1973 Formula 1 sezonu

**1973 Formula 1 sezonu**, FIA'nın düzenlediği Formula 1 şampiyonasının 24. sezonuydu. 1973 sezonu Dünya Sürücüler şampiyonasını ve yine aynı sezonun F1 Üreticileri Uluslararası Kupasını içeren 15 yarışla yapıldı. Sezon içinde ayrıca Formula 5000 araçlarına da açık iki şampiyona dışı yarış yapıldı. Sezon 28 Ocak'ta başlayıp 7 Ekim'de sona erdi ve birkaç şampiyona dışı yarışı içeriyordu.

Tyrrell ile yarışan Jackie Stewart üçüncü sürücüler şampiyonluğuna ulaşırken üreticiler kupasını ise Team Lotus elde etti. Sezonun son yarışında Stewart'ın takım arkadaşı Francois Cevert, antrenmanlarda yaptığı kaza nedeniyle hayatını kaybetti, Tyrrell bu nedenle yarıştan çekilerek şampiyonluğu Lotus'a bıraktı. Stewart da yarıştan sonra daha önceden aldığı emeklilik kararını açıkladı.

Britanyalı Roger Williamson, Hollanda Grand Prix'de geçirdiği kazada hayatını kaybetti. Kaza sonrası yanmaya başlayan aracına pist görevlilerinin müdahale etmekte geç kalması ve takım arkadaşı David Purley'in kendisini araçtan çıkaramaması gibi nedenler Williamson'un hayatına mâl oldu.

## Takımlar ve sürücüler
1973 Dünya Şampiyonası'nda aşağıdaki takımlar ve sürücüler yarıştı.

### Takım ve sürücü değişiklikleri

* Matra fabrika takımı Formula 1'den çekildi.  sezonu öncesinde çalışmalarını tek araçla yapmaya başlayan takım sezon sonunda bütün faaliyetlerini sonlandırdı.
* Universal Oil Products'un sponsorluğu ve eski BRM tasarımcısı Tony Southgate'in teknik desteğiyle, Can-Am takımı Shadow Racing Cars 1973 sezonuna girdi. Can-Am pilotları Jackie Oliver ve 1972 Can-Am şampiyonu George Follmer ile anlaştılar. Bir şasilerini de Graham Hill'in kendi takımı Embassy Racing'e sattılar.
* Lotus, March'tan Ronnie Peterson ile anlaştı.
* Hill Brabham'dan ayrılırken yerine Andrea de Adamich getirildi. Surtees'ten gelen İtalyan pilot yerini Carlos Pace'e bıraktı.
* Pace ve Henri Pescarolo'nun ayrılığının ardından Frank Williams, BRM'den Howden Ganley ve Tecno'dan Nanni Galli ile anlaştı. Tecno da Matra'nın son pilotu Chris Amon ile anlaştı.
* BRM, Jean-Pierre Beltoise'nın yanına Clay Regazzoni ve Niki Lauda ile anlaştı. Bu kadroya rağmen üreticiler şampiyonasında on iki puan alarak sezonu yedinci tamamladılar. Kışın Regazzoni'yi BRM'ye gönderen Ferrari, sezonu BRM ile aynı puanla altıncı sırada tamamladı.
* March, Peterson ve Lauda'nın ayrılığının ardından Jean-Pierre Jarier ile anlaştı. Formula 2'de de takımda yer alan Jarier'e böylece F1 koltuğu da verilmiş oldu. Sadece bir yarışta sıralamaya girebilen Jarier, F2'de ise şampiyonluğa ulaştı.

#### Sezon ortası değişiklikleri

* James Hunt, Monako Grand Prix'de Hesketh Racing'in March 731'iyle F1 kariyerine başladı. Bu takımın da ilk yarışı oldu.
* Aynı yarışta David Purley de LEC Refrigeration Racing ile kariyerine başladı. Takım kendisine ait olup sponsorluğunu ailesinin buzdolabı şirketi yapıyordu. Hunt gibi Purley de bir March 731 kiraladı. Purley, Hollanda'da yapılan yarışta Roger Williamson'ı yanan aracından kurtarmaya çalıştı ancak başaramadı. LEC takımı 'de kendi şasisine döndü.
* Beş yarış sonra Nanni Galli emekliliğini açıkladı. Frank Williams'ın takımındaki yeri sezonun kalan kısmında yedi farklı pilot tarafından dolduruldu.
* 1972 Britanya F3 şampiyonu Rikky von Opel, F3 takımı Ensign için bir F1 şasisi aldı. Fransa Grand Prix'sinde ilk yarışlarına çıktılar.
* Britanya Grand Prix'sinde iki kez Britanya F3 şampiyonu Roger Williamson F1 kariyerine başladı. Ancak ikinci yarışı olan Hollanda Grand Prix'sinde geçirdiği kaza sonucu aracı yanmaya başladı. Yanan aracından çıkamayan Williamson hayatını kaybetti.
* Rolf Stommelen F1'e dönerek Andrea de Adamich'in Brabham'daki yerini aldı. Britanya Grand Prix'de yaşanan zincirleme kazada ağır yaralandı. Aracından çıkarılması yarım saat sürdü.
* Tecno bitime üç yarış kala yaşadığı çeşitli sıkıntılar nedeniyle iflas etti. Pilotları Chris Amon Tyrrell'a geçti ve kendi yarış takımı için hazırlıklara başladı.

## Takvim

### Takvim değişiklikleri
takvim 12 yarıştan 15'e çıkarıldı:

* Brezilya Grand Prix'si Autodromo de Interlagos'ta, İsveç Grand Prix ise Anderstorp'taki Scandinavian Raceway'de olmak üzere ilk kez düzenlendi.
* Hollanda Grand Prix, 'de güvenlik standartlarını karşılamadığı için iptal edildikten sonra bu sezon için takvime geri döndü. Yapılan değişikliklerle pistin zemini yenilendi, yeni bariyerler eklendi, pist düzeni değiştirildi ve yeni bir yarış kontrol kulesi inşa edildi.

Diğer değişiklikler:

* Belçika Grand Prix ve Monako Grand Prix takvimde yer değiştirdi. Belçika'daki yarış aynı zamanda gayriresmi olarak 1973 Avrupa Grand Prix adını da aldı.
* İspanya Grand Prix, iki pist arasındaki yarış paylaşımı anlaşması nedeniyle Madrid'deki Jarama pistinden Barselona'daki Montjuïc sokak pistine alındı. Aynı şekilde Belçika yarışı Nivelles-Baulers'den Circuit Zolder'e, Britanya yarışı da Brands Hatch'ten Silverstone'a taşındı.
* Fransa Grand Prix'si Charade Circuit'ten Paul Ricard Circuit'e taşındı.

## Kural değişiklikleri

### Teknik düzenlemeler

* Asgari ağırlık 'dan 'a yükseltildi.

### Sportif düzenlemeler

* Sürücülerin yarışa başlamadan önce bir tam ısınma turu atmaları kural haline getirildi. Önceden grid pozisyonlarının biraz gerisinden hareketlenip kendi pozisyonlarına yönelen pilotlar artık tam tur atmaya başladı.
* Takımlar için numaralandırma sistemi resmi hale getirildi:
** Sezonun ikinci yarısından itibaren takım arkadaşları gruplandırıldı: Lotus pilotları 1 ve 2, Tyrrell pilotları 3 ve 4 ve devamı gelecek şekilde düzenlendi. Her numara bir takıma verildi ve takımlar bazı yarışlarda değişiklikler yaptı.
** Beşinci yarışın ardından oluşan düzen sezonun sonuna kadar devam etti.
** 1974 sezonu için numaralar 1973 üreticiler şampiyonası sıralamasına göre oluşturuldu. Bunun ardından takımlar numaralarını sürücüler şampiyonluğunu kazanmadıkça veya mevcut sürücüler şampiyonunu takıma katmadan veyahut kendileri ya da başka bir takım şampiyonadan çekilmedikçe değiştiremeyeceklerdi.
* 1973 sezonunda F1'de ilk defa güvenlik aracı uygulaması başladı. Kanada Grand Prix'de bir Porsche 914 ile güvenlik aracı uygulaması başladı. Ancak bu uygulama 'e kadar resmi olarak uygulamaya geçirilmedi.

## Sonuçlar ve puan durumu

### Grand Prix

### Puanlama sistemi
İlk altıya girenlere puan verildi. Markalar şampiyonası için her takımın yarışı en yüksek sırada bitiren pilotunun puanı dikkate alındı. Her iki şampiyonada ilk altı yarıştaki en iyi beş, sonraki beş yarıştaki ise en iyi dört sonuç sayıldı.

Parantez içinde olmayan numaralar şampiyonluk puanı, parantez içindekiler ise toplamda elde edilen puanları gösterir. Puanlama aşağıdaki sisteme göre yapıldı:

### Sürücüler Şampiyonası

† Williamson Hollanda Grand Prix'de geçirdiği kaza nedeniyle hayatını kaybetti.

† Cevert Birleşik Devletler Grand Prix sıralama turlarında geçirdiği kaza nedeniyle hayatını kaybetti.

### F1 Üreticileri Uluslararası Kupası

Şampiyonada puanı olmayan Ensign takımı resmi FIA sıralamalarında yer almadı.

### Şampiyona dışı yarışlar
1973'te dünya şampiyonası kapsamına girmeyen, Formula 5000 araçlarının da katılabildiği iki yarış daha yapıldı.

## Kaynakça