Devrimci Mahkeme

**Devrimci Mahkeme** (*Tribunal révolutionnaire*, Gayri resmi olarak **Halk Mahkemesi**)  Fransız Devrimi sırasında Ulusal Konvansiyon tarafından siyasi suçluların yargılanması için kurulan bir mahkemeydi. Ekim 1793'te Terör Hükümdarlığı'nın en güçlü motorlarından biri haline geldi.

1791'in başlarında *savunma özgürlüğü* standart haline geldi, herhangi bir vatandaşın diğerini savunmasına izin verildi. Yetkililer başından beri bu deneyden endişe duyuyorlardı. Derasse, bunun Meclis'teki avukatların "toplu intiharı" olduğunu belirtti. Aralık 1791'e gelindiğinde milletvekilleri yargıçları, jüriyi ve *savcıları* seçme yetkisini kendilerine verdi. 15 Şubat 1792'de *Savcılar Mahkemesi,* Maximilien Robespierre'nin *savcı* olarak görevlendirilmesiyle kuruldu. 10 Nisan'da Robespierre görevinden vazgeçmeye karar verdi ve dergi yayınlayan sıradan bir vatandaş oldu. Diğer Jakobenlerle birlikte, dergisinin beşinci sayısında, Paris'te şehri, özgürlüğü savunmak için en az 20 veya 23.000 adamdan oluşan bir ''devrimci ordu'' kurulması  önerisinde bulundu. şehri savunmak, kesimlerde düzeni sağlamak ve üyeleri demokratik ilkeler konusunda eğitmek Jean-Jacques Rousseau'dan ödünç aldığı bir fikirdi.

Mahkeme, Fransa'nın dört bir yanından karşı-devrimci suç iddialarına ilişkin davaları dinleyecekti ve on iki kişilik bir jüriden oluşuyordu. Mahkemeye gönderilecek mahkûmların listeleri halk komisyonu tarafından hazırlanıp revize edildikten sonra Genel Güvenlik Komitesi ve Kamu Güvenliği Komitesi tarafından ortaklaşa imzalandı.

5 Eylül 1793'te Konvansiyon, *"terörün günün gündemi olduğunu"* ilan etti ve Devrim Mahkemesi'ni, ele aldığı davaların sayısının büyük ölçüde artırılabilmesi için eş zamanlı dört daireye ayırdı. Ayrıca Mahkemedeki tüm jüri üyelerinin doğrudan Kamu Güvenliği Komitesi veya Genel Güvenlik Komitesi tarafından atanması gerektiğine karar verdi. Bu, Toulon'daki isyancıların şehri İngilizlere teslim ettiği ve Paris'te birkaç gün süren isyan haberlerinin ardından geldi.

Mahkemeye getirilen ilk davalardan biri, mahkemenin en ünlü beraatına yol açtı. 13 Nisan 1793'te Girondin *milletvekilleri* Jean-Paul Marat'a karşı suçlamada bulundu. En önemlisi, bu, o zamana kadar Konvansiyon üyelerinin yararlandığı dokunulmazlıktan feragat edilmesini içeriyordu (Marat'ın kendisi de vekildi). Marat'a karşı açılan dava çökmekle kalmadı, aynı zamanda davasının açılmasından iki gün sonra Paris Komünü üyeleri, önde gelen 22 Girondin'e karşı Mahkeme'ye dava açarak buna karşılık verdi. Bu dava reddedildi, ancak Konvansiyon üyelerinin Mahkeme tarafından yargılanabilmesi ilkesi önemliydi ve sonuçta Girondin liderlerinin Ekim 1793'te yargılanıp idam edilmesine yol açtı.

Konvansiyon üyeleri Jean-Marie Collot d'Herbois'e 23 Mayıs'ta ve Maximilien Robespierre'ye 25 Mayıs 1794'te düzenlenen suikast girişimlerinin ardından, 10 Haziran'da Prairial Kanunları kabul edildi. Devrim Mahkemesindeki bu duruşmalar üç günle sınırlandı. Ayrıca Devrim Mahkemesi'nin tanık çağırmasını veya savunma avukatına izin vermesini de engellediler. Jüri tamamen suçlamaya ve sanığın kendi savunmasına dayanarak mahkûm edecek veya beraat edecekti. Dahası, yeni yasalar Mahkemeyi yalnızca iki olası kararla sınırlandırıyordu. Bu, beraat veya ölümdü. Son olarak kanun, aynı konuyla ilgili daha önce yapılmış tüm mevzuatı iptal etti. Açıkça belirtilmese de, bu durum, o zamana kadar kendilerini acil tutuklamadan koruyan Sözleşme üyelerinin dokunulmazlığını ortadan kaldırdı ve Sözleşme'nin, üyelerinden herhangi birinin mahkemeye gönderilmesi yönünde oy kullanmasını gerektirdi.

Temmuz 1794'te Robespierre'in devrilmesinin ardından bazı insanlar Devrim Mahkemesi'nin kaldırılmasını bekledi ancak bu gerçekleşmedi. Termidor Tepkisi'nden sonraki beş gün içinde Konvansiyon 478 siyasi mahkûmu serbest bıraktı, ancak genel af yönündeki popüler taleplere rağmen 8.000 kişi hala hapiste kaldı. 1 Ağustos 1794'te Prairial Kanunları yürürlükten kaldırıldı, bu da şüphelilere karşı ispat yükünün bir kez daha iddia makamına ait olduğu anlamına geliyordu. Kısa bir süre sonra, Devrim Mahkemesi'ndeki tüm yargıçlar değiştirildi ve yerel gözetim komitelerinin sayısı azaltıldı, böylece artık Paris'te yalnızca on iki ve başkentin dışındaki her bölgede bir tane bulunacaktı. Ancak Şüpheliler Kanunu yürürlükte kaldı.

Devrimci Mahkeme, Termidor Konvansiyonu tarafından Terör Hükümdarlığı'nda aktif rol alan siyasi liderleri yok etmek için bir araç olarak kullanıldı. 16 Aralık 1794'te Jean-Baptiste Carrier ölüm cezasına çarptırıldı ve idam edildi. 6 Mayıs 1795'te, Devrim Mahkemesi'nin eski Başkanı Martial Herman, eski Başsavcı Fouquier-Tinville ve Devrim Mahkemesi'nin on dört eski jüri üyesi mahkûm edildi ve ertesi gün giyotinle idam edildi. Terör Devri ile bağlantılı olanların çoğu ortadan kaldırıldıktan sonra, Devrim Mahkemesi nihayet 31 Mayıs 1795'te kapatıldı.

## Kaynakça