Stellenbosch

**Stellenbosch** (;) Güney Afrika'nın Batı Kap eyaletinde, Cape Town'un yaklaşık  doğusunda, Eerste Nehri kıyısında ve Stellenbosch Dağı eteklerinde yer alan bir kasabadır. Kurucusu Simon van der Stel olan şehir, sokakları ve konakları süslemek için çok sayıda meşe ağacı dikilmiş olup, Afrikaanca ve Felemenkçe'de "Meşe Şehri" veya *Eikestad* olarak bilinir.

Stellenbosch, Güney Afrika'nın en eski ikinci kasabası olarak tarihe (1679 yılına kadar uzanır) sahiptir. Ayrıca Cape Hollanda mimarisine özgü birçok tarihi binası, ünlü şarap çiftliklerinin merkezi konumunda olması, çeşitli kafe, restoran, butik ve sanat galerisiyle popüler bir turistik destinasyon haline gelmiştir. Kasaba, Güney Afrika'nın en eski üniversitelerinden biri olan Stellenbosch Üniversitesi'ne ev sahipliği yapar; bu üniversitenin kampüsü ve binaları, kasaba merkezinin büyük bir kısmını kaplar. Stellenbosch ayrıca, kasabanın güney tarafında yer alan modern bir bilim parkı olan Technopark'a sahiptir, bu park birçok büyük şirket ve startup için bir merkez olarak hizmet vermektedir, bunlar arasında Güney Afrika'nın ikinci büyük perakende bankası olan Capitec Bank da bulunmaktadır.

Stellenbosch, Cape Town Şehri'nin metropol alanıyla bitişik olan kendi belediyesine sahiptir (yakındaki Pniel ve Franschhoek kasabalarını da içine alır).

## Tarihi

### Tarih Öncesi
1899 yılında Louis Péringuey, Stellenbosch'un batı girişinde Adam Tas Köprüsü yakınlarındaki Bosman's Crossing adlı bir sitede Paleolitik döneme ait taş aletler, Acheulean tipine ait buluntular keşfetti. Bu, bölgedeki insan yerleşiminin 1 milyon yıl öncesine kadar uzandığını göstermektedir. 10.000 ila 20.000 yıl öncesine kadar nüfusun, San halkının ataları olduğu varsayılan insanlar tarafından bölgede yerleştiği düşünülmektedir.

### Kuruluş ve erken tarih

Kasaba, 1679'da Cape Kolonisi Valisi Simon van der Stel tarafından kurulmuş ve kendisi adına adlandırılmıştır – Stellenbosch, "(van der) Stel'in Ormanı" anlamına gelir. Eerste Nehri ("Birinci Nehir") kıyılarında yer almaktadır; bu isim, Van der Stel'in Cape Flats üzerinden yaptığı keşif gezisinde ulaştığı ve takip ettiği ilk yeni nehir olduğu için verilmiştir. Kasaba hızla büyüyerek 1682'de bağımsız bir yerel otorite haline gelmiş ve 1685'te  üzerinde yetki sahibi bir yargıçın merkezi olmuştur.

Hollandalılar hidrolik mühendislik konusunda yetenekliydiler ve Thibault Caddesi civarındaki Eerste Nehri'nden suyu Van Riebeeck Caddesi boyunca kasabanın içinden Mill Caddesi'ne yönlendiren bir kanal sistemi tasarladılar ve burada bir değirmen kurdular. Erken ziyaretçiler meşe ağaçları ve bahçeler hakkında yorumlarda bulunmuşlardır.

1690 yılında bazı Huguenot mültecileri Stellenbosch'a yerleşmiş, verimli vadilerde üzümler dikilmiş ve kısa sürede Stellenbosch, Güney Afrika'nın şarap endüstrisinin merkezi haline gelmiştir.

1710 yılında çıkan bir yangın, kasabanın büyük bir kısmını, ilk kiliseyi, tüm Şirket mülkünü ve on iki evi yok etmiştir. Sadece iki veya üç ev ayakta kalmıştır. Kilise, 1723'te yeniden inşa edildiğinde, benzer bir olayın tekrar yaşanmasını önlemek için kasabanın o dönemdeki kenar mahallelerinde yer alıyordu. Bu kilise, 1723'ten bu yana birkaç kez genişletilmiş olup, günümüzde "Moederkerk" (Ana Kilise) olarak bilinmektedir.

### 1800'lerden Sonra
ilkokul 1683'te açılmış, ancak kasabadaki eğitim 1859'da Hollanda Reform Kilisesi için bir ilahiyat okulunun açılmasıyla ciddiyet kazanmıştır. 1860 yılında kurulan Rhenish Girls' High School, Güney Afrika'daki en eski kız okuludur. 1866 yılında *het Stellenbossche Gymnasium* adıyla bir gymnasium kurulmuştur. 1874 yılında bazı üst sınıflar Victoria Koleji adını almış ve 1918'de Stellenbosch Üniversitesi olmuştur.

Stellenbosch'ta kurulan ilk erkek yurdu 1903 yılında Wilgenhof olmuştur. 1905 yılında Stellenbosch'ta kurulan ilk kadın yurdu ise Harmonie'dir. Harmonie ve Wilgenhof, Victoria Koleji'nin bir parçasıydı. 1909 yılında okulun eski bir öğrencisi olan Paul Roos, ilk kez Springboks olarak adlandırılan milli ragbi takımının kaptanı, okulun altıncı rektörü olmak üzere davet edilmiştir. Roos, 1940'a kadar rektör olarak kalmış ve emekliye ayrıldığında okulun adı Paul Roos Gymnasium olarak değiştirilmiştir.

İkinci Boer Savaşı (1899-1902) sırasında Stellenbosch, İngiliz askeri üslerinden biri olmuş ve "remount" kampı olarak kullanılmıştır. Cephede kendilerini pek öne çıkaramayan subayların buraya geri gönderilmesi sonucunda "*Stellenbosched*" ifadesi kullanılmaya başlanmıştır. O kadar ki, benzer durumlarda subaylar başka bir yere gönderilseler bile "Stellenbosched" olarak anılmıştır.

## Nüfus
2011 sayımı sırasında, Stellenbosch kent alanının nüfusu 23.730'u hanehalkında yaşayanları olmak üzere toplam 77.476 kişiydi, bu alan 'lik bir bölgeyi kaplıyordu. Yaklaşık %70'i evde Afrikaans dili konuşuyordu, %2'si isiXhosa ve %21'i İngilizce konuşuyordu. Nüfusun %15'i kendini Siyah Afrikalı olarak, %16'sı Coloured (melez ırk) olarak ve %67'si Beyaz olarak tanımlamıştır.

Stellenbosch Belediyesi, Stellenbosch kasabasının ötesine geçerek kırsal alanları, köyleri ve Franschhoek kasabasını da kapsar. 2011 sayımı sırasında belediye nüfusu 155.728 iken, 2016 yılında bu sayının 173.197 olduğu tahmin edilmiştir.

1936 sayımı toplamda 8.782 sakin kaydetmiş, bunlardan 3.558'i Melez ve 4.995'i Beyaz olarak kaydedilmiştir.

## İklim ve Coğrafya

Stellenbosch, Cape Town'dan  doğuda, Güney Afrika Ulusal Yolu N1 üzerinden ulaşılabilmektedir. Stellenbosch, Cape Winelands bölgesinde, ortalama  yükseklikte bir vadide yer almakta olup, batıda aslında bir tepe olan Papegaaiberg tarafından korunmaktadır. Yazları kuru ve sıcak, hatta bazı Şubat ve Mart günlerinde 'yi geçebilir. Kışlar serin, yağışlı ve bazen oldukça rüzgarlı olup, gündüz sıcaklıkları ortalama 'dir. Kış aylarında çevredeki dağlarda genellikle birkaç kez kar görülür. İlkbahar ve sonbahar daha soğuk mevsimler olup, gündüz sıcaklıkları 20&nbsp;°C civarındadır.

## Ekonomi

Stellenbosch, büyük ve küçük birçok şirketin genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar arasında Güney Afrika'nın önde gelen bankalarından Capitec Bank, hızlı servis restoran zinciri Hungry Lion, büyük süt ürünleri grubu Lactalis Güney Afrika, önemli özel hastane grubu Mediclinic International ve yatırım holding şirketi Remgro bulunmaktadır.

## Spor
Stellenbosch, sıcak iklimli bir antrenman merkezi olarak bisikletçiler, atletizm ekipleri ve triatlon sporcuları için tercih edilmektedir. Stellenbosch Spor Akademisi, 2012 yılında açılmış olup, sürekli olarak çeşitli ragbi takımlarına ev sahipliği yapmaktadır; bunlar arasında Springbok Sevens ve Western Province bulunmaktadır. Ayrıca, profesyonel futbol kulübü Stellenbosch FC'nin ana üssüdür. Stellenbosch FC, DStv Premiership'te mücadele etmektedir.

## Kaynakça