Dmitri Belyayev

**Dmitry Konstantinovich Belyayev** (Rusça : Дми́трий Константи́нович Беля́ев; 17 Temmuz 1917 - 14 Kasım 1985), 1959'dan 1985'e kadar Novosibirsk'teki SSCB Bilimler Akademisi Sitoloji ve Genetik Enstitüsü'nün (IC&G) direktörlüğünü yapan bir Sovyet genetikçisi ve akademisyen. . Evcilleştirilmiş gümüş tilki yetiştirmeye yönelik onlarca yıldır süren çabası *[[The New York Times]]* tarafından "şimdiye kadar yapılmış tartışmasız en olağanüstü üreme deneyi" olarak tanımlandı. 2010 yılında Scientific American'da yayınlanan bir makalede Belyayev'in "kurtların evcilleştirilerek köpek dostlarımıza dönüşme sürecini anlamamızdan en sorumlu kişi olabileceği" belirtildi.

1950'lerden başlayarak, evcilleştirilmiş hayvanların ayırt edici davranışsal ve fizyolojik özelliklerinin genetik temelini ortaya çıkarmak için Belyayev ve ekibi onlarca yıl boyunca gümüş tilkiyi (*[[Vulpes vulpes]]*) yetiştirmek ve üreme için her nesilde yalnızca bu tilkiyi gösteren bireyleri seçmek için harcadılar. İnsanlardan korkan tilkiler, birkaç nesil boyunca kontrollü üremenin ardından, gümüş tilkilerin çoğunluğu artık insanlardan herhangi bir korku göstermedi ve sevgilerini göstermek için sıklıkla kuyruklarını sallayıp insan bakıcılarını yaladılar. Ayrıca benekli kürkler, sarkık kulaklar, kıvrık kuyruklar ve evcilleştirilmiş hayvanlarda sıklıkla bulunan diğer fiziksel özellikleri de sergilemeye başladılar. Böylece Belyayev'in, evcilleştirilmiş hayvanların hem davranışsal hem de fiziksel özelliklerinin "bir gen koleksiyonuna" kadar izlenebileceği hipotezini doğruladılar. Evcilleşme eğilimi kazanmaktaydılar ve bu tilkilerin belki de evcilleştirilebilecek herhangi bir türle paylaştığı bir genotipti." 

Belyayev'in deneyleri, o zamanlar Sovyetler Birliği'nde siyasi olarak kabul edilen, artık itibarını kaybetmiş Mendelci olmayan Lysenkoizm teorilerine meydan okuyan, siyasi amaçlı bir rütbe indirilmesine tepkisiydi. Belyayev'in son yıllarda önemli bilimsel dergiler ve Sovyet kurumları tarafından modern genetiğin öncü isimlerinden biri olduğu doğrulandı.

## Ölümü
Belyayev 1985 yılında kanserden öldü. Ölümünden sonra deneyi, 1999 tarihli bir dergi makalesiyle uluslararası dikkatleri üzerine çeken asistanı Lyudmila Trut tarafından sürdürüldü.

2017 yılında doğumunun 100. yıldönümü onuruna Sitoloji ve Genetik Enstitüsü (Novosibirsk) yakınlarında "Dmitriy Belyaev ve Evcilleştirilmiş Tilki" heykeli inşa edildi. Evcilleştirilmiş tilki bilim adamına bir pençe verir ve kuyruğunu sallar. Konstantin Zinich, heykeltıraş (Krasnoyarsk): "Bir tilkiye ve bir erkeğe dokunmanın felsefesi yakınlaşmadır, nezakettir, tilkinin saldırganlığı yoktur - vahşiydi ve onu genetik olarak evcilleştirdi."  Açılışı *Belyaev Konferansı 2017* kapsamında yapıldı.

## Seçili makaleleri

* Belyayev, D. K. & L. N. Trut (1964). Behaviour and reproductive function of animals. I. Correlation of behaviour type with the time of reproduction and fertility. *Bulletin of the Moscow Society of Naturalists Biological Series* (in Russian) 69(3):5-19.
* Belyayev, D. K. & L. N. Trut (1964). Behaviour and reproductive function of animals. II. Correlated changes under breeding for tameness. *Bulletin of the Moscow Society of Naturalists Biological Series* (in Russian) 69(5): 5-14.
* Belyayev, D. K. (1969). Science (USSR), 5 (1), 47-52. Belyayev, D. K. (1974). "Some questions of stabilizing and destabilizing selection". In: History and theory of the evolutionary doctrine (in Russian). Leningrad, pp.&nbsp;76–84.
* 
* 
* 
* 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Profesör Dmitry Konstantinovich Belyaev'in anıtı
* Vahşi Doğayı Evcilleştirmek, *[[National Geographic]]* Mart 2011
* Güzel Fareler, Kötü Fareler: Belki Hepsi Genlerdedir, *[[The New York Times|New York Times]]*
* *[[New Scientist|New Scientist'teki]]* makale
* Bir tilki nasıl evcilleştirilir (ve bir köpek yapılır) : ileri görüşlü bilim adamları ve hızla başlayan evrimin bir Sibirya hikayesi, Lyudmila Trut ve Lee Alan Dugatkin, The University of Chicago Press, 2017.