Ömer Sali

**Ömer Sali** (; ; 5 Şubat 1876-12 Ağustos 1951), Finlandiya Tatarları arasında işadamı. Başarılı bir esnaf olan Sali, yerel Tatar cemaatinin kurulmasında en büyük maddi katkıyı sağlayan kişiydi ve bugün cemaatin bir nevi baba figürü olarak saygı görmektedir. Sali ayrıca, Finlandiya'ya taşınan ve Sankt-Peterburg'a yerleşen Mişer Tatarlarına yardım eden biri olarak da hatırlanmaktadır.

## Biyografi
Ömer Alaaddinov, 20 Mart 1886'da Rus İmparatorluğu'nun Nijni Novgorod Guberniyası'nda bulunan Aktuk adlı bir Mişer Tatar köyünde doğdu. 1896'da köyde Zeliha Gubeydullina ile evlendi. Sali, 1926'da şehre taşınmadan önce 1800'lerde tüccar olarak birçok kez Tampere'yi ziyaret etmişti.

Sali'nin Hämeenkatu'da kürk ve kumaş gibi çok çeşitli ürünler satan bir dükkanı vardı. Dükkan, birçok yerel Tatar'ın günlük yaşamları hakkında konuşmak için bir araya geldiği bir yerdi. Ölene kadar dükkanda çalıştı.

Sali, halkını derinden seven duyarlı bir insan olarak tanımlanıyordu. Maddi katkıları sayesinde 1943'te Tampere İslam Cemaati kuruldu. Hayatının geri kalanında yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptı. Daha önce Fin-İslam Cemaati'nin yönetim kurulu üyesiydi. Tampere'deki cemaat 960.000 marka ilk mülkünü satın aldığında, Sali'nin payı 596.000'di. Ayrıca cemaate Tammelankatu'da bulunan bir ev bağışladı. Cemaat daha sonra başka bir mülk satın aldığında, Sali yine paranın çoğunu bağışladı. 1930'larda Tampere Türkler Birliği'nin yönetim kurulu başkanıydı.

Sali, Şubat 1938'de Polonya'nın başkenti Varşova'da düzenlenen ve Tatar aktivist ve yazar Ayaz İshaki tarafından düzenlenen İdil Ural Devleti'nin 20. yıl dönümü kutlamalarına katıldı. İshaki, Sali'ye bir Polonyalı Müslüman askerin mezarına çelenk bırakma onurunu verdi.

Sali, 1950-1951 yılları arasında *İslam Mecellesi* adlı bir dergi yayınladı. İmam Habiburrahman Şakir tarafından düzenlenmiştir.

Sali, oldukça mütevazı bir kırsal kesimden geliyordu ve bir iş adamı olarak çok para kazanmasına rağmen alçakgönüllülüğünü korudu. Sade bir yaşam tarzına sahipti ve servetinin büyük bir kısmını halkının kimliğini koruyup geliştirmeye yardımcı olacak amaçlara harcadı.

Sali, Sankt-Peterburg'dan Finlandiya'ya taşınan ve şehirde kalan Mişar tüccarlarına yardım eden kilit bir isim olarak anılmaktadır. 1930'da üvey kız kardeşi Meryem'in (sanatçı Aisa Hakimcan'ın annesi), köylüleri Yarullah Sadretdin, Andercan Zeynetdin ve Dinmuhammed Aynetdin'in yardımıyla Sali, ilahiyatçı Musa Bigiyev'i Finlandiya'ya getirmeye çalıştı. Ancak plan çok riskli olduğu için iptal edildi.

Sali ve eşi, Narva'dan savaş mültecisi olarak gelen üç evlatlık çocuklarına (Radife, Leyla, Rabia) birlikte baktılar. Sali'lerin öz çocuğu Abdülkayum genç yaşta Leningrad'da öldü ve oğlu, torunları Hasan, II. Dünya Savaşı sırasında ortadan kayboldu. Evlatlık çocuklarına ek olarak, Ömer'in üvey kız kardeşi Meryem'a (1863–1947), annesi Sevcan'a ve diğer akrabalarına da baktılar.

Zeliha, kocasına büyük bir destekçiydi. "Cemaatin anne figürü" olarak tanımlanıyordu. Yetenekli ve yorulmak bilmez bir ev sahibi olarak birçok kutlama organize etti. Cemaat üyeleri, Ömer ve Zeliha olmasaydı, bu kurumu asla kuramayacaklarını veya mali başarısını sürdüremeyeceklerini belirtmişlerdir.

Ömer Sali, 12 Ağustos 1951'de Tampere'de hayatını kaybetti. Cenazesi Kalevankangas Mezarlığı'na gömüldü.

## Karan şiiri
Sali'nin 1951 yılında vefat etmesi üzerine Tatar bilim adamı-yazar Lebib Karan (oyuncu Lale Oraloğlu'nun babası) İstanbul'dan Tampere'ye bir şiir şeklinde başsağlığı mesajı göndermişti. (2004 yılında Muazzez Beybulat tarafından çevrilmiştir.)

## Kaynakça

## Ek okuma
* Connections between Tatars in Petrograd-Leningrad and Finland during the 1920s and 1930s