Ölü İnternet teorisi

**Ölü İnternet teorisi,** İnternetin artık ağırlıklı olarak bot faaliyetlerinden; algoritmik düzenleme yoluyla manipüle edilen, otomatik olarak oluşturulan içerikten oluştuğunu iddia eden bir çevrimiçi komplo teorisidir. Teorinin savunucuları, bu botların algoritmaları manipüle etmek ve arama sonuçlarını yükseltmek için kasıtlı olarak oluşturulduğunu ve nihayetinde tüketicilerin manipüle edildiğini düşünmektedir. Dahası, teorinin bazı savunucuları devlet kurumlarını kamuoyu algısını manipüle etmek için botları kullanmakla suçlayarak "ABD hükûmeti tüm dünya nüfusunu yapay zekâ destekli bir şekilde yönlendiriyor" demektedirler. Bu "ölüm" için verilen tarih genellikle 2016 veya 2017 yılları civarındadır.

Teori, gözlemlenen olguların çoğunun artan bot trafiği gibi ölçülebilen olgulara dayandırılması sebebiyle dikkat çekmiştir. Her ne kadar bot trafiği ve internetin bütünlüğü ile ilgili meşru eleştiriler olsa da bunun eşgüdümlü bir psikolojik harekât olduğu düşüncesi *[[The Atlantic|The Atlantic'te]]* çalışan yazar Kaitlin Tiffany tarafından "paranoyak bir kuruntu" olarak nitelendirilmiştir. Ölü İnternet teorisi bazen ChatGPT gibi büyük dil modelleri (LLM'ler) aracılığıyla üretilen içerikteki gözlemlenebilir artışa atıfta bulunmak için kullanılmakta ve tam teoriden bahsedilmeden popüler İnternet mecralarında yer almaktadır.

## Kökeni ve gelişimi
Teorinin kesin kökenlerini belirlemek zor olsa da, ölü İnternet teorisi büyük ihtimalle 2010'ların sonlarında veya 2020'lerin başlarında bir kavram olarak 4chan veya Wizardchan'dan ortaya çıktığı düşünülmektedir. 2021 yılında, "Ölü İnternet Teorisi: İnternetin Çoğu Sahtedir" başlıklı bir başlık Agora Road's Macintosh Cafe forumunda yayınlanarak, terimin bu ilk görüntü tahtalarının ötesine yayılmasına işaret etti. Ancak teoriyi çevreleyen tartışmalar, muhtemelen daha önceden beri çevrimiçi forumlarda, teknoloji konferanslarında ve akademik çevrelerde yaygın olarak bilinmekteydi.

İnternet'in artan karmaşıklığı, savunmasız altyapıya bağımlılığı, potansiyel siber saldırı açıkları ile en önemlisi yapay zeka yeteneklerinin katlanarak artması konusundaki endişelerden esinlenilmiştir. Teori, internete olan bağımlılığımızla ilişkili potansiyel riskleri keşfetmeye çalışan teknoloji meraklıları, araştırmacılar ve fütüristler arasındaki tartışmalarda ilgi görmüştür. Komplo teorisi geniş çaplı haberlerle toplum gündemine girdi ve çeşitli yüksek profilli YouTube kanallarında tartışılmaya başlandı. *[[The Atlantic|The Atlantic'te]]* yayınlanan "Belki Kaçırdınız, Ama İnternet Beş Yıl Önce 'Öldü'" başlıklı bir makaleyle ana akım ilgiyi daha da artırdı. Bu makale, konuyla ilgili diğer makalelerde geniş bir şekilde yer almıştır.

Son yıllarda bu terim, botlar tarafından üretilen içeriğin insan tarafından üretilen içeriğin yerini alması olgusunu tanımlamak için kullanılmaktadır ve tüm teori tartışılmamaktadır.

## İddialar ve kanıtlar

### Büyük dil modelleri
Üretken Ön İşlemeli Dönüştürücü (GPT'ler), insana benzer içerik üretmek için yapay sinir ağlarını kullanan bir tür büyük dil modelidir. Bu modellerden ilki OpenAI şirketi tarafından geliştirilmiştir. Bu modeller ciddi ölçüde tartışma yarattı. Bir örnekte, Kopenhag Gelecek Çalışmaları Enstitüsü'nden Timothy Shoup şunları belirtti: " GPT-3'ün 'kaybolduğu' senaryoda internet tamamen tanınmaz bir hale gelecektir."  Bu senaryoda, 2025 ila 2030 yılına kadar internetteki içeriğin %99 ila %99,9'unun yapay zeka tarafından oluşturulabileceğini öngörmektedir. Bu öngörüler ölü internet teorisi için kanıt olarak kullanılmaktadır.

2024 yılında Google, arama sonuçlarının “insanlar yerine arama motorları için oluşturulmuş gibi hissettiren” web siteleriyle dolup taştığını bildirmiştir. Gizmodo ile yazışan bir Google temsilcisi, bu tür içeriklerdeki hızlı çoğalmada üretken yapay zekanın rolünü ve insan eliyle üretilen daha değerli içeriklerin yerini alabileceğini kabul etmiştir. Büyük dil modellerini kullanarak botların spam miktarını arttırması ve birbirleriyle etkileşime giren botların sadece insan kullanıcılarının engelleyebileceği döngülerle sonuçlanan "kendi kendini kopyalayan komut istemleri" oluşturduğu bir durum yaratması beklenmektedir.

### SocialAI
SocialAI, 18 Eylül 2024 tarihinde oluşturulan bir uygulamadır. Bu uygulama, insan etkileşimi olmadan yalnızca yapay zeka botlarıyla sohbet etmek amacıyla geliştirilmiştir. Şirketin yaratıcısı, Facebook, Roblox ve Twitter'da da çalışmış olan Google'ın eski ürün yöneticilerinden Michael Sayman'dır. Ars Technica web sitesinde yer alan bir makale SocialAI ile Ölü İnternet Teorisi arasında bağlantı kurmaktadır.

#### ChatGPT
ChatGPT, 2022 yılında piyasaya sürülen ve gazetecilerin ölü internet teorisini öncekinden daha gerçekçi olarak nitelendirmesine yol açan bir yapay zeka sohbet robotudur . Bundan önce, ölü internet teorisi çoğunlukla devlet kuruluşlarını, şirketleri ve teknoloji meraklısı bireyler tarafından önemsenirken, ChatGPT ile yapay zekanın gücünü ortalama internet kullanıcılarının gözlerinin önüne sürdü. Bu teknoloji, İnternet'in, organik insan içeriğini bastıracak yapay zeka kullanımı yoluyla oluşturulan içerikle dolacağı yönünde endişelere neden olmuştur.

### Imperva Bot Trafik Raporu 2016
2016 yılında güvenlik firması Imperva bot trafiği hakkında bir rapor yayınladı ve botların web trafiğinin %52'sinden sorumlu olduklarını ortaya koydu; bu oran ilk kez insanların oluşturduğu trafiği geride bıraktı. Bu rapor, ölü internet teorisine ilişkin raporlarda kanıt olarak öne sürüldü.

### Facebook
2024 yılında Facebook'ta yapay zeka tarafından üretilen görseller yayılmaya başladı. Yapay zeka tarafından üretilen bu görsellerin konuları arasında İsa'nın karides, hostesler ve siyahi çocuklarla “çeşitli şekillerde iç içe geçmiş” halleri, kendi yarattıkları iddia edilen sanat eserlerinin yanında yer almaktaydı. Bu, internetin neden “ölü” hissettirdiğine dair bir örnek olarak kullanılmıştır.

Facebook, grup gönderilerine yapay zeka tarafından oluşturulan yanıtlar sağlama seçeneği de sunmaktadır. Bu tür yanıtlar, bir kullanıcı bir gönderide @MetaAI'yi açıkça etiketlerse veya gönderi bir soru içeriyorsa ya da bir saat içinde başka hiçbir kullanıcı yanıt vermemişse ortaya çıkmaktadır.

### Reddit

Geçmişte sosyal medya sitesi Reddit, API'sine ve verilerine ücretsiz erişime izin vererek kullanıcıların 3. taraf denetleme uygulamaları kullanmasına ve yapay zekayı insan etkileşiminde eğitmesine olanak tanımıştı. Tartışmalı bir hamleyle Reddit, kullanıcı veri setine erişim için ücret talep etti. Yapay zekayı eğiten şirketler muhtemelen bu verileri gelecekteki yapay zekayı eğitmek için kullanmaya devam edecektir. ChatGPT genel kullanıma sunuldukça, kullanıcılar ve bot hesapları tarafından Reddit'te giderek daha fazla kullanılmaktadır. New South Wales Üniversitesi'nden Profesör Toby Walsh, Business Insider ile yaptığı röportajda, yeni nesil yapay zekayı önceki nesiller tarafından oluşturulan içerikle eğitmenin olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade etti. Güney Florida Üniversitesi profesörü John Licato, yapay zeka tarafından oluşturulan web içeriğinin Reddit'e taşması durumunu Ölü İnternet Teorisi ile benzeştirdi ve bu duruma bir başka kanıt olabileceğini belirtti.

### Twitter

#### "Mesaj atmaktan nefret ediyorum" tweetleri
Twitter'daki birçok hesap, "Mesaj atmaktan nefret ediyorum" ifadesiyle başlayan ve ardından "Mesaj atmaktan nefret ediyorum, sadece elini tutmak istiyorum" veya "Mesaj atmaktan nefret ediyorum, sadece benimle yaşa" gibi alternatif bir etkinlikle başlayan tweetler atmaya başladı. Bu paylaşımlar on binlerce beğeni aldı ve pek çok kişi bunların bot hesaplar olduğundan kuşkulandı. Bu hesaplar ölü internet teorisinin destekçileri tarafından bir delil olarak gösterildi.

#### Twitter'ın Elon Musk tarafından satın alınması
Botlar tarafından yönetilen kullanıcı hesaplarının yüzdesi, Elon Musk'un Twitter'ı satın alması sırasında önemli bir sorun haline geldi. Bu süreçte Musk, Twitter'ın para kazanılabilir günlük aktif kullanıcılarının %5'inden daha azının bot olduğu iddiasına karşı çıktı. Bu tartışmalar sırasında Musk, Twitter hesaplarının yüzde kaçının bot olduğunu tahmin etmek için Cybra şirketini devreye soktu; bir çalışma %13,7, ikincisi ise %11 oranında bot hesap olduğunu tespit etti. Musk tarafından görevlendirilen bir başka firma olan CounterAction, Twitter hesaplarının %5,3'ünün bot olduğunu tahmin etmektedir. Söz konusu bot hesaplar, sorulduğunda hisse senedi fiyatlarını verebilen bot gibi hizmetler sağlarken, diğerleri trollük yapmakta, yanlış bilgi yaymakta veya kullanıcıları dolandırmaya çalışmaktadır. Bu bot hesapların, üretilen içeriğin orantısız bir kısmından sorumlu olduğu düşünülmektedir. Bu olay, ölü internet teorisine inananlar tarafından kanıt olarak gösterilmiştir.

### TikTok
2024 yılında TikTok, reklam ajanslarına sanal influencer'ların kullanımını önermiştir. 2024 yılında Fast Company'de yayınlanan bir makalede Michael Grothaus, sosyal medyada yapay zeka tarafından üretilen bu ve benzeri içerikleri Ölü İnternet Teorisi ile ilişkilendirmiştir. Bu makalede, söz konusu içerikten “AI-slime” olarak bahsetmiştir.

### Youtube

#### "Ters Çevirme"
Bir videonun itibarını artırmak ve daha geniş kitlelere ulaşmak için sahte YouTube görüntülemeleri için internette bir piyasa bulunmaktadır. Bir noktada, sahte görüntülemeler o kadar yaygınlaşmıştı ki, bazı mühendisler YouTube'un bunları tespit etmeye yönelik algoritmasının sahte görüntülemeleri varsayılan olarak ele almaya ve gerçek olanları yanlış sınıflandırmaya başlayacağından endişe duyuyordu. YouTube mühendisleri bu olguyu tanımlamak için "tersine çevirme" terimini oluşturdular. İnternet forumu Agora Road's Macintosh Cafe'deki bir başlıkta ölü internet teorisine destek olarak YouTube botları ve " tersine çevirme" endişesi gösterilmiştir.

#### YouTube'da Kapsam
Linus Tech Tips-forumları da dahil olmak üzere çok sayıda YouTube kanalı ve internet topluluğu ölü internet teorisini ele alarak bu fikrin ana akım söyleme dönüşmesine katkıda bulunmuştur.

## Popüler Kültürde

### Twitter Tartışmaları
Ölü internet teorisi, sosyal medya platformu X'in (eski adıyla Twitter) kullanıcıları arasında tartışılmaktadır. Kullanıcılar bot faaliyetlerinin internet deneyimlerini etkilediğini belirtmişlerdir.

### YouTube kapsamı
Linus Tech Tips forumları da dahil olmak üzere çok sayıda YouTube kanalı ve çevrimiçi topluluk, ölü İnternet teorisini ele almış ve bu da fikrin ana akım söylemde ilerlemesine yardımcı olmuştur.

## Ayrıca bakınız

* Algoritmik radikalleşme
* Yankı odası (medya)
* Yapay zekâ etiği
* Turing testi

## Kaynakça