Lviv pogromu (1941)

**Lviv pogromu,** Alman işgali altındaki Ukrayna'nın Lviv kentinde Haziran ve Temmuz 1941'de ardışık olarak gerçekleştirilen Yahudi pogromları ve katliamlarıdır. Katliamlar, Almanların Sovyetler Birliği'ni işgali sırasında 30 Haziran - 2 Temmuz ve 25 - 29 Temmuz tarihleri arasında Ukraynalı milliyetçiler (özellikle OUN), Alman ölüm mangaları (*[[Einsatzgruppen]]*) ve kentsel nüfus tarafından gerçekleştirildi. Hem pogromlarda hem de *Einsatzgruppen* katliamlarında binlerce Yahudi öldürüldü.

Ukraynalı milisler ve Ukraynalı sakinler ve daha düşük düzeyde Polonyalılar, ilk pogromda Yahudileri hedef aldılar.  Bu pogrom, Sovyet NKVD'nin esir katliamlarının kurbanlarına ait binlerce cesedin Lviv'deki üç hapishanede bulunmasının ardından tetiklendi. Bu katliamların sorumlusu olarak yaygın olarak *"Yahudi Bolşevikler"* gösterildi. Daha sonraki katliamlar, Doğu Avrupa'daki Holokost bağlamında Almanlar tarafından yönetildi. Pogromlar, Ukraynalı milliyetçilerin merkezi veya suç ortağı bir rol oynadıkları ölçü de dahil olmak üzere, tarih yazımında geniş bir şekilde tartışılmıştır. 

## Mağdur sayısı
Toplam mağdur sayısına ilişkin tahminler farklılık gösteriyor. Lviv Yahudi Konseyi'nin daha sonra yaptığı açıklamaya göre, Temmuz ayının ilk günlerinde 2.000 Yahudi'nin kaybolduğu veya öldürüldüğü tahmin ediliyor. 16 Temmuz tarihli bir Alman güvenlik raporunda 7.000 Yahudi'nin "yakalanıp vurulduğu" belirtiliyordu. İlki muhtemelen eksik bir sayımdır, Alman rakamları ise muhtemelen daha yüksek komutayı etkilemek için abartılmıştır.

Tarihçi Dieter Pohl, 1-25 Temmuz tarihleri arasındaki pogromlarda Lviv Yahudilerinden 4.000'inin öldürüldüğünü tahmin ediyor. Tarihçi Richard Breitman'a göre pogromlar sonucu 5.000 Yahudi öldü. Ayrıca çoğunluğu Yahudi olan yaklaşık 3.000 kişi Almanlar tarafından belediye stadyumunda idam edildi.

## Sonrası

Alman propagandası, Lviv'deki NKVD cinayetlerinin tüm kurbanlarını Ukraynalı olarak gösterdi, ancak Sovyet esir listelerindeki isimlerin yaklaşık üçte biri açıkça Polonyalı veya Yahudiydi. Sonraki iki yıl boyunca hem Alman hem de Nazi yanlısı Ukrayna basını gerçek veya hayal ürünü olan korkunç *Çekist* işkencelerini anlatmaya devam etti. Alman propaganda haber filmleri, Sovyet Yahudilerini Ukraynalıların öldürülmesinde suçladı ve işgal altındaki Avrupa'nın her yerine yayınlandı.

Ukraynalı Milliyetçiler Örgütü liderliği Ukrayna devletini ilan ederken, Nazi yetkililerinin faşist Ukrayna'yı kukla devlet olarak kabul edeceğini umuyordu. Bu umutlar, daha sonra İşgal Altındaki Doğu Toprakları Reich Bakanlığı'nın başına ve Abwehr'e atanan Alfred Rosenberg etrafındaki çevre tarafından körüklenmişti. Ancak Hitler, yeni ele geçirilen sömürge topraklarının acımasızca ekonomik olarak sömürülmesine odaklanmış olduğundan, Ukrayna'nın devletleşmesine kesinlikle karşıydı. Stepan Bandera 5 Temmuz'da tutuklanarak Berlin'de ev hapsine alındı. 15 Eylül'de tekrar tutuklandı ve sonraki üç yılını Almanya'da ayrıcalıklı siyasi tutuklu olarak geçirdi. Ekim 1944'te Almanlarla işbirliğine devam etmek üzere serbest bırakıldı.

Lviv Gettosu, Kasım 1941'de Lemberg'in SS ve Polis Lideri olan SS- *[[SS-Brigadeführer|Tuğgeneral]]* Fritz Katzmann'ın emriyle kuruldu. En kalabalık olduğu dönemde gettoda yaklaşık 120.000 Yahudi bulunuyordu. Bunların çoğu sonraki iki yıl içinde Belzec imha kampına sürüldü veya yerel olarak öldürüldü. 1941 pogromları ve Einsatzgruppe katliamlarının ardından gettodaki zorlu koşullar ve Belzec ile Janowska toplama kampına yapılan sürgünler, Yahudi nüfusunun neredeyse tamamen yok edilmesiyle sonuçlandı. Sovyet güçleri 21 Temmuz 1944'te Lviv'e ulaştığında, Lviv Yahudilerinin yüzde 1'inden azı işgalden sağ çıkmıştı.

## Ayrıca bakınız

* Polonya'daki Yahudilerin tarihi
* Ukrayna'daki Yahudilerin tarihi
* Jedwabne katliamı
* Kaunas pogromu

## Kaynakça