Elaeus

**Elaeus** (; *Elaious*, daha sonra Ἐλεοῦς *Elaeus*), "*Zeytin Şehri*" anlamına gelen, antik bir Yunan kentidir. Trakya'da, **Hersonesos Trakyası** (bugünkü Gelibolu Yarımadası) üzerinde yer alıyordu.

Elaeus, günümüzde, Çanakkale Boğazı'nın (*antik Hellespontos*) güney ucunda, Çanakkale ilinin Eceabat ilçesine bağlı Seddülbahir köyü yakınlarında yer almaktadır.

Coğrafyacı Scymnus'a göre *Elaeus*, İyonyadaki Teos'tan gelen yerleşimciler tarafından kurulmuştur. Pseudo-Scymnus ise buranın Atina'nın bir kolonisi olduğunu ve **Phorbas** tarafından kurulduğunu yazmaktadır.

## Tarihi

Hersonesos'un (Gelibolu Yarımadası) en önemli şehirleri arasında Lysimachia, Pactya, Gelibolu, Alopeconnesus, Sestos, Madytos ve **Elaeus** bulunuyordu. Yarımada, özellikle buğday üretimiyle ünlüydü.

Ayrıca, Avrupa ile Asya arasındaki ana ticaret yolu üzerinde yer alması ve Karadeniz'e (Kırım'a) giden gemi trafiğini kontrol etme imkanı sunan stratejik konumu sayesinde de büyük fayda sağlamıştır. Bu nedenlerle, Elaeus daha sonra Atina'dan kolonistler kabul etmiş ve bu kolonistler orada tahkimatlar inşa etmişlerdir.

Plutarkhos'a göre, şehir Delphi'deki kahine danıştıktan sonra **Hegesistratus** adında bir Efesli tarafından kurulmuştur.

Mitolojik kahraman Protesilaus'un son dinlenme yerinin Elaeus'ta, dik bir sahil kayalığının yakınında olduğu söylenirdi. Homeros'un *[[İlyada]]*'sına göre, Protesilaus, Troya Savaşı sırasında karaya ayak basan ilk Yunanydı ve tanrıların iradesine göre bu yüzden ilk ölen de o olmuştur.

Elaeus'taki mezarı, Troya'nın karşısındaki Avrupa kıyısında yer alıyordu ve **Protesilaus kültü** üyeleri için bir hac yeri haline gelmişti. Daha sonra, tapınak adak adaklarını barındırmış ve bir yerleşimle çevriliydi.

Antik çağda, bu konum sırasıyla Atina, Pers, Sparta ve daha sonra Makedon kontrolü altında bulunmuştur.

Yunanistan'a ikinci Pers saldırısı (MÖ 480 - 479) sırasında, Pers karargahı geçici olarak **Elaeus**'ta bulunuyordu. Pers işgali altındayken, vali Artayctes, Protesilaus'un kutsal koruluğunu kirletmiştir.

Bu eylemi nedeniyle, Perikles'in babası olan Atinalı general ***[[Xanthippos]]*** tarafından MÖ 479'da yakalanarak çarmıha gerilmiştir.

MÖ 411 yılında, Thrasyllus komutasındaki Atina filosu, Sestos'tan Elaeus'a zorlukla kaçmıştır. Ve işte tam da burada, ölümcül Aegospotami Muharebesi'nden (MÖ 405) hemen önce, 180 Atina triremesi, Lisandros'un Lampsakos'a hakim olduğunu öğrenmek üzere zamanında varmıştır.

MÖ 340 yılına ait, Elaeus'un Atina tarafından yönetildiği döneme ait bir **stel**, İyon yazısıyla yazılmış bir yazıta sahiptir. Bu stel, Atinalıların Elaeus halkına siyasi haklar ve mülk sahibi olma gibi belirli ayrıcalıklar verdiğini ve Atinalı general Khares'in onları gözetlemekle görevlendirildiğini ilan ediyordu. Elaeus, Delos Birliği'ne ve MÖ 375'ten itibaren İkinci Atina Birliği'ne aitti.

Büyük İskender'in, MÖ 334 baharında Pers seferinin başında, Protesilaus tapınağını ziyaret etmek amacıyla Elaeus'a geldiği söylenir. Burada bir adakta bulunduktan sonra Çanakkale Boğazı'nı geçti ve kendi ordusunda Asya topraklarına ayak basan ilk kişi oldu.

MÖ 200 yılında Elaeus, Makedonya Kralı V. Filip'e gönüllü olarak teslim oldu. Ancak MÖ 190 yılında, şehir halkı Romalılara yakınlaşmaya başladı.

Roma İmparatoru Commodus zamanında Elaeus'ta **İmparatorluk sikkeleri** basılmıştır ve bunlardan bazıları günümüze ulaşmıştır. Bu sikkelerde, Protesilaus bir savaşçı olarak, düşman kıyısına ilk atlamak üzere bir geminin pruvasında dururken tasvir edilmiştir.

323 yılında, **Tetrarşi İç Savaşları** sırasında Konstantin'in filosu Elaeus'ta demirlemiş, Licinius'un filosu ise  Troas'daki Aias'ın mezarının açıklarında demirlemişti. Justinianus, bu önemli konumu güçlendirmiştir.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, Fransız ve İngiliz birlikleri Gelibolu Yarımadası'ndaki Ertuğrul Koyu (Cape Helles) ve Morto Koyu'nu geçici olarak işgal ettiler. Fransız Ordusu, siper kazarken antik kalıntılarla karşılaştı.

Böylece, **ateş altında tesadüfi kazılar** yapıldı. Bu operasyonlar esas olarak Asurolog **Édouard Dhorme** tarafından denetlendi ve gün yüzüne çıkarılan eserler **[[Louvre]] Müzesi'ne** gönderildi. Fransız kazıları 1920'den 1923'e kadar yeniden devam etti.

## Ayrıca bakınız

* Trakya'daki Yunan kolonileri

## Kaynakça

## Bibliyografya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Elaiousion sikke örneği 1
* Elaiousion sikke örneği 2