Yelpazeli papağan

**Şahin başlı papağan** olarak da bilinen **Yelpazeli papağan** (***Deroptyus accipitrinus***), Amazon Yağmur Ormanlarından gelen bir Yeni Dünya papağanıdır. ***Deroptyus*** cinsinin tek üyesidir.

Brezilya, Surinam, Bolivya, Ekvador, Kolombiya, Peru'nun kuzeydoğusu, Venezuela, Fransız Guyanası ve Guyana'da bulunmaktadır.

## Taksonomi
Yelpazeli papağan, 1758 yılında İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından *[[Systema Naturae]]* adlı eserinin onuncu baskısında resmî olarak tanımlanmıştır. Linnaeus, bu papağanı diğer tüm papağanlarla birlikte *[[Psittacus]]* cinsine yerleştirmiş ve *Psittacus accipitrinus* adını vermiştir. Linnaeus, açıklamasını 1751 yılında İngiliz doğa bilimci George Edwards tarafından *A Natural History of Uncommon Birds* adlı eserinin dördüncü cildinde tanımlanmış ve resmedilmiş "şahin başlı papağan"a dayandırmıştır. Linnaeus yanlışlıkla türün yerini Hindistan olarak belirtmiştir. 1905 yılında Carl Hellmayr tarafından bu yer Fransız Guyanası'ndaki Cayenne olarak yeniden belirlenmiştir. Yelpazeli papağan, şimdi Alman doğa bilimci Johann Wagler tarafından tanıtılan 1832 yılında tanıtılan *Deroptyus* cinsine yerleştirilen tek türdür. Cins adı, Antik Yunanca'da "boyun" anlamına gelen  ile "yelpaze" anlamına gelen  birleşiminden oluşmaktadır. Tür ismi olan *accipitrinus* Latince'den gelir ve "şahin benzeri" anlamına gelmektedir.

İki alt tür tanınmaktadır:

* *D. a. accipitrinus* (Linnaeus, 1758) - güneydoğu Kolombiya'dan kuzeydoğu Peru, kuzey Brezilya ve Guianas'a
* *D. a. fuscifrons* Hellmayr, 1905 - Amazon'un güneyinde orta Brezilya

## Tanımı
Yelpazeli papağan, boynu çevresindeki uzun tüyleri kaldırarak gösterişli bir yelpaze oluşturabilir. Bu yelpaze, kuşun görünür boyutunu büyük ölçüde artırır ve muhtemelen tehdit edildiğinde kullanılır. Genellikle bozulmamış ormanlarda yaşar ve meyvelerle beslenir. Yelpazeli papağanın koyu kahverengi bir yüzü, beyaz çizgileri, kahverengi gözünün etrafında çıplak siyah bir yama, yeşil kanatları, yanları ve kuyruğu, kırmızı ve mavi çizgili bir göğsü vardır.

## Davranışı
Kuş, ağaçların ve kütüklerin içindeki deliklere yuva yapar. Genellikle iki ila üç yumurta bırakır ve bu yumurtalar yaklaşık 26 gün sonra çatlar. Yavrular, doğada yaklaşık 10 haftalıkken yuvadan ayrılmaya başlar. Doğada sadece iki yuva incelenmiştir; her ikisinde de birer yavru bulunmuştur.

Tehdit altında olarak değerlendirilmez, ancak CITES Ek II'de (Ek I'de listelenmeyen çoğu papağan gibi) yer alır.

## Kuş yetiştiriciliği
Yelpazeli papağanlar, kuş yetiştiriciliğinde pek yaygın olmamakla birlikte, bazen voliyer kuşları veya evcil papağanlar olarak tutulurlar. Yavru kuşlar genellikle uysal olsalar da, yetişkinler özellikle huysuz, inatçı, öngörülemez ve iradeli kuşlar olabilirler. Üreme dönemlerinde, insanlara ve aynı kafeste bulunan diğer kuşlara (kendi türlerinden olanlar ve/veya kendi eşleri dâhil) karşı aşırı saldırganlık gösterebilirler. Yelpazeli papağanlar evcil hayvan olarak tutulduğunda, genellikle bir kişiyle bağ kurar ve hem kuş bakımında hem de papağanın vücut dilini okumada deneyimli, sıkı bir şekilde kuşu idare edebilen ve sabırlı bir sahip gerektirir. Ancak, tüm papağanlarda olduğu gibi, mizaç kuştan kuşa farklılık gösterebilir ve bazı yelpazeli papağanlar mükemmel arkadaş olabilirler.

## Galeri

Dosya:Deroptyus_accipitrinus_-captive_-upper_body-8a.jpg
Dosya:Deroptyus_accipitrinus_-upper_body_-pet-8b.jpg|alt=Pet parrot showing its fan|Yelpazesini gösteren evcil papağan
Dosya:Deroptyus_accipitrinus_-National_Zoo_-Washington_DC_-USA-8.jpg|alt=At the National Zoo, United States| Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Ulusal Hayvanat Bahçesi'nde
Dosya:Kraagpapegaai.jpg|alt=Pet|Evcil Hayvan
Dosya:Deroptyus_accipitrinus-20090405.jpg
Dosya:Deroptyus_accipitrinus-20090208.jpg
Dosya:Deroptyus_accipitrinus_MHNT.ZOO.2010.11.148.7.jpg|alt=Deroptyus accipitrinus - MHNT| *Deroptyus accipitrinus*-MHNT


## Kaynakça