Sonderaktion 1005

****'Sonderaktion 1005*' (*Özel Eylem 1005),* Haziran 1942'den 1944'ün sonlarına kadar yürütülen çok gizli bir [[Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi|Nazi]] operasyonuydu. Projenin amacı, Polonya'nın [[Genel Hükûmet|Genel Hükümetin işgal ettiği bölgedeki]] tüm [[Yahudiler]]in yok edilmeye çalışıldığı  [[Reinhardt Operasyonu|Reinhard Operasyonu]] kapsamında gerçekleştirilen toplu katliama ilişkin tüm kanıtları gizlemek veya yok etmekti. Resmi olarak *Leichenkommandos* (ceset birimleri) olarak adlandırılan *Sonderkommando* mahkum grupları, [[toplu mezar]]ları açmaya ve [[Kremasyon|cesetleri yakmaya]] zorlandı. Mahkumlar kaçmalarını önlemek için sıklıkla zincirlendi.

Operasyon[[Ordnungspolizei taburları|, Düzen Polisi taburları]] ve 1 milyondan fazla Yahudi, [[Çingeneler|Roman]] ve [[Slavlar|Slav]] da dahil olmak üzere milyonlarca kişiyi katleden Alman ölüm mangaları *Einsatzgruppen* tarafından gerçekleştirilen soykırımın kanıtlarını yok etmek için uygulamaya konuldu. *Operasyon,* *Sicherheitsdienst'in* (SD) seçilmiş ekipleri ve üniformalı [[Ordnungspolizei|Düzen Polisi]] tarafından denetleniyordu.

Mart 1942'de, [[Reichssicherheitshauptamt|Reich Güvenlik Ana Ofisi]] başkanı [[Reinhard Heydrich]], yüksek rütbeli SS görevlisi [[Paul Blobel|Paul Blobel'i]] *Aktion 1005'in* başına atadı, ancak Heydrich'in Haziran 1942'nin başlarında bir suikast girişiminde aldığı yaralardan ölmesinin ardından başlaması ertelendi. [[Gestapo]] başkanı [[Heinrich Müller]] nihayet Haziran ayının sonunda Blobel'e emirlerini verdi. Temel amaç Yahudi katliamlarına ilişkin kanıtları silmek olsa da, Operasyonaynı zamanda Nazi zulmünün Yahudi olmayan kurbanlarını da kapsayacaktı.

Blobel çalışmalarına [[Chełmno imha kampı]]nda deneyler yaparak başladı. Mezardan çıkarılan cesetleri yok etmek için [[Yakıcı cihaz|yangın bombası]] kullanma girişimleri, silahlar yakındaki ormanları ateşe verdiği için başarısız oldu. Sonunda en etkili yolun demir ızgaralar üzerinde devasa odun yığınları olduğu anlaşıldı. Yöntem, demiryolu rayları üzerine dönüşümlü ceset ve yakacak odun katmanları inşa etmeyi içeriyordu. Odun yakıldıktan sonra kalan kemik parçaları ağır dübellerle dövülerek veya taşlama makinesinde ezilip çukurlara yeniden gömülebiliyordu. Operasyon resmi olarak [[Sobibor imha kampı|Sobibór imha kampında]] başladı. *Leichenkommando,* cesetleri kampın etrafındaki toplu mezarlardan çıkardı ve ardından yaktı, işleri bittikten sonra kendileri idam edildi. Süreç daha sonra Kasım 1942'de [[Belzec imha kampı|Bełżec'e]] taşındı  [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] ve [[Majdanek toplama kampı|Majdanek]] kamplarında cesetlerin imhası için [[Kremasyon|fırın odaları bulunan krematoryumlar]] vardı ve bu nedenle orada *Aktion 1005* komandolarına ihtiyaç yoktu. Fazlalık cesetler kendi mahkûmları tarafından yakıldı.

Cesetlerin [[Treblinka imha kampı]]nda yarı endüstriyel olarak yakılması, daha önceki cenaze törenleriyle bağlantılı siyasi tehlikenin farkına varıldığı anda başladı. 1943'te Sovyet [[Katyn Katliamı|Katyn katliamının]] 22.000 Polonyalı kurbanı [[Smolensk]] yakınlarında keşfedildi ve Adolf Hitler'e bildirildi. Kalıntıları yeraltında iyi korunmuştu ve Sovyet toplu katliamını kanıtlıyordu. Nisan 1943'ten itibaren [[Nazi Almanyası'nda propaganda|Nazi propagandası]] uluslararası toplumun dikkatini bu [[savaş suçu]]na çekmeye başladı. [[Müttefik Devletler|Müttefiklerin]] arasını açmak amacıyla detaylı incelemeler yapmak üzere [[Katyn Komisyonu]] oluşturuldu. Bu arada, toplu mezarların açılması ve bunun yerine yüzbinlerce kurbanın yakılması yönündeki gizli emirler, Nisan ayında doğrudan Nazi liderliğinden geldi. Treblinka'da [[Ekskavatör|paletli ekskavatör]] kullanılarak gömülen cesetler, Mart 1943'te kampı ziyaret eden [[Heinrich Himmler|Heinrich Himmler'in]] emriyle kazılarak yakıldı. Rayların ızgara olarak kullanılması talimatı kampın ölü yakma uzmanı Herbert Floss'tan geldi. Cesetler, yüksekliği 30 metre kadar olan ölü yakma ateşlerinin üzerine yerleştirildi. Odunların üzerine benzin döküldü ve odun yığınlarını yöneten yaklaşık 300 mahkûmun katıldığı büyük bir yangında yakıldı. Bełżec'te 24 saat süren operasyon Mart 1943'e kadar sürdü  Treblinka'da temmuz ayı sonuna kadar tüm hızıyla devam etti.

Operasyon aynı zamanda [[Babi Yar]], [[Ponary katliamı|Ponary]], Dokuzuncu Kale  ve Bronna Góra gibi daha önceki toplu katliamların yaşandığı alanlarda faaliyet aynı faaliyet yapıldı. 1944'e gelindiğinde, Sovyet orduları ilerlerken, *Reichsgau Wartheland'ın'' başkanı Wilhelm Koppe, Genel Hükümet bölgesinin beş bölgesinin her birinin toplu mezarları temizlemeye başlamak için kendi Aktion 1005 komandolarını kurmasını emretti. İlerleyen Sovyet birlikleri bazı bölgelere temizlenemeden ulaştığı için operasyonlar tam olarak başarılı olmadı.

Operasyonun yöneticisi Blobel, Einsatzgruppen Davası'nda ABD Nürnberg Askeri Mahkemesi tarafından ölüm cezasına çarptırıldı. 7 Haziran 1951'de Landsberg Hapishanesinde asıldı. Yaklaşık 60.000 kişinin ölümünden sorumlu Blobel, ancak Nürnberg'deki ifadesinde yalnızca 10.000 ila 15.000 kişiyi öldürdüğünü iddia etti.

## Kaynakça