Türkmenistan'daki Azerbaycanlılar

**Türkmenistan'daki Azerbaycanlılar** () Azerbaycan diasporasının bir parçasıdır. Onlar Türkmen vatandaşı ve etnik Azerbaycanlı kökenli daimi ikamet edenlerdir. Azerbaycan ve Türkmenistan eskiden Rus İmparatorluğu'nun ve daha sonra Sovyetler Birliği'nin bir parçasıydı. 1989 yılı itibarıyla Türkmenistan'da 33.365 Azerbaycanlı bulunmaktaydı.

## Demografi
Türkmenistan'daki Azerbaycanlılar ağırlıklı olarak Türkmenbaşı, başkent Aşkabat ve Balkanabat'ın kıyı bölgelerinde yaşamaktadır. 1926 nüfus sayımına göre o dönemde burada 4.200 Azerbaycanlı yaşamaktaydı. Ülkedeki Azerbaycanlı nüfusunun en yüksek olduğu dönem 1989 yılıydı. O dönemde ülkede 33.000 Azerbaycanlı yaşıyordu. Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Türkmenistan'ın bağımsızlığından sonra hem Azerbaycanlıların hem de Türkmen olmayanların ülke dışına göçü başladı. Bunun nedeni, ülkedeki kötü ekonomik durumun yanı sıra değişen siyasi durum nedeniyle anavatanlarına dönme ihtiyacıydı.

## Siyasi Durum
Türkmenistan'ın bağımsızlığından sonra, birçok Türkmen olmayan kişi devlet işlerinden uzaklaştırıldı. Bu durum, bu ülkede yaşayan Azerbaycanlıları da etkiledi. Türkmenistan'daki "Türkmenleştirme" politikası sırasında, kamu hizmetinde önemli görevlerde çalışan Azerbaycanlılar çeşitli nedenlerle pozisyonlarını kaybetti. Bazıları Türkmen dilini bilmedikleri gerekçesiyle (ki bu çoğunlukla yalandır, çünkü ülkedeki tüm Azerbaycanlılar Türkmen dilini çok akıcı bir şekilde bilmektedir) işten çıkarıldı, bazıları ise diplomalarını yurtdışında aldıkları ve artık geçerli sayılmadıkları için işten çıkarıldı. Bu durum uzun süreli şikayetlere yol açsa da, sonuçta işe yaramadı. İşten çıkarılanların yerine hemen Türkmenler alındı.

Aynı zamanda, 2000'li yılların başlarında, Azerbaycan Cumhuriyeti ile Türkmenistan arasındaki ilişkilerin bozulması, Türkmenistan'daki Azerbaycanlıların siyasi baskıyla karşı karşıya kalmasının yolunu açtı. Kasım 2002'de, Türkmenistan Cumhurbaşkanı'nın hayatına yönelik "komplo hazırlığı" iddiası ortaya atıldı. Azerbaycan vatandaşlarının suikast planına katıldığı iddia edildi. Bundan sonra, Türkmen gizli servisleri her Azerbaycanlıyı Azerbaycan Cumhuriyeti ajanı olarak görmeye başladı. Bu dönemde, Türkmenbaşı limanında Türkmenistan'da kalma vizesi olmadığı iddia edilen Azerbaycanlıların toplu olarak sınır dışı edildiği kaydedildi. Dahası, ebeveynleri Türkmenistan'daki Azerbaycan ticari şirketlerinde çalışan çocuklu aileler bile gönderildi. Haydar Aliyev'in ölümünden sonra, 21 Aralık 2003'te Azerbaycanlılar, cenaze törenini kutlamak için Türkmenbaşı'ndaki Şii camisinde toplandılar. O sırada camiye gelen Türkmenistan Milli Güvenlik Bakanlığı çalışanları, Azerbaycanlılardan mekanı terk etmelerini istedi. Olaya katılan Azerbaycanlılara göre, bu olayın neden ve nasıl gerçekleştiğini anlayamadılar; Türkmenistan devletinin Haydar Aliyev'in ölümüne ilişkin törene bile izin vermeyeceğini, bu olay yaşanana kadar hayal bile edememişlerdi. Şu anda iki ülke arasındaki ilişkilerin göreceli olarak iyileşmesi, oradaki Azerbaycanlıların yaşamları üzerinde olumlu bir etkiye sahip.

## Önemli Kişiler
* Hajibala Abutalybov, Bakü Belediye Başkanı (2001-2018)
* Ataya Aliyeva, Azerbaijani oyuncusu
* Tahir Baghirov, Azerbaycan'ın Ulusal Kahramanı
* , kikboksçusun; Dünya Şampiyonu versiyonu WPKA (2009); 2004 Asya Kickboks Şampiyonu; Profesyoneller arasında 2004 kick boksta Türkmenistan şampiyonu; Azerbaycan'da gençler arasında iki kez kickboks şampiyonu (2005 ve 2006)
* Natavan Habibi, Azerbaycanlı pop şarkıcısı
* Elnur Hüseynov, Azerbaycan'ı Eurovision Şarkı Yarışması 2008'de temsil eden iki şarkıcıdan biri
* Azhdar İbrahimov, Azerbaycanlı Sovyet film yönetmeni, Türkmen ve Vietnam filmografisinin yaratılmasında yer alan kişilerden biri
* Fakhraddin Musayev, Azerbaycan Milli Kahramanı
* Ramiz Mustafayev, Azerbaycanlı besteci ve orkestra şefi
* Tahira Tahirova, Azerbaycan SSR Dışişleri Bakanı (1959–1983)
* Hasan Mammadov, keman sanatçısı, "Firuza", "Gunesh" ve "Ashgabad" müzik gruplarının üyesi Gruplar, Türkmenistan Onursal Sanatçısı
* Şamil Azizbayov, petroloji ve metalojeni konusunda uzmanlaşmış jeolog. Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi'nin kurucularından (1945) ve başkan yardımcısıydı.

## Ayrıca bakınız
*Azerbaycan-Türkmenistan İlişkileri
*Türk Konseyi
*Azerbaycan Diasporası
*Türkmenistan Demografisi

## Kaynakça