Venüs ve Roma Tapınağı

**Venüs ve Roma Tapınağı** (Latince: *Aedes Veneris et Romae*), Antik Roma'daki en büyük tapınak olduğu düşünülmektedir. Velia Tepesi üzerinde, Forum Romanum'un doğu kenarı ile Kolezyum arasında yer alır. Tapınak, Venüs Felix (İyi Talihin Getiricisi Venüs) ve Roma Aeterna'ya (Ebedi Roma). adanmıştır.

Yapı, İmparator Hadrianus'un eseri olup inşasına 121 yılında başlanmıştır. Hadrianus tarafından 135 yılında resmen açılmış, Antoninus Pius döneminde 141 yılında tamamlanmıştır. 307 yılında bir yangında zarar görmüş, ardından İmparator Maxentius tarafından bazı değişikliklerle restore edilmiştir.

## Tarihçe
Tapınak, gözden düşmüş İmparator Neron tarafından yaptırılan iki konak olan Domus Transitoria ve Domus Aurea'nın kalıntıları üzerine inşa edilmiştir. Tapınağın altında, mermer kaplı havuzları ve çok renkli opus sectile döşemesiyle Domus Transitoria'dan kalma, ayrıntılı kubbeli bir rotunda bozulmadan gömülüdür.

Hadrianus'un tapınak için yaptığı mimari tasarımdan etkilenmeyen, onun en parlak mimarı Şamlı Apollodorus, cella'lar içindeki oturur durumdaki heykellerin boyutlarıyla alaycı bir biçimde ilgili bir yorum yapmış; bu heykellerin tahtlarından kalkmaya çalışmaları hâlinde başlarını mutlaka çarpacaklarını söylemiştir. Apollodorus, bundan kısa bir süre sonra sürgüne gönderilmiş ve idam edilmiştir. Antik tarihçi Ammianus Marcellinus'a göre tapınak, İmparator II. Constantius'un 357 yılında Roma'yı ziyareti sırasında onu hayrete düşüren Roma İmparatorluğu'nun görkemli yapıları arasında yer alıyordu.

Restorasyon, pagan ibadetine sempati duyan Hristiyan bir gaspçı olan kısa ömürlü gaspçı Eugenius (392-394) döneminde gerçekleştirildi. Ancak, Roma'nın birçok görkemli antik yapısında olduğu gibi, tapınak daha sonra zengin malzemeleri nedeniyle hedef alındı. 630 yılında, İmparator Herakleios'un izniyle, Papa I. Honorius, tapınağın çatısındaki yaldızlı bronz kiremitleri Eski Aziz Petrus Bazilikası'nın süslemesi için söktü.

9. yüzyılın başlarında meydana gelen şiddetli bir depremin tapınağı yok ettiği düşünülmektedir. 850 civarında Papa IV. Leo, tapınağın kalıntıları üzerine yeni bir kilise, Santa Maria Nova'yı inşa ettirmiştir. 1612'de yapılan kapsamlı bir yeniden inşa sonrasında bu kilise Santa Francesca Romana olarak yeniden adlandırılmış ve Roma'nın cella'sı çan kulesi olarak kullanılacak şekilde entegre edilmiştir. Giovanni Battista Mercati'nin biraz hayal ürünü olan bir veduta gravürü, 1629 yılında bu alanı tasvir etmektedir. Bir zamanlar tapınağı süsleyen muazzam miktardaki mermer, Orta Çağ'dan itibaren inşaat projelerinde hammadde olarak kullanılması nedeniyle neredeyse tamamen yok olmuştur. İtalyan arkeolog Rodolfo Amedeo Lanciani, Antik Roma'nın Yıkımı adlı eserinde, tapınağın yakınında bir kireç ocağı keşfettiğinden bahsetmektedir.

## Mimari

145 metre × 100 metre (476&nbsp;ft × 330&nbsp;ft) ölçülerinde bir podyum üzerine inşa edilen peripteros tapınağın kendisi 110 metre × 53 metre (360&nbsp;ft × 174&nbsp;ft) ölçülerindeydi ve (heykeller dahil) 31 metre (102&nbsp;ft) yüksekliğindeydi. Tapınak, her biri bir tanrı heykelini barındıran iki ana bölümden (cella) oluşuyordu: Aşk tanrıçası Venüs ve Roma tanrıçası Roma; her iki figür de taht üzerinde oturuyordu. Cella'ler, sırt sırta simetrik bir şekilde yerleştirilmişti. Roma'nın cella'sı batıya, Forum Romanum'a bakacak şekilde konumlanmışken, Venüs'ün cella'sı doğuya, Kolezyum’a bakıyordu. Her cella'nın girişini dört sütunlu bir sıra (tetrastil) süslüyordu ve tapınak, Kolezyum’a inen merdivenlerle sonlanan kolonat girişlerle çevriliydi. Hadrian'ın eklediği zekice ve ince bir ayrıntı olarak, Venüs aynı zamanda aşkı (Latince *Amor*) temsil ediyordu ve “AMOR”, “ROMA” kelimesinin tersinden okunmuş hâliydi. Böylece, Venüs ve Roma'nın iki tanrıçasını tek bir tapınakta sırt sırta yerleştirmek, isimlerinin de sırt sırta simetrik olmasıyla daha da bir simetri oluşturdu. Venüs'ün hücresinde, yeni evli çiftlerin kurban sunabileceği başka bir sunak daha vardı. Bu sunağın hemen yanında, Marcus Aurelius ve Genç Faustina'nın devasa gümüş heykelleri duruyordu.

Tapınağın batı ve doğu taraflarında (kısa kenarlarında) on beyaz mermer sütun (dekastil) bulunurken, güney ve kuzey taraflarında yirmi sütun yer alıyordu. Bu sütunların her birinin genişliği 1,8 metre (5&nbsp;ft 11 inç) olup, tapınağı oldukça heybetli kılıyordu.

Kalıntıların çoğu Santa Francesca Romana Kilisesi'ne entegre edilmiştir. Maxentius tarafından yapılan yeniden inşa nedeniyle, orijinal ahşap çatı yerine kasetli tonozlu bir tavan yapılmış ve artan yükü taşımak için duvarların kalınlığı iki katına çıkarılmıştır. Duvarlara, zemin üzerinde bir kaide üzerine yerleştirilmiş küçük kırmızı porfir sütunlar arasında küçük heykellerin bulunduğu nişler eklenmiş ve bunların önleri kırmızı porfir sütunlu bir kolonat ile çevrelenmiştir.

## Günümüzde kullanımı
Tapınak, 26 yıl süren kapsamlı bir restorasyon programının ardından 2010 yılında halka yeniden açıldı. Tapınağa giriş, Kolezyum, Forum ve Palatin Tepesi biletlerine dahildir.

## Kaynakça