Paul Mariner

**Paul Mariner** (22 Mayıs 1953 - 9 Temmuz 2021), İngiliz futbolcu ve teknik direktördü.

Futbolculuk kariyerinde santrfor olarak görev yapan Mariner, kariyerine Chorley'de başladı. 1973'te Plymouth Argyle ile profesyonel oldu ve burada 155 maçta 61 gol atarak kulüp tarihinin en iyi oyuncularından biri olarak kabul edildi. 1976'da Ipswich Town'a transfer oldu ve Bobby Robson yönetiminde hem yurt içi hem Avrupa başarıları yaşadı. Portman Road'daki performansıyla İngiltere millî takımına çağrıldı; 1980 Avrupa Şampiyonası ve 1982 Dünya Kupası'nda ülkesini temsil etti. İngiltere formasıyla toplam 35 maça çıkıp 13 gol attı. İki yıl Arsenal'de, ardından Portsmouth'ta oynadıktan sonra kariyerini yurt dışında noktaladı. Avustralya, ABD ve Malta’da çeşitli kulüplerde forma giydi.

Albany Capitals’taki döneminde antrenörlüğe yönelen Mariner, futbolu bıraktıktan sonra tamamen bu alana odaklandı. Bir süre Japonya’da çalıştıktan sonra Amerika’ya dönerek önce Arizona’da, ardından Harvard Üniversitesi’nde antrenörlük yaptı. 2004’te Major League Soccer takımı New England Revolution’a Steve Nicol’un teknik ekibine katılarak transfer oldu. Massachusetts’te beş yıl geçirdikten sonra 2009’da Plymouth Argyle’a baş antrenör olarak döndü. İki ay sonra Paul Sturrock’ın yerine kulübün teknik direktörü oldu; ancak Peter Reid’in gelişiyle tekrar baş antrenör görevine geçti. Ocak 2011’de ise Major League Soccer’a geri dönerek Toronto FC’de oyuncu geliştirme direktörü oldu.

Mariner, MLS takımlarından New England Revolution’ın uzman yorumcusu olarak görev yaptı. 2020’den itibaren bazı Revolution maçlarını yorumladı ve bu görevi Charlie Davies ile paylaştı.

## Futbolculuk kariyeri
### 1970'ler

Mariner, kariyerine memleketi Lancashire’a yakın olan lig dışı kulüp Chorley’de amatör futbolcu olarak başladı ve hücum hattındaki oyun tarzı Plymouth Argyle’ın dikkatini çekti. 1973’te onlar için imza attı.

Böylece Devon kulübünde etkileyici bir gol serisi başladı; Mariner, 135 maçta 56 gol attı. Onun gelişimini bizzat takip eden Bobby Robson, kulüp rekoru olan 220.000 £ karşılığında Mariner’i Ipswich Town’a transfer etti. Anlaşmanın bir parçası olarak John Peddelty ve Terry Austin ters yönde Plymouth’a gitti. Mariner, West Bromwich Albion ve West Ham United’dan gelen benzer tekliflere rağmen Ipswich’i seçti.

Mariner, Eylül 1976’da ilk maçına çıktı ve kısa sürede Ipswich kadrosuna klasik bir 9 numara olarak adapte oldu; yani, defans oyuncularından sert darbelere ve sert muameleye maruz kalabilen ama aynı sertliği geri verebilen ve aynı zamanda hatırı sayılır miktarda gol atan bir forvet. Yaygın kanının aksine Mariner yalnızca bir “hedef adam” tipi santrfor değildi; ayaklarıyla bolca gol atıyor ve tamamen ortalardan veya kanatlardan gelen servislere bağlı kalmadan kendi şanslarını yaratacak beceriye de sahipti.

Mariner'in etkisi öyle büyüktü ki, Ipswich'e katılmasından sadece altı ay sonra İngiltere millî takımında ilk maçına çıktı; Wembley’de Lüksemburg’a karşı 5-0 kazanılan maçta yedekten oyuna girdi ve bir sonraki maçta, British Home Championship’te Windsor Park, Belfast'ta Kuzey İrlanda’ya karşı maça ilk 11’de başladı. Her iki maçta da etkileyici bir performans sergiledi, ancak gol atamadı ve sonraki altı maç için kadroya çağrılmadı. Bu dönemde Ipswich, First Division’ı üçüncü sırada tamamladı; Mariner ise 28 maçta 10 gol attı.

Mariner’in üçüncü İngiltere maçı, Lüksemburg’daki Dünya Kupası eleme maçının rövanşında geldi; 2-0 kazanılan maçta son dakika golü attı. Artık Mariner, İngiltere teknik direktörü Ron Greenwood’un seçebileceği birkaç ‘hedef adam’ tipindeki santrforlardan biri hâline gelmişti; Stuart Pearson ve Bob Latchford da sahnedeydi. Ancak çoğunlukla seçilen Mariner oluyordu.

Kulüp düzeyinde ise Mariner'in dönemi inişli çıkışlıydı. Ipswich için 11 gol attı ama takım First Division'da beklentilerin altında kaldı ve 18. sırada bitirdi. Ancak FA Cup'ta finale kadar yükseldiler ve Wembley'de Arsenal'i 1-0 mağlup ederek unutulmaz bir zafer kazandılar. Mariner'in bir pozisyonu direkten döndü.

Greenwood, 1979 boyunca Mariner'i İngiltere millî takımına çağırmadı, oysa Mariner o sezon Ipswich'te en verimli dönemini geçirerek 33 maçta 13 gol attı. Neredeyse beşinci maçından tam iki yıl sonra, 1980'de altıncı kez millî oldu ve Wrexham'da Galler'e karşı alınan sürpriz 4-1'lik mağlubiyette İngiltere'nin tek golünü attı. Bundan sonra millî takımın planlarında yer almaya devam etti; 1980 Avrupa Şampiyonası öncesindeki son maçta Sidney'de Avustralya'ya karşı 2-1 kazanılan maçta da bir gol attı. Elemelerde hiç oynamamasına rağmen Greenwood tarafından turnuva kadrosuna alındı.

Torino'da Belçika ile oynanan ve 1-1 biten açılış maçında oynamadı ancak kalan iki grup maçında - İtalya'ya karşı alınan mağlubiyet ve İspanya'ya karşı alınan galibiyet - sonradan oyuna girdi. Bu sonuçlar, İngiltere'nin turnuvadan elenmesini kesinleştirdi.

### 1980'ler
Mariner, Ipswich'teki golcü performansını geliştirmeye devam ettikçe İngiltere millî takımındaki yerini korudu — 1980'de 41 maçta 17 gol atmıştı ve Ipswich yeni sezon başında zirve mücadelesi veriyordu. İngiltere, 1982 Dünya Kupası elemesinde Norveç karşısında aldığı net bir 4-0 galibiyetle başladı; Mariner bu maçta 25 metreden yaptığı zarif bir dönüş ve şutla harika bir gol attı. Ancak bir sonraki maçta, Bükreş'te Romanya'ya karşı alınan kötü bir 2-1 mağlubiyette kadroya alınmadı. Greenwood, bir ay sonra İsviçre'ye karşı artık hayati önem taşıyan maça Mariner'i tekrar sahaya sürdü ve Mariner maçta açılış golünü atarak 2-1'lik galibiyete katkıda bulundu.

1981 sezonu sona yaklaşırken Ipswich üç kupa için mücadele ediyordu ve Mariner yine ön plandaydı; 36 maçta 13 gol attı. Ancak iki yerel kulvarda hedefe ulaşamadılar: Ipswich, Middlesbrough'yu yenemeyince ligi Aston Villa kazandı, FA Cup'ta ise yarı finalde Manchester City'ye elendiler. Ancak UEFA Kupası'nda Mariner gerçek bir kahraman olarak öne çıkıyor ve zafer onları bekliyordu.

Mariner, Ipswich'in erken turlarda ilerlemesinde iki gol attı ve çeyrek finalde cazip bir eşleşme olan St Étienne karşısına çıktılar. Fransa'daki ilk maçta Mariner iki gol atarak Ipswich'i 4-1 öne geçirdi ve ikinci maçta bir gol daha ekleyerek görevi tamamladı. Yarı finali geçtikten sonra finalin ilk ayağında AZ Alkmaar'a karşı bir gol daha attı ve Ipswich 3-0'lık üstünlüğü rahatça aldı, toplamda 5-4'lük skorla kupayı kazandı. Haftalar sonra Greenwood, Dünya Kupası elemeleri devam ederken onu tekrar İngiltere kadrosuna aldı; İsviçre'de bir mağlubiyet, Macaristan'da hayati bir galibiyet ve Norveç'te şok bir yenilgi aldılar. Üst üste üçüncü Dünya Kupası'na katılamama ihtimali doğmuştu, ancak diğer sonuçlar lehlerine gelişti ve Wembley'de gruptan çıkmayı garantilemek için zaten gruptan çıkmış Macaristan'a karşı sadece bir beraberlik yeterliydi. Maçta tek golü atan Mariner oldu; ancak golü, kaleye şut yerine topun sekmesi sonucu biraz da sendeleyerek attı.

Her iki aşil tendonundaki sakatlıklar, Mariner'ın sonraki birkaç ay boyunca futbol oynamasını kısıtladı ve Ipswich formasıyla sadece 25 maçta sekiz gol atabildi. Ancak İspanya'daki Dünya Kupası öncesindeki son beş İngiltere hazırlık maçında dört gol attı; bunlardan biri, Wembley'de Hollanda'ya karşı yaptığı muhteşem bir koşu ve şuttu. Greenwood'un kadrosuna seçildi ve turnuvanın ilk maçında, Fransa'ya karşı ilk 11'de sahaya çıktı.

İngiltere, Bryan Robson'ın attığı iki gol sayesinde 2-1 öne geçti – bunlardan ilki Dünya Kupası finallerinin en hızlı gollerinden biriydi – ardından Mariner, yakın mesafeden vurduğu voleyle skoru 3-1'e getirerek etkileyici bir galibiyeti tamamladı. Bu, onun 22. maçında kaydettiği 11. millî golüydü – her iki maçta bir gol gibi takdire şayan bir oran. Ayrıca bu, Mariner'ın İngiltere formasıyla üst üste gol attığı altıncı maç oldu – daha önce yalnızca Jimmy Greaves'in başarabildiği bir başarıydı.

Greenwood, turnuvanın geri kalanında da Mariner'i sahaya sürdü ancak o bir daha gol atamadı ve İngiltere, ikinci turda iki hayal kırıklığı yaratan golsüz beraberliğin ardından elendi. Mariner, en çok, turnuva boyunca sakatlıklarla boğuştuğu için yedek oturmak zorunda kalan kaptan Kevin Keegan'ın, İspanya'ya karşı oynanan ve golsüz biten son maçta bomboş kaleye vuramadığı kafa şutundan sonra dizlerinin üstüne çöküp başını ellerinin arasına alarak yıkıldığı anda onu yerden kaldırıp destek olmasıyla hatırlanır. (İngiltere'nin, Batı Almanya'nın İspanya'ya karşı aldığı 2-1'lik galibiyetini geçmesi gerektiğinden, bu dakikada atılacak bir gol tek başına yarı finale yükselmeye yetmeyecekti.)

Mariner'in kulüp teknik direktörü Robson, daha sonra İngiltere millî takımının başına geçti ve 1984 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri başladığında onu seçmeye devam etti. Mariner, genç ve canlı kadrosu yavaş yavaş yaşlanıp dağılmaya başlayan Ipswich için sık sık gol atmaya devam etti.

İngiltere'nin elemeleri sekteye uğradı, ancak Mariner, Macaristan ve Lüksemburg'a karşı üst üste oynanan grup maçlarında gol attı — bu son gol, onun İngiltere formasıyla attığı 13. ve son gol olacaktı. Bir sonraki kez İngiltere için sahaya çıktığında artık bir Arsenal oyuncusuydu; Gunners, Şubat 1984'te onu Ipswich'ten 150.000 sterline transfer etti. Mariner, Arsenal formasıyla ilk maçına 18 Şubat'ta Highbury'de Aston Villa karşısında 1-1 berabere biten maçta çıktı ve ertesi hafta Nottingham Forest deplasmanında ilk golünü attı. Artık otuzlu yaşlarında olmasına rağmen Arsenal'de başlangıçta iyi bir performans sergiledi ve sezonun son 15 maçında yedi gol atarak 1983-84 sezonunda toparlanan Gunners'ın ligi 6. bitirmesine katkıda bulundu.

1984-85 sezonu boyunca düzenli olarak forma giydi ve yalnızca yedi maçı kaçırdı, ancak 41 maçta yalnızca dokuz gol atabildi.

Mariner, İngiltere formasıyla iki kez daha sahaya çıktı, ancak onun yerini alabilecek uzun boylu ve yetenekli genç forvet Mark Hateley öne çıkmaya başlamıştı. Aynı zamanda Gary Lineker ve Peter Beardsley de uluslararası düzeyde kendilerini kanıtlamaya başlıyorlardı. Eylül 1984'te Doğu Almanya'ya karşı oynanan ve İngiltere'nin galibiyetiyle sonuçlanan bir hazırlık maçında Hateley, Mariner'ın yerine oyuna girdi. Mariner ise Mayıs 1985'te Romanya ile golsüz berabere biten ve 1986 Dünya Kupası elemesi maçında 35. ve son kez millî formayı giydi. Hateley'nin yükselişte olması ve Mariner'in Arsenal'de sık sık yedek kalması nedeniyle, teknik direktör Robson, İngiltere'nin Meksika 1986 kadrosuna onu dâhil etmeme kararı aldı.

Bu arada kulübünde Mariner sahada nadiren yer alıyordu; aşil tendonu sakatlığı nedeniyle 1985-86 sezonunda sadece dokuz kez forma giyebildi, bu maçların bazılarına acil durum stoperi olarak çıktı. Son maçına 8 Nisan 1986'da Nottingham Forest'a karşı yedek kulübesinden oyuna girerek çıktı.

Ağustos 1986'da Arsenal'in yeni teknik direktörü George Graham, göreve gelmeden önce alınmış bir kararla Mariner'e serbest transfer izni verdi. Mariner, Arsenal formasıyla toplamda 70 maça çıktı ve 17 gol attı. Ardından Portsmouth'a imza attı ve burada iki sezon geçirdi. Mayıs 1989'da ise American Soccer League takımlarından Albany Capitals ile sözleşme imzaladı.

### 1990'lar
1990-91 sezonunda Paul Mariner, Naxxar Lions, Malta'da oynadı. 1991'de, American Soccer League ile Western Soccer League'in birleşmesiyle kurulan American Professional Soccer League'de mücadele eden Capitals'a geri döndü. Mariner, burada üç sezon forma giydi ve 1990'da ligin En İyi 11'ine seçildi. Mariner, Albany'deki üç sezonu boyunca aynı zamanda yardımcı antrenör olarak da görev yaptı. 1992 baharında, Capitals'ın sahibi ona teknik direktörlük teklifinde bulundu, ancak takımın dağılmak üzere olduğu yönünde bir söylenti duyunca bu teklifi reddetti. Bunun yerine, San Francisco Bay Blackhawks'ta oyuncu-yardımcı antrenör olarak görev yapmayı kabul etti. Mariner bu kararı aldıktan kısa süre sonra Capitals, faaliyetlerine son verdiğini açıkladı. 1990'ların başlarında Paul, Suffolk'un Sudbury kasabasındaki bir Sunday League takımı olan Byhams Dairy için iki maça çıktı.

## Menajerlik kariyeri
### İlk yılları
Emekli olduktan sonra Mariner, BBC Radio Lancashire için Cuma geceleri yayımlanan Non-League Hour programında futbol yorumcusu olarak çalıştı ve ardından futbolcular için bir menajerlik şirketi kurdu. İngiltere'de Bolton School’da bir süre antrenörlük yaptıktan sonra, Amerika’ya dönerek Phoenix, Arizona'daki SC Del Sol’da genç futbol takımlarını çalıştırdı. 2003'te, Harvard Üniversitesi’nde yardımcı antrenör oldu. 2004'te, Major League Soccer takımlarından New England Revolution tarafından, eski Liverpool ve İskoçya defansı Steve Nicol'un yardımcı antrenörü olarak işe alındı. Kulüp tarafından resmî olarak 5 Şubat 2004’te duyuruldu. 2009’daki ilk sezonlarından önce MLS’in genişleyen takımlarından Seattle Sounders FC tarafından teknik direktörlük pozisyonu için görüşmeye çağrıldı.

### Plymouth Argyle
Ekim 2009'da, geleceği hakkında spekülasyonlar arttı; eski kulüplerinden Plymouth Argyle’da antrenörlük pozisyonuyla ilişkilendirildi. Bunun nedeni, şehrin 2018 Dünya Kupası adaylığını desteklemek için Devon’a yaptığı ziyaret ve ardından 17 Ekim’de istifa etmesiydi. Ertesi gün, 18 Ekim 2009’da, Paul Sturrock takım menajeri olarak kalırken, Mariner’in Plymouth Argyle’ın yeni başantrenörü olacağı duyuruldu.

10 Aralık 2009’da, Plymouth Argyle’ın kötü gidişi sonucu Championship’te sondan ikinci sırada yer alması üzerine Mariner, Paul Sturrock’un yerine takımın menajeri oldu. Ancak, Mariner, Plymouth Argyle'ı ligde tutmayı başaramadı ve takım, altı yıllık kalışın ardından 19 Nisan 2010'da Football League Championship'ten düştü.

6 Mayıs 2010'da, Plymouth'un yeni bir menajer arayışına gireceği duyuruldu, ancak Mariner’ın teknik ekipte kalmaya devam edeceği belirtildi. Mariner’in menajerlik dönemi, 24 Haziran 2010’da Peter Reid’in göreve getirilmesiyle sona erdi. Mariner, 30 Aralık 2010’da Home Park’taki görevinden ayrılarak başka bir fırsatı değerlendirmek üzere istifa etti. Argyle menajeri Peter Reid, "Paul’u uzun zamandır tanıyorum ve onunla çalışmak harikaydı," dedi. "Gelecekte yapacağı her işte başarılı olacağından eminim. Harika bir kişiliğe sahip ve bu kulübün taraftarları için bir efsane."

### Toronto FC
Mariner, 6 Ocak 2011'de Toronto FC'de oyuncu gelişim direktörü olarak atandı ve kulübe yeni başantrenör Aron Winter ile birlikte katıldı. Sezona art arda 9 mağlubiyetle başlayan Winter'ın görevinden ayrılmasının ardından Toronto, 7 Haziran 2012'de Mariner'i yeni başantrenör olarak atadı. Mariner, Toronto menajeri olarak ilk galibiyetini 27 Haziran'da Montreal Impact'e karşı aldı; maç 3-0'lık deplasman galibiyetiyle sonuçlandı. Kulüp, yeni antenör yönetiminde kısa bir toparlanma yaşasa da, 2012 sezonunun sonunda "ligde 0 galibiyet, 10 mağlubiyet ve 4 beraberlikten oluşan kötü bir seri"nin  Mariner, 7 Ocak 2013'te görevden alındı. Mariner, eski Toronto FC oyuncuları Andrew Wiedeman ve Eric Hassli tarafından övgüyle anıldı.

## Yayıncılık kariyeri
Futbolculuk kariyerinin 1993’te sona ermesinin ardından Mariner, kısa bir süre BBC Radio Lancashire’da yorumculuk yaptı. 2014 'te, Toronto’daki kısa süreli antrenörlük görevinden sonra Mariner, New England Revolution’a yayıncı olarak geri döndü ve altı tam sezon boyunca takımın televizyon ve radyo yayınlarında uzman yorumculuk yaptı. Ayrıca 2009 ile 2020 arasında ESPN yayınlarında analizci olarak görev yaptı.

## Kişisel yaşamı ve ölümü
Mariner, 22 Mayıs 1953'te Bolton yakınlarındaki Farnworth'ta doğdu. Bir vinç operatörü olan James Mariner ile Margaret Catherine Mariner (evlilik öncesi soyadı Turnbull) çiftinin oğluydu. Doğumundan iki ay sonra, 19 Temmuz 1953'te Horwich'teki St Catherine's Kilisesi'nde vaftiz edildi. Ailesiyle birlikte Horwich’teki Autumn Street’te yaşadı ve Horwich County Secondary School’da (şu anda Rivington and Blackrod High School’un alt okulu) eğitim gördü. 1976'da Plymouth, Devon'da Alison Roscoe ile evlendi ve üç oğulları oldu. Nihayetinde 1989'da boşandılar.

Mariner, 9 Temmuz 2021'de, 68 yaşında beyin kanserinden öldü.

## Kariyer istatistikleri
### Kulüp

"Diğer"de; UEFA Kupası, UEFA Kupa Galipleri Kupası ve FA Charity Shield'ı içerir.

### Millî takım

:*Skorlar ve sonuçlar önce İngiltere'nin gol çetelesini listeler, skor sütunu her Mariner golünden sonraki skoru gösterir.*

## Menajerlik istatistikleri

## Başarıları
### Oyuncu olarak
**Plymouth Argyle**
* Third Division ikinci: 1974-75

**Ipswich Town**
* FA Cup: 1977-78
* UEFA Kupası: 1980-81

**Bireysel**
* Plymouth Argyle Yılın Oyuncusu: 1974-75, 1975-76
* Plymouth Argyle Yüzyılın Takımı
* Football League First Division PFD Yılın Takımı: 1980-81
* Ipswich Town Yılın Oyuncusu: 1982-83
*Ipswich Town Hall of Fame: 2011'de girdi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Paul Mariner Futbol Birliği websitesinde
*