Kaliforniya Üniversitesi (San Diego)

**Kaliforniya Üniversitesi, San Diego** (**UC San Diego** ya da **UCSD**), Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletindeki San Diego şehrinin La Jolla semtinde yer alan bir kamu araştırma üniversitesidir. 18 Kasım 1960'ta kurulan üniversite, Kaliforniya Üniversitesi bünyesindeki on kampüsün en güneyinde yer almaktadır. Pasifik Okyanusu kıyısına yakın, 881 hektarlık bir alanı kaplar.

12 fakültesi ve 8 lisans kolejinden oluşan UC San Diego, öğrenci sayısı açısından UCLA ile birlikte ülkenin en büyük öğrenci barınma kapasitesine sahip üniversiteleri arasındadır. 200'den fazla lisans ve lisansüstü program sunan üniversite, Carnegie Sınıflandırma Sistemi'nde "R1: Doktora Üniversiteleri – Çok Yüksek Araştırma Etkinliği" kategorisinde yer almaktadır.

## Tarihçe

### Kuruluş
Kaliforniya Üniversitesi Mütevelli Heyeti, San Diego kampüsünü ilk olarak 1956 yılında yetkilendirdiğinde, bu kampüsün fen bilimleri, matematik ve mühendislik alanlarında eğitim verecek bir lisansüstü araştırma kurumu olması planlanmıştı. San Diego'lular bu fikri destekleyerek aynı yıl, halihazırda bulunan Scripps Oşinografi Enstitüsü'ne yakın bulunan, kıyı bölgesinde 24 hektarlık bir mesalik araziyi üniversiteye devretmek üzere oy kullandı. Mütevelli Heyeti, Scripps'in kuzey doğusundaki 222 hektarlık hammadde ile eski Camp Matthews arazisinden 202 hektarlık federal arazi bağışını talep etti; ancak Scripps Enstitüsü Müdürü ve yeni kampüsün kurulması için öncülük eden Roger Revelle, La Jolla halkının azınlıklara karşı ayrımcı gayrimenkul uygulamalarını ifşa ederek arazi seçimini tehlikeye attı. Bu durum yerel muhafazakârları ve Mütevelli Üyesi Edwin W. Pauley'yi öfkelendirdi. Revelle ayrıca Jonas Salk ile Salk'ın kurulmasını önerdiği enstitünün yeni kampüse göre konumlandırılması meselesinde sert bir tartışmaya girdi.

Kaliforniya Üniversitesi Başkanı Clark Kerr, önerilen isim olan "Kaliforniya Üniversitesi, La Jolla"dan vazgeçip "Kaliforniya Üniversitesi, San Diego" ismini seçerek San Diego'lu bağışçıların desteğini kazandı. Şehir, 1958'de oy kullanarak anlaşmayı onayladı. UC Mütevelli Heyeti ise 1960'ta yeni kampüsün inşasını onayladı. Revelle'nin Pauley ve Salk ile yaşadığı çatışmalardaki kaba tutumu mütevelli heyet nezdindeki itibarını zedelediğinden Kerr, Revelle'yi kampüsün ilk rektörü olarak atayamadı. Bunun yerine Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı'nın ilk müdürü Herbert York seçildi. York, büyük ölçüde Revelle'nin fikirlerinden yararlanarak ana kampüsü "Oxbridge" modeline göre planladı.

### Akademik çalışmalar
1958 yılında Chicago Üniversitesi'nden fizikokimyacı ve Nobel ödüllü Harold Urey, öncü bir kozmokimyacı olan James R. Arnold ve bir önceki yıl Revelle ile birlikte sera etkisi üzerine ilk makaleyi yayımlayan Hans Suess, erken dönem öğretim kadrosuna katılan isimler arasında yer aldı. Maria Goeppert Mayer, fizik dalında tarihte ikinci kadın Nobel ödüllüsü olmak üzere, 1960'ta fizik profesörlüğüne atandı. Üniversitenin lisansüstü bölümü, fizik, biyoloji, kimya ve yer bilimleri alanlarında 20 öğretim üyesiyle 1960'ta eğitime başladı; ana kampüsün inşaatı tamamlanana dek dersler Scripps Oşinografi Enstitüsü'nde yürütüldü.

1963 yılına gelindiğinde, fen bilimleri ve mühendislik fakülteleri için yeni tesisler tamamlanmış; sosyal bilimler ve beşeri bilimler binaları da inşaat aşamasına girmiştir. York bu yıl rektörlükten ayrıldı ve yerine John Semple Galbraith geldi. 1964 yılında lisans programı, Revelle Koleji'ne 181 öğrenciyle ilk öğrencilerini kabul etti. Aynı yıl federal hükûmetten devralınan arazide İkinci Kolej kuruldu; iki yıl sonra bu koleje çevrecinin adını taşıyan John Muir Koleji adı verildi. Tıp Fakültesi de ilk öğrencilerini 1966'da kabul etti.

Erken dönem araştırma faaliyetleri ve öğretim kadrosunun kalitesi, özellikle fen bilimleri alanında, üniversitenin odak noktasını ve kültürünü belirlemede belirleyici bir rol oynadı. UC San Diego'nun kendi kampüsü henüz oluşmadan, akademisyenler önemli araştırma atılımları gerçekleştirmişti: Atmosferdeki hızla artan karbondioksit düzeylerini gösteren ve küresel iklim değişikliğinin ilk önemli kanıtı sayılan Keeling Eğrisi; kuantum kimyasındaki atom ve moleküllerin incelenmesinde kullanılan Kohn-Sham denklemleri; ve prebiyotik kimya alanını doğuran Miller-Urey deneyi bu atılımların başında gelmektedir. 

Mühendislik, özellikle bilgisayar bilimi, üniversite büyüdükçe akademik yapıda giderek daha önemli bir yer edinmeye başladı. Üniversite araştırmacıları, sonradan Java'yı büyük ölçüde etkileyen  erken dönem makine bağımsız programlama dili olan UCSD Pascal'ı; İnternet'in öncüsü olan Ulusal Bilim Vakfı Ağı'nı ve 1970'lerin sonundan 1980'lere uzanan süreçte Network News Transfer Protocol'ü geliştirmeye katkıda bulundu.

Richard C. Atkinson'ın 1980-1995 yılları arasındaki rektörlüğü döneminde üniversite, gelişmekte olan şirketlerle teknoloji transferi ilişkilerini teşvik ederek San Diego'yu teknoloji tabanlı endüstrilerde dünya lideri konumuna taşıdı. Bu dönemde ilerleyen süreçte Qualcomm kurucusu Irwin M. Jacobs'ın adını alan Jacobs Mühendislik Fakültesi hızlıca büyüdü. San Diego Süperbilgisayar Merkezinin inşaatının tamamlanmasıyla bilgisayar bilimi, elektrik mühendisliği ve biyomühendislik bölümleri kuruldu. Özel bağışlar yıllık 15 milyon dolardan yaklaşık 50 milyon dolara yükseldi, öğretim kadrosu yaklaşık yüzde 50 genişledi ve öğrenci sayısı rektörlük döneminde yaklaşık 18.000'e ikiye katlandı. Rektörlüğünün sonunda UC San Diego lisansüstü programlarının kalitesi, Ulusal Araştırma Konseyi tarafından ülke genelinde onuncu sıraya konumlandırıldı.

Yeni binyılın ilk on yılında üniversite, iki yeni meslek yüksekokulu olan Skaggs Eczacılık Okulu ve Rady Yönetim Okulu'nun yanı sıra UC Irvine ile ortaklaşa yürütülen bir araştırma enstitüsü olan Telekomünikasyon ve Bilgi Teknolojisi Enstitüsü'nün kurulmasıyla genişlemeyi sürdürdü. UC San Diego bu dönemde iki önemli mali kilometre taşına ulaştı. 2007'de sekiz yıllık bağış kampanyasında 1 milyar doları aşan, batı yakasının ilk üniversitesi oldu. 2010'da ise tek bir mali yılda araştırma sözleşmeleri ve hibeleri yoluyla ilk kez 1 milyar doların üzerinde gelir elde etti. Bununla birlikte Kaliforniya bütçe krizi nedeniyle üniversite, eyalet eğitim ödeneklerindeki kesintileri dengelemek amacıyla 2009'da kendi varlıklarına karşı 40 milyon dolar borç aldı. 2012'de rektör olan Pradeep Khosla'nın maaşı, süregelen bütçe kısıntıları ve öğrenim ücreti artışları ortamında tartışma konusu oldu. Yine 2012'de başlatılan 10 yıllık 2 milyar dolarlık bağış kampanyası, üniversite tarafından 3 yıl erken tamamlanarak 2019'da hedefine ulaşıldı. Bu sayede üniversite, ABD'de 2 milyar dolarlık bağış kampanyasını tamamlayan en genç üniversite unvanını kazandı.

27 Kasım 2017'de üniversite, uzun süredir içinde bulunduğu NCAA Division II ligi Kaliforniya Kolej Atletizm Birliği'nden ayrılarak 2020'de NCAA Division I'e geçiş sürecine gireceğini duyurdu. Diğer dört UC kampüsünün (UC Davis, UC Irvine, UC Riverside, UC Santa Barbara) zaten üyesi olduğu Büyük Batı Konferansı'na katıldı. Üniversite, 1 Temmuz 2020'de NCAA Division I yarışmalarına fiilen geçti. Geçiş süreci 2023-24 öğretim yılı boyunca devam etti.

## Siyasi olaylar
Alman filozof ve sosyolog Herbert Marcuse, 1965'te öğretim kadrosuna katıldı. Yeni Sol'un önde gelen isimlerinden biri olan Marcuse'nin, öğrencisi Angela Davis'in düzenlediği bir protestoda yönetim binasını işgal eden ilk protestocu olduğu söylenmektedir. Üniversite, Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'na müdahalesinin tırmandığı dönemde de öğrenci huzursuzluklarına sahne oldu. Protestolar, Kent Eyalet Üniversitesi'nde Ulusal Muhafızların 1970'te göstericilere ateş açmasıyla birlikte daha da tırmandı. 200'den fazla öğrenci Urey Hall'ü işgal etti. 11 Mayıs 1970'te tarih bölümü öğrencisi George Winne Jr., "Allah için bu savaşı bitirin" yazan bir pankart taşırken kendini yakarak hayatını kaybetti.

1 Mayıs 2024'te, 2024 Filistin Yanlısı üniversite protestoları kapsamında, Filistin için Öğrenci Adaleti de dahil olmak üzere öğrenci aktivist gruplarınca Library Walk bitişiğinde bir çadır kenti kuruldu. Polis, 6 Mayıs 2024'te çadır kentini dağıttı ve 64 kişiyi gözaltına aldı. İki gün sonra öğrenciler tutuklulara destek amacıyla akademik boykot düzenledi.

## Kampüs

UC San Diego kampüsü, San Diego'daki La Jolla semtinde Pasifik kıyısına yakın 881 hektarlık bir alanda yer alır. Kampüs, çevresinde Torrey Pines Devlet Doğa Koruma Alanı, Scripps Oşinografi Enstitüsü ve çeşitli biyoteknoloji ve teknoloji şirketleri bulunan bir mesa üzerinde konumlanmıştır.

### Kolej Sistemi

UC San Diego, her birinin kendine özgü akademik ve sosyal vurgusu bulunan sekiz lisans yurt kolejinden oluşan eşsiz bir kolej sistemi benimsemektedir. Revelle, John Muir, Thurgood Marshall, Earl Warren, Eleanor Roosevelt, Sixth (Altıncı), Seventh (Yedinci) ve Eighth (Sekizinci) kolejleri, üniversitenin lisans yapısının temelini oluşturmaktadır.

### Geisel Kütüphanesi

Üniversitenin simgesi olan Geisel Kütüphanesi, çarpıcı modernist mimarisiyle tanınmaktadır. 1970 yılında inşa edilen yapı, kütüphaneye bağış yapan yazar ve çizer Theodor Seuss Geisel (Dr. Seuss) ile eşinin anısına adlandırılmıştır. Kütüphane, UC San Diego'nun ana kütüphanesi olarak hizmet vermekte olup 4 milyon ciltten fazla basılı materyale ev sahipliği yapmaktadır.

### Stuart Sanat Koleksiyonu

1983 yılında kurulan Stuart Sanat Koleksiyonu, kampüs genelinde sergilenen 30'dan fazla kalıcı sanat eserinden oluşmaktadır. Bu eserler arasında Daniel Buren, Jenny Holzer, Barbara Kruger, Kiki Smith ve Terry Allen gibi ünlü çağdaş sanatçıların çalışmaları yer almaktadır.

### Price Center

Price Center, kampüsün ana öğrenci etkinlik merkezi olup restoranlar, alışveriş birimleri, konferans salonları ve çeşitli öğrenci hizmetlerini barındırmaktadır. Merkez, üniversite öğrenci topluluğunun sosyal buluşma noktası işlevi görmektedir. 

### Birch Akvaryumu

Scripps Oşinografi Enstitüsü bünyesinde faaliyet gösteren Birch Akvaryumu, halka açık bir deniz müzesi ve eğitim merkezi olarak hizmet vermektedir. Pasifik kıyısındaki en büyük oşinografi müzeleri arasında yer alan Birch Akvaryumu, çeşitli deniz canlılarını sergileyen tankların yanı sıra interaktif sergiler ve araştırma programları sunmaktadır. 

## Akademik Yapı

UC San Diego, çeşitli disiplinlere yayılmış 12 fakülteden oluşmaktadır: 

* Scripps Oşinografi Enstitüsü
* Tıp Fakültesi
* Jacobs Mühendislik Fakültesi
* Fen Bilimleri Fakültesi
* Sosyal Bilimler Fakültesi
* Beşeri Bilimler ve Sanat Fakültesi
* Rady Yönetim Okulu
* Skaggs Eczacılık ve Farmasötik Bilimler Okulu
* Güzel Sanatlar Fakültesi
* Uluslararası İlişkiler ve Pasifik Çanağı Çalışmaları Fakültesi (GPS)
* Herbert Wertheim Halk Sağlığı ve İnsan Uzun Ömürlülüğü Bilimi Okulu
* Halıcıoğlu Veri Bilimi Enstitüsü

### Scripps Oşinografi Enstitüsü

1903 yılında kurulan Scripps Oşinografi Enstitüsü, dünyanın önde gelen oşinografi ve yer bilimleri araştırma kurumlarından biridir. İklim araştırmaları, biyolojik oşinografi ve jeofizik alanlarında katkılarıyla tanınan enstitü, on binlerce km²'lik okyanus yüzeyini araştıran bir gemi filosunu işletmekte ve çeşitli denizaltı araçları ile uzaktan algılama sistemleri kullanmaktadır.

### San Diego Süperbilgisayar Merkezi

1985 yılında kurulan San Diego Süperbilgisayar Merkezi (SDSC), ulusal araştırma altyapısı için veri ve yoğun hesaplama olanakları sunan, milli bir liderlik bilişim tesisidir. Merkez, araştırmacılara ileri düzey veri yönetimi ve analiz altyapısı sağlamaktadır.

## Araştırma

UC San Diego, araştırma harcamaları açısından ülkenin en üretken üniversiteleri arasındadır. Üniversite, biyoteknoloji, nanoteknoloji, oşinografi ve bilişim bilimleri gibi alanlarda öncü araştırmalara ev sahipliği yapmaktadır. 

Üniversite araştırmacıları pek çok önemli buluşa imza atmıştır: atmosferdeki karbondioksit artışını belgeleyen Keeling Eğrisi; önceden programlanmış hücre ölümüne yol açan genlerin keşfi; beyindeki yer hücrelerinin tespiti; sinir sistemindeki nitrik oksit rolünün aydınlatılması; retrovirüsların keşfi ve bunların kanser ile ilişkisi; yaban hayatı antibiyotiklerine dirençli bakteri türlerinin tanımlanması; ve Java ile diğer modern programlama dillerini derinden etkileyen UCSD Pascal programlama dilinin geliştirilmesi bunların başında gelmektedir.

## Öğrenci Yaşamı

### Öğrenci Organizasyonları

UC San Diego'da 500'den fazla kayıtlı öğrenci organizasyonu bulunmaktadır. Bu organizasyonlar arasında akademik kulüpler, kültürel dernekler, siyasi gruplar, sanat ve müzik toplulukları ile gönüllü kuruluşlar yer almaktadır.

### Öğrenci Gazetesi

*The UCSD Guardian*, üniversitenin öğrenci gazetesidir. 1967'den bu yana bağımsız olarak faaliyet gösteren gazete, hem basılı hem de çevrimiçi yayın yapmaktadır.

### Spor

UC San Diego spor takımları "Tritonlar" adıyla anılmakta olup Kral Triton maskot olarak kullanılmaktadır.  Yüzme, güreş, kürek, su polosu ve tenis gibi birçok spor dalında ulusal başarılar elde edilmiştir. 

## Tanınmış Mezunlar ve Öğretim Üyeleri

UC San Diego'nun öğretim üyeleri, araştırmacıları ve mezunları 28 Nobel Ödülü, 3 Fields Madalyası, 8 Ulusal Bilim Madalyası, 8 MacArthur Bursu ve 4 Pulitzer Ödülü kazanmıştır. Bunların yanı sıra geçmiş ve güncel öğretim üyelerinden 41'i Ulusal Mühendislik Akademisi'ne, 110'u Ulusal Bilimler Akademisi'ne, 36'sı Ulusal Tıp Akademisi'ne ve 130'u Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisi'ne seçilmiştir.

Üniversitenin tanınmış isimleri arasında:
* Roger Revelle – Sera etkisi araştırmacısı, UC San Diego'nun kurucularından
* Mario Molina – Nobel ödüllü kimyager, ozon tabakasının tahrip edilmesi üzerine araştırmaları ile tanınır
* Paul Berg – Nobel ödüllü biyokimyager
* Herbert Marcuse – Etkili siyaset teorisyeni
* Angela Davis – Siyasi aktivist, akademisyen
* Brian Blade – Caz müzisyeni
* David J. Peterson – *[[Game of Thrones]]* dizisi için Dothraki ve Valyrian dillerini geliştiren dil yaratıcısı

## Ayrıca Bakınız

* Scripps Oşinografi Enstitüsü
* Kaliforniya Üniversitesi
* San Diego, Kaliforniya
* La Jolla

## Kaynakça

## Dış Bağlantılar

* 
* UC San Diego Atletizm Web Sitesi