak Pan Asia Airlines adıyla kurulmuş olup Temmuz 2002'de Skynet Asia Airways adını aldı. 1 Temmuz 2011 tarihinde günümüz adını almıştır. Şirket, ağırlıklı olarak Tokyo ile Kyūshū adasındaki noktalar arasında seferler düzenlemektedir.

## Filo
 ile Solaseed Air aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Dominique Collignon-Maurin

**Dominique Collignon-Maurin** (; 1 Nisan 1949 - 4 Ağustos 2025), Fransız oyuncu, dublaj sanatçısı ve müzisyen.

## Hayatı
Collignon-Maurin, 1 Nisan 1949'da Toulouse, Fransa'da oyuncu Mado Maurin ve besteci Georges Collignon'un oğlu olarak doğdu. Aynı zamanda oyuncu Emmanuel Karsen'in amcasıdır.

Yer aldığı; *La Belle Américaine* (1961), *Les Amitiés particulières* (1964), *La Bande à Bonnot* (1968), *Neige* (1981), *Les Princes* (1983), *Zanzibar* (1989) ve *Lune froide* (1991) gibi yapımlarla tanındı. Aynı zamanda *[[Yıldız Savaşları]]* serisinde Amerikalı oyuncu Mark Hamill'in canlandırdığı Luke Skywalker karakterinin sesi oldu. 

Collignon-Maurin, 4 Ağustos 2025'te Villejuif, Val-de-Marne, Fransa'da doğal nedenlerden 76 yaşında öldü

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
JAL Express

**JAL Express Co., Ltd. (JEX)** (), Japonya merkezli eski bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 1 Nisan 1997 tarihinde kurulmuş olup Japan Airlines'ın yan kuruluşuydu. Şirketin merkezi Tokyo'da Haneda Uluslararası Havalimanı'nda yer almaktaydı.

JAL Express, Japonya genelinde sekiz bölgesel destinasyona tarifeli ve tarifesiz yolcu seferleri düzenlemekteydi. Ayrıca, ıslak kiralama sözleşmesi kapsamında Japan Airlines adına Japonya'da 15, Çin'de ise iki destinasyona hizmet veriyordu.

JAL Express, 30 Eylül 2024 tarihinde faaliyetlerini sonlandırarak Japan Airlines ile birleşti.

## Kaynakça
Wayuular

**Wayuular** (ayrıca **Wayu**, **Wayú**, **Guajiro**, **Wahiro**), kuzey Kolombiya ve kuzeybatı Venezuela'daki Guajira Yarımadası'na özgü bir etnik gruptur. Konuştukları Wayuu dili, Arawakan dil ailesinin bir parçasıdır. Tarihleri boyunca İspanyollara, kırsal toprak sahiplerine ve Katolik Kilisesi'ne karşı direniş sergilemişlerdir. Wayuu geleneği varlığını sürdürmekte olup, zanaatkârlık endüstrileri günümüz Kolombiyası'nın en büyük el sanatları ihracatlarından biridir.

Geleneksel Wayuu müziği, ekonomi ve sosyal yaşamla yakından ilişkilidir. Örneğin, sığırlarına şarkı söylerler. Ayrıca, toplantı ve kutlamalarda ve cenaze törenlerinde de müzik kullanırlar. La *Yonna,* konukları onurlandırmak için kullanılan geleneksel bir danstır. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ubuntu Linux in Wayuunaiki – a project to bring Wayuunaiki language support to Ubuntu Linux
* Wayuu artwork, National Museum of the American Indian
* "Forgotten in the dust of northern Colombia", a photo essay on the Wayuu by Nicolò Filippo Rosso, *Washington Post*, 7 August 2017
* Unicef article on community radio keeping Wayuu culture alive in Venezuela
* Wayuu Indigenous People of Colombia and Venezuela, Indigenous Peoples Issues
* article on the Wayuu, PBS *Frontline*
* Massacre of Wayuu, *Denver Post*
*  Summary of Colombian policies towards Amerindian ethnic groups, Colombia's national library
*  Etniasdecolombia.org
* Psicologia del Caribe: Wayuus
Peach Aviation

**Peach Aviation Limited** (), Japonya merkezli bir düşük bütçeli havayolu şirketidir. Şirket, 10 Şubat 2011 tarihinde kurulmuş olup All Nippon Airways'in yan kuruluşudur. Şirketin merkezi Tajiri'de Kansai Uluslararası Havalimanı'nda Aeroplaza'da yer almaktadır.

## Filo
 ile Peach Aviation aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
Ibex Airlines

**Ibex Airlines Co., Ltd.** (), Japonya merkezli bir bölgesel havayolu şirketidir. Şirket, 29 Ocak 1999 tarihinde kurulmuştur. Şirketin merkezi Tokyo'nun Kōtō semtinde yer almaktadır.

## Filo
 ile Ibex Airlines aşağıdaki uçakları işletmektedir:

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*